comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ: et uitas dñi ꝑueniat usq ad
nubes quibꝰ mandatũ ẽ ne suꝑ incre¬
dulũ ifrł imbrẽ pluerẽt: s ut riga.¬
rẽt arua gentiliũ: ⁊ torrentẽ spinaꝵ
ac mare mortuũ dulcorarẽt. Oa gͥ ut
uerꝰ heliseꝰ steriles in me ⁊ mortuas
aquas uuinficet : et apłoꝵ sale quibꝰ
di̾at uos estis sal tĩe. meũ munus¬
culũ condiat. qr om̃e sacͥficiũ qđ absq

Expanded text:
suorum, et ueritas domini perueniat usque ad nubes, quibus mandatum est, ne super incredulum Israhel imbrem pluerent, sed ut rigarent arua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrific
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ exeuntia de sepuleris uener̃ in
scã cui.tatẽ et apparuer̃ multis. Sc̃ã
ciuitatẽ ierosolimã debemꝰ accipere
ad distinctionẽ omiũ ciuitatũ: que
tẽ idolis seruebãt. In hac enĩ sola
fuit tẽplũ ⁊ uniꝰ dĩ eultꝰ et uera religio.
gentẽ dñm susceꝑunt. Deinde ux¬
ta anagogen dicen tũ qđ in clamã
te iħu. et emitente spm suũ. uelu
templi scissũ sit in duas partes a
sũmo usq deorsũ et om̃ia legis
reuelata mist̾ĩa ut que priꝰ recõdita
tenebant᷑ uniu̾sis gentibꝰ ꝓderẽt᷑
In duas aut̃ partes: in uetꝰ i norui
instrum̃tũ &a sũmo usq deorsũ:
ab ũcio aũ mundi qñ hõ cond̾itꝰ ẽ.

Expanded text:
ntia de sepulchris uenerunt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. sanctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinctionem omnium ciuitatum, quae tunc idolis seruiebant; in hac enim sola fuit templum et unius dei cultus et uera religio. gentem dominum susceperunt. Dein iuxtte Jesu, et emittente spiritum, velum Templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a donationũ que ab apło descͥpta
memorauimꝰ et qđ magis necessa-¬
riũ erat diu̾sitatẽ linguaꝵ uniu̾saꝵ
gentiũ ut annunciat᷑i ap̃m nullo ege-¬
rent int̾p̃te. Uñ ⁊ in licaonia cũ au¬
dissent paulũ et barnaban loqͥ linguiᷤ
suis. dõs in homines cou̾sos ẽẽ cre¬
tribunalia et regũ purpuras ñ time-
dixerat. Cũ aut̃ tradẽt uos nolite cogi¬
tare qͦmͦ aut quid loquainini Dabit᷑
enĩ uob̾ in illa hora qͥd loqͣmini.

Expanded text:
a memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse cretribunalia et regum purpuras non timebandixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora, quid lo
Abbreviated transcription (Latin):
tarẽt ꝓmissionẽ patris qͣm audistis ꝑ os
gelii scd̃m ioħ̃m eo die quo refurrexe.¬
rat idẽ die dñico clausis ianuis ad apo.¬
stolos introisse nairat᷑ ⁊ dixisse eis sodo
par uob̾. et intulisse. sic̃ misit me
pater et ego mitto uos. Et cũ hoc dix¬
isset insuflaint &. dĩ eis. accipite sp̃m¬

Expanded text:
m audistis per ogelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite sp
Abbreviated transcription (Latin):
uit et inde ꝑ romã ad ispamas ire
festinat. gr̃as agit dõ qd cunctis apłis¬
linguis mag̃ linguis loquat᷑. Qͥ enĩ
multis gentibꝰ annunciaturꝰ erat
multaꝵ linguaꝵ acceꝑat gr̃ã. Que
reꝓmissio sp̃s scĩ die decimo pꝰ ascẽ¬
sionẽ saluatoris cõpleta ẽ lucha re¬
ferente qui scripsit. Cumq cõplerẽt᷑
illis. Tẽ completũ ẽ illud qdđ legit᷑
in iohel. Et erit in nouissimis diebꝰ
dic̃ dñs effundã de sp̃u m̃o suꝑ
om̃e carnẽ et ꝓpħabũt filii ur̃i et

Expanded text:
uit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. quae repromissio spiritus sancti die decimo post ascensionem saluatoris expleta est Luca referente, qui scribit: cumque conplerentur illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et
Abbreviated transcription (Latin):
cantꝰ diu̾sis appellasse nomibꝰ. Maths
enĩ scribit uesꝑe sabbi. ia est sero
ñ incipiente nocte s iam ꝓfunda
et magna ex parte tͣnsacta apparuisse
dñm marie magdalene. et apparuisse
uesꝑe sabb̃i illucescente in unã sabbi.
ñ absolute dixisse una aut̃ salb̃i ue¬
nit marie magdalene mane ad sepul¬
crum: s addidisse cũ ad huc eẽt tene¬
bre. E iusdẽ gͥ atq uniꝰ tp̃ris id ẽ medie
noctis et galloꝵ cantꝰ. alt̾m tͦinẽ. alt̾m

Expanded text:
cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum fin
Abbreviated transcription (Latin):
sco. Nec moysos dedit uob̾ panem
uerũ. s dñs ib̾s ipse coninua et
coniuuiũ est ipse comedẽs et qͥ
comedit᷑. Illiꝰ bibimꝰ sanguinẽ et
sine ipso potare ñ possumꝰ et coti¬
die in sacͥficiis eiꝰ de genimine ui¬
tis uere ⁊ uinee sorech que int̾p̃tat᷑
electa. rubentia musta calcamꝰ ⁊ no-¬
uum ex his uinũ bibimꝰ in regno
patris nequaquã in uetustate litt̃e
s in nouitate sp̃s canentes cantiẽ
nouũ qđ nemo pot̾ canere. nͥ in
regno eccłie qđ iegnũ patris est.
Hunc panẽ et iacob patriareha co-¬
dñs as̃ mecũ ⁊ ded̾it mͥ panẽ ad
uescendũ et uestim̃tũ ad oꝑiendũ.

Expanded text:
sancto. nec Moyses dedit nobis panem sancto. nec Moyses dedit nobis panem uerum, sed dominus Iesus, ipse conuiua et conuiuium, ipse comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumus et cotidie in sacrificiis eius de genimine uitis uerae et uineae Sorech, quae interpretatur \'electa\', rubentia musta calcamus et nouum ex his uinum bibimus in regno patris nequaquam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus canentes canticum nouum, quod nemo potest canere nisi in regno ecclesiae, quod regnum patris est. hunc panem et Iacob comedere patriarcha cupdominus deus mecum et dederit mihi panem ad ue
Abbreviated transcription (Latin):
poralit̾ eẽ contendit.: ⁊bibiturũ uinũ
qd̃ ex illo tpr̃e usq ad consumationẽ
mundi nõ bib̾it. Nos aut̃ audiamus
panẽ quẽ fregit dñs. deditq discipłis
eẽ corpꝰ dñi saluatoris ipso dicente ad
eos. accipite et comedite hoc est corpꝰ
meũ et calicem illũ ẽẽ de quo itm̃ lo¬
cutꝰ est. Bibide ex hoc om̃s. Hic est
enim sanguis m̃s noui testam̃ti qͥ
ꝓ multis effundet᷑ in remissionẽ
peccoꝵ. Iste ẽ calix de quo in ꝓpħa
legimꝰ. Calicẽ salutaris accipiã ⁊ nom̃
dñi iuocabo. & alibi. Calix m̃s ĩebriãs
quam preclarus est. Si gͦ panis qui
descendit de celo corpus est dñi. et
uinũ qđ discipłis dedit sanguis illiꝰ
las repellamꝰ. et ascendamꝰ cũ dño
cenacłm magnũ stratũ atq mũda¬
tũ & accipiamꝰ ab eo sursũ calicem
noui testam̃ti ibiq cũ eo pascha ce¬
lebrantes mebriem᷑ uino sobrieta.¬
tis. Nõ est enĩ regnũ dĩ cibꝰ ⁊ potꝰ
s usticia et gaudiũ et pax ĩ spũ

Expanded text:
e contendunt et bibiturum uinum, quod ex illo tempore usque ad consummationem mundi non biberit. nos autem audiamus panem, quem fregit dominus deditque discipulis, esse corpus domini saluatoris ipso dicente ad eos: accipite et comedite, hoc est corpus meum, et calicem illum esse, de quo iterum locutus est: bibite ex hoc omnes; hic est enim sanguis meus noui testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. iste est calix, de quo in propheta legimus: calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo, et alibi: calix meus inebrians quam praeclarus est! si enim panis, qui de caelo descendit, corpus est domini et uinum, quod discipulis dedit, sanguis illius las repellamus et ascendamus cum domino cenaculum magnum, stratum atque mundatum et accipiamus ab eo sursum calicem noui testamenti ibique cum eo pascha celebrantes inebriemur uino sobrietatis. non est enim regnum dei cibus et potus, sed iustitia et gaudium et pax in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ sodoma ⁊ egiptꝰ: ut edificaret᷑
ꝓ ea nora ciuitas. qͣm fluminis impetꝰ
letificat. ⁊ de medio egralit᷑ fons qͥ tociꝰ
orbis amaritudinẽ mitigauit: ut mise.¬
rabilis isrł ruinas tẽpli nudatis plan.¬
gat lacertis et in xp̃m turba creden¬
tium noua cotidie uideat eccł̃ie tecta
consurg̾e: et dicat sẏon. angustꝰ mͥ locꝰ
ẽ. impleatqͦ illud qđ in isaia scͥtũ ẽ.
D̾ erit sepulcrũ eiꝰ inclitũ¬

Expanded text:
ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angustus mihi locus est impleaturque illud, quod in Esaia scriptum est: et erit sepulc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ paruis magna recipere. et̃na ꝓ bre¬
iunbꝰ. ꝓ morit᷑is sẽꝑ uiuentia & habere
anm̃ debitorẽ. Si qua aut̃ uidua ht̃
lib̾os. ⁊ maxime si nobił familie est
egentes filios ñ dimittat. s ex qͣuali¬
tate ut menun̾it pͥmũ am̃e sue. et
ipsã putet eẽ de filiis. et parciat᷑ po.¬
cuis cũ libis quã om̃ia filiis derelin.
coheradẽ. Respondeb̾. difficile durũ ẽ
contͣ naturam. S d̃ñm tͥ audies respõ¬
dentẽ. Ii pot̃ caꝑe capiat et si uis eẽ
ꝑfecta ñ tͥ iugũ necessitatis imponit
s potestati tue lib̃um concedit arbitͥũ
Uis ẽẽ ꝑfecta. et in pͥmo stare fastigio
dignitatis: Fac qđ fecer apłi. Uende¬

Expanded text:
na pro breuibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si qua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae et ipsam putet esse de filiis et partiatur potius cum liberis, quam omnia filiis derelinqucoheredem. respondebis: \'difficile, durum est, contra naturam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui potest capere, capiat . et si uis esse perfecta, non tibi iugum necessitatis inponit, sed potestati tuae liberum concedit arbitrium. uis esse perfecta et in primo stare fastigio dignitatis? fac, quod fecerun
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ht̃ duas tunicas inqͥt. det alt̾am
nõ hñti. Qd̃ si sritie frigora sint. et
alpine niues. que nõ duabꝰ et tribus
tunicis. s uix pecudũ pellibꝰ repellũt᷑
Q uicqͥd gͦ corpra nr̃a defende pot̾. et
humane succiurere fragilitati quos
nudos nat᷑a ꝓfudit hoc una appellã¬
da est tunica. Om̃e qđcũq in pre.¬
sentibꝰ alim̃tis necessariũ ẽ. hoc uniꝰ
Uñ p̃ceptũ ẽ ne cogitetis de crastino
quit uictũ ⁊ uestitũ his condenti simꝰ.
Si plus habes quã tͥ ad uictũ uestitũq
necessariũ ẽ illud eroga. In illud de.¬
bitricẽ te ẽẽ noũis. A nanias ⁊ saphi.¬
ra apłi m̾uere sententiã quia sua
timide reseruar̃. E rgo ne inquies
puniendꝰ ẽ qui sua nõ ded̾it: Mim¬
me. Puniti sunt quia m̃tiri uoluer̃
spĩn scõ. et reseruantes necessuria
aũ uidua uiu̾e debeat breui sermone
apls comprebendit dicẽs. Que ĩ de¬
liciis ẽ÷ uiuẽs mortua ẽ. Snos in
duobꝰ libellis quos ad furiã et salumã

Expanded text:
Qui habet duas tunicas, det alteram non habenti . Quid si Scythiae frigora sint, et Alpinae nives, quae non duabus, et tribus tunicis, sed vix pecudum pellibus repelluntur? ? quicquid ergo corpora nostra defendere potest et humanae succurrere inbecillitati, quos nudos natura profudit, hoc una appellanda est tunica et, quicquid in praesentibus alimentis necessarium est, hoc unius unde praeceptum est: ne cogitetis de crastino,quit, uictum et uestitum his contenti sumus. si plus habes, quam tibi ad uictum uestitumque necessarium est, illud eroga, in illo debitricem esse te noueris. Ananias et Sapphira apostoli meruere sententiam, quia sua timide reseruarunt. \'ergone\', inquies, \'puniendus est, qui sua non dederit? \' minime. puniti sunt, quia mentiri uoluerunt spiritui sancto et reseruantes necessaria autem uidua uiuere debeat, breui sermone apostolus conprehendit dicens: quae in deliciis est, uiuens mortua est et nos in duobus libellis, quos ad Furiam et Saluinam
Abbreviated transcription (Latin):
apłs loquit᷑. tm̃ ut pauꝑũ memores
eẽmꝰ. Ob quoꝵ refrigeria laborant
paulꝰ et barnabas in eccłiis gentiũ. ut
collecte f̾iant. ꝑ pͥmã sabb̾i: et hãc
ipsam oblationẽ ñ ꝑ alios s ꝑse de.
fferre festinãt. his qui suas ꝓ aͦ ami¬
sere substãcias. qͥ ꝑsecutiones passi
sũt qui dixer̃ patͥ suo ⁊ matri. et¬
uaoribꝰ et lib̃is ñ nouimꝰ uos. hii

Expanded text:
s loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, ob quorum refrigeria laborant Paulus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui persecutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. h
Abbreviated transcription (Latin):
nõ reꝑer̃ credid̾unt eũ ab inferis re¬
siurexisse. Alii putant pͥmũ eẽ qã
a ioħe nairatũ est. uenisse mariã
magdalenã ad sepulcrũ et uidis.¬
se reuolutũ lapidẽ et postea re-¬
gressã cũ apłis petro et ioħ̃e solã
ad monum̃tũ remansissẽ: et ic.¬
curo adhuc incredulam a dño
fuisse correptã reu̾sãq domũ rur¬
sũ ad sepulcrũ uenisse cĩ maria.
et ab angło monitã earuntẽq de
monum̃to adorasse dnm et tenuisse
pedes eiꝰ: qͣndo ab eo parit audier̃.
auete ⁊ ille accesser et tenuer̃ pedes
ens. et adorauer̃ eũ. Que in tm̃ ꝓf̾e.¬

Expanded text:
non reppererant, crediderunt eum ab inferis non reppererant, crediderunt eum ab inferis surrexisse. alii putant primum esse, quod a Iohanne narratum est, uenisse Mariam Magdalenen ad sepulchrum et uidisse reuolutum lapidem et postea regressam cum apostolis Petro et Iohanne solam ad monumentum remansisse et idcirco adhuc incredulam a domino fuisse correptam reuersamque domum rursum ad sepulchrum uenisse cum Maria et ab angelo monitam exeuntemque de monumento adorasse dominum et tenuisse pedes eius. quando ab eo pariter audierunt: hauete. et illae accesserunt et tenuerunt pedes eius et. adorauerunt eum, quae in t
Abbreviated transcription (Latin):
portari. sumq ib̃s appellasset eã
atq dixrisset maria. ut quẽ facie
ñ agnoscebat uoce intelligeret:
putans dñm nũcuparat: dĩ filiũ re-¬
surgentẽ magistrũ uocat. Itaq ad eã
que querebat uiuentẽ cũ mortuis. q̃
enore femineo et imbecillitate mulie.¬
bri huc illucq cuirebat et corpꝰ quere.¬
bat occisi cuiꝰ pedes uiuentis tenuerat:
loquit᷑ dñs et dicit. Noli me tangere.
Tibi enĩ nondũ ascendi ad patrẽ meũ.
& est sensus. Quẽ mortuũ queris ui.¬
uentẽ tangẽ ñ mereris. Si me necdũ
putas ascendisse ad patrẽ. s hominũ
fraude sublatũ : meo tactu indigna
es. Hoc aut̃ dicebat ñ ut studiũ q̃rẽtis
obtũdet. s ut dispensationẽ carnis
assũpte in diuinitatis głã sciret
credẽ deb̾et regnare cũ patre. Uñ
et apłi maioris fidĩ sunt: qui absq
angłor uisu absq ipsiꝰ saluatoris
aspectu pꝰ qͣm corpꝰ eiꝰ in monum̃to

Expanded text:
portari. cumque Iesus appellasset eam portari. cumque Iesus appellasset eam atque dixisset: \'Maria\', ut, quem facie non agnoscebat, uoce intellegeret, putans dominum nuncuparat, dei filium resurgentem magistrum uocat. itaque ad eam, quae quaerebat uiuentem cum mortuis, quae errore femineo et inbecillitate muliebri huc illucque currebat et corpus quaerebat occisi, cuius pedes uiuentis tenuerat, loquitur dominus et dicit: noli me tan g ere, tibi enim nondum ascendi ad patrem meum. et est sensus: \'quem mortuum quaeris, uiuentem tangere non mereris. si me necdum putas ascendisse ad patrem, sed hominum fraude sublatum, meo tactu indigna es\'. hoc autem dicebat, non ut studium quaerentis obtunderet, sed ut dispensationem carnis adsumptae in diuinitatis gcredere deberet regnare cum patre. unde et apostoli maioris fidei sunt, qui absque angelorum uisu, absque ipsius saluatoris aspectu, postquam corpus eius in monumento
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dñm uidẽ desid̾ans. conũsaq retro:
uidit iħm stantẽ. et nesciebat qr iħs
erat. Non quo uiata manicheũ et alios
hereticos formã dñs uultũq młctss
et ꝓ uoluntate diu̾sus ac uariꝰ uidet᷑: s
quo maria obstupefacta miracło. orto¬
lanũ putaret quẽ tanto studio require.
bat. Itaq et dñs hisdẽ u̾bis quibꝰ ⁊ angłi
loquit᷑ ad eam. Mulier quid ploras:
Additq de suo. Quẽ queris: At illa dix̃.
dñm ñ de confessione uere fidei salua.¬
torem uocat. s humilitate et timore
ortolano defert obsequiũ. Et uide qͣn.¬
ta ignorantia quẽ custodiebat cobors
militũ cuiꝰ sepulcro angłi p̃sidebãt. ab
uno ortolano arbitrat᷑ ablatũ. et igno.¬
rans imbecillitatẽ femineã tantaꝵ
uiriũ se repromittit: ut corpꝰ uiri et
ꝑfecte etatis qđ ut cet̃a taceam centũ
libris mure cucũligatũ erat esti.¬
maret ab una et pauida muliere posse

Expanded text:
nisi dominum uidere desiderans conuersaque retro nisi dominum uidere desiderans conuersaque retro uidit Iesum stantem et nesciebat, quia Iesus erat, non quo iuxta Manicheum et alios hereticos formam dominus uultumque mutasset et pro uoluntate diuersus ac uarius uideretur, sed quo Maria obstupefacta miraculo hortulanum putaret, quem tanto studio rebat. Itaque et Dominus iisdem verbis, quibus et Angeli, loquitur ad eam: Mulier quid ploras? Addiditque de suo, quem quaeris? At illa responDominum non de confessione verae fidei Salvatorem vocat: sed humilitate, et timore hortulano defert obsequium. Et vide quanta ignorantia. Quem custodiebat cohors militum, cujus sepulcro Angeli praesidebant, ab uno hortulano arbitratur ablatum et ignorans inbecillitatem femineam tantarum se uirium repromittit, ut corpus uiri et perfectae aetatis, quod-ut cetera taceam-centum libris myrrae circumlitum erat, aestimaret ab una et pauida muliere posse
Abbreviated transcription (Latin):
sub tinta ustodie dignitate ñ credet
ab hom̃ibꝰ potuisse furari qui ministris
angłis seruabat᷑. Dicuntq ei angłi qͦs
cernebat. Mulier quid ploras: Scd̃m
illud qd̾ dñs loquit᷑ ad matrẽ. Qͥa mͥ et tͥ
est mulier: Nondũ uenit hora mea
ut ex eo qd̾ appellauer̃ mulierẽ arguerẽt
frustra plorantẽ. dicentẽ. quid ploras:
In tm̃ aut̃ maria magdalene obstu.¬
pefacta torpuerat. et fidẽ miracłis
t̾ritam quasi in caligine possidebat:
ut ne angłoꝵ qͥdẽ p̃sentiũ sentiret
aspectũ. s muliebrit respõdet ꝙ di¬
c̾ẽt. Idõ ploro qͥa tułũt dñm meũ: et
nescio ubi posuer̃ eũ. O maria si dnm
credis et dñm tuũ: quomͦ arbitraris
ab hom̃ibꝰ eẽ sublatũ: Nescio inquit
ubi posuer̃ eũ. Qͦmͦ nescis quẽ paulo
adorasti : sumq uid̾et angłos. et quos
cernebat ignoraret: stupore ꝑt̾rita huc
atq illuc faciẽ cucumferret. nichil aliud

Expanded text:
sub tanta custodiae dignitate non crederet sub tanta custodiae dignitate non crederet ab hominibus potuisse furari, qui ministris angelis seruabatur. dicuntque ei angeli, quos cernebat: mulier, quid ploras? secundum illud, quod dominus loquitur ad matrem: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenit hora mea, ut ex eo, quod appellauerunt mulierem, arguerent frustra plorantem et dicerent: quid ploras? in tantum autem Maria Magdalene obstupefacta torpuerat et fidem miraculis territa quasi in caligine possidebat, ut ne angelorum quidem praesentium sentiret aspectum, sed muliebriter responderet et diceret: ideo ploro, quia tulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. o Maria, si dominum credis et dominum tuum, quomodo arbitraris ab hominibus esse sublatum ? nescio, inquit, ubi posuerunt eum. quomodo nescis, quem paulo ante adorasti ? cumque uideret angelos et, quos cernebat, ignoraret stupore perterrita, huc atque illuc faciem circumferebat nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ uid̾it dñm resurgentẽ cũ alt̾a
maria. et eiꝰ pedibꝰ aduoluta fu¬
erit: postea uͦ rru̾sa ꝑ noctẽ domi
enĩ desid̾io eiꝰ manere ñ potãt. ue¬
nit ad sepulcrũ: cũq lapidẽ quo
monum̃tũ clausũ fuerat uid̾et ab.¬
latũ cucurit ad simonẽ petrũ &. ad
plurimũ : et diẽ eis. Tuler̃ dñm
de monum̃to: et nescimꝰ ubi po¬
suer̃ eũ. E nor mulieris cũ pietate
sociatꝰ est. Pietas in eo erat qđ desi¬
d̾abat eũ. cuiꝰ nou̾at maiestatẽ. Er¬
ror in illo qd dicebat. Tuler̃ dñm de
monum̃to et nescio ubi posuer̃ eũ.
Deniq cũ petrus et ioħs introeũtes
sepulcrũ uidissẽt linteamina sepa.¬
rata et sudariũ quo caput dñi fue.¬
rat inuolutũ seorsũ positũ. et resur.¬
rexisse credent cuiꝰ corpꝰ nõ inuen̾ãt
in sepulcro: maria stabat ad monu-¬
intũ foris plorans. Cũq se incli.¬
nasset: uidit duos anglos in albis
edentes in loio n onum̃ti ad caput et
pedes ubi positũ fuerat corpꝰ iħu: ut

Expanded text:
 dominum resurgentem cum altera Maria et eius pedibus fuerat aduoluta, postea reuersa per noctem — domi enim desiderio eius manere non poterat-uenit ad sepulchrum, cumque lapidem, quo monumentum clausum fuerat, uidissetablatum, cucurrit ad Simonem Petrum et ad plurimum, et dicit eis: tulerunt dominum de monumento et nescimus, ubi posuerunt eum. error mulieris cum pietate sociatus est; pietas in eo erat, quod desiderabat eum, cuius nouerat maiestatem, error in illo, quod dicebat: tulerunt dominum de monumento et nescimus, ubi posuerunt eum. denique, cum Petrus et Iohannes introeuntes sepulchrum uidissent linteamina separata et sudarium, quo caput domini fuerat inuolutum, seorsum positum et resurrexisse crederent, cuius corpus non inuenerant in sepulchro, Maria stabat ad monumentum foris plorans. cumque se inclinasset, uidit duos angelos in albis sedentes in loco monumenti ad caput et pedes, ubi positum fuerat corpus Iesu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cularis eloquentie delecteris qͣm ui.¬
ait iħs sic̃ fulgur cadentẽ de celo:
s potus eũ reciꝑe qui ñ ht̃ decorẽ
neq faciẽ. homo in plagis positus:
et sciens ferre infirmitatẽ et quicqͥd
ad ꝓposita respondero. scias me nõ
confidentia respondisse sermonis: s
eiꝰ fide qui pollicitꝰ ẽ. Aperi os tuũ:
et implebo illut.
UOMODO ꝑfectꝰ eẽ quis possit
et qͦmͦ uiuere debeat uidua
que sine lib̾is derelicta est ħ idẽ¬
et in eugłio legis doctor int̾rogat.
Magist᷑ bone quid faciens uitã et̾nã
possidebo: Qui respondit. Mandata
nosti: Dic̃ illi. Que : Iħs aut̃ dixc̃.
Nõ homicidiũ facies. ñ adult̾iũ. nõ

Expanded text:
quam uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius fide, qui pollicitus est: aperi os tuum et implebo illud. Quomodo perfectus esse quiet quomodo vivere debeat vidua, quae sine liberis derelicta est. Hoc idem in Evangelio Legis Doctor interrogat: Magister, quid faciens vitam aeternam possidebo? Cui respondit Dominus: Mandata nosti? Dicit ille, Quae? Jesus autem dixit: Non homicidium facies, non adulterium, non
Abbreviated transcription (Latin):
GNOTA UUL.TU fid̃i ardore
notissima mͥ es: et de extremis gal¬
lie finibꝰ in bethleemitico rure latitã.¬
tem ad respondendũ ꝓuocas de scãꝵ
questiuncłis scͥpturaꝵ : ꝑ hominẽ dĩ
filiũ meũ apodemiũ cõmonitoriolã
dirigens. Quasi uͦ ñ habeas in tua
ꝓuincia disertos uios. et in lege dĩ
his que ab aliis audistis. nosqͦ sen.¬
tiamꝰ. Maiores tui parit̾ atq delphi¬
dius. quoꝵ alt̃ añ quã ego nascerer
rethoricã rome docuit. alter iã ado¬
lescentulo om̃s gallias ꝓsa u̾suq
suo illustrauit ingenio: tã taciti
et dormientes me iure rephendũt.
qđ audeã ad stirpẽ geñis sui qͥppiã
musitare. licet concedẽs eis eloq̃ntie
magnitudinẽ et doctrinã scłariũ
litt̃aꝵ. m̾nto subtrabã sciẽtiã legis
dĩ quã nemo acciꝑe potest nͥ ei
data fuerit a patre luminũ: qui
illuminat om̃ẽ hominẽ uenientẽ
in mundũ. et stat mediꝰ credẽtiũ:
qͥ in nomune eiꝰ fuerĩt congregati.

Expanded text:
gnota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legiDei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a Patre luminum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et stat medius credentium, qui in nomine ejus fuerint congregati .
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nuda sequaris et sola. Non ins
eẽ ꝑfecta s scđ̃m gradũ tenere uͥtu.¬
tis. aimitte omia tua que hs̃. da fi-¬
lus. da ꝓpinquis. Nemo te rephen-¬
dit si inferiora secteris dũ mͦ scias
illã tibi iure p̃latam que eleg̾it pͥma.

Expanded text:
ola. non uis esse perfecta, sed secundum gradum tenere uirtutis ? dimitte omnia tua, quae habes, da filiis, da propinquis. nemo te reprehendit, si inferiora secteris, dum modo illam scias tibi iure praelatam; quae elegerit prima.
Abbreviated transcription (Latin):
honora patrẽ et matrẽ. et diligeᷤᷤ
ꝓacimũ tuũ sic̃ te ipsũ. & illo di¬
cente hec omĩa feci : añs intulit.
Unũ tͥ deest. Siuis eẽ ꝑfectus. uadde
uende omĩa que habes. et da pau¬
ꝑibꝰ : et ueni sequere me. Itaq et
ego tͥ dñi nr̃i respondebo sermonibꝰ
Si uis ẽẽ ꝑfecta et tollere crucẽ tuã
et sequi dñm saluatorẽ ⁊ imitari ꝑe¬
petrũ dicentẽ. ecce nos omia dimi.¬
simꝰ. et secuti sumꝰ te. uade et uẽde
omĩa que habes et da pauꝑibꝰ: et
sequere saluatorẽ. Nõ dixͣ da filiis

Expanded text:
ora patrem et matrem, et diliges proximum 820 tuum sicut teipsum. Et illo dicente: Haec omnia feci, Dominus intulit: Unum tibi deest. Si vis esse perfectus, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni sequere me . Itaque et ego tibi Domini nostri respondebo sermonibus: Si vis esse perfecta, et tollere crucem tuam, et sequi dominum saluatorem et imitari Petrum dicentem: ecce nos omnia nostra dimisimus et secuti.sumus te, uade et uende omnia tua, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem. non dixit:\' da filiis,
Abbreviated transcription (Latin):
.exruntei de monum̃tis post resur¬
ectione eiꝰ uener̃ in sca ciutatẽ ⁊ ap¬
paruer multis. Nde hoc loco in isdẽ
Deniq centurio uidens eũ dixisse ad
patrẽ in manꝰ tuas comendo sp̃m me¬
um. & statĩ sponte spm̃ dimisisse. cõ¬
motꝰ signi magnitudine ait. Uere dĩ
filiꝰ erat iste. Uelũ qͦq templi scissũ ẽ
in duas partes: ut cõpleret᷑ illud qd̾
refeit iosepbꝰ p̃sides templi dixisse
uͥtutes. T ranseamꝰ ex his sedibꝰ. In
eugłio aut̃ qđ hebraicis scͥptũ ẽ litãs

Expanded text:
et exeuntes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
resurgentẽ. altã que in ioħe eum
q ierebat absentẽ: quatuor aut̃ fuis¬
se marias in eugłiis legimꝰ. unam
matrẽ saluatoris : alt̾ã materteram
eiꝰ. que appellat᷑ maria cleophe. Ter¬
ciã mariã matrẽ iacobi & ioseph. ma.¬
terteram eiꝰ fuisse contendãt. N õ nul¬
li ut se lib̾ent questione in marco
uolũt unã eẽ de mariis s nõ adcditũ
cognom̃ magdalene: et ex suꝑfluo
scͥptoꝵ moleuisse uicio qd̾ pͥmũ euã¬
gelista ñ scͥpserit. Nob̃ aũt simplea
uidet᷑ et aꝑta responsio. sc̃as femi¬
nas aͥ absentiã ñ ferentes ꝑ totã noc¬
tẽ nõ semel nec bis. s crebro ad se¬
pulcrũ dm̃ cucuirisse: p̾sertm cũ
tremotꝰ et fara dirupta et sol fu.¬
giens. et ror nat᷑a turbata. et qd̾
maiꝰ est his desidiũ saluatoris sõ¬
nũ ruꝑit feminarum.
uo modo iuxta matħm maria
magdalene uesꝑe sabb̃i cũ al

Expanded text:
resurgentem, alteram, quae in Joanne eum quaerebat absentem. Quatuor autem fuisse Marias, in Evangeliis legimus, unam matrem Domini Salvatoris, alteram materteram ejus, quae appellata est Maria Cleophe, tercet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit feminarum. Quomodo iuxta Matheum Maria Magdalene
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ dñm saluatorẽ. Mat̾ m̃a
et fr̃s m̃i hii sũt qui faciũt uolũta¬
tẽ patͥs mĩ. Et hoc dicimꝰ ñ qđ ĩ pau¬
ꝑes uideos siue gentiles ⁊ omniũ
cuiꝰ lib&e gentis sit pauꝑes. ꝓbibeamꝰ
faciendam elemosinã s quo aͥanos
infert maxime in domesticos fidĩ.
Domesticꝰ fidĩ ẽ. qui eadẽ tͥ religione
conuigit᷑: quẽ a ꝯsortio fr̃ntatis pec¬
cata ñ separant. Qđ̃ si de umicis qͦ
nb̃ p̃cipit᷑. ut si esurierĩt demꝰ eis ci.¬
bos: si sitierĩt. demꝰ eis potũ: ⁊ ħ
facientes cõgregemꝰ carbones suꝑ cap̃
eoꝵ. qͣnto mag̃ de bis qui ñ sut mi

Expanded text:
mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. et haec dicimus, non quo in pauperes Iudaeos siue gentiles et omnino, cuiuslibet gentis sint pauperes, prohibeamus faciendam elemosynam, sed quo Christianos infert: maxime in domesticos fidei. domesticus fidei est, qui eadem tibi religione coniungitur, quem a consortio fraternitatis peccata non separant. quodsi de inimicis quoque nobis praecipitur, ut, si esurierint, demus eis cibos, si sitierint, demus eis potum et haec facientes congregemus carbones super caput eorum, quanto magis de his, qui non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ño beatissimo et merito
uenerando fr̃i. et cõsac̾doti p̃¬
sidio: augustinꝰ in dño salutẽ. Sic̃
p̃sens rogaui sinceritatẽ tuã. nc̃ qͦ
commoneo ut lutas mas sc̃õ frĩ et
cõp̃sbito m̃õ ieronimo mittẽ ñ gra¬
ueris. Ut aut̃ nouĩt caritas tua quẽ
admodũ tu illi ꝓ mea causa scribere debeaᷤ.
misi eremplaria litt̾aꝵ et meaꝵ ad
ipsũ et add me ipsiꝰ. Quibꝰ lectis ꝓ tua
scã prudentia facile uideas. et modũ
meũ quẽ seruandũ putaui et motũ
eiꝰ quẽ ñ frustra timm. Aut si ego qd̾
ñ debui uł qͦm᷑ ñ debui aliquid scͥpsi.
ñ ad illũ de me. s ad me ipsũ pociꝰ
frña dilectione mitte sermonẽ quo
correctus petam ut ignoscat: si m̃ã
culpã ipse cognouero.

Expanded text:
NO BEATISSIMO ET MERITO VENERANDO FRATRI ET CONSACERDOTI PRAESIDIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Sicut praesens rogaui sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et conpresbytero nostro Hieronymo mittere non graueris. ut autem nouerit caritas tua, quem ad modum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia . facile uideas et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem non frustra timui. aut si ego, quod non debui uel quo modo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognouero.
Abbreviated transcription (Latin):
tera que ibi dicunt᷑ cõpassione mise.¬
ricordie ñ simulatione fallacie. ⁊ it
enĩ tanꝗͣ. egrotuᷤ qui ministrat egro¬
to ñ cũ se febres habere m̃tit᷑. s cũ
am̃o condolentis cogitat quẽ admo¬
dũ sͥ seruiri uellet si ipse egrotaret.
Nã utiq uideus erat. xͥanus aut̃ factꝰ¬
est ñ iudeoꝵ sacram̃ta reliquerat.
que conueniẽt̾ ille ppłs et legitimo
tempore quo oportebat acceꝑat. idõq¬
quia suscepit ea celebranda cũ iã xp̃i
qui ea uellẽt sic̃ a parentibꝰ ꝑ logẽ acce¬

Expanded text:
sione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Chriqui ea uellent, sicut a parentibus per legem acce
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾o ut nota nob̾ facias ea ipsa eius
eirata quibꝰ a fide ueritatis ille uir
tantꝰ recessisse ꝯuincit᷑. In libro oẽ
quo cunctos quoꝵ meminisse po¬
tiusti scͥptores eccłiasticos et eoꝵ
scpͥta commemorasti. comodius ut
arbitror fieret. si nominatieis quos
heresiotas ẽẽ nosti. qñ ne ipsos qui¬
quo consilio factũ sit. aut si illud
uolum̃ forte onerare uoluisti. ut
comemoratis heticis ñ adderes in
quibꝰ eos catholica dãpnaret aucto¬
ritas. Peto ne graue sit litteratorio
et accendisti et adiuiusti. iđ qd̾ tͥ
cit. ut si occupationes sinũt om̃iũ
hereticoꝵ ꝑu̾sa dogmata qui recti-¬
tudinẽ fidei xͥane usq ad hoc tẽpus
uł imprudentia uł ꝑuicatia depra.¬
uare conati sunt. uno libello breuit̃
digesta edas : in noticiã eoꝵ quibꝰ aut
ñ uacat ꝓpt̃ alia negocia. aut nõ
ualent ꝓpt̾ alienã linguã. tã multa
legere atq cognoscere. Dui te rogarẽ

Expanded text:
sidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius sidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quiquo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario et accendisti et adiuuisti — id quod tcit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem,
Abbreviated transcription (Latin):
recipias quos absit ut amiseris. s
ut adũtas quos cũ habeas sanos et
ingiles: nescio qua dissimulatione
au̾tisti. ut ñ intenderes que cõse¬
quant᷑ adu̾sa. si semel creditũ fue.¬
rit posse honeste ac pie scͥptorẽ di¬
uinor libroꝵ in aliqua sin oꝑis
parte m̃tiri. Scͥpserã hinc iam ali-¬
Ex qua illud mͥ suggestũ ẽ. cũ istã
debui. ut si alia ẽ sententia tua.
eadẽq ẽ melior. timori m̃o libent̃
ignoscas. Si enĩ alit̾ sentis. uerũq
tu sentis. nã si uerũ sit. meliꝰ eẽ nõ
pot̾: ut ñ dicã nulla. certe ñ magna
culpa m̃s enror u̾itati fauet. si recte
in quoꝗͣ u̾itas pot̃ fauere iñdacio.
De origene aut̃ qd rescrib̾e dignatꝰ
es. ram sciebam ñ tm̃ in eccłasticis
litt̃is. s in omnibꝰ recta et uera que
inuen̾imꝰ approbare atq laudare.
falsa uͦ ⁊ praua imꝓbare. atq rep̃¬
hende. S illud de prudentia doc-¬
trinaq tua desidabã. et adhuc de¬

Expanded text:
recipias, quos absit ut amiseris, sed recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliex qua illud mihi suggestum est, cum ista debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
laciter se fingeret eẽ qđ ñ erat: s
ut miscdit᷑ eis ita subueniendũ ẽẽ
sentiret ac si ipse in eodẽ eirore la-¬
boraret. ñ scilicet m̃tientis asta. s
ꝯpatientis affectu sic̃ eo ipso loco ge¬
neralit̾ intulit. Factꝰ sũ infirmis
infͦirmꝰ : ut infirmos lucrifaceren
ut sequens conclusio: om̃a om̃ibꝰ fac-¬
tus sũ ut om̃s lucrifacerẽ ãd hoc re¬
ferenda intelligat᷑. ut cuiꝰcũq intir¬
mitati tanquã in se ipso miseratꝰ appa¬
reat. Nõ enĩ et cũ diceret. quis ĩfir¬
mat᷑ et ego nõ infirmor: infirmi¬
tatẽ alt̾iꝰ simulasse. potiꝰ qͣm condo¬
luisse: uolebat intelligi. Qr̃ arripe
obsecro te ingenuã et uere xͥana
rũ caritate seueritatẽ ad illud opꝰ
corrigendũ. atq em̃dandũ. et pla¬
ynodiã ut dr̃ cane. Incomparabilit̃
mres adũsus hãc sodomã quã ꝓ
illa illi heroes. adu̾sꝰ troiã dimuca¬
uer̃. Neq hoc eo dico ut ocłos cordis

Expanded text:
laciter se fingeret esse, quod non erat, sed laciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendandum et dicitur, cane. incomparabilitermartyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis
Abbreviated transcription (Latin):
et suã uolentes constituere: iusticie
dĩ ñ sunt subiecti. Dem̃ qđ post pas¬
sionẽ et resiurectionẽ xp̃i. dato ac ma¬
nifestato sacram̃to gr̃e scd̃m ordinẽ
melchisedech: adhuc putabant sacra
m̃ta uetera ñ ex consuetudine sollẽ¬
nitatis. s ex necessitate salutis ẽẽ ce¬
lebranda. Iue tñ si nunquã fuissẽt
necessaria: infructuose atq in anit̃
ꝓ eis macabei mr̃es fierent. Postre
tum. ut xp̃m lucrifacẽt. nõ obser¬
uationes legis si more patrio celebra¬
rentur. sic̃ ab illo celebrate sũt sine
ulla salutis necesfitate. ñ sic̃ iudĩ ce¬
lebrandas putabãt. aut fallaci simu¬
latione qđ in petro reprehendãt.
Nã si ꝓptẽa illa sacram̃ta celebrauit
quia simulauit se uideũ ut illos
lucrifacẽt: cur ñ &̃ sacrificauit cũ
gentibꝰ. quia et his qui sine lege erãt
tanꝗͣ. sine lege factus est. ut eos qͦ
lucriface̾t. nͥ qr et illud fec̃ ut nat᷑a
iuids̃ : Et hoc totũ dixxit ut ñ fal¬

Expanded text:
 uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremtum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fal
Abbreviated transcription (Latin):
Nequaqͣm uͦ mͥ arogauerĩ. ut ĩgeniũ
tuũ diuino dono aureũ. m̃is obolis
ditare contendã. Nec ẽ qͥsqͣm te mag̃
idoneꝰ qui opꝰ illud emĩdet. Neq enĩ
a me docendꝰ es: qͦmͦ intelligat᷑ illut

Expanded text:
nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
Statĩ enĩ ut ꝓtułis: si alit̃ sapit qͥ cõtͣ
nitit᷑ dicet illud qd̾ ꝓlatũ ẽ. honesto
aliquo officio scͥptorẽ fuisse mñtitum.
Ubi enĩ hoc ñ pot̾it. si potiit mea na¬
iratione ꝗͣ. d exorsus apłs ait. que
aut̃ scribo uob̃ erce corã dõ qr̾ ñ m̃tior.
credi affirmariq m̃titꝰ eo loco ubi dixc̃
de petro et barnaba. cũ uidẽ quia ñ
recte ingrediũt᷑ ad ueritatẽ eugłii:
Si enĩ recte illi ingrediebant᷑ ille m̃titꝰ
ẽ. Si aut̃ ibi m̃titꝰ ẽ. ubi uerũ dixit:
An ibi uerũ dixisse uidebit᷑. ubi hoc
dix̃it qđ lector sapit : cũ gͦ contͣ sensũ
lectoris aliquid occurerit: officioso
m̃dacio deputabit᷑. Nõ enĩ deeẽ ꝑo¬
ter̃ cause. cur estimet᷑ ñ solũ potui¬
se. uerũ &̃ debiuisse m̃tiri. si huic
regule concedit᷑ locꝰ. Nõ opꝰ ẽ hanc
causã multis u̾bis agere p̃sertĩ ap̃d
te cui sapient̾ ꝓuidenti dictũ sat ẽ.

Expanded text:
Statim enim ut protuleris; si aliter sapit qui contra Statim enim ut protuleris; si aliter sapit qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. Ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est.
Abbreviated transcription (Latin):
et nob̃ om̃ibꝰq frĩbꝰ qui tua legũt. de
talẽ dedit. Liber quidã tuus int̾ ce¬
tera ñ dui ẽ: ut uenit in manꝰ nr̃as.
Que sit ens inscriptio: nescimꝰ adhuc.
Nõ enĩ hoc codex ipse ut assolet inlimi¬
nari pagina: p̃tendebat. E pitaþhiũ
tñ appellari dicebat fr̃ ap̃d quẽ inuẽtꝰ
ẽ. qđ ei nom̃ tibi placuisse ut ndet᷑
credemꝰ : si eoꝵ tm̃ uł uitas. uł scripta.¬
ibi legissemꝰ: qui iam defuncti ẽẽnt.
Cũ uͦ multoꝵ et eo tyre quo scbebant᷑.
et nc̃ usq uiuentũ ibi cõmemorẽt᷑
opuscula ÷ miram᷑ cur hũc ei titulũ
uł imposueris uł imposuisse credariᷤᷤ
Sane utilit̾ ate cõscͥptũ eundẽ librum
qđ nos multũ moueat. Si enĩ ad
scͥpturas scãs admissa fuerĩt uelut
officiosa m̃dacia quid in eis rema¬
nebit auctoritatis: Que tandẽ de scͥp¬
turis illis sententia ꝓferet᷑. cuiꝰ ponde
ꝯtẽciose falsitatis obterat᷑ imꝓbitas:

Expanded text:
et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scm defuncti essent. Cum vero multorum et eo tempore quo scribebatur, et nunc usque viventium, ibi commemorentur opuscula; miramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Sane utiliter a te conscriptum eumdem librum quod nos multum moveat. Si enim ad Scripturas sanctas admissa fuerint velut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur, cujus pondere contentiosae falsitatis obteratur improbitas?
Abbreviated transcription (Latin):
& cultu sincerissimo carita¬
tis obseruando. atq amplecꝰtendo frĩ
et cõp̃sbitero ieronimo: augustinus.
Habeo gr̃ã qd ꝓrsus scͥpta salutacioẽ.
plenã mͥ epłã reddidisti. s b̃iuorem
multo qͣm ex te uellẽ sumere tali
uiro: a quo temꝑa quãtalibet occu-¬
pet. nullꝰ sermo ꝓlixꝰ est. Iuã quam¬
itaq nos negocioꝵ alienoꝵ scłariũ¬
b̾uitate facile ñ ignoscerẽ. nisi cogi¬
tarem quãpaucioribꝰ ũbis mĩs red-¬
deret᷑. Quare aggredẽ queso istã nob̾¬
cũ litteraria locutionẽ: nec multũ
ad nos disiungendos liceat absentie
corporali quamꝗͣ. simꝰ in dño sp̃s uni¬
tate coniuncti: &ẽ si a stilo quiescamꝰ
atq taceamus. Et libri quidẽ quos
de horreo dnco elaborasti. pene totũ
demꝰ. hoc mͦ nec ipse te nosti. Nã tu
qͦq ñ uides eam. Si aut̃ tͥ ñ ob aliud
notꝰ es. nͥ qe nosti animũ tuũ. et
nos eũ nõ mediocrit̃ nouimꝰ in littĩs
tuis. in quibꝰ bñdicimꝰ dño. qđ tibi

Expanded text:
 cultu sincerissimo caritatis obseruando atque amplectendo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus. Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mihi epistulam reddidisti, sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere, tali uiro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquamitaque nos negotiorum alienorubrevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dominico elaborasti, pene totum dimus, hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non uides eam. si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nouimus in litteris tuis, in quibus benedicimus domino, quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Em̃dabit me iustꝰ in miscđia. et arguet¬
me oleũ aut̃ peccoris ñ inpinguet¬
caput meũ : nͥ qr magis amat. obuir.¬
gator sanans. qͣm adulator ungẽs capt̃.
E go aut̃ alificillime bonꝰ uidea lego
qd scͥpserĩ: s aut timidior recto aut
cupidior. Uideo etiã int̾dũ uicia m̃a.
s ħ malo audire a melioribꝰ.: ne cũ me
recte fortasse rephendo. rursꝰ michi
blandiar: et meticulosã potiꝰ mͥ in
dear in me. qͣm iustã tulisse sẽtentiã.

Expanded text:
emendabit me iustus in misericordia et arguetemendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar et meticulosam potius mihi uidear in me quam iustam tulisse sententiam.