comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicens. hoc aũ dix̃ significans qͣ
morte moriturꝰ ẽẽt. et ip̃i statim in¬
tellexerunt. apli aũ manifeste audie¬
runt ⁊ ñ intellexerunt:. Nimirũ qd̃ istis
pieta fabscondebat: illis impietas pa¬
tefaciebat. Habet enim humana menꝰ
hoc ꝓpͥum. ut qd̾̃ hoc orãmo ñ uult aut
qͦmͦ eum occid̾e possent: licet occulte
de eius passione aliquid audirent cõ¬
festim intelligebant. Quia uͦ apłi
nec obtabant nec credebant qd̵ xp̃c
cłi filius mori posset. licet manifeste
eius passionẽ p̾dictam audirent. ñ
intelligebant. Nam qͣntum dura
et asꝑa eius passio discipłoꝵ m̃tib
uid̾e̾tur petrus indicat. cui cũ dñs a¬
libi suam passionẽ p̾diceret assũpsit
eum secreto dicens. Absit ate dñe: ñ
fiet istud. Non enĩ decet ut filius dei gꝰ¬
tet morte̾. Uerbũ aũ in scͥptis sacͥs tͥb

Expanded text:
t, dicens: « Hoc autem dixit, significans qua morte esset moriturus , » et ipsi statim intellexerunt: apostoli autem manifeste audierunt, et non intellexerunt; nimirum quod istis pietas abscondebat, illis impietas patefaciebat. Habet enim humana mens hoc proprium, ut quod omnino non vult, aut occidere possent, licet occulte de ejus passione aliquid audirent, confestim intelligebant: quia vero apostoli nec optabant, nec credebant quod Christus Dei Filius mori posset, licet manifeste ejus passionem praedictam audirent, non intelligebant. Nam quantum dura et aspera ejus passio discipulorum mentibus videretur, Petrus indicat, qui cum Dominus alibi suam passionem praediceret, assumpsit eum secreto, dicens: « Absit a te, Domine, non fiet istud; non enim decet ut Filius Dei gustet mortem . » Verbum autem in Scripturis sa
Abbreviated transcription (Latin):
secus tiam m̃dicans. Hierico tiuitas ẽ
transiordanẽ int̾ra ꝓmissionis. ad qͣm
filii isrł̾ primũ uenisse iordanis amne
transeuntes leguntur. Que tẽꝑibus
tẽꝑib aab regis ab ab diel pͥncipe ree¬
dificata ut regum narrat historia qͥ
cationẽ iosue in pͥmogenito suo fun¬
dauit eam et in nouissimo suo stabi
lunt portas enis. Int̾pretata aũ hieri¬
co: in nr̃a lingua dr̃ luna. Lima qͥrpe
que menstruis horis crescit et decrescit:
inscͥptis aliquando defectum nr̃e morta¬
litatis insinuat que crescimꝰ nacendo.
decrescimꝰ moriendo. augemur inꝓsꝑis.
minumur in adu̾sis. Dñs aũ quasi hie¬
rico appropinquauit. quando defectũ
nr̃e carnis sine mutabilitatẽ assumpsit.

Expanded text:
am mendicans. » Jericho civitas est trans Jordanem in terra promissionis, ad quam filii Israel primum venisse, Jordanis amnem transeuntes, leguntur, quae temporibus temporibus Achab regis ab Ahiel principe reaedificata, ut Regum narrat historia , Josue in primogenito suo fundavis. Interpretata autem Jericho in nostra lingua dicitur luna. Luna quippe quae menstruis horis crescit et decrescit, in Scripturis aliquando defectum nostrae mortalitatis insinuat, qui crescimus nascendo, decrescimus moriendo: augemur in prosperis, minuimur in adversis. Dominus autem quasi Jericho appropinquavit, quando defectum nostrae carnis si
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est u̾bum istud: ꝓ dicto: sicut a¬
libi legit᷑. Quic̃q dix̾it u̾bũ contͣ filiũ
hoĩs: remittet᷑ ei. Et cet̾. Ita et inpresẽ¬
ti loco p̾dicto ponit᷑. cum dr̃. Erat
u̾bum istud absconditum ab eis. id ẽ
dictio ista. S qr discipłi qd̃ de dñi paᷤ¬
sione manifeste audierant. ñ intelli¬
gebant uenit᷑ ad mradm. Nam in eor

Expanded text:
bum istud ? » sicut alibi legitur: « Quicunque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei , » et caet.; ita et in praesenti loco pro dicto ponitur, cum dicitur: « Erat verbum istud absconditum ab eis, » id est dictio ista. Sed quia discipuli, quod de Domini passione manifeste audierunt, non intelligebant, venitur ad miraculum. Nam i
Abbreviated transcription (Latin):
iussus est cedi. dicente pilato. ergo fla¬
gellatũ eũ dimittam. Qd conspuen¬
dus eẽt sic in eiꝰ ꝑsona p̾dix̾at isaias
ꝓph̾a. faciem meam ñ au̾ti ab increpã¬
tib et conspuentib mme. Et iob. In¬
surrexerunt in me uuz iniqͥ absq
misdia. et ñ peꝑcerunt infaciẽ meam
spuere. Qd̃ impletum est tẽꝑe passionis
quando spuerunt infaciem eius. Q d̾
occidendus eẽt. sic p̾dix̾at danihel di¬
ses filiis isrł ait. Et ert uita tua penden̾
ante occłos tuos. et ñ credes uite tue s
timeb̃. Qd̃ impletum est quando pendẽs
incruce indinato capite emisit sp̃m.

Expanded text:
ussus est caedi, dicente Pilato: « Ergo flagellatum eum dimittam. » Quod conspuendus esset, sic in ejus persona praedixerat Isaias propheta: « Faciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus in me . » Et Job: « Insurrexerunt in me viri iniqui absque misericordia, et non pepercerunt in faciem meam spuere , » quod, impletum est tempore passionis, quando spuerunt in faciem ejus. Quod occidendus esset, sic praedixerat Daniel, dises filiis Israel ait: « Et erit vita tua pendens ante oculos tuos, et non credes vitae tuae , » sed timebis quod impletum est, quando pendens in cruce, inclin
Abbreviated transcription (Latin):
Ouꝓ brium fc̃s sum uicinis meis: sub¬
sannatio et illusio inimicis meis. Et
it̾m. Lumbi mei impleti sunt illusio¬
nib. Et iheremias. In surrexerunt ĩ
me uiri illusores. Qd impletũ ẽ tẽꝑe
passionis. quando coronam spineam
imponentes capiti eiꝰ ⁊dantes arundi¬
nem indext̾a eius. et genu flexo ante
eum illudebant ei dicentes. Auerex¬

Expanded text:
Opprobrium factus sum vicinis meis, subOpprobrium factus sum vicinis meis, subsannatio et illusio inimicis meis . » Et iterum: « Lumbi mei impleti sunt illusionibus . » Et Jeremias: « Insurrexerunt in me viri illusores » quod impletum est tempore passionis, quando coronam spineam imponentes capiti ejus, et dantes arundinem in dextera ejus, et genu flexo ante eum, illudebant ei, dicentes: « Ave
Abbreviated transcription (Latin):
fcã fuerunt antep̾dicta sunt. Passio¬
nẽ quoq suam p̃licens. magis se filiũ
hoĩs qm filium cdlĩ appellare uoluit: ut
ostend̾et. qi ꝑ hoc qd̃ filius hõĩs fuit po¬
tuit tener. flagellari. pati. et crucifigi:
diuinitas aũ inpassibił mansit. Que
autẽ eẽnt que tempore passionis in illo
cõsũmanda ẽẽnt: manifestat cũ sub¬
iungit. Tradet᷑ enuim gentib et ssludet᷑
et flagellabit᷑: et conspuet᷑. Et posterm
flagellau̾int occident eum: et diet̾cia
resurget. Que omĩa de illa p̃dicta. et in
illo cõpleta nullus fidelium dubitat:
et diligens lector facile reꝑire potest. Qd̾
ebar. Qd̾ impletum est tꝑe passionis
quando uidas scarioth unus de duode¬
cim abiit ad principes sac̾dotũ dicẽs.
¶tͥd uultis mͥ dare et ego uob̃ eũ tradã:
At illi constituert̃ tͥgnita argenteos.
Et accepta pͤcunia. tradidit eũ ministͥs
principis sacerdotum dicens. Qñe oscla¬
tus fuero ip̃e est tenete eum. Qd̃ illudẽ

Expanded text:
a erant antea praedicta fuerant. Passionem quoque praedicens, magis se filium hominis quam Filium Dei appellari voluit, ut ostenderet quia per hoc quod filius hominis fuit, potuit teneri, flagellari, pati et crucifigi, Divinitas autem impassibilis mansit. Quae autem essent, quae tempore passionis in illo consummanda essent, manifestat cum adjungit: « Tradetur enim gentibus, et illudetur, et flagellabitur, et conspuetur, et postquam flagellaverint, occident eum, et die tertia resurget. » Quae omnia de illo praedicta, et in illo completa nullus fidelium dubitat, et diligens lector facile reperire potest. Quod ebar , » quod impletum est tempore passionis, quando Judas Scarioth, unus de duodecim, abiit ad principes sacerdotum, dicens: « Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ? » At illi constituerunt ei triginta argenteos, et accepta pecunia, tradidit eum ministris principis sacerdotum, dicens: « Quem osculatus fuero, ipse est: tenete eum. » Quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magna exꝑte consũmata sunt. oĩa
consũ maisda dicunt᷑. Que enĩ aduisis
patͥb diu̾sis temꝑib predicta sunt. in
mata sunt. Qd̃ ut manifestius intelli¬
gat᷑: dicamꝰ sub exemplo. u̾bi gr̃a. ui¬
ginti qͥs denarios erogaurt. rursus qͥnq
et alios qͥndecim. tͥginta qͦq et ter decies
ꝑ diu̾sa tẽꝑa dedit. Hec si munũ rece¬
ꝑit: centenarii numeri suminã inuem¬
et. Ita gͦ dñi incarnatio. passio. et resur¬
rectio diu̾sis temꝑib a diu̾sis patͥbus
predicta sunt. s inuno mediator̃ di
et hominũ consũmata. Et ideofirmitaᷤ fi dĩ

Expanded text:
arte consummata sunt, omnia consummanda dicuntur. Quae enim a diversis Patribus diversis temporibus praedicta sunt, in mata sunt. Quod ut manifestius intelligatur, dicamus sub exemplo, verbi gratia, viginti quis denarios erogavit, rursus quinque, et alias quindecim: triginta quoque, et ter decies per diversa tempora dedit; haec si in unum receperit, centenarii numeri summam inveniet. Ita ergo Domini incarnatio, passio et resurrectio diversis temporibus a diversis Patribus praedicta sunt, sed in uno mediatore Dei et hominum c
Abbreviated transcription (Latin):
a passione nelate loqueret᷑ dicens. Cũ
exaltau̾itis filium hõĩs tũc scietis qi
ego sum: et si exaltatus fuero a terra
omĩa traham ad me ip̃m. ip̃i statim in¬
telligentes: respondert̃ dicentes. Demo¬
nium habes quis te querit int̾ficere:
Nos audiuimꝰ: qi xp̃c manet inet̾num.
Hic uͦ cũ manifeste suam passionẽ pre¬
dic̾et. apłi nichil hoꝵ intellexerunt. ¶Etͥb¬

Expanded text:
a passione velate loqueretur, dicens: « Cum exaltaveritis filium hominis, tunc scietis quia ego sum . » Et: « Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum : » ipsi statim intelligentes, responderunt dicentes: « Daemonium habes; quis te quaerit interficere ? » Nos audivimus quia Christus manet in aeternum, hic vero, cum manifeste suam passionem praediceret, apostoli nihil horum in
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dixit. ut cũ eum morientẽ sic̃ p̾dictũ
erat c̾nerent etiã resurrecturũ mimine
dubitarẽt. E.⁊ qͦs contͥstabat denũciata
passio: letificaret p̾dicta resurectio. Pre¬
uidens etiam paganoꝵ stulticiam fut᷑am
qdͥ dicturi erant eũ ñ spontaneã s coactã
ꝓ nob̃ passionẽ sustinuisse. pͥus ip̃am
passionẽ predixit. ut intelligamꝰ qd̃ is
qͥ et locũ passionis et tẽpus p̾dic̾e potu¬
it passionẽ declinare poss: nisi hanc ꝓ
nr̃a redempcione spontanee sustinuiss
Non enĩ eum mors compulit. s ip̃e mor¬
uixta qsd̃ ip̃e tẽꝑe passionis iudicẽ allo

Expanded text:
t cum eum morientem sicut praedictum t cum eum morientem sicut praedictum erat cernerent, etiam resurrecturum minime dubitarent. Et quos contristabat denuntiata passio, laetificaret praedicta resurrectio: praevidens etiam paganorum stultitiam futuram, qui dicturi erant eum non spontanee, sed coactum pro nobis passionem sustinuisse, prius ipsam passionem praedixit, ut intelligamus, quod is qui et locum passionis et tempus praedicere potuit, passionem declinare posset, nisi hanc pro nostra redemptione spontanee sustinuisset. Non enim eum mors compulit, sed ipse morjuxta quod ipse t
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa reliquert̃ ꝓpt̾ regnũ di: multo
plura recipient in hoc tẽpore et in scłõ
uentõ uitam et̾nam. Et post hec subiũx.
Assumpsit ihc duodecim discipłos. Igit᷑
post infirmis redditam sanitatẽ. post
diuitũ increpatam duriciam. post apłoꝵ
spontaneam pauꝑtatẽ et̾na ꝓmissiõe
remimeratam transit ad passionis sue
tropheum: ut ostend̾et nos ñ posse nͤ
salutẽ ꝑfectam cõseqͥ. nͨ t̾rena relinqͤre.
⁊ celestia apprchend̾e. Nisi ille moreret᷑
ꝓ om̃ium salute qͥ est salus oĩum nr̃m.
Quib etiam uitam et̾nam ꝓmiserat. pas¬
sionis ante ponit tribulationẽ. ut si eos de¬
lectaret locus celsitudinis: pͥus ex̾ceret
sione animos discipłoꝵ conturbandos
longe eis aute candẽ passionẽ p̾dic̾e uo¬
luit. ut tantominus turbarẽtur tẽꝑe paᷤᷤ¬
sionis. qnͣto ethanc a pio magistro pre¬
dictam recolerent:. Nmus enĩ iacła fe¬
riunt que p̾uident᷑. Nec solum passioĩs
sue penam s etiam resurrectionis glam

Expanded text:
omnia reliquerunt propter regnum Dei, multo plura recipient in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam, et post haec subjunxit: « Assumpsit Jesus duodecim discipulos. » Igitur post infirmis redditam sanitatem, post divitum increpatam duritiam, post apostolorum spontaneam paupertatem aeterna promissione remuneratam, transit ad passionis suae tropaeum, ut ostenderet non posse nec salutem perfectam consequi, nec terrena relinquere, et ad coelestia apprehendere, nisi ille moreretur pro omnium salute, qui est salus omnium nostrum. Quibus etiam vitam aeternam promiserat, passiones anteponit tribulationum, ut si eos delectaret locus celsitudinis, prius exerceret inus ex sua passione animos discipulorum conturbandos, longe eis ante eamdem passionem praedicere voluit, ut tanto minus turbarentur tempore passionis, quanto et hanc a pio magistro praedictam recolerent. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur. Nec solum passionis suae poenam, sed etiam resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
Popłs hic labus me honorat. cor autẽ
eoꝵ longe est ame. uident et secuntur:
ueluti ꝑfectissimi xp̃iani qui et dm̃
credunt. ⁊ bonũ qd̾ intelligunt oꝑe cõ¬
plent. unde apłs paulus dic̃. Corde cre¬
dit᷑ ad iusticiam: ore aũ confessio fit

Expanded text:
Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . » Vident et sequuntur, veluti perfectissimi Christiani, qui et Deum credunt, et bonum quod intelligunt, opere complent. Unde apostolus Paulus dicit: « Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ audiunt imift̾ium cł̃i: qui in¬
grediunt᷑ tab̃nacłm eius. Qui gͦ uult
mist̾ium cłi cognosc̾e: domũ cũ ih̾u
intret. id ẽ fidelis factus unitatẽ eccłie
teneat. qr ip̃e facit sic̃ ꝑ psalmistã
dr̃. unanmes habitare indomo. Ce¬
terum illi qui foris ft̃. id ẽ pagani.
idei. h̾etici. omnẽ scͥpturã inꝑabot au¬
diunt: qi eiꝰ mist̾i̾um caꝑe ñ possinit.

Expanded text:
t mysterium Dei, qui ingrediuntur tabernaculum ejus. Qui ergo vult mysterium Dei cognoscere, domum cum Jesu intret, id est fidelis factus unitatem Ecclesiae teneat quia ipse facit, sicut per Psalmistam dicitur , unanimes habitare in domo. Caeterum illi qui foris sunt, id est pagani, Judaei, haeretici, omnem Scripturam parabolis audiunt, quia ejus mysterium capere
Abbreviated transcription (Latin):
lia: que plena ocłis ante et retͦ: incireui¬
tu sedis di cẽ cõmemorant᷑. Duodenarus
quoq numerꝰ ⁊ ip̃e ꝑfectus est ꝓpt̾ duode¬
cim patͥarchas. et duodecim apłos duode¬
cim m̃ses anni duodecim horas diei. nel ꝓpt̃
duodecim seniores qͥ geminato numero
in apocalipsi agnum adorant: mitten¬
tes coronas suas ante thronũ cli. Quia
gͦ dñs et fidem sc̃ẽ tͥnitatis. ⁊ doct̾nã. iiͦi¬

Expanded text:
circuitu sedis Dei esse commemorantur. Duodenarius quoque numerus et ipse perfectus est, propter duodecim patriarchas, et duodecim apostolos, et duodecim menses anni, et duodecim horas diei, vel propter duodecim seniores, qui geminato numero in Apocalypsi Agnum adorant, « mittentes coronas suas ante thronum Dei . » Quia ego Dominus et fidem sanctae Trinitatis et doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
bona que agimñ. si pessimoꝵ mala equa¬
nimit̾ ñ toleramꝰ. paciencia enĩ uera est
que nullo furore iuncit᷑. nulla tͥbula¬
tione suꝑat᷑ nulla ꝑsecutione turbat᷑.
que ñ solum inlimins flagellis necessa¬
ria est. s euam ad ꝓximoꝵ ꝑsecutionẽ
ut in om̃ib animus ꝑ seuerans fruc¬
tum afferat inpaciencia: qr bonus nõ
fuit.qͥ malos tolerare recusaut. Hec
bete sal inuob̃: et pacẽ habete int̾ uos.
Unde paulus exemplũ magistii secutus:
discipłis p̾cipit dicens. Pacem seqͥmim

Expanded text:
bona quae agimus, si pessimorum mala aequabona quae agimus, si pessimorum mala aequanimiter non toleramus. Patientia enim vera est, quae nullo furore vincitur, nulla tribulatione separatur, nulla persecutione turbatur: quae non solum in divinis flagellis necessaria est, sed etiam ad proximorum persecutionem, ut in omnibus animus perseverantis fructum afferat in patientia: quia bonus non fuit, qui malos tolerare recusavit. Haec bete sal in vobis, et pacem habete inter vos . » Unde Paulus exemplum magistri secutus, discipulis praecepit, dicens: « Pacem sequim
Abbreviated transcription (Latin):
dñs pollicet᷑ dicens. Hec dicit dñs e¬
unuchis: qui custodierint p̾cepta
mea et elegerint que uolui. dabo eis
indomo mea et inururis meis locũ.
Locum noĩatum dabo eis. et nom̃e
sempit̾nũ qd̃ ñ ꝑibit. Qui etiã si pol¬
lutionẽ ñ solũ m̃te s etiam torpore
fugerint: audiant qd̃ ioh̾es airt in
apocalipsi. hi sunt qui cũ mulierib
ñ sunt comqͥnati: uirgines enĩ sũt.
Ua certe  tricesimũ fructũ ꝓfeit.¬
qui fidẽ sc̃e trinitatis confitent᷑. S quia
fides sine oꝑib mortua est. ad tͥcesimum
adiungunt sexagesimũ. cũ inconfessio¬
ne ficłi bona oꝑa addunt. Quia em̃ sex st̃
dies in qͥb licet oꝑari: ꝑ sexagenarium
fructũ bona oꝑa figurant᷑. S qr qͥ recte
credit et beneuiuit. fut᷑am m̃cedem expͤ¬
ꝑcipiet. S qm̃ in om̃i oꝑe bono pacĩa
necessaria est recte subdit᷑. Et fructum
afferunt inpaciencia. Bona gͥ t̾ra fruc
tum ꝑ pacienciam ꝑfere: qr nulla sunt

Expanded text:
nus pollicetur, dicens: « Haec dicit Dominus eunuchis, qui custodierint praecepta mea, et elegerint quae volui, dabo eis in domo mea et in muris meis locum . » Locum nominatum dabo eis et nomen sempiternum, quod non peribit. Qui etiam, si pollutionem non solum mente, sed etiam corpore fugerint, audiant quod Joannes ait in Apocalypsi: « Hi sunt, qui cum mulieribus non sunt coinquinati, virgines enim sunt . » Vel certe tricesimum fructum proferunqui fidem sanctae Trinitatis confitentur. Sed quia fides sine operibus mortua est, tricesimum adjungunt sexagesimo, cum in confessione fidei bona opera addunt. Quia enim sex sunt dies in quibus licet operari, per sexagenarium fructum bona opera figurantur. Sed quia qui recte credit et bene vivit, futuram mercedem exspeccipiant. Sed quoniam in omni opere bono patientia necessaria est, recte subditur: « Et fructum afferunt in patientia. » Bona igitur terra per patientiam profert, quia nulla sunt
Abbreviated transcription (Latin):
culo tenebat᷑ aft̾ͥctꝰ: teste apło quiait.
Non est distinctio uidei ⁊ greci. Om̃s
enim peccauert ⁊ egent gła ch̾. Unde
bene matheus duos cecos posuit: ut ex
utroq ppło aliqͦs iliuminandos ꝑ dñ
incarnationẽ insinuaret. Cum gͦ dñs
hierico appropinqͣuit cecꝰ illuminatꝰ :
usdelicet genus humanũ: qr cũ mor¬
talitatẽ nr̃e carnis indutꝰ fuit: ad suã
inmortalitatẽ nos reformauit. Sec̃¬
uiam aũ sedebat. qr auia u̾itatis receᷤ

Expanded text:
ait: « Non est distinctio Judaei et Graeci; omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei . » Unde bene Matthaeus duos caecos posuit, ut ex utroque populo aliquos illuminandos per Domini incarnationem insinuaret. Cum ergo Dominus Jericho appropinquavit, caecus illuminatus est, videlicet genus humanum, quia cum mortalitate nostrae carnis indutus fuit, ad suam immortalitatem nos reformavit. Secu
Abbreviated transcription (Latin):
uitiaꝵ suar. Siue certe fallaces sunt:
quia m̃tis mopiam ñ extingunt. s
quanto magis ad qͥsite fuerint. tanto
magis inadqͥsitione annrũ possessoriᷤᷤ
accendunt: salomone teste qui ait.
Auarus ñ implet᷑ peccuniis: nͨ aĩa illius
que hic nos in fide diuites faciunt. et
postmnodũ heredes regni celoꝵ consfti¬
tuunt. Has q̃rere has amare dñs mo¬
nebat cum dicebat. Thesaunzate no¬
bis thesauros incelo: ubi nec erugo nͦ
tinea demolit᷑: et ubi fures ñ effodiũt
nͨ furant᷑. Si enim diuites eẽ cupitis: ue

Expanded text:
tc. Sive certe fallaces sunt, quia mentis inopiam non exstinguunt, sed quanto magis acquisitae fuerint, tanto magis in acquisitione animum possessoris accendunt, Salomone testante, qui ait: « Avarus non implebitur pecuniis, nec anima illius quae hic nos in fide divites faciunt, et postmodum haeredes regni coelorum constituunt; has quaerere, has amare Dominus monebat, cum dicebat: « Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo nec tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec fura
Abbreviated transcription (Latin):
secus uiam m̃dicans. unde et qͥdam me¬
tricanorꝰ ait . filius occiurit dño cecatꝰ
in orbe: thymei quondam: Sꝑitalit̃¬
uͦ cecus iste genus designat humanũ:
qd̾ tunc cecitatẽ mertis incurrit. quͣdo

Expanded text:
secus viam mendicans. Unde et quidam metricorum ait: Filius occurrit Domino caecatus in orbe Timaei quondam. Spiritaliter vero genus designat humanum, quod tunc caecitatem mentis incurrit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
in:Etc eccł̃ia pene u̾bum audiunt. s ñ õs
equalit̾ ꝓficiunt: s alius plus ꝓficit. aliꝰ
minus. Qui enĩ temꝑalem substanciam
bene disponit: bonũ fructũ facit. qͥ uero
omĩa temporalia ꝓ amore ꝑfectionis
reliqͤnt obtimũ fructũ facit. Siue certe
tum facit. Unde bene matħ̾s euangłistaut
int̾ ipõs iustos diffe̾nciam ostend̾et: de iac¬
tato mn bonam t̾ram senune dicit. Et or¬
tum fecit fructum. aliud tricesimũ. ali¬
isd sexagesimũ: aliud centesimũ. Et
gum generib tres ordines in euangelio
ostendit: conuigatos sciłz continenciũ
et uͥginum. Tricesimꝰ enĩ fructus ad cõ¬
iugatos ꝑtinet. qui castum int̾ se amo
monstrat᷑. quead modum intͥcenario ni-¬
mero digitus digito iungitur. castam
comunctionẽ int̾ uirũ et uxorẽ signi

Expanded text:
in Ecclesia pene verbum audiunt, sed non omnes aequaliter proficiunt: sed alius plus proficit, alius minus. Qui enim temporalem substantiam bene disponit, bonum fructum facit: qui vero omnia temporalia pro amore perfectionis reliquerit, optimum fructum facit. Sive m facit. Unde bene Matthaeus evangelista, ut inter ipsos justos differentiam ostenderet, de jactato in bona terra semine dicit: « Et ortum fecit fructum, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum . » Et gum generibus, tres ordines in Ecclesia ostendit, conjugatorum, continentium et virginum. Tricesimus enim fructus ad conjugatos pertinet, qui castum inter se amomonstratur, quemadmodum in trigenario numero digito digitus junctus castam conjunction
Abbreviated transcription (Latin):
ad agrũ copulatis: usq ad t̾minum
loc. Notandũ aũ qr duo sunt qͦ di¬
intiis comungit. Sollicitudines et
uoluptates. Qua eñ cũ uoluptate
sollicitudo ñ cõuenit̾: scienddũ est
qr alio tẽpore amor diuitiaꝵ. ꝑ sollici¬
tudinẽ m̃tem stimulat. alio uͦ inuo¬
luntatẽ relaxat. In adqͥrendo quippe
⁊ sollicitudinẽ habet ne ip̃as pdat. ue¬
lut negociatores de regno ad regnum
diu̾sis tẽporib discurrentes ut eas adqͥ¬
rere possint: intantũ ut siqͥs eis ip̃as
auferre uoluerit. arma contra eũ erigãt.
in aliis reb iniqͥs et uoluptatib engit᷑.
Quisqͥs gͦ tale cor habet. u̾bũ dĩ in eo
fructificare ñ ualet: qi sic̾ densitas spi¬
narum rorẽ celi et calorẽ soł ad racdicẽ
seminis ꝑuenire ñ patit᷑. ita amor diui¬
tiaꝵ sꝑitalẽ pinguedinẽ inm̃tẽ acced̾e

Expanded text:
m loci . » Notandum autem, quia duo sunt quae divitias conjungunt, sollicitudines et voluptates. Quia enim cum voluptate sollicitudo non convenit, sciendum est quia alio tempore amor divitiarum per sollicitudinem mentem stimulat, alio vero in voluptate relaxat. In acquirendo quippe et sollicitudinem habet, ne ipsas perdat, velut negotiatores de regno ad regnum diversis temporibus discurrentes, ut eas acquirere possint, in tantum ut si quis eis ipsas auferre voluerit, arma contra eum erigant. in aliis rebus iniquis et voluptariis erigitur. Quisquis ergo tale cor habet, verbum Dei in eo fructificare non valet: quia sicut densitas spinarum rorem coeli et calorem solis ad radicem seminis pervenire non patitur, ita amor divitiarum spiritalem pinguedin
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. sic stultꝰ ad stulticiam suã. At cõtͣ
idẽ ip̃e nos ãmonet. Om̃i temꝑe fint
uestim̃ta tua candida. et oleum de ca¬
pite tuo ñ deficiat. hin descã muliere
dictum est. Et uult̾ illiꝰ ñ est amplius
in diu̾sa mutatꝰ. Id ẽ qͣlis fu̾at tẽꝑe ora¬
tionis. tał om̃i tẽꝑe uite sue monstra¬
bat᷑. Tales gͦ cũ u̾bũ dĩ audiunt qͣsi
matheum euangłistam. orto sole a¬
ruerunt: so ẽ orta tẽptatione defece¬
runt. Sol enĩ inscͥpturis cũ in bono
ponit᷑ dñm ih̾m significat. sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Uob̃ qͥ timetis dm̃: oriet̃ sol

Expanded text:
uum, sic stultus ad stultitiam suam , » at contra idem ipse nos admonet: « Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat . » Hinc de sancta muliere dictum est: « Et vultus illius non est amplius in diversa mutatus , » id est qualis fuerat tempore orationis, talem se omni tempore vitae suae monstravit. Tales ergo cum verbum Dei audiunt, quasi Matthaeum evangelistam , orto sole aruerunt, id est orta tentatione defecerunt. Sol enim in Scripturis, cum in bono ponitur, Dominum Jesum significat, sicut scriptum est: « Vobis qui timetis Deum, ori
Abbreviated transcription (Latin):
stam sciłr math̃m: ñ solũ diuicias. s eci¬
am faliaces diuitias dñs appellat dicẽs.
fallacia diuitiaꝵ suffocant᷑: et ñ refert̃
fructum. Fallaces enm sunt: qr diu no¬
biscũ ꝑman̾eñ possunt. Ant enĩ nos eas
deserentes expendimꝰ: aut ip̃e nos manẽ¬
tes reitiunt. unde ꝑ apłm paulũ timo¬
theo p̾cipit̃. Precipe diuitib huiꝰ scli¬

Expanded text:
ias, sed etiam fallaces divitias Dominus appellat, dicens: « Fallacia divitiarum suffocantur, et non referunt fructum . » Fallaces enim sunt, quia diu nobiscum permanere non possunt. Aut enim nos eas deserentes expendimus, aut ipsae nos manentes rejiciunt. Unde per apostolum Paulum Timotheo praecipitur: « Praecipe divitibus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ de reꝓbis dr᷑. ⁊ asole estuati sunt. Auos
enĩ ꝓsꝑitas inflat. alios ad u̾sitas fran¬
git᷑. ne acceptũ sem̃ ad matitatẽ ꝑducãt.
Cont᷑utraq damna: apłs sem̃ qd̃ audi¬
erat obseruare studebat cum aiebat. ꝑ
ignobilitatẽ. ꝑ infamiam: et bonam fa¬
mam. Ut seductores: et ueraces. sic̃ qͥ igno¬
ti et cogniti. Et cet̾a. Om̃l enim eqͣlit̃ di¬
neret dicebat. Moriat᷑ aĩa mea morte is¬
toꝵ. et fiant nouissima mea hoꝵ simi¬
lia. S postea estu auaricie a refactus:

Expanded text:
s dicitur: « Et a sole aestuati sunt. » Alios enim prosperitas inflat, alios adversitas frangit, ne acceptum semen ad maturitatem perducant. Contra utraque damna Apostolus semen quod audierat observare studebat, cum aiebat: « ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces, sicut qui ignoti et cogniti , » etc. Omnes enim aequaliter dineret, dicebat: « Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia : » sed postea aestu avaritiae tactus,
Abbreviated transcription (Latin):
cum gaudio suscipiunt u̾bũ. Et hi
radices ñ habent. qr ad tẽpus credũt.
et intẽpore tẽptationis recedunt. Sic̃
cdño exponente cognoscimꝰ: sunt ñ¬
nulli qͥcum u̾bũ di p̾dicari audiũt.
totis notis seseruaturos qd̃ audiunt
ꝓmittunt. S ubi locꝰ peccandi ad¬
uen̾it. subito qd̃ prius ꝓmiserant

Expanded text:
nt verbum, et hi radices non habent, quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. » Sicut Domino exponente cognoscimus, sunt nonnulli, qui cum verbum Dei praedicari audiunt, totis votis se servaturos quod audiunt, promittunt: sed ubi locus peccandi advenerit, subito, quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt animetue: incuruare et trã¬
seamꝰ. Et alibi. Et qui m̾ces congͤga¬
uit. misit eas insacculũ ꝑtusũ. Sicut
enĩ sacculus ꝑtusus frustra asuꝑior
parte m̃ces colligit. quas infenus fũ¬
dit: ita frustra u̾bũ cdi aucdit qui issoᷤᷤ
inuentrẽ memorie ñ retinet. unde bene
in lege om̃e animal qd̃ ñ ruminat
iinundum reputat᷑. qi illi asacͥficio
cłi sunt alien. a quoꝵ memoria diabo¬
lus u̾bum uite tollit: ne credentes sal¬
ui fiant. Et quia diabolus uariis mo-¬
dis hoĩes ne u̾bũ cli retrneant illucdit.
uariis etiam noĩb ab euangłistis censet᷑.
Ab isto qui hoc euangłium scͥpsit dia¬
bolus. qͥ latine cͥminator siue deorsũ
diabolus. a marcho sathanas. ⁊ a ma¬
theo malus appellat᷑. deorsum fluere
facit qͦs decipit. et contͣrius est aĩab
fidelium: et ad ꝑpetuum malũ qͦs dece¬
ꝑit ꝑtrahit. Tot enim habet uocabła
qͦt nocendi ingenia De qͦ ꝑ beatum

Expanded text:
t transeamus: et qui mercedes congregat, misit eas in sacculum pertusum. Sicut enim sacculus pertusus frustra a superiore parte mercedes colligit, quas inferius fundit, ita frustra verbum Dei audit, qui illud in ventrem memoriae non retinet. Unde bene in lege omne animal quod non ruminat, immundum reputatur: quia illi a sacrificio Dei sunt alieni, a quorum memoria diabolus verbum vitae tollit, ne credentes salvi fiant. Et quia diabolus variis modis homines, ne verbum Dei retineant, illudit, variis etiam nominibus ab evangelistis censetur. Ab isto qui hoc Evangelium scripsit, diabolus qui latro sive criminator vel deorsum diabolus, a Marco Satanas, et a Matthaeo malus appellatur, deorsum fluere facit quos decipit, et contrarius est animabus fidelium, et ad perpetuum malum quos deceperit pertrahit, tot enim habet vocabula, quot nocendi ingenia, de quo per beatum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ coram om̃ib a discipłis int̾rogari deb̾e
s singłarit᷑: ne forte si ñ habuerit in ꝑꝓmp¬
tu quid respondere possit erubescat. sine
ut liceat eum qͥdicat considerare. Pul
nemin de suis m̾itis głandũ. sic̾ faciebãt
pelagiani qui dicebant hoĩem iustifica¬
ri posse sine grã di: nec desua sapra uel

Expanded text:
ibus a discipulis interrogari debere, sed singulariter, ne forte si non habuerit in promptu quod respondere possit, erubescat, sive ut liceat eum quid dicat, considerare. Pulcnemini de suis meritis gloriandum, sicut faciebant Pelagiani, qui dicebant hominem justificari posse sine gratia Dei: nec de sua sapientia vel
Abbreviated transcription (Latin):
iudissent que ab illo predicta audiebãt
memores eẽnt precepti qͦ ait. Qd̾ dico uo¬
bis intenebris dicite in lumine. et qd̃ in
aure auditis incubicłis: p̾dicate suꝑ tec¬
ta. Notandũ aũ qd̃ ait. ecce ascendimꝰ
ierosolimam et cõsũmabunt᷑ omia qͤ
scͥpta sunt ꝑ pphas defilio hoĩs. Queritur
aũ quare dicat. cõsũmabunt᷑ omĩa qͤ scͥp-
omĩa cõpleta ñ sint que de illo p̾dictae¬
rant. At huc enĩ restabat głosa eiꝰ as¬
indiciũ. ⁊ discipłoꝵ p̃dicatio et gentiũ
uocatio: et multa alia que deillo p̾dicta
nemo ambigit. S ad hoc dicendum
qruisus scͥpture est ꝑ tropũ sinedoche aliqñ¬
do totum ꝓ parte. aliqñdo ꝑtẽ ꝓtoto pon̾e.¬
Pars ꝓ toto ponit᷑: sic̃ scͥptũ est. Descendit
iacob in egiptum: manimab septuagĩ¬
ta. Numqͥd amme sine corporib descen¬
derunt: absit. S ꝑ meliorẽ hõis partẽ
que est amina: totus intelligit᷑ hõ. Totsi
uͦ ꝓ parte ponit᷑. sic̾ alibi legitur. uide¬

Expanded text:
diebant, memores essent praecepti, quo ait: « Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine: et quod in aure auditis in cubiculis, praedicate super tecta . » Notandum autem quod ait: « Ecce ascendimus Hierosolymam, et consummabuntur omnia quae scripta sunt de Filio hominis. » Quaeritur autem quare omnia completa non sint quae de illo praedicta erant. Adhuc enim restabat gloriosa ejus asjudicium, et discipulorum praedicatio, et gentium vocatio, et multa alia, quae de illo praedicta nemo ambigit. Sed ad hoc dicendum, quia usus Scripturae est, per tropum synecdochen aliquando totum pro parte, aliquando  scriptum est: « Descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . » Nunquid animae sine corporibus descenderunt? absit. Sed per meliorem hominis partem, quae est anima, totus intelligitur homo. Totum vero pro parte ponitur, sicut alibi legitur: « Vide
Abbreviated transcription (Latin):
ait ꝑ ꝓpħ̾am. Ego łs: et ñ mutor. Et
it̾m Ante me ñ est formatꝰ d̃s: et post
me ñ ent. Et pulchre saluator duodeaĩ
discipłos assumpsit. quib secretũ sue
passionis reuelait et resurrectionis:

Expanded text:
am: « Ego Deus et non mutor . » Et iterum: « Ante me non est formatus Deus, et post me non erit . » Et pulchre Salvator duodecim discipulos assumpsit, quibus secretum suae passionis revelavit et resurrectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
onũ calle attͥtum. Sem̃ qͥ ppe u̾bi di
qd̾ intali corde cadit: Aut auiantib
id ẽ inmundis cogitatiõib oppͥmit᷑.
aut uolucͥb celi. so ẽ ab inmundis sꝑi¬
tib aufertur: qui dupplicit̃ uolucres
cel nõiant᷑. siue qd̃ ꝑ suꝑbiam de celo
lapsi sint: sine ꝑ hoc qd̾ aereũ celum
discurrant. Et aliud cecidit supͣ petͣm:
et natum aruit. qi ñ habebat humorẽ.
petra enim in hoc loco significat cor du¬
rum ⁊ in docile. qd̃ uomere u̾bi d̃ĩ fa¬
cile ñ scinditur. Sem̃ aũ u̾bi d̃ĩ qd̃ in
tali corde cecid̾it. et si germinat tam̃
ad maturitatẽ ñ ꝑuenit: qr in humo¬
re ꝑseuerancie radicẽ ñ ligat. Hoc añ
significat defectio humoris ad radicẽ
seminis qd̃ uixta aliam ꝑabolã defec¬
tus olei ad lampadas inrginũ ornandaᷤᷤ.
Et aliud cecidit in t̾spinas: et simul ex¬
orte spine. suffocauerunt illiso. Spi

Expanded text:
onum calle attritum: semen quippe verbi Dei, onum calle attritum: semen quippe verbi Dei, quod in tali corde cadit, aut a viantibus, id est immundis cogitationibus, opprimitur, aut a volucribus coeli, id est ab immundis spiritibus, aufertur: qui dupliciter volucres coeli nominantur, sive quod per superbiam de coelo lapsi sint, sive per hoc quod per aerium coelum discurrant. « Et aliud cecidit supra petram, et natum aruit, quia non habebat humorem. » Petra enim in hoc loco significat cor durum et indocile, quod vomere verbi Dei facile non scinditur: semen autem verbi Dei, si in tali corde ceciderit, et si germinat, tamen ad maturitatem non pervenit, quia in humore perseverantiae radicem non ligat. Hoc autem significat defectio humoris ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam, defectus olei ad lampadas virginum ornandas. « Et aliud cecidit inter spinas, et simul exortae spinae suffocaverunt ill
Abbreviated transcription (Latin):
it. Naiim ascendit. qͥ a in eccł̃ia ꝑ fidẽ
habitauit. et señ sꝑitale idẽ u̾bũ di
incordib auditoꝵ seminauit: ñ qd̃
ip̃e ñ hab̾et unde collige̾. s ut nos
in horreum pat̾s congregaret. Nam
et hodie cum predicatores et doctores
eam: et nisi dñs cor illustrau̾it auditoꝵ.
in uacuũ laborat sermo doctoꝵ. Unde
paulus suã p̾dicationẽ et discipłoꝵ
o bedienciam nichil si reputans: dice¬
bat. Ego plantaui appolo rigauit.
d̾s aũ increm̃tũ dedit. S qr ñ om̃s
uno modo eius p̾dicationẽ accepert̃:
manifestat᷑ cum subdit᷑. Et dum se¬
minat aliud ceciclit secus uiam et
conculcatũ est. et uolucres celi come¬
derunt illud. Solet conting̾e ut dũ
hõ agrum serit uia iuxta sit: et par
quedam seminis in eam cadit. Sed
sem̃ qd̃ inuia cecid̾it: dupplici lesura
ꝑit. Aut auiantib conculcat᷑ aut
uolucͥb celi rapit᷑. Nia enĩ dr̃ eo qd̃
aliqͥs transeuntium ꝑ eam uehatur.
Uia gͦ significat cor: malaꝵ cogitati¬

Expanded text:
ia per fidem habitavit, et semen spirituale, id est verbum Dei, in cordibus auditorum seminavit: non quod ipse non haberet unde colligeret, sed ut nos in horreum Patris congregaret. Nam et hodie, cum praedicatores et doctores eam , » et nisi Dominus cor illustraverit auditorum, in vacuum laborat sermo doctorum. Unde Paulus suam praedicationem et discipulorum obedientiam nihil sibi reputans, dicebat: « Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . » Sed quia non omnes uno modo ejus praediccum subditur: « Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. » Solet contingere, ut dum homo agrum serit, via juxta sit, et pars quaedam seminis in eam cadat: sed semen quod in via ceciderit, duplici laesura perit: aut a viantibus conculcatur, aut a volucribus coeli rapitur. Via enim dicitur, eo quod aliquid transeuntes per eam vehant. Via enim significat cor malarum cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine: qui annuncias pacẽ In
terrogabãt aũ eum discipłi eius que
eẽt hec ꝑabola. Non putandũ est qd̾
mox finita similitudine discipłi corã
turbis dñm in t̾rogauerunt. s sicut
ait marchus cũ eẽt singłans indomo:¬

Expanded text:
fortitudine, qui annuntias pacem. » « Interrogabant autem eum discipuli ejus, quae esset haec parabola. » Non putandum est quod mox finita similitudine, discipuli coram turbis interrogaverint, sed, sicut ait Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e malia ꝑabola dicit. Qui seminat
bonũ sem̃: est filius hoĩs. Unde bene
hanc similitudinẽ dicturꝰ uixta ali¬
os euangelistas de domo exisse. mare
adisse. nauẽ ascendisse cõmemorat᷑.
ip̃o situ corꝑis demonstrans qd̃ ore ꝓ¬
mebat. Sicut enĩ prudens agrcola
semen secũ defert et int̾ram spargit
ut iultiplicatũ illud recipiat. ita do

Expanded text:
ipse in alia parabola dicit: Qui seminat ipse in alia parabola dicit: Qui seminat bonum semen est Filius hominis. Unde bene hanc similitudinem dicturus, juxta alios evangelistas, de domo exiisse, mare adiisse, navem ascendisse commemoratur, ipso situ corporis demonstrans quod ore promebat. Sicut enim prudens agricola, semen secum defert et in terram spargit, ut multiplicatum illud recipiat; ita Do
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ matheus ibi descͥbit ñ alit̾ qmͣ in ꝑa¬
ut diximꝰ eũ seq̃bant᷑. ita quoq ut qͥdã
tradunt quadriꝑtito numero suum
semionẽ tẽꝑabat. loquens eis inꝑabot
litudines. Aliquando namq dñs in su
claudebat: ut ꝑ hoc qd̃ intelligimus
ñ glemur. s pocius ꝑ ea que ñ intelli¬
gimus. donũ dĩ existimemꝰ. Unde cũ
corda hoĩm in illa turba eẽ insinua¬
uit. Auos in quib sem̃ u̾bi dĩ uariis
modis lesũ ꝑiret. alios in qͥb fructũ
bonũ ꝑ pacienciã auf̾ret. Ubi cõside¬
randum qr hanc similitudinẽ ideo
ꝑ semet ip̃m dñs dignatꝰ est expon̾e.
ut nob̃ insinuaret in aliis similitu¬
dinib quas ñ exposuit sensus allego¬
ncos ẽẽ querendos. Ostendit enĩ qͥd
sit ager. qͥd sem̃. qͥd t̾ra bona signifi¬
cet: quid petͦsa ⁊ qͥd spinosa. S unũ
est qd̾ nob̃ ad inqͥrendũ reliqͥt uide¬
licet et satorẽ. quẽ nullum melius
cordib hoĩm seminauit. Iuxta qd̃

Expanded text:
liter quam in paut diximus, eum sequebantur, ita quoque, ut quidam tradunt, quadripartito modo suum sermonem temperabat, loquens eis in parabilitudines. Aliquando namque Dominus in suialiqua claudebat, ut per hoc quod intelligimus non gloriemur, sed potius per ea quae non intelligimus donum Dei existimemus. Unde cum corda hominum in illa turba esse insinuavit; alios in quibus semen verbi Dei variis modis laesum periret; alios, in quibus fructum bonum per patientiam afferret. Ubi considerandum, quia hanc similitudinem ideo per semetipsum Dominus dignatus est exponere, ut nobis insinuaret, in aliis similitudinibus, quas non exposuit, sensus allegoricos esse quarendos. Ostendit enim quid sit ager, quid semen, quid terra bona significet, quid petrosa et quid spinosa. Sed unum est, quod nobis ad inquirendum reliquit, videlicet satorem, quem nullum melius cordibus hominum seminavit, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli ꝓpt̾ inuidiam aliqnͣti ꝓpt̾ cura¬
tionem. aliqnͣti ꝓpt̾ ammirationẽ. Q¬
bus dñs ita suũ sermonẽ tẽꝑabat. ut
muna eademq ꝑabola unus qͥsq suã
sentẽtiam audiret. S ip̃e om̃ium in¬
fumitati condescendens. suis sc̃is sermo¬
nib similitudines de reb usibilib
ad hibebat: ut ꝑ rem insibile̾ inuisibi¬
lia cognosc̾e discent. Unde sic̾ matheus
ait. loqͤbat᷑ iħ̾c cum discipłis siis inꝑa¬

Expanded text:
 curationem, aliquanti propter admirationem; quibus Dominus ita suum sermonem temperabat, ut in una eademque parabola, unusquisque suam sententiam audiret, et omnium infirmitati condescendens, suis sanctis sermonibus similitudines de rebus visibilibus adhibebat, ut per rem visibilem invisibilia cognoscere discerent. Unde sicut Matthaeus ait: « Loquebatur Jesus cum discip
Abbreviated transcription (Latin):
tione ostendit᷑. quẽadmodũ insexa¬
genario numero digitꝰ adigito p̾mit᷑.
eoꝵ tribulationẽ qui exꝑtist̃ demon¬
strans sic̾ ait apłs. Tribulationẽ carnis
habebunt huiuscemodi. Centesimũ
uͦ fructũ uirgines ꝓferunt. dñ carnis
incorruptionẽ dño ꝓmittunt. tan¬
tomanis p̾miũ ꝑceptini. quanto u¬
Cuiꝰ ꝑfectio in ip̃a digitoꝵ compnta¬
tione demonstrat᷑. quẽad modũ cen¬
tenariꝰ numer delena transit index¬
teram et circłm expͥmens fit inmodu̾

Expanded text:
tenditur, quemadmodum in sexagesimo numero digitus a digito premitur, eorum tribulationem, quam experti sunt, demonstrans, sicut ait Apostolus: « Tribulationem carnis habebunt hujuscemodi . » Centesimum vero fructum virgines proferunt, dum carnis incorruptionem Domino promittunt, tanto magis praemium percepturi, quanto ucujus perfectio in ipsa digitorum computatione demonstratur, quemadmodum centenarius numerus de laeva transit in dexteram, et
Abbreviated transcription (Latin):
theus uͦ ita. Omĩs qͥ audit u̾bũ regni
et ñ intelligit: uenit malus et rapit
uiantes malas et inmundas cogitatiões
significant. Sunt enĩ ñ nill qͥ u̾bũ
cłi aucdiunt. s dum inmunda desid̾ia
incordib suis cõmemorari ꝑmittunt.
sem̃ u̾bi łi sꝑitalẽ fructũ ꝑferre ñ potest.
Dum q ineoꝵ. cordib inmundã cogi¬
tationẽ immundiorsequit᷑. qͣsi aui

Expanded text:
thaeus vero ita: « Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit viantes, malas et immundas cogitationes significant. Sunt enim nonnulli, qui verbum Dei audiunt, sed dum immunda desideria in cordibus suis commorari permittunt, semen verbi Dei spiritalem fructum proferre non potest: dumque in eorum cordibus immundam cogitationem immundior sequitur operati
Abbreviated transcription (Latin):
chre semim u̾bũ di comꝑat᷑. qr sicut
sem̃ cũ int̾ra serit᷑. ꝑuum uidetur.
post ea uͦ crescens multiplicat᷑. ita u̾bũ
cł̃i cum incordib auditor seminat᷑
ꝑuum uidetur. S cum auditores in
bonis oꝑib creuerint. tc̃ panit̾ cũ ip̃is
u̾bum dei magnũ fructum inuͥtutib
ꝓfeit. Et sic̃ ex multiplicatosemine
pascit᷑ corpus: ita u̾bo di pascit᷑ anma.
dño dicente. Non in solo pane uiuit
hõ. s in om̃i u̾bo qd̃ ꝓcedit de orede.
Et quẽ ad modũ cum młtiplicatũ sem̃
congregat᷑ in horreũ. agncola gau-¬
det: ita cum hõ admat̾itatẽ ꝑ seuerãcie
ꝑuen̾it: dignus efficit᷑ ut inhorreum
tetur. Quasi eñi tẽꝑe sationis parum
sem̃ aspiciebat psalmista cũ dicebat. Eñ¬
tes ibant et flebant: mittentes semina

Expanded text:
chre semini verbum Dei comparatur, qui sicut semen, quod in terra seritur, parvum videtur, postea crescens multiplicatur: ita verbum Dei, cum in cordibus auditorum seminatur, parvum videtur, sed cum auditores in bonis operibus creverint, tunc pariter cum ipsis verbum Dei magnum fructum in virtutibus profert. Et sicut ex multiplicato semine pascitur corpus, ita verbo Dei pascitur anima, Domino dicente: « Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . » Et quemadmodum, cum multiplicatum semen congregat in horreum agricola, gaudet: ita cum homo ad maturitatem perseverantiae pervenerit, dignus efficitur ut in horreum tetur. Quasi enim tempore sationis parvum semen aspiciebat Psalmista, cum dicebat: « Euntes ibant et flebant, mitt
Abbreviated transcription (Latin):
et: et uitam et̾nam possidebit: ñ qd̃
his qui una uxorẽ reliqͥt centũ sit re¬
cepturꝰ. s quia talem ꝑfectionẽ accipiet
inpresenti ut ea que reliquit it̾m repe¬
tat. et infut᷑o uitam et̾nam possideat.
anno inuenit centuplũ. H ec dicens
cdamabat. E qͥd clamat: audiamus.
Qui habet aures audiendi. audiat.
Quociens hec ãmonitiuncła in euan-¬
gelio uel inapocalips int̾ponit᷑. misti¬
cũ aliqͥd ad inqͥrendũ insinuat. Om̃s
em̃ qui in illa turba erant: aures cor¬
poris habebant. Et qui cunctis aureᷤᷤ
corꝑis habentib dicit. qui habet au¬
res audiendi audiat: alias aures iso
est cordis reqͥnt. Est enim spitat au¬
ditus. cum aĩa feruentissimo amore
u̾bum cl̾i audire desid̾at. Talem audi¬
tum se habere manifestabat iob cũ
dicebat. Auditu auris: audimi te dñe.
Et ysaias. Dñs d̃s aꝑpuit mͥ aurem.
finita aũ similitudine int̾ turbas cla¬
mabat: ut clamandũ inp̾dicatione
doctoribus ostend̾et. ñ tantũ altitucliẽ

Expanded text:
nam possidebit: » non quod is qui unam uxorem reliquit, centum sit recepturus, sed quia talem perfectionem accipiet in praesenti, ut ea quae dereliquit, iterum non repetat, et in futuro vitam aeternam possideat, anno invenit centuplum . » « Haec dicens, clamabat. » Sed quid clamet, audiamus. « Qui habet aures audiendi, audiat. » Quoties haec admonitiuncula in Evangelio vel in Apocalypsi interponitur, mysticum aliquid ad requirendum insinuat. Omnes enim qui in illa turba erant, aures corporis habebant: et qui cunctis aures corporis habentibus dicit: Qui habet aures audiendi, audiat, alias aures, id est corda requirit. Est enim spiritualis auditus, cum anima ferventissimo amore verbum Dei audire desiderat, talem auditum se habere manifestavit Job, cum dicebat: « Auditu auris audivi te, Domine . » Et Isaias: « Dominus Deus dedit mihi aurem. » Finita autem similitudine, inter turbas clamat, ut clamandum in praedicatione doctoribus ostenderet: non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe meo. hoc faciam. Qui dix̃ faciet. pt̾
ait fatiam. Tamqmͣ dicet. ñ nob̃ hoc
impossibile ideat᷑. Nonent pot̾it ẽẽ
maior me. qui credit in me ideo ma¬
iora ñ ꝑ se facit s ꝑ me qr inie credit.
Non est defectio potestatis: s misera¬
tioipietatis. Diues gͦ qui ab eo reces¬
sit tustis ñ recepit u̾ba salutis. Apłis

Expanded text:
ui dixit faciet, post ait faciam, tanquam diceret: Non vobis hoc impossibile videatur, non enim poterit esse major me, qui credit in me. Ideo majora non per se faciet, sed per me, quia in me credit: nec est defectio potestatis, sed miseratio pietatis. Dives ergo, qui ab eo recessit tristis non recipiens verba salutis. Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sdeo fecit ut eandem qmͣ amortuis sus¬
citau̾at carnem. palpando atq trac¬
tando ueram monstraret. Sequit᷑.
Qũe audistis in qͥt ꝑ os meum. Qma
iohes quidem bapti:auit aqua: uos
aũ baptiz abimim sp̃u sc̃õ: ñ postmł

Expanded text:
ideo fecit, ut eamdem quam mortuus suscitaverat carnem, palpando atque tractando, veram monstraret . Sequitur: « Quam audistis inquit per os meum, quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini S
Abbreviated transcription (Latin):
uultis incelũ: hoc inspe nra int̾im ro¬
boremꝰ. in hoc uotis om̃ib estuemꝰ. hoc
mecditem̃ int̾ris qd̃ cõputem̃ in celis.
Tunc exut᷑i carnis mortalitatẽ. nũc
exuamꝰ animũ uetustate. facile em̃
corpiis lenabit᷑ in alta celoꝵ. siñ pͥ¬
abiectionis corpus fecit głe sue. Et
ut ascensionis eiis m̾eam᷑ ẽẽ cõsor¬
tes. humilitati et paciencie ip̃ius
mus disciplinam. Sectatores xp̃idiᷤᷤ¬
cedeie: a regiañ licet ma: nec dignũ
est temꝑalib occupari ad et̾na ten¬
dentes. Et qua p̾cioso sangume xp̃i

Expanded text:
oc in spe nostra interim roboremus; in hoc votis omnibus aestuemus, hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc exuturi carnis mortalitate, nunc exuamus animum vetustate; facile enim corpus levabitur in alta coelorum, si non prabjectionis corpus fecit gloriae suae, et ut ascensionis ejus mereamur esse consortes humilitati et patientiae ipsius mus disciplinam. Sectatores Christi discedere a regia non licet via, nec dignum est temporalibus occupari ad aeterna tendentes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tus est.
p̾sens lectio sonuit edidit. Ubi et pͥmi¬
tus deultimo comuuio qd̃ dñs post
resirectionẽ suã cum discipłis suis
habuit. simul et de ascensione eius
ad celũ qm̃ bodie celebramꝰ: m̃tionẽ
fa̾tit. Exordium ip̃ius libri est. Pri¬
mũ quidẽ sermonẽ feci de om̃ib othe¬
ophile episcope qͥ hunc me librũ apłoꝵ
mo signa monstrando uel ea que ad
exempla uite ꝑtinebant fac̾e ⁊ postea
doc̾e. Quia iħe bonũ doctorẽ instituenᷤᷤ
nulla nisi que docuit faciens. Usq m
diem qua p̾cipiens apłis ꝑ sp̃m sc̃m̃
quos elegit assumptus est: dans pre¬
cepta ante assumptionẽ obsesuare
⁊ adimplere que uel in hoc libro uel
in enangeliis legunt᷑. Quib et p̾bu¬
it se ip̃m uniũ post passionẽ suã in
multis argum̃tis ꝑ dies quadraginta
apparens eis: et loquens de regno clĩ.
ꝑhanc quadraginta dierũ cum disci¬
puł cõuersationẽ: significat omĩa
se tam aꝑta qmͣ oculta queꝓmiserat
impleturum. Ut de multis uel unum

Expanded text:
tus est, etc. c praesens lectio sonuit, edidit: ubi et primitus de ultimo convivio quod Dominus post resurrectionem suam cum discipulis suis habuit, simul et de ascensione ejus ad coelum quam hodie celebramus, mentionem facit. Exordium enim ipsius libri ita est. Primum quideophile » episcope, qui hunc me librum Actuummo signa monstrando, vel ea quae ad exempla vitae pertinebant, « facere et » postea « docere, » quia Jesus bonum doctorem instituens, nulla nisi quae docuit fecit. « Usque in diem ququos elegit, assumptus est, dans praecepta ante assumptionem observare et adimplere quae vel in hoc libro vel in Evangeliis leguntur. Quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis argumentis, per dies quadraginta apadraginta dierum cum discipulis conversationem significat omnia se tam aperta quam occulta, quae promiserat, impleturum, ut de multis vel unum