comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offendat. non sẽ arbitretur duob dñis
tiet de dño inbonitate: et in simplicitate
Scordis quaeret illum. Ideo dico uob̃. ne folli.¬
Sciti sitis animae urãe quid manducets.
Sneq corpori ur̃o quid induamini. Qued
ait idõ dico uob̾: ad suꝑiora respicit: hocẽ.
ideo tẽporalium sollicitudinem ueto. ne
cum diuitib scłi uob̾ thesauriare con-¬
unicamini. Ergo qđ om̃ib natura tribuit.
et ium̃tis. ac bestiis. hominib q cõmune. ẽ:
huiꝰ cura penitꝰ liberam᷑. Sed p̃cipitur
Idus. ẽ. sollicitudo tollenda. Nonñe anima
plus ẽ. quã esca. et corpꝰ plusquã uestim̃tũ
Ammonet ut meminerimꝰ multo amplius¬
dm̃ nobis dedisse qđ nos fecit et composut
exanima et corpore quã. ẽ. alim̃tũ atq
tegum̃tum: ut intelligas eum qui dedit
ãnimam. multo facilius escam. eẽ. daturu.
daturũ eẽ. uestim̃tum. Quo loco quaeri
solet utrũ ad animã cib iste ꝑtineat. cũ

Expanded text:
offendat, non se arbitretur duobus dominoffendat, non se arbitretur duobus domintiet de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaeret illum. Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori quid vestiamini. Quod ait, Ideo dico, ad superiora respicit, hoc est, ideo temporalium sollicitudinem veto, ne cum divitibus saeculi vobis thesaurizare convincamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur dus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo fdaturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sint necessaria. sed ait. Haec omã¬
aponent᷑
uobis: idest consequen¬
tamini aut reduos
ines constitu atis. ut & regnũ di
opt̃ se appetatis & ista pĩecessaria
Sed haec potuis ꝓpter illud ita uob
non deerunt.Quia duobus do¬
minis seruire ñpotestis. Duob
aut̃ dñis seruire conatur. qui et
regnum dĩ ꝓ magno bono appe¬
at᷑ et hec temporalia. Non poterit
aut simplicẽ habere oculũ. & uno dño
dõ seruire. Nisi quaecũq sunt. C aece¬
ra si sunt necessaria ꝓpter hoc unum as¬
om̃s militantes accipiunt annonã et
stipendium sic om̃s euangelixantes ae¬
cipiunt uictũ & tegum̃tum. Sed ñ om̃s
ꝓpt̃ salutẽ rei pubłicae militant. s ꝓpt̾
illa. quae accipiunt. sic ñ om̃s ꝓpt̃ sa
illud. sed supͣ iam dictum .ẽ. N on po¬
costis duob dñis seruire. Ergo simplici
corde tantũmodo ꝓpt̃ regnũ d̃ĩ debemꝰ
Qui enĩ ñ ait dabuntur. s adicientur

Expanded text:
sint necessaria: sed ait, haec omsint necessaria: sed ait, haec omapponentur vobis, id est consequenni; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobis non deerunt. Quia duobus dominis servire non potestis. Duobus autem dominis servire conatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. Non poterit autem simplicem habere oculum, et uni Domino Deo servire, nisi quaecumque sunt caetera, si sunt necessaria, propter hoc unum asomnes militantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt victum et tegumentum. Sed non omnes propter salutem reipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt: sic et non omnes pro, et propter illud. Sed supra jam dictum est, Non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud aliquid queritur sine dubio infe.¬
rior. ẽ. quam id ꝓpt̃ qđ queritur. Et ideo
illud pͥmũ ẽ. ꝓpt̃ qđ istam rem quaeris.
non ista res quã ꝓpt̾ aliud quaeris. Qua¬
ꝓpt̃ si euangliũ et regnũ dĩ ꝓpt̃ cibum
quaerimꝰ. priorem facimꝰ cybum. et poste.¬
desit cibus. ñ quaeramꝰ regnum dĩ. Hoc
.ẽ. gͦ pͥmum quȩrere cibum. et deinoe
teriore. Si aut̃ idõ querimꝰ cibum. ut
habeamꝰ regnum dĩ. facimꝰ id qđ dictũ ẽ:
Querite pͥmum regnũ dĩ et iustitiam eiꝰ.¬
querentib pͥmum regnum deu et iustitiã
eiꝰ. id est hoc p̃ponentib caeceris rebus
ut ꝓpter hoc eaetera queramꝰ. Non de¬
bet subaeẽ. sollicitudo. ne illa desint quae
huic uitȩ ꝓpt̾ regnũ dĩ st̃ necessaria.
Dixit enim suꝑus. Scit pat̾ ur̃ quia hoꝵ
om̃ium indigetis. Et ideo cum diaisset
querite pͥmũm regnum dĩ et iustitiam
eiꝰ. ñ dixit deinde ista querite quãuis

Expanded text:
aliud aliquid quaeritur, sine dubio infealiud aliquid quaeritur, sine dubio inferior est, quam id propter quod quaeritur: et ideo illud primum est propter quod istam rem quaeris, non ista res quam propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum, et postedesit cibus non quaeramus regnum Dei: hoc est primum quaerere cibum, et deinde teriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum regnum Dei et justitiam eus enim primum regnum et justitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius, Scit Pater vester quod horum omnium indigetis. Et ideo cum dixisset, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, non dixit, Deinde ista quaerite; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ om̃a fatiamꝰ quaecũq facimꝰ. s ꝗͥ in
hac uita militamꝰ. ut ad illuo regnum
ꝑuenire possimꝰ. Quae uita sine his ne.¬
cessariis agi ñ potest. Apponentur hȩc
uobis inquit. s uos regnũ dĩ et iustitiã
eiꝰ pͥmum querite. Cũ enĩ dixit illud
pͥmum: significauit qͥa hoc posterius
querendum ẽ. ñ tempore s dignitate.
Illud tam̃ tanꝗ bonũ nr̃m. hoc tanquam
necessarium nr̃m. Necessariũ aut̃ ꝓpt̾ il¬
luo bonũ. Neq enĩ uerbi grã idõ debemꝰ
euangłitare. ut manducemꝰ: sed idõ mandu-
care ut eungłizemꝰ. Nam si ꝓpt̾ea euange¬
liramꝰ. ut manducemꝰ: iulius habemꝰ euan:¬
geliũ quã cibum. Et erit iam bonum
nrm̃ in manducando: nec essarium aut̃
in euangłirando. Quod etiã apłs ꝓhr
bet cum dic̃. Licere sibi quidem et ꝑ¬
missũ. eẽ. adño. ut qui euangłiũ annun¬
tiant. de euangelio uiuant. Idẽ. de euan¬
głio habeant ea quae hiuc uitae neces
saria sunt. E rgo quaecũq res ꝓpter

Expanded text:
a faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam primum quaerite. Cum enim dixit illud primum, significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum, necesarium autem propter illud bonum. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare ut care, ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi quidem, et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeaat. 55. Ergo quaecumque res propter
Abbreviated transcription (Latin):
S ed isti docum̃ta non sic̃ allegorue disci¬
dienda st̃ ut quȩ ramꝰ qͥd significet᷑. aue
caeli aut lila agri. Positi sunt enim u
dereb minorib maiora ꝑsua derenti i
Sicuti ẽ. illuo de udiee qui nec dm̃ cire¬
bat. nec homine reũcebatur. Ettan
soepe intpellanti uiduae cessit. ut ei cat¬
sam consideraret. ñ ꝓpt̃ pietitẽ ant hina¬
nitacem sed ne tedium pateretur. Noreiũ
dñs uoluit. qđ nec iniustus homo eos
qͥ illum assiduis precib tundunt. uł ꝓpt̃
teduĩ deuitandũ potest contempnere.¬

Expanded text:
Sed illa documenta non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli aut lilia agri. Posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur, sicuti illud est de judice qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur, et tamen saepe interpellanti viduae cessit, ut ejus causam consideraret; non propter pietatem aut humanitatem, sed ne taedium pateretur. Non enimDominus voluit, quod nec injustus homo eos qui illum assiduis precibus tundunt, vel propter taedium devitandum, potest contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
ra. quae pictura textricũ potest florib
cõparari: Quid ita rubet ut rosa: Quior
ta candet ut liliũ: U iolae uͦ purpurã.
nullo suꝑari marice oculoꝵ magis quã¬
I sermonum iuditiũ. ẽ. Si aut̃ foenum

Expanded text:
ra, nec pictura textricum potest floribus comparari. Quid enim ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpura, nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum judicium est. Fecit enim
Abbreviated transcription (Latin):
edestis pascit illa. Q uoo si uolatilia
alq cura. et aerumnis dĩ alimtus. pro¬
usentia quae hodie sunt. et eras non
eruit. quoꝵ anima mortalis ẽ: Et cũ
.eẽ. eassauerint. sẽꝑ non erunt. quanto
migis homines quib aetñitas reꝑinit¬
Ititur. dĩ reguntur imꝑio. Nonne uos
magis plures estis illis Idẽ. carius
uos ualetis. Quia utiq racionale ani¬
mal sicuti. ẽ. homo sublimiuis ordina-
tum in rerum natura. quã in rationabi¬
la. sicuti st̃ aues: Quis aut̃ urm cogi¬
tans pocest adicere ad staturã suam̃

Expanded text:
Deus pascit illos. Quod si volatilia, absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando pote
Abbreviated transcription (Latin):
Nocndum qđ non ait Nolite querere uel
soliciti eẽ. de cibo aut pocii aut in lum̃to.
sed ȩxpressius quid inquit manducetis
aut̃ quid bibatis. Et supͣ neq corpor qͥd
uestiamini. Ubi mͥ uidentur argui qui
spreto uictu uł uestitu cõmuni liutiora
sibi uł hausteriora p̃his cum quib uitam
quent̃ ne extollantur ammonuit. Primo
enĩ haec ad necessitatem implendã homo
quaerit. Cũ aut̃ haec habundauerint. in¬
cipit et suꝑbire de talib Tale . ẽ. hoc ac
si se uulneratꝰ quis iactitet. qđ habeat
multa emplastra indomo. Cumboc ili
bonum eẽt ut uulnera ñ haberet. et ne
uno quidem indigeret emplastro. Hic ma
nifestissime ostendit ñ haec. eẽ. appetenda
tanquã talia bona nr̃a. ut propter ipsa de-¬
beã benefacere si qͥd facimꝰ. sed tam̃. eẽ.
necessaria. Quid enĩ int̾sit inter bonũ
qđ aypetendũ. ẽ. et nec essariũ qđ sum̃dũ
.ẽ.: hic sententia declirauit. cũ ait. Que¬
rite gͦ primũ regnũ dĩ et iustitiã eiꝰ. et

Expanded text:
Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam quenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Hanifestissime ostendit non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait, « Quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitatem quae uocat᷑ na¬
ibant cũ illo discipłi eiꝰ. et turba cop¬
osa. Cum aut ap ꝓpinquaret portie
ciuitatis: ecce de  funtꝰ efferebatur
filius unicꝰ matris suae . Et haec
uidua erat. et tur Uba cĩuitatis
multa cum illa. Et rł.

Expanded text:
Naibant cum illo discipuli ejus, et turba copiosa. Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defuntus efferebatur filius unicus matris suae. Et haec vidua erat: et turba civitatis multa cum illa .
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ mundũ. ut unigenitũ filiũ suũ daret.
ut omĩs qui credit in ipso ñ pereat. sed
habeat uitã aet̾nam. Nec dubitandum
quin nos deprofundis ad se climantes.
citius exaudire dignabitur: ppt̃ quos nec¬
dũ se cognoscentẽs ipse ad profundã
hanc conuallẽ lacrimarũ descendere dig¬

Expanded text:
Deus mundum, ut unigenitum Filium suum daret, Deus mundum, ut unigenitum Filium suum daret, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Nec dubitandum quin nos de profundis ad se clamantes citius exaudire dignabitur, propter quos necdum se cognoscentes, ipse ad profundam hanc vallem lacrymarum descendere dig
Abbreviated transcription (Latin):
cionis edocet᷑. N ec se tam̃ de singula¬
ritate meriti excellentioris singulari.¬
ter excollit: sed potius suae conditio¬
nis ac diuinae dignationis in omĩb
menior: famularum se xp̃i consortio
humiliter adiungit. famulatũ. ap̃o
deuota qđ iubetur inpendit. Fiat
sc̃s adueniens: caelestib dignã miste¬
rus reddat. F iat ut in meo utero filiꝰ
dĩ humanae substantiae habitũ in-¬
ducat: atq ad redemptionẽ mundi
incunctis actib nr̃is. motibusq reco¬
lamus: eiꝰ semꝑ obsequiis om̃a corporis
nr̃i menbra mancipemꝰ. ad eiꝰ implendam
uoluntatẽ. totũ m̃tis nraẽ dirigamꝰ intui¬
tum. Sicq ꝑceptis eiꝰ muneribus grãs rec¬
te uiuendo reddamus: ut ad maiora ꝑer¬
pienda digni exsistere mereamur. Pre¬
cemur seduli cum beata dĩ genitrice. ut
fiat nobis scđm uerbum eius: illud uide.¬
licet uerbum quo rationẽ suae incarna-¬
tionis ipse exponens ait. Sic enim dilex̃

Expanded text:
tionis edocentur: nec se tamen de singulationis edocentur: nec se tamen de singularitate meriti excellentioris singulariter extollit, sed potius suae conditionis ac divinae dignationis in omnibus memor, famularum se Christi consortio humiliter adjungit, famulatum Christo devota quod jubetur, impendit. Fiat,sanctus adveniens me coelestibus dignam mysteriis reddat, fiat ut in meo utero Filius Dei humanae substantiae habitum induat, atque ad redemptionem mundi in cunctis actibus nostris motibusque recolamus, ejus semper obsequiis omnia corporis nostri membra mancipemus, ad ejus implendam voluntatem totum mentis nostrae dirigamus intuitum: sicque perceptis ejus muneribus gratias recte vivendo reddamus, ut ad majora percipienda digni existere mereamur. Precemur seduli cum beata Dei genitrice ut fiat nobis secundum verbum ejus, illud videlicet verbum, quo rationem suae incarnationis ipse exponens, dicit: Sic enim dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. deutraq cribu carnis ouginẽ
haber&: qͥa nimirũ ipse inhumanitate
ad sumpta utramq habiturꝰ erat ꝑsonã.¬
& sac̃dotis scilic& & regis. Siquidẽ de
regia eiꝰ potestate qua electis suis regnũ
ꝑenne tribuit: & p̃sens scĩ a euangłii
lectio cestat᷑. Quia regnabit indomo ia-¬
cob maet̾̃num. & regni eiꝰ ñ erit finis.
Porro de pontificali dignitate illiꝰ. in qua
ꝓnrã redemptione hostiã siue carnis
offerre dignatꝰ. ẽ : Testatur ꝓpba qͥait.
Tu es sac̃dos inaet̾nũ: scđm ordinem mel-¬
chisedech. Accepta aut̃ tanta grã. uideamꝰ
beata maria in quanta humilitatis arce
ꝑsistat. Ecce inquit ancilla dñi: fiat
michi scđm uerbũ tuũ. Magnã quippe
humilitatis constantiã ten&. quae se
ancillã sui conditoris dum mat̾ eligit᷑
appellat. B eata in mulierib anglico
oraculo p̃dicatur: & incognita adhuc
caeteris mortalib archana nrãe redẽp¬

Expanded text:
hominum de utraque tribu carnis originem hominum de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicet et regis. Siquidem de regia ejus potestate, qua electis suis regnum perenne tribuit, et praesens sancti Evangelii lectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Porro de pontificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Accepta autem tanta gratia, videamus beata Maria in quanta humilitatis arce persistat. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Magnam quippe humilitatis constantiam tenet, quae se ancillam sui conditoris dum mater eligitur, appellat. Beata in mulieribus angelico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arcana nostrae redemp
Abbreviated transcription (Latin):
cognata dicatur mariae: cum suꝑius
haec dedomo đd. illa defiliab aãron
orta. eẽ. narratur. Legimꝰ namq qđ¬
aãron ipse de tribu uida de qua đł ortꝰ
filiam aminadap sororem naason qui
fuit dux tribus uida indeserto: cum egre¬
derentur ex aegypto. Rursusq regnantib
dd posteris. legimꝰ qđ ioiada pontifex
maximus. uxorem habuerit de cribu regali
hoc ẽ. iorabeth: filiã rogis ioram. Ipse ẽ.
ioiada cuiꝰ filium tachariam uirũ aeque
scĩssimum lipidauer̃ int̾ templũ & alta:
re: sic̃ eciam ipse dñs beatorũ martirũ
mentionẽ fatiens in euangłio cestatur
modi conuinctio etiã recentiori tẽpore
fieri. datum nuptũ feminis de cribu
intribũ. ut manifeste beatã dĩ genitricẽ
quae de tribu regia descendit cum tribu
sac̃dotali cognationem generis habuis¬
se constaret: quod mysterus caelestib
aptissime congruit. O portebat nãq
ut apparens in mundo mediator di &

Expanded text:
cognata dicatur Mariae, cum superius cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque qAaron ipse de tribu Iuda de qua Dauid ortus filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Iuda inderentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapire, sicut etiam ipse Dominus beatorum martyrum mentionem faciens in Evangelio testatur. smodi conjunctio etiam recentiori tempore fieri, datis nuptum feminis de tribu in tribum, ut manifeste beatam Dei genitricem, quae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime congruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
designatur. qui nos ueritatis & scientia
illustrat. & amore inflãmat: Unde
ipse ꝑ ꝓpħam dic̃. Uobis aut̃ tim̃tib
nomen meũ: orietur sol iustitiae. Cuiꝰ
uidelic& solis radios beata uirgo susce¬
pit: quando dnm concepit. Sed idẽ
sol id est diuinitas redemptoris nr̃i deg¬
mine. seu humane naturae quasi
obũbraculo quodam obtexit. qua me-¬
diante uirginis eum uiscera sufficerent.
Sicq uirtus altissimi obumbrabit ei: dũ
diuina potentia & eã presentalit̃ impleuit.¬
& ut capi abilla possa: substantia se
nr̃ae fragilitatis obnubit. Et ecce elisa¬
beth cõgnata tua. & ipsa c̃cepit filiũ
insenectute sua. Non quasi incredulam
exemplis hortatur ad fidem: sed iam ut
bene credenti quae audierat compleri.
suꝑnae dispensationis miracula replicat:
ut quae dñm uirgo erat paritura. p̾cur¬
sorem quoq dñi de anu ac desterili pa-¬
rente cognoscer&: eẽ. nasciturum. N ec
mirandum uicta historiã. qđ elisabech

Expanded text:
designatur, qui nos veritatis scientia designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore inflammat; unde ipse per prophetam dicit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Cujus scilicet solis radios beata Virgo suscepit, quando Dominum concepit. Sed idem sol, id est, divinitas Redemptoris nostri, tegumine se humanae naturae quasi umbraculo quodam obtexit, quo mediante Virginis eum viscera ferre sufficerent: sicque virtus Altissimi obumbravit ei, dum divina Christi potentia et eam praesentialiter implevit, et ut capi ab illa posset substantia se nostrae fragilitatis obnubilavit. Et ecce Elizabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit & corpꝰ. Ideoq & quod nascet᷑¬
scĩficatione sp̃s concipies. scm̃ ert quod
gignit᷑. Congruit conceptioni natiuitas.
ut quae contra humanae conditionis mo¬
rem uirgo concipis. supra humanae con¬
suetudims modum dĩ filium generes.
Om̃s quippe homines in inquitate concr¬
pimur. & in delictis nascimur. Quotqtͦ
aut̃ donante dõ aduitam p̃ordinati sumꝰ
aetñam. ex aqua & sp̃u scõ renascimur.
Solus uͦ redemptor nr̃ ꝓ nobis in carnari
dignatus mox sc̃s natus . ẽ: qͥa sine ii:¬
quitate conceptus. ẽ. Possumus sane
in eo qđ dicitur. & uircus altissimi obũ.¬
brabit tibi: altius quiodam de sacram̃.¬
to dnicae incarnationis intelligere.
Obumbrari enim nobis dicimꝰ: cum fer¬
uente meridiano sole. uel arborem
mediam uł aliud quod lib& umbra.¬
culi genus. Int̾ nos & solem opponimꝰ:
quo ardorem eius. uel lucẽ nob̾ tolera.¬
biliorem reddamiis. Redemptor igit᷑
nr̃ ñ in merito solis luce uł ardore

Expanded text:
eoque et quod nascetusanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate conceptus est. Possumus sane in eo quod dicitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, altius quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito solis luce vel ardore
Abbreviated transcription (Latin):
hoitatur. Quod que maxiine timorẽ
repellere consueuit. quasi bene cogni-¬
tam ac̃ domesticã ꝓprio eã nomiñe
uocat : & quare grã plenam dicer&.
Idiligent̃ edoc&. Ne cieas inquit
maria: inuenisti em̾ gram apuo dñm.¬
 Ecce concipies inuterõ & paries filiũ.
& uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Hic erit mag¬
nus & filius alcissimi uocabitur. No¬
tandus sollerter ordo uerborum. & tan¬
co artius. ẽ. cordi inserendus. quanto
manifeste patae. qͥͥ in his tota redẽp.¬
tionis nr̃ae summa consistit. Nam
 Ecce inquit concipies in utero: & pa-¬
ries filium. Agnosce uerũ hunc
hominem: ueram decarne uirginis
assumpsisse substantiã carnis. Hic
erit magnus & filius altissimi uocabit᷑.
Confitere eundẽ etiam dm̃ uerum de
deo uero: & aet̃no patri filium semꝑ¬
. eẽ. coaeternum. Quod autẽ futuro
tempore dr̃. hic erit magnus & filiꝰ
tius dictum intelligamꝰ. qͥa potentiã
diuine maiestatis quam dĩ filius

Expanded text:
hortatur: quodque maxime timorem hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam . Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius tius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
plena dñs decum: benedicta tũ in mulierib
Quae salutatio. quantum humanae con¬
suetudini in audita: cantum ẽ. beatę
mariae dignitati congrua. Uere & enĩ
grã erat plena: cui diuino munere
conlatum ẽ: ut pͥma inter feminas
gloriosissimũ dõ uirginitatis munus
offerr&. Vn de iure angłico aspectu si¬
mul & affatu meruit ꝑfrui: quae angłicã
studuit uitam imitari. U ere grã erat
E ido uere dñs cum illa erat. quam &
prius nouo castitatis amore aterrenis
ad caelestia desideranda sustulit: &
postinodum mediante humana natura.
om̃i plenitudine diuinitatis consecrauit.
Uere benedicta in mulicres: quae sine exẽ¬
plo muliebris conditionis. cum decore
uirgintatis gauisa .ẽ. honore parentiss
quod que matrem decebat. dm̃ filiũ
ꝓcreauit. Quae postquam more huma¬
nae fragilitatis & uisione anglica. &
insolita . ẽ. salutatione turba: mox idẽ
angłs eam repecito sermone ne timeat

Expanded text:
plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat
Abbreviated transcription (Latin):
ca cura naturalit̾ exigebat. puerpe.¬
ra solatio sustentaretũr uirili. Oporte¬
bat gͦ beatã mariã habere uirum. qui
& testis integritatis certissimus. & nati
d̾ni ac saluatoris nr̃rẽet. nutritius¬
fiddissimus: quiq & ꝓ eo paruulo sedm
legem hostias ad templum deferr&e. & eũ
instante ꝑsecutionis articulo in aegẏptũ
cum matre ferr& ac̃ referr&: aliaq illi ꝑ¬
plura quae ad sumpta humanitatis fragi¬
litas poscelut necessaria ministraret.
N ec multũ obfunt si quis illũ ad tempꝰ eiꝰ
silium credidit: cum p̃dicantib apłis
pꝰ ascensionem eiꝰ cunctis palã credentib
qđ deuirgine natus. eẽt. patuerit. N ec
p̃tereundum qđ beata dĩ genitrix meritis
p̃cipus. etiã nomine testimoniũ reddit.
ncerp̃tatur enim stella maris: & ipsa
quasi sidus eximiũ inter fluctus scłi
labentis. grã priuilegũ specialis refulsit.
Ingressus anglłs ad eam. dixit. Aue. grã

Expanded text:
ca cura naturaliter exigebat, puerpeca cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et natini ac Salvatoris nostri esset nutritiuslissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ro in carne do testimoniũ ꝑhib&:¬
quo ꝓpħa in psalmo. Dñs inquit
fortis & potens: dñs potens in p̃lio.
llo nimirũ p̃lio. quo potestates aerias
debellare: & ab earum tirannide mun¬
dum ueniebat eriꝑe. Ad uirginem des-¬
ponsatum uiro cui nom̃ erat ioseph de
domo dauid: & nom̃ uirginis maria.
Quod dr̃ dedomo dauid: ñ tantũ ad ioseph
sed etiam ꝑtin& ad mariã. Legis nãq
erat p̃ceptum: ut desua quisq tribu
ac familia ducer& uxorem. A pło quoq
aitestante. qui ad timotheũ seribens ait.
semine aund ortus ẽ. dñs: qͥa in corrupta
eiꝰ genitrix. ueram de styrpe dd originẽ
dipxt ¶ Cur aut̃ ipse ñ de simplici uir¬
gine. sed de desponsata uiro concipi &
nasci uoluerit: primo apatrib ratio-¬
nabiles causie ꝓferuntur. eq̃uib per¬
maxima. ẽ. ne uelut stupri rea dampna.¬
retur. si uirum ñ habens filiũ ꝓcrea.¬
ret : deinde ut his etiam quae domesti.¬

Expanded text:
ro in carne Deo testimonium perhibro in carne Deo testimonium perhibopheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domesti
Abbreviated transcription (Latin):
Missus .ẽ. inquit angłs gabrihel adõ in
ciuitatẽ galileae. cui nom̃ natareth: ad
uirginẽ desponsatã uiro ein nom̃ erat
ioseph. Abtum ꝓfecto humanae restau¬
rationis principim. ut angłs ado mitte¬
retur ad uirginem. partu consecrandã
diuino: qͥa p̃rima ꝑditionis humanae
fuit causa. cum serpens adiabolo mitte¬
batur ad mulierem. sp̃u suꝑbiae decipien.¬
dã. ummo ipse in serpente diabolus ue¬
mebat. qͥ genus humanũ deceptis pa-¬
rentibus primis: in mortalitatis gła nu-¬
daret. ¶Quia gͦ mors intrauit ꝑfemi.¬¬
nam: apte redit & uita ꝑfeminam. Illa
adiabolo seducta ꝑ serpentẽ. uiro gustũ
mundo auctorẽ salutis edidit. Missus. ẽ.
gͥ angłs gabriel ado. Raro aut̃ legimꝰ.
qͥa apparentes hominib angłi defignan¬
tur ex nõe. U erum quotiens cumq fit
ideo utiq fit: ut etiam nõe ipso qđ
ministraturi ueniant insinuent.
G abriel namq fortitudo di dr̃. Et me.¬
rito tali nomine p̃fulget: qui nascitu¬

Expanded text:
n civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascitu
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrabit tibi. Ideoq & qđ nasce¬
tur exte scm̃: uocabitur filius dĩ.
Suꝑueniens in uirginem sp̃s sc̃s. duob
modis in ea diunae suȩ potentię effi¬
catiã ostendit. quia & mentẽ illius
adeo quantũ humana fragilitas patit᷑
ab om̃i uitioꝵ sorde castificauit: ut cȩ¬
scm̃ ac uenerabile redemptoris nr̃i corpꝰ
sola sui oꝑatione creauit: idest nullo¬
uirili interueniente ad tactũ. carnem
decarne uirginis sacro scãm de inteme
sc̃m dixit hunc ipsum denuo uirtutẽ
altissimi nominauit. Iuxta hoc quod
dñs cum eiꝰdem sp̃s aduentum discipłis
ꝓmitteret ait. Et ego mitto ꝓmissũ pa-¬
tris mei inuos. Uos aut̃ sedete in ciuitate
quoadusq induamim uirtute ex alto.
Obumbrab̾it aut̃ beatae dĩ genitrici uirtꝰ
altissimi. qͥa sp̃s sc̃s cor illiꝰ cum impleuit.
ab om̃i aestu concupiscentiae carnalis

Expanded text:
ibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Superveniens in virginem spiritus Sanctus duobus modis, in ea divinae suae potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coesanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui operatione creavit: id est, nullo interveniente virili attactu, carnem de carne virginis sacrosanctam intemeritum sanctum dixit, hunc ipsum denuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab o
Abbreviated transcription (Latin):
regni eiꝰ non erit finis. Regnat quippe
in ea in p̃senti uita: cum electorum corda
ꝑfidem & dilectionẽ suã in habitans
regit. atq ad ꝑcipienda suꝑnȩ retribu.¬
tionis dona. continua ꝓtectione gub̃-¬
netur. Regnat infutura. cum eosdẽ
finito statũ temporalis exilii. ad habi.¬
tationẽ patriae caelestis introducit.
inqua p̃senti eiꝰ uisione semꝑ admoniti.
nichil aliuo agere quam eius uaca-¬
re laudib gaudent. Dixit maria
ut concipiã. pariamq filiũ. quae in
castimonia uirginitatis uitam consu-¬
mare disposur: N on aut̃ quasi in-¬
credula uerbis angłi quomͦ haec un

Expanded text:
regni ejus non erit finis. Regnat quippe regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec
Abbreviated transcription (Latin):
nere dđ incarnari disposuit. ut popłm
quem dauid temporali imꝑio rexit:
ipse grã sp̃itali ad aet̾num ꝓueher&
regnũ. De quo apł̃s ait. Qui eruit
nos de potestate tenebrarum : & trans¬
tulit in regnũ filii caritatis suae.
stinctu cum passurus ille hierosoli¬
mam ꝓperaret : in eiꝰ laudem gaudens
decantabat. ħ enedictus qui uenit
in nomine dñi: rex isrł. E t uycta
aliũ euangłistã. ħ enedictum qđ
uenit regnum paĩs nr̃i dauid. Aderat
enim tempꝰ quod redempto ꝑeius
sanguinẽ mundo rex agnosceretur.
ñ solũ dauid. sed & totius aeccłiae:
immo om̃ium conditor & rector scłoꝵ.
domo iacob in aec̃num. D omũ namq
iacob aeccłiam dic̃ uniuersam. quae
ꝑfidem & confessionẽ xp̃i ad patri¬
archarum ꝑtin& sortem: siue in his
qͥ de patriarcharum styrpe carnis
originem dicer̃. seu in illis qui de
aliis nationib carnalit̾ editi: spĩtali
lauacro st̃ in xp̃o renati. in qua ui¬¬
delic& domo regnabit inaet̾num. &

Expanded text:
nari pro nobis disposuit, ut populum, quem David temporali imperio rexit, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum. De quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . stinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑhoc ex bonis orta sunt mala. non ex
bonis uoluntatib oꝑa mala: sed ex bonis
naturis uoluntates malae. ut sit in eo
radix mali: nichil aliod quam indigen¬
tia boni. Arbor aut̃ bona. ideo.ẽ. uo-¬
luntas bona quia ꝑ ipsam conuertitur
homo adsumum atq in cõmutabile
bonum: et impletur bon. ut fatiat
nae et uoluntatis bonȩ quam nisi ds̃
in illo oꝑetur non facit homo: quia p̃¬
paratur uoluntas adno in homine bo-¬
na. ut fatiat dõ donante quod ase ipso
facere non poterat: ꝑ liberi arbitriĩ uo¬

Expanded text:
Ac per hoc ex bonis orta sunt mala, non ex Ac per hoc ex bonis orta sunt mala, non ex bonis voluntatibus opera mala, sed ex bonis naturis voluntates malae; ut sit in eo radix mali, nihil aliud quam indigentia boni. Arbor autem bona ideo est voluntas bona, quia per ipsam convertitur homo ad summum atque incommutabile bonum, et impletur bono ut faciat nae et voluntatis bonae. Quia nisi Deus in illo operetur, non facit homo, quia praeparatur voluntas a Domino in homine bona ut faciat Deo donante, quod a seipso facere non poterat per liberi arbitrii vo
Abbreviated transcription (Latin):
sus asc̃o spũ. aut incruentatus ab ani¬
mae uulnere inueniatur: Quis se
iniquoꝵ factis ac cõmodans. non ab eoꝵ
inquinationib peccati aculeo ꝑforetur:
Iales enim antiquitus: et uidaei fęrunt.
Cũ deberent uuas adferre: ꝓtulerunt
spinas. Et qui debuerant suauitatem
ostendere: in amaritudinem a semet¬
fructus malos facit. Non potest arbor
bona: fructus malos facere. Cum igit᷑
magister ds̃ non utiq naturam consti.¬
tuat arborem. ex qua fructus de quo
loquebatur existat. sed uoluntatẽ seu
bonam. seu malam. fructus autẽ oꝑ a
quae nec bona uoluntatis malae. nec
mala possunt. eẽ. uoluntatis bonae.
Hoc .ẽ. enim qđ ait. arbor mala. fructus
bonos non facit. et arbor bona fructus
malos non fac̾. Tamquã diceret. nec
oꝑa bona uoluntas mala. nec mala oꝑa
facit uoluntas bona. Nam ipsarum
arboꝵ id est ipsarum uoluntatum si
querantur origines. quid occurrunt
nisi naturae quas bonas ds̃ condidit:

Expanded text:
sus a sancto Spiritu, aut incruentus ab anisus a sancto Spiritu, aut incruentus ab animae vulnere inveniatur? Quis se iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semetfructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Cum igitur magister Deus, non utique natura, constituat arborem, ex qua fructus de quo loquebatur existat, sed voluntatem seu bonam seu malam, fructus autem opera, quia nec bona voluntatis malae, nec mala possunt esse voluntatis bonae. Hoc est enim quod ait: Arbor mala fructus bonos non facit, et arbor bona fructus malos non facit. Tanquam diceret, nec opera bona, voluntas mala, nec mala opera facit voluntas bona: nam ipsarum arborum, id est, ipsarum voluntatum si quaerantur origines, quid occurrunt nisi naturae quas bonus Deus condidit.
Abbreviated transcription (Latin):
uuarum. ex inde dulcedinẽ querit.
aut suꝑ tribulos incedens. ex inde ficoꝵ
colligat suauitatem. Ita gͦ nullꝰ sapi¬
entium. uł prudentiũ ab in anibus
neritate hereticis. aut in religiosis aut
infidelib: ex inde scitatis dulcedinem.
uł flagrantiam aut ueritatis suauita.¬
tem poterit inuenire. s pessima apuo
illos et maligna repperiret. Sicut
enim spmae et tribuli oma quȩ cõq
capere possunt. attrahunt. detinentꝰ
et conscindunt: ita om̃s infideles he¬
retici. ei p̃terta male inuentes. et iã
qui rectam uidentur fidẽ cenere ꝑ-
humana potentiam et corruptibilem
principatum. ꝑ iniquos mores et pͣua
exempla omẽ quicquid app̾hendere pos-¬
sunt: Conscindunt lattrahunt. atq
disrumpunt. Quis adspinas et tribu¬
los mittens manum uel adꝑximans
ibi. non dilaceretur. aut consemnda¬
tur. aut eandem manũ. ñ creentatam
inueniat: Quis gͦ hereticis manum
porrigens aut caput humilians. in conscis.¬

Expanded text:
uvarum exinde dulcedinem quaerit; uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedinem, vel fragrantiam, aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, conscindunt, attrahunt atque diripiunt. Quis ad spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, inconscis
Abbreviated transcription (Latin):
Apłi et martires scĩ non ꝑsecutionem
fecer̃. sed ꝑsecutionẽ ꝑtulerunt. Non
maledixer̃: sed maledicta sustinuer̃.
Non blasphemauer̃ dm̃: sed ablasphȩmato¬
rib interfecti sunt. Isti autem om̃ã¬
miquissima omã in religiosa implere
curarunt: scõs ꝑsecuntur. fideles op¬¬
primunt. dm̃ etiam si ñ uerbis: mo.¬
perint aliquib temptationib ea ipsa
illis subtrahi. uel negari. quae isto
uelamine consecuti st̃ uel consequi
cupiunt: tunc necesse. ẽ. appareat utrũ
lupus in ouina pelle sit. an ouis in sua.
Non enĩ ꝓpterea ornatu suꝑfluo debet
aspectus hominum mulcere xp̃ianos.
quia illum parcum habitum ac neces¬
sarium. etiam simulatores soepe usur.¬
pant. ut incautos decipiant. quia et
re. si aliquando eis lupi se contegunt.
N uniquid colligunt despinis uuas. aut
de tribulis ficus: Manifeste dñs per
hanc similitaidinẽ declarauit. quia
nullꝰ prudentium ad spinas ꝑgens

Expanded text:
Apostoli et martyres sancti non persecutionem Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et as, si aliquando eis lupi se Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Scio enĩ quia pꝰ discessum meũ.
introibt̃ in uos lupi rapaces. Lupi uͦ gra¬
ues nominantur om̃s infideles heretici.
qui grauiter scam aeccłiam opprimunt.
et ꝑsecuntur. uł molestare frequentant:
Qui sine miscłia raꝑe. et coaceruare non
desinunt. aliquando pecuniae irruunt
alienae: aliquando in ipsos pecuniarum
dominos. multo magis etiã satagunt
animas rapere: et secũ mirabiliter in per¬
ditionem deducere. Et uestium ounĩ
habere dicuntur: quod nom̃ habeant
xp̃ianitatis. uel quia adsimilant se mi-¬
nistris iustitiae: figuram religiositatis
m̃tientes. Per xp̃ianũ itaq nomen mul¬
tos seducere nituntur. dulcis sermo¬
nib multis scandalum inferentes. Isti
sunt dequib iterum ait apł̃s. Per suos
dulces sermones et blandos. seducunt
derare: s inspicite figuram fallatiae.
A płos p̃dicant: sed apłis contraria annun¬
tiant. Aartires magnificant: sed
martirum ꝑsecutores. ẽẽ: ꝓbantur.

Expanded text:
dicens: Scio enim quia post discessum meum dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt cderare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur.
Abbreviated transcription (Latin):
superius spatiosam et latã
uiam nominauit. hoc
nc̃ aꝑtius falsos ꝓphȩtas ostendit. ꝑ qͦs
multi inꝑditionem abhominabilẽ abier̃.
qͥ pͥmo in uidea multi apparuer̃: et mͦ
in ꝑfidia totum repleuerunt mundum:
Sed illi prius falsi ꝓpħae fuerunt. ueris.¬
simosq dni ꝓpħas usq ad mortem ꝑse-¬
cuti st̃  sic̃ hieremiã et micheã aliosq
multos. Isti aut̃ nc̃ falsi ꝓpħae. et falsi
xp̃iani qui st̃: ueraces xp̃ianos sine
miscđia ꝑsecuntur et opprimunt. Ali-¬
quando sidetur copia. etiam gladiis.
siue intermissione. aut suis pͣus morib
et exemplis. Id circo om̃s p̾ueniens
dñs : adhortatus .ẽ. dicens. Attendite
a falsis ꝓphetis. Attendite diligentius
obseruate cautius: ut non seducamini.
ut ñ cirtum ueniamini. ut non falla.¬
mini. Attendite gͦ hoc. ẽ. considerate
quia ñ sunt oues sed lupi inueste ouiũ.
quia non st̃ religiosi sed infigura religi
apostolꝰ ad ephesias loquens. designabat

Expanded text:
superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religioApostolus ad Ephesios loquens designabat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui haberent uitȩ uestẽ bonae non reci¬
piendos ꝓpter dogmatũ nequitiam.
ita nc̃ econtrario aserit. ne his quidem
ad cõmodandam fidem qui cũ polluant
integritatem fidei turpiter uiuunt. et
doctrinae integritatem malis oꝑib des¬
truunt. Utrumq enim dĩ seruis neces¬
sarium est. ut et opꝰ sermone et sermo
oꝑib comꝓbetur. huic sententiae potest
illuo uideri contrarium. Nemo potest
.eẽ. scripturam dicta ꝓfactis accipere.
ut statim in consequentibus ad ꝓbatur
refutari eos qui iactant sine oꝑibus
scientiam dñi: et audiunt asaluatore.
Discedite ame om̃s oꝑarii iniqͥtatis: nesciouos.
ac ꝓpͥae illi dicunt quoꝵ uoluntate ac
nom̃en agunt et facta ñ agunt: sed etiã
quibusdam factis atq miraculis. qualia
ꝓpter infideles cum faceret dñs: monu¬
it tam̃ ne talib decipiamur. arbitran¬
tes ibi eẽ. inuisibilem sapientiam: ubi
miraculum uisibile uiderimus.

Expanded text:
qui habent vestem vitae bonae non recipiendos propter dogma nequitiae, ita nunc e contrario asserit ne his quidem accommodandam fidem qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumque enim servis Dei necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur. Huic sententiae potest illud videri contrarium: Nemo potest est Scripturarum dicta pro factis accipere; ut statim in consequentibus approbatur refutari eos qui jactant sine operibus scientiam Domini; et audiunt a Salvatore: Recedite a me, omnes operarii iniquitatis, nescio vos ; ac proprie illi dicuntur a quorum voluntate ac nomen agunt et facta non agunt, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam, ubi miraculum visibile viderimus.