comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙͣ passus ẽ aliquis in hac uita.
Nuncy incarne ẽ tanta inuẽta
pena. l mirabilia martires par¬
si sint torm̃ta. ⁊ młti nequit̃ qnͣ
ta sustinuer̃t sepe supplicia. Ex
hiis satis ostendr᷑. ꝙͣ ꝑ iculosum¬
hoĩem lib̾at. ⁊ uitam mortuo
ĩpetrat. ñ s̾ tñ. ut nlłam senti¬
ant penã. nͥ forte tanta sit uclx¬
m̃tia gemitus ⁊ ꝯtritionis. que
sifficiat ad delicti punitõem ħ
sũ opprimit ut uix hõ aliꝙͥto
gitare ualeat melior ẽ tũ serap¬
nlła penit̃. tñ si in extremo uite hi¬
atu adueñ. sanat ⁊ lib̾at. Mlłtum
sera indulgentia. S l latro ue¬
nam mũiss infine de oĩ tͥmĩe ñ¬
di auctoritatẽ.

Expanded text:
uam passus sit aliquis in hac vita. Nunquam in carne tanta inventa est poena, licet mirabilia martyres passi sint tormenta, et multi nequiter tanta saepe sustinuerunt supplicia. Ex his satis ostenditur quam periculosumhominem liberat, et vitam mortuo impetrat, non sic tamen, ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitus, et contritionis, quae sufficiat ad delicti punitionem. sum opprimit, ut vix homo aliquid cogitare valeat; melior est tamen serantia enim etsi in extremo vitae hiatu advenit, sanat et liberat. Multum sera indulgentia. Sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine, ndi
Abbreviated transcription (Latin):
e res st̃. Aut ignoscitur tͥ. aut ñ
ignoscitu. Quid hoꝵ tͥ fit futm.
nescio. gͦ tene c̃t̃. dimitte in c̾cũ.
sacrificium uesꝑtiũ ꝙ erat ac¬
ceptabilius inlege ⁊ cͣ inqͥcũq
die inuocetur d̾s assit: ⁊ quac¬

Expanded text:
ignoscitur tibi, aut non ignoscitur; quid horum tibi sit futurum nescio. Ergo tene certum, et dimitte incertum. sacrificium vespertinum, quod erat acceptabilius in lege; et cum in quacumque die invocetur Deus, adsit; et quac
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝯtempne̾ ꝙ̃ d̾s p̾cipit dili¬
gi ⁊ qui diligit ꝓximũ quid ĩ
eo diligit insi dm̃: Ip̃a ẽ dilec¬
tio ab omni mundana dilectõe
discta. Quam dist inEens dñs
s ut haberemꝰ. Sicut medicus
egros. ⁊ quid meis lilig̃. nͥ sa¬
lutem ꝙͣ cupit retiocare : ñ mor

Expanded text:
eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominsed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dr̃e ingenitrm ꝙ ẽ prem dre.
qr ⁊ si filium. ñ genuiss nicħ
ꝓhib̾et dr̃e eum ingenitũ ꝙ ẽ¬
nat quisq filium. ñexeo ip̃e
ẽ ingenitus. qr geniti hoĩes:
telligr genitor. Alia qͣĩgenitꝰ

Expanded text:
rem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitnat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines telligitur genitor, alia qua ingenitus.
Abbreviated transcription (Latin):
atura creatori equat᷑. Si u̾o
id̾ ñ põt melior eẽ qr boñ ãpliꝰ
ꝙ ei des̃ capere ip̃a ñ ualet. Iã
ħ ip̃m non posse defectionis
melior si fiat taꝑax melioris boĩ
augꝰ. sr̃ genesim. T̃alẽ potuit¬
d̾̃s hoĩem fecisse qui nec peccare
poss nec uellz. ⁊ si talem fetiss.
quis dubidet eum meliorẽ fu

Expanded text:
uatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis melior si fiat capax melioris boni, super Genesim: Talem potuit hominem fecisse qui nec peccare posset, nec vellet; et, si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fu
Abbreviated transcription (Latin):
boñ ẽ ⁊ cui fit: s ñ ẽ bonũ
p̃p̃ dm̃ alicui ñ obedienti p̾dica¬
tur. ⁊ aliꝙͥ inse ⁊ facienti ⁊ cui
fit boñ. nt c̃ u̾tas p̾dicatur.
sumꝰ deo. aliis odor uite inuitã.
aliis o dor mortis inmortẽ. Est ã
aliud ꝙ nec inise boñ ẽ ⁊ faciẽ¬
ti noc ⁊ dãpnat. nͥ peniteat ut¬

Expanded text:
 et cui fit; sed non est bonum propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet,
Abbreviated transcription (Latin):
tis oĩm erit ꝑ unculum caritatis.
Exhiis datur intelligi q ps gau¬
dum õs hẽbt̃. ⁊ si disparem cog¬
nitionis cdaritatẽ qr ꝑ caritatẽ
q̃ in singłis erit ꝑfc̃a tm̃ quisq
gardebit debono alt̾ius qnͣtum
pareẽt si rta eẽt pargaudium
non faciet paritas gaudii: pari
gaudium ut ñ referatir pari¬
tas ad intentõemꝰ effectõis gax¬
dentium: s ad uniu̾sitatem
re uñ gandebit unꝰ: õs gandebt.

Expanded text:
tis omnium erit per vinculum charitatis. Ex his ergo datur intelligi quia par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem; quia per charitatem, quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum par esset si ita esset par gaudium, non faciet paritas gaudii paritaccipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem re unde gaudeb
Abbreviated transcription (Latin):
cognatõe aliꝙ dr̃e. Est ã ua li
cognatio alia carnał. alia sp̃uał.
primũ de carnali cognatoẽ ⁊ affi¬
nicatẽ inspiciamus. Cognati g ł
astines in .uii. gradu. ł infra copła¬

Expanded text:
cognatione aliquid dicere. Est autem cognatio alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copula
Abbreviated transcription (Latin):
in pͦ gradu. filios inscd̃o ponunt.
Alii primũ gradũ prẽm filios ap¬
pellant. negantes gͣd̾ cognĩtõis
int̾ pr̃em ⁊ filiũ eẽst̃ una caro fu¬
it pr̃ ⁊ filius. Auctoritates gͦ q̃ ꝯ
gͣdũ ꝓhibet prẽm ponunt in pͥ¬
pellant atq ita fit ut heed̾ ꝑsone

Expanded text:
in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae dum prohibent, patrem ponunt in pripellant. Atque ita fit, ut eaede
Abbreviated transcription (Latin):
sit ip̃e t̾rcꝰ: ilł seorsum se iunctis.
ex radice illius t̾rci: eg̾diuntur
nepos ⁊ ꝓ neptis. scd̃s. ab nepos ⁊
ab neptis t̾cius.: ad nepos ⁊ ad ne¬
ptis. qͣrtꝰ. trinepos ⁊ trineptis Qͥn¬
tusstrinepotis nepos ⁊ trineptis
int̾ gdus ñ ꝯputat. Alii u̾o qui

Expanded text:
sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintusinter gradus non computat. Alii vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾at quota gen̾atõe debeat co¬
pulari: rescribit fic. Quedam lex
romana ꝑmutit. ut su̾ frĩs ⁊ so¬
roris. seu d uoꝵ fr̃m g̾manorũ.
sen duaꝵ soroꝵ filius ⁊ filia mis¬
ceantur. S exꝑim̃to didicimus
extali ꝯ iugio sobolẽ ñ posse scic
tẽsce̾. Uñ nec̃te ẽ ut qͣrta ł qͥnta
genatio fidelium licent̾ sͥ quin

Expanded text:
fuerat quota generatione debeant copulari, rescribit sic, 35, q. 3: Quaedam lex Romana permittit, ut sive frroris, seu duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur; sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse sucrescere. Unde necesse est ut quarta vel quinta generatio fidelium licenter sibi co
Abbreviated transcription (Latin):
dies uñ. Ꝙ ita distĩgued̾ ẽ fc̃m est
uesꝑe prius ⁊ pꝰea mane ⁊ ita fu
dentis ⁊ initiũ sequentis diei. ꝙ ẽ
aurora nec q̃ plenam lucẽ nͥ oĩo
tenebras ht̃. Mane gͦ primꝰ dies ñ
hũit qr nec dies p̃cesserat qui seꝙ̃¬
tis diei initio t̾minaret᷑. ⁊ id p̾cipu¬
e qr luce apparente mox sr̃ t̾ram
plenꝰ atq preclas dies extitit qͥ ñ
ab aurora s aplena luce in coha
uit. ⁊ mane sequentis dieiꝯsum¬
mat̾ ẽ. Uñ beda sr̃ genesim. dccebat
ut dies aluce inciꝑet. ⁊ in mane
seqñtis cliei tñd̾ct. ut oꝑa dieia
luce ĩthoasse ⁊ in luce ꝯpleta cẽ
sig̃carentur. Reliqui ã dies mane
o mane incipiens. usꝙ ad alt̾iꝰ
diei mane tendebatur

Expanded text:
dies unus. Quod ita distinguendum est: Factum est vespere prius, et postea mane; et ita fuidentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane o mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ e̾ ꝙ in scriptura pler̃q reꝑitar
ꝙ fides precedit sp̃e ⁊ spes sequit᷑
tidem. non ꝙ uitus fidei p̾cedat
te fidei ut naturałr p̾cedat spẽ ñ
fundam̃tum oĩm iurtutum ⁊ bo

Expanded text:
n Scriptura plerumque reperitur quod fides praecedit spem, et spes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat te fidei, ut naturaliter praecedat spem, non fundamentum omnium virtutum et bo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qr nͥ prius fides teneatur:
nullatenus ad sp̃ualem amorem
attingitur. Non enim caritas fidẽ
s fides caritatem p̾cedit. qr nemo
pt̃ amare ꝙ ñ credid̾it. sicut nec
sꝑare. S ħ accipi pͭqͦ dc̃m defide
que uirtus ñ ẽ ip̃a enim spẽ ⁊ ca¬
ritatem freqñt̾ precedit ł de aftu
fidei qui forte naturałr actum
caritatis precedit sicut actum spei.
ꝙ u̾ba p̾missa diligent̾ notata

Expanded text:
dicit quia nisi prius fides teneatur, nullatenus ad spiritualem amorem attingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nemo potest amare quod non crediderit, sicut nec sperare. Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e formaerat ĩcorpore: ꝙ
nuit. Audisti lector u̾ba hyla¬
rii: quib dolorem excludere
uid̾r. S si excussa sensus ⁊ ĩpi¬
etatis hebitudine p̾missis dili¬
genter intendas. atq ip̃ius
s̃cripture circumstantiã diligẽt᷑¬
aspicias dc̃oꝵ rõnem atq uircu¬
tem percipere ut cũq pottris:
⁊ intelligentiam arguere. nõ
attemptab. In celligr᷑ enim
ca rõne clixisse dolorem passionis
in xp̃m ñ incidisse. ⁊ uirtutem

Expanded text:
tis nostrae forma erat in corpore quod tis nostrae forma erat in corpore quod nuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ ficlucia ꝯtincatur infc̃is.
Tumuisse gͥ heretice passionẽ
nidr̃. S ob ignorancie hꝰ er¬
rorem petrꝰ ⁊ sathanas.⁊ scandalũ
s̃. an ne timuit qui armatis ob¬
iꝰ ꝓdiit : Et in corꝑe eiꝰ inf̾mitaᷤᷤ
fuit. ad cꝰ atursum ꝯst̾nata ꝑ¬
sequentium agmina supinatis
corporib ꝯciderunt. Qm̃ gͥ in¬
firmitatem dñatam hꝰ corꝑis
tem: S forte dolorem uulnerũ
tumuit ꝙ̃ rogo ꝯ tu dñice infix¬
mitatis assercoi penetrantis crñe
clan hũit t̾rorem. qui extisam
aurem solo restituit attactu: ꝓ¬
ducens ħ aurem manus clauũ
dolet. ⁊ sentit uulnus qui alti
dolorem uulmi̾s ñ reliquit: Pũ¬
gende carnis metu tristis ẽ cuiꝰ
attactu caro pt᷑ cedẽ sanatur:¬
tutib demonstrari ñ ẽ ambig̾ũ
innatura corꝑis eius in firmi¬
tatem corporee nature ñ fuisse.
Et passionem illam ł corpori¬
sit illata ñ tñ naturam dolẽdi¬
se. qr ł forma corporis nr̃i eẽt

Expanded text:
cujus fiducia continuatur in factis. cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis tem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanaturtutibus demonstrari non est ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendise; quia, licet forma corporis nost
Abbreviated transcription (Latin):
gi ignem ł aera uulnerari qmͣ¬
ius nature teli sit. ⁊ uulriare.
dum moritur. s incorpus ⁊ur¬
ruens passio nec non fuit pas¬
sio. ñ tñ naturam passionis ex̾¬
cuit. dũ ⁊ penali mist̾io pena de¬
senit ⁊ uirtus corꝑis sñ sensupe¬
ne uini pene inse deseuientis ex¬
cepit. hiũt sane illud dm̃ corpꝰ
doloris nr̃i naturam. Si corp᷑
⁊ fluctus desr̃ cat. nec clapse
domus obstacuł arceat᷑. ¶ ĩtẽ Nat
u̾o si dñi corporis solum istan᷑
sit ut feratur inhumidis. et
sistat in liquidis. ⁊ strusta tnͣs¬
currat quid ꝑ naturam hũa¬
nam corporis carnem ex sp̃ti
sc̃o ꝯceptam iudicamus e Ca¬
ro illa de ceł ẽ. ⁊ hõ ille de deo
ẽ. habens ad patiend̾ corpꝰ
⁊ passus ẽ. s naturam corrup¬
ad dolend̾. Id̾ in eodem uidea¬
mus an ille passionis ordo ĩ¬
firmitatem in dño doloris
ꝑmittat intesligi. Dilatis eĩ
c̃ausis ex quib metumn dño hx¬
sis ascribit: res ip̃as ut geste
timor euis significetur in u̾b̾:

Expanded text:
gi ignem, vel aera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, dum moritur; sed in corpus irruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpuset fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam noad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae timor ejus significetur in verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
eo ⁊̃ dñium hũit passio. Ita ⁊̃
eẽt cã timoris ł tristicie. Itaq ne¬
cessitas timñdi non fuit ineo sic
ẽ in nob̾. nͭ n᷑ͣa doloris fuit ĩ eo sic̃ zĩ
nob̾. Tristiciã tñ in eo fuisse ꝯseq̃t̾
assĩt: s causam eiꝰ extitisse non
suam mortem s defectum pecri

Expanded text:
ominium habuit passio; ita etiesset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem, sed defectum Petri
Abbreviated transcription (Latin):
ne excepisse dic̃. qr sicut corpus
ur̃m ñ ht̃ talem naturã ut ua¬
ñ hũit naturã ad dolend̾. art hiłr¬
enim sit in xͦ libro.d̾.tͥ unige¬
nem nr̃i hoĩs ñ difficiens ascip̃o
sumpsit. In quo qmuis aut ictꝰ
incidet aut uulnus descenderet
aut nodi ꝯcurrerent. aut sus¬
pendio eleuaret. afferrent quidẽ
ħ impetũ passionis ñ tñ doloris
doloriẽ passionis in ferrent. ut te¬

Expanded text:
excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut vanon habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent: ut te
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝓpt̾ morten suscepta ẽ tristi¬
cia: ut sit destituta ꝑ mortẽ.
ñ gͦ sibi tristis ẽ: s illis qui
inscandalo ꝑ infirmitatem
darnis crant᷑ futuri. quos mo¬
net orare ne inducantur ĩ tẽp¬
tatõem. qui añ polliciti erãt
se ñ scandalieari.

Expanded text:
non propter mortem suscepta est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari.
Abbreviated transcription (Latin):
ingarophila¬
t̾e Carcdua scande: opͣ ultͣ ures
tioris fiduciam. laborisq m̾cedẽ
in samaritano ꝯstituentes qui
ꝓlatis in curationẽ semninu
duob denariis suꝑ eroganti
cuncta reddere ꝓfessus ẽ. Delectatꝰ¬
nos u̾itas pollicentis s t̾ret im¬
mẽisitas labor̾is. Desideriũ orta¬
tur ꝓficiendi: s de ortatur ĩ¬
firmitas deficiendi qm uĩcit
zelus dõmꝰ dei. Qus in ardescen¬
tes: fidem nr̃am ad u̾sus errores
carualium atq aĩalium hoĩm

Expanded text:
in gazophylatere, ardua scandere, opus ultra vires tionis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectatveritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
dogmate. alus ingerentes
qui ꝯtentioni studentes ꝯtͣ
i̾ltatem sñ fed̾e̾ bellant. Int̾
u̾i namq assertionem ⁊ plati¬
ti defensiorem pertinax pug¬
na ẽ. cdum se ⁊ u̾itas tenet
ꝗ se uoluntas erroris tuetur. Hoꝵ
opilare nc uirus nequicie ĩ alios
effund̾e queant. ⁊ lut̾nam u̾itatis
incandelabro exaltare uolentes.¬
¶ in labore młto ac sudore ħ uolu¬
men d̾o p̾stante ꝯpegimus ex
testimoniis u̾itatis ineͥnum
fundatis in .iiii. libris distint¬
tum. In quo maioꝵ exempla
doctriamq reꝑies. Inquo per
dñice fid̾i sincerã professionem
inperee doctrine fraudulentiã
ꝓdidimus aditum demonstnͣde
ueritatis ꝯplexi. nec ꝑiculo ĩ¬
pie ꝓfessionis in serti temꝑato
falsi utrũq modamine utẽtes
sicubi u̾o parũ. uox nr̃a inso¬
nuit. non a pr̃nis discessit li
suꝑfluus. cũ multis inpigris
ꝯplitans pr̃m sñias appositis
eoꝵ testimoniis ut ñ sit nec̃ce
querenti libroꝵ nu̾ositatem

Expanded text:
dogmate aliis ingerentes, dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horuopilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato  utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limsuperfluus, cum multis impigris complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem
Abbreviated transcription (Latin):
dico intelligentie nr̃e noticiam
trad̾e studium ñ ualentes stu¬
diosoꝵ fr̃m uotis iure resist̾e̾
eoꝵ in xp̃o laudabilib studiis.
ambigamus omnẽ humani
eloquii sermonẽ. Calumpnie atq
gͣdistioni emuloꝵ semꝑ fuisse
obnoxium. q̃r dissentientib uolũ¬
tatũ motib. Dissentiens quoq fit
ꝑfestum sit tñdũ alud aliis.
ant uidr aut ꝯplacet u̾itati uł
ñ intellecte. ł offendenti ĩpieta¬
tis error obnitatur. at uolun¬
tatis inuidia resultet qmͣ d̾s
ĩpendunt. s hiis q̃ sompniar̃t
sapĩe u̾ba coaptare nituntur.
ñ t̾i s platiti rõnem sectantes.
quos iniqua uoluntas ñ ad in¬
telligentiam u̾itatis s ad defen¬
sionem sibi placentiũ incitat
ñ desiderantes doceri u̾itatem.
s ab ea ad fabulas ꝯu̾tentes
auditum quoꝵ ꝓfessio ẽ magis
platita ꝙͣ docenda ꝯquirere nẽc
docenda desiderare s desideratis
stitutis fid̾i sc̃ĩtatem corruꝑe
molientes. auriumq prurigi¬
nẽ sub no uello sui desiderii

Expanded text:
dulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit fectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deimpendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis stitutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
refenda ad oꝑm exhibitõem q̃ dif¬
fent̾ ꝓximis exhibenda st̃ pͥmo
parentib iñ filiis pꝰ domesticis de¬
mide mimicis. Dm̃ tã affectu qmͣ
obsequii exhibitõe. Añ oĩa dili¬
gend̾e¬

Expanded text:
renda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligend
Abbreviated transcription (Latin):
dio hiñs. Etce expremissis aꝑte ĩsi¬
nuatur ꝙ in affectu caritatis dis¬
tinctio sit hñda. ut diffe̾nti affcũ
ñ pari homines diligamus ⁊ añ
omnia dm̃. scd̾o nos ip̃os. Eertio ꝑẽtes
in filios ⁊ fr̃es pꝰ domesticos de

Expanded text:
dio habeamus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et ante omnia Deum: secundo nosipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, de
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ał. sicut duuñ semen. Et copu¬
lauit sͥ ip̃i ex scĩsimis ⁊ purissi¬
mis ip̃ius iurginis sanguinib
simł caro. simł dei caro. simł caro
aĩata. rõaliq ⁊ intellectu. simł¬
dei ubi caro aĩata rõali ⁊ intellet¬
tiuo. Exhiis ꝑspicuum fit ꝙ añ
collata ẽ potentia nouo more ge¬
nerandi. ut sine coitu iurisine
libidine ꝯcipientis in ut̾o uirgĩs
celebraretur ꝯceptꝰ dei ⁊ hoĩs. Illa

Expanded text:
s, sicut divinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibussimul caro, simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationalis et intellectiimul caro animata rationalis et intellectiva. Ex his perspicuum fit quod ante collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ⁊̃ docarne u̾bian priusqm
ꝯciꝑeturꝰ obligata fu̾it pc̃co.
⁊ an tał assumpta fuit a uerbo.
Sane dicipt̃. ⁊ c̾di oportet urxta
scõꝵ a testationis quenientlam
ip̃am prius pcc̃o fuisse obnoxiã
sic̃ reliqua uirginis caro s sp̃c
ab omni pct̃i ꝯtagione in munis
sitate s uoluntate assumentis
ł sic debilitatando ⁊ extenuãdo
ut ei pꝰmod̾ peccandi occasio nlła¬
tenis extit̾it. Potentiam q ge

Expanded text:
 de carne Verbi, an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua Virginis caro; sed Spiab omni peccati contagione immunis sitate, sed voluntate assumentis, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. P
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ mag̃ diligatur. a deo u¬
no tp̃r ꝙͣ alio. Distinguenda est
dilectõs intelligentia. Sienim
referatur ad dilectionis effectũ
ꝯcessibłe ẽ. Si u̾o ad dilectionis
sẽntiam: inficiabile ẽ¬

Expanded text:
utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile e
Abbreviated transcription (Latin):
tres sp̃es. una ad ediuonis¬
ficationem aĩe ꝑtinet. alia. ad
corꝑis fom̃t᷑. alia ad utriusq sb̾¬
u̾sionem. t̃ gͥ absq sacram̃tis
quib ñ alligauit potentiam
suam d̾s homini gr̃am donare
poss: p̃ dc̃is de cãĩs sacram̃ita ĩ¬
catio trinitatis. res: ut aq̃ oleũ¬

Expanded text:
tres species. Una ad aedificationem animae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta incatio Trinitatis; res, ut aqua, oleu
Abbreviated transcription (Latin):
t posst̃ notari in hoĩe .iiii.
ad uitorium ad boñ. Tunc sñ er¬
rore rõ rudicare.⁊ uoluntas sñ
difficultate bonum appete pot̾at:
pꝰ pec̃t u̾o añ reparationem gr̃e
premitur. a ꝯcupiscentia ⁊ uĩcit᷑
⁊ ht̃ infirmitatem in malo. s¬

Expanded text:
t possunt notari in homine quatuoadjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post peccatum vero ante reparationem gratiae, premitur a concupiscentia et vincitur, et habet infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
beda ⁊ stiab oꝑ cdiuinitꝰ accepit
hãc nr̃ ut qui ex cius fructucome¬
d̾et corpꝰ cius stabili sanitate ⁊
ꝓpetua soliclitate firmaretur
nec islla in firmitate ł etatis in be¬
allitate in dee̾iis ł in occasum la¬
anatura ħ nom̃ accepit s ab oc¬
q̃ hõ exꝑiendo disce̾t ꝙͥ cẽt inter
positum ẽ illud nomer s de retñs¬
gͥssione secuta. Cognouit eñ
homo priusꝙͣ tang̾et ħ ligñ¬
oxꝑientiam nouit usurpato
ligno uetito qr ꝑ exꝑientiam
mali didicit ꝙͣ sit uit̾ bonũ
obelĩe ⁊ malum inobedĩe. Si
u̾o primi parentes obeclientes
eẽnt nec ꝯ preceptum peccassẽt
hõ ꝓ hibitus ẽ ꝙ malum non
erat ut ip̃a p̾cepti ꝯseruatio boñ
illi cẽt. trans gressio malum. nͦ
melius ꝯsid̾atur ꝙͣtum malũ
reus cẽ homo intelligr̃. qr ꝓhi¬
bitus rem tetig̃ ꝙͣ si non ꝓhi¬
bitꝰ tetigiss nec peccass nec pe¬
res tangi q̃ non tangenti tm̃s
ꝓhibenti obẽ sic̃ aliena pecu

Expanded text:
Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis imbecillitate in deterius vel in occasum laa natura hoc nomen accepit, sed ab ocqua homo experiendo disceret quid esset inter positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit enim homo, priusquam tangeret ientiam novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent, nec contra praeceptum peccassent,go prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poeres tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecun
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i tm̃ debemusoꝑari oĩa. ñ solam
uł c̃ regno dei mercedẽ temꝑalem
meditari. Ecce hic aꝑte dicit ne
hic ostend̾r quo l uide

Expanded text:
m debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem corporalem meditari. Ecce hic aperte dicit ne Hic ostenditur quomod
Abbreviated transcription (Latin):
re huic sig̾catõi. qͣ intelligit᷑
tͥnitas. Ne oĩo tat̾emus int̾rogã¬
ti. ꝙ tres.c̃ tres cẽ fat̾emur. Cũg̾¬
nentia ħ uocabulo explicari ua¬
let. Ecce ostend̾ qͣ necc̃itate dica¬

Expanded text:
re huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres esse fatemur nentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dica
Abbreviated transcription (Latin):
parenres añ pect̃ genitalib
m̃bris ad ꝓc̾ationẽ ĩꝑare potuisse.
situt cet̾is in quol oꝑe sc̃i uolup¬
tatis pruritu utuntur. Inc̾dibile
enuim ñ ẽ dm̃ talia fecisse illa cor¬
ꝑaũ si ñ peccassent: ilł m̃bris sic̃
peclib inꝑarent. nec t̃ ardore seĩa¬
motum illum meruert̃ ꝙ nup¬
tie orclinant ꝯtinencia cohib.
Infirmitas enim ꝓna in riunã
turpitudinis excipitur hones¬
tate nupciali. ⁊ ꝙ sanis eẽt offm̃:
egͥtis ẽ in remedium. Emissi qd̃ de
ꝑadidiso ꝯuener̃t.⁊ genuerunt.
s potuer̃t in ꝑadiso eis eẽ nuptie
honorabiles ⁊ thorꝰ ĩmaculatꝰ.
sñ ardore libidinis. sñ labore pa

Expanded text:
nes ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminamotum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine
Abbreviated transcription (Latin):
inqnͣt̃ d̾s. bonus est bonitate nͣli q̃
ip̃e ẽ: ⁊ nuistus iusticia naturaliq̃
ipse est: ita sapiens sapientia natu¬
rali que ip̃e est. Anima uero sius
sicut bona est. ⁊ iusta bonitate uł
iusticia gratis data que ip̃a nonẽ¬

Expanded text:
 bonus est bonitate naturali, quae ipse est, et justus justitia naturali, quae ipse est; ita sapiens sapientia naturali, quae ipse est. Anima vero ejus sicut bona est et justa bonitate vel justitia gratis data, quae ipse ve
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ innat᷑alib boruis quib ñ
ẽ priuatus. alioquin ñ poss fĩ
reꝑatio. Spoliatus u̾o gratiutis.
q̃ ꝑ gr̃am naturalib addita fu
memoria intellectus. alia subit᷑
a ex gr̃a sint. ad gn̾alem qͥppe

Expanded text:
quidem in naturalibus bonis, quibus non est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis, quae per gratiam naturalibus addita fuememoria, intellectus; alia subtraca ex gratia sint. Ad generalem De
Abbreviated transcription (Latin):
bo arbitrio male utens hõ. ⁊ se
ꝑdidꝰ ⁊ ip̃m Cũ enim libo arbi¬
tͥo peccaret᷑ uictore pc̃co amissumẽ
⁊ liber̃ arbitͥũ. a quo .n. qͥs deuictꝰ
ẽ: huic sermis addictꝰ ẽ. Ecce lib̾u̾

Expanded text:
o arbitrio male utens homo, et se perdidit, et ipsum. Cum enim libero arbitrio peccaretur, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim devictus est, huic servus addictus est . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia ex̾cende iurtutis. Tẽpta¬
tio ã carnis int̾ior difficilius.
iũcitur. qr int̾uis obpugnans
de nr̃o qͣ nos roboratur. hõ gͥ qui so¬
la ext̾iori temptatione pulsatris
cecidit tanto grauius plectendꝰ e¬
rat. qnͣto leuiori inpulsu fu̾at

Expanded text:
materia exercendae virtutis. Tentatio enim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
orem. Ext̾ior temptatio ẽ qnͣdo
nob̾ extrinsecus malum uisibłr
sugg̾itur. u̾bo ł signo aliquo
ut ille cui fit ad ꝯsensum pcci de¬
dinet. ⁊ tał temptatio tm̃ fid ab
adusario. Int̾ior uero temptatõe
trinsetus sugg̾itur: ⁊ hec tẽpta¬
tio aliqñ sit ab hoste aliqnͣ a me¬
ne. Nam diabłs in uisibłr ma¬
nis subhoritur mot᷑ illicitꝰ ⁊tiad

Expanded text:
orem. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit ad consensum peccati declinet, et talis tentatio tantum fit ab adversario. Interior vero tentatio est trinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter maone suboritur motus illic
Abbreviated transcription (Latin):
an ut utens anut fruẽs ⁊ ꝓce¬
dit ita. Si fruitur eget bono
nr̃o ꝙ nemo samis dix̾it ait
indiges. Omne enim bonum
fruitur nobis s utitur. Si enĩ
nec fruitur nec utitur ñ inue¬
nio qũo cliligat nos. neꝙ tñ¬
sic utitur nob: ut nos aliis
rel. Nos enim res quib utimͤ
ad id refimus. ut dei bonitate ꝑ¬
fruamur. d̾s u̾o ad suam bonita¬
tem usum nĩm refert. Ille enim
miseretur ñri p̃p suam bonitatẽ.
nos ã nob̾ inticem p̃p̃ illius bo¬
nitatem. Ille nr̃i miseretur ut
se ꝑfruamur. Nos u̾o inuicẽ nr̃i
miscremur. ut illo fruamur.
Cum enim nos alicꝰ miseremur
⁊ alicui ꝯsulimꝰ. ad eiꝰ quidẽ fa¬
cimus utilitatem eamq ĩ tuem᷑.
ꝙͣ alii ĩpendimꝰ ñ relinquit d̾s
sñ mercede. ħ aũ merces suma
ẽ. ut ip̃o ꝑfruamur. Itẽ qr bonꝰ
mali sumus. ⁊ in qnͣtũ mali su¬
mus. in tm̃ ⁊̃ minus sumꝰ. Ille
gͥ usus quo nobis utitur d̾s.
non ad eiꝰ s ad nr̃am utilitatẽ

Expanded text:
an ut utens, an ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Ait on eges. Omne enim bonum fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamsic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim miseretur nostri propter suam bonitatem; nos autem nobis invicem propter illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur .  aliis impendimus non relinquit Deus sine mercede. Haec autem merces summa est, ut ipso fruamur. Item quia bonmali sumus; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille ergo usus, quo nobis utitur Deus, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pr̃is ⁊ filii ⁊ in effabili dei carita¬
te. u̾bum dei caro fcm ẽ ⁊ inuestiga¬
bili dei dono filius dei sͥ unnuit
formam serui. Non gͥ freqñs deno¬
imatio sp̃t .s. ab illo oꝑe prem
ł filium secludit. S potius uno
noĩato. tres intelliguntur. sicut

Expanded text:
ris et Filii, et ineffabili Dei charitate Verbum Dei caro factum est, et inaestimabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non igitur frequens denoitus sancti, ab illo opere Patrem vel Filium secludit; sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nec erit. nec illud scitum ł p̾sci¬
tum ẽ ab et̾no ñ tñ põt inciꝑe
scire ł prescire illud. s ita põt
modo scire. ł p̾scire illud sic̃
potuit stisse. ł presciisse ab et̾¬
no. Si a dicas eum mͦ posse

Expanded text:
nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam ꝯtedr ꝙ ⁊ modo põt.
ds̃ eum ñ p̾destinasse abeterno.
gͦ põt d̾s ñ p̾destinasse eum gͦ
põt iste non fuisse p̾destinatus.
Siu̾o ñ fuiss p̾destinatus: nec
tenꝰ ꝯcedunt. Ex quo a aͥd fc̃m̃¬
rentes possibilitate ł in pos¬
sibilitatem ad naturã rei existẽ
possibilitas ad potentiam dei re

Expanded text:
quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praedestinatus, nec tenus concedunt. Ex quo enimrentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentilitas ad potentiam Dei re
Abbreviated transcription (Latin):
actꝰ eẽ indifferentes. ut nec bo¬
ni nec mali ꝑ sesint. s ex intẽ¬
tidẽ bonabonusci ex mala mal
sit hoĩs actus. Scd̾ quosquil
actꝰ p̃t ẽẽ bonus si bona inten¬
tione geratur. Aliis ã iid̾r̃. ꝙ
quidam actꝰ in se mali sint.⁊
ant cãm. ñ tñ boni eẽ desinãt.

Expanded text:
actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, an
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾so non õs quidñr alicꝰ filii
illam p̃parati. Cũ i dea liquo nas¬
catur aliꝙ̾ ⁊ ñ ita ut sit filiꝰ ncͤ
rursus omnis quid̃ filius deillo
dus iste quo natus ẽ xp̃c dema¬
ria sicut filius: ⁊ de sp̃u scõ. ñ sic̃
filius. in sinuat nobis gr̃ãm d̾ĩ
Qua hõ nlłis mitis p̾cedentib ĩ
ip̃o exordio nature sue quo ẽẽ ce¬
pit. u̾bo dei copularetur. intãtã

Expanded text:
filii,illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo dus iste quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei cop
Abbreviated transcription (Latin):
grus c̃ ⁊ de illo. ⁊ de illa sit natꝰ
explicare difficile ẽ. ꝓcul ditbio
non sic de illo ut de prẽ sit ãdeilla
ut dematre natus ẽ. Non ẽ ã ꝯce¬
dend̾ quicquid de aliqua renascit᷑
ꝯtinuo ciusd̃ rei filium nuncupã¬
d̾.Ut enim obmnittant ałr. de ho¬
te qui nascuntur exaqua ⁊ sp̃u¬

Expanded text:
ginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, tinuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de hote qui nascuntur ex aqua et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio uosuntatis fuit. ⁊ in ip̃o
enim ⁊ inalio cã extitit. ut fi̾et
det̾ior. Inalio qr indiabło qͥ sua¬
sit. In ip̃o qr uoluntate libi ar¬
bitti. ꝯsensit. ⁊ c̃ lib̾m arbit᷑ñ
sit boñ exreutiq bona malus
ille ꝯsensus ꝓuenit ⁊ ita ex bo¬
no malum manauit. De h aũ
inseqñtiplenius tͣctabimꝰ t̃ ori¬
go mali ⁊ inqͣ recoalescat. ĩues¬
tigabitur:
An uolũtas ptessĩt illd̾p

Expanded text:
riae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit illud p
Abbreviated transcription (Latin):
qmuis ad ꝑsonam solã filii ꝑti¬
nentem tota trinitas fec̾it. Neq
enim soꝑabilia st̃ oꝑa t̾nitatis
mnaliquo oꝑe noĩatur. uniu̾sa
oꝑari trinitas intellig̃r. ita uec̃.¬

Expanded text:
quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita ve
Abbreviated transcription (Latin):
pũgat. ꝙ stimulet. stimulet
slie timor. s intrat caritas q̃
sanat: ꝙ uuln̾at timor. timor
castus facit securitatem ĩ aĩo.
dei dicit. quo tumet aĩa ne dãp¬
netur. illa de timore quo timet
aĩa ne deseratur. ille ẽ timor
quem caritas excludit. ille est
morem sigͣcauit. qui nec ex coto
ẽ seruił. nec ex toto castus. s tã¬
ꝙͣ medius aliquid descruili. ⁊
aliquid decasto timore ht̃. fac̃
cnum seruire ꝑtim timore pene.
partim amore iusticre. ꝑ q̃m ti¬
memus puniri ⁊ tunemnis offẽ¬
d̾e. Iste timor ẽ in inchoata ca¬
ritate. ñ in ꝑfc̃a ⁊ qͣnt̃ c̾scit ca¬
ritas. tm̃ dec̾scit timor iste. qnt̃¬

Expanded text:
pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facit securitatem in animo.Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est morem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, t
Abbreviated transcription (Latin):
minus timemus. Iste timor no
mor non remanet ueniente ca¬
ritate. non intrat caritas. nisi
prius illetimor exeat. nec ĩ illo
tunore aliquis c̾clit indm̃. ⁊ si
tate ⁊̃ inchoata. qr oĩs quicarita
⁊ bñ om̃ia facit. Qr̃ seriuł ñ est
timor ille ꝙ̃ incaritate in choa¬
ta fore ꝯcessit.⁊ ꝙ̃ crescente cari¬
tate dec̾scere dixit. s ille ẽ timor.
inciał. q̃ñ negat eẽ in caritate
Qd timor seruti e¬

Expanded text:
minus timemus. Iste timor notmor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi tate etiam inchoata, quia omnis qui charitaet bona opera facit. Quare servilis non est timor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initialis, quem non negat esse in charitate, Quod timor servi
Abbreviated transcription (Latin):
explanareꝙͥ int̾ sit ĩstos
int̾ duos timores. ꝙͣ si ponas
duas mulieres maritatas. qͣr̃
unã ꝯstituas uolentem facere
ad ult̾ium. s timet ne dãpnet᷑
amarito. Timet maritam. qr
ad hus amat nequitiã. huic
a. ⁊ si forte uiuit nequit᷑ tim
maritum ne ueniat. Tales. st̃
quitiment diem uidicii. fat al¬
tam amare uir̃ debe illi castos
amplexus. nlła se ad ult̾ina ĩ¬
m̃dicia matulare elle. ista op¬
tat p̾sentiam uiriIlla timet᷑.¬
⁊ illa timet. Iam gͦ int̾rogetur
q̃re timeant. Illa dic tumco ui¬
rum neueniat illadic timeo
uir̃ ne dampnet. illa dicet tueoui

Expanded text:
explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic a; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Ti
Abbreviated transcription (Latin):
tuta est circumcisio in ppło dei
q̃ erat tunt signatalum iuisticie
fidci: ad purgationem ualebat.
magnis ⁊ parnulis originalis
uet̾isq pc̃ti. sicut baptismus
ex illo uałe cep̃ ad innouatõem
hoĩs ex quo institutus ẽ. Idem
beda. salutifẽ id̾ c̾ationis auxili¬
um circumtisio in lego ꝯͣ origĩa¬
lis pcc̃i uulnus agebat ꝙ baptis¬
a ꝑte traditur ꝑ circumcisionem
ex quo instituta fuit remissio¬
nem pec̃i originał ⁊ actualisꝑ
uulis ⁊ maĩorib: adeo p̾stitam

Expanded text:
tuta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptisaperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ hr̃e bonam tãm qui enim ali¬
ena furatur ut pauꝑib tͥbuat. ñ
ꝓbõno ut auĩt furatur. Non eñ
boñ ẽ aliena pauꝑib dare. Qui eĩ
de rapina sacrificium deo offert uͥ¬
ait auctoritas.id̾ facit ac si filiũ
inꝯspectu pr̃is uictimet ł sacrit̾i¬
cium canis deo offerat ab hor̃abi¬
re malum eẽ dñt ⁊ si enim boñ sit
hor̃em a morte lib̾are. tñ sic hoĩe lib̾aie
rib dñt tẽꝑasse sermonem caute fi¬

Expanded text:
re bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Non enim bonum est aliena pauperibus erogare. Qui enim de rapina sacrificium Deo offertait auctoritas, Eccl. 34, ac si filium in conspectu patris victimet, vel sacrificium carnis Deo offerat. Abominabire, malum esse dicunt. Etsi enim bonum sit hominem a morte liberare, tamen sic hominem liberare, rib
Abbreviated transcription (Latin):
it non mori. ⁊ mortał quodãmͦ
qr potuit mori. In illo namq
primo statu hũit posse mori ⁊

Expanded text:
it non mori; et mortalis quodam modo, quia potuit mori. In illo namque primo statu habuit posse mori,
Abbreviated transcription (Latin):
amus. ꝙ ier̃. in explanatione fid̾i
tatholice ad damasum pp̃ ioniniani
⁊ manichei at pelagii errores col¬
lidñs docet. Lib̾m inꝙͥ sic ꝯfitem᷑
arbitrium ut dicamꝰ nos semꝑ
indig̾e d̾i auxilio. Et tam illos
errare. qui ẽ manicheo dñt. Hoĩe
pẽtm uitare ñ posse ꝙͣ illos qͥ cum
iouułano. asser̃t hoĩem ñ posse pͥ

Expanded text:
uod Hieron., in Explanatione fidei catholicae ad Damasum papam, Joviniani, et Manichaei, et Pelagii errores collidens, docet. Liberum, inquit, sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper indigere Dei auxilio; et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non poss
Abbreviated transcription (Latin):
erãt. In sb̾tilitate u̾o cẽntie. ⁊ ĩ¬
telligentia sapĩe ⁊ lib̾tate uo¬
liuitatis diffentes erant. Has
disc̾tões intelligibiles inuisibi¬
liũ naturaꝵ ille solus ꝯp̾ hẽd̾e
poturt. ⁊ inponderare qui cũt¬
ta fecit inponde̾ numo.⁊ rñsu

Expanded text:
erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, nu
Abbreviated transcription (Latin):
ł or̃oni uacare ⁊ ꝙ int̾ e̾os dum
ut alii se copulare ñ liceat. ⁊ ut
inrutẽ alt̾ alti exhibeat. ꝙ quisq
S. hac aũ descriptione legitimoꝵ
de ꝯsensu qui efficit

Expanded text:
 orationi vacare; et quod inter eos dum ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum De consensu qui efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ixt̃m ẽ. Iuditio enim iustisimi dei
traditi sc̃. ut ait apłc de quib dã
siue deserendo siue alio modo expli¬
cabilił ĩ explicabłi ĩpassões ignoĩe u
cͥmina criminib undicarentur
⁊ supplicia peccantium ñ tm̃ sĩt¬

Expanded text:
catum est. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non t
Abbreviated transcription (Latin):
ma dei erat oportet te agnosc̃e.
firmissimeq ten̾e̾ in illo forme
nomine naturalẽ plenitudinem
deb̾e intelligi. informa gͥ dei erat.
dei ñ alia intelligentia ẽ. ꝙͣ ĩd̾i
man̾e natura. Didicisti noĩe for¬
me in telligenti eram fi̾ nature.
⁊ audisti. ꝙy forma dei formam ser¬
ui suscepit. Uñ ꝯseqñs ẽ ꝙ nata¬

Expanded text:
ma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma Dei ergo erat, Dei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine formae intelligentiam fieri naturae, at audisti quod forma Dei formam servi suscepit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
illam sb̾am q̃ assumpsit. s scd̃
illam q̃ assumpta ẽ. Ex quo ap¬
paret diuinam sub̾am assumpsis
positis ad hibita diligentia ĩnui
idrͣ. solum u̾bum carnẽ fc̃m ⁊
naturam solum suscepisse hũa

Expanded text:
iam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta est. Ex quo apparet divinam substantiam assumpsisssuperius positis, adhibita diligentia innui videtur solum Verbum carnem factum, et naturam solum suscepisse human
Abbreviated transcription (Latin):
seriũ accipiens. neq enm sic ac¬
cep̃ formam serui ut amiteret
formam der inqua erat eqͣlis prĩ
ut ⁊ informa sui. ⁊ in forma d̾i:
id̾ ip̃esit unigenitus filiꝰ prĩs. qr¬

Expanded text:
servi accipiens. Nec enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri, et ut in forma servi, et ut in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filius Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
tus dũ ꝯcipetur u̾itatẽ carnis
accepit ex iurgine ⁊ c̃ nascetur
integritatẽ ugĩtatis scruaũ in
naturaᷤ inunitate ꝑsorie susce¬
pit. qui se humilians ꝑ mĩanũ

Expanded text:
tus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in naturam in unitate personae suscepit, qui se humilians per miseri