comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. ñ ⁊ dñs ad iob loꝗt̃ dedi abolo: dic̃s. sub ũbra
dormit. in secreto calami. in loci hum̃tib. ꝑ calamũ
enĩ manis sr̃bia: ꝑlocaũo hum̃tia carnis demonstra¬
tur luxuria: ꝑħ enĩ duouicia diabolus humanũ
possidet genus. ł dum̃tẽ insr̃bia erigit. ł dũ ꝑluxu¬
riã carnẽ corrũpit. Multi luxurie sub ditisunt.
mit tunt. Sed etiã de ipsis flagitiis uanitate lai¬
dis ꝑditi extollunt᷑. Sic̃ scriptũ ÷. Laudat᷑ pecca¬
tor indesiderus aaẽsuae. Ꝙd enĩ peius inflagitus¬
uanitate. laudif. miserõ gaudere. Deꝗb iãdebent
copiosus. deplorare. libido tẽmagis q̃rit̃ dũ uidet̃
lectationẽ refrenat libi dmose suggestionĩ ñtͣnsit¬
ad c̃sensũ libidinis. Cito enĩ resistit oꝑi. Oti tillanti

Expanded text:
Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt,mittuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. delectationem ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti
Abbreviated transcription (Latin):
os ponit: ꝗhonis oꝑib linguȩ excessũ oꝑit. Manũ suꝑ
osponit ꝗmale locutioni culpas. bone accioniꝰ uelamine
loq̃ntẽ ꝑ ꝓpħam adtendant. Ue ꝗsapientẽ esti ino¬
cuł ur̃is. ⁊ corã uob̾metipsis prudentes: recre ex sen¬
tentia dic̃. Ꝙ uerã sapientiã gustu int̾ni sapori senn
asentiendo enĩ sententia dr̃. ac ꝑhoc arrogante ꝗsine
humilitatȩ dict̃. desola scientia dic̃t ñde sententia
Ille enĩ sapit. ꝗrecte ⁊ scd̾m dm̃ sapit. Insuã dic̃t c̃tume¬
liã doctoreᷤ. sidũ sint abeis dicta sapient̃ nimiũ tam̃¬
giaeloquent̃ horret enĩ sapientia spumm u̾boꝵ ãbitũ.
ac fucomundi alis eloq̃ntiae inflati. ẜ monib ꝑhornatũ.
Qdã curiosi delectant᷑ audire quos lib sapientes. ñut
ueritatẽ ab eis q̃rant. sed ut facundiã & moni eoꝵ agno¬
seant. more pȩtarũ. Ꝙmagi c̃positione ũboꝵ: quã
sententiã ueritati sequunt᷑. Qua tirimoda ÷ dicendi

Expanded text:
t. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine loquentem prophetam 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis se
Abbreviated transcription (Latin):
labit̃ carnis luxuria. ut ꝑhas humiliat᷑ ⁊ ac̃fusione
ciũ. oĩs peccati suꝑhia ÷ ꝗanisi p̃cesserit mandatoꝵ
dĩ inobedientia : tͣns gressionis ñseꝗt̾ culpa. oĩs
sr̃bia tanto inimio iacet. quanto in alto se erigit.
tantot ꝓfundius labit᷑: quanto excelsius eleuat᷑.¬
utunt̃. ꝗa rẽ bonã ñ bona uoluntate faciunt. Nã
bt̃itudinȩ corruit Ꝙ ergo deuirtutib adtollunt̃
diabolũ. iitant̃. Et ex inde grauius corruunt: ꝗa

Expanded text:
is luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione tium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatubeatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corr
Abbreviated transcription (Latin):
gloriante ad tartara ducant. Qnõ inpulsu demonũ
men ad delectationẽ fornicationi̾ inpellit̃. dimniiu¬
S ic̃ enĩ clauus clauũ expellit ita sepe recordatio ar¬
doris gehenne. ardorẽ excludit luxuriae. Qdã in
uiuentute luxuriose uiuentes insenectute ẽtinen¬
te fieri delectant̃ ⁊ tẽ eligt̃ ẜuire castitati. ⁊ qño

Expanded text:
o impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini juSicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
uicuis desinut̃. Demale usis uirtutib.
N terdũ ⁊ male use uͥtutẽ exse uicia gignunt.
Q d̾fit ꝑmmoderatũ animi ad petitũ. Cui ñ suffic̃
donũ ꝙ meruit: nisi inde aut laude: aut lucra dãnandaᷤ
q̃sicrit. Int̃dũ uirtutẽ uicia gignunt. Dũ aliqño ꝓtp̃r
oportuno. minime relaxant᷑. Sicq fit utq ẽgruo
loco uͥtutes st̃ mẽgruo. uicia deputent̃. Ueluti si ꝓfrĩs
aduentu: canonicũ ñ soluant̃ ieuiniũ. uͥtutẽ igit̃ dis¬
crecionis ñẜuiunt. inuicus tͣnseunt. nã sepe iustitia
dũ suũ modũ excedit. crudelitatis seuicia gignit¬
⁊ nimia pietas dissolutione discipline parturit.¬
⁊ zeli studiũ dũ plusquã oportet. Inira cundie uiciũ
transit. ⁊ mł ta mansuetudo torpori signiciẽ gignit.
rudentis aut uiri discrecio sollerter ꝓspic̃. nehonũ
intẽꝑant̃ agat. ⁊ de uirtute inuiciũ transeat. Itẽ

Expanded text:
UT XXXIV. De male usis virtutibus. 1. Interdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventucretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de
Abbreviated transcription (Latin):
oponit̃ humilitas xp̃i: qͣ humiliant̃ elati: pͥncipaliũ
septẽ uicioꝵ regina ⁊ mat̾ sr̃bia ÷. Eadẽꝙ septẽ pͥncipa¬
lia multa dese parturiunt uicia. ꝗaita sibi met qͣdã
cognatione uingunt̃. ut ex alt̾o alterũ oriat᷑. Sic̃ pͥncep̾
septẽ uicioꝵ suꝑbia. noseoꝵ potestatib subdit. Ita x¬

Expanded text:
ilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos
Abbreviated transcription (Latin):
a nimirũ ꝗ pͥus uolendo cas sibi fec̃ socra. postea serait
Etiã nolens stimulosa. Nonnulli ñ antea merrorẽ ui¬
cioꝵ labunt̃. nisi prius interiore rationis ꝓtliderint
oculos. Sic̃ samson ñ añ a ab allophilis aoctroris ligat᷑:
euulsit : ac ꝑhoc post multoꝵ oꝑũ c̃suetudinẽ. nintẽ¬
emtionẽ honoꝵ ꝑit qͦrundã ⁊ ratio. ori urexuitus¬

Expanded text:
a nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio.
Abbreviated transcription (Latin):
inserit᷑. Seo siugracit̾ ⁊ñficte laudat᷑. hoc ÷ siuerast̃
Ic ñ appeit. Cauenda igit̃ eẽ iunttionẽ. nec eã uten¬
danisisola necessitate Non ÷ cont᷑ di p̃ceptũ iurare.
ses dũ usu urandifacim̾᷑. ꝑiuri crciti icurrim᷑. Nũ¬
quã gͦ iuret ꝗ ꝑurare timer. Multi dũ locunt̃ iurare
seꝑ delectant᷑. Dũ oporteat hootantũ ⁊ eẽ inore ÷¬

Expanded text:
inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, re non appetit. Cavenda est igitur juratio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. 3. Multi, dum loquuntur, jurare semper delectan
Abbreviated transcription (Latin):
ius lib ꝑ eoꝵ fallacia. defendat᷑. Nesuae aẽ noceant.
dũ p̃stare aliene carni nitunt᷑. Quãquã hoc ipsũ
peccatigenꝰ. facilli mecredit̾ relaxari. Nãsi qͣlib⁊
culpa seq̃nti mercede purgat̃. Quanto magiꝰ hoc facil
abstergit᷑. quãmerce̾ ipsa comitat᷑. Multa m̃tiuntur
Ita ⁊ ꝗlaudat̃ ab alio ñ debet errorẽ aliene laudis ad¬
tendere. Sedmagis unus ꝗsq testimoniũ c̃scientie
suȩ q̃rat cuius plus ipse p̾señ ÷ quãille ꝗeũ laudat.
tantũ głam habebit. id ÷ ocultȩ in sua ẽscientia ñp̃a¬
lã in aliena lingua. ꝑfecti ꝗ alta radice fundatist̃.¬
⁊ si flamine laudis acuitu ꝑationi ut cũq qͣsi uentoꝵ
int̃ dũ curuent̃ in pulsu fundit᷑. tam̃ ñdeiciunt̃. Sed
ꝓtinus firmitate radicis ad se redeunt. Bona mens
admalũ nec p̃miis nec t̾rorib uincit᷑. Nam iniꝗ t̾rorẽ
Plancdiciis misnt. ut aut oblectationȩ quẽquã decipiant
uit t̾rorib frangant. qlaudat̃ inauditor̾ amore

Expanded text:
juslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare alienae carni nituntur, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces ipsa comitatur? 8. Multa mentiuntur ita et qui laudatur ab alio non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. quisque gloriam habebit, » occulte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. Perfecti, qui alta radice fundatisi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝗ aliqño donũ dĩ ꝗ meruit. insuam laudẽ c̃ũtit
ꝑeant. It̾m ds̃ arte potentissima ex nr̃o uicio uͥtutẽ
format. ꝗh nõ abinꝗtate reformet.
uedã uicia species uͥtutũ p̃ferunt. idõq ꝑnitiosus
suos sectatores decipiunt. Qase sub uelamine uͥtutũ
tegt̃. Nã uiciaꝙ statĩ uirtutib cͣtͣria. apparent citodũ

Expanded text:
et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet.edam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuicia: humanã m̃tẽ ext̃minat. Ibi cadit suꝑbia
ubi ⁊ nascit᷑ ut ñsit suꝑbis aliud culpa aliud pena
ñde arro gantia: nascit᷑ sr̃bia. Nã nisi p̃cesserit oc¬
inculpa p̃ponit᷑ suꝑbia arrogantiae. Sic̃ p̃fert̃ ⁊ori¬
gine. plerũq ad elacionĩ aem̃dationẽ ꝓuidentia dĩ

Expanded text:
itia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena,  arrogantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit ocin culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendatione
Abbreviated transcription (Latin):
inuanũ adsumt. ⁊ peimũ dolocabit. Non ⁊÷ c̃s uandũ
saeram̃tũ. ꝙ mole incaute ꝓmittit᷑. Ueluti siꝗs spiã
adultre. ꝑpetuã cũ eã ꝑmanendi fidẽ policeatur.
Tollerabilius ÷ enĩ ñimplere sacram̃tũ quã ꝑmanere in
stupri. flagitiũ. iurare ÷ dĩ illa ꝓuidentia. q̃ statuit
ñ c̃uellere statuta. penitentia aut dĩ rerũ mitatio ÷

Expanded text:
um sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei reru
Abbreviated transcription (Latin):
endacẽ faciunt. ut necuera dicentib credat̃. Reodit
enĩ sepe hoẽm multafalsitas: etiã inueritate suspectũ.
Sepe uera p̃mittit ꝗ falsa dicturus ÷ ut cũprimũ ad¬
ꝗ sierit fidẽ: ad reiliqͣ m̃datia. audiente̾̃ credulos
faciat. Multiuident̃ ueraeẽ q̃ falsast̃ ⁊ idõ ñ exdõ seo
ex suo m̃datio loquunt̃. Nonnũquã falsita ueriloꝗo
adiungit᷑. ⁊ plerũq aueritate incip̃ ꝗfalsa ẽfingi.
b atent sepe uenena circũlinita melle ũboꝵ. ⁊ tandiu
deceptor ueritatẽ simulat. quousꝙ fallendo de¬

Expanded text:
endaces faciunt, ut nec vera dicentibus credatur: reddit enim saepe hominem multa falsitas, etiam in veritate suspectum. Saepe vera praemittit, qui falsa dicturus est; ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse, quae falsa sunt; et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas verilountur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑneglegentiã. putat̃ agere indulgentia pietati. ñum¬
quã etiã uirtutẽ largitati imitat̃ uiciũ ꝓdigigiȩ effu¬
sionis ⁊ uirtute parcitati tristis tenacitas imitatur.
⁊uiciũ ꝑtinaciȩ abscondit̃ subuirtute c̃stantię. Itẽ ti¬
mor subspecie obedientiae ocultat̃. ⁊ dicit̾ uirt᷑ humi¬
litatis. ꝙ. tam̃ uiciũ ⁊ timoriꝰ. Sed ⁊ ꝓcacita uocis
uͥtutẽ imitat̃. Porrouiciũ inꝗetudiniꝰ: uirtutẽ senult
uocari sollicitudini. ⁊ p̃cipitationi facilita feruor
honi studii credit̃. ⁊ bñ agendi tardita : consilii mora
eẽ uidẽt̃. Dũ tam̃ istasit uͥtus illa uiciũ. Taligit̃ exem¬
plo. uicia species uirtutũ imitant̃: ⁊ indese ñnulli eẽ iusto
c̃fidt̃. Uñ maxime re ꝓbant̃. aptũ exẽplũ uicior dela¬
tronis specie sũmit᷑. Nãsic̃ ex insidiis latro ꝓdit. Seꝙ
it̃ agentib iungit finges sesociũ. Donec decipiat in ꝙ¬
uisum ⁊ dũ subito ruꝑit ad exitiũ. latro manifestus ostendit̃.

Expanded text:
negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis tutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur:
Abbreviated transcription (Latin):
inmagno linguȩ plabim̃ criminȩ. ⁊ dũ facta q̃dã
ñ grauia. libere acsine metu cõmittmꝰ. ad potiora scele
inthorrenda peccandi c̃suetudine labim̃. Sic̃ plerũq
multi lo ꝗoꝵ stultitia rep̃hendint᷑: ita rursũ nimis
tacentiũ uicia denotant̃. Illienĩ sati laxando linguã:
mleuitatis uicio defluunt. istinimiꝰ reticendo ab utili
ñ posst̃. Mente enĩ meruditi ore loquaces ũb ꝑstrepunt.¬
⁊ sensu. Nichil dicunt. sic̃ falsitati erim̃ a ꝓficientib

Expanded text:
in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitnon possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficient
Abbreviated transcription (Latin):
haberi. Sidehis arrogant̃ ꝗs tumuerit. Ut puta
suuicioꝵ iacebat Quẽ dd̃ iustificat: neiterũ sede uͥtutib
erigat : quedã illiu̾tutũ donatribuit. q̃dã retͣhit ut dĩ
mens de idꝙ hab erigit̃: Interũ de ioꝙ nequaquã habe
cognoscit᷑ humiliet̃. Quis ꝗs dono celestis gr̃e in spnra¬
adututẽ erigit̃. Si forte moderanti dĩmanu. aliqua
adũsitate reprimit᷑. Nede acceptis uirtutib adtollatur
frangi ñ deb. ꝗa ⁊ hoc ipsũ ꝙ plagi humiliat᷑ eqͣnimiter
ferre: ꝓculdubio uirtuti ÷ magne.

Expanded text:
haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote su vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. tutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est magnae.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentiũ. iuicẽ sibi succedt̃ uicia: ut dũ unũ abierit
succedat aliuo. Iuxta io el ꝓpħȩ testimoniũ ꝗ ait.
Residuũ erucȩ cõmedit locusta. ⁊ residuũ locuste: cõme¬
dit brucus. ⁊ residuũ bruci. cõmedit rubigo. ꝙid gͦ isti
subuicioꝵ alegoriae colligunt̃ ꝗa seꝗt̃. ex ꝑ giscimini
ebrii ⁊ flete. Aliqño utilit̾ peccator inminimi incidi
uiciis ut maiora utilius caueant̃. Lege paulũ apłm minoꝰ.
ra ꝑmittentẽ peccata: nemaiora ꝑpetrent̃. Ueracit᷑

Expanded text:
viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joelis prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigouia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. 5. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
Ncgignunt̃ expeccato peccata: ut dũ ñeuitant̃ parua
icidat᷑ inmaximis ⁊ dũ defendunt̃ admissã: nec lam̃¬
tant̃. exflagitio ad sr̃biã itur. unde fit ut duplicati su
crimmis reus: ꝗ admittit scelera ꝑ uoluntatẽ ⁊ defenda
cia ꝑc̃tumatiae tumorẽ. sic̃ ex uicio uiciũ gignit᷑. sic
uirt᷑ uirtute c̃cipit̾. Exiucio enĩ gignit᷑ uiciũ. Sicut

Expanded text:
gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute c
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiũ ꝑ suadere conat̃. Honũ male loquit̃ qui
adnuntiat. facti bñ loꝗt̃. ꝗalios boni exẽplis edificat.
Corde malẽ loꝗt̃. ꝗiiterius cogitatione̾ noxias meditat̃¬
⁊ cogitat. Lingua male loꝗt̾. ꝗ. peo ꝗ male agit flagellat
⁊ m̃murat. facti male loꝗt᷑ ꝗmale uiuendo: exẽpliss
alios apͣue agendũ informat. Semel bñloꝗt᷑ ꝗse peni
temedio mens iusti corroborat. ut tanto solidiuis in
dmfigat᷑ interius. Quantaexterius ab humarã sꝑnit̃¬

Expanded text:
flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid eritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel benia hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernit
Abbreviated transcription (Latin):
malist̃ : sic principis ẽpeccatũ. quando iudices iniqui
existunt. Bonu̾ udex sicut nocere ciuib. nescit. ita
ꝓdesse om̃ib nouit. Ali is enip̃stat censurã iusticię̧:
aliis bonitatẽ. Iudicia sine ꝑsonaꝵ acceptione suscipit.
Non infirmat iusticiã auaritiȩ flamma. nee studet auferri
alteri. q̃ cupiat sibi. Boni uidices iusticiã ad sola ob¬
tmendã salutẽ et̾nã su prunt. nec eãmunerib acceptis

Expanded text:
mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
illud enĩ sẽpit̃nȩ mũbo unicotũs ÷. Si transitorie die¬
tũ÷ adõfiat. Erat utiq creat̃a aliqͣ. Uñ iãtalis fieret
uox. Sed ꝗa añ quã diceret fiat. nulla extrat creat̾a.
tiatum :. Nonspeties adõuisa. spetiẽ q̃l audataẽ
creatura que añ quã fieret. ꝑfecte. ab illa ÷ uisa. Sea¬

Expanded text:
Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dicIllud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creaturtiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: ergo uolũtas cĩ. mat̃ies ex qͣ format᷑ ÷ mundus.
origme ñtp̃e. Ras ase factas precessit: ut sonus caniũ. P
erat. Aliud ÷ aliꝗd fieri posse : Aliud fieri necesse cẽ sier
Ie cesse ẽ: qd̃ ds̃ naturis inseruit. fieriaũ posse ẽ ꝗ extͣ
cursũ inditũ nat̾aꝵ. Creator utfaceret qnõ q̃uobuit
reseruauit. Nã ex hoc substantia habere credentist᷑ te

Expanded text:
Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prerat. 8. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnoũo tp̃alit: attende uniũsalit̃ creata in pͥncipio.
U aldebona uocari. singularit̃ uͦ tantũ bona. ꝗa ⁊ m̃bra
corporis cũ sint singu labona. Mauis tam̃ bonũ
fatiunt: dũsingula oãualde bonũ corpꝰ effitiunt.
Decor elem̃toꝵ om̃iũ ipulchro ⁊ apto c̃sistit. Sed pul

Expanded text:
oraliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro
Abbreviated transcription (Latin):
luxdicit̃. illa aũ q̃ p̃uaricataẽ tenebra nõe nc̃cupat᷑.
d ñ inpͥncipio lux atenebris diuidit᷑. Seoꝗa ⁊ hos tilloᷤ¬
ds̃ creauit. inde formans lucẽ: ⁊ creans tenebras.
Uerũtam̃ bonos angłos ñtantũ crean̾: sedetiã formans.
Malos uõ creans tantũ: nonformanꝰ hoc ⁊ dehoĩb boniꝰ

Expanded text:
lux dicitur; illa autem quae praevaricata est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos non tantum creans, sed et formans; malos vero creans tantum, et non formans. Hoc et de hominibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
etsiẽ: Scire oportet ubiẽ. Sed adũte qd cancta et
renda. Triaista p̃t̃ita p̃sentia ⁊ fut̃a. inanimo tantũ
fut̃ topectando. Sꝑam̾ igit᷑ aduenigentia: tueam̃ p̃¬
du ex reb uisibilib. Sedtam̃ inuestigabilib ẽstat.
Hõ aũ exrerũ. uniũ sitate c̃posit᷑. Ait̃ inbreui qđ ãmͦ
treatꝰ ÷ mundus. Ratio mundi deuno c̃sideran  da ÷
hominib. Nã sic̃ ꝑ dimẽrsione̾ aetatũ adfinẽ hõ ũgit᷑
Ita ⁊ mundus ꝑhocq distendit̾ tp̃e defic̃ qum̃ hõ atꝙ
tedo orta fuisse cogitatio: qño insuo. et̾no maneret
consilio. huius mundi c̃structio. nec tẽp̃ an pͥncipiũ
sed et̃nitã fuerit. Tẽp̾ũo a substitutione ereat̾ȩ:

Expanded text:
est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et uirenda. 4. Tria ista, praeterita, praesentia et futura in animo tantum futura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur pritaque ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat; homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodammodo creatus est mundus. Ratio mundi in uno consideranda est homine. Nam, sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundusdo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝙ ip̃eger ꝗ sine pecc̃o erat. sed ut
aquas scĩficar. Ihi ncollata ẽ aq̃. illa
efficacia. uͥ ꝗc̃q p̾ea mergẽtur inea. ĩ¬
uocato noĩe tͥnitatĩ ꝯseq̃ret̃ remissio¬
nẽ. ⁊ tc̃ institutũ ÷ lapt̃ xͥ. in qͦ toti tͥ

Expanded text:
od ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim collata est aquae illa efficacia ut quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissionem: et tunc institutu
Abbreviated transcription (Latin):
xuriȩ uitioꝵ ꝙ ecterorũmala nonappetunt. Plus ꝓ¬
dessc salim tẽptation̾e scłi. qũa ꝓsperitat̾e. Nã exꝓ¬
spuate indeterui it: extẽptationis dolore in melius
ꝑsicit᷑. Unu quisq ad tẽprationẽ anmiu p̃parare debet.
nec muenirt casus debet qũ consilia ei p̾ueni atit.

Expanded text:
xuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7. Plus pxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7. Plus prodesse saluti tentationes saeculi quam prosperitates prosperitate in deterius itur, ex tentationis dolore in melius proficitur. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. nec evenire casus debet, quem non consilia ejus praeveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
quip̾uaricant᷑ ⁊ inicagunt. Q gͦ hocdicunt non mirent̃
qđ prauoꝵ hominũ tẽporalẽ et caducã felicitatẽ aspiciunt
selmagis nouissima eoꝵ intendant quanta illis posthȩc
etna supplicia p̾parent̃. dicente ꝓpħa. Ducent in
bonis cliessuos. etes subito ad inferna descendent.
aduersauero erubant. Iołoq sc̃iuri constantia. ita
portart edebet ⁊ dusaut fangi  nequeat. Tẽ magis st̃
dĩ oculi suꝑ iustos. quando eos asfligi abiniquis ꝓui¬
dentia suꝑna ꝑmittit. Natẽ eis gaudia disponuntur
at̃na : quando p̃senti tribulatione ꝓbant̃. Om̃s uite
stat. sedederũ tiausit. Quite suture p̃mia diligent̃
excogitat: malaom̃a inte p̃sent̾i aquanimit̃ portat.
qm̃ exilliꝰ dulcedine: hiuus amaritudinẽ tẽperat. et ex
at̃nitate illius. breuitatẽ hũi despicit transitoriã. Gra¬
uati duerso malo tĩpali. ꝓutilitate coꝵ ẽ: qđ uitȩ istius
mala ꝑfer̃. quiaduindolo regranant̃. cupiditatis & lu¬

Expanded text:
mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt. adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. Omnes vitae stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et lu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nonpecca bis. Uenturi exignoranti ieerta.
ẽ. &dũ quisꝙ mori non existimat tollit̾. Unde ittͦ¬
quisq festinet necũ inigtatib suis rapiãt. Smulꝙ
simat̃ uita cũ culpa. Naincentor diabolui eos quos
uiuentes accendit ad uitia. subito morientes ꝑtra¬
here nitit̃ ad torm̃ta. Sepe diuites ihac fallaci uita

Expanded text:
 361 4. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita
Abbreviated transcription (Latin):
D ispensator  ñdobet eẽ ꝓdigus. sed discretus. Lar¬
gite enĩ debet quantũ oportet. ut tenendom̃su¬
antũ. enĩ inhac uita ẽ licitũ oꝑaribonũ. Illuc namq
mñ oꝑatio im expectat̃. sed retributio meritoꝵ. hec
uita impiis longa & grata ẽ: moculi aũt iustoꝵ amara
et breius ẽ: &licet uita ista breuissit: mor̾a tam̃ sibi fieri
credit̾. quia quanto libet breuissit: tẽpor̾i spatiũ tam¬
et suuiuenti parũ : amanti ꝓculdubio longũ : Quite
siderat: quã sit brrius &misera satis utilit̾ pensat.
Uita eñi p̃sens ꝗa ipsis suis increm̃tis deficit. breuis est.
Suoeñi augm̃to perit. dñ id quod iudet̃ insuturo ꝓ¬
sic̃ere.inp̃terito desicit. Itẽ ex ipso eẽ breuis uita p̃sens
filis. & uita hominis oepłet̃ dieb singulis. Qđ diu
inbacuita ilut̃. quent̃ utrũ augm̃tũ: an rectius de¬
trontũ dicat. Sed quomodo possit recte augmentũ
dici d ꝑ lim̃siones etatũ ad mortis tendit᷑ detri u¬

Expanded text:
Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo mensuTantum enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. siderat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevifilis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrim
Abbreviated transcription (Latin):
quiesurienti celsitienti. & nudo benesitiũ largitatis.
imp̃endit: uł. siꝗaluud indigenti largit̃. sed & qui mi.¬
micũcdiligit. alquilugenti affectũ compassionis ⁊⁊ con¬
solationis imꝑtit᷑: aut inꝗb libet necessitatib consiliũ
ad hibre. clemosinã ꝓcul dubio facit. Nã &e loctrins bonũ

Expanded text:
qui esurienti et sitienti et nudo beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
critate p̃bet̃. Uñ ⁊ apłs. hilarẽ inquid datorẽ diligit ds̃.
Metuendũ ÷ itaq nepauꝑ aut cũte dionro oblata suscipiat.
aut ne om̃ino p̃ter missus: meren tristisq necedat. De
rapinis alienis elemosinã fac̾e. ñ ÷ offitiũ miserationis.
sedemo lum̃tũ sceler̾i. Uñ & salomon. Ꝙ offertinquit
sacrificiũ derapina paiꝑũ. tanquã siqu̾iiletitotbi. su¬
liũ in conspectu patris sui. Opeñi iouisto tollo aeste¬
nũquã distribuit : nec bene alteri p̃bet. qd̾ abolio male
extorquet. Magnũ scelu̾ ÷ rẽpauꝑũ pr̃are diuitibus.
&desũptib inopũ ad quirere sauor̾e potetiũ. Arentis
umquã largita diuitũ. ꝓdiga nonadittilitatẽ. sed ad
elationẽ effimdit̃. Comparati ypocritis. quin adedifi¬
catione docent audientiũ. sed ad suȩ głe exaggerandũ¬

Expanded text:
us: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injustnunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; areunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsicitnt: ipsedr̃. facere qui ꝑmittit. Inde est quod
rũtam̃ quodiniqui mala exuolimtate quȩr̃ idcirco
ds̃ ꝑficiendi potestatẽ ꝑsuã bonã uoluntatẽ. quia de
resistunt. nescientes. consiliũ dĩfaciiat. quonoue¬
ris sicdõ subiecta eẽ om̃a. ut et ipsi dĩ dispositioni
adũsant̃. ẽi impleant uoluntatẽ. Ppt̃ ea in hac uita
honiiudicant̃ amat. et it̾m in illauita mali iudicent᷑
ab onis. siue utetiã sithichonis tẽꝑali affuctio. et illic
ẽtna remimeratio. Idcircost̃ necessarii mali. ut quotiens
boni offendt̃. flagellent̃ ab illis. Hincẽ qd̾ assur uirgã
em̃dare desidat. Sed ille iustissima uoluntate. illi uõ
pcreduli intentione. sic̃ ꝑ ꝓpħam dr̃ de eodẽ asur.

Expanded text:
perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod runtamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de sistunt, nescientes Dei consilium faciunt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
cariate inauente nrgociũ sequãt t̾rinũ. Dedquia
prarũ ⁊ cutint̃ un guie caritas maneat. post ponen¬
da treccinsatit. in ꝑseueret dilectio. Antiqui forẽm¬
eloquentiã caninã facundiã nuncupahãt. eoqdͥcansi¬
diciincertaminib causaꝵ. omissis que agt̃. ueluti
cane alterd̾tro sese lacerant. iurgiap causarii admiurias
qño p̃ualuerm̃t. hns quos nocere uoluerint. Nã tanto
atrocius suturo supplicio condemnandist̃: quanto
quas plebib ingerunt. at̾noincendio cremabunt̃.
sede. tace net int᷑ intenebras. Tleniet suꝑte malũ. &¬
ueniet suꝑte repentina miseria quãnestis: Magĩs
mala facientib quamala patientib dolere debem.
Iili eni praua faciendo. in malũ ꝓfitiunt. isti patiendo
amalo corrigunt̃. Hs̃ aũt ꝑmalas uoluntates alioꝵ.
in aliis multa oꝑat̃bona. Malignantiũ hominũ uo¬
limtas. nequaqua potest impleri. nisids̃ dederit po¬
testatẽ: Nã du homin̾e cdõꝑmittente. malũ d concupiscunt

Expanded text:
aritate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forenseloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur,sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, irruet super te repente miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
adipsa desiderata ꝑtingunt. Grauius toript̃ impni minidi
exag gregando comioda. quã iustus tollerando ad ũsa
Q eñibonamundi diligit. uelit nonuelit. timorietdoloris.
pene succumbat. Ꝙ ꝙ pluquã oportet res transitorias
diligt̃ maiorẽ sibi inger̃ dolorẽ reiablate. quã amo¬
rẽ parturiebant possesse. Cũ graui enĩdolore amittunt᷑
quȩ cũmagno amore habent᷑. Min aũt carendo dolem
quęmin possidendo diligim. Sciant scłi lucra sectan¬
trs. quantũ sĩt uana uł aclũsa quȩ diligt̃. quȩ etiã nec
in hoc soło sine contritione graui conꝗrunt: ÷ ꝓquib

Expanded text:
tingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
c& angłis ẽi. Qhic miãmnõ imꝑtit. Illuc pietatis fructũ
non inuenit. Exemplo ardent̃ diuitis. ꝗininferno te
niussima petenda compulsus ẽ qualnc tenuissima ne¬
ganda studuit. Qd retr. buis subtiliu̾: ꝗd districtiũ poterat:
guttã aquȩ andens pecit. ꝗmicas panis negauit. Sero
diues oculos aꝑuit quandolaģare pauꝑẽ. qui estentẽ

Expanded text:
c misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiesce
Abbreviated transcription (Latin):
Tanto oq maora supplicia insuturũ dabt̃. quanto oe
ipsa maiorast̃. Pocent̾e eni. Potent̃ torm̃ta patiuntur.
Tertena om̃a seruando amittimus. largiendo seruamus.
Patrimoniũ eñi retentũperit manet᷑ꝰ aũt erogatũ. Diuenis
cureb mtis durare non possum quia aut nos ilła moriendo
deserim aut ille no uiuent̾e deser̃. Prodi uersitate usus.
alii dereb qundaiuꝰ pereunt. quas cupicłu̾s rapiunt
aliiuͦ saluant̃ : dũ ineoꝵ pulchritudine. conditoins pul¬
cherr̃imã ꝓuidentiã laudant̾e mirant᷑ ueldũ ꝑmidis

Expanded text:
t, quanto et ipsa majora sunt. Potentes enim potenter tormenta patiuntur Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos viventes deserunt per diversitate usus. Alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt: alii vero salvantur, dum in earum pulchritudine Conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur, vel du
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dispositiorie plerũꝙ cli inhacuita uersantur.
int ꝑ longũ tolerantie experim̃tũ solidius eoꝵ pati¬
moritiment: qđ plerisq mangustia contingere soset.
sicꝙ e contrario affectui. etiuendihabent tediũ:
et moriendi metũ. Sollicite debet unis quisq uuiẽ.
a seꝑ terminũ uitȩsuȩ considerare. atde contẽpla¬
tione illius. huiusscti iois ciueũ. Scriptũs eñi.

Expanded text:
tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patimori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius animus s
Abbreviated transcription (Latin):
auisticiȩ defensione recedunt. Acceptio mnuerũ
Diues mimerib cito corrũpit iudicͣuum . pauꝑ aũt
dũnonhabet qd offerat. non solũ audiri contẽpnit.
sed etiã &̃ contraueritatẽ opprimit᷑. Cito uiolatur
auro iusticia: nullãꝙ reus ꝑtimescit culpã. quã
redimere nũmis existimat. Plu enĩ optinet m̃tẽ
censoriamor. lucri. quã eꝗtas iudicii. Tres sunt
mimerũ acceptiones. quib contra iusticrã humand
uanitas militat id fauor amiciciaꝵ. adolatio laudis
et corporalis acceptione mimeris. facilus aũt ꝑu̾tit᷑
anim reicorporeȩ munere. quãgrẽ laudiꝰq fauore.
Quattuor modis ꝑu̾tit̾ humanũ iudiciũ. timore.
cupiditate. odio. amore. Timore. dũmetu potestatis

Expanded text:
a justitiae confessione recedunt. Acceptio nummoruma justitiae confessione recedunt. Acceptio nummorumDives muneribus cito corrumpit judicem, pauper autem dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam et contra veritatem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana anitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corpoanimus rei corporeae munere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis pervertitur humanum judicium, timore, cupiditate, odio et amore.
Abbreviated transcription (Latin):
furori ñ uidet. Ꝙ aũt repulso surore discutit.
faciliũ ad contuendã ueritatẽ m̃tis serenitate c̃sur¬
git: ⁊ sine ulla ꝑt̾batione ad eꝗtati ĩtellegentiã ꝑuenit
iniuclicio consideranda. sed causa. Scriptũ ÷ eñi
Nonaccipias ꝑ sonã in indicio. etiterũ. Non misereb̃is
panpi inuiditio. Ꝙ eñi consanguinitatis uł ami ei¬
ciȩ sauore. siue inimiciciaꝵ odio iudiciũ ꝑutunt
cunt᷑. Iniqui uidices errant inueritate sententiȩ
dũ intendunt qualitatẽ ꝑsonȩ. & exulcerant sepe iustos
dũ imꝓbe defendt̃ iniquos. Qaũt recte p̃sidere
studet.: nec partẽ palpare nouit: nec cohiberi aiusticia chdia¬
eipremiũ inderemunerationis expectat. fraudẽ
indõꝑpetrat : quia iusticiã quãgratis imꝑtire debu¬
erat. acceptione pecuniȩ uendidit. Bona male
pe adueritatẽ. non iusticiȩ defensio. sed amor
p̃mii ꝓuocant. Ꝙib sispes nũmi subtrahit᷑. confesti

Expanded text:
furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentin judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt,cuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didipraemium remunerationis expectat, fraudem in Deo perpetrat: quia justitiam quam gratis impartiri debet, acceptione pecuniae vendit. Bona male pe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim
Abbreviated transcription (Latin):
iuuxta ꝓpłȩ uerbũ quasi lupi uesꝑe. non relinquumt
inmane. hoc ÷ dep̃sen tis uitȩ tantũ cõmodis cogitant
non defuturis. Uita eni ista uesꝑum. futura uõ mane
accipit̃. ⁊ bene ait quasi lupi. qui alupoꝵ more cuncta
diripiunt. ⁊ uix pauca pauꝑib derelinquunt.
erbosi ndices et elati. ut sapientes. Deũbosi⁊ elat̾uudicib.¬
uideant̃ nondiscutiunt causas. sedasser̃. sicq con¬
t̃bant iudicii ordinẽ dũnonsuo contenti offitio. aliena
iudicii sententiã ininsaniã uertunt. Deꝗb recte ꝑ¬
ꝓpħam dr̃. quiconũtunt infurorẽ iudiciũ. Q eñĩ
irãt iudicat. infurorẽ iudiciũ mutat.⁊ añ ꝓfert
sententiã quã agnoscat. Furor iniudice inuesti¬
gationẽ uerinonualet attingere. qui amen eius
t̃bata surore. abscru ationealienat̃ iusticiȩ. Iracund
iudex iudicii exam̃plene contueri ñualet: ꝗa p̃caligine

Expanded text:
juxta prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt juxta prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt in mane ; hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus derelinquunt. 13. Verbosi judices, et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena judicii sententiam in insaniam vertunt. De quibus recte r, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine
Abbreviated transcription (Latin):
lacerant̃ aprauis iudicib pauꝑes. quã acruentas simis
hostib. Nullus eñip̃do tan cupidus malienis. qua iudex
iniquus in suis. latrones inaccessis faucib ac latebrosis
insidias ponunt. istipalã rapacitatis auaritia seuuit. host̾e
inalioꝵ sanguinẽ tantũ intendunt. iudices quasicrudelis¬
simi carnisices. ciuiũ opp̾ssion sua subiectoꝵ uitã ex¬
moderamine regant. Plerũq etbonu iudicesst̃: sed
ininistros raptor̾e habent hoꝵ sigura utait ꝗdã tamqũã
scilla depingit̾ atq describit᷑. Ipsa quidẽ humana specie
sed capitib caninis accincta et circũdata. Nã alit̃ quibdĩ
potestatib accidit. ut ipsoꝵ humanitatẽ immanitas
causa. autdiffer̃ aut ꝑũtunt iudicia : nec siniunt
coepta partiunt negocia. quousq marsupiaeoꝵ qui
causant̃ exauriant. Qnͦ eni uidicant ñ causã seddona
considerant.⁊ sicut neglegentesst̃ indiscussione
causantiũ sic ineoꝵ damno sollicitist̃. Iudices praui

Expanded text:
pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam exmoderamine regant. 10. Plerumque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent. Horum figura, ut ait quidam, tanquam Scylla pingitur atque describitur: ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circumdata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit ut ipsorum humanitatem immanitas causa aut differunt, aut pervertunt judicia; nec finiunt coepta partium negotia, quousque marsupia eorum qui causantur, exhauriant. Quando enim judicant, non causam, sed dona considerant; et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic eorum damno solliciti sunt. 12. Judices pravi,
Abbreviated transcription (Latin):
cecus. & nudus. Głȩ tẽꝑalis sequaces.⁊ sinitidisunt
fori sulgore potentiȩ. interiuꝰ tam̃ uaciust̃ elatione
suꝑbiȩ. sicuticalami exterius quidemnitent. sed inte¬
rius uacuant᷑. Obhoc rȩꝓbiextenũ ut calam̾nitidi
quẽ ammodũ detestat̃ eoꝵ corporalia ornamenta
⁊ quos successũ habet cultꝰ composit᷑ mornat᷑: hoc ẽ ꝓsua¬
ui odore fetorẽ. ⁊ pzona sumiculũ. ⁊ cet̃a. Legant ꝓphã
diuites. quoꝵ spes opulentia ẽ. & audiant eũ dicentẽ.
Uȩ qui opulenti estis. Quanto eñiꝗꝙ potentia minor ẽ.
tantomagis liber apeccato ẽ. Nã patrimoniũ grande
tẽptatio ẽ. Flu̾uenerant᷑ hões in hoc scło ꝓtẽporali poten¬
tia. quã preuerentia sc̃itatis. Suscipiunt eñid magis

Expanded text:
us . 7. Gloriae temporalis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funicudivites, quorum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potent