comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit titius ꝓaul. notat. nõ
eĩ sũt duorei meiuus et.
ticius eiusd obligõnis. set
menius sb Sditõne debet si
aticio exigi nõ pot̾it gͥ nec
ticio ꝯuento meniꝰ libatũ
qui an debiturꝰ sit incert̾
est ⁊ soluente titionec lib¬
ratur meuius qui nec te¬
nebatur cũ ꝯditõ stiploĩs¬

Expanded text:
fecerit. Paulus notat: non enim sunt duo rei Maevius et Titius eiusdem obligationis, sed Maevius sub condicione debet, si a Titio exigi non poterit: igitur nec Titio convento Maevius liberatur qui an debiturus sit, incertum est et solvente Titio non liberatur Maevius  qui nec tenebatur, cum condicio stip
Abbreviated transcription (Latin):
is qui demolitus est ten̾i nisi sũp¬
tuosus. aut parũ bonus nonus ꝑgͤ¬
anies sit restitutus. qd si fũit ỹdo¬
neus panies qui demolitus est in
actõm dampni infecti uenit.ad.¬

Expanded text:
is qui demolitus est teneri, nisi suose aut parum bonus nouaries sit restitutus. quod si fuerit idoneus paries, qui demolitus est, m damni infecti uenit id
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissoris obligõm pemi¬
it. sũ ciuil. sũ tmnatural¬
in reum fuisset. qm̃ quidem¬
nemo potest apud eund ꝓse
ip̃o obligatus eẽ.Quod si
item stipulator fitenissorer¬
lam fideuissoris obligõmi pe¬
posso rerum᷑ debitoris data sit
petĩam eitem debiturus
sit nec tũ manem eam cre¬
ma obligone postĩorẽ dura¬
turam. ¶Cum fideuissor ie¬
ostipulandihrs ertitĩt. que¬
nem 1. cũ reus obligatus
maneat nõ posse intelligi
ip̃m ase fideuissore pecin̾a
exegisse: Itaq exstipulatu

Expanded text:
fideiussoris obligationem peremit, siue ciuilis siue tantuin reum fuisset, qunemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse. quod si idem stipulator fideiussorelam fideiussoris obligationem pepossessio rerum debitoris data sit pecuniam eidem debiturus sit: nec tamen inanem eam crema obligatione posteriorem duraturam. Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, qundit, cum reus obligatus maneat, non posse intellegi ipsum a se fideiussorem pecuniam exegisse: itaque ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜnus noĩe obligan nd possit
Sequit᷑ eigo ut ab eo ꝓ quo
fideuisserat repeti no posset
cũip̃e ere alieno obligatus
sit nec solone lbrari eis pe¬

Expanded text:
sionis nomine obligari non possit. sequitur ergo, ut ab eo, pro quo fideiusserat, repeti non possit, cum ipse aere alieno obligatus sit nec solutione liberari eius pe
Abbreviated transcription (Latin):
dam int̾ueientib melus locis
publicis. ul priuatis eẽ possinit.¬
¶ Qui opͥus nũtiat. si quid op¬
is iam fc̃m erit intͥestatõm refe¬
tre debet᷑. ut appeat quid post ea.
lubere nũciat̾o tibi opus nouũ
nõ al ius bedificandi hebis qua
si saciscͤederis ¶ Qũod si nũci au̾o
tibi nequid ꝯtralegem in loco .p.
pere aueno uire ꝯtendo nõ meo. et
tanqmͣ aliem uius petitorrepini¬
ssione ꝯcentus ẽẽ debebo ¶Sc̾iend
̃est facta opis nomi nuĩciatõne eũ
douet caueat. ul donec remissio
hecaificatũ sit modulos sumere d
elus quũtiauit extinguitur nũ¬
ciatõ. sc̃ alieͣnatõe quiahus mo¬
dis finitur rus prohncli ¶ Quod
si is cui opus nonũ nũciatũ ert̃
decesẜit ul edes alie̾nau̾it᷑ nõ er¬

Expanded text:
dam interuenientibus mediis locis uel publicis uel priuatis esse possunt.Qui opus nouum nuntiat, si quid operis iam factum erit, in testationem referre debet, ut appareat, quid postea hibere, nuntiauero tibi opus nouum, non alias aedificandi ius habebis, quam si satisdederis.Quod si nuntiauero tibi, ne quid contra leges ipere alieno iure contendo, non meo, et tamquam alieni iuris petitor repromissione contentus esse debeo. Sciendum est facta operis novi nuntiatione cui donec caveat vel donec remissio aedificatum sit, modulos sumere debeius qui nuntiauit extinguitur nuntiatio, sicut alienatione, quia his modis finitur ius prohibendi.Quod si is cui opus nouum nuntiatum erat decesserit uel aedes alienauerit, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ut si aliqua ꝯditio extitisset
ĩemptus fieret.⁊is tibi traditꝰ
est. ⁊ postea xlicõ emptõm reso¬
lũet. tꝑc quo. apud emptore
fuit acced̾e uenditori debẽ exis¬
timo qm eo genere retroatta ue¬
ditõ eẽt redibitõi simil in qua
No dubito. tꝑt eius qui redibu¬
erit uendito accessurũ qm̃ ea
ꝓcedit si medio tꝑr aullo p̾osessi¬

Expanded text:
ti, ut, si aliqua condicio extitisset, inemptus fieret, et is tibi traditus est et postea condicio emptionem resoluit: tempus, quo apud emptorem fuit, accedere uenditori debere existimo, quoniam eo genere retro acta uenditio esset redhibitioni similis, in qua non dubito tempus eius qui redhibuerit uenditori accessurum, quoniam ea procedit, si medio tempore a nullo possess
Abbreviated transcription (Latin):
Ceni.Ia quo funlum ꝓ
hrde duicuis possidendo capt¬
urus eram locaui eum an ni¬
lius momĩti eam locatõml exis¬
cimes quero. ¶ Quoa si ulliuꝰ
momĩti eam eristimes anclu¬
raie nichominꝰ usucapionez
eius fundi ꝑutes. ¶ Item q̃ro

Expanded text:
Ei, a quo fundum pro here‹de› diutius possidendo capturus e‹ra›m, locaui eum: an ullius momenti eam locationem existimes, quaero: quod si nullius momenti existimas, an durare nihilo minus usucapionem eiu
Abbreviated transcription (Latin):
tempore fundo meo heserit
arbores ꝙ quas secum trar¬
erit in meũ fundũ raclices
egennt ex eo tempore uid¬
entur meo fundo adqͣnisit¬
a ẽẽ. ¶Insula que ĩmari

Expanded text:
tempore fundo vicini heserit arboresque, quas secum traxerit, in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo acquisite. Insula que in mari
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃. ¶lm̃e inuatuam posso¬
nem fundi corneliam miẜr¬
iego putarẽ me in fundum
sempnianũ missũ uncorne¬
aĩo de̾ponẽ⁊ mutare nos possõ¬
nem nõ posse. ⁊ celsus.⁊ marce¬
llus scͣrbũt dubitari pot̾.⁊ si¬
sb ꝯditõne recessit de possõne.¬
¶ Set si no michi. s ꝓturatori
meo possõm tradas iudend̾ ẽ
si ego eirẽ. pturator meus nõ
erret. an michi possõ. adquira¬
tur ⁊ cũplaceat ignoranti at¬
quiri potit ienanti. ¶ Seruꝰ¬

Expanded text:
 me in vacuam possessionem fundi Corneliani miseris, ego putarem me in fundum Sempronianum missum et in Corneanimo deponere et mutare nos possessionem posse et Celsus et Marcellus scribunt, dubitari potestsub condicione recessit de possessione. Sed si non mihi, sed procuratori meo possessionem tradas, videndum est, si ego errem, procurator meus non erret, an mihi possessio adquiratur. et cum placeat ignoranti adquiri, poterit et erranti. se
Abbreviated transcription (Latin):
res ent. uł qnͣti eam rem eẽ
paret. nich inc̾est. In utraq
eĩ clansula placet neram reĩ
extimatõm fieri

Expanded text:
res erit' uel 'quanti eam rem esse paret' nihil interest: in utraque enim clausula placet ueram rei aestimationem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut̃ uł maxĩe frũͣctibus
anget᷑. ¶ actõnis uerbũ et spe¬
tiale est. ⁊ gn̾ale. nã omĩs actõ
dicitur siue in ꝑsonã sũ ĩ rez
sit petitõ. set plmq actõnes ꝑ¬
sonales solemus dicerespeti¬
tõnis aut̃ u̾bo in rem accõnes
signiritari uidentur ꝑsetutõ¬
nis u̾bo exͣordĩarias ꝑsecutc̃es
puto ꝯtm̃et. ut puta fidei com¬
miͦssorũ. ⁊ sique alie sũt que
nõ ẜnt iuris ordĩaru exsecuti¬
onẽ. ¶Hccͣ u̾bũ debint om

Expanded text:
autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque 'actiones' personales solemus dicere. 'petitionis' autem uerbo in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem.Hoc uerbum 'debuit' om
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfurorẽ incidit utilitate sua¬
dente receptũ ẽ ne langor aĩ
dampnũ ⁊̃ ĩ bonis afferat ex
oĩ cã inple usucãpionem ¶Si
cũ apd̾ hostes dñs aut patera¬
gat. ẜuus aut filius emat. an
ei ten̾e incipiat. ¶Siquid ex
cã petulu possedĩt usucapiõe
inchoari. nec inpedim̃to dĩ¬

Expanded text:
idit, utilitate suadente relictum est, ne languor animi damnum etiam in bonis adferat, ex omni causa implere usucapionem. Si, cum apud hostes dominus aut pater agat, servus aut filius emat, an et tenere incipiat? si quidem ex causa peculii possedit, usucapionem inchoari nec impedimento d
Abbreviated transcription (Latin):
pus sꝑ prodent legatario. Si
legatum ei fu̾it. ul fideicõmi¬
ssum ¶ Srus cuires donat᷑
ẽ accessone utetur exꝑsona:
eius qui donauit. ¶Accessicẽs
in eorũ ꝑsona locum hnt qui

Expanded text:
per proderit legatario, si legatum uere fuit uel fideicommissum. Sed et is, cui res donata est, accessione utetur ex persona eius qui donauit. Accessiones in eorum persona locum habent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aius. ¶ s frautẽ treditorũ maniut¬
tete intetur ꝗui iam eo tꝑr quo man¬
uittit soluento nõ est. ul datis lib¬
tatib desiturus est soluento eẽssepe
eĩ te facultatib suis amplius quã in
hus ẽ. sperãt hoĩes qd frequt̾ accidit
is q tnͣsmarinas negaciones alus re¬
gionib quã iꝑ quib ip̃i morantur
y suos atq libtos er̾tent qd sepe act

Expanded text:
um.In fraudem creditorum manumittere uidetur, qui uel iam eo tempore, quo manumittit, soluendo non est uel datis libertatibus desiturus est soluendo esse. saepe enim de facultatibus suis amplius, quam in his est, sperant homines. quod frequenter accidit his, qui transmarinas negotiationes et aliis regionibus, quam in quibus ipsi morantur, per seruos atque libertos exercent: quod saepe, adt
Abbreviated transcription (Latin):
ei aquam. que aut̃ ꝑ spẽtus cluc¬
ta est. si nũc paptũ cluc̃atur naͣ
si opis Aliqd ficiat quis quo ma¬
prohri. ẽgͣo ⁊ in spetu ptra si nou
maior utilitas ẜuetur ad u̾saru¬
¶ Seruus nabo describunt. si rui
face audieͣnd eẽ ¶ Set̃ ⁊ si cum
riuũ qui structil fuit postea ter

Expanded text:
ci aquam, quae ante per specus ducta est, si nunc per apertum ducatur: nam si operis aliquid faciat quis, quo maprohiberi. ego et in specu contra, si non maior utilitas versetur adversarii. Servius et Labeo scribunt, si rivufacere, audiendum esse: sed et si eum rivum, qui structilis fuit, postea ter
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ittẽ fir̃. utrũ si corꝑi inferatur
atror sit. an et si nõ corꝑi. ut pu¬
ta uestĩs scissis. comite ab duc̾o.
pͣ atrccitatẽ faciẽte. Set et si ĩ te¬
atro.ul inforo cecliti nulnerat.¬

Expanded text:
atrocem fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta vestimentis scissis, comite abducto vepersona atrocitatem faciente. Sed et si in theatro vel in foro caedit et vulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinez agri tui. si al
it quam eius qui tnͣs aum̃¬
fu̾at. an nõ ꝑmissu eius posu
ip̃e. an dii luctando expelit¬
urus se fũit. ¶ Sumani tñ
hanc puto ẽẽ. ut si in meãm
pt̃atem puenit meus factuᷤ¬
porius sit sin aut̃ aprum meũ¬

Expanded text:
longitudinem agri tui, si allit quam eius, qui trans flumerat an non permissu eius posueipse, an diutius luctando expediturus se fuerit. summam tamen hanc puto esse, ut, si in meam potestatem peruenit, meus factus sit. sin autem aprum meu
Abbreviated transcription (Latin):
uissit. ueq eĩ dignã ẽẽ premio ta
p̃cipitẽ festinatõm prioris. ⁊ cũ ꝗs
se nũciet nõ cape. ptius ꝯfiti̾ d̾ suo
iure quã aliud iefenge uidet᷑ ¶tt
cos bnficii traiani ꝑtinet qexde¬
fũcti uolũtate relictũ sibi capere
nõ põsũt eigo nec illd qd sliomo
relictũ est defene potero ¶ Eosͣ q:
qiͣ ndigni repellũtur somouẽdoͤ

Expanded text:
mio tam aecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, potius confiteri de suo iure quam aliud deferre uidetur. Ad eos beneficium Traiani pertinet, qui ex defuncti uoluntate relictum sibi capere non possunt. ergo nec illud, quod seruo meo relictum est, deferre potero. Eos, qui quasi indigni repelluntur, summo uendos
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. quid magis prenalet utt̾
ul ip̃m uccẽt qd tacite rogatus.
ẽẽt. an procleẽt q palam petitũs
et̃t. ⁊ diuus adriamis repsit mͦ
eo qd cuiuscũq fidei palam cõł¬
missũ est nõ ẽẽ existimãdũ fice
suam in fraudem acõmodasse.
qñ aut̃ fraus int̾posita uideat̾
agͥend̾ est. id utr̃ exitus specta¬
ri deret an ꝯsciliũ forte. si cunc
cũ tacite fidei mittebat non
capiebatis cui resticui iudebat᷑¬
mortis u̾o tꝑr cape potãt. uelꝯͣ.¬

Expanded text:
tabatur, quid magis praeualeret: utrum id ipsum noceret, quod tacite rogatus esset, an prodesset, quod palam petitum esset. et diuus Hadrianus rescripsit in eo, quod cuiusque fidei palam commissum est, non esse existimandum fidem suam in fraudem legis accommodasse. Quando autem fraus interposita uideatur, agendum est, id est utrum exitus spectari deberet an consilium: forte si tunc, cum tacite fideicommittebatur, non capiebat is, cui restitui iubebatmortis uero tempore capere poterat, uel
Abbreviated transcription (Latin):
hebit prmilegiũ suũ s utrũ
statĩ atq ceꝑit ad eũ ꝑtiũe no¬
mẽ. anũo postea ꝙͣ uenͣit debi¬
torẽ anpostea quã relatũ est.
si bremoris debeant᷑. ex quo tõ¬
ueĩt certũ debitorẽ et ꝯficentẽ
at in prͣmilio na̾neiptũ est.

Expanded text:
priuilegium suum. sed utrum statim atque coepit ad eum pertinere nomen, an uero posteaquam conuenit debitorem, an posteaquam relatum est isi breuiores debeantur, ex quo conuenit certum debitorem et confitentem. at in pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e decessit. acq ita omũis hrdit¬
as ad matrẽ postumi deuolu̾ta
ẽ.soror testatoris meniam uene¬
acumluciũ titiũ accusauit. cũ
nõ optimuss prou̾ocauit. int̾ea . s. p̃¬
tarea cognitõm appllonis indu¬
tendã pphrditatẽ quesitã mot̾.

Expanded text:
ita omnis hereditas ad matrem postumi deuoluta est. soror testatoris Maeuiam ueneficii in Lucium Titium accusauit: cum non optinuisset, prouocauit: interea ta rea cognitionem appellationis inducendam propter hereditatem quaesitam.
Abbreviated transcription (Latin):
urũ inuenit nͥ co thesauro pars
fisco deteatur quiant̾ cũ ĩlcco
fisci thesaurũ inuen̾it. ⁊ ad fiscũ
ꝑtẽꝑcinẽtẽ suppressit coͣtũ cum
alto tm̃ cogitur solu̾e

Expanded text:
 nisi ex eo thensauro pars fisco debeatur. qui autem, cum in loco fisci thensaurum inuener‹it›, partem ad fiscum pertinentem suppresserit, totum cum altero tanto cogitur solue
Abbreviated transcription (Latin):
nse detulerat. añ ꝙͣ id ꝙ detulerat
fisco adic̾et᷑. brdi eius premium
daretur. ¶Ertat eiusõ adrian
sũia aut epla ut si is qui se defr̃e
potat. morte prenẽtus fu̾it. urs¬
eius si detulit premiũ ꝯseqͥuatũ
sitũ inquid liquebit defũctũ eiꝰ
a ĩ fuisse. ut se uellet defetre. Si u̾o
anͣ cccultari sꝑat hidẽ eius ultra
nulgͣme premiũ ncb ꝯsecuͣturũ
¶dẽ diui fr̃es repserũt hrces eoꝵ
quibtacite ficeicõmissũ relictũ
ẽ. ita demũ ex bnficio du traia¬

Expanded text:
se detulerat, antequam id quod detulerat fisco addiceretur, heredi eius praemium daretur. Exstat eiusdem pistula, ut, si is qui se deferre poterat morte praeuentus fueius, si detulerit, praemium consequatur: 'si tamen', inquit, 'liquebit defunctum eius animi fuisse, ut se uellet deferre': si uero rem occultari sperat, heredem eius ultra uulgare praemripserunt heredes eorum, quibus tacitum fideicommissum relictum est, ita demum ex beneficio Traia
Abbreviated transcription (Latin):
cui successit ¶ Multa pncipalia
sũt repta quib cauetur nõ alit̾
fiscus cebitoꝵ suoꝵ debitores cõ¬
neĩre nͥ ꝑncipales debitores de¬
fecent. uł ex rõne fisci nõia ftã
aliquid opptent᷑. uil erconccͣtu
fiscali debitores ꝯueiancuedi¬
uuis adriamis fauio ꝑtulorꝙ¬

Expanded text:
ncipalia sunt rescripta, quibus cauetur non aliter fiscum debitorum suorum debitores conuenire, nisi principales debitores defecerint, uel ex ratione fisci nomina facta liquido probentur, uel ex contractu fiscali debitores conueniantur. Diuus Hadrianus Flauio Pr
Abbreviated transcription (Latin):
Idem octauenus ꝓbat. ⁊ adicit obli¬
gari sibi ubrtũ ut mercedẽ oꝑaru
capiat is intlligit᷑ ꝗher solũ agit. ũ
utiq mercelem capiat. ⁊ si insticu

Expanded text:
idem Octauenus probat et adicit: obligare sibi libertum, ut mercedem operarum capiat, is intellegitur, qui hoc solum agit, ut utique mercedem capiat, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit. ut et̃ noiatĩ adicẽt. sic se
ei xede ut cõnare quoq possit. ꝙ
lccũ hat conatõ ⁊ nõ dubito don¬
are quo eum posse. nõ nũꝙͣ et̃
ex ꝑsona pot̾it hoc intlligi. pone
eũ filiũ cẽ senatoris uł alicuiꝰ
alt̾ius dignitatis. qr̃ nõ dicas
mdri prem nisi ei spetialit̾ don¬
andi facłtatẽ adent. hec̃ quoq
xessisse dũ libram dat petulu
admĩstͣtõmsꝑari aut̃ rõne qua
tonare filiusfam̃. probibet᷑ et̃ i
uolũtate mortis quoq cã tona¬
re põssit. at tm̃ cũ cessat uolun¬
tas. In hibebr ħ quoꝙ dou̾atõ s.
eĩ menĩsse oportebit si cui don

Expanded text:
cesserit, ut nominatim adiceret sic se ei concedere, ut donare quoque possit, an locum habeat donatio: et non dubito donare quoque eum posse. Nonnumquam etiam ex persona poterit hoc colligi: pone enim filium esse senatoriae uel cuius alterius dignitatis: quare non dicas uideri patrem, nisi ei specialiter donandi facultatem ademit, hoc quoque concessisse, dum liberam dat peculii administrationem? Pari aut prohibetur, etiam uoluntate mortis quoque causa donare possit, attamen ubi cessat uoluntas, inhibebitur haec quoque donatio. Sed enim meminisse oportebit, si cui don
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. lQuͣ sarum micherin̾e
de suo ꝑmisit donatõis cã statiz
merat sũ m̃cede xlur̾at. ut pat̾er
eũ sibi iure exim̾e si añqmͣ exim¬
at me penitũit. mens lapis d̾iut¬

Expanded text:
m. Qui saxum mihi eximere de suo permisit donationis causa, statim emerat, siue mercede conduxerat, ut paterer eum sibi iure eximere, si antequam eximat, me paenituerit, meus lapis du
Abbreviated transcription (Latin):
Dei. IS cũ filiꝰ fam̃. petuĩam do¬
nare uellz prĩs uissu eam ꝓmuserit
nalet᷑ donacio. puide ac si fideuisso
tĩt dicunt ẽẽ an debitor filius p¬
atri suo fu̾it nec ne. ña si tiũdem
filius prĩ debuit qnͣtũ ꝓmisit na

Expanded text:
. Si, cum filius familias pecuniam donare uellet, patris iussu eam promisit, ualet donatio, perinde ac si fideiussorterit dici interesse, debitor filius patri suo fuerit nec ne: nam si tantumdem filius patri debui
Abbreviated transcription (Latin):
ri xluctõi satisfaciat̃ admittẽdi
nõ sũt. ¶ Debitores fisciit᷑q rei
alia causa eorũ debita honent᷑
nsi forte tales fitei iussores ob¬
tulint qui debitis eorũ satisfac̾e
parati sĩt. ¶ Sccu uetrigaliũ si
seꝑatĩ ꝑtes admistrẽt alt̾ ab al¬
tero minus ydoneo in se porcõm
cũ alt̾o tanto passo s̃iuriã exsol
uit ꝑ nñ uõ extortũ tũ pena tͥpli
restituit᷑. ampliꝰ exͣ ordĩem plet¬
tunt᷑. altm̃ eĩutilitas priuatorũ
at ¶Earuĩ rer̃ nectigal quarũ
nũ ꝙͣ prestitũ ẽ prestari nõ pot̾ q¬
si pr̃ari ꝯsuetũ ĩdulgẽcia public¬
anus omiẜat aliꝰ extere nõ pro¬
hiret᷑. ¶Res ex̃titui patas p̾stati¬
oni uectigaliũ sb̃ici nõ placuit.
¶Fiscus ab om̃iũ uectigalium
prestatõib ĩnuiis est. Mercato¬
res aut̾ qui de fundis fis. alibo  ꝯsu

Expanded text:
ri conductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci itemque ralia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores optulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Soci vectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se portionecum altero tanto passis iniuriam exsoluitur. per uim uero extortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas priuatorum,at.Earum rerum uectigal, quarum numquam praestitum est, praestari non potsi praestari consuetum indiligentia publicani omiserat, alius exercere non prohibetur. Res exercitui paratas praestationi uectigalium subici non placuit. Fiscus ab omnium uectigalium praestationibus immunis est. Mercatores autem, qui de fundis fiscalibu
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ⁊trebatiꝰ ait. agrũ ꝗ hosti¬
sit. ut in cuntate uen᷑irẽt hre
allunione. n ẽelimitatum.
agru at̾ manũcaptũ lumitat᷑
fuiqe. ut scret̾ quid cuiq da¬
tũ ess quid ueniss quid in p¬
ublico relictũ esset.

Expanded text:
ait agrum, qui hostisit, ut in ciuitatem ueniret, habere alluuionem neque esse limitatum: agrum autem manu captum limitatum fuisse, ut sciretur, quid cuique datum esset, quid uenisset, quid in publico relictum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Celto¶Icolonus tuns ui deiec¬
tus est. ages undi int̾cc̃o. Idez¬
est si inquilmnus tuus ui deiect᷑
fu̾it. paul. d̾ dici pot̾ de coloͦui co¬
lono. Itẽ inquilim inquilino.¬

Expanded text:
colonus tuus ui deiectus est, ages unde ui interdicto. idem si inquilinus tuus ui deiectus fuerit.Paulus: idem dici potest de coloni colono, item inquilino.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̃. nnsi cũ ad eos ꝑtineat¬
aui. ¶opulares actõnes nõ tnͣse¬
unt adͭ eũ cui restitrita broitas
ex trerelliano senatus ꝯsulte¶t̾
qui habet has actõnes nõ intel¬

Expanded text:
tineattum Populares actiones non transeunt ad eum, cui restituta est hereditas ex Trebelliano senatus consulto. Item qui habet has actiones, non intel
Abbreviated transcription (Latin):
brtẽ prĩs facit ⁊ in suma eius rei ac¬
tus prĩs. qui apprehensꝰ alienaccẽ
alicui uiris de castrẽsi petulio pr̃at.
ea efficẽ sole̾nt eo tp̃r aĩadutimtũ
quob bre effectũ ꝯsuenerũt ¶Ut
si sit filiꝰus cui auferat᷑. nichagat᷑
si añ decessit actus prĩs nõ ĩpelia¬
tur.¶ Itaq negabimus patiem fi¬
lio saluo cõi didũdo agentemꝰ
ꝓprietatẽ alienare exemplo dot᷑al
brecluss nec si socius ultro cũ eo a¬
gat quicꝙͣ aget᷑ uluti sicũ eoe
gerit ciboĩs int̾dicͥtũ est.Ser¬

Expanded text:
tri facit.Et in summa ea res hi actus patris, qui ad praesens alienationem alicuius iuris de castrensi peculio praestaea efficere solent, eo tempore animaduertentur, quo habere effectum consuerunt, ut, si sit filius, cui auferatur, nihil agatur, si ante decesserit, actus patris non impediatur.Itaque negabimus patrem filio saluo communi diuidundo agentem proprietatem alienaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo agat, quicquam agetur, ueluti si cum eo ageret, cui bonis interdictum est.Ser
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmilicia acquisunt. qd si milita¬
ret atquisitũ nõ fuissna qd̃ erat
aliũ militẽ petuliũ ei anferre nõ
pot̾. qd̃ senil iuire milicie filius ten¬
uit. qua rõne nec emacip̾ado filiũ
peculiũ aufert. qd nec in familia
recẽto pot̾ auferre. ¶ Idẽ .l. duius ad¬

Expanded text:
militia adquisiit, quod, nisi militaret, adquisiturus non fuisset. nam quod erat filium militem, peculium ei auferre non potest, quod semel iure militiae filius tenuit. qua ratione nec emancipando filium peculium ei aufert, quod nec in familia retento potest auferre. Idem li
Abbreviated transcription (Latin):
yrtem. sũ pr̃em. s cũ nich de peculio.
dec̾ren̾rit filius iõ nc̃ obuenisse:
pri. s nõ eẽ ab eopro̾fectũ creditur
demiq si ẜuo filu castrensi librta¬
prẽ defũctus sit. nõ ĩpeclit᷑ librta.
cũ si filius prĩ supuix̾it. impediat᷑

Expanded text:
dem siue patrem. sed cum nihil de peculio decernit filius, non nunc obuenisse patri, sed non esse ab eo profectum creditur. denique si seruo filii castrensi libertapatre defunctus si‹t›, non impeditur libertas, cum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Demi Q Euare possumꝰ aut ip̃i
siu iuris sumus. aut ꝑ alios qui.
uolũtate nr̃a stipulantꝰ p̃upillꝰ
sñ tutoris aucͣte nõ pot̾ nouare.
tucor pot̾ si ħ pupillo expediat. It
tibi soluere. nõ statĩ. tu et̃ stiplan¬
do id nouare põssis. ꝙͣuis debitor
aĩo ego postea ratũ huero nouo
obligõm

Expanded text:
m.Nouare possumus aut ipsi, si sui iuris sumus, aut per alios, qui uoluntate nostra stipulantur.Pupillus sine tutoris auctoritate non potest nouare: tutor potest, si hoc pupillo expediat: itetibi soluere, non statim tu etiam stipulando id nouare possis, quamuis debitor animo, ego postea ratum habuero, nouo oblig
Abbreviated transcription (Latin):
beres institutꝰ sit. aut dubiũ
sit an is beres lib̾ꝙ futurus
sit nõ ẽ iniquũ postulantib
creditorib ita d̾cẽrm. ut si
isheres ita iꝑstitutꝰ nõ esset

Expanded text:
heres institutus sit aut dubium sit, an is heres liberque futurus sit, non est iniquum postulantibus creditoribus ita decerni, ut, si is heres ita institutus non esset
Abbreviated transcription (Latin):
nari nõ tebe. diuus adrianus iu¬
no frontoni rescꝑsit. s nec d̾ẽ sus¬
picõne debere aliquẽ dãpnare
dinus traianus affidio seuero
rpsit. sãcius eẽ eĩ inpunitũ re¬
nnꝗ facinus nocentis. ꝙͣ in uo¬

Expanded text:
nari non debere divus Traianus Iulio Frontoni rescripsit. sed nec de suspicionibus debere aliquem damnari divus Traianus Adsidio Severo rescripsit: satius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam inno
Abbreviated transcription (Latin):
admĩstr.itõ. ib eo qui pegre
ꝓficicitur ꝓmissa fu̾it. lis ex¬
bus negccus rem uenlidrit
tibiemi nõ tradidri eo tñ

Expanded text:
administratio ab eo qui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis rem uendiderit tibi eam non tradiderim, eo t
Abbreviated transcription (Latin):
dicare nõ pot̾ ¶Set siusumfruct᷑
tũ meus ee̾t᷑ uendicani. demte
ppͥetatem nactus: Steril de usufru¬
ctu expĩar. pot̾ dicialia res eẽ. qm̃
post quã nactus sum ꝓprietate
fiuidi desinit meus ẽẽ. prior usꝰ
frũctus liure ꝓprietatis quasi ex
noua causa rursus mens gẽ ce¬
pit ¶ Si pro ẜuo meo fiteiussen
⁊metũ de petulio actũ sit. si post¬
ea tetũ eo noĩe agatur excipien

Expanded text:
dicare non potest. sed si usum fructum, cum meus esset, uindicaui, deinde proprietatem nanctus iterum de usu fructu experiar, potest dici alia res esse, quoniam postquam nanctus sum proprietatem fundi, desinit meus esse prior usus fructus et iure proprietatis quasi ex noua causa rursus meus esse coepit.Si pro seruo meo fideiusseris et mecum de peculio actum sit, si postea tecum eo nomine a
Abbreviated transcription (Latin):
chi legatũ esset. eg̾im  cũ brte.⁊
postea colicill prolatis. uesteni
quoq mich legatã eẽ appeat. nõ
est teducta suꝑius iudiciũ ues¬
tis causa. quia neq litigatores.
neq uidex de alio quã te argẽ¬
to actũ intelligãt Sĩpeciero gr¬
egeniul aucto ul minuto nũo
gregis. it̾m eund gregem ꝑt tã

Expanded text:
nto legatum esset, egerim cum herede et postea codicillis prolatis uestem quoque mihi legatam esse appareat, non est deducta in superius iudicium uestis causa, quia neque litigatores neque iudex de alio quam de argento actum intellegant.Si petiero gregem et uel aucto uel minuto numero gregis iterum eundem greg
Abbreviated transcription (Latin):
tradita est nec sufficit opinri
s donatũ eẽ oportet. ¶Siͤpat̾
filio quẽ in potestate ht donz
decedat deuide filius ꝓrodona¬
tonõ capiet usu am̃ m᷑lla dona¬
tõ fuit ¶ Siint̾ iuirum ⁊ uxorẽ
donatõ fc̃ã sit tessat usucapio.
atur. ¶ Possidere. aut̃ uxoren
rem donauit reuocare constit¬
uerit conacõm et̃ si iudicium
edidrit. remq cepit uẽdicire.¬
ro tonãsut. si aliena res donatͣ
bat. si paupior is qui donasset
nõ fie̾t i sucapionẽ possidẽti

Expanded text:
tradita est: nec sufficit opinari, sed et donatum esse oportet. Si pater filio quem in potestate habet donet, deinde decedat, filius pro donato non capiet usu, quoniam nulla donatio fuit. Si inter uirum et uxorem donatio facta sit, cessat usucapio.atur. possidere autem uxorem rem donauerit, reuocare constituerit donationem, etiamsi iudicium ediderit remque coeperit uindicarero donauerit, si aliena res donata bat, si pauperior is qui donasset non fieret, usucapionem possidenti
Abbreviated transcription (Latin):
qnꝙnũ aut ex ħc eo accipi¬
end est. ex quo quid ap missũ
est. i adeũ diem quo quis post¬
ulatus postulata ue ẽ. ⁊ ad ͥ eñ
diem quo iudiciũ te adult̾us
ercetu  t ampliꝰ senatus
es pͥma exig̾at᷑ scil ut qui accu¬
set suos libellos accusatorios
expectet. ña alieno señ autez
ꝗ puĩ stuprũ intulit. ut man
ul feie sũ prefi nitõe eius tp̃ris¬

Expanded text:
nium autem ex eo die accipiendum est, ex quo quid admissum est, et ad eum diem, quo quis postulatus postulataue est, et non ad eum diem, quo iudicium de adulteriis exercetur.Hoc amplius senatus es prima exigatur, scilicet ut qui accusat suos libellos accusatorios exspectet, non alienos.Eum autem, qui per uim stuprum intulit uel mari uel feminae, sine praefi
Abbreviated transcription (Latin):
qõm nõ bri ¶ Set ⁊ si ususfructꝰ
ĩ ẜuo alieno sit int̾ dñm ⁊ fruc¬
tuanũ diuidi d extimacio ẽt
si cõis pliũ ẜuus erit utiq in¬
ter eos quoꝙ erit extimacio:
diuitenda. Siliber hom dũ suꝰ
existimatur tortus sit qr ⁊ ip̃e
xlicõm suã ignorat mag̾ adni¬
ittit cecilius accõm suam uͣti¬
lem ip̃i adu̾sus eũ qui ꝑ calũpꝰ¬
niãm appecut nempumita sitꝰ
calũpnia eius obħ ꝗd liberum
hoĩem qiͣ ẜuũ deduxit ĩ questi.¬
onã hri questionem lexiubet.
deẜius ancill ue eius de quol
de qua querẽtur ꝑentis uent̾u¬
sq eoꝵ si ea mãcipia ad usũ ei
a parentib data sũt Diuus
aut̃ adrianus cornelio latini¬
ano ixpsit ⁊ de ext̾is ẜiuis qom¬

Expanded text:
t si usus fructus in seruo alienus sit, inter dominum et fructuarium diuidi debet aestimatio.Et si communis plurium seruus erit, utique inter eos quoque erit aestimatio diuidenda.Si liber homo, dum seruus existimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius actionem utilem ipsi dandam aduersus eum, qui per calumniam appetit, ne impunita sit calumnia eius ob hoc, quod liberum hominem quasi seruum deduxit in quaestionem.Haberi quaestionem lex iubet de seruis ancillisue eius, de quo uel de qua quaereretur, parentisue utriusque eorum, si ea mancipia ad usum ei a parentibus data sint. diuus autem Hadrianus Cornelio Latiniano rescripsit et de exteris seruis q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ient debuit dici nec mnlierem
posse accusariut ꝙ dant̾ sexͤm¬
enses utiles. sic sit accipiendũ
aduit̾iũ. ul lenocimũ obiciat᷑
quid ergo si aluib sit qd obiti¬

Expanded text:
aeteriit, debuit dici nec mulierem posse accusari, ut, quod dantur sex menses utiles, sic sit accipiendum,adulterium uel lenocinium obiciatur. quid ergo, si aliud cri
Abbreviated transcription (Latin):
muꝰ publitant᷑. racio eĩ adhuc
ead est. ne clũ hũ sperant sem¬
potestate dñoꝵ reu̾sũros si neg-¬
au̾int spe menti collocandi in¬
mẽdacio ꝑseu̾ent s ⁊ ẜui accus¬
atoris si dehus questiosit hĩta
publicentur: eius eĩ ẜui ne mẽ¬
ciantur merito a dũio eius re¬
hant cui gratificeni i reus ul
rea absoluti fu̾ut estimari ꝑ
iudices lex dampnũ uoluit su
mortui fu̾nt qͣnͣte pecciũe añ¬
questionẽ fu̾nt. si iuiu̾ent qnͣ¬

Expanded text:
 ratio enim adhuc em est, ne, dum hi sperant spotestatem dominorum reuersuros si negaueri‹n›t, spe meriti collocandi inmendacio perseuerent. Sed et serui accusatoris, si de his quaestio habita sit, public‹a›ntur: eius enim serui ne meiantur, merito a dominio eius rehabent cui gratificentur. Si rea absoluti fuerint, aestimari per iudices lex damnum uoluit, mortui fuerint, quantae pecuniae anestionem fu
Abbreviated transcription (Latin):
coltut quͣtepre s ensam urorẽ
ĩ adust̾io retinnt. adult̾um ꝙ
dimisit debuit elurori quop
urasti quẽ mat̾moniũ eius mꝰ¬
olauit tũc aut̃ piũend̾ est maͦ¬
ritus cũ extusare ignoraciam
suam nõ pot̾. ut adumibre yaci¬
enciã pretertu intredibilita¬
tis Idcuro eĩ lex ita lccura est
aduterũm domo deprehensũ
dumisit qd uolu̾it in ip̃a tur¬
pitudie deꝑrebensũ mantum
ea lege tenetur. aniad srũpꝵ
tesi obauamcãm ea lege sit
tempnata inpunc uxor oicet᷑¬
¶Plectit᷑ ⁊ qui pretiũ ꝑ ꝯpto stue¬
qui acceꝑit. an alius quil qui¬
cũq eĩ obscienciam stupri acced¬
pit aliquid pena erit plectẽtꝰ
cet̾m si gratis  qͦuis remisit ad
legem nõ ꝑtinet. ¶Qui quest:¬
ex adult̾io uxoris sue fec̾it. plec¬
titur nec eĩ mnediocrit᷑ celiqd

Expanded text:
cuit, qui deprehens‹a›m uxorem in adulterio retinuit adulterumque dimisit: debuit enim uxori quoque irasci, quae matrimonium eius uiolauit. tunc autem puniendus est maritus, cum excusare ignorantiam suam non potest uel adumbrare patientiam praetextu incredibilitatis: idcirco enim lex ita locuta est 'adulterum in domo deprehensum d‹i›miserit', quod uoluerit in ipsa turpitudine preea lege teneri, an et ad stuprum erte si ob aliam causam ea lege sit condemnata, impune uxor ducetur.Plectitur et qui pretium pro qui acceperit an alius quilibet: quicumque enim ob conscientiam stupri accepit aliquid, poena erit plectendus. ceterum si gratis quis remisit, ad legem non pertinet.Qui quaestx adulterio uxoris suae fecerit, plectitur: nec enim medioc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetunt prestent᷑ nõ recͨte. ꝓ¬
nũciant debent eĩ deusur̾
quoꝙ cognoscere ⁊ certam
fac̾e ꝯdempnatõm. ¶Siqͥs
er edicto pemptorio post
mortẽ sit ꝯdempnatus. nõ
ualet sententia. quia mor¬
febricitans discessisset et
uidex absente eo ꝓnũcia¬
sset an iure indetur ꝓnũc¬
iasse. ¶Re. mor b sontic¬
us et̃ inuitis litigatoribꝰ
ac iudice diem differt.¬
¶ SSontitus aut̃ eristimã¬

Expanded text:
ut praestentur', non recte pronuntiant: debent enim de usuris quoque cognoscere et certam facere condemnationem. Si quis ex edicto peremptorio post mortem sit condemnatus, non ualet sententia, quia morfebricitans discessisset et iudex absente eo pronuntiasset, an iure videretur pronuntiasse. respondit: morbus sonticus etiam invitis litigatoribus ac iudice diem differt. sonticus autem existima
Abbreviated transcription (Latin):
ac robustus tp̃r iudic̃adi
leuissima felre correttus
fuit. aꝑt si quis tamuete¬
rem quartanã hat ut in
ea omnib negotus suꝑ ẽẽ
soleat. pof̾it dici morbim

Expanded text:
ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit inutilez esse sciplom s
utrũ adiectõ mħ sola utilis
ẽ. an tota stiplo util nõ est.:
putõ adiectionẽ solam eẽ in¬
utilem. ex eo es noĩe qd ait mͥ
omĩb acquisunt exsciplatu
accõm an ergo in cet̾orum.
psona soło locumͣ hat. exem¬
plo extranee ꝑsone. ⁊ putoł
solui eis soposse quemadin
cum ego michĩͣut ticio sti¬
puler tur ergo cũ primo aũ

Expanded text:
 inutilem esse stipulationem. sed utrum adiectio inutilis est aut tota stipulatio utilis non est? puto adiectionem solam esse inutilem: eo enim quod ait 'mihi' omnibus adquisiit ex stipulatu actionem. an ergo in ceterorum persona solutio locum habeat exemplo extraneae personae? et puto uel solui eis posse, quemadmodum cum ego mihi aut Titio stipuler. cur ergo cum Primo au
Abbreviated transcription (Latin):
cã cognita librũ erit ar̾bitriu
statuendi ei qui cognoscitssili
moto ⁊ sac̾tulariri detcͣtaru est
pũiendi.Itẽ ecftactores s eĩ dui᷑
martus effractorẽ equitẽ roma

Expanded text:
causa cognita liberum erit arbitrium statuendi ei qui cognoscit. Simili modo et sacculari et derectarii erunt puniendi, item effractores. sed enim divus Marcus effractorem equitem Roma
Abbreviated transcription (Latin):
¶uis. i amilie appllone.
⁊ip̃e princeps familie tinet᷑
fenniuarũ libos in familia ea¬
nĩ nõ eẽ palam est. quia quas
secuntur

Expanded text:
tum Familiae appellatione et ipse princeps familiae continetur. Feminarum liberos in familia earum non esse palam est, quia qui nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Dent. Proniĩciãtio ẜmoĩs
in sexu masculino adutrũq
sexũ płmꝰq porrigitur ¶ Fam¬
lie applło qualit̾ accipiatuir
uideamus.⁊ quid̃ uane accep¬
ta est. nã ⁊ in res in ꝑsonas de¬
clucitur. in res ut puta in le
psonas aut̃ refertur familie
significatõ. ita cũ de prõno et
liberto loquiturler familia¬
ex ea in quid in eam fam̾iliã
hic ⁊ de singłilanibo ꝑsonis lege̾
loqui ꝯstat ¶ familie applło
refertur. ⁊ ad corpis cuiusdam
diñs plures ꝑsonas que sũt sb̾
unius pt̃ate. aut natura. aut
iuire sbiecte. ut pͥuta prẽm fa.¬

Expanded text:
dictum Pronuntiatio sermonis in sexu masculino ad utrumque sexum plerumque porrigitur. "Familiae" appellatio qualiter accipiatur, videamus. et quidem varie accepta est: nam et in res et in personas deducitur. in res, ut puta in legpersonas autem refertur familiae significatio ita, cum de patrono et liberto loquitur lex: "ex ea familia", inquit, "in eam familiam": et hic de singularibus personis legem loqui constat. Familiae appellatio refertur et ad corporis cuiusdam dicimus plures personas, quae sunt sub unius potestate aut natura aut iure subiectae, ut puta patrem fa
Abbreviated transcription (Latin):
Od. ¶I met᷑allũ dãpnatus si
ualitudie uit etatis infinuita¬
te inutiles opi faciento dep̾hen¬
datur ex rescpto diui pu a p̃site
dimuiti potetũt qͣextimabit de:
hus dimittẽdissi modo ul togna¬
tosul afsines hant. nõ munus

Expanded text:
.In metallum damnati si ualetudine aut aetatis infirmitate inutiles operi faciundo deprehendantur, ex rescripto diui Pii a praeside dimitti poterunt, qui aestimabit de his d‹i›mittendis, si modo uel cognatos uel adfines habeant et non minus
Abbreviated transcription (Latin):
rt puta cũ prohibrem fundam̃¬
ta posiusti. postea cũ ꝯueissem
ne reliqũ opus fie̾t.⁊ absente ⁊
ignorãte me reliquũ opus ꝑfec¬
isti. ul ꝯtͣ fundam̃ta clam fecisti
deind cet̾a me prohute hecdifica¬
sti.hoc iure ntumur ut ⁊ si niaclã
fcm sit int̾lictũ ħ sufficiat ¶Sĩ
tutoris iussu aut curatoris fcm̃
sit cũ placeat qd cassius probat
ex tolo tutoris ul curatoris pup¬
illũ ⁊ furiosũ nõ teni eneĩet ut
iip̃m tutorẽ curatorẽq ant il¬
til actõ ꝯpetat. aut et̃ utile intes¬
dictũ. Certe ad patĩam tollendi
opis. utiꝙ tenebũt᷑ pupillus. ⁊¬

Expanded text:
t puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum convenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: vel contra fundamenta clam iecisti, deinde cetera prohibente me aedificasti. hoc iure utimur, ut et si vi et clam factum sit, interdictum hoc sufficiat. Si tutoris iussu aut curatoris factum sit, cum placeat, quod Cassius probat, ex dolo tutoris vel curatoris pupillum vel furiosum non teneri, eveniet, ut in ipsum tutorem curatoremque aut utilis actio competat aut etiam utile interdictum. certe ad patientiam tollendi operis utique tenebuntur pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
Lpsꝗ in puteũ uitim aliꝙͥ
infudrit. ut hoc fcõ aqmͣ corrũ.¬
pat. ait labeo int̾dto qdni. aut
clam eũ teni portio eĩ agri ur̃
aqua uina quẽrom siquid o¬
ꝑis ĩaqua feciss Quesitũ est
sistatuã exmincipio ĩ loco pu¬
blico quis sustulit. ul in nel
clam. anhoc int̾cdto teneat᷑. iex

Expanded text:
 in puteum vicini aliquid effuderit, ut hoc facto aquam corrumperet, ait Labeo interdicto quod vi aut clam eum teneri: portio enim agri videtur aqua viva, quemadmodum si quid operis in aqua fecisset. Quaesitum est, si statuam in municipio ex loco publico quis sustulerit vel vi vel clam, an hoc interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua sepultri ornan̾li causa
appoĩta sint. seꝑlcri ẽẽ udri Idez
est ⁊ si hostiũ . npellet. ul effrigat᷑¬
¶ Siquis in uineas meas uen¬
dicto tenebr. ¶Quoci ait pretor
qd ui ant clam̃ ftm̃ est ad q tp̃c
referat᷑. iudamus utrũ ad pret̾i
tũ an ad presens. que syes apd¬
nilianũ expoĩta est. ait eĩ inhoc¬
significatõm accipe dele si tñ
m qd ex ope dampnũ datũ fuit
⁊aut dñs aut is cuiꝰ fundo no¬
citũ erit. sua inpensa id sustulit
utilius ꝓbari qd uilianus tem¬
pencua restituant᷑ ¶Int̾clictũ hec¬
ꝯplectit᷑ id qd cũq aut ui. aut clã

Expanded text:
si qua sepulchri ornandi causa adposita sint, sepulchri esse videri. idem est et si ostium avellat vel effringat. Si quis in vineas meas venrdicto tenebitur. Quod ait praetor: "quod vsi qua sepulchri ornandi causa adposita sint, sepulchri esse videri. idem est et si ostium avellat vel effringat. Si quis in vineas meas venrdicto tenebitur. Quod ait praetor:  ex opere damnum datum fuerit aut dominus aut is, cuius fundo nocitum erit, sua impensa id sustulerit, utilius probari, quod Iulianus tempendia restituantur. Interdictum complectitur id, quodcumque aut vi aut
Abbreviated transcription (Latin):
in custiclia credenda. na ea prod¬
ita is culpereus: qeam eimis
tenda est ꝗ si neͣgent ul amisert̃
ilicia mlctant᷑ q̃d si ieues ꝑsone
custalie fu̾unt castigati restituũ¬
quis dumi ẜit. miliciam unitat
fraudulent̾ aut̃ si fu̾it u̾satus
inclimittenda custodia. ul ca̾ẜi¬
te punit᷑. iii in extremũ gradũ
milicie datuꝵ intertũ neĩa eida¬
tur.nam cũ custirna. cũ alt̾o cus.¬
talia siml fugiss alterĩ ueia da¬
ta est. s ⁊ si se custoclia mͣt̾fecit. ul.
testatõib id ꝓband ẽ. ⁊ sic uesa tũ¬
bitur ¶ Solet pret̾ea si amissa cu¬
lꝑa custodia est. si tñ int̾sit eam
app̃hendi. tp̃c causa cognita mili¬
tidari ad eam requirendã ap̾pli¬
cito ei ano milite q̃d si fugitiuũ
dnõ reddend prcidrit. si facult¬
ates hat dnd pretiũ redde nibri

Expanded text:
i custodia credenda: nam ea prodita is culpae reus est, qui amiserint, ilitiam mutant: quod si leuis persona custodiae fuit, castigati restituunquis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est. Sed si se custodia interfecerit uel testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intersit eam adprehendi, tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite. Quod si fugitiuum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium redder
Abbreviated transcription (Latin):
lit. lxi p̃ene ẜm efficuit᷑ indu¬
bitate manũute̾ nõ possũt. qr ⁊ ip̃i ser¬
ui sũt. Set nec rͦẽi capitaliũ crimiũ
maniutt̾e ẜnos suos possũt. ut isena¬
tus tesint. diuus quoq pius calp
lege cornelia dãpnatus eẽt. l tũ fu¬
turũ ꝓspic̾et ut dãpnaret᷑ ẜuis da¬
tãs nõ ꝯpet̾e s ne qd̃ illos ad iustam᷑
lib̾tatẽ ꝑueire. diuus adrianꝰ ixpsit¬

Expanded text:
. Qui poenae serui efficiuntur, indubitate manumittere non possunt, quia et ipsi serui sunt. Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit. Diuus quoque Pius Calplege Cornelia damnatus esset uel, cum futurum prospiceret ut damnaretur, seruis datas non competere. Sed ne quidem illos ad iustam libertatem peruenire diuus Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
Li ams debicor fiscal enmeriam
ancillam añ annos mltos emerat
cali locũ quo omĩa bona debitorum
iire pignoris ten̾ent᷑. quia lege ẽp̃¬
ta est ut si nõ manũttẽt᷑ ex ꝯstõne¬

Expanded text:
lianus debitor fiscalis Euemeriam ancillam ante annos multos emerat cali locum, quo omnia bona debitorum iure pignoris tenerentur, quia ea lege empta est, et, si non manumitteretur, ex con
Abbreviated transcription (Latin):
pretor si is pupillus ĩ suam
ne pupilla uinpotens fu¬
erit. ⁊ recte defendetur eos
qui bona possident de possõe
decͥẽte iubebo ¶Rette defẽ¬
edis di quid sit uiteamus utrũ
tm̃ copiam sui fac̾e ⁊ ad su¬
scipiend̾ urdiciũ paratus
ẽẽ. an u̾o ⁊ sacisdare oimoro
⁊quid no solũ ip̃is defende

Expanded text:
Praetor: 'si is pupillus in suam ue pupilla uiripotens fuerit et recte defendetur: eos, qui bona possident, de possessione decedere iubebo'. Recte defendi quid sit, uideamus, utrum tantum copiam sui facere et ad suscipiendum iudicium paratum ess‹e› an uero et satisdare omnimodo. et quidem non solum ipsis se defende
Abbreviated transcription (Latin):
yͣi Ut qui aut̃ fec̾it qm tẽ¬
miciauit. nl ꝗ eo decepto facit
ad quẽ ꝑtinuit nõ fac̾e̾ ul ꝯsiã¬
totuc denũciat adu̾sario cum
eũ scit no posse probre. uil tam se¬
rus priusꝙͣ fiat nõ pocrit. Et ħ

Expanded text:
ut qui aliter fecit, quam denuntiauit: uel qui decepto facit eo, ad quem pertinuit non facere: uel consulto tum denuntiat aduersario, cum eum scit non posse prohibere: uel tam seurus, prius quam fiat, non possit. e
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾im magis ÷ ne possit. Nam
lulla iusta exceptõne se tueri pt̃¬
¶Hoc int̾clictũ ad ea sola opera ꝑ¬
tinet quecũꝙ in soloui aut clã
fiunt. ¶ Quro sit ui fcm̃. ul cla
mucius scripsit. si quis otra qrͣ
prohretur fec̾it. ⁊ mich uidet᷑ pla¬

Expanded text:
et magis est, ne possit: nam nulla iusta exceptione se tueri potest.Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt.Quid sit ui factum uel clam Mucius scripsit, si quis contra quam prohiberetur fecerit: et mihi uidetur ple
Abbreviated transcription (Latin):
doata nõ et̃ de noua facienda
terdicͥero labeo ait ne faciẽti
cloacani ius fiat quia eadem
utilitas sit pretorẽ eĩ sic int̾di¬
xisse neius fie̾t quo minꝰ do.¬
cam in publicũ fac̾e̾ lice̾t. Idq
offilio ⁊ trebatio placuisse dic¬

Expanded text:
cloaca, non etiam de noua facienda terdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio
Abbreviated transcription (Latin):
femet ip̃m ncce est. Set si quis ꝑ
recte iidetur prohusseIdem et̃¬
si m̾ce̾narius meus probibu̾it᷑.
⁊actõ acquiri nõ solet. nam prohi¬
bitõ eius demonstrat te ium fa¬
cere quid mirũ: cũ ⁊ si clam tu
magis tuo fcõ delinꝙ̃tis qm̃ ali¬
eno acquirit᷑ michaccio ¶ uud¬

Expanded text:
et si quis per recte uidetur prohibuisse. idem etsi mercennarius meus prohibuerit. actio adquiri non solet: nam prohibitio haec demonstrat ui te facere, quid mirum, cum et si clam tu magis tuo delinquentis quam alieno a
Abbreviated transcription (Latin):
atõmq fec̾it. idem̃ eẽ cassellius ⁊
trebacius putãt qd ũm est / s et
ansto ait eñ quoꝙ ium facere
litus est ne probripossit ¶Item la¬
des dicit. si quẽ facientẽ probib¬
uero. isq destit̾it in presencĩaꝵ
ruisusꝙ postea facere ceꝑit. iñ
eũ urori fetĩsse. nisi ꝑmissu meo
fat̾e̾ cepit. uil qua alia iusta cau¬
sa accedente ¶Si quis mibecilli¬
tate impeditus ul et ne offen¬
dret. ulteul eũ qte magni faci

Expanded text:
ationemque fecerit, idem esse Cascellius et Trebatius putant: quod uerum est. Sed et Aristo ait eum quoque ui facere,litus est, ne prohiberi possit. Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destit‹e›rit in praesentiarum rursusque postea facere coeperit, ui eum uideri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit uel qua alia iusta causa accedente. Si quis tamen inbecillitate impeditur uel etiam, ne offenderet uel te uel eum, qui te magni f‹a›ci
Abbreviated transcription (Latin):
n ab hospite retipiento. neq ana
ne. no acapitatõe exceptis nliti¬
¶Magrĩs qui ciuiliũ muerũ
natatom ħnt Icẽ gramaticis et
item recipent a prĩcipib fuisse in¬
nũitatẽ indulta.⁊ diuus uesꝑas¬
sianus.⁊ diuus adrianus ixpse

Expanded text:
b hospite recipiendo neque a naue neque capitatione, exceptis militiMagistris, qui ciuilium munerum uacationem habent, item grammaticis et item reciperent, a principibus fuisse immunitatem indultam et diuus Uespasianus et diuus Hadrianus re
Abbreviated transcription (Latin):
nctia or̃onis sũt disiũcti¬
uũ ẽ uluti cũ dicimus aue
dies aut nor ẽ. quoꝵ poĩtio
alto nccͣe est tolli alt̾m. Itẽ
sb̃lato alt̾o pom alt̾i¶ It sili
figuratõne. aut u̾bũ pot̃ eẽ
sb̾ disiũttiuũ sbdisuictiõꝵ at̃
genera sũt duo. uirũ cum:
cũ dicimꝰ aut sedet aut am¬
bulat. nã ut nemo pot̃ utrq
sił face̾. ita aliquis pot̾ neu¬
ut possit utrũꝙ eẽ. uluti tũ
dicimus omẽ al. autͥ facit

Expanded text:
nctiuae orationis sunt. disiunctiuum est, ueluti cum dicimus 'aut dies aut nox est', quorum posito altero necesse est tolli alterum, item sublato altero poni alterum. ita simili figuratione uerbum potest esse subdisiunctiuum. subdisiunctiui autem genera sunt duo: unum, cum cum dicimus 'aut sedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neuut possit utrumque esse, ueluti cum dicimus 'omne animal aut facit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueĩt tñ ut iro marĩe spectetur
an ꝑte stetĩt. quo minꝰ in conti¬
nẽti ꝓbaretur nam tũc ꝑinde ha¬
bendũ ent. ac si parato me solu̾e
tu exaliqua causa accipe nolles.
in qua spẽ nõ utiq sꝑ tuũ ꝑiculũ
erit. quid eĩ si ĩ õportuno tꝑ̃r uł
loco oͦptulim hus ꝯ seqñs ẽẽ puto¬

Expanded text:
en, ut illud maxime spectetur, an per te steterit, quo minus in continenti probaretur: nam tunc perinde habendum erit, ac si parato me solvere tu ex aliqua causa accipere nolles. in qua specie non utique semper tuum periculum erit: quid enim, si inopportuno tempore vel loco optulerim? his consequens e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ plures causas solr posse argu¬
mẽtũ ẽẽ q. cũ iudicatũ soli
satis datũ est. ⁊ dampnatus re¬
us soluat. nõ solũ actõne idi¬
cati. s et̃ ex stipulatu⁊ ip̃e fite¬
uissores librentur i⁊ magis siłe¬

Expanded text:
in plures causas solui posse argumentum esse, quod, cum iudicatum solui satisdatum est et damnatus reus soluat, non solum actione iudicati, sed etiam ex stipulatu et ipse et fideiussores liberentur. et magis sim