comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ita hoc dicit quasi nos dicauiꝰ ꝑ diabolũ aliquid sub̾e creatũ.
Hominib ꝑsuasit malũ diabolus tanqͣm pec̾c̾m. ñ creaũ
tanqͣm naturã. S plane naturã ꝑsuasit qua homo crea-¬
tus est. &ideo eam ꝑsuadendo uitiauit. Qui enĩ uuluerat.
ñ creat m̃bra s uexat. S uulnera que corꝑib infligunt᷑.
m̃bra faciunt claaidicare: uł egre moueri. ñ eam uircutẽ
qua iustus ẽ. homo. Uulnus autẽ qd pec̾cm uocat᷑ ipsã iu¬
tam uulu̾at qua recte utuebat᷑. Hoc ualde autẽ tunc maiꝰ
atq altius diabolus in fixit. quã sunt ista hominib nota
peccata. Unde illo magno pͥmi hoĩs peccato natura ibr
nr̃a in deceriꝰ cominutata. ñ solum ẽ. facta pectatx. uerũ
etiã genuit pectatores. Et tam̃ ipse languor quo bene ui¬
uendi uirtus ꝑiit. non ẽ. utiq natura s uitiũ. sic̃ cetera
mala. In corꝑe mala ualitudo ñ est ulla substantia uł na¬

Expanded text:
ita hoc dicit, quasi nos dicamus per diabolum aliquid substantiae creatum in ita hoc dicit, quasi nos dicamus per diabolum aliquid substantiae creatum in hominibus. persuasit malum diabolus tamquam peccatum, non creauit tamquam naturam. sed plane naturae persuasit, quia homo natura est, et ideo eam persuadendo uitiauit. qui enim uulnerat, non creat membra, sed uexat. sed uulnera, quae corporibus infliguntur, membra faciunt claudicare uel aegre moueri, non eam uirtutem qua iustus est homo; uulnus autem, quod peccatum uocatur, ipsam uitam uulnerat, qua recte uiuebatur. hoc autem ualde tunc maius atque altius diabolus inflixit. quam sunt ista hominibus nota peccata. unde illo magno primi hominis peccato natura ibi nostra in deterius commutata non solum est facta peccatrix, uerum etiam genuit peccatores. et tamen ipse languor, quo bene uiuendi uirtus periit, non est utique natura, sed uitium, sicut certe mala in corpore ualitudo non est ulla substantia uel na
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. & ppter delicta nr̃a traditus ÷ xp̃c ÷ habent ꝓfecto ⁊ par¬
iuili delicta originalia ꝓ quib est traditus ẽ. xp̃s. Habet qd̾
ineis sanet. qͥ sicut ipse ait ñ ÷ opiis sanis medicus. s male
habentib. Habet cur eos saluos faciat. qui uenit minundũ
sit̃ dicit apłs paulus peccatores saluos facere: habet qd̵ ineis
renittat qui sanguinẽ se fudisse testat᷑ in remissionẽ peccato
rũ. ht ꝓpter qd̾ eos querat. qui uenit ut dicit querere & sal¬
uũ facere qd̾ ꝑierat. Habet qđ̾ in eis soluat filiꝰ dei. qui ꝓpt̾ea
iuloꝵ gͦ saluti iimicus ÷ qui eoꝵ sic asserit innocentiã. ut
sautiatis & uulneratis neget necessariã medicinã. Iam qd̾ se
est unde homines uascerent᷑. ꝑ diabolũ autẽ unde parentes
cõmouerent᷑: ascribet᷑ sine dubio scĩtas nascentib & culpa
gñantib. Quod quia manifestissime nuptias dampnat. Amo-
neco hunc sensũ precor de eccł̃iarum medio. & uere credito

Expanded text:
propter delicta nostra traditus est Christus; habent profecto et parvuli delicta originalia, pro quibus traditus est Christus: habet quod in eis sanet, qui, sicut ipse ait, non est opus sanis medicus, sed male habentibus : habet cur eos salvos faciat, qui venit in mundum, sicut dicit apostolus Paulus, peccatores salvos facere : habet quod in eis remittat, qui sanguinem rum; habet propter quod eos quaerat, qui uenit, ut dicit, quaerere et saluum facere quod perierat; habet quod in eis soluat filius dei, qui propterea uulorum saluti inimicus est, qui eorum sic adserit innocentiam, ut sauciatis et uest unde homines nascerentur, per diabolum autem unde parentes commoverentur, adscribetur sine dubio sanctitas nascentibus et culpa generantibus. Quod quia manifeueto hunc sensum, precor, de ecclesiarum medio et uere credito
Abbreviated transcription (Latin):
Libido autẽ pudenda ñ moueat m̃bra. nisi quando uolumꝰ.
& non ÷ morbꝰ. Non de illa erubescat etiam lieitus ⁊ honestꝰ
coniugatoꝵ concubitꝰ. uitando conspectũ & appetendo secre-¬
tum: & ñ ÷ morbꝰ. Non ꝓhibeat apłs in hoc morbo possideri
uxores. & non ÷ morbꝰ. Quod eiñ grecus habet inp̃ãchẽe pythi¬
uenit᷑. S passio in latina lingua maxime usi loq̃ndi ecd̃i¬
astico ñ ad uituꝑationẽ consueuit intelligi. Qdlibet autẽ de
pudenda concupiscentia carnis iste sentiat. de paruulis pro
quib laboramꝰ ut saluatore indigere credant᷑. ne sine salu¬
te moriant᷑. aitende qͥd dixerit. Uerba eiꝰ repeco. Illos gͦ inqͥt¬

Expanded text:
libido autem pudenda non moueat membra, nisi quando uolumus, libido autem pudenda non moueat membra, nisi quando uolumus, et non est morbus; non de illa erubescat etiam licitus et honestus coniugatorum concubitus uitando conspectum et adpetendo secretum, et non est morbus; non prohibeat apostolus in hoc morbo possideri uxores, et non est morbus. quod enim graecus habet: νπά rcadst Irciiuenitur. sed passio in latina lingua, maxime usu loquendi ecclesiastico, non ad uituperationem consueuit intellegi. Quodlibet autem de pudenda concupiscentia carnis iste. sentiat, de paruulis, pro quibus laboramus, ut saluatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, adtende quid dixerit. uerba eius repeto: 'illos ergo\\ inq
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ a deo insticutã non oĩmodo pottiert᷑ amitt̾e bonitatẽ.
hinc iste ꝑgit abeis qͥ coniungunt᷑ ad eos qͥ gignunt᷑. ꝑꝑter
quos in hac questione tantis adu̾sus nouos hereticos. disputa¬
disputationib laboramꝰ. & occulto dei compulsus instinctu dicit
aliquid ubrtotũ istũ nodũ sua confessione dissoluit. Uolens enĩ
nobis maiorẽ inudiã cõmouere. quia dicimꝰ eciam de legiti¬
nus nuptiis sub peccato paruulos nasci. illos gͦ inquit qͥ num¬
qͣm nati sunt bonos potuisse ẽẽ. dicis. istos uͦ qui mundũ im¬
pleuert̾ ꝓ quib xp̃s mortuus ẽ. diaboli opus & de morbo natos.
& ab exordio reos definis. Abaui itaq inquit nich te aliud ag̾e
qͣm ut dm neges horũ qui st̃ hominũ conditorem. Ego qͥdem
dico nisi dm̃. Uitiũ quippe inseminatũ ẽ. ꝑsuasione diaboli.
ꝑ qd̃ sub peccato nati st̃: non natura condita qua homines st̃.

Expanded text:
tamen a Deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem.tamen a Deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem.Hinc iste pergit ab eis, qui coniunguntur, ad eos, qui gignuntur, propter quos in hac quaestione tantis aduersus nouos haereticos disputationibus laboramus, et occulto dei conpulsus instinctu dicit aliquid, ubi totum istum nodum sua confessione dissoluit. uolens enim nobis maiorem inuidiam commouere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato paruulos nasci, \'illos ergo\', inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos uero, qui mundum inpleuerunt, pro quibet ab exordio reos definis. probaui itaque\', inquit, \'nihil te aliud agere, quam ut deum neges horum, qui sunt, hominum conditorem\'. ego quidem dico nisi deum; uitium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sine pudenda libidme posset fieri. & ñc̃ qͣmius sine illa ũ
fiat incorꝑe mortis huiꝰ. ipsũ ÷ tam̃ qd̾ non cessat fieri ut
re & dr nunc alias eẽ. nuptias. alias uͦ si nemo peccasset ẽẽ.
potuisse. ñ scdłm earũ naturã. s scđ̃m quandã indec̃us
mutatã dr̃ qualitatẽ. sic̃ alius dr̾ qͣmius idem ipse sit hõ.
qͥ mutauerit uitã siue in meliꝰ siue indet̾uis. Aliud ⁊ enĩ¬
ustus. aliud peccator. qͣmuis idẽ ipse sit homo. Sic alie
cũ tam̃ scd̾m constitutionẽ suam qͣ legitime coniungit᷑
mulier uiro. & fides carnalis debiti ab ad ult̾ioꝵ pec̾co serua¬
tur inmimis. & hoc more legitimo filii seminant᷑. eedem
ipse sunt nuptie quas ds instituit. qͣmius diabolus ñ ipsas
s homines ex quib nuptie fuint antiqua peccati ꝑsuasio¬
ne sauciauerit inobedientie ꝑsuadendo pec̾em. cu ꝑ diui¬
nuĩ udiciũ in obedientia m̃broꝵ recipca redderet᷑. Inqua
coniugati qͣmuis erubuerint nuditatẽ suam nuptiarum

Expanded text:
ne pudenda libidine posset fieri. Et nunc quamvis sine illa non fiat in corpore mortis hujus, ipsum est tamen quod non cessat fieri, ut obrem etsi dicitur, nunc alias esse nuptias, alias vero si nemo peccasset esse potuisse, non secundum earum naturam, sed secundum quamdam imutatam dicitur qualitatem. sicut alius dicitur, quamuis idem ipse sit homo, qui mutauerit uitam siue in melius siue in deterius — aliud est enim iustus, aliud peccator, quamuis idem ipse sit homo — sic aliae cum tamen secundum constitutionem suam, qua legitime conjungitur mulier viro, et fides carnalis debiti ab adulteriorum peccato servatur immunis, et hoc more legitimo filii seminantur, eaedem ipsae sunt nuptiae, quas Deus instituit, quamvis diabolus non ipsas, sed homines ex quibus nuptiae fiunt, antiqua peccati persuasione sauciaverit, inobedientiae persuadendo peccatum, cui per divinum judicium inobedientia membrorum reciproca redderetur; in qua conjugati, quamvis erubuerint nuditatem suam, nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsum menbrũ porrigeret᷑ & bomo seminaret᷑. nisi homi¬
b illis in obedientib membroꝵ istorũ in obedientia iusto
supplicio redderet᷑: Quod suppliciũ casti sentiunt. qͥ ꝓcul
dubio mallent si possent iubente uoluntate qͣm prurien¬
te uoluptate. filios seminare. Inmundi autẽ qui ꝓpteristũ
morbũ non solũ meretrices. uerũ etiam conuges Amant.
de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant:
Absit ergo ut dicamꝰ quod uos dicere iste confingit. ista con¬
uigia q̃ nunc agunt᷑ a diabolo inuenta. ꝓrsus ipse st̃ nitp¬
tie quas abinitio ds insticuit. hoc enĩ bonũ suũ ad homi¬
nũ generationẽ institutũ. etiam dampnatis hominib ñ
deuer. quib ñ decaxto etiã sensus carnis ⁊ mũbra ꝓcul
dubio minera sua qͣmiuis iam debita dampuatione morit᷑a.
Iste numẽm st̃ nuptie de quib dlictũ est excepto qd̵ hit figu¬

Expanded text:
et ipsum membrum porrigeretur et homo seminaretur, nisi homiet ipsum membrum porrigeretur et homo seminaretur, nisi hominibus illis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusto supplicio redderetur? quod supplicium casti sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, iubente uoluntate quam pruriente uoluptate filios seminare. inmundi autem, qui propter istum morbum. non solum meretrices, uerum etiam coniuges amant, de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant. Absit ergo, ut dicamus, quod nos dicere iste confingit. ista coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta prorsus ipsae sunt nuptiae, quas ab initio deus instituit. hoc enim bonum suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxit etiam sensus carnis et membra, procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, sunt nuptiae, de quibus dictum est — excepto, quod hic figu
Abbreviated transcription (Latin):
ininis ad hominẽ corꝑalis accessus. si desit corꝑis motus: Fs
ergo hic questio ẽ. de motu corꝑum sine qͦ ñ possent omni¬
no misceri. s de pudendo motu genitaliũ. qui ꝓfecto non
essent. & tam̃ seminatrix cõmixtio non deessee. si genitalia
ñ libidini s uoluntati sicut cet̾a membra seruirent. Anñ
eciam nc̃ incorꝑe mortis huiꝰ imꝑatur pedi. brachio. digi¬
do. labro. lingue. & ad nutũ nr̃m continuo porrigunt᷑. Hu¬
mori deniq qd̃ est mirabiliꝰ inuesica intus posito. qui & qͣn¬
do eius copia ñ urgemͣ. imꝑat᷑ ut ꝓfluat & obtemꝑat. Im¬
mo ipsis abditis iuscerib & nerius quib idẽ humor contine¬
tur. imꝑatur ut eũ ꝓpellant & expͥmant. eitiant. & si sani¬
tas ad est sine difficultate uoluntati seruiunt. Quanto gͦ
facilltꝰ atq tranquilltꝰ obedientib genitalib corꝑis partib.

Expanded text:
minis ad hominem corporalis accessus, si desit corporis motus? non minis ad hominem corporalis accessus, si desit corporis motus? non ergo hic quaestio est de motu corporum, sine quo non possent omnino misceri, sed de pudendo motu genitalium, qui profecto non esset et tamen seminatrix commixtio non deesset, si genitalia non libidini, sed uoluntati sicut cetera membra seruirent. an non etiam nunc in corpore mortis huius imperatur pedi, brachio, digito, labro, linguae, et ad nutum nostrum continuo porriguntur? humori denique, quod est mirabilius, in uesica intus posito qui, et quando eius copia non urgemur, imperatur ut profluat et obtemperat? immo ipsis abditis uisceribus et neruis, quibus idem humor continetur, imperatur, ut eum propellant, exprimant, eiciant, et, si sanitas adest, sine difficultate seruiunt uoluntati. quanto ergo facilius atque tranquillius oboedientibus genitalibus corporis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Ille ergo nuptie inquit que sine contupiscentia. sine ma¬
tu corpoꝵ. sine necessitate sexuũ ut ditis esse potuert̃. ate pro¬
nuntiat᷑ laudabiles. ista uͦ conuigia que nc̃ agunt᷑. a diabo¬
lo inuenta definis. Illa itaq inquit q̃ institui potuisse sõpni¬
as. bona deliberas. ista uͦ de quib dicit scriptura diuina. re¬
linquet homo patrẽ & matrẽ. & adherebit uxori sue & eit
duo in carne una. ꝓfiteris mala diabolica. morbũ postremo
debere ũ coniugiũ mincupari. Non est mirũ si pelagari
testimonia. id facere consueuert̾. more quidẽ hereticoꝵ eciã
cet̾orum. Qius enĩ diceret sine motu corporũ. sine necessita¬
te seruũ nuptias ẽẽ. potiusse : Deus enĩ fecit sexus. quia
mascł̾m & feminã. fecit eos sicut scͥptum ẽ. Unde autẽ fi¬
eri posset. ut qͥ fuerant conuingendi. & ipsa coniunstione
generati sua corꝑa ñ mouerent. quandoqͥdẽ nullus fit ho¬

Expanded text:
pit. Illae ergo nuptiae\', inquit, \'quae sine concupiscentia, sine mopit. Illae ergo nuptiae\', inquit, \'quae sine concupiscentia, sine motu corporum, sine necessitate sexuum, ut dicis, esse potuerunt, a te pronuntiantur laudabiles; ista uero coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta definis. illa itaque\', inquit, \'quae institui potuisse somnias, bona deliberas, ista uero, de quibus dicit scriptura diuina: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, profiteris mala diabolica, morbum postremo debere, non coniugium nuncupari\'. non est mirum, si Pelagiani testimonia, id facere consueuerunt more quidem haereticorum etiam ceterorum. quis enim diceret sine motu corporum, sine necessitate sexuum nuptias esse potuisse? deus enim fecit sexus, quia masculum et feminam fecit eos, sicut scriptum est. unde autem fieri posset, ut qui fuerant coniungendi et ipsa coniunctione generaturi sua corpora non mouerent, quandoquidem nullus fit ho
Abbreviated transcription (Latin):
est & glorianda concupiscentia sp̃ualis qua toncupiscit᷑ sapien¬
tia. s dixi nulla esset pudenda concupiscentia. Relegant᷑ uer¬
ba mea que etiã ipse posuit. ut qͣnta ab illo finude cõmemoren¬
tur appareat. S quo uoluerit eã nomine appellet. illa dixi
qd̾ ñ esset nisi homo ante peccasset de qua erubuert̃ in para¬
diso qui pudenda texerunt. qͣm nemo negat qm̃ pecẽm ino¬
bedientie precesserat ideo subsecutã. Qui autẽ uult intellig̃e
quid senserint. debet considare quid tererint. Succinttoria
quippe sibi defoliis ficulueis ñ uestimenta fecert̃. que suecint¬
toria grece ꝑyramata nuncupant᷑. Quid autẽ cooꝑiunt
ꝑnomata omnib notũ ẽ. que ñ nulli latini campestria. st̃
interpretati. Quis autẽ ignorat qͥ tampestrant᷑. quas partes cor-¬
ꝑis contegant: Has enĩ tegebant romani uiuenes qͣndo nudi
exercebant᷑ incampo. uude hoc genus tegminis tale nom̃ acce¬

Expanded text:
est et glorianda concupiscentia spiritalis, qua concupiscitur sapienest et glorianda concupiscentia spiritalis, qua concupiscitur sapientia, sed dixi: \'nulla esset pudenda concupiscentia\'. relegantur uerba mea, quae etiam ipse posuit, ut quanta ab illo fraude commemorentur adpareat. sed quo uoluerit eam nomine appellet, illa dixi quod non esset, nisi homo ante peccasset, de qua erubuerunt in paradiso, qui pudenda texerunt, quam nemo negat, quoniam peccatum inoboedientiae praecesserat, ideo subsecutam. qui autem uult intellegere quid senserint, debet considerare quid texerint. succinctoria quippe sibi de foliis ficulneis, non uestimenta fecerunt, quae succinctoria graece 7teptCto{j.aTa nuncupantur. quid autem cooperiant perizomata, omnibus notum est, quae nonnulli latini campestria sunt interpretati. quis autem ignorat qui campestrantur quas partes corporis contegant? has enim tegebant Romani iuuenes, quando nudi exercebantur in campo, unde hoc genus tegminis tale nomen acce
Abbreviated transcription (Latin):
le pecc̃m. ut ꝓꝓterea dicat. & ante octauũ diẽ si necesse sit
paruulũ baptirari ꝯportere. ne ꝑeat anima eiꝰ. quẽ tanto
uult ad indulgentiã intelligi baptissimi faciltꝰ preuenire.
quantomagis ei dimitunt᷑ non ꝓpria s aliena. peccata. Nosiste
audeat dicere manicheos. & antiquissimã eccłie tradicionẽ isto
nefario tͥmine asꝑgat. qua exorairant᷑ ut dixi & exsufflantur
parunli. ut in regnũ. xp̃a a potestate tenebrarũ hoc ⁊ diaboli
& angłorum eiꝰ eruti tanferant᷑. Nos autẽ paratiores sumꝰ cũ
istis uiris ⁊ cũ eccłia xp̃i. inhuiꝰ fidei antiquitate firmata q̃li¬
bet malediata & contumelias ꝑpeti. quã cum pelagianis cuili
het eloquii p̃dicatione laudari. Agis iterũ inquit & dici.
Pulla esset concupiscentia nisi homo ante peccass. nuptie uͦ
essenͣt᷑ si nemo peccasset. Non dixi nulla esset concupiscentia. qͥ a

Expanded text:
le peccatum, ut propterea dicat et ante octauum diem, si necesse sit, le peccatum, ut propterea dicat et ante octauum diem, si necesse sit, paruulum baptizari oportere, ne pereat anima eius. quem tanto uult intellegi ad indulgentiam baptismi facilius peruenire, quanto magis ei dimittuntur non propria, sed aliena peccata. hos iste audeat dicere Manicheos et antiquissimam ecclesiae traditionem isto nefario crimine aspergat, qua exorcizantur, ut dixi, et exsufflantur paruuli, ut in regnum Christi a potestate tenebrarum, hoc est diaboli et angelorum eius, eruti transferantur. nos autem pistis viris, et cum Ecclesia Christi in hujus fidei antiquitate firmata, quaelibet maledicta et contumelias perpeti, quam cum Pbet eloquii praedicatione laudari. \'Ais iterum\', inquit, \'et dicis: nulla esset concupiscentia, nisi homo ante peccasset, nuptiae uero essent, etiamsi nemo peccasset\'; non dixi: nulla esset concupiscentia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
holica eccłia floruerunt. qmͦ hec non alios sensus conati sunt
uertere. q̃m stabiles erant in antiquissima & robustissima fi¬
de. ñ autẽ nouitio mouebant᷑ errore. quos si colligere & eoꝵ
testimoniis uti uelim. & minꝰ longũ erit. ac de canonicis auc¬
toritatib aquib ñ debemꝰ auerti. minus fortasse uidebor p̾sũ¬
sisse qͣm debui. Uerumptam̃ ut omtitã beatissimũ ambrosi¬
um cui pelagius sic̃ iam cõmemoraui tam magnũ integͥta¬
tis infide ꝑhibuit testimoniũ. qui tam̃ Ambrosuus nicħ aliud
defendit in pariulis ut haberent necessariũ medicũ xp̃m. nͥ
originale peccatum. numqͥd & gloriosissime corone cy prianꝰ
dicet᷑ ab aliquo ñ solũ fuisse s uł ẽẽ. potuisse manicheꝰ. cum
prius iste sit passus qͣm illa in urbe romana pestis apparuit:
Et cam̃ in libro de baptismate paruuloꝵ ita defendit origina¬

Expanded text:
holica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt holica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemoraui, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium — qui tamen Ambrosius nihil aliud defendit in paruulis, ut haberent necessarium medicum Christum, nisi originale peccatum — numquid et gloriosissimae coronae Cyprianus dicetur ab aliquo non solum fuisse, sed uel esse potuisse Manicheus, cum prius iste sit passus, quam illa in orbe Romano pestis adparuit? et tamen in libro de baptismate paruulorum ita defendit origina
Abbreviated transcription (Latin):
exitus deuentre matris eoꝵ. usq indie sepulfẽ in matrẽ omni
iob ubi de peccatis suis loquit᷑. Homo enĩ natus de muliere
breuis uite. & plenus iracundie sic̃ flos feni decidit. fuꝗit au¬
tẽ sicut umbra & ñ stabit. noune & huiꝰ curã fecisti. & hc̃ fecis¬
ti antrare in conspectu tuo in iudiciũ: Quis enĩ erit mundꝰ ã
sordib neunus quidẽ etiã si uniꝰ diei fuerit uita eiꝰ suꝑ t̾ram:
Quas enĩ dix̾it sordes quia peccata intelligi uoluit ipsa lectio
indicat ubi prorsus unde loquat᷑ apparet. Unde ẽ. & illd̾̃ apud
ꝓpham ⁊ achariam. uͥ aufert᷑ a sacerdote. uestis sordida & dr̃
ei. ecce abstuli pect̾a tua. Rito qd̵ ista omnia & cet̾a huiꝰmodi
que indicant omnẽ hominẽ sub peccato & maledicto nasci.
ñ legunt᷑ intenebris manicheoꝵ. s in lute catholicoꝵ. Quid
autẽ dicam de ipsis diuinarũ scripturarũ tractorib qͥ in cat¬

Expanded text:
exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omniuexitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omniuIob, ubi de peccatis suis loquitur: homo enim natus ex muliere breuis uitae tem sicut umbra et non stabit. Nonne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in judicium? Quis enim erit mundus a sordibus? ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit uita eius super terram. quas enim dixerit sordes, quia peccata intellegi uoluit, ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in cat
Abbreviated transcription (Latin):
tos a potestate tenebrarũ transferri. Aut quando in libris
mamichei legit᷑ quod uenerit siltꝰ hominis querere &e salua¬
re qd ꝑierat: Aut qd̾ ꝑ unũ hominẽ peccatũ in hc̃ mun¬
dum intrauit. & cet̾a. ad eandem sententiã ꝑtinentia que
sup̃ comimiemorauimꝰ ÷ Aut qd̾ reddit d̃s pecc̃a patrũ inf̾ili¬
os. aut qd in psalmo scriptũ ẽ. ego in iniquitatib conceptus
sũ. & in peccatis mater mea in ut̃o me aluit: Nut homio
uanitati similis ẽ. dies tius uelut umbra pret̾eunt: Nut
ecte uet̾es posusti dies meos. & substantia mea quasi uichi¬
lũ ante te. uerũptamen uniu̾sa uanitas oĩs homo uiueuse
Qut qd apłs dicit. omnis creatura uanitati subiecta ẽ. Aut
in libro eccłiaste. uanitas uanitatũ. & oĩa uanitas. qͥ abun¬
dantia ⁊ homini in oĩ labore suo. quẽ ipse laborat sub so¬
lee Aut ilibro eccl̃iastico. iugũ graue suꝑ filios adam. a die

Expanded text:
tos a tenebrarum potestate transferri, aut in libris tos a tenebrarum potestate transferri, aut in libris Manichei legitur, quod uenerit filius hominis quaerere et saluare quod perierat, aut quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et cetera ad eandem sententiam pertinentia, quae supra commemorauimus, aut quod reddit deus peccata patrum in filios, aut quod in psalmo scriptum est: ego in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit, aut: homo uanitati similis factus est, dies eius uelut umbra praetereunt, aut: ecce ueteres posuisti dies meos, et substantia mea quasi nihil ante te; uerumtamen uniuersa uanitas, omnis homo uiuens, aut quod apostolus dicit: omnis creatura uanitati subiecta est, aut in libro Ecclesiaste: uanitas uanitatum et omnia uanitas. quae abundantia est homini in omni labore suo quem ipse laborat sub sole? aut in libro Ecclesiastico: iugum graue super filios Adam a die
Abbreviated transcription (Latin):
poe. in ca eẽ. origiuale malũ. nonne religiosius sibi aliꝰ iider¬
tur dicere. si natura ꝑ dm̃ ÷ non potẽ. in ea orri ullũ malũs
Et tasñ falsũ est. Hoc eñ manichei assertre uoluert̃. & ñ
creatura. dei factam de nchilo. s ipsam naturã di malis
omnib implere conati st̃. Non enĩ ortum ÷ malũ nisi in bo¬
no. Nectam̃ sũmo & immutabili qd̃ ⁊ natura dei. s fasto
de nichilo ꝑ sapientiã dei. Est itaq ꝑ qd homo diuino oꝑi
uindicet᷑. quia non esset nisi diuino oꝑt crearet᷑. Walũ au̾¬
tem ñ esset in pariuilis nͥ uoluntate pͥmi hominis pecca¬
ret᷑ & origine uitiata pec̾c̾m originale ñ credit. Ileq enĩ
ex quo esse cepit manichei peffilentiosa doctrina ex allo e¬
pent᷑ in eccłia dei pariuili baptirandi exorcitari & exsusfla¬
xi. ut ipsis muisteriis ostenderet᷑ non eos in regnũ xp̃i nisi erii¬

Expanded text:
potest in ea esse originale malum\', nonne religiosius sibi alius uidepotest in ea esse originale malum\', nonne religiosius sibi alius uidetur dicere: si natura per deum est, non potest in ea oriri ullum malum? et tamen falsum est; hoc enim Manichei adserere uoluerunt et non creaturam dei factam de nihilo, sed ipsam naturam dei malis omnibus inplere conati sunt. non enim ortum est malum nisi in bono nec tamen summo et inmutabili, quod est natura dei, sed facto de nihilo per sapientiam dei. est itaque per quod homo diuino operi uindicetur, quia non esset homo, nisi diuino opere crearetur. malum autem non esset in paruulis, nisi uoluntate primi hominis peccaretur et origine uitiata peccatum originale traheretur. non ergo ex quo esse coepit Manichei pestilentiosa doctrina, ex illo coeperunt in ecclesia dei paruuli baptizandi exorcizari et exsufflari, ut ipsis mysteriis ostenderetur non eos in regnum Christi nisi eru
Abbreviated transcription (Latin):
sum ista qd uerũ est. Intino homine uire uituꝑat᷑ intentio.
& natura laudat᷑. quia duo st̃ que contrariis applicent᷑. S
etiam in paruulo ñ unũ ÷ tantũ. id ÷ natura in qua creatꝰ
est homo. adeo bono. Habet enĩ & uitiũ qd ꝑunũ in om̃s
homines ꝑtransiit sit sapit apłs. non sicut desipit pelagiꝰ
uł celestius. uł eoꝵ quic̃q discipłs. Horum itaq duũ que
in paruulo ẽẽ. diximꝰ. unũ ascribit᷑ deo : alterũ diabolo. Et
qd̾ utrumq propt̾ unũ horũ id est ꝓpter uitiũ subicit᷑ po¬
testati diaboli. ideo ñ est in congruũ. quia ñ fit ipsiꝰ diaboli
potestate s dei. Subitit᷑ autẽ uitiũ uitio. uatura nature.
quia & incdiabolo utrãq est. ut cũ dilecti & electi de potestate
tenebrarũ eruunt᷑. cui uire subdunt᷑. appareat quid doneture
nistiticatis bonis ades bona bene oꝑaute de ialis. b auir̃ẽ
iste sibi quasi religiose dicere uisus ẽ. si natiua ꝑ dm̃ est nore

Expanded text:
in uno homine iure uituperatur intentio et natura laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; sed etiam in paruulo non unum est tantum, id est natura, in qua creatus est homo a deo bono; habet enim et uitium, quod per unum in omnes homines pertransiit, sicut sapit apostolus, non sicut desipit Pelagius uel Caelestius uel eorum quicumque discipulus. horum itaque duorum, quae in paruulo esse diximus, unum adscribitur deo, alterum diabolo. et quod utrumque propter unum horum, id est propter uitium subicitur potestati diaboli, ideo non est incongruum, quia non fit ipsius diaboli potestate, sed dei; subicitur autem uitium uitio, natura naturae, quia et in diabolo utrumque est, ut, cum dilecti et electi de potestate tenebrarum eruuntur, cui iure subduntur, adpareat quid donetur iustificatis bonis a deo bona bene operante de malis. Quod autem iste sibi quasi religiose dicere uisus est: si natura per deum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
delicta. nisi qͥa etiã si illud unũ sit tantũ. idoneũ ÷ ꝑducere
ad condempnationẽ. etiam nullis additis cet̾is. sic̃ ꝑducit par¬
uulos morientes qui exadam nascunt᷑. nisi in xp̃o renascant᷑:
Quid ergo a nob̃ querit iste qͥ non uult ab apło audire ꝑqͥd
an ꝑ parentes: Ecce audiat ꝑ quid. audiat & taceat ꝑ qͥd̾ pec¬
catũ inueniat᷑ in pariulo. ꝑ umꝰ delictum inquit apłs. i õs
homines ad condẽpnationẽ. Om̃s autẽ ad condemptionẽ ꝑ
adam. & om̃is ad ustificationẽ ꝑ xp̃m. cũ utiq ñ om̃s eos
qͥ moriunt᷑ in adam tͣufferat xp̃s ad uitã. S om̃s dixit atq
om̃s. quia sic̃ sine adam nullus ad mortẽ. ita sine xp̃o nullꝰ
aduitã. Sic̃ dicimꝰ de litterarũ magistro si inciuitate solus
est. om̃s iste hic litt̾as docet. ñ quia om̃s discunt. s qͥa nemo
nisi abipso. Deniq autẽ quos om̃s dixerat. multos postea dxx̃

Expanded text:
delicta, nisi quia, etiam si illud unum sit tantum, idoneum est perducere delicta, nisi quia, etiam si illud unum sit tantum, idoneum est perducere ad condemnationem etiam nullis additis ceteris, sicut perducit paruulos morientes, qui ex Adam nascuntur, nisi in Christo renascantur? quid ergo a nobis quaerit iste, quod non uult ab apostolo audire. an per parentes? » Ecce audiat per quid, audiat et taceat, per quid peccatum inveniatur in parvulo: Per unius delictum, inquit Apostolus, in omnes homines ad condemnationem. Omnes autem dixit ad condemnationem per Adam, et omnes ad justificatqui moriuntur in Adam, transferat Christus ad uitam. sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad uitam; sicut dicimus de litterarum magistro, si in ciuitate solus est: omnes iste hic litteras docet, non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. denique autem quos omnes dixerat, multos postea dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã uidiciũ qͥdem ex uno incondẽpnationẽ. gmaͣ autẽ ex mulais
delictis iniustificationẽ. Exuno gͦ quid nͥ delicto. qͥa sequit᷑ gr̃a
Autẽ exmũltis delictise Dicant isti quomͦ ex uno delicto in con¬
deumationẽ. nisi qͥa sufficit ad condempnationẽ etiam unũ ori¬
gniale pecc̃m. qd̾ in om̃s homines ꝑtransiit : Grã uͦ ideo ex mł¬
tis delictis in iustificationẽ. quia ñ solũ illud unũ soluit qd̾ ori¬
ginaliter rahit᷑. s etiam cet̾a que inuno qͦq homine motu pͥe
uoluntatis addunt᷑. Si enĩ obumꝰ delictum mors regnauit ꝑ
unũ. multomagis qui abundantiam gr̃e & iusticie accipiunt
om̃s homines ad condẽpnationẽ. ita & ꝑ unius iustificationẽ
in om̃s homines ad iustificationẽ uite. Ad hũc ꝑmaneant in
uanitate m̃tis sue. & dicant unũ hominẽ ñ ꝓpaginẽ traiecis¬
se. s exemplũ prebuisse pecci. Quomͦ gͦ ꝑ uniꝰ delictũ in om̃s
homines ad condempnationẽ. & ñ potiꝰ ꝑ multa sua cinꝰq

Expanded text:
s delictis in justificationem. Ex uno ergo, quid, nisi delicto? quia sequitur, gratia autem ex multis delictis. Dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit? Gratia vero ideo ex multis delictis in justificationem, quia non solum illud unum solvit, quod originaliter trahitur, sed etiam caetera, quae in unoquoque homine motu propriae voluntatis adduntur. Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et justitiae accipiunt, omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. adhuc permaneant in uanitate mentis suae et dicant unum hominem non propaginem traiecisse, sed exemplum praebuisse peccati. quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnationem et non potius per multa sua cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
Cacidem magnũ philotete fata sagitas
Poscunt. ut possint ꝑ gama posse capi
Hunc ꝯeas monitis uatũ danais q̃rt̃
hoc furor hectoreus. his ꝑit ipse paris
Sors melior belli teucͥs stetit hectore stante
Qͥ spes. qͥ clipeus. qͥ uigor urb̾ erat
At ferꝰ eacides ut uenit. ut hectora uicie
Uis ceuerũ uicto uindice iuicta ruit

Expanded text:
acidem magnum Philotetae fasta, sagittas Poscunt, ut possint Pergama posse capi. Hinc et eas monitis vatum Danai sibi quaerunt: Hoc furor Hectoreus, his cadit ipse Paris. Sors melior belli Teucris stetit Hectore stante, Qui spes, qui clypeus, qui vigor urbis erat. At ferus Aeacides ut venit, ut Hectora vicit, Vis Teucrum victo vindice victa fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gparis ꝓꝑat. tͣnsit mare. qͣrit amicã
hac rapit. hac fruit᷑. hõc male ductꝰ ht̃
custodes seu ui. seu munere. seu p᷑ce uicti
Uł nece. uł latebͥs. uł periere metu
Qͦ rex audito menelaus dũ fremit ira
flet. tonat. insanit. frẽdet gemit. estuat. ardet
Incus at suꝑos. littora fata fretũ
Odit enĩ uitã. simul ⁊ solatio uite
Diuicias.  reqͥem. gaudia. scept᷑. cibũ
ma uult ip̃e mori quã ñ moriat᷑ ad ult̃
Sic sua sic reputat se nichil absq sua
Excidiũ tͦie tractat. molit᷑ an helat
Dũ solũ paridẽ ducis obire parũ
Om̃s oĩo putat hostes hostis amicos
&ꝰ quã uis doleant regisq suoq dolore
ꝓtꝰ pudor exrapta: quã dolor urget eos
In frigiã totã ꝯ iurȩt gretia totã
ut ꝑeat parit̾ c̃ regione paris
Iunctis milicie tͣmis. peditũq cat̾uis
Imꝑas in paridẽ: rex p̃itutꝰ it
Misle rates cdlucẽs. petit urion. obsidet ills
fortit̾ obsistit danais tͦiana inuentꝰ

Expanded text:
ates, transit mare, quaerit amicam. Hanc rapit, hac fruitur, hanc male tutus habet. Custodes seu vi, seu munere, seu prece victi, Vel nece, vel latebris, vel periere metu. Quo rex audito Menelaus, dum fremit ira, Flet, tonat, insanit, frendet, gemit, aestuat, ardet, Incusat superos, moenia, fata, fretum. Odit enim vitam, simul et solatia vitae: Divitias, requiem, gaudia, sceptra, cibum. Mavult ipse mori, quia non moriatur adulter, Sic sua, sic reputat se nihil absque sua. Excidium Trojae tractat, molitur, anhelat: Dum solum Paridem ducit obire parum. Omnes omnino putat hostes hostis amicos,e suam. Et quamvis doleant regisque suoque dolore, Plus pudor ablatae, quam dolor, urget eos. In Phrygiam totam conjurat Graecia tota, Ut pariter pereat cum regione Paris. Junctis militiae turmis peditumque catervis, Imperat in Paridem rex animosus iter. Mille rates ducens petit Ilion, obsidet illud, Fortiter obsistit Danais Trojana juventus,
Abbreviated transcription (Latin):
Si cor siuires si bella reqͥris achilł
Ut doce am paucis hectore maior erat
In castris danaũ palamedes. nestor. ulgaes
ꝑtꝰ st̃ consilio quã ꝓbitate duces
Cacides. aiax. diomedes. prrrꝰ. atride
hii flos. hilum̃. hiꝓbitas apex
Quis referã płes. qͦs sua fama refert
Qis dolopes. qͥsmirmidones. qͥs deniq cunctos
Grauigeñ fortes dinumerare qͣat

Expanded text:
si mentem, si bella requiris Achillis: Ut doceam paucis: Hectore major erat. In castris Danaum Palimedes, Nestor, Ulysses, Plus sunt consilio, quam probitate, duces. Aeacides, Ajax, Diomedes, Pyrrhus, Atrides: Hic flos, hic lumen, hic pietatis apex. Quid referam plures, quos sua fama refert? Quis Dolopes? quis Mirmidonas? quis denique cunctos Grajigenum proceres dinumerare queat
Abbreviated transcription (Latin):
Hac᷑ cupis. hãc sꝑas. hãc ꝓrsus qͦris herẽ
Quã lex quã danai. quã tͥ bella negant
Cut con iuncta uiro mulier. cͣ regia coniix
Cur ignota tuis. cͦ tͥ. greca palcet
Cut non grata tͥ potiꝰ uͥguncła ͤ cur non
Ipsa uenꝰ. q̃ te ui dice pulcta fuit
S cur de gen̾as totꝰ gn̾atꝰ in armis
Ne sic de gen̾es: hectoris esto memor
Nne miser reputas miserabile. tine pudorẽ
Te solũ ueneris. pallad̾ ẽẽ. tuos
cedat molł amor pͣrie uͥtutis amore
hectoreũ ftͣm ñ nͥ tela decent¬

Expanded text:
cupis, hanc ardes, hanc prorsus quaeris habere: Quam lex, quam Danai, quam tibi fata negant, Cur conjuncta viro mulier? cur regia conjux? Cur ignota tuis? cur tibi Graeca placet? Cur non grata tibi potius virguncula? cur non Ipsa Venus, quae te judice pulchra fuit? Cur sic degeneras totus generatus in armis? Ne sic degeneres, Hectoris esto memor. Nonne miser reputas miserabile? nonne pudorum: Te solum Veneris, Palladis esse tuos? Cedat mollis amor patriae virtutis amore. Hectoreum fratrem non nisi tela decen
Abbreviated transcription (Latin):
a qͣcũq paras peste parere pare
ue tua fata trahunt. ne cepta relinqͣre possis
Nere trahas aĩũ : te tua fata trahunt
Sic est oĩs amans sic se. sic oĩa sꝑnit
consiliũ. famã.fed̾a. iura. dõs.
hic amor ut p̾ceps. ut cecꝰ. ut impetuosus
ut rõe catens nescit hr̃e modum¬

Expanded text:
Quo quodcunque paras peste parare parem. Te tua fata trahunt, ne coepta relinquere possis Ut rapias Helenam te tua facta trahunt. Sic est omnis amans, sic se, sic omnia spernit: Consilium, famam, foedera, jura, deos. Hic amor ut praeceps, ut caecus, ut impetuosus, Ut ratione carens, nescit habere modum
Abbreviated transcription (Latin):
Remq ꝓbans certã ꝑ seruos facta facentes
Germanis paridem reddit honorẽ parẽ
Ductꝰ amore pr̃. uł matͥs somnia ducit
uana: uł in meliꝰ u̾t̾e uera studet
Sic neq consiliũ. neq rex. neq regina u̾tꝰ
Hec suꝑi: nec hõ: flectere fata udilent
Nã laudata uenꝰ cͥmen ꝓ laude rependens
hc̃ mouet. hẽ angit. hcͦ cͤmat igne nouo
Sic stat. sic loq̃r. sic meditat᷑ amans
U̾e uen̾is ꝓmissa mouent. heleneq uenꝰtas¬

Expanded text:
Remque probans veram per servos vera fatentes Germanis Paridem reddit honore parem. Ductus amore pater, vel matris somnia ducit Vana, vel in melius vertere vera studet. Sic neque consilium, neque res, neque regia virtus, Nec superi, nec homo, vertere fata valent. Sed laudata Venus culpam pro laude rependens: Hunc monet, hunc angit, hunc cremat igne novo. Sic stat, sic loquitur, sic meditatur amans. Te Veneris promissa movent, Helenaeque venustas
Abbreviated transcription (Latin):
iuicus. ortu. sp̃e uiraute. triumphis:
Sex pͥamꝰ clara elarus in urbe fuit
Rex hecubã duxit. sociã sibi nobilitate
Anͥspiciis. forma rebus. amore chrouo
Ex hac suscepit natos. erat hector: ałe
Sic fuit absq fere: plꝰ ferꝰ ille feris
Ofaustũ natis. o faustũ coniuge regeni
Si parit̾ paridẽ ñ peꝑiꝰs ei
S sibi s pͥamo.s mala cuncta suis
Hoc pat̾ hoc genitrix hoc fr̃m. cetꝰ ihector
hoc etiã regni gła. troia ruit.
hẽ paridem parit᷑a parens ꝑ somnia uidit
Uidit ꝓpuero se peꝑisse facẽ
Dũ rex in signo tẽ signi ꝑcip̾ horret
Nã puerũ natũ ꝓ iussu regis inidã
Ser ui tollentesꝰ ense ne care parant
At puer aspiciens ensẽ rad̾are choruscũ
Arridet gladio. neseiꝰ ille nescit
Qd̾ ꝑcussurꝰ ceruens: cor flectit. ⁊ etũ
&̾ fetꝰ ⁊ feriens desinit ẽẽ. simul.
Sub foliis uiuũ linqͥf. quẽ pastor oberrans
Q pastoris oues dũ pastor pascit ad ultꝰ.
Conueniunt ad eũ uno. min̾ua. nenꝰ

Expanded text:
iis, regno, specie, virtute, triumphis, Rex Priamus clara clarus in urbe fuit.Rex Hecubam duxit sociam sibi nobilitate, Auspiciis, forma, rebus, amore throno. Ex hac suscepit natos. Erat Hector in ilSic fuit absque fere plus ferus ille feris. O faustum natis! o faustum conjunge regem! Si pariter Paridem non peperisset ei. Sed sibi, sed Priamo, sed mala cuncta suis. Hoc pater, hoc genitrix, hoc fratrum coetus, et Hector, Hoc etiam regni gloria Troja cadit. Hunc Paridem paritura parens per somnia vidit; Vidit pro puero se peperisse facem. Dum rex in signo tunc signi percipit, horret Nam puerum natum pro jussu regis in Idam Servi tollentes ense necare parant. Sed puer aspiciens ensem radiare coruscum, Arridet gladio nescius ense necis: Quod percussurus cernens cor flectit, et ictum, Et ferus et feriens desinit esse simul. Sub foliis vivum linquit, quem pastor oberrans Qui pastoris oves pastor dum pascit adultus: Conveniunt ad eum Juno, Minerva, Venus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd de putaret᷑. Sicut enĩ alibi dicit ꝑ legen cognitio pecti.
quia nec ꝑ moỹsen lex data regnum potuit mortis auferre.
que ñ regnat utiq nisi ꝑ pec̾cm. Regnũ porro eius ẽ. ut ho¬
minẽ mortalẽ in scłam eciã que sempit̾na ẽ. precipitet mor¬
tẽ. Regnauit aittẽ. In quib : In his inquit qͥ ñ peccauert̾ in
sumilitudinẽ preuaricationis ade qui ⁊ forma fituri. Cuiꝰ su
turi. nisi xꝑi e Et qualis forma nisi a contrario. qd̾ alibi eciã
breuit̃ dicit. sicut mnadam om̃s moriunt᷑. ita & in xp̃o om̃siu¬
uificabunt᷑. Sicut in illo illud. ita inisto istud. Ipsa : for¬
ma. S hec forma ñ omni exparte conformis ẽ. Uñ hic apłs
secutꝰ adiuuxit. S non sic̃ delictum. ita & donatio.Si enim
obitniꝰ delictum multi mortu st̃. multo magis gr̃a dei & do¬
nũ ingĩa unius hominis iħui xp̃i in multos abundauit. Quid

Expanded text:
quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis rio? Quod alibi etiam breviter dicit: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde hinc Apostolus secutus adjunxit, Sed non sicut delictum, ita et donatio. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abun daui
Abbreviated transcription (Latin):
cida & tam̃ manifesta. conuert̾e. asserentes hoc ideo dictũ eẽ.
qd̾ adam peccau̾it pͥmũ. inqͦ de cecero quisq peccare uolue¬
abillo uno in om̃s homines. s illiꝰ unnius imitatione transi¬
ret. cũ ꝓfecto si apłs iitationẽ hic intelligi uoluisset. ñ ꝑ
unũ hominẽ s ꝑ diabolũ potiꝰ in hc̃ mundũ pete̾m intrasse.
Q ꝑ om̃s homines ꝑtransisse dixisset. De diabolo quippe scͥptũ
est. Initant᷑ autẽ eũ qui sc̃ exparte eiꝰ. S ideo ꝑ unũ hominẽ
dixit. a quo gu̾atio utiq hominũ cepit. ut ꝑ generationẽ do¬
ceret isse ꝑ om̃s originale pecc̃m. Quid autẽ aliud indicant
etiam sequentia uerba apsica. Cum eñ hoc dixisset. aduuixit.
Usq enĩ ad legem petcm in mundo fuit. id ÷ quia nec lex po¬
tuit auferre pec̾cm. Pec̾cm autẽ inquit ũ deputabat᷑ cum
lex ñ esseo. Erat gͦ s non deputabat᷑. quia ñ ostendebatur

Expanded text:
cida et tam manifesta conuertere, adserentes hoc ideo dictum esse, cida et tam manifesta conuertere, adserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccauerit primum, in quo de cetero quisquis peccare uoluab illo uno in omnes homines, sed illius unius imitatione transiret. Cum profecto, si Apostolus imitationem hic intelligi voluisset, non per unum hominem, sed per diabolum potius in hunc mundum peccatum intrasse, et per omnes homines pertransisse dixisset. De diabolo quippe scriptum est, Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio utique, hominum coepit, ut per generationem doceret isse per omnes originale peccatum. 46. Quid autem aliud indicant etiam sequentia verba apostolica? Cum enim hoc dixisset, adjunxit, Usque enim ad legem peccatum in mundo fuit: id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. Peccatum autem, inquit, non deputabatur, cum lex non esset. erat ergo, sed non deputabatur,  quia non ostendebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑ malũ ius diaboli in homines. diabolũ dicis esse aucto¬
rem hominũ. a quo ẽ. origo nascentiũ. Si autẽ credis adeo
hominẽ fieri. & coniuges innocentes. uide quã stare ñ pos¬
sit trabi ex his originale pet̾em. Ad omnia ista huic res¬
pondet apłe. qui neq uoluntatẽ arguit paruuli que ꝓͥ a
in illo ñ dũ est ad peccandũ. neq nuptias in quantũ nup¬
tie sunt. que hñt a deo ñ solum institutionẽ. uerũ etiã be¬
nedictionẽ. neq parentes inquantũ parentes st̃. inuicẽ lici¬
te atq legitue ad ꝓcreandos filios coniugati. s ꝑunũ in¬
&tta in om̃s homines ꝑtransiit. in qͦ om̃s peccauert᷑. Qd̃ si
catholicis aurib mentibq ꝑciꝑent. adu̾sus fidem gr̃amq
xp̃i rebelles animos ñ haberent. neq conarent᷑ maniter ad̃
suũ ꝓpriũ & hereticũ sensum. Hec apłica uerba tam dilu¬

Expanded text:
bus, per malum jus diaboli in homines; diabolum esse dicis auctobus, per malum jus diaboli in homines; diabolum esse dicis auctorem hominum, a quo est origo nascentium. Si autem credis a Deo hominem fieri et esse coniuges innocentes, uide quam stare non possit trahi ex his originale peccatum\'., Ad omnia ista huic respondet apostolus, qui neque uoluntatem arguit paruuli, quae propria in illo nondum est ad peccandum, neque nuptias, in quantum nuptiae sunt, quae habent a deo non solum institutionem, uerum etiam benedictionem, neque parentes, in quantum parentes sunt inuicem licite atque legitime ad procreandos filios coniugati, sed per unum, inet ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. quod isti si catholicis auribus mentibusque perciperent, aduersus fidem gratiamque Christi rebelles animos non haberent neque conarentur inaniter ad suum proprium et haereticum sensum haec apostolica uerba tam dilu
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ aluid ⁊ ipse in catholica diceret. Quid ⁊ gͦ qd̾ querit
a nobis ꝑ qͥd pecc̃m inuenit᷑ in parulo. utrũ ꝑ uoluntatem
an ꝑ nuptias. an ꝑ parentes: Sic enĩ lociuit᷑. & canqͣm ad
omia ista respondet. & apeccato qͣsi cuncta ista purgem¬
do nichꝰ uuult remanere unde pecẽm inuemat᷑ inpaitio¬
uenit᷑ inparuulo: ꝑ nuptias: S hȩ ꝑtiuent adopus parem¬
tum. ꝑ quos in hoc actu ñ peccasse p̾miseras. S quantĩ ex
consequentib apparet. ñ hoc uere concesseras. Ipse st̃ igitur
exetiande inquit. que causam fecerunt mali. O sed ille oͣp
uidicant ꝑsonarũ. Parentes gͥ qui conuientu suo causam
fecere peccato. uire. damꝑnabiles st̃. Ambigi gͦ inquit iã
ñ pocest si tuam sequam᷑ sententiã. coniuges et̾no supplicio
mantipari. quoꝵ labore actũ est ut ad dñatum exercendũ
in homines diabolus ꝑueniret. Et ubi ÷ qd̾ pauloante ho¬
inint̃ opus d̃ dixeras : Quia si ꝑ origiẽ malũ in homini¬

Expanded text:
 ergo quod quaerit a nobis, « Per quid peccatum inveniatur in parvulo; utrum per voluntatem, an per nuptias, an per parentes? » Sic enim loquitur, et tanquam ad omnia ista respondet, et a peccato quasi cuncta ista purgando, nihil vult remanere unde peccatum inveniatur in parvuit. Per nuptias? Sed hae pertinent ad opus parentum, quos in hoc actu non peccasse praemiseras; sed quantum ex consequentibus apparet, non hoc vere concesseras. Ipsae sunt igitur exsecrandae, » inquit, « quae causam fecerunt mali: sed illae solae opus indicant personarum. Parentes igitur qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles sunt. Ambigi ergo, » inquit, « jam non potest, si tuam sequamur sententiam, conjuges aeterno supplicio mancipari, quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. Et ubi est quod paulo ante hominem opus Dei dixeras? quia si per originem malum in homini
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & bona ꝓnuntiant᷑. Fructus gͥ approbat᷑ in nocuus.
Ad hec responsurus. pͥus uolo intentũ ẽẽ. lectorẽ nicħ agere
istos. nisi ut saluator ũ sit pariuilis necessariꝰ. quos peccata
ꝓrsus a quib saluent᷑ negant hr̃e. Hec tanta ꝑuersitas.

Expanded text:
autem et bona pronuntiantur; fructus igitur adprobatur innocuus\'. autem et bona pronuntiantur; fructus igitur adprobatur innocuus\'. Ad haec responsurus prius uolo intentum esse-lectorem nihil agere istos, nisi ut saluator non sit paruulis necessarius, quos peccata prorsus a quibus saluentur negant habere. haec tanta peruersit
Abbreviated transcription (Latin):
si malũ de nuptiis trahit᷑ accusari possunt. extusari ñ pos¬
sunt. Et indiaboli uire opus earũ fructũq constitius. qͥa oĩs
causa mali exꝑs boni ẽ. Homo autẽ inquit qd̵ de nuptus
nascit᷑. ñ eriminib s seminib imputat᷑. Seminũ uͦ eausa
inconditione corpoꝵ ẽ. Quib corꝑib qui male utit᷑. boni
meritũ non genus sautiat. Liquido gͥ cdaret bonũ non eẽ.¬
lum causa mali ẽ. conuentio nuptiarłi. Et necesse ẽ. ma¬
lum ẽẽ. ꝑ quod & ex quo malus fustꝰ apparuit. dicente do¬
mino in euangełio. ex frustib suis arbor tognoseit᷑. Quomͦ in¬
quit tu audiendꝰ putaris. qui dicis bonũ eẽ. coniugiũ de
quo nicħ aliud qͣm malũ ꝓdire definis: Constat igitur
mala eẽ. coniugia si pec̾cm inde originale dedutit᷑. nec pos¬
se defendi nisi fructus eoꝵ innocens approbet᷑. Defendunt᷑

Expanded text:
si malum de nuptiis trahitur, accusari possunt, excusari non possi malum de nuptiis trahitur, accusari possunt, excusari non possunt, et in diaboli iure opus earum s boni est. Homo autem, » inquit, « qui de nuptiis nascitur, non criminibus, sed seminibus imputatur. Seminum vero causa in conditione corporum est: quibus corporibus qui male utitur, boni meritum, non genus sauciat. Liquido igitur, » inlum, causa mali conuentio nuptiarum et necesse est malum esse, per quod et ex quo malus fructus adparuit dicente domino in euangelio: ex fructibus suis arbor agnoscitur. quomodo\', inquit, tu audiendus putaris, qui dicis bonum esse coniugium, de quo nihil aliud quam malum prodire definis? constat igitur rea esse coniugia, si peccatum inde originale deducitur, nec posse defendi, nisi fructus eorum innocens adprobetur. defenduntur