comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ scelere scismatis plenarii consilii ur̃i ueri¬
dico sicut ibi scriptũ ẽ ore dampnastis ĩ eodẽ
ipso episcopatu recepistis in quo dampnasti.
felicianum dico mustitanũ. & p̾cextatũ as¬
surritanũ: Neq enĩ sicut ignorantib dicitiᷤ
ex eonumero fuerunt isti. quib ur̃m conci¬
liũ diem ꝓrogauerat ⁊ p̾fixerat intra quẽ nͥ
ad ur̃am communionẽ remeauissent eadem
sententia tenerentur. s de illo numero isti fu¬
erunt. quos eo die sine dilatione dampnaste. qͦ
illis dilationẽ dedistis. Probabo si negaueri.
conciliũ ur̃m loquitur ꝓconsolaria gesta ha¬
bemꝰ in manib quib id non semel allegasti.
duam gͦ defensionẽ para si potes. ne dũ ne¬
gas quod conuincã moras faciamꝰ. felicianꝰ
gͥ ⁊ p̃textatus si innocentes erant: quare sicdã¬
ꝑnati sunt. Si scelerati quare sic recepti
sunt: Si ꝓbaueris innocentes: cur non creda¬

Expanded text:
pro scelere schismatis plenarii concilii\' uestri \'ueripro scelere schismatis plenarii concilii\' uestri \'ueridico\', sicut ibi scriptum est, \'ore damnastis, in eodem ipso episcopatu recepistis, in quo damnastis? Felicianum dico Mustitanum et Praetextatum Assuritanum. neque enim, sicut ignorantibus dicitis, ex eo numero fuerunt isti, quibus uestrum concilium diem prorogauerat et praefixerat, intra quem nisi ad uestram communionem remeauissent, eadem sententia tenerentur; sed de illo numero isti fuerunt, quos eo die sine dilatione damnastis, quo illis dilationem dedistis. probabo, si negaueris; concilium uestrum loquitur; proconsularia gesta habemus in manibus, quibus id non semel allegastis. aliam ergo defensionem para, si potes, ne, dum negas, quod conuincam. moras faciamus. Felicianus igitur et Praetextatus si innocentes erant, quare sic damnati sunt? si scelerati, quare sic recepti sunt? si probaueris innocentes, cur non creda
Abbreviated transcription (Latin):
ne fraudentur taliũ studiosi. qui forte int̾¬
ẽẽ non possunt. Soletis de p̾t̾itis rebus ge¬
stis que uultis falsa iactare. forte nonmen¬
tiendi studio s errore. Proiide si placet de
p̾sentib illa metiamur. Proculdubio te non
fugit prioris populi temꝑib ⁊ idolatriae sa¬
crilegiũ fuisse commissum . s. a rege contemp¬
tore librũ ꝓpħicũ incensũ. Quo utroq crimi¬
ne scismatis malũ non puniretur atrocius
nisi grauiꝰ penderetur. Profecto enũ recordariˢ
quemadmodũ scismatis auctores uiuos de¬
hiscens terra sor ꝓbuerit . ⁊ eos qui consen¬
serant. cȩlo irrues ignis absumpserit. Sic
nec fabricatum & adoratũ idolũ: nec sa¬
cer liber  meru it uindicari. Cur gͦ qui so¬
letis nob̾ dicere non solũ in nob̾ non ꝓbata s
potiꝰ in ur̃is ꝓbata crimina eorũ. qui formidi¬
ne ꝑsecutionis impulsi dñicos ubros concre¬
mandos ignib tradiderunt: uos eos quos

Expanded text:
ne fraudentur talium studiosi, qui forte intene fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. soletis\' de praeteritis rebus gestis, qui uultis, falsa iactare forte non mentiendi studio sed errore. proinde, si placet, de praesentibus illa metiamur. procul dubio te non fugit prioris populi temporibus et idolatriae sacrilegium fuisse commissum et a rege contemptore librum propheticum incensum; quo utroque crimine schismatis malum non puniretur atrocius, nisi grauius penderetur. profecto enim recordaris, quem ad modum schismatis auctores uiuos dehiscens terra sorbuerit et eos, qui consenserant, caelo inruens ignis absumpserit. sic nec fabricatum et adoratum idolum nec sacer liber exustus meruit uindicari. Cur ergo, qui soletis nobis obicere non solum in nostris non probata sed potius in uestris probata crimina eorum, qui formidine persecutionis inpulsi dominicos libros concremandos ignibus tradiderunt, uos eos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
uia humilita¬
tem nr̃am ue¬
stri rep̃hendt.
ideo sic epłam
p̃notaui. Quod
in tuã contu¬
meliã fecisse
uidear. si non
ita mͥ abs te
ut rescribatur expecto. De
carthaginensi ꝓmissione tua. uel nr̃a
instantia: quid multa comiemorẽ Quomͦ
libet ea gesseruus transierint. ne quod res¬
nulla est. Aduuante dño ambo in numi¬
dia sumus: ⁊ nob̾ loco t̾rarũ inuicẽ ꝓpin¬
quamus. Rumor adme detulit adhuc te
uelle mecũ disputando exꝑiri de quęstione
quȩ nr̃am dirimit communionẽ. Uide ꝗͣ
breuit̾ omnes auferantur ambages. Ad hãc
epłam responde si placet: et fortasse sufficiet
non solũ nob̾. s ⁊ eis qui nos audire desiderãt.
Aut si non sufficiet scripta atq rescripta do¬
nec sufficiat repetantur. Quid enĩ nob̃ com¬
modius potit exibere. urbiũ quas incolimꝰ
tanta uicinitas: Ego eium statui nichil de hac
re agere uobiscum nisi ꝑ litteras: uel ne cui
nr̃m de memoria quod dicitur elabatur uel

Expanded text:
uia humilitatem nostram uestri reprehendunt, ideo sic epistulam praenotaui, quod in tuam contumeliam fecisse uidear, si non, ita mihi abs te ut rescribatur, expecto. de Carthaginiensi promissione tua uel nostra instantia quid multa commemorem? quo modo libet ea gesserimus, transierint, ne, quod resnulla est adjuvante Domino; ambo in Numidia sumus, et nobis loco terrarum invicem propinquamus. Rumor ad me detulit, adhuc te velle mecum disputando experiri de quaestione, quae nostram dirimit communionem. Vide quam breviter omnes auferantur ambages, ad hanc epistolam responde, si placet, et fortasse sunon solum nobis sed et eis, qui nos audire desiderant, aut, si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiat, repetentur. quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta uicinitas? ego enim statui nihil de hac re agere uobiscum nisi per litteras, uel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur, elabatur uel
Abbreviated transcription (Latin):
hic est qui baptirat: S non hinc ago. Ad illa
quȩ p̃sto sunt attende: ea quȩ oculos &̃ cecosfe¬
riunt intuere. Dampnati habent baptismũ:
⁊ inauditi non habent: Nominatĩ in scelere
scismatis exp̾ssi. ⁊ eiecti habent: & ignoti lon¬
ginqui ꝑegrini. ñquã accusati. ñ quã uidica¬
ti ñ habent: Quid de p̃cisa parte affricȩ rur¬
sus p̾cisi sunt habent ⁊ unde ipsũ euugłium
in affricam uenit non habent Quid plu¬
rib onero: Ad ista responde: Attende sacri¬
legiũ scismatis ur̃o concilio marimianistis exag¬
geratum. attende ꝑsecutiones ꝑ iudiciarias po¬
testates quas eis inrogastis. attende baptismũ
eorũ. quẽ cũ eis quos dampnastis recepistis. et
responde si potes utrũ habeatis aliquid unde
iniciatis nebulas imꝑitis: cur ab orbe t̾rarĩ
longe maiore scelere scismatis seꝑaremini: Qͣ
quod in marimianistis uos dampnasse glo¬
riamini. Par. xp̃uuncat in corde tuo:¬

Expanded text:
Hic est qui baptizat . Sed non hinc ago; ad illa Hic est qui baptizat . Sed non hinc ago; ad illa quae praesto sunt, adverte, ea quae oculos etiam caecos feriunt, intuere: damnati habent baptismum; et inauditi non habent! Nominatim in scelere schismatis expressi et ejecti habent; et ignoti, longe peregrini, nunquam accusati, nunquam judicati non habent! Qui de praecisa parte Africae rursus praecisi sunt, habent; et unde ipsum Evangelium in Africam venit non habent! Quid pluribus onero? ad ista responde. Attende sacrilegium schismatis vestro concilio Maximianistis exaggeratum; attende persecutiones per judiciarias potestates, quas eis inrogastis, adtende baptismum eorum, quem cum eis, quos damnastis, recepistis, et responde, si potes, utrum habeatis aliquid,. unde iniciatis nebulas imperitis, cur ab orbe terrarum longe maiore scelere schismatis separemini, quam quod in Maximianistis uos damnasse gloriamini. pax Christi uincat in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
piscopatũ non amiserant baptrzare utiq po¬
terant. Si autẽ amiserant gͦ ut eis quod ami¬
serant redderetur: redeuntes ordinari debe¬
bant. S noli tim̾e. Sicut certũ est cũ eosdẽ illoᷤ
episcopatu cũ quo lexierant remeasse. ita cer¬
tũ est omnes quosiꝰ marimiani scismate bap-¬
tirarũt sine ulla baptisii repetitione secum
ur̃e communione reconciliasse. Quib gͥ suf¬
ficimus lacͥmis plangere. recipi baptismum
maximianistarũ: ⁊ exufflari baptismũ orb̾
terrarũ. Siue auditos siue ĩ auditos siue ui¬
aut dampnauit aliquis ur̃m: Quẽ galat̾a¬
rũ. que ephesiorũ. quẽ colossensiũ. philippensi¬
um. thessalonicensiũ. ceterarũq omniũ ciui
tatum de quib dictũ est. ⁊ adorabunt in con¬
spectu eiꝰ uniu̾se patriȩ gentiũ. Ergo istorũ ba¬
ꝑtismus acceptatur. ⁊ illorũ exufflatur. qͥnec
istorũ est nec illorũ: s illius de quo dictũ est

Expanded text:
piscopatum non amiserant, baptizare utique popiscopatum non amiserant, baptizare utique poterant, si autem amiserant, ergo, ut eis, quod amiserant, redderetur, redeuntes ordinari debebant. sed noli timere; sicut certum est cum eodem illo episcopatu, cum quo exierant, remeasse, ita certum est omnes, quos in Maximiani schismate baptizarunt, sine ulla baptismi repetitione se cum uestra communione reconciliasse. Quibus igitur sufficimus lacrimis plangere recipi baptismum Maximianistarum et exsufflari baptismum orbis terrarum? siue auditos siue inauditos siue iuaut damnauit aliquis uestrum? quem Galatarum, quem Ephesiorum, quem Colossensium. Philippensium, Thessaltatum, de quibus dictum est: Adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium? Ergo istorum baptismus acceptatur, et illorum exsufflatur; qui nec istorum est nec illorum, sed illius de quo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tato &̃ maximianistarũ baptismũ recepistis:
Quotquot enĩ baptirauerunt quando mari¬
miano communicabat̃. cũ ꝙ̃ ipsos nominatĩ
idest felicianũ ⁊ p̃tectatũ de basilicis eorũ si¬
cut gesta testantur duiturno conflictu iudici¬
orũ expellere conaremini: quotquot gͦ eo tẽpe
baptirauerunt. nunc secũ ⁊ uob̾cũ habent. ñ so¬
lũ ꝑ egritudinũ ꝑicula. s q̃ ꝑ sollemynitates
pascales in tot eccł̃us ad suas ciuitates ꝑtinen¬
tib ⁊ in ipsis tam magnificis ciuita tib foris
in scelere scismatis baptizatos: quorũ nulli ba¬
ptisma repetitũ est. atq utinã ꝓbare possitiᷤ
eos quos foris in scelere scismatis felicianus et
p̃textatus tanquã inanit baptrrauerant ab
eis receptis intus quasi utiliter baptrzatos. Si
enĩ rursus baptizandi erant isti: rursus ordi-¬
nandi erant illi. Amiserant enĩ episcopatũ
receilentes a uob̾. si extra comiunionẽ urãm
baptirare non poterant Nam si discedentes e¬

Expanded text:
anistarum baptismum recepistis. quotquot enim baptizauerunty quando Maximiano communicabant, cum etiam ipsos nominatim, id est Felicianum et Praetextatum de basilicis eorum, sicut gesta testantur, diuturno conflictu iudiciorum expellere conaremini, quotquot ergo eo tempore baptizauerunt, nunc secum et uobiscum habent non solum per aegritudinum pericula sed etiam per sollemnitates paschales in tot ecclesiis ad suas ciuitates pertinentibus et in ipsis tam magnis ciuitatibus foris in scelere schismatis baptizatos, quorum nulli baptisma repetitum est. atque utinam probare possitis eos, quos foris in scelere schismatis Felicianus et Praetextatus tamquam inaniter baptizauerant, ab eis receptis intus quasi utiliter denuo baptizatos. si enim rursus baptizandi erant isti, rursus ordinandi erant illi; amiserant enim episcopatum recedentes a uobis, si extra communionem uestram baptizare non poterant; nam si discedentes e
Abbreviated transcription (Latin):
lecumq illud crimen fuerit dimitatur.
Quod utiq eum impuiitum uolumus.
p̾bamus. Et si constat ñ minus auctorẽ
quam ꝓbatorem teneri in omnib quȩ pee¬
cantur᷑. certum ẽ nos culpȩ societate uin

Expanded text:
alecumque illud crimen fuerit, dimittatur? alecumque illud crimen fuerit, dimittatur? quod utique, cum impunitum volumus, probamus. Et si constat non minus auctorem quam probatorem teneri in omnibus quae peccantur, certum est nos culpae socie
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito
uerabili ce unice
colendo patri
augustino: ma¬
cedłimus. Optatas
admodum sc̃ĩta¬
tis tuȩ litteras ac-¬
cepi ꝑbonefaciũ
uenerande legis
antistitem. quem eo magis receptum di¬
lexi. quod adme desiderata ꝑtulerat. ser¬
monem sc̃ĩtatis tuȩ & in columitatem:
dñe merito uenerabilis &r unice colende pa¬
ter. Itaq sine mora quod optabat obtinu¬
it Uerum qm̃ existit occasio: hoc ipsum
quantulumcumq ẽ quod admonitus in¬
dussi. nolo sine mercede remanere. Cupio
enim accipere ea quȩ mͥ commodes sine pen-¬
dentis incommodo: immo quȩ mͥ commo¬
des cum gła dependentis. Officium sacerdo¬
di ur̃i ẽẽ dicitis int̾uenire ꝓreis: & nisi op¬
tineatis offendi. quasi quod erat officii ur̃i
minimne reportetis. lic ego uehementer
ambigo. utrum istud ex religione desceu¬
dat. Nam si a dño peccata adeo ꝓbibent᷑.
ut ne pęnitendi quidem copia post pͥ¬
mam tribuatur: quemadmodum nos pos¬
sumus ex regione contendere. ut nobis qͣ

Expanded text:
omino merito venerabili, et unice colendo patri AUGUSTINO, MACEDONIUS. 1. Optatas admodum Sanctitatis tuae litteras accepi per Bonifacium venerandae legis antistitem; quem eo magis receptum dilexi quod a me desiderata pertulerat, sermonem Sanctitatis tuae et incolumitatem, domine merito venerabilis, et unice colende pater. Itaque sine mora quod petebat obtinuit. Verum quoniam existit occasio, hoc ipsum quantulumcumque est quod admonitus indulsi, nolo sine mercede remanere. Cupio enim accipere eam quae mihi commodet sine pendentis incommodo, imo quae mihi commodet cum gloria dependentis. 2 Officium sacerdotii uestri esse dicitis interuenire pro reis et, nisi obtineatis, offendi, quasi, quod erat officii uestri. minime reportetis. hic ego uehementer ambigo, utrum istud ex religione descendat. nam si a domino peccata adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religion
Abbreviated transcription (Latin):
ut mores nr̃i sunt. &e sceleris pęnam eu¬
puint sibi homines relaxari. ce id ꝓpter
quod scelus admissum ẽ possidere. Prohis qͦq
int̃ueniendum putat sacerdotium ur̃m:
de quib adeo futuris spes nulla ẽ. ut etiam
in p̃senti eadem criminis ratio ꝑseueret:
Nam qui tam ꝑuieacit̃ tenet ꝓpter quȩ
crimen admisit. ostendit se uͦbi licentia
fuerit similia peccaturum. Obhec gͥ cõ¬
sulo prudentiam tuam. & me hoc ambiguo
quo laboro absolui desidero: nec ob aliam
eausam consultum te putes. Ceterum hoc
mͥ ppositum ẽ. ut intcessorib p̃sertun ta¬
lisͤ meriti qualis tues. etiam gr̃as agam.
Pleraq enun quȩ sponte facere uideri nolo. ne
remissio seueritatis alios armet in cruni
na. opto bonis int̃cessorib relaxare: ut
quod libens concedo. salua seueritate iu¬
dicii. alt̾ius merito uideatur indultum.
De scͥptis sc̃itatis tuȩ aliqua mͥ ꝓmiseras.
&e ñ accepi. Queso ut ut nunc mittas. &¬
& adhanc meam epłam respondeas: ut

Expanded text:
ri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere. pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum, de quibus adeo futuri spes nulla est, ut etiam in praesenti eadem criminis ratio perseueret; nam qui tam peruicaciter tenet, propter quae crimen admisit, ostendit se, ubi licentia fuerit, similia peccaturum. Ob haec igitur consulo prudentiam tuam et me hoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque enim, quae sponte facere uideri nolo, ne remissio seueritana, opto bonis intercessoribus relaxare, ut quod libens concedo, salva severitate judicii, alterius merito videatur indultum. De scriptis Sanctitatis tuae aliqua mihi promiseras, et non accepi; quaeso ut vel nunc mittas, et ad hanc meam epistolam respondeas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riã nr̃i bonã habere dignatꝰ
es. qui ꝙ mͥ paucis sermone ꝓpͥo sc̃ȩ m̃tis
tuȩ de his que petierã in transitu signi¬
ficasti: aliqͣnta autẽ de opusculis scĩ con¬
prb̃i ieromimi adiunxisti: ut meã qͤstio¬
nẽ lectione eiꝰ oꝑis de scĩs scripturis exple¬
nuaremus: ad ea de qͥb scpͥta legi ꝓut
intellectꝰ exignus meae mediocͥtatis sen¬
tire potuit aut intelligere infra scpͥsi.
Cũ dĩ om̃ipotentis conditoris totiꝰ creat᷑ȩ
arbitͥo & potestate cuncta gerunt᷑. uł
ea que facta sunt uł que etiã futura suit̃.¬
scõꝵ uocib ꝓpħarũ cognoscunt᷑: qui
priꝰquã fierent. ea que futura erant
uoluntate diina hominib sunt lo¬
cuti. Unde satis admiratione plenũ ẽ.
si ea ds que p̃dici uoluit. ad hominũ
sensus penitꝰ ñ posse ꝑuenire consti¬
tuit: scđ̾m hoc capłm qͦd dñs beatis a.
qͥssimis libris eccłiaꝵ ñ ita scpͥtũ ẽ. ne¬
mo potest: s scriptũ ẽ. ñ ẽ ur̃m nosse

Expanded text:
riam nostri bonam habere dignatus es, qui et mihi paucis sermone proprio sanctae mentis tuae de his. quae petieram, in transitu significasti. aliquanta autem de opusculis sancti conpresbyteri Hieronymi adiunxisti. ut meam quaestionem lectione eius operis de sanctis scripturis explenuaremus, ad ea, de quibus scripta legi, prout intellectus exiguus meae mediocritatis sentire potuit aut intellegere, infra scripsi. Cum dei omnipotentis conditoris totius creaturae arbitrio et potestate cuncta geruntur, uel ea. quae facta sunt, uel quae etiam futura sunt uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti. unde satis admiratione plenum est, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituquissimis libris Ecclesiarum non ita scriptum est, « Nemo potest; » sed scriptum est, « Non e
Abbreviated transcription (Latin):
ro do dicunt. s a pͥncipe tenebrarũ.
Animas ñ solũ hominũ s etiã pecoꝵ
de dĩ ẽẽ substantia ꝙ om̃ino partes
dĩ ẽẽ arbitrant᷑. Dm̃ demiq bonũ ꝙ
uerũ. dicunt cũ denebraꝵ gente pu¬
gnasse. & partẽ suã tenebraꝵ pͥnci¬
pib miscuisse: eamq toto mundo
inqͥnatã ꝙ ligatã ꝑ cibos electoꝵ su
rant: ꝙ qͦd purgari de ipsa parte
dĩ ñ potuerit. in fine scłi et̃no ac pe¬
nali iunculo colligari: ut ñ solũ ui¬
olabilis ꝙ corruptibilis & contami¬
nabilis credat᷑ ds̃. cuiꝰ pars potuit ad
tanta mala ꝑduci: s ñ possit salti
totꝰ a tanta coinqͥnatione ꝙ immun¬
dicia & miseria. uł in fine scłi pur¬
gari. Nas cũ illis indolerabiles blasfe¬
nouit ẽẽ manifestauerit uobis. ñ solũ
in malliana.s in ipsa tota om̃ino pro¬
uintia.

Expanded text:
dicunt, sed a principe tenebrarum. Animas non solum hominum, sed etiam pecorum, de Dei esse substantia, et omnino partes Dei esse arbitrantur. Deum denique bonum et verum dicunt cum tenebrarum gente pugnasse, et partem suam tenebrarum principibus miscuisse, eamque toto mundo inquinatam et ligatam per cibos electorum srant: et quod purgari de ipsa parte Dei non potuerit, in fine saeculi aeterno ac poenali vinculo colligari; ut non solum violabilis et corruptibilis et contaminabilis credatur Deus, cujus pars potuit ad mala tanta perduci, sed non possit saltem totus a tanta coinquinatione et immunditia et miseria vel in fine saeculi purgari. 3. Has cum illis intolerabiles blasnovit esse, manifestaverit vobis, non solum in Malliana, sed in ipsa tota omnino provincia.
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ apłos testes consũmationis mũdi.
s nominis ꝙ resurrectionis suȩ uoluit
intelligi. Nam de temporib cognoscen¬
dis. ipse dũs monet. Quisnã ẽ fidelis ser¬
uus & prudens. qũe constituit dñs suꝑ
familiã suã ut det illis cibũ in tempore:
b eatꝰ ille seruus. quẽ ueniens dñs eiꝰ inuene¬
rit sic facientẽ. Familia xꝑi uerbo p̃dica¬
tionis pascit᷑: & fidelis famulꝰ inuenit᷑.
qui in tempore expectantib dnm̃ suũ.
necessariã ȩscam credentib prestat. Ma¬
lus enĩ seruus. sic rep̃hendit᷑. Quod si dixe¬
rit malꝰ seruus. mor̃a facit dñs m̃s uem¬
re: ueniet dñs eiꝰ in die qua nescit. ꝙ ho¬
ra qua ignorat. & reliqͣ. Item arguit tẽ
puis quͭare ñ cognoscat᷑ dicendo. Hypocri¬
tae. faciẽ cęli nostis ꝓbare. tempꝰ hoc
simis tẽporib instabunt tẽpora ꝑicu¬

Expanded text:
Non ergo Apostolos testes consummationis mundi, sed nominis et resurrectionis suae voluit intelligi. 3. Nam de temporibus cognoscendis ipse Dominus monet: « Quisnam est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempobeatus ille seruus, quem ueniens dominus eius inuenerit sic facientem! familia Christi uerbo praedicationis pascitur et fidelis famulus inuenitur, qui in tempore expectantibus dominum necessariam escam credentibus praestat. malus enim seruus sic reprehenditur: Quod si dixerit malus seruns: \'Moram facit dominus meus uenire\', ueniet dominus eius in die, qua nescit, et hora, qua ignorat, et reliqua. item arguit, quare tempus non cognoscatur, dicendo: Hypocritae, faciem caeli nostis probare, tempus hoc simis te
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ qͥ tenet mͥ teneat. donec de medi¬
o siat. Ectur e reuelabit᷑ ille iniquus.
quẽ dñs iħc int̾ficiet spũ oris sui. Item
dñs in ȩugłio increpat uidȩos. Et tu
si cognouisses tẽpꝰ uisitationis tuȩ. for¬
sitan ꝑmansisses. N unc autẽ abscondi¬
ta sunͣt ab oculis tuis. Et dñs sic p̃di¬
cat ad iudȩos. Penitentiã agite. Com

Expanded text:
tenet modo,teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. item dominus in euangelio increpat Iudaeos: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem absconsa sunt ab oculis tuis. et dominus sic praedicat ad Iudaeos: Paenitentiam agite, com
Abbreviated transcription (Latin):
quohorum sit uerum ignorare se confitetur.
Alid optat h tolerat. in nullo eorũ errat: qͥ
nenlaorum aut affirmat aut negat. Obse.¬
co tr ut me talem non sꝑnas quia et egote
aligo id affirmantẽ. quod uerumẽe desiõo
frtanto magis nolo fallaris quantomaois
amo quos pollic̾s. et quanto magis uioes pi¬
ulosum ẽẽ si falleris. daueniam: si onerosis
su scĩs sensib: tuis. Quanto enim racrius ꝓͥue¬
nit tanto me tecũ saltem ꝑ litt̾as loqui diu¬
nis delectauit.

Expanded text:
quid horum sit uerum ignorare se confitetur, quid horum sit uerum ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat, quia nihil eorum aut affirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id affirmantem quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quanto magis amo, quod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, si falleris. da ueniam, si onerosus fui sanctis sensibus tuis: quanto enim rarius prouenit. tanto me tecum saltem per litteras loqui diutius delectauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ sidei fuerint ut se ad scd̃i p̃dict᷑ conuer¬
tant: et dñmetiam tardantem fidelit̾ et pa¬
tient̾ expectent: abundabunt tamen obpba
et insultationes atq irrisiones inumicorussi.
mulidos in firmos a xp̃iana fide auertentium.
Quam fallaciẽ dicebatur cito ẽ uenturum.
uaute credunt quod dict scõs. tardius do.¬
nunum ẽc̃ uenturum: si falsum fuerit ui¬
Nenium. citius domino ueniente nullomodo
qu a crediderant turbabunt᷑ in fide. ẜ ino¬
yuato gaudio yfruent᷑. Qua ꝓpt̾ qui dicit
muis dominum ẽẽ uenturum: obtabilius
lquit s piculose fallit̃. Utinã gͦ sit uerũ
qua erit molestium: si non erit uerum. Qui
aite dicit lominũ tardius ẽe uenturũ etta¬
nen tredit sperat. amat eius aduentũ ꝓfe¬
e de tarditate eius etiam si fallit᷑ feliciter
falitur. Habebit enim maiorem patienciã
Abita erit: maiorem letitiã si non erit. Ac
ditir suauuis. iste creditur tutus. Qui autẽ

Expanded text:
tantae fidei fuerint, ut se ad secundi praedicta conuertantae fidei fuerint, ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter exspectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque irrisiones inimicorum, multos infirmos a christiana fide auertentium quam fallaciter dicebatur cito esse uenturus. qui autem credunt quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo qui ei crediderant turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum. qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius, etiam si fallitur, feliciter fallitur. habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam, si non erit. ac ditur suauius, iste creditur tutius. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
et oremus: quia et breuis atq incerta est u¬
ta ista: et nescimus tempꝰ. quando uentur̾
ẽ dñs. Euuangłium dicit. Uidete uigilate et
orate: nescitis enim quando tempus sit. Obse¬
cro te quid aliud dic̃e audimus hunc t̾tiũ q̃.
quod dic̾e audimus euuangłiũ: Omnes qui-¬
dem p̃ desiderio regni dr̃ ħ uolunt ẽẽ uerum
quod putat yrimus: s ħ scõs negat: Tertus
uero non negat aliquid horum. s ignorare
se fatetur. quis uerum dicat illorũ. ẜinde
si ħ factum fuerit. qͦd predixerat primus
gaudebunt cum illo scõs et tercuis. Omnes
enĩ manifestationem domini. Exultabunt
itaq citiꝰ uenisse quod diligunt. Si autem fa¬
ctum non fuerit et apparere ceperit. ħ potus
ẽẽ uerum. quod dicebat scõs. metuendum est
ne ĩpsas moras ꝑturbentur. qui crediderant
quod dixerat primus: et incipiãt dominiad¬
uentum non tardũ putare s nullũ: qui ui¬
des quantus sit int̾itus animarum: Quod si

Expanded text:
et oremus, quia et breuis atque incerta est iet oremus, quia et breuis atque incerta est ista uita et nescimus tempus, quando uenturus sit dominus". euangelium dicit: uidete, ui uigil ate et orate; nescitis enim quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus et euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc uolunt esse uerum quod putat primus; sed hoc secundus negat, tertius uero non negat aliquid horum, sed ignorare se fatetur quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factam fuerit quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt. exsultabunt itaque citius uenisse quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum quod dicebat secundus, metuendum est, ne inter ipsas moras perturbentur qui crediderant quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare, sed nullum : qui uides quantus sit interitus animarum. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
scit s cum se putat scire quod nescit. Remo¬
ueamus itaq seruum demedio illum malũ:
qui dicens in corde suo moram facit dominꝰ
meus uenire: dominatur conseruis suis: et
ebriosus conuiuando miscetur. Iste quippe
ꝓculdubio: domini sui odit aduentum. Quo
seruomalo remoto constituamus ante ocilo
tres bonos seruos. familiam dominicam aii¬
genter sobrieq tractantes: aduentum dñi si
sitienter desiderantes: uigilant̾ erpectantes.
fidelit̾ amantes. Si unꝰ eorum cituis. alt̾ tar¬
dius dominum putat ẽẽ uenturum. tertiu
suam de hac re ignorantiam confitetur. ꝗͣꝙͣ.
omnes consonent euuanglit quia omnes di¬
ligunt manifestationem domini. eamq de¬
sidant̃ et uigilant̾ expectant: udeamus
tamen quis ampluis consonet. Unus dicit.
Uigilemus et oremus: qr citiꝰ uenturꝰ est dñs
Alter dicit. Uigilemus et oremus quia breui¬
est et incerta uita ista. quamuis tardius
uenturus sit dominus. Tertiꝰ dicit. Uigilemꝰ

Expanded text:
scit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoscit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: Moram facit dominus meus uenire dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter expectantes, fideliter amantes. si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter expectant, uideamus tamen. quis amplius consonet. Unus dicit: \'Vigilemus et oremus, quia citius uenturus est dominus\'; alter dicit: \'Vigilemus et oremus, quia breuis et incerta est ista uita, quamuis tardius uenturus sit d
Abbreviated transcription (Latin):
quod certo sciebatur futurum. Multo minꝰ
mirandum ẽ. quod etiam ũbis p̃sentis temꝑiᷤ
usus ẽ: in eo quod illum idemtidem dixisseme¬
morasti: ꝓpt̾ spem quȩ reposita ẽ nob̃. quam¬
ante audistis in u̾bo ueritatis euuangłii: quod
aduenit inuos sicut et in omni mundo est fru¬
ctificans et crescens: quamius euuangłiũ ñdũ
mundum tenebat uniuersum S fructifica¬
crescendo uenturum: Si gͦ latet quando eccla
fructificante atq crescente. unuĩsus omnino
a mariusq ad mare orbis implebitur ꝓcul-
dubio latet. quando finis erit: Ante quippe
non erit: Ut autem tibi tanquam scõ homi¬
ni dĩ et sincerissimo fr̃i aꝑiam. de hac quȩsti¬
one quid sentiam: error quidem in utroq ui¬
tandus est: quantum ab homine uitari potest
siue citius siue tardiuis quam futurum est
dominus uenturus ẽẽ credatur. S mͥ quisꝗͣ
non uidetur errare: cum aliquid nescire se

Expanded text:
quod certo sciebatur futurum. Multo minus quod certo sciebatur futurum. Multo minus mirandum est, quod etiam uerbis praesentis: temporis usus est in eo, quod illum identidem dixisse memo rasti: Propter spem, quae reposita est uobante audistis in verbo veritatis Evangelii, quod pervenit in vos, sicut in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificao uenturum. si ergo latet. quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam, error quidem in utroque uitandus est. quantum ab homine uitari potest. siue citius siue tardius, quam futurum est, dominus uenturus esse credatur; sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se
Abbreviated transcription (Latin):
turum fuerat dixit. non quod iam factũ atq
com pletum: sicut et ipse ꝓph̾a quo usus estte¬
ste non ait. in omnẽt̾ram eriturus ẽ. s erxiit
inquit sonus eorum: quod utiq nundũ erat
factum. quale est etiam illud. foderuntma¬
niis meas et pedes: quoo tam longe postea.
factum nouimus. S ne istas ꝓphicastan¬
tum locutiones non et apsicas fuisse cre¬
nonne idem ipse apłs ait. que est ȩcla di uiui.
columꝑna et firmamentum ueritatis et sine
dubio magnum est pietatis sac̾ramentum qͦd
manifestatum est in carne iustificatũ ẽ inspũ.
apparuit anglis. p̃dicatum est ingentib credi¬
tum est in mundo: assumptum est in gloria:
Nemye manifestum est ħ quod in extremo po-¬
suit. etiã nunc nundum eẽ completum: quan¬
to magis tunc quando ista dicebat: Ecclã qͥppe
tunc assumetur in gła: quando dicetur: Ue-¬
nite benedicti patris mei: ꝑcipite regnum:
Et tamen tanquam factum fuisse dictũ est:

Expanded text:
turum fuerat, dixit, non quod iam factum atque turum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse crenonne idem ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatum est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, adsumptum est in gloria? nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit. etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc, quando ista dicebat! ecclesia quippe tunc adsumetur in gloria, quando dicetur: Venite. benedicti patris mei. percipite regnum; et tamen, tamquam factum fuisset, dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
in extremum t̾rae: tanquam ipsi soli quibus
runc loquebatur. tantum munus fuerint ĩ¬
pleturi: s. sicut eis solis uidetur dixisse quod
dixit. ecce ego uob̾cum sum usq in consũma¬
tionem seculi. Quod tamen eum uniũsȩ ecclae
ꝓmississe. quȩ alis morientib aliis nascentib
ħusq in scl̃i consummationem futura est qͥs
non intelligat. sicut eis et illud ait quod ad eoᷤ
omnino non ꝑtinet. et tamen sic dictũ ẽ tanꝙ̃
ad solos etiam ꝑti̾et: cum uideritis hec omĩa¬
fieri scitote qi ꝓper̃ in ianuis: Ad quos enim
ħ ꝑtinet. nisi ad eos qui in carne tunc erunit
cum omnia complebuntur: quantomagis
illud quod ex magna parte ꝑ eos agendum
fuit: quamuis et posteris eorum. eadem actio
seruaret᷑. Quod autem dixit apls. numqͥd
non audierunt. in omnem t̾ram exiuit sonꝰ
eorum. et in fines orbis t̾rae ũba eorum. quã-¬
ius locutꝰ sit p̃t̾iti temꝑis u̾bis. tam̃ quod fu-¬

Expanded text:
ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae promisisse, quae aliis morientibu:aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intellegat? sicut eis et illud ait. quod ad eos omnino non pertinet et tamen sic dictum est, tamquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: Numquid non audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod fu
Abbreviated transcription (Latin):
sne p̾dlicante: aut quomodo p̃dicabunt.
nisi mittantur: Mittet enim angłos suoᷤ
et congregabit ȩlectos suos aquatuor uen¬
us idest ab unuĩso orbe t̾rarum: In quib
gͥ gentib nundum est eccła. oportet ut sit.
llon ut omnes qui ibi fuerint credant: Om¬
nes enu gentes ꝓmissȩ sunt: non omnes
homines omnium gentium. Non enum.
omnium est fides Credit itaq omnis gens ĩ
omnib hominib qui electi sunt ante consti¬
tutionem mundi: in cet̾is non credit: et cre-¬
dentes odit. Quomodo enim et illud imple-¬
bitur. eritis odio omnib gentib ꝓpt̾ nomen
meum: nisi in omnib gentib sint. et qui ode¬
rint et quos oderint: Quo pacto gͥ ab apłis
est p̃dicatio ista completa. quando adhucuq
sunt gentes. quod certissimum ẽ nobis in qͥb
mͦ cepit: et in quib nondum cepit impleri:
Non itaq sic dictum ẽ apłis. eritis mͥ testes in
ihrłm et in tota uidea et in samaria. et usq

Expanded text:
sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Mittit enim Angelos suos, et congregat electos suos a quatuor ventis , id est ab universo orbe terrarum. In quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium; non enim omnium est fides. credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint, et qui oderint et quos oderint? Quo pacto igitur ab apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes, quod certissimum est nobis. in quibus modo coepit et in quibus nondum coepit impleri? non itaque sic dictum est apostolis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque
Abbreviated transcription (Latin):
habunt eum unusquisq de loco suo: omnes
isuls gentium. Omnes insulȩ dixit tanꝙ̃
dicet omnes etiam in sulȩ. hinc ostendens
niam nulla relinquatur trarũ ubi nonsit
Nła quanto nulla relinquit᷑ insularum:
quarum nonnullȩ etiam in occeans sunt con¬
mite. Et quasdam earum euuangłiũ iam
sisceyisse didicimus. atq ita etͣ insulis suglẽ
qubꝙ impletur quod dictum est domi¬
nabitur a mari usq ad mare. quo unaqueꝙ
quȩ tanquam omnium quodamiñ marima
insula est.: quia et ipsam cingit occeanus.
aͥo cuius littora in occidentalib partib eccle¬
siam ꝑuenisse iam nouimus: et quocumq
litorum eius nondũ ꝑuenit. ꝑuentura ẽ:
utiq fructificando atq crescendo: Sigͦ qr
ut omnes gentes. quotquot fecit ds̃. adorẽt
cum: quomͦ adorabunt eum: nͥ inuocent
tum: Quomͦ autem inuocabunt eum: in ꝙ̃.
non crediderunt: Aut quomͦ credent ei qͣm
non audierunt: Quomodo autem audiẽt.

Expanded text:
orabunt eum unusquisque de loco suo, omnes orabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam diceret \'etiam omnes insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum, ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisse didicimus. atque ita et in insulis singulis quibusque impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeqquae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo,ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo credent, quem non a
Abbreviated transcription (Latin):
modo dicitpotest recte istos ad ꝓmissionem
dĩ non ꝑtin̾e: Non enim romanos sed omns
gentes dominus semini habrahe. mediaqͥis
uiratione ꝓmisit. Ex qua ꝓmissione iamfa¬
ctum est. ut non nulle gentes quȩ non tene¬
tur ditione romana reciperent euuangliu
ꝙ ad uingentur eccłae quȩ fructificat et cre¬
ne scit in uniu̾so mundo. Adhuc enim haber qͦ
crescat: donec fiat quod de.xp̃o in salomonsꝰ
sigura ꝓphatum ẽ Dominabitur a mariũꝙ
ad mare: et aflumine usq ad t̾minos orbisĩ
rae: aflumine scilicet ubi baptizatus ẽ:quia
inde cepit euuangliũ p̃dicare. Amari aut̃
isq ad mare totus est orbis cum omnib q̃mn
ipłeditur alit̃ alia ꝓpħia. omnes gentes q̃tast
si si uenent et ad orabunt aoram ce ilomine
son eumn de locis slis migrando uenient su
bas sus credendo. De credentib quipe dñs
ara: Nemo potest uenire ad me nisi datũei
qierit a patre med Apb̃a autem dicit. Etad¬

Expanded text:
modo recte dici potest istos ad promissionem modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos rae . A flumine scilicet ubi baptizatus est, quia inde coepit Evangelium praedicare: a mari autem usque ad mare totus est orbis cum omnibus gentimplebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
tradicat. p̃sertim qi in talib diuinorũ eloqu¬
orum obscuritatib quib nr̃as intelligenti
d̃õ placuit exerce non solum alius alio moi¬
turacutiꝰ eorũ qui scͥpturas sc̃ãs non impbabi¬
liter tractant. s etiã quilib& unus illoru a¬
quando minus: aliquando meliuis intelioit
Nescio tamen utrũ intueri aliquid certius in
in epła priore iam posui: quando euugli
mundus uniu̾sus impleatur. Quod enĩ yni¬
factum: non ita eẽ certis documentis ꝓbau.
Sunt enim apud nos h est in affrica barba¬
rȩ innumerabiles gentes. in quib ñdum t̾
p̃dicatum euuangłium ex his qui ducuit
inde captiui ⁊ romanorum seruitis sa mi¬
scentur cotidie nob̾ ad disce in ꝓmptu est
Pauci tamen anni sunt. ex quo quid ã eoꝵ
rarissimi atq paucissimi qui pacati roma¬
nis finib adherent: ita ut non habeant reges
suos. s suꝑ eos p̃fecti a romano constituant᷑
testate romana. ꝓrsus nec religione. xp̃iana
in suorum aliquib detinentur: neq ullo

Expanded text:
tradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouetur acutius eorum, qui scripturas sanctas non inprobabiliter tractant, sed etiam quilibet unus illorum aliquando minus aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in in epistula priore iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim pufactum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituanturtestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo
Abbreviated transcription (Latin):
signum inquit filii hominis in celo. et tunc
plangent se omnes tribus t̃rae. et uidebunt
filium hominis uenientem in nubib caeli ĩ
uirtute multa et maiestate. et mittet ange¬
los suos cum tuba et uoce magna. et congre¬
gabunt ȩlectos eius. a quatuor uentis: a sũ¬

Expanded text:
inquit, signum filii hominis ininquit, signum filii hominis inplangent se uniuersae tribus terrae, et uidebunt filium hominis uenientem in nubibus caeli cum uirtute multa et maiestate. et mittet angelos suos cum tuba et uoce magna, et congregabunt electos eius a quattuor angu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum tam ramus eius tener fuerit: ⁊ nata fuerĩt
folia: cognoscitis qi in ꝓrrimo est estaᷤ Sic et
uos cum uideritis hȩc fieri: scitote quod in pro¬
ximo sit in hostiis. Quid ẽ cum iuderitis haec
fieri. nisi ea quȩ sup̃ra dixit in qͥb ẽ etiã illd
quod ait. et tunc uidebunt filium hominis
uenientem in nubib cum urtute multa
et gloria. et tunc mittet angl̃os suos. et con¬
grebabit electos suos: Non itaq tunc erit
finis. s tunc erit in ꝓrimo: An dicendum ẽ
non omnia que supra commemorata sunt.
ẽẽ intelligenda ubiait. cum uideritis haec
fieri ẜ aliqua eorum: hiuidelicet excepto. qd̾
dictum est. et tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ
et cet̾a: Ipse quippe finis erit non tunc ꝓrrimꝰ
erit. S matheus aꝑuit. nullis exceptis accipi¬
endum quod positum est: cum uideritis hec
fieri. Nam & apud ipsum cũ dictũ ẽẽt. et uir¬
tutes cȩlorũ mouebuntur. et tunc apparebit

Expanded text:
cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint folia, cognoscitis, quia in proximo sit aestas; sic et uos cum uideritis haec fieri, scitote, quod in proximo sit in ostiis. quid est \'cum uideritis haec fieri\' nisi ea, quae supra dixit? in quibus est etiam illud, quod ait: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos. non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. An dicendum est non omnia, quae supra commemorata sunt, esse intellegenda, ubi ait: Cum uideritis haec fieri, sed aliqua eorum hoc uidelicet excepto, quod dictum est: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem et cetera? ipse quippe finis erit, non tunc proximus erit. sed Matthaeus aperuit nullis exceptis esse accipiendum, quod positum est: Cum uideritis haec fieri; nam et apud ipsum cum dictum esset: Et nirtutes caelorum monebuntur, et tunc apparebit,
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem: Uidete ficulneam: et omnes arbo.¬
ris. Cum ꝓducunt iam ex se fructũ: scitis qm̃
ꝓpe est estas. Ita et uos cum uideritis haec fi
iri : scitote quoniam ꝓpe est regnum cd̃i. Cum
gͥ dicit. cum uideritis haec fieri. quȩ intelli¬
Sre pot̾iunus: nisi ea quȩ supͣ commemorata
sunt In his est autem. etiam quod ait. Et ũ
hotestate magna ⁊ maiestate. Pinde etiã.
hcum uisum fuerit: non iam erit regnum
q̃ s ꝗpe erit Hunc ordinem uidemus.
et dduos alios euuangłistas tene. Apud martũ
enum cum dictum eẽt ⁊ uirtutes quȩ sunt in
caelis mouebuntur: et tunc inquit uidebunt
filium hominis uenientem in nubib cumuir¬
tute multa et gła. Deinde subiungit quod
lucas non dixit. Et tunc mittet angłis suos
et congregabit ȩlectos suos aquatuor uentis:
a summo terrae usq ad summũ cȩli. Tunc qd̾
ille de ficu et de aliis arborib iste de sola ficu
ponens a ficu autem inquit discite parabolã:

Expanded text:
litudinem: Videte ficulneam, et omnes arbolitudinem: Videte ficulneam, et omnes arbores: cum producunt jam ex se fructum, scitis quoniam prope est aestas. Ita et vos cum videritis haeri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Cum ergo dicit, Cum videritis haec fieri; quae intelligere poterimus, nisi ea quae supra commemorata sunt? In his est autem etiam quod ait, Et tunc potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixit: Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor uentis a summo terrae usque ad summum caeli. tunc, quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam.
Abbreviated transcription (Latin):
uerumetiã in nube uenturꝰ quoniam sic
uslit sicut abiit. & nubes suscepit eum abe¬
atem. S horum duorum quid h potius eli¬
endum sit: iudicare difficile ẽ. Promptior
qudem sensus ẽ. ut quisq cum auoierit uel
aperit. s tunc uidebunt silium hominis ue¬
mintem in nube cum potestate magna et
maiestate. ipsum prorsus accipiat eius aduen¬
um non ꝑ eccłam. s ꝑ se ipsum quandouen¬
tunus ẽ ad uiuos ⁊ mortuos uidicandos S
quoniam scripturȩ scrutandȩ sunt. necear
suꝑficie debemus ẽẽ contenti. quȩ ad exerci¬
rationem nrãm ita modificatȩ sunt. ut altiꝰ
se penetrari uelinit: diligent̾ sunt inspicien¬
da sequentia. Cum enim dixisset. et tunc
uidebunt filiũ hominis uenuientem in nu¬
he cũ potestate magna et maiestate adiun¬
ait atq ait. His autem fieri incipientib re¬
spicite et leuate capite ur̃a: quoniam appro¬
pinquat redemptio ur̃a. Et dixit illis simi¬

Expanded text:
uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit uel legerit: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, ipsum prorsus accipiat eius aduentum non per ecclesiam sed per se ipsum, quando uenturus est ad uiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et leuate capita upinquat redemptio vestra. Et dixit illis simi