comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginã. Illud successioĩs ẽ: hoc uirtutis. Illd̾
t ex gen̾e: istd̾ ex mun̾e d̾i. Ilid̃ felicit̾ nata
es: hoc iurilit̾ nacta. Duplex honor. alter
tie. qͣ doceris ab eo ꝓuidere bona. ñ tm̃ co¬
rã d̾o: s etiã corã om̃ibꝰ hominibꝰ. Corã
d̾o ut iudua: corã hõibꝰ ut regina. Atten¬
de reginã: cuiꝰ digna indignaue ñ pos¬
sunt latere sub modio. Suꝑ candelabrũ
sunt: ut appareant hõibꝰ. Mem̃to uidu¬
am: cui iã ñ ẽ qd̾ uelit plac̾e uiro. ut soli
possit place̾ d̾o. Beata es si saluatorem
murale ad repulsionẽ infamie. Beata
inqͣm: si ueluti desolatã & iuduã totã
te d̾o regendã cõmiseris. Alioqͥn bñ ñre¬
gis: si bñ ñ reg̾is. Regina austri uenit
audire sapĩam salomonis. ut regi disc̾et:¬
& sic regere sciret. Et ecce plꝰ qͣm salomon
hic: iħm loqͦr. ⁊ ħc crucifixũ. Huic te cõ¬
mitte regendã: huic docendã qͦmͦ reg̾e de¬
beas. Disce tãqm uidua. qd̾ sit mitis &

Expanded text:
sionis est, hoc virtutis: illud tibi ex genere, istud ex munere Dei: illud feliciter nata es, hoc viriliter nacta. Duplex honor; alter tiae, qua doceris ab eo providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus : coram Deo, ut vidua; coram hominibus, ut regina. Attende reginam, cujus digna, indignave non possunt latere sub modio: super candelabrum sunt, ut appareant omnibus. Memento viduam, cui jam non est quod velit placere viro, ut soli possit placere Deo. Beata es, si Salvatorem e, et antemurale ad repulsionem infamiae. Beata, inquam, si veluti desolatam et viduam totam te Deo regendam commiseris. Alioquin bene non regis, si bene non regeris. Regina Austri venit audire sapientiam Salomonis, ut regi disceret, et sic regeret. Et ecce plus quam Salomon hic : Jesum loquor et hunc crucifixum. Huic te committe regendam, huic docendam, quomodo regere debeas. Disce tanquam vidua, quod sit mitis et
Abbreviated transcription (Latin):
ppło. Qmletis amplexib mr̃ eccłia col¬
lig̃ tot ⁊ tantorum multitudinemfi¬
liorum: quos se amisisse dolebat.
filii pacis. Et ego frẽs particeps ⁊ so¬
petitionem urãm aduos cũ dilectis frĩ¬
ñ gͣuet uos usꝙ ad reditum nr̃m sus¬
tin̾e.¬

Expanded text:
populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colpopulo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! filii pacis. Et ego, fratres, particeps et sopetitionem vestram ad vos cum dilectis frnon gravet vos usque ad reditum nostrum sustine
Abbreviated transcription (Latin):
lebit ⁊̃ agͣuiorib sirursum quod
absit a diec̾is ꝓuocare. Ui de ne pa¬
tiaris reciduum: quia ꝓcerto nͥ fal¬
lor. ñtam facile denuopot̾it inue¬
niriremedium. Si quis itaq dix̾it
ł partim oportet obedire. partim ñ
oportet.cũ tu inte exꝑta sis plenitu¬
dinem apłice potestatis. auctorita¬
tis integͥtatem: ñ ne huiꝰmodiauͥ se¬
ductus ẽ auͥ seduc̾e uult: S fac qd̃
dico: nã ego te ñ sẽduco. Conu̾t̾e ma¬
g̃ ad humilitatem: ad mansuetudi¬
nem. Siquid̃ ⁊ humilib dat ds̃ grãm:
⁊ mansueti h̾editabunt t̾ram. Esto
cauta dñe ⁊ mr̃is tue recuꝑ atam
seruare grãm: ⁊ sic ei plac̾e studeas
de reliquo. quatinꝰ placeat ei nõso
dicti uos ad nõ. quorum stu¬
dio ⁊ industria ciuitas ur̃a li¬
berata ẽ ab errore: ⁊ relicto scismare
ad catholicam rediit unitatem. Exi¬
it seͥmo iste int̾ catholicos. audiuit ⁊
letata ẽ syon: ⁊ ẽ uob̾ gła coram do ⁊ õi

Expanded text:
lebit etiam a gravioribus, si rursum quod lebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris provocare? Vide ne patiaris recidivum: quia pro certo, nisi fallor, non tam facile denuo poterit inveniri remedium. Si quis itaque dixerit tibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis plenitudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult? Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibus dat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic ei placere studeas de reliquo, quatenus placeat ei non sodicti vos a Domino, quorum studio et industria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃. Pot̃ eos qui sunt. alios depͥm̾e
⁊ e conu̾so. si necesseuisum fuit. Pot
a finib t̾re sublimes quascũq ꝑso¬
nas eccłiasticas euocare. ⁊ cog̾e ad su¬
am p̃sentiam ñ semel aubis. s qͦti¬
ens expedire uidebit. Porro in ꝓmꝑ¬
tu ẽ ei omẽm ulcisciinobedientiã:
si quis forte reluctari conatus fuĩt.
Deniꝙ ꝓbasti ⁊ tu. Quid enim contu¬
lit tͥ uetꝰ tua rebellio. ⁊ recalcitratio
male suasa apseudo ꝓpħis tuis: Quẽ
fructum h̃uisti. inquib nũc eru¬
bescis: Agnosce potius inqua potesta¬
te. gła ⁊ honore suffraganeorũ tuorũ
tamdiu pͥuata extitisti. Quis ꝓte ua¬
luit obiuare apłice auctoritatis iustiͤ¬
sime seu̾itati. cũ ꝓuocata tuis exces¬
sib. decreuit tetius ilt antiquis ac
p̃claris ornam̃tis nudare. mutilare¬
m̃bris: Et hodie confusa ⁊truncata
iac̾es: siñ benigniꝰ qͣm potentiꝰ tecũ
actum fuiss Quis eamꝓhibere ua¬

Expanded text:
fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedientiam, si quis forte reluctari conatus fuerit. Denique probasti et tu. Quid enim contulit tibi vetus tua rebellio et recalcitratio male suasa a pseudoprophetis tuis? quem fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore suffraganeorum tuorum tam diu privata exstitisti. Quis pro te valuit obviare apostolicae auctoritatis justissimae severitati, cum, provocata tuis excessibus, decrevit te tuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et truncata jaceres, si non benignius quam potentius tecum actum fuisset. Quis eam prohibere va
Abbreviated transcription (Latin):
lis placentinorum. quodutiq ego
p̃t̾mitt̾e nec uolo nec ualeo: ⁊ ħ fac¬
tum ẽ. In quo pꝰtremo quecunq r̃õ¬
nabił petitio filie. ñ dico repulsã
s uł moram ꝑassa ẽ. ap̃ piã mr̃em:
En ad complem̃tum. pallium p̾sto est:
plenitudo honoris. Nũc uͦ audi me plebs
inclita. gens nobił. ciuitas głosa. Au¬
diinqͣm me:u̾itatem dico ñ m̃tior. di¬
lectorem tui. zelatorem salutis tue.
Romana eccłia ualde clemens ẽ. s ni¬
cħominꝰ potens. fĩdele consiliũ ⁊ omĩ
acceptione dignum. noli abuti cle¬
m̃tia: ne pot̃ntia oppͥmaris. S dicit
aliquis. Debitam ei reuentiam exhi¬
bebo: ⁊ nicħ ampliꝰ. Esto. fac quod di¬
cis: quia si exhibeas debitam. ⁊ omĩ¬
modam. Plenitudo si quid̃ potesta¬
tis suꝑuniu̾sas orb̃ eccłias: singula¬
rip̃rogatiua apłice sedidonata est.
Ꝙ gͥ huic potestati resistit: dĩ ordina¬
tioni resistit. Pot̾ siutile uidicau̾it
nouos ordinare ep̃atus: uͥ hactenꝰ ñ

Expanded text:
um, quod utique ego praetermittere nec volo nec valeo; et hoc factum est. In quo postremo quaecunque rationabilis petitio filiae, non dico repulsam, sed vel moram passa est apud piam matrem? En ad complementum pallium praesto est, plenitudo honoris. Nunc vero audi me, inclyta plebs, gens nobilis, civitas gloriosa. Audi, inquam, me veritatem dico, non mentior dilectorem tui, zelatorem salutis tuae. Romana Ecclesia valde clemens est, sed nihilominus potens. Fidele consilium, et omni acceptione dignum: Noli abuti clementia, ne potentia opprimaris. 2. Sed dicit aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apostolicae Sedi donata est. Qui igitur huic potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Potest, si utile judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non
Abbreviated transcription (Latin):
chionem engelbertum: qui dñoꝑa
pe ⁊ amicis eius missus ẽ in adiuto¬
rium: iuuenis fortis ⁊ strenuus. ⁊ si
ñ fallor. fi deł. ħetote eum nr̃is p̃cib
mag̃ conmdatum. quia ⁊ ego ei uoᷤᷤ
ampliꝰ conmñdare curaui: monuiꝙ
u̾ur̃ĩs potissimum consiliis inni¬
tatur.

Expanded text:
chionem Engelbertum, qui domino chionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum nostris precibus magis commendatum, quia et ego ei vos amplius commendare curavi, monuique ut vestris potissimum consiliis innitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ⁊ honoris. que sponse filii eius in
tpe malo ⁊ in dieb afflictionis sue
ex hibuistis.⁊ exhibetis. Et quid ħ
iã impletur ex parte: ⁊ orõnis huiꝰ
ñ nullus capit᷑ fructus. Digna pla
rome. ⁊ de cunctis urbib t̾re ad apłi¬
ce sedis culm̃ eligit᷑. Nec fortuitu si¬
ue humano contigit illud consilio.
s celesti ꝓuidentia ⁊ dĩ benignofauo¬
re fit. qui diligentes se diligit: qui
dix̃ xͦ suo innocentio.Pisam inhabi¬
ta: ⁊ ego bndicens. b̃ndicamei. Hic ha
ni siculi malicie pisana constantia
ñ ced̾. Nec minis concutit᷑. nec donis
corrumpit᷑: nec circuuenit᷑ dolis.
grãm: stude p̃rogatiue ñ inuenirĩ
gͣta. honora tuũ. ⁊ uniu̾sitatis prẽm.
honora mundi pͥncipes quunte st̃.
⁊iudices t̾re: quorũ te p̃sentia redđ̃
illustrem. głosam. famosam. Alio¬
quin sugnoras te opulchra int̾ ci¬
uitates. egͥdieris pꝰ greges sodalium
tuorum. pasc̾e hedos tuos. Sapienti-¬
b sat dictum. ẽ. Conmñdo uob̾ mar¬

Expanded text:
nis et honoris, quae sponsae Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna planRomae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis mar
Abbreviated transcription (Latin):
Bene uob̃cum faciat d̾s: b̃n nob̾ cum
facit romana eccłia. Facit ille quod
pr̃. facit illa quod mr̃. Et reuera qͥd
uob̾ debuit fac̾e ⁊ ñfecit: Si postulas¬
tis mittiuob̾ de curia honorabiles
ꝑsonas ad honorem di ⁊ur̃m: fac¬
tum ẽ. Si postulastis confirmari
quod unanimitas urã de uen̾abit
patͥs ur̃i electione firmau̾at: fact
ẽ Si uoluistis licuisse uob̃. quod illi¬
citum nͥ ꝓ magna quid̃ necessitate
sacri canones iudicant. tͣnslationẽ¬

Expanded text:
Bene vobiscum facit Deus: bene vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 personas ad honorem Dei et vestrum, factum est. Si postulastis confirmari quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitate, sacri canones judicant, translatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut benedictio morit᷑i ueniat super
dũ uideo qͦm̃ possim. satis ago ut possĩ.
forte ueniã. forte ñ ueniã: s qd̾ libet
hoꝵ sit. dilexi a pͥncipio. diligã sñ fi¬
ne. F ident᷑ dico: ñ possũ ꝑdere sic dile
tũ mem̃to nr̃i cũ ꝑuen̾is qͦ nos p̃uenis:
ut & nob̾ cito det᷑ uenire pꝰte. ⁊ ad te
ꝑuenire. Interĩ tñ nullatenꝰ putes qd̾
tua dulcis memoria recedat a nr̃a: &e¬
si presentia dolentibꝰ subtrahat᷑. Qmͣꝙͣ
potens ẽ d̾s te adhuc nob̾ donare rogan¬
tibꝰ. seruare indigentibꝰ: qd̾ utiq ñ ẽ dif¬
fidendum.

Expanded text:
ut benedictio morituri veniat super ut benedictio morituri veniat super ndum video, quomodo possim, satis ago ut possim. Forte veniam, forte non veniam. Sed quodlibet horum sit, dilexi a principio, diligam sine fine. Fidenter dico, non possum perdere sic dilectum memento nostri cum perveneris quo nos praevenis: ut et nobis cito detur venire post te, et ad te pervenire. Interim tamen nullatenus putes quod tua dulcis memoria recedat a nostra, etsi praesentia dolentibus subtrahatur. Quanquam potens est Deus te adhuc nobis donare rogantibus, servare indigentibus: quod utique non est diffidendum.
Abbreviated transcription (Latin):
głam que abintꝰ ẽ. & gram q̃ desuꝑ
uenit. Homo di̾ ne trepides exuere ho¬
minẽ illũ qui de t̾ra ẽ. illũ qui te de¬
pͥmit usq ad t̾ram: & conat᷑ depͥm̾e
usq ad inferos. Iste ẽ qui uexat. qui
onerat. qͥ oppugnat. Quid tͥ & t̾renis
exuiuis : qui ad celũ iturꝰ stolã głe¬
inaui habes: Presto ẽ: s uestito ñ da¬
bitur. Uestire nouit illa: ñ suꝑuesti¬
re. Sustine gͦ patienter. immo liben¬
ter accipe: nudꝰ & ñ uestitꝰ inueniri.
Deniq &e d̾s ipse uult uestiri: & cũ nu¬
diis ñ cũ uestitꝰ. Homo d̾i ñ reu̾tet᷑ ad
dm̃: nͥ is qui de t̾ra ẽ ⁊ t̾ra ẽ ꝯ in t̾ram
ierit. Hiĩ enĩ duo homines sͥ inuicẽ ad¬
u̾sant᷑: nec erit pax. donec ab inuicẽ se¬
parent᷑. Et si pax fui̾t: ñ erit pax dñi.
ñ erit pax cũ dño. Non es tu de illis. qͥ
dicunt pax. & ñ ẽpax. Te expectat pax
illa que exuꝑat omnẽ sensũ: te expe¬
ctant iuisti donec retͥbuat᷑ tibi. te expe¬

Expanded text:
am quae ab intus est, et gratiam quae desuper venit. 1. Homo Dei, ne trepides exuere hominem illum qui de terra est, illum qui te deprimit usque ad terram, et conatur deprimere usque ad inferos. Iste est qui vexat, qui onerat, qui oppugnat. Quid tibi et terrenis exuviis, qui ad coelum iturus, stola gindui habes? Praesto est, sed vestito non dabitur: vestire novit illa, non supervestire. Sustine ergo patienter, imo libenter accipe nudus et non vestitus inveniri. Denique et Deus ipse vult vestiri: sed cum nudus, non cum vestitus est. Homo Dei non revertetur ad Deum, nisi is qui de terra est et terra est, in terram ierit. Hi enim duo homines sibi invicem adversantur, 263 nec erit pax, donec ab invicem separentur: et si pax fuerit, non erit pax Domini, non erit pax cum Domino. Non es tu de illis qui dicunt: Pax, et non est pax . Te exspectat pax illa, quae exsuperat omnem sensum; te exspectant justi donec retribuatur tibi; te exspe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm de me ut sͥ me p̾esse uellent conce.¬
ꝑant. dum cõꝑiant eccłie sue ꝑme ma¬
g̾ ĩminui dignitatem: cuiꝰ ꝑme ⁊̃ an
tiqͣ dampna restitui posse putau̾ans.
Hec omĩa sustineo.⁊ si ñ libent᷑. c̾te pa¬
tient̾. ne unqͣm uidear recalcitrare
obedientie: ꝓ qua ⁊̃ dare aĩam sine¬
cesse sit. debere me fateor. Uerũ ħ sol¬
licitudinem urãm attend̾e uelim. cre¬
atiõis iniuriam respic̾e ad creantem:
⁊ uires quas mͥ subtͣhitis uob̾minui¬
tis: ⁊ contemptꝰ meus ⁊ deiectio mea
redundat inuos. Multa ħeo conq̃ri
da: quẽ noui ad ħ satis industriũ ⁊ fi¬
delem. Significo ⁊̃ uob̃: sustin̾e nosꝑi¬
cłm in falsis fr̃ĩb. Legati qͥppe scisma¬
ticorum intͣnt ⁊ exeunt ad quosdã de
nr̃is lbius qͣm solebant: ⁊ u̾ba ty¬
rannisiculi familiarit̾ admittunt᷑.¬

Expanded text:
quam de me, ut sibi me praeesse vellent, concepquam de me, ut sibi me praeesse vellent, conceperant: dum comperiant Ecclesiae suae per me magis imminui dignitatem, cujus per me etiam antiqua damna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri tio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo etiam vobis sustinere nos periculum in falsis fratribus. Legati quippe schismaticorum intrant et exeunt ad quosdam de nostris liberius quam solebant, et verba tyranni Siculi familiariter admittunt
Abbreviated transcription (Latin):
discordie iacuissent: eccłie resistentes:
d qua si quos labores q̃ñq sustinui: ñ
mepiget. s hunc iñ fructum nec sꝑa-¬
ui nec uolui. Laboraui sustinens: li¬
bens quid̃. s ñ hacspe p̃mii. Duram ꝓ¬
uinciam nactus sum pecc̃is meis exi¬
gentib Int̾ cet̾a quib angor. suffraga¬
neos accepi. iuuenes ⁊ nobiles. Ad uito¬
res ẽẽ deberent: ⁊utinam ñ adu̾saren¬
t᷑. S suꝑsed eo. ꝑ alium malo u̾inno.¬
tescant uob̃ mores eorum ⁊ studia. si
nescitis. Dico tñ. Ius. fas. honestas. reli
debito officii dissimulare ñ audeo. bre¬
uit̾ simplicit̾ q intimaui: ut qd̾ ñ pla¬
cet ꝓuidentie ur̃e ꝑme corrigi ꝑme
saltem uob̃ qui corrig̾e potestis inno¬
tescat: ne oĩno uidear portare uacuum¬
nom̃ archiep̃i. Et mͥ meliꝰ quid̃ ẽẽt ñ as¬
cendisse: qͣm sic descend̾e cum rubore.
S de me q̃cura: Bñ qd̃ dignus sũ pati¬
ar: tanqͣm male oꝑans. Sim c̾te oppͦ¬
brio ⁊̃ meis. suaspe nimir̃ frustratis.

Expanded text:
discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. Dico tamen: Jus, fas, honestas, religum quod pro debito officii dissimulare non audeo, breviter simpliciterque intimavi: ut quod non placet providentiae vestrae per me corrigi, per me saltem vobis, qui corrigere potestis, innotescat, ne omnino vacuum videar portare nomen archiepiscopi. Et mihi melius quidem 174 esset non ascendisse, quam sic descendere cum rubore. 2. Sed de me quae cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio etiam meis, sua spe nimirum frustratis,
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate suscipiens. Ego puto qd̃
⁊ copiosior sc̃ificõnis Bndictio in eã
descendit. q̃ tpĩus ñ solum sc̃ĩficaret
ortum. s ⁊uitam ab omĩ deincepspec¬
cõ custodiret ĩmunem: qđ nemini
alt̾i innatis qͥd̃ mulierũ credit᷑ esse
donatum. Decuit nimir reginã uir¬
ginum singularis pͥui legio sc̃ĩtatis
absq omĩ peccõ duc̾e uitam. q̃ dũ pec¬
c̃i mortisq pareret ꝑemptorẽ: munꝰ

Expanded text:
celebritate suscipiens. Ego puto, quod celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis, absque omni peccato ducere vitam: quae dum peccati mortisque pareret peremptore
Abbreviated transcription (Latin):
donatam p̃pedire seu p̃riꝑe bndicti¬
onem. Attñ quis dicat sp̃u scõ reple¬
tum. man̾e adhuc filium nicħomi¬
nꝰ ire. ⁊ si mori in ut̾o contigiss cum
hacplenitudine sp̃s penas luitu¬
rum dampnationis: Durum ẽ.
Mimme tn ausim hinc qͥppiã mea
sententia diffinire. S quicqͥd de ħ
sit. m̾ito eccłia q̃ cet̾orum ñ natiui¬
tatem s mortem sc̃orum iudicat ⁊
p̃dicat p̃ciosam. singulari quadã
exceptione festis p̃fert gaudiis. ue¬
n̾at᷑ q illiꝰ natalem: de quoñciante
angelo singularit leg̃. tmulti in
natiuitate eiꝰ gaud̃. Cur enim ñ sit
uł paucis mortalium constat fuisse
collatum. fas certe ñ est suspicari tau¬
te uirginiẽe negatum: ꝑ quã omnis
mortalitas em̾sit aduitam. fuit pro¬
culdubio ⁊ maĩ dñi añ sc̃a qͣm nata.
nec fallit᷑ omĩno scã eccłia sc̃m repu¬
tans ip̃m natiuitatis eius diẽ: ⁊omĩ
anno c̃exultõne uniu̾se t̾re uotiua

Expanded text:
donatam praepedire seu praeripere benedictidonatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est. Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definire. Sed quidquid de hoc sit, merito Ecclesia, quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum judicat et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gaudebunt . Cur enim non sit vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et Mater Domini ante sancta, quam nata: nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva
Abbreviated transcription (Latin):
e .d.ii.s. te. Qͣmpulchre int̾ figurõnẽ
in ut̃o. ⁊ partͣitionem ex ut̃o. diuinũ
distix̃ oracłm: u̾illam tm̃ p̃cogni¬
tam. istam ⁊ sc̃ĩtatis mun̾e p̃orna¬
tam ostendẽt: ne quis ꝓpħe p̾rogati¬
uam de sola p̃scĩa seu p̾destinatio
ne putau̾it estimandam. esto t̃nu̾
ħ de iheremia concedamꝰ. Quid res¬
pondebit᷑ de ioħe bapt̃. quẽ ange¬
lus p̃ñciauit sp̃u scõ repletũ iri
adhuc inut̾o mr̃is sue:.Prsus ħ
ad p̃destinõnem p̃scĩam ue refer-¬
riposse ñ arbitror. Uerbanempe an¬
geli sic̃ ip̃e p̃dix̃ completa absq du¬
bio sunt intemꝑe suo: ⁊ quẽ p̃locu¬
tus ẽ sp̃uscõ replendum. ñ ẽ fas cͥdẽ
simili p̃uentus gr̃a fũit. ñ tem̾e dixe¬
rim. S cificatos tñ ñ dubitai̾um dic̾e
qͦs d̃s scificauit. ⁊ cũ eadẽ scificõne ꝓ¬
disse ex ut̾o qͣm acceꝑunt in ut̾o: nec
reatum quẽ inconceptione tͣxerunt.
ualuisse ullatenꝰ horum natali iã

Expanded text:
i te . Quam pulchre inter figurationem in utero, et parturitionem ex utero divinum distinxit oraculum! ut illam tantum praecognitam, istam et sanctitatis munere praeornatam ostenderet: ne quis Prophetae praerogativam de sola praescientia seu praedestinatione 170 putaverit aestimandam. 4. Esto tamen ut hoc de Jeremia concedamus. Quid respondebitur de Joanne Baptista, quem angelus praenuntiavit Spiritu sancto repletum iri adhuc in utero matris suae? Prorsus hoc ad praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba nempe angeli, sicut ipse praedixit, completa absque dubio sunt in tempore suo: et quem praelocutus est Spiritu sancto replendum, non est fas credere simili praeventus gratia fuerit; non temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavit, et cum eadem sanctificatione prodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam
Abbreviated transcription (Latin):
angłorum ad celestia regna. ħ mͥ
illa decantat eccłia: ⁊ me eade do¬
cuit decantare. Ego uͦ qđ̃ ab illa
pisane ab eccł̃ia illum diem cũ sũ¬
mauen̾atiõe colendũ qͦ assumpta
de scło neqͣm. celis qͦ intulit celeber¬
rimorum festa gaudiorũ. S ⁊ ortũ
uirginis didici nicħominꝰ in eccłia
⁊ ab eccłia indubitant̾ ħre festiuũ
atq sc̃m: firmissime cũ eccłia sen¬
tiens in ut̃o eam accepisse u̾ sc̃a ꝓ¬
diret. Et de iheremia fiqͥd̃ lego qđ¬

Expanded text:
Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa pi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta de saeculo nequam, coelis quoque intulit celeberrimorum festa gaudiorum. Sed et ortum Virginis didici nihilominus in Ecclesia, et ab Ecclesia indubitanter habere festivum atque sanctum; firmissime cum Ecclesia sentiens, in utero eam accepisse ut sancta prodiret. Et de Jeremia siquidem lego, q
Abbreviated transcription (Latin):
quid uisum fũĩt ħ temꝑe quib¬
dam ur̃m uoluisse mutare colo¬
rem optimum. nouam inducen¬
do celebritatem. qͣm ritus ecclesie
nescit: ñ ꝓbat rõ. ñ comm̃dat anti¬
qua tͣditio. sumqͥd pr̃ib doctiores
aut deuotiores sumꝰ: Piculose p̃su¬
mimꝰ qͥcqͥd ip̃orum intalib pru¬
dentia p̃t̾iuit. Nec uͦ id tale ẽ: qđd̃
rit omĩno diligentiam p̃t̾isse. At
ualde honoranda ẽ inquis mater
dni. Bñ admones: s honor regine
iudicium dilig̃. Tirgo regia fal
so ñ eget honore. u̾is cumulata ho¬
norum titut. infut dignitatum.
honora sane inregͥtatem carnis.
uite sc̃itatem: mirare fecunditatẽ
in uirgine. ꝓlem uen̾are diuinã.
Extolle nescientem uł in concipi¬
endo concupiscentiam:uł inpa¬
riendo dolorem. Predica reu̾endã
ex omĩbꝰ. p̃latam omib. Magni¬
fica gr̃e inueni̾cem: mediatͥcem sa¬
lutis. restauratͥcem scłoꝵ. Exal¬
ta deniq exaltatam suꝑ choros

Expanded text:
quid visum fuerit hoc tempore quibuquid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse mutare colorem optimum, novam inducendo celebritatem, quam ritus Ecclesiae nescit, non probat ratio, non commendat antiqua traditio. Nunquid Patribus doctiores, aut devotiores sumus? Periculose praesumimus, quidquid ipsorum in talibus prudentia praeterivit. Nec vero id tale est, quod rit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Extolle nescientem, vel in concipiendo concupiscentiam, vel in pariendo dolorem. Praedica reverendam ex omnibus, praelatam omnibus. Magnifica gratiae inventricem, mediatricem salutis, restauratricem saeculorum: exalta denique exaltatam super choros
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmoxͦ facietis. Nam ⁊ pauꝑes sunt: ⁊
habitant int̾ pauꝑes. ħ p̃cipue obse¬
cramꝰ uͥ sauinacenses monachos ꝓ¬
hibeatis ab infestatiõe eorum: q̃m ca-
lũpniant᷑ eos iniuste uputamꝰ. Aut
si se confidunt ħreiusticiam: iudica¬
te int̾ illos. filius ur abbas albericus
⁊ si suis m̾itis cõmendabilior: nr̃is tñ
qͥppe diligo eum. tanqͣm mat̾ unicũ
filium: ⁊diliget eum qͥdiliget me. De¬
niq in eo exꝑiar: si me curatis. Qͦ enĩ
longe ame positus ẽ. eo mag̃ necessari¬
eccłias gallie constat ꝓfecto lugdu¬
nensem hactenꝰ p̃minuisse. sic̃ dig¬
nitate sedis. sic honestis studus.⁊ lau¬
dabilib institutis. Uͥ ⁊ enim eq̃uigu¬
it discipline censura. morum gͣuitas.
mat᷑itas consiliorum. auctoritatis
pondus. antiqͥtatis insigne: Preser¬
leumqͣm repentinis uisa ẽ nouita¬
tib acqͥesc̾e: nec se aliq̃n uiuenili
passa ẽ decolorari leuitate. ecclesia
plena iudicui. un miramur satis

Expanded text:
acietis. Nam et pauperes sunt, et habitant inter pauperes. Hoc praecipue obsecramus, ut Saviniacenses monachos prohibeatis ab infestatione eorum: quoniam calumniantur eos injuste, ut 169 putamus. Aut si se confidunt habere justitiam, judicate inter illos. Filius noster abbas Albericus, etsi suis meritis commendabilior, nostris taquippe diligo eum, tanquam mater unicum filium: et diligit eum qui diligit me. Denique in eo experiar si me curatis. Quo enim longe a me positus est, eo magis necessariesias Galliae constat profecto Lugdunensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiis, et laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque viguit disciplinae censura, morum gravitas, maturitas consiliorum, auctoritatis pondus, antiquitatis insigne? Praeserle unquam repentinis visa est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis,
Abbreviated transcription (Latin):
facile ꝑsuadeo scͥptis talib ñ mou̾i: qͥ¬
b nec rõ suppeditare. nec certa inuenit᷑
ea reputet᷑ ⁊ ip̃e sc̃s: Nunqͥd q̃m p̃cessit
riconceptam. ũi sc̃s seq̃ret᷑ iampartus:
Anforte mutuatꝰ sit sc̃ĩtatem aposf̾iore
pͥor: Potuit sane illa q̃ iniam concepta
facta ẽ scĩficõ ad ip̃m qͥ seq̃bat᷑ tͣnsire na¬
talem: redire uͦ retͦr sum ad conceptũ

Expanded text:
facile persuadeo scriptis talibus non moveri, quibus nec ratio suppeditare, nec certa invenitur rea reputetur et ipse sanctus? Nunquid quoniam praecessit ri conceptam, ut sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum
Abbreviated transcription (Latin):
tus: q̃m imim̃sa ꝓdiens ex ut̾o sc̃itas.
sc̃i feẽ illum. Qd adhuc addendum
putamꝰ his honorib: Tt honoret᷑ inqͥ¬
unt ⁊ conceptꝰ qͥ honorandum p̃iuit
partum: q̃m fi ille ñ p̃cessiss. nec iste
ẽẽt qͥ honorat᷑. Qdsi alius ꝓpt̾ eandem
causam t̃utͥq parentieius festos ho¬
nores asserat deferendos: S ⁊de auis
acꝓauis id ip̃m poss ꝓsimili causa qͥ¬
libet flaguare: ⁊ sictenderet᷑ in infini¬
tum ⁊ festorum ñ ẽẽt num̾us. Patͥe ẽ. ñ
exilii freq̃ntia ħgaudiorum: ⁊ num̾o

Expanded text:
uoniam immensa prodiens ex utero sanctitas sanctum fecit illum. 6. Quid adhuc addendum his putamus honoribus? Ut honoretur, inquiunt, et conceptus, qui honorandum praeivit partum: quoniam si ille non praecessisset, nec iste esset qui honoratur. Quid si alius, propter eamdem causam, etiam utrique parenti ejus festos honores asserat deferendos? Sed de avis et proavis idipsum posset pro simili causa quilibet flagitare: et sic tenderetur in infinitum, et festorum non esset numerus. Patriae est, non exsilii fre
Abbreviated transcription (Latin):
scã eẽ. qͣm esse: siqͥd ñ erat an qͣm con¬
ciꝑet᷑. Anforte int̾ amplexus marita-
les scĩtas se ip̃i conceptiõi inmiscuit.
tas absq sp̃u scificante. aũ scõ sꝑuiso¬
cietas c̃pecc̃o fuit: au c̾te pecc̃m qͦmͦ ñ
fuit. uͥ libido ñ defuit: N forte quis di-
fuisse: s id hactenꝰ mauditũ. Lego de¬
niq sp̃m sc̃m in eam. ñ c̃ eauenisse. di¬
Et si licet loqͥ qđ eccłia sentit. ⁊ u̾um ip̃¬
sasentit. dicogłosam desp̃u scõ conce¬
pisse. ñ aut̃ ⁊ conceptam fuisse:dicope¬
ꝑisse uirginem. ñ tnpartã auirgine.
honoridet᷑here. Sigͥ ãn conceptũ sui
scĩficari minime potuit q̃m ñerat. s
nec in ip̃o qͥd conceptu ꝓpt̾ pecc̃m̃ qđ
inerat. restat upꝰ conceptũ inut̾o iã
existens sc̃ificõnem accepisse creda¬
tͣ: q̃ excluso peccõ. sc̃am fec̾it natiuita¬
tem ñtñ ⁊ conceptionem. Qͣmobrẽ ⁊¬
si qͥb uł paucis filiorum hõĩum da¬

Expanded text:
sancta esse, quam esse: siquidem non erat antequam conciperetur. An forte inter amplexus maritales sanctitas se ipsi conceptioni immiscuit, tas absque Spiritu sanctificante, aut sancto Spiritui societas cum peccato fuit? aut certe peccatum quomodo non fuit, ubi libido non defuit? Nisi forte quis dicafuisse: sed id hactenus inauditum. Lego denique Spiritum sanctum in eam, non cum ea venisse, diEt si licet loqui quod Ecclesia sentit, et verum ipsa sentit: dico gloriosam de Spiritu sancto concepisse, non autem et conceptam fuisse; dico peperisse virginem, non tamen et partam a virgine. honori detrahere. Si igitur ante conceptum sui sanctificari minime potuit, quoniam non erat; sed nec in ipso quidem conceptu, propter peccatum quod inerat: restat ut post conceptum in utero jam existens, sanctificationem accepisse credatur, quae excluso peccato sanctam fecerit nativitatem, non tamen et conceptionem. 8. Quamobrem etsi quibus vel paucis filiorum hominum da
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod me ꝑcepturum mee
ꝓte sollicitudinis remedium. si tua te
ñ indicante nescirem incõmoda. Un¬
de ⁊ in alia epła memini me adte sic
inter cetera scripsisse. Et sinquã mͥ
pium est nullas tuas angustias dissi¬
mulare. tibi ñ est durum sic affecto
cunctas indicare: Sed ecce unde me¬
as mͥ curas credidi leuigari inde fate¬
or amplius gͣuari me sentio. ⁊sã añ qͥd
sola que te innotescente ꝑceperã. aut
dolebam. aut metuebam. Nunc autẽ
quid unquam mali euenire potest. qđ
ego ñ metuam: Inmo iuxta tuũ oui¬
dium. Quando ego ñ timui gͣniora pe¬
ricula ueris: Ego quippe suspectus
omnia. quo incertus de omnib ue-¬
ram sepe de falsis tristiciam contra¬
here cogor. Mens si quidem quam se¬
suntur. Metuit que nescit. dolet qđ
ñ oportet. sollicitatur plusquam uo¬
luerit. Iunde noluerit. compatitur
nolens. miseretur inuita. Et quia ui¬
des fili nec meam meticulosam indus¬
triam. nec tuam piam prudentiã
in hac parte ꝓdesse mͥ.iam queso no¬

Expanded text:
aliquod me percepturum meae pro te sollicitudinis remedium, si tua te non indicante nescirem incommoda. Unde et alia in epistola memini me ad te sic inter caetera scripsisse: « Et si, inquam, mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam ante quidem sola quae te innotescente perceperam, aut dolebam, aut metuebam; nunc autem quid unquam mali evenire potest, quod ego non metuam? Imo juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam sesinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, sollicitatur plus quam voluerit, et unde noluerit, compatitur nolens, miseretur invita. Et quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam piam prudentiam in hac parte prodesse mihi, jam, quaeso, no
Abbreviated transcription (Latin):
les atq epĩ ministri dñi. Opplłe stulte
& insipiens: ocolumba seducta ñ ha¬
bens cor. Nonne ille caput. & illi ocłi
tui erant: Quid gͦ nunc roma. nͥ sine
capite truncũ corpꝰ. sine ocłis frons effos¬
sa. facies tenebrosa: Aꝑi gens misera. a¬
ꝑi oculos tuos. & uide desolationẽ tuã.
iãiãq imminentẽ. Quom̃ in breui mu¬
tatus ẽ color optimꝰ. facta ẽ qͣsi iudua

Expanded text:
les atque episcopi ministri Domini. O popule stulte les atque episcopi ministri Domini. O popule stulte et insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne ille caput, et illi oculi tui erant? Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies tenebrosa? Aperi, gens misera, aperi oculos tuos, et vide desolationem tuam jamjamque imminentem. Quomodo in brevi mutatus est color
Abbreviated transcription (Latin):
usq qͣ plangit᷑ & doletur. Qͥd uob̾
uisũ ẽ o romani offend̾e pͥncipes mũ¬
di:ͥ urõs autẽ speciales patronos: Cur
regẽ t̾re. cur dñ celi furore tã intole¬
rabili qͣm irrationabili in uos pari¬
ter ꝓuocatis. dũ sacrã & apłicam se¬
dem diuinis regalibꝰq pͥuilegiis sin¬
gularit̾ sublimatã. ausu sacͥlego in¬
cessere. suoq minuere honore contẽ¬
ditis: quã uł soli contͣ os̃ si oportuis¬
set defend̾e debiuistis: Sic fatui roma¬
ni. ñ udicantes neq qd̾ honestũ ẽ dis¬
cernentes capt̃ urm̃ atq omium qd̾ in
uob̾ est deturpatis. ꝓ quo mag̃ nec urĩs
ipsis c̾uicibꝰ parcendũ foret a uob̾. si ne¬
cessitas exłgisset: Patres ur̃i urbi orbẽ
subuigauert̃: uos urbẽ ꝓꝑatis orbi fa¬
cere fabulam. En petͥ heres. petͥ sede ce
urbe a uob̾ pulsus ẽ. en rebꝰ & domibꝰ
suis ur̃is manibꝰ spoliati sunt cardina¬

Expanded text:
usquequaque plangitur et doletur. 3. Quid vobis usquequaque plangitur et doletur. 3. Quid vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales patronos? Cur Regem terrae, cur Dominum coeli, furore tam intolerabili, quam irrationabili in vos pariter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore contenditis, quam vel soli contra omnes, si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod honestum est discernentes, caput vestrum atque omnium, quod in vobis est, deturpatis, pro quo magis nec vestris ipsis cervicibus parcendum a vobis foret, si necessitas exegisset? Patres vestri Urbi orbem subjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a vobis expulsus est: en rebus et domibus suis, vestris manibus spoliati sunt cardina
Abbreviated transcription (Latin):
adicio. Communis ẽ causa: & ñ ẽ diftĩ¬
ctio pusilli & magni. Dolor nempe in
capite ẽ. ac ꝑ hoc minime alienꝰ ne a
minimis quidẽ uł extremis qͥbꝰq corꝑis
partibꝰ. Nec a me gͦ. Puenit ꝓfecto usq
ad me qmͣuis omĩum minimũ dolor
maximꝰ iste. q maximꝰ ẽ: & qi cũ sit ca-¬
pitis. ñ potest ñ eẽ & corꝑis. cuiꝰ mem¬
brũ sum ego. Numqͥd ñ dolente capi¬
capite se dolere: & omĩa ꝑ ipsã suũ
caput. suũq capitis fatentur in com¬
modũ: Dimitate ꝓinde q̃so dimittite
leo: Quis namq uł nouissimꝰ xp̃iano¬
rũ in doto sit orbe qui ñ gle̾tur hoc ca¬
pite. qd̾ ambo illi głosi pͥncipes t̾re.
alt̾ amisso alt̾ submisso in cruce capi¬
te. suo tͥumpho extulerunt. suo san¬
guine ornauerunt: Ad omnẽ itaq
spectat xp̃ianũ. inuria apłoꝵ: & sic̃¬
in omnẽ t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ. sic le¬
sio eoꝵdem ab om̃ibꝰ usq qͣ sentitur.

Expanded text:
adjicio. Communis est causa, et non est distinadjicio. Communis est causa, et non est distinctio pusilli et magni. Dolor nempe in capite est, ac per hoc minime alienus ne a minimis quidem vel extremis quibusque corporis partibus. Nec a me ergo. Pervenit profecto usque ad me, quamvis omnium minimum, dolor maximus iste, quia maximus est; et quia cum sit capitis, non potest non esse et corporis, cujus membrum sum ego. Numquid non dolente capicapite se dolere, et omnia per ipsam suum caput, suumque capitis fatentur incommodum? Dimittite proinde, quaeso, dimittite,leo? Quis namque vel novissimus Christianorum in toto sit orbe, qui non glorietur hoc capite, quod ambo illi gloriosi principes terrae, alter amisso, alter submisso in cruce capite, suo triumpho exstulerunt, suo sanguine ornaverunt? Ad omnem itaque 241 spectat Christianum injuria Aposin omnem terram exivit sonus eorum , sic laesio eorumdem ab omnibus usquequaque sentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Pro huiꝰmodi sane ñ u̾eor qmͣuis uere¬
cundia reluctante ꝓ mea ignobalita¬
te scͥbere de longinqͦ ad ppłm głosum.
atq his litt̾is tnͣsmontanis sui ipsoꝵ
ꝑiculi atq pecc̃i cõmon̾e romanos. si
forte audiant & quiescant. Quis scit
si conu̾tant᷑ ad pcem pauꝑis. qͥ ñ cedt̃
potentũ mims. ñ oĩ armature forti¬
um: Nonne qͦndam in babilone ad
uocẽ pueri unioris uniꝰ oĩs ille ppłs qͥ
senib iniqͥs indicibꝰ seductꝰ fuerat. reu̾sꝰ
ẽ ad iudiciũ: & sic seruatꝰ est sangius
innoxiꝰ in die illa:. Ita nc̃ qͦ & si adole¬
scentulus sum & contẽptꝰ. ad olescentu¬
lus dico ñ annoꝵ paucitate s m̾ito¬
rum: potens ẽ tñ ds̃ dare etiã uoci
mee uocẽ uirtutis. ꝑ quã fiat ut &
is ppłs quẽ nichilominꝰ constat esse
seductũ. ad iudiciũ reu̾tat᷑. Mea gͦ
defensio. ad eos qui mͥ hinc forte succen¬
sendũ indignandũ ue putauerint:
hec sit. Si neq hoc satis ẽ: etiã istud

Expanded text:
Pro hujusmodi sane non vereor, quamvis verecundia reluctante, pro mea ignobilitate scribere de longinquo ad populum gloriosum, atque his litteris transmontanis sui ipsorum periculi atque peccati commonere Romanos, si forte audiant, et quiescant. Quis scit si convertantur ad precem pauperis, qui non cedunt potentium minis, non omni armaturae fortium? Nonne quondam in Babylone, ad vocem pueri junioris unius, omnis ille populus, qui a sensibus iniquis judicibus seductus fuerat, reversus est ad judicium, et sic servatus est sanguis innoxius in die illa ? Ita nunc quoque, etsi adolescentulus sum ego et contemptus adolescentulus dico, non annorum paucitate, sed meritorum, potens est tamen Deus dare etiam voci meae vocem virtutis, per quam fiat ut et is populus, quem nihilominus constat esse seductum, ad judicium revertatur. Mea ergo defensio ad eos qui mihi hinc forte succensendum indignandumve putaverint, haec sit. 2. Si neque hoc satis est, etiam istud
Abbreviated transcription (Latin):
dibꝰ & edibꝰ effugastis. Reconciliami¬
ni inꝙͣ orbis pͥncipibꝰ: ne forte inei¬
piat ꝓ eis pugnare orbis t̾re ꝯtͣ in sen¬
satos. An nescitis qr his offensis nicħ
oiõ ualetis: his ꝓpiciis. nichil omnino
timetis: Non inqmͣ ñ timebis sub hor
tutela. milia ppli circũdantis de urbs
melita: cuutas fortiũ. Reconciliare
ꝓinde ilł simul & milibꝰ mr̃m. qͥqͥdẽ
apd̾ te s ꝯtͣ te sunt: ꝓpt̾ grande pee¬
catũ qd̃ peccasti. in quo & ꝑsistis. Re¬
sunt. Alioqͥn pagina ista ꝯtͣte in te
tui stabunt in magna ꝯstantia ad¬
u̾sꝰ eos qui se angustiauert̃. & qͥ abstu¬
lerunt labores eoꝵ. S iã finẽ loq̃n¬
di õs parit̾ audiamꝰ. Anñciaui iusti¬
hortatꝰ sum ad meliora: suꝑ est ut aut
de urã citiꝰ correptione letem᷑. aut de
iusta imminenti dapnatione certi ĩ¬
ꝯsolabilit̾ lugeamꝰ: arescentes & tabe¬
scentes pre timore & expectatione que
supuenient uniu̾se urbi.¬

Expanded text:
dibus et aedibus effugastis. Reconciliamidibus et aedibus effugastis. Reconciliamini, inquam, orbis principibus, ne forte incipiat pro eis pugnare orbis terrae contra insensatos. An nescitis quia his offensis nihil omnino valetis, his propitiis nihil omnino timetis? Non, inquam, non timebis sub horum tutela millia populi circumdantis te, urbs inclyta, civitas fortium. Reconciliare proinde illis, simul et miapud te, sed contra te sunt propter grande peccatum quod peccasti, in quo et persistis. Resunt. Alioquin pagina ista contra te intui stabunt in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum. Sed jam finem loquendi omnes pariter audiamus. Annuntiavi justihortatus sum ad meliora: superest ut aut de vestra citius correctione laetemur; aut de justa imminenti damnatione certi, inconsolabiliter lugeamus, arescentes et tabescentes prae timore et exspectatione, quae supervenient unive
Abbreviated transcription (Latin):
armatoꝵ. Ue tm̃ a facie tuoꝵ tͥ. ue a
domesticis. ⁊ amicis. a clade intestina.
a cruciatu p̃cordioꝵ. atortionibꝰ uisce¬
rum. Agnoscis ne iã qr ñ õs pacifici
qui domesticiꝰ ñ os̃ amici qui uident᷑:
stius edocem᷑ omnẽ u̾itatẽ illiꝰ sermo¬
nis dnĩ quẽ qix̃. qm̃ inimici hominiᷤᷤ
domestici eiꝰ. Ue frĩ a frẽ. in medio tiui:
& filiis a parentibꝰ. Ue ñ agladiis s a la¬
biis iniquis. & a lingͣ dolosa. Usqͦ male
in malos uos alterutrũ confortatis. &
gladiis labioꝵ inuicẽ sternitis. inuicẽ
ꝑditis. ut ab inuicẽ consumamini.
Congregamini oues disꝑse. redite ad
pascua: redite ad pastorẽ & ep̃m ani-
ans. s qͣsi amicꝰ obuirgans. Habet uera
amicitia ñ nunqͣm obuirgationẽ: ad¬
ulationẽ nũqͣm. S iungimꝰ & obsecͣ
tionẽ. Obsecramꝰ ꝓ xp̃o. reconciliami¬
trũ loquor & paulũ:. qͦs utiq in uica¬
rio & successore suo eugenio suis se¬

Expanded text:
armatorum. Vae tantum a facie tuorum tibi; vae a armatorum. Vae tantum a facie tuorum tibi; vae a domesticis et amicis, a clade intestina, a cruciatu praecordiorum, a tortionibus viscerum. 5. Agnoscisne jam quia non omnes pacifici qui domestici, nec omnes amici qui videntur? stius edocemur omnem veritatem illius sermonis Domini, quem dixit: Quoniam inimici hominis domestici ejus. . Vae fratri a fratre in medio tui, et filiis a parentibus! vae non a gladiis, sed a labiis iniquis et a lingua dolosa! Usquequo male in malo vos alterutrum confortatis, et gladiis labiorum invicem sternitis, invicem perditis, ut ab invicem consumamini? Congregamini, oves dispersae, redite ad pascua, redite ad Pastorem et Episcopumans, sed quasi amicus objurgans. Habet vera amicitia nonnunquam 242 objurgationem, adulationem nunqiamitrum loquor et Paulum, quos utique in vicario et successore suo Eugenio suis se
Abbreviated transcription (Latin):
initia maloꝵ sunt hec: gͣuiora timemꝰ.
tere reu̾tere sunamitis. reu̾tere ad cor tu¬
um. agnosce iã uł sero q̃ qͣnta a qͥbꝰ pati¬
aris. uł passa sis. Recordare qͣ causa qͦ
fine. ꝑ quos & in qͦs usꝰ ñ longe añ hos
dies cunctaꝵ que in te sunt ecclaꝵ oĩs
ribꝰ & altariũ uasis. qͥcqͥd in ipĩs sacͥs ima¬
giibꝰ auri &e argenti reꝑiri tẽ potuit. ma¬
nibꝰ impioꝵ direptũ & asportatũ ẽ. Qtd
ex his om̃ibꝰ tu in tius nc̃ marsupiis in¬
uenis: Porro decor domꝰ dñĩ. irrecuꝑa¬
bilit̾ ꝑiit. Et nunc qͥd tͥ uisũ ẽ it̾are
malitiã. innouare denuo suꝑ te dies
malos: Quid mͦ uł luchri amplioris
uł certioris spei arridet tͥ: nͥ qd̾ in eo no¬
uissima tua c̾nunt᷑ incautiora pͥoribꝰ:
s etiã de clero. & de pͥncipibꝰ ñnulli ꝑ
orbẽ in scismate illo fauert̃ tͥ. Nunc uͦ
te. Mundus ẽ a sanguine tuo mundꝰ
& ue duplo qͣm ante. ñ ab ext̾is natio¬
nibꝰ. ñ a feritate barbaioꝵ.ñ a milibꝰ

Expanded text:
sunt haec: graviora timemus. rtere, revertere, Sunamitis, revertere ad cor tuum: agnosce jam vel sero, quae, quanta, a quibus patiaris, vel passa sis. Recordare qua causa, quo fine, per quos, et in quos usus, non longe ante hos dies cunctarum, quae in te sunt, ecclesiarumribus et in altarium vasis, quidquid in ipsis sacris imaginibus auri et argenti reperiri tunc potuit, manibus impiorum direptum et asportatum est. Quid ex his omnibus tu in tuis nunc marsupiis invenis? Porro decor domus Domini irrecuperabiliter periit. Et nunc quid tibi visum est iterare malitiam, innovare denuo super te dies malos? Quid modo vel lucri amplioris, vel certioris spei arridet tibi? nisi quod in eo novissima tua cernuntur incautiora prioribus, sed etiam de clero, et de principibus nonnulli per orbem in schismate illo faverunt tibi: nunc vero te. Mundus est a sanguine tuo munduset vae duplo quam ante, non ab exteris nationibus, non a feritate barbarorum, non a millibus
Abbreviated transcription (Latin):
clinare a malo. ⁊ fac̃e qd̾ bonũ ẽ. Sernio
mͥ ẽ ad te ppłẽ sublimis & illustris. cum
sim uilis exiguaq ꝑsona. ac nulliꝰ pe¬
ne mom̃iti homuntio. id quid̾e uerecim¬
simulq ꝙͣ alit̾ hoc alus iudicare pos

Expanded text:
clinare a malo, et facere quod bonum est. 1. Sermo mihi est ad te, popule sublimis et illustris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecunsimulq
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑ iniquitas sibi: & ñ dño meo. Nam
hec u̾itas: & res sic se habet. Nil uͦ iõcun¬
dius. nil iustiꝰ in iudiciis ur̃is. ꝙͣ cũ se
istiꝰmodi occasio p̃bet. si qͥ nocere uolu¬
ut confido qͥ pͥor fuit: ut ñ głetur omĩs
miquitas. Alioqͥn qd̾ ñ frustra timemꝰ.
diu̾ erit in statu suo. Inspiret ds uob̾
pat̾ne acciꝑe ista. & respondere bona
ad nrãm ipsoꝵ ꝯsolationẽ: qui ualde
ordine. Michi uͦ duplex incumbit me¬
roris ratio: qui in unõhomine ⁊ patrẽ
amisi ⁊ filiũ. Et nc̃ habemꝰ ꝓ eo dõnũ
Go. bone uallis abb̃em: sit beneplacta
eo factũ ẽ. ur̃o roborare fauore. Nostis
eũ. & ñ ei apd̾ uos opꝰ cõmendatore: quẽ
satis cõm̃dat uita sua & sapĩa sͥ data
oꝑatur bona. ꝓpt̾ea amatores boni di¬
ligunt eũ: a ipse diligit bonos. In hoc
gittatĩ defluit: forte minime digitꝰ
qui occidat᷑ semel ⁊ eito ĩgrediat᷑ ad uitã¬

Expanded text:
tiatur iniquitas sibi, et non domino meo. Nam tiatur iniquitas sibi, et non domino meo. Nam haec veritas; et res sic se habet. Nil vero jucundius, nil justius in judiciis vestris, quam cum se istiusmodi occasio praebet, si qui nocere voluut confido, qui Prior fuit: ut non glorietur omnis iniquitas. Alioquin quod non frustra timemusdiu erit in 265 statu suo. Inspiret Deus vobis paterne accipere ista, et respondere bona ad nostram omnium consolationem, qui valde Ordine. Mihi vero duplex incumbit moeroris ratio, qui in uno homine et patrem amisi, et filium. Et nunc habemus pro eo domnum Gozvinum Bonae-Vallis abbatem. Sit beneplaciti eo factum est, vestro roborare favore. Nostis eum, et non est ei apud vos opus commendatore, quem satis commendat vita sua, et sapientia sibi data operatur bona. Propterea amatores boni diligunt eum, et ipse diligit bonos. In hoc guttatim defluit, forte minime dignus qui occidatur semel, et cito ingrediatur ad vitam