comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum fecit ignis. qui deuorauit
hiosa deserti & flamma quae sũcen¬
lt om̃a ligna regionis: ut & fruges
homa pariter interirent : quia sic¬
ae sunt fontes aquarum: & quicqͥd
hdesereo pott̾rat in ueniri. uorax
funma consumpsit: Simulꝙ consi¬
dremus: qđ nisi ꝓpt̃ angustiam et
iblationem delictiarũ : Nec ꝓphetai
ne bestiae clamassent ad dñm: aut
ad dñm suspexissent: Quod quidem
adiustum quondam ui rum referre
pest: quicum declinaueri & fecert
malum : nequaquam ei uirtutes pris¬
tinae ꝓderunt: sediudicabit eum dñs
in quibus inuenerit: Speciosa deserti
appellare possumꝰ: dequib scriptũ est
Plures filii desertae: magis quam eius
quae habet uirum: Flamma autem
quae succendit om̃a ligna regionis:
illa ẽẽ. credenda est quae inmittitur
ardentib: diaboli sagittis : ut nihil
in nob bonarum frugum remaneat.
sed cuncta incendio consumtintur:
uel populus ꝑ proph&am qui rationade
animal est. sed iumenta quoq deqͥb

Expanded text:
 fecit ignis, qui devoravit speciosa deserti, et flamma quae succendit omnia ligna regionis, ut fruges et poma pariter interirent, et quia siccati sunt fontes aquarum, et quidquid in deserto poterat inveniri, vorax flamma consumpsit. Simulque consideremus, quod nisi propter angustiam, et ablationem deliciarum, nec propheta, nec bestiae clamassent ad Dominum, aut ad Dominum suspexissent, quod quidem et ad justum quondam virum referri potest, qui cum declinaverit et fecerit malum, nequaquam ei virtutes pristinae proderunt; sed judicabit eum Dominus in quibus invenerit. Speciosa deserti appellare possumus, de quibus scriptum est: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Flamma autem quae succendit omnia ligna regionis, illa esse credenda est, quae immittitur ardentibus diaboli sagittis, ut nihil in nobis bonarum frugum remaneat; sed cuncta incendio consumantur. Ovel populus per prophetam, qui rationale animal est , sed jumenta quoque, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ desertiꝰᷤ ciꝰ qd habitet᷑ ⁊ edificet᷑⁊ suscitet᷑. hic dic̃
ꝓfundo siue abysso id babiloni desolare. ⁊ flumi¬
na cua arefaciã ⁊ omnẽ regũ potentiã. siue quia
ꝓfundũ ⁊ abissũ dixerat: recce ꝑ t̾nslationẽ. ⁊ flu-¬
mina posuit. de qͥbꝰ ⁊ psalmista decantat. Suꝑ flu¬
mins babilonis ibi sedimꝰ. ⁊ fleuimꝰ. Et qͥ ierłm
instaurat ⁊ babilonẽ destruit: dic̃ quoq eyro regi

Expanded text:
 desertis ejus, quod habitetur et aedificetur et suscitetur, hic dicit profundo sive abysso, id est, Babyloni, desolare et flumina tua arefaciam, omnem regum potentiam. Sive quia profundum et abyssum dixerat, recte per translationem, et flumina posuit, de quibus et Psalmista decantat: Super flumina Babylonis ibi sedimus et flevimus . Et qui Jerusalem instaurat, et Babylonem destruit. Dicit quoque Cyro regi
Abbreviated transcription (Latin):
at. Cuiꝰ dittirentiȩ causa manifesta est. Uerbũ enĩ
hebraicũ roi si ꝑ kes literã dicamꝰ. intelligitur
pastor meus. si ꝑ delech scieNsulintelligens.
Quarũ similitudo paruo apice distinguut᷑. ac ꝑhoc
sepe contundit᷑. Scͥptũ est enĩ in esare pͥncipio. qd̃
ad edictũ cyri regiᷤ psarũ atq medorũ. popłi isrł
sit larata captiuitaᷤᷤ ⁊ remissio in ierłm. qͥ redire
uoluerunt sub ⁊orobabel filio salachiel ⁊ ihesu
filio iosedechsacerdote magno. Hunc enĩ dñs in¬
spirauit ut suã faceret uoluntatẽ. ⁊ illiꝰ p̃cepta
cõpler et Signant̃q addidit. qͥ dico ierłi edifica¬
beriᷤ ⁊ tẽplo fundaberiͦ. Subeyro enĩ uissũ ẽ. ut
edificaret᷑ ierłm ⁊ tẽplũ cuiꝰ tantũ illo uiuente

Expanded text:
at. Cujus differentiae causa manifesta est. Verbum enim Hebraicum ROI si per RES litteram legamus , intelligitur pastor meus; si per DALETH , sciens vel intelligens meus, quarum similitudo parvo apice distinguitur, ac per hoc saepe confunditur. Scriptum est in Esdrae principio, quod ad edictum C remissi in Jerusalem, qui redire voluerunt sub Zorobabel filio Slathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Huic enim Dominus inspiravit ut suam faceret voluntatem, et illius praecepta compleret. Signanterque addidit, qui dico Jerusalem, aedificaberis, et Templo, fundaberis. Sub Cyro enim jussum est, ut aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
fringat qd̾ pꝰ uidebat᷑ dialectica arte conclusum.
⁊ in mediũ ꝓferat archana hereticorũ suꝑan eos
atq conuincens ut xp̃i secreta cognoscant. in qͦ¬
sunt om̃s thesauri sapientiȩ ⁊ scientiȩ abscondi
ci Istiꝰmodi uirũ uocat ds̃ ex noĩs suo. qi defensor
ẽ pueri eiꝰ iacob: ⁊ electi illiꝰ istł. Nunc suscipit
⁊ assimilat sermoni suo. qͥ cauere debet ne suũ
eẽ putet qͦd loqͥtur: s om̃e ad datoris referat głiã.
ne ⁊ ipse mereat᷑ audire. A ccinxite: ⁊ ñ cognoiusti
me Cũ enĩ instructꝰ armatura apłi. om̃s do cue¬
rit ñ ẽẽ. aliũ dm̃ nͥ unũ. qͥ sit ia cob ⁊ isrł ds̃: con¬
fundet᷑ marcion duoᷤ deos intelligenꝰ unũ bonũ
⁊aliũ uistũ. altersi inuisibiliũ alterũ uisibiliũ
conditorẽ. ẽ quibꝰ pͥor lucẽ faciat scd̃s cenebraᷤ. ille¬

Expanded text:
fringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: fringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: et in medium proferat arcana haereticorum, superans eos atque convincens, ut Christi secreta cognoscanti . Istiusmodi virum vocat Deus ex nomine suo, quia defensor est pueri ejus Jacob, et electi illius Israel. Hunc suscipit, et assimilat sermoni suo, qui cavere debet ne suum putet esse quod loquitur, sed omnia ad datoris referat gloriam; ne et ipse mereatur audire: Accinxi te, et non cognovisti me. Cum enim instructus armatura Apostoli, omnes docuerit non esse alium Deum nisi unum, qui sit Jacob et Israel Deus: confundetur Marcion, duos deos intelligens, unum bonum, et alium justum; alterum invisibilium, alterum visibilium conditorem. E
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cenebras id: diẽ ⁊ noctẽ. pacẽ ⁊ malũ hoc ẽ. ociũ
⁊ bellũ. ꝑ que significat iracũ se fuisse popło suo.
qͣndo tenebraᷤ captiuitatis malaq sustinuit serui¬
tutis. ⁊ rur sũ misertũ qͣndo remissi in patriã paciᷤ
sandiũ receperunt. Quom̃ enĩ luci contr̃iȩ cene¬
brȩ sunt: ita paci cont̾riũ bellũ est Unde. ⁊ confun¬
dat᷑ heresis quȩ malorũ arbitrat᷑ conditorẽ dm.
cũ hic malũ ñ contͣriũ bono. s ꝓ afflictione po¬
nat᷑ ⁊ bello. scđm illud qͦd in euangłio scͥptũ est.
Sufficit diei malicia sua. Possumꝰ uirta cropolo¬
giam hȩc ⁊ de eccłiastico uiro dicere. cuidedit ser¬
nionẽ atq sapientiã. ut om̃s sectas contͣrias ue¬
ritati sua disputatione subu̾tat. sic̃ ⁊ de stephauo
scã scͥptura cõmemorat qd nullꝰ pocuerit resistere
sapientie eiꝰ ⁊ ut reges id: partriarchas singula¬
rũ hereseon suc subiciat potestati. ⁊ aꝑiat atq cos¬

Expanded text:
et tenebras, id est, diem et noctem, pacem et malum, hoc est, otium et bellum. Per quae significat iratum se fuisse populo suo, quando tenebras captivitatis, malaque sustinuit servitutis, et rursum misertum, quando remissi in patriam pacem et gaudium receperunt. Quomodo luci contrariae tenebrae sunt, ita paci contrarium est bellum. Unde et confundatur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua . Possumus juxta tropologiam haec et de ecclesiastico viro dicere, cui Deus dedit sermonem atque sapientiam, ut omnes sectas contrarias veritati sua disputatione subvertat. Sicut et de Stephano sancta Scriptura commemorat , quod nullus potuerit resistere sapientiae ejus, et ut reges, id est, patriarchas singularum haerese ωn, suae subjiciat potestati: et aperiat atque con
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ta t̾rȩ clamate monteᷤ leticiã. colleᷤ⁊ oĩa
ligna quȩ in eis sunt. qm̃ redemit ds̃ iacob: ⁊isrł
inclitꝰ erit. Cũ hȩc se ita habeant. ⁊ idola hominũ
sciaᷤ c̃ẽ figm̃ta o iacob. ⁊ puer meꝰ isrł: ne obliuᷤ¬
caris creatoriᷤ cui. tibiq ipsi inuiriã faciaᷤ ut in¬
curueriᷤᷤ qꝑi maniiũ tuarũ. Quȩ qr in aduentũ
pueri mei quẽ elegi penitꝰ destruenda sunt ꝓp¬
terea tora m̃tiᷤ auiditate cognosce qd̾ sic̃ nubes
caligo ⁊ nebula: uł soliᷤ calore dissoluit᷑. uł uento

Expanded text:
ntes, laetitiam: colles et omnia ligna quae in eis sunt, quoniam redemit Deus Jacob: et Israel inclytus erit. Cum haec se ita habeant, et idola hominum scias esse figmenta, o Jacob, et puer meus Israel, ne obliviscaris Creatoris tui, tibique ipsi injuriam facias, ut incurveris operi manuum tuarum. Quae quia in adventu pueri mei, quem elegi, penitus destruenda sunt; propterea tota mentis aviditate cognosce, quod sicut nubes et caligo, et nebula, vel solis c
Abbreviated transcription (Latin):
adas dola beneficiis unũ sentureꝰ dm̃ p̃sertum cũ sciã
mltdo anteq̃m nascereris ciuũ nomen. ẽẽ p̃diccũ. Qd qͥ¬
den ⁊iosephus in undecimo uidaice antiquitati uo¬
lumane refert legisso eyrũ ab cisaia de suo uatici¬
natũ noĩe ⁊ iccirco uaeo qͣsi dei familiareᷤ plurimũ
dilexisse. Hec autẽ inqͥt cribui tͥ ꝓpt̃ iacob seruũ
meũ.⁊ isrł electũ meũ. Et uocaui te uoĩe tuo. sic̃ uo¬

Expanded text:
colebas idola, beneficiis unum sentires Deum: praesertim cum scias colebas idola, beneficiis unum sentires Deum: praesertim cum scias multo antequam nascereris tuum nomen esse praedictum. Quod quidem et Josephus in undecimo Judaicae antiquitatis volumine refert, legisse Cyrum ab Isaia de se certum vaticinatum nomine: et idcirco Judaeos quasi familiares plurimum dilexisse. Haec autem, inquit, tribui tibi propter Jacob servum meum, et Israel electum meum, et vocavi te nomine tuo, sic
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ alibi legimꝰ pluit dñs a dnõ. ⁊ dixit dñs do¬
chaldeoq suꝑauit. ⁊ uictis medis agitator bige idy
cameli ⁊ asini sup̃legit᷑. Iste appellatꝰ: xp̃c. id unc
tꝰ dñi. qͦd erat insigne apud hebreoᷤ regiȩ potestatiᷤ.
⁊ qͣmꝰ apud nos diedema ⁊ purpura soli inꝑatoribꝰ
dat᷑: sic ⁊ ap̃ hebreos regnaturi ꝑfundebant᷑ un-¬
guento. Unde ⁊ saul xp̃c dñĩ dicit᷑. Et in psalmis
legimꝰ. Nolite tangere. xp̃os meos. ⁊ in ꝓpħis meis
nolite malignari. Huiꝰ dexterã app̃hendit ⁊ tenu¬
it ut nullꝰ forcitudini eiꝰ ualeat resistere Legamꝰ
renophontis octo librorũ cyri maioriᷤ hystoriam.
⁊ ꝓpheciã isaie cernemꝰ expletã. Que enĩ ciuitaᷤ illi
ñ patuit.: Qͥs ñ regũ terga subiecte: Qui muri
pꝰ inexpugnabileᷤ ñ illiꝰ obsidione subu̾si sunt: Un¬
de ad ipsũ ꝙrũ ds̃ apostropham facit. Dedi tͥ che¬
sauroᷤ absconditoᷤᷤ opis cunetarũ urbiũ. ut qͥ priꝰ

Expanded text:
illud quod alibi legimus: Pluit Dominus a Domino . Et: Dixit Dominus DoChaldaeosque superavit. Et junctis Medis, agitator bigae, id est, cameli et asini, supra legitur. Iste appellatus est Cni, quod erat insigne apud Hebraeos regiae potestatis: ut quomodo apud nos diadema, et purpura solis imperatoribus datur, sic apud Hebraeos regnaturi perfundebantur unguento. Unde et Saul christus Domini dicitur . Et in Psalmis legimus: « Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . » Hujus dexteram apprehendit et tenuit ut nullus fortitudini ejus valeret resistere. Legimus Xenophontis octo librorum Cyri majoris historiam, et prophetiam Isaiae cernimus expletam. Quae enim civitas illi non patuit? quis non regum terga subjecit? qui muri prius inexpugnabiles, non illius obsidione subversi sunt? Unde ad ipsum Cyrum Deus apostropham facit: « Dedi tibi thesauros absconditos, et opes cunctarum urbium, » ut qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
rite fortitudine inultarũ gentiũ feci. eẽ uictorẽ.
qñ cognouisti auriliatorẽ tiuũ. In quo loco satis
mirari nequeo. quȩ stulticia sit legentiũ. ut hec ad
dñs ⁊ ñ: ãpłiꝰ ertͣ me Preter sermonẽ quippe atq
racionẽ uir tutẽq ieã⁊ sapientiam quȩ in me est:
nullꝰ: alt dõ. Ec hec feci ut ab oriente ⁊ occidente
omis orbis agnoscat nullũ. eẽ. aliũ absq me dm̃ Ego
do minꝰ.⁊ ñ est alt̃. Pat enĩ in filio ⁊ filiꝰ upatre
qͥ loquit᷑ ui euangłio. Ego ⁊ pat inũ sumꝰ. In esre

Expanded text:
nxi te » fortitudine, multarum gentium feci esse victorem: « et non cognovisti » auxiliatorem tuum. In quo loco satis mirari nequeo, quae stultitia sit legentium, ut haec ad non est amplius extra me. Praeter sermonem quippe atque rationem virtutemque meam et sapientiam, quae in me est, nullus est alter Deus. Et haec feci, ut ab Oriente et Occidente omnis orbis agnoscat, nullum esse alium absque me Deum. Ego Dominus, et non est alter. Pater enim in Filio, et Filius in Patre. Qui loquitu
Abbreviated transcription (Latin):
tre matͥs plantã fr̃is arriꝑes. siue qͥ in pͥncipio
nascentiᷤᷤ eccłiȩ te de ꝑsequutorũ manibꝰ conserua¬
uit Noli timere crudelitatẽ corũ seruemeꝰ iacob.
ꝯ rectissime quẽ elegi. Alio noĩe israhelẽ uocat.
id rectissime ⁊ rectũ int̾ptatisunt: solilrr. dilec

Expanded text:
ntam fratris arriperes. Sive qui in principio nascentis Ecclesiae te de persecutoribus conservavit. Noli timere crudelitatem eorum, serve meus Jacob, et Rectissime quem elegi. Alio nomine Israelem vocat; id est, rectissimum, et
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ saluatoriͦ. Ic̃ qͥd̾ ñꝗͣ factũ ẽ. fiet ut om̃s bestiȩ ⁊
drachoneᷤ ⁊ strutionẽ qͥ in solitudiue gentiũ mora¬
bant᷑. ⁊ ydolatͥe sanguine morũq feritate bestiarũ
sunileᷤ erant: głificent me acq collaudent. Prodra
animalia p ortentuosa. quȩ dulci carmine atq mor¬
fero nauiganteᷤ scilleiᷤ canibꝰ lacerandos p̃cipita¬
bant Nocq significat qd̾ uoluptati pꝰ. ⁊luxurie de¬
diti ad seruitutẽ dnĩ conu̾tant᷑. Licet meliꝰ sit dra¬
chone ᷤ intelligi qi uingunt᷑: strutiones. ut qi se¬
mel de bestiis solitudinis loquebant᷑. hȩc animan-¬
cia poneret: quȩ deserto familiaria sunt. Lauda
ne ᷤᷤ ⁊ struciones. qi dedi in deserto genciũ aquas.⁊
in ariditate nacionũ flumina ito biberet popłs
meus quẽ elegi mͥ. siue genꝰ meũ electũ. ⁊ popłs
quẽ ad qͥsiui sanguine meo. ⁊ laude  meaᷤᷤ uirturẽq

Expanded text:
 fiet, ut omnes bestiae et dracones, et struthiones qui in solitudine gentium morabantur, et idololatriae sanguine, morumque feritate bestiarum similes erant, glorificent me atque collaudent. Pro draenas interpretati sunt, animalia portentosa, quae dulci carmine atque mortifero navigantes Scyllaeis canibus lacerandos praecipitabant. Hocque significat, quod voluptati prius et luxuriae dediti, ad servitutem Domini convertantur: licet melius sit dracones intelligi, quia junguntur et struthiones, ut quia semel de bestiis solitudinis loquebatur, haec animantia poneret, quae deserto familiaria sunt. Laudabnes, et struthiones, quia dedi in deserto gentium aquas, et in ariditate nationum flumina, ut biberet populus meus, quem elegi mihi, sive genus meum electum, et populus quem acquisivi sanguine meo, ut laudes meas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ciuitatibꝰ uide edificabimmi: deserta illiꝰ orient᷑.
Qͥ dico abysso desolaberiᷤ. ⁊ flumina cua arefaciã.
Qͥ dico crro ut sapiat. ⁊ om̃s uoluntateᷤ mea̾faciat.
Qͥ dico ierłm edificaberiͦ. ⁊ domũ scãm meã funda¬
bo. Destructiᷤ doliͦ. ⁊ iniqͥtatibꝰ isrł peccatĩq delet̃:
qͣndo ominis simul creatura gauaebit ⁊ iurtaeuan¬
głii fidẽ suꝑ penitentia peccatorũ angłi letabunt᷑
uiceli: descbit᷑ potentia dei. qͦd neqͣqͣm ei gͣnde sit
redinere iacob ⁊ isrł: ⁊ instaurare cor rectũ quẽ
formauit ex utero. Et si hoc aliciu parũ uideat᷑.
ñ sit illi diłficile qͥ extendit cȩloᷤ solꝰ iurta qd alibi
legit᷑ qͥ ertendit celũ qͣsi pellẽ ñ qd̾ filiꝰ excludat᷑¬

Expanded text:
civitatibus Judae: aedificabimini, et deserta illius orientur. Qui dico abysso, desolaberis, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro, ut sapiat, et omnes voluntates meas faciat; qui dico Jerusalem, aedificaberis: et domum sanctam meam fundabo. Destructis idolis et iniquitatibus Israel, peccatisque deletis, quando omnis simul creatura gaudebit; et juxta Evangelii fidem , super poenitentia peccatorum Angeli laetabuntur in coelis, describitur potentia Dei, quod nequaquam ei grande sit redimere Jacob, et Israel instaurare cor rectum, quem formavit ex utero. Et si hoc alicui non parvum videatur, non sit illi difficile qui extenderit coelos solus. Juxta quod alibi legitur: Qui extendit coelum quasi pellem . Non quo Fili
Abbreviated transcription (Latin):
q in deos repente consurgant p̃sertĩ cũ fame ⁊
siti arcificis artis uilitas demonstret᷑: Fit enĩ lig¬
nea statua humanã exp̾mens speciem. ⁊ qnͣto
pulchrior fuerit: tanto ds̃ putat᷑ augustior.
Ponit᷑q in phano ⁊ et̃no claudit᷑ carcere. quȩ
longo cẽpore creuit in saltibꝰ.⁊ ꝓ uarietate arbo¬
rũ. cedrꝰ ⁊ ilex ⁊ quercꝰ uł pinꝰ fuit. Mirũq in mo¬
dũ figm̃ta eiꝰ atq rasure mittunt᷑ in Focũ. ut

Expanded text:
que in deos repente consurgant, praesertimque cum fame et que in deos repente consurgant, praesertimque cum fame et siti artificis artis vilitas demonstretur: fit enim lignea statua humanam exprimens speciem, et quanto pulchrior fuerit, tanto deus putatur augustior, poniturque in fano, et aeterno clauditur carcere, quae longo tempore crevit in saltibus, et pro varietate arborum cedrus, et ilex et quercus vel pinus fuit, mirumque in modum segmenta ejus atque rasurae mittuntur in focu
Abbreviated transcription (Latin):
torũ opinionẽ⁊ simulachra condẽnan᷑. Qs in¬
qͥt similiᷤꝰ mei ẽ: Uocet ea quȩ ñ sunt. qͣsi sint:¬
⁊ exponat ordint̃ creaturȩ meȩ. qua cuncta ra¬
tione laborauerim. ex qͦ feciboi̾em suꝑ c̾rã. Nec
hoc solũ uolo. s quero eciã scientiã futurorũ.¬
Unde tu isrł cuiꝰ ego rex ⁊ redẽptor sũ. noli time¬
re si mulachra. quȩ et nichili in syna monce di¬
dicisti. An forsican creator est aliꝰ quẽ ego ñ nouerim:
Aut p̃ter hunc alc̃. ẽ. mundꝰ. qͥ ignoti dei monꝰcret
potentiam: Neque uero ea solũ quȩ fuinc. s ⁊illi
qui facunt habebunt᷑ ꝓ nichilo. Cũq iundicce tẽ¬
pꝰ ad uenerit: neqͣqͣm poterunt eoꝰ maniiũ suarũ ꝑ
ubare. quȩ ceca ⁊ insensibilia cfundent artifices
suoᷤ. Qs enĩ possit hoc credere. qd̾ ascia lima ⁊ cere¬
bro. malleoq formet᷑ ds̃. ⁊ uł in prunis sunulachra
fundant᷑ uł norma runcina ⁊ angularibꝰ circino¬

Expanded text:
torum opinionem, et simulacra condemnans: Quis, inquit, similis mei est? Vocet ea quae non sunt quasi sint, et exponat ordinem creaturae meae, qui cuncta ratione libraverim, ex quo feci hominem super terram. Nec hoc solum volo, sed quaero etiam scientiam futuroruUnde tu, Israel, cujus ego rex et redemptor sum, noli timere simulacra, quae esse nihil in monte Sinai didicisti. An forsitan alius creator est quem ego non noverim, aut praeter hunc alius est mundus qui ignoti Dei monstret potentiam? Neque vero ea solum quae fiunt, sed et illi qui faciunt habebuntur pro nihilo: cumque vindictae tempus advenerit, nequaquam poterunt eos manuum suarum opera liberare, quae caeca et insensibilia confundunt artifices suos. Quis enim possit hoc credere quod a sua lima et terebro malleoque formetur deus, vel in prunis simulacra fundantur, vel norma runcina, et angularibus circino
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ ne uinꝰ sensus diuidetemꝰ continentiã. Et qi
septuaginta in hoc capło exceptis pauci ũbi ñ dis¬
crepant ab hebĩco: nr̃a editione cõttuti sumꝰ qͥ
intelecta noscent᷑ ⁊ cetere. Est aũt sermo cont̃ iliꝰ
contẽpta si mulachrĩ ligneis inclinent᷑ ⁊ adorẽt
oꝑa maniũ suarũ Curramꝰ gͦ ꝑ singła. Pec dic̃
dũs rex isrł qͥ in me crediturꝰ.e. ⁊ redẽptor eiꝰ. Nes¬
fili mei suscipit aduentũ: Dñs exercituũ siue
uirtutũ ⁊ omp̃s. hoc enĩ in hebico sonat sabalioc.
ego sũ pͥmꝰ ⁊ ego nouissimꝰ. E go sũ a. et u. ⁊ absq
me ñ est ds̃. qi puer quẽ elegi in me ds̃ est. de quo
sup̃dixi. Ecce puer meꝰ quẽ elegi electꝰ quẽ suscepte
aĩa mea iudiciũ gentibꝰ ꝓferet. ⁊ in noĩe eiꝰ genteͤ¬

Expanded text:
imus, ne unius sensus divideremus continentiam. Et quia Septuaginta in hoc capitulo exceptis paucis verbis non discrepant ab Hebraico, nostra editione contenti sumus, qua intellecta, noscentur et caeterae. Est autem sermo contra illius s religione contempta, simulacris ligneis inclinentur, et adorent opera manuum suarum. Curramus ergo per singula. Haec dicit Dominus rex IsrFilii mei suscipiet adventum: Dominus exercituum atque virtutum, et Omnipotens. Hoc enim in Hebraico sonat SABAOTH . Ego sum primus, et ego novissimus, ego Α et Ω; et absque me non est Deus, quia puer quem elegi, in me Deus est. De quo supra dixi: Ecce puer meus, quem elegi: electus meus, quem suscepit anima mea: judicium gentibus proferet: et in no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eftundã siue ponã sp̃m meũ suꝑ sem̃ tuũ. ⁊ benedic¬
tionẽ meã suꝑ stirpẽ tuã. quȩ ex aqua ⁊ sp̃u scõ in
baptismate renascet᷑. quã ⁊ in euangłio saluator ꝓ¬
misit dicens. Qͥ sitit ueniat ad me ibibat.Statimq
infert᷑. Hoc aũt dicebat de spũ sc̃õ quẽ credenteᷤ accep¬
turi erant. Coparat quoq in baptismate renascen

Expanded text:
m meum super semen tuum, et benedictionem meam super stirpem tuam, quae ex aqua et Spiritu Sancto in baptismate renascetur. Quam et in Evangelio Salvator promisit, dicens: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Statimque infertur: Hoc autem dicebat de Spiritu Sancto, quem credentes accepturi erant . Comparat quoque in baptism
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ creata sunt. Et. Uerbo dnĩ cęli firmati sunt
⁊ spũ oriꝰ eiꝰ omĩs uirtꝰ eorũ. Dȩc freq̃nt̃ ingeri¬
mͦ. ne ulla blasphemandi xp̃m hereticis occa¬
sio relinquat᷑ In stabilitate quoq tr̃ȩ qͣndo illiꝰ
funda m̃ ta solidabat: nuliꝰ erat cũ dõ p̃ter eũ qͥ erat
cũ eo. Iste gͥ tantꝰ ac tali. cũ p̃finttũ tẽpꝰ aduene¬
rit ut cuncca idola destruant᷑. ⁊dei soliꝰ noticia
p̃dicet᷑ in mundo: oĩa uaticima diuinorũ ⁊
pbitonũ. ⁊ ariolorũ signa atq portenta qͥb hu¬
manũ deceperunt genꝰ destruet atq subu̾tes
⁊ sapientiã philosophorũ quȩ ⁊ ipsa errori̾patᷤ
marima est stultã eẽ. monstrabit. dũ neqͥqͣm co
qͥ etiã u̾bũ puerisui suie serui de quo supͣdixi¬
mꝰ ⁊ consiliũ nunciorũ eiꝰ rebꝰ expleuit. apłorũ
scilicet omniũq doccorũ qͥ uoluntatẽ magis¬
tri sui gentibꝰ nunciabant Ipse gͦ qͥ est tanta
facturꝰ cuiꝰ potentiã breui sermone seͥpfi: eciã

Expanded text:
sunt ; et: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus virtus eorum . Haec frequenter ingerimus, ne ulla blasphemandi Christum haereticis occasio relinquatur. In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erat cum Deo, praeter eum qui erat in eo. Iste igitur tantus ac talis, cum praefiniti mysterii tdicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et ipsa erroris pars maxima est, stultam esse monstrabit: dum nequaquam hQui etiam verbum pueri, sive servi sui, de quo supra diximus, et consilium nuntiorum ejus, rebus explebit: Apostolorum scilicet omniumque doctorum, qui voluntatem magistri sui gentibus nuntiabunt. Ipse ergo qui est tanta facturus, cujus potentiam brevi sermone descripsi, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut in berbiᷤ popłs nacionũ siti in salice ii ex q̃ui
isrł crediderunt. Simulq descͥbit uarietatẽ ere¬
dentiũ. Aliꝰ dicet dñi egosum: qui iꝰicie oꝑa in se ee
confidit aliꝰ uocabit subaudit᷑ peccatoreᷤᷤ ad penitenti¬
aminnoĩe iacob: ut ⁊ ipsi supplantent uicia acq pec¬
cata. Aliꝰ scͥbet manu sua dñi ego sũ: siue ut lxxͣ tͣns¬

Expanded text:
um sit; in salicibus, hi qui ex Israel crediderunt. Simulque describit varietatem credentium: Alius dicet, Domini ego sum, qui justitiae opera in se esse confidit: alius vocabit, subauditur, peccatores ad poenitentiam in nomine Jacob; ut et ipsi supplantent vitia atque peccata. Alius sc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ isrł quẽ elegi. Ego dñs ds̃ qͥ fecite. ⁊ plasmani re de
uentre. adbuc habebiᷤ auxiliũ. Noli timere puer meꝰ
iacob: i dilecte isrł quẽ elegi. Adhuc ago dabo aquã
insiti. qͥ ambulant in inaquoso. Ponã spm meũ suꝑ
semã tuũ. ⁊ benedictionẽ meas suꝑ filioᷤ tuoᷤ. Ec ori¬
ent᷑ ut in medio aquȩ fenũ. ⁊ sic̃ salir iurta p̃terfin¬
entesaquas. Iste dicet. dei sũ. ⁊ iste clamabit in noĩe
iacobꝰ. Et aliꝰ scͥbet in manusua dei sũ ego. ⁊ in noĩe
isrł clamabit. Ubi accusat᷑ popłs iudeorũ ob incredu¬
litatẽ atq blasphemiã: absq ulla nominiꝰ dignita¬
cepuriᷤ appellat᷑ uocabuliᷤ ñ me imio casti iacob. nec
laborasti in me isrł. ⁊ itersĩ. dedi ad int̾necionem

Expanded text:
t Israel quem elegi. Ego Dominus Deus, qui feci te, et plasmavi te de ventre, adhuc habebis auxilium. Noli timere, puer meus Jacob, et dilecte Israel quem elegi, adhuc ego dabo aquam in siti qui ambulant in inaquoso: ponam spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos. Et orientur ut in medio aquae fenum, et sicut salix juxta praeterfluentes aquas. Iste dicet Dei sum: iste clamabit in nomine Jacob. Et alius scribet in manu sua, Dei sum ego, et in nomine Israel clamabit. Ubi accusatur populus Judaeorum ob incredulitatem atque blasphemiam, absque ulla nominis dignitate, puris appellatur vocabulis: Non me invocasti, Jacob, nec laborasti in me, Israel; et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
tͣret in iudeam. s cadauera eorũ iacerent in
solitudine. Iuxta lxxͣ. qͥ addiderunt de suo. dic tu
pͥor iniqͥtateᷤ tuas ut iꝰtificeri. ad penitentiã eos
ꝓuocat dẽ. ut intelligant scelera sua atq pecca¬
ta. ⁊ ueniã consequant᷑. Scͥptũ : enĩ ⁊ in alio loco.
Instꝰ accusator÷ sui in pͥncipio sermoni. Princi

Expanded text:
traret in Judaeam: sed cadavera eorum jacerent in solitudine. Juxta LXX, qui addiderunt de suo: Dic tu prior iniquitates tuas, ut justificeris, ad poenitentiam eos provocat Deus, ut intelligant scelera sua atque peccata, et veniam consequantur. Scriptum est enim et in alio loco: Justus accusator sui est in principio
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsione ⁊ sanguine nominis noui testam̃ti. delenᷤ
uetꝰ ꝙ rographũ qͥd adu̾sũ te scͥptũ erat. c peccatoꝵ
cuoꝵ ult᷑ ñ record abor. quȩ tͥ si cred̾e uolueri iunbap¬
aismate dimissurꝰ sũ Reduc gͦ in memoriã si qͥd habe᷑
sti qđ respondeas iͥ. libent̃ accipiã ut iudicem᷑ sumul.

Expanded text:
ine novi Testamenti: delebo vetus chirographum, quod adversum te scriptum erat; et peccatorum tuorum ultra non recordabor, quae tibi, si credere volueris, in baptismate dimissurus sum. Reduc ergo me in memoriam: si quid habes justi quod respondeas mihi, libenter accipiam: ut judicemur simul,
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ non inebriasti me. Uerũtam̃ seruire me fecisti
inpeccatis cuis pbiusti mͥ laborẽ in iniqͥtatibꝰ tuiꝰ. lxxͣ.
Nonmͦ uocaui te iacob. neq laborare te feci isrł. Noi
acculisti mͥ oues holochausti tui. neq in uictumiꝰ tius
magnificasti me Nec seruire te feci in hostis. necla¬
bor̃ẽ tͥ p̃bui in chure. Hon emisti mͥargento chimia¬
I ma nec ad ipẽ hostiarũ cuarũ concupiui. s in peccatis
cuis defendice. ⁊ in iniquitatibꝰ tuis. Bestiis agri dra¬
chonibꝰ ⁊ strucionibꝰ laudantibꝰ me: tu iacob neqͥqͣm
me inuocare uoliusti. nec pꝰea laborare. ut peccatum
emendares penitentia. Qd̃ aũt arbitriᷤᷤ obtulisse cem̾
uictimas ⁊ ariete̾ ĩmolasse: scias eoꝰ a me ñ eẽ. susceptoᷤ.
q mͥ ⁊ idoliᷤ cõmuneᷤ erant. Illũq sensũ repecit. de qͥ
supͣdirerat. Utqͥd mͥ multitudinẽ uictunarũ ur̃ari

Expanded text:
fecisti in peccatis tuis: praebuisti mihi laborem in iniquitatibus tuis. LXX: Non nunc vocavite, Jacob, neque laborare te feci, Israel. Non attulisti mihi oves holocausti tui: neque in victimis tuis magnificasti me: nec servire te feci in hostiis, nec laborem tibi praebui in thure, nec emisti mihi argento thymiama, nec adipem hostiarum tuarum concupivi, sed in peccatis tuis defendi te, et in iniquitatibus tuis. Bestiis agri, draconibus et struthionibus laudantibus me, tu Jacob, nequaquam me invocare voluisti, nec postea laborare, ut peccatum emendares poenitentia. Quod autem arbitraris obtulisse te mihi victimas, et arietes immolasse, scias eos a me non esse susceptos, quia mihi et idolis communes erant. Illumque sensum repetit, de quo supra dixera
Abbreviated transcription (Latin):
linũ eiũ necdũ igne corruptũ ꝓ leuitate substã¬
cis statium extunctũ in fauilla dissoluit᷑ Igit᷑ bȩc
pcipio uobis ut unt̃ signa mea atq iirada quibꝰ¬
babilon urbspotentissima dirupta ẽ. & quibꝰ in mari
rubro atq: iordane popło meo aꝑta est uia. neqͣqͣm me¬
nuneriti ueterũ: qm̃ in euangłio iulto sũ maiora fac

Expanded text:
pro levitate substantiae statim exstinctum, in favillam dissolvitur. Igitur hoc praecipio vobis, ut inter signa mea atque miracula, quibBabylon urbs potentissima diruta est, et quibus in mari Rubro atque Jordane populo meo aperta est via, nequaquam memineritis veterum, quoniam in Evangelio multo sum majora fa
Abbreviated transcription (Latin):
uiduarũ. ab utenteq uulgi impericia. ita arce diales¬
cica qͣsi ascia ⁊ cerebro ⁊ lima ⁊ runcina formant dm̃
suũ. ⁊ eudunt malleo atq inaurant sermonis retho¬
rici uenustate. quorũ uent̃. ẽ. ⁊ głia ĩ c̾fusione coꝵ.¬

Expanded text:
viduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialecviduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia et terebro, lima et runcina formant Deum suum, et cudunt malleo, atque inaurant sermonis rhetorici venustate: quorum Deus venter est, et gloria in co
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Pars aũt alcera format᷑ in dm̃ ⁊ oꝑe cõpleco
adonet illã faccor suu. ⁊ oꝑis sui imp̃cet᷑ aurili¬
ũ. nec incelligit uł recogitat ĩmo nec carnis
nec m̃tis aspicit ocłis qd̾ ñ possit. eẽ ds̃. cuiꝰ parᷤ
igne cõbusta est. nec hoĩs manu fieri diuina
maiestas. Pleniꝰq suꝑ irrisione idolorũ ꝓpħicꝰ
sermo contexit᷑. quȩ faciliᷤ intelligentiȩ sunt nec
laciniosam ĩmo suꝑfluã expositionẽ desiderant
Suꝑ qͦ ⁊ flaccꝰ scribit in sagra. deridenꝰ simula¬
chra gentiliũ. Olim truncꝰ erã. ficulnꝰ inutile
lignũ. Cũ fab̾ incertꝰ cannũ faceret ne pria¬
pum: maluit eẽ dñi. Ds̃ inde ego. furũ acq aui¬
doginatũ suorũ atq mendacii arcifici corde cõponũt.
⁊ uenerant᷑ ea quȩ a se sciunt eẽ. simulata. nec sufficit
eiserror ꝓpiiꝰ. nͥ simplices quosq eor ũ adoratione dece¬
ꝑint. qui questũ putant. eẽ piecacẽ. ⁊ deuorant domoᷤ

Expanded text:
 in Deum, ut opere completo, adoret illam factor suus, et operis sui imprecetur auxilium; nec intelligit, vel recogitat, immo nec carnis, nec mentis aspicit oculis, quod non possit esse Deus, cujus pars igne combusta est: nec hominis manu fieri divina majestas. Pleniusque super irrisione idolorum propheticus sermo contexitur, quae facilis intelligentiae sunt, nec laciniosam, immo superfluam expositionem desiderant. Super quo et Flaccus scribit in Satira, deridens simulacra gentium . Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum: Cum faber incertus scamnum faceretne Priapum. Maluit esse deum: deus inde ego, furum aviumqudogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error proprius, nisi simplices quosque eorum adoratione deceperint. Qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domos
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligaᷤ te de peccacoribꝰ eẽ. generatũ. Pat̃ tuu̾
pͥmꝰ peccauit ii solitudine om̃ĩs uidelicet popłs isrł
siue auccor generiꝰ cui abraham peccasse conuineit.
qͣndo dũo t̾rã repmissionis semini illiꝰ pollicenti
respondit. In qͦsciã q possidebo eã: Ec intp̃ceꝰ cui
contͤdictionis. qͥ int̃ me ⁊ te mediĩ lo q̃bant᷑. Ec ut
intelligamꝰ ũ eẽ uolentã expositionẽ. seqͥt᷑. Et con¬
caminani pͥncipe scos. de qͥbꝰ ⁊ in psalino canit᷑. Ab

Expanded text:
 generatum: Pater tuus primus peccavit in solitudine: omnis videlicet populus Israel. Sive auctor generis tui Abraham peccasse convincitur, quando Domino terram repromissionis semini illius pollicente, respondit: In quo sciam quia possidebo eam? Et interpretes, cotradictionis, qui inter me et te medii loquebantur . Et ut intelligamus non esse violentem expositionem, sequitur: Et contaminavi principes sanctos, de
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam cohortaNe qui dicit Ministri
dĩ mei : qm̃ interit dedomo dĩ sacri¬
ficium & libatio. quibus supra dic¬
tũ ẽ. Nec sufficit flere &plangere
& habitum lugencis assum more : Nesi
scificent leiunium & uocent coeun
Si omine leiunium placeret dõ. Nũ
dicer& : sci ficate leunum: ec po
tale leiunium elegi dicit dñs : Ens
minant faciessuas: ut uideantir hor¬
nib: leiunare: Et in dieb inqut s.¬
iuniorũ urorum ꝑcutitis pugnis. lo
primitis pauꝑem: Idcirco nunc det
scificate leuniun: leiunat mando
& multi hȩretici: Mixime enonts¬

Expanded text:
tentiam cohortante, qui dicit: Ministri tentiam cohortante, qui dicit: Ministri Dei mei, quomodo interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio , de quibus supra dictum est. Nec sufficet habitum lugentis assumere, nisi sanctificent jejunium, et vocent coetum. Si omne jejunium placeret Deo, numquam diceret: Sanctificate jejunium. Et: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Et in rminant facies suas, ut videantur hominibus jejunare ; et in diebus, inquit, jejuniorum vestrorum percutitis pugnis, et opprimitis pauperem. Idcirco nunc dicit: Sanctificate jejunium. Jejunat Manichaeus, et multi haeretici, maximeque En
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunium: uocate coetũ : congregate
senes. om̃s habittitores terrȩ indomũ
dĩ ur̃i : &clamate addñm  lxx: Accin¬
gite uos & plangite sccerdotes: laetami¬
Ni qui ministratis altari : Ingredimi¬
ni: dormite in saccis ministridĩ. qm̃ de¬
fecit dedomo dĩ ur̃i sacrificium & liba¬
tio: Sc̃ificate leiunium: prȩdicate cu¬
bitatores terrae indomũ dnĩ dĩ nr̃i: &
clamate addnm̃ uehementer: Qui
sc̃s̃ sccerdos est & comedit pascha dnĩ:
accingatur balteo castitatis : &audiat
lucernae inmanib: ur̃is: Qui autem
peccator est. &quem remord& ꝓpria
conscientia: cilicio accingatur &plangat:
U el ꝓpria delictti uel populi ut ingre¬
diatur aecłam: dequa propter pecca¬
ta fuerat egressus: &cub& uel dormi¬
at insccco : ut preteritas delicias ꝑquas
offenderat dm̃: uita austeritae conprn¬
s&: Qui enĩ mollib uestiuntur: In
domibus regunsunt: Accinguntur
autẽ sacerdotes & plangunt. &ululant.
Adormiunt Insacco: ꝓpheta eos adpȩm¬

Expanded text:
unium, vocate caetum, congregate senes, omnes habitatores terrae in domum Dei vestri, et clamate ad Dominum. LXX: Accingite vos et plangite, sacerdotes; lamentamini qui ministratis altari; ingredimini, dormite in saccis, ministri Dei, quoniam defecit de domo Dei vestri sacrificium et libatio; sanctificate jejunium, praedicate cubitatores terrae in domum Dei vestri, et clamate ad Dominum vehementer. Qui sanctus sacerdos est, et comedit pascha Domini, accingatur balteo castitatis, et audiat entes in manibus vestris . Qui autem peccator est, et quem remordet propria conscientia, cilicio accingatur et plangat, vel propria delicta, vel populi, et ingrediatur 180 Ecclesiam, de qua propter peccata fuerat egressus, et cubet, vel dormiat in sacco, ut praeteritas delicias, per quas offenderat Deum, vitae austeritate compenset. Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Accingantur autem sacerdotes et plangant et ululent, et dormiant in sacco, propheta eos ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non sunt eis pascua: conpillo
nos non debubus & armentis acu
qua dicto sunt : sed de his quipe
simplicitatem bories uocantur
oues: De quorũ pascuis: saluaor
bruci & rubiginis : qđ sublatis fn¬
gibus atq uastatis : fames dii
lentia cuncta possederint: Ali
dñe clamabo: quia ignis comiti
speciosa deserti : & flamma sutan
dit om̃a ligna regionis: Sedabdls
agri quasi area sitiens lmbrem.
suspexerunt adte : qm̃ exsicitsud
fontes aquarum: & ignis deuora¬

Expanded text:
boum, quoniam non sunt eis pascua, compellit boum, quoniam non sunt eis pascua, compellit nos non de bobus et armentis accipere quae dicta sunt; sed de his, qui propter simplicitatem boves vocantur et oves. De quorum pascuis Salvator bruchi et rubiginis, quod, sublatis frugibus, atque vastatis, fames et lentia cuncta possederint. Ad te, Domine, clamabo: quia ignis comedit speciosa dedit omnia ligna regionis, sed et bestiae agri quasi area sitiens imbrem suspexerunt ad te, quoniam exsiccati sunt fontes aquarum . In qu
Abbreviated transcription (Latin):
dete: postea dñm audiant ad pocniten
confusum est triticum: Quid ingemuit
animal: mugierunt greges armen¬
ti: qui non est pascuci eis Sed & gre¬
ges pecorum: disperierunt: xx: Su¬
sultauerunt uituli inprasepib suis:
dissipati sunt thesauri: suffossa sunt
torcularia : quia are factum est
triticum Quid reponemus Nobis:
fleuerunt armenct boum: quia
non erant pascua eis: & greges ouium
disperierunt: Post quan alimenta
perierunt. & dedomo dĩ gaudium
laetitios consublata sunt : lumenta
quoq conputruerunt inscercore suo:
Siue iuxta incellegentiam spiritalt̃
lasciuierunt in praesepib: suis: &calci¬
trauerunt contra creatorem suum:
ut implerctur qđ scriptũ est: Siscicu¬
rati non fuerint: murmurrabunt:
Computrescit instercore suo: cuius ds
uenter est Et qui dicit. Manduce¬
mus & bibanius : cras enim moriem̃:
laria: quasi frumenta &uina non
fuerint : ftustra horreti atual
Quid reponemꝰ nobis: quoda se

Expanded text:
dete ; postea Dominum audiant ad poenitentdete ; postea Dominum audiant ad poenitentconfusum est triticum; quid ingemuit animal, mugierunt greges armenti? quia non est pascua eis; sed et greges pecorum disperierunt. LXX: Subsaltaverunt vituli in praesepibus suis: dissipati sunt thesauri, suffossa sunt torcularia, quia arefactum est triticum: quid reponemus nobis? fleverunt armenta boum, quia non erant pascua eis, et greges ovium disperierunt. Postquam alimenta perierunt, et de domo Dei gaudium laetitiaque sublata sunt, jumenta quoque computruerunt in stercore suo, sive, juxta intelligentiam spiritualem, lascivierunt in praesepibus suis, et calcitraverunt contra Creatorem suum, ut impleretur quod scriptum est: Si saturati non fuerint, murmurabunt . Computrescit in stercore suo cujus Deus venter est, et qui dicit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur : laria, quia si frumenta et vina non fuerint, frustra horrea et torcQuid reponemus nobis? Quodque sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tempore: uenit & decem aduarũ tribuũ
abassyriis chaldeisq captiuitas
Pradiciturq uentura: ut cũ uenerit
non casu accidisse uidetitur : aut hos¬
tium fortitudine : sed ira & commi¬
natione dĩ : Uelcerte agente populo
poenitentiam : nonueniat: quae uen¬
turtiꝰ si ꝑmanserint indelictis : Num¬
quid non coram oculis ur̃is alimenta
perierunt : dedonio dĩ nr̃i. latiticu
&exulititio lxx. Ante oculos urõs
alimentt perierunt: dedomo dĩ
nr̃i lactitia &gaudium: Ante ocu¬
los pereunt alimenta peccantium:
quando lamspera tȩ fruges emani¬
bus auferuntur : & praeuenit locusito
conditũ est. brucus & rubigo con¬
sumat: His quoq qui in accła cõ¬
morantur : ꝓqualitate meritorum
frumentum sp̃s & hordeum littere si
peccauerint tollitur : ut patiantur
famen sermonis dĩ: Cumq fuerint
alimenta sublata: consequenter
gaudium & lactitici tollitur dedomio
di : Vtqui audi ebant ante apłm di¬

Expanded text:
tempore venit et decem et duarum tribuum tempore venit et decem et duarum tribuum ab Assyriis Chaldaeisque captivitas: praediciturque ventura, ut cum venerit, non casu accidisse videatur, aut hostium fortitudine; sed ira et comminatione Dei, vel certe, agente populo poenitentiam, non veniat, quae ventura est, si permanserit in delictis. Numquid non coram oculis nostris alimenta perierunt; de domo Dei nostri, laetitia et exsultatio? LXX: Ante oculos vestros alimenta perierunt: de domo Dei nostri laetitia et gaudium. Ante oculos pereunt alimenta peccantium, quando jam speratae fruges e manibus auferuntur, et praevenit locusta mconditum est, bruchus et rubigo consumant. His quoque qui in Ecclesia commorantur, pro qualitate meritorum, frumentum spiritus, et hordeum litterae si peccaverint tollitur, ut patiantur famem sermonis Dei. Cumque fuerint alimenta sublata, consequenter gaudium et laetitia tollitur de domo Dei, ut qui audiebant ante Apostolum di
Abbreviated transcription (Latin):
uista est dies dnĩ & quasi misera
inscra ueni&: Proeo quod nos
astilimꝰ apotente & hebraicȩ
satur sacddãi quod unũ esse dede¬
a dĩ nominib aliquoties diximꝰ :
cedotũ & populi addm̃ clamantis
nducitur: ut tertio dicant. Heu mͥ:
ido quia ꝓpt̃ peccatai qua fecerant.
lin offenderant trinititem: Dies
utm retributionis omniũ delic¬
mm illa est: dequa uniuersi
itunt ꝓphaetȩ : & maxima esaias
inuersũ orbem desertũ : & peccatores
dit exeo Hic dies recte appella¬
ur insanabilis: quia cũ dies iudicu
longe : Quod ꝗ sequitur : & quasi
iisera de miserti ueniet. siue uasti¬
as a pocente ueni& : hic sensus est:
qti malci succedant malis : & omis
Flcdo dõ iudice dispensetur: qui
ptest acorpus & animã ꝑdere IN
gehennam: Quod generaliter
dedie iudicii diximꝰ : specialiter refe¬
ramꝰ ad tempus iudaicȩ captiuitatis.
quandohlerusalem capta templumq
destructũ est: Non multo enĩ post

Expanded text:
ta est dies Domini, et quasi miseria de miseria veniet. Pro eo quod nos transtulimus, a potente, et Hebraice dicitur SADDAI  , quod unum 181 esse de decem Dei nominibus, aliquoties diximus, sacerdotum et populi ad Dominum clamantis inducitur, ut tertio dicant, Heu mihi! credo, quia propter peccata quae fecerunt, sanctam offenderant Trinitatem. Dies autem retributionis omnium delictorum illa est, de qua universi scribunt prophetae, et maxime Isaias universum orbem desertum, et peccatores perdat ex eo . Hic dies recte appellatur insanabilis; quia cum dies judicii longe. Quodque sequitur: Et quasi miseria de miseria veniet, sive, vastitas a potente veniet, hic sensus est, quod mala succedant malis, et omnis afflictio Deo judice dispensetur, qui potens est et corpus et animam perdere in gehennam . Quod generaliter de die judicii diximus, specialiter referamus ad tempus Judaicae captivitatis, quando Jerusalem capta, templumque destructum est; non multo enim post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sunt emissiones a quarum hig
deuorauit speciosa deserti: bips
clamante addñm. uel populo
ꝑprophetam. qui aignis comds
bntit agri siue campi suspexeruus
lim: quasi ateola sitiens limbrẽ:
eni ano uerbo significat aquilci
dissiones aquarum: Etignis deuo¬
a. specios deserti Quod sci¬
et hoc eruca. & locustti brucus

Expanded text:
 sunt emissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Propheta clamante ad Dominum, vel populo 183 per prophetam: quia ignis comedejumenta agri, sive campi, suspexerunt ad Dominum, quasi areola sitiens imbrem. Hoc enim uno verbo significat Aquila demissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti, quod scilicet hoc eruca, et locusta, et bruchus
Abbreviated transcription (Latin):
slunma liueprib Speciosci aut̃
lesera quat haebrcucȩ dicuntur
uã uocħ: Intellegamꝰ aut planci
unporam : aut pratorũ florentia
uturentia herbis loca. que pas
n p̃buere lumentis: Clamare

Expanded text:
ma in vepribus. Speciosa autem deserti, quae Hebraice dicuntur NAOTH  , intelligamus aut plana camporum, aut pratorum florentia, aut virentia herbis loca, quae pascua praebuere jumentis. Clamare
Abbreviated transcription (Latin):
uersabantur in humo: Triticũ uin
oleumq elanguit: ipsi quoq leadi
&uinitores confusi sunt & ululaugta
quia non solum frumentũ sedhodo
In eo qđ ait : perut messis agri ad
cuncta quae sol& humus gignert : E
eclanguerit. & malo granatũ &padlnis
& malum. &om̃a ligna uel infractis
uel frugistra. locusiti uastante consurs
sint : quae facta sunt om̃a ut auferie
siue confunde retur gaudium afl
hominum: Possumus hȩc eaden
S hrerunt: Crucifige crucifige talẽ:
alabemus regem hisi caesarem:
uodo ercumdata est hierusalem ab
afatu: Rintantam necessitatem ue¬
aunt famis acpestilentiae : ut fili¬
an necdum maturis corporibus ues¬
entur: &sacrificiti un iuersa subla¬
i lunt : Et confusum est gciudiũ afiluis
lminum: quici gaudium recipere nolu¬
gnt: dequo angłs loquitur ad pastores:
iuntio uobis gaudium magnũ : Iuxca
ĩuios ħra. iste nobis sensus uidetur:
stqum sponsci quaertceperat doc tri

Expanded text:
ersantur in humo: triticum, vinum oleumque elanguit: ipsi quoque aricolae et vinitores confusi sunt, et ululaverunt: quia non solum frumentum, sed horin eo quod ait, periit messis agri, id est, cuncta quae solet humus gignere. Quid ficus elanguerit, et malogranatum, et palma, et malum, et omnia ligna, vel infructuosa, vel frugifera, locusta vastante, consumpta sint? quae facta sunt omnia, ut auferretur, sive confunderetur gaudium a filiis hominum. Possumus haec eadem tes dixerunt: Crucifige, crucifige talem: non habemus regem nisi Caesarem ; quando circumdata est Jerusalem ab exercitu, et in tantam necessitatem venerunt famis ac pestilentiae, ut filiorum necdum maturis corporibus vescerentur: et sacrificia universa sublata sunt, et confusum est gaudium a filiis hominum, quia gaudium recipere noluerunt, de quo angelus loquitur ad pastores: Annuntio vobis gaudium magnum . Juxta ἀναγωγὴν iste nobis sensus videtur: Postquam sponsa, quae receperat doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
leiunium: saturitate &ebrietati ie¬
terius est: Et uocate coetũ suron
tionem: ut ꝑ poenitentiam nr̃ pao
curemus: Procoetu in hebraico legos
quila diem collectȩ interpites
est: Congregate senes : quorĩ ud
uicina morti maturaeq. sententia
magis timorem &cultũ sascipi di
Om̃s quoq habitatores terra: deqb
supra dixerat. Audite hoc senes
aurib percipite om̃s habitoreistis
ut & senes & habitatores terra in do¬
mũ dĩ. qua est aeccła congregeni
grege sacerdotũ & populi senus
habitatorũ terrae unus gre pls
effeccus: Clamate inquid adles¬

Expanded text:
nium saturitate et ebrietate deterius est. Et vocate coelum, sive curationem, ut per poenitentiam nostra peccata curemus. Pro coetu in Hebraico legitunodum, Aquila diem collectae interpretatus est. Congregate senes, quorum aetas vicina morti, maturaeque sententiae, magis timorem et cultum suscipit Dei. Omnes quoque habitatores terrae, de quibus supra dixerat: Audite hoc, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, ut et senes et habitatores terrae in domum Dei, quae est grege sacerdotum et populi, senum et habitatorum terrae, unus grex fuerit effectus, clamate, inquit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa olim dicebat᷑: lustus autẽ ut pal¬
ma florebit: Et malum. dequo in eodẽ
cantico legimꝰ: Sicut malũ in medio
lignorũ Ita fracuelis ms in medio filioꝵ
Quid necesse est om̃s arbores ꝑcurctie.
cũ uniuersȩ aruerint. & pro gaudio
atq latitia : filios hominũ maeror op¬
presserit a confusio: Accingite uos &
plangite sacerdotes : ululate ministri
iltaris : Ingredimini cubate inscicco
ministri dĩ mei: qm̃ interut dedomo

Expanded text:
de qua olim dicebatur: Justus autem ut palde qua olim dicebatur: Justus autem ut palma florebit. : et malum de quo in eodem Cantico legimus: Sicut malum in medio lignorum: ita fratruelis meus in medio filiorum . Quid necesse est omnes arbores percurrere, cum universa aruerint, et pro gaudio atque laetitia, filios hominum moeror oppresserit et confusio? Accingite vos et plangite, sacerdotes; ululate, ministri altaris; ingredimini, cubate in sacco, ministri Dei m
Abbreviated transcription (Latin):
lunficum & libatio dedomo dni:
qundo multiplicata Iniquitate refri¬
dent caritas multorũ. Ec principes
popli acministri altaris uiderint cãpos
lplana credentium fructus non affer¬
serint: &nequaquã hiibuerimꝰ calicẽ
de quo scriptũ est: Calix inebrians. quam
pracclarus est: &perierit oleum: dequo
in acclesiate legimꝰ: Omni tẽpore
sint candida uestimenta tua: &oleum
decapite tuo nondeficiat: quo ex hila¬
ratur facies. & caput leuinantis unguit᷑:
T unc confundentur agrcolae: cũ uide¬
rint inpossionib e non nasci triticũ quo
aluntur homines: sed hordeum quo
lumenta in rationabilia sustentantur:
& confusam esse uineam dequa scriptũ est:
Vinea frondosc isrł: fructus habundans
in ea: Expectante dño ut ftceret uuas:
&fecit spinas: Ecus quoꝗ elanguit:
subqua fuit antequam creder& Natha¬
nahel: Et malo granatũ ciuus cortica
gen&e sponsȩ incantico conpartintur:
Et palmae: quae ꝑdito uirore siccata est:

Expanded text:
um et libatio de domo Domini, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum : et principes populi ac ministri altaris, viderint campos et plana credentium fructus non afferserint, et nequaquam habuerimus calicem, de quo scriptum est: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Et perierit oleum, de quo in Ecclesiaste legimus: Omni tempore sint candida vestimenta tua, et oleum de capite tuo non deficiat : quo exhilaratur facies, et caput jejunantis ungitur. Tunc confundentur agricolae, cum viderint in possessionibus suis non nasci triticum, quo aluntur homines, et hordeum quo jumenta irrationabilia sustentantur, et confusam esse vineam, de qua scriptum est: Vinea frondosa Israel, fructus abundans in ea : exspectante Domino, ut faceret uvas, et fecit spinas. Ficus quoque elanguit sub qua fuit, antequam crederet, Nathanael , et malogranatum, cujus cortici genae sponsae in Cantico comparantur , et palma quae, perdito virore, siccata est,