comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miret: S expͥmitur securitas poteᷤ¬
catis qd̾ omnib timentib solusã¬
nitas. oꝑat᷑ fides. Deniq ait. Modite
fidei quare dubitastis: Et bene ar
guunt᷑ qui p̃sente dño timebant:
cum utiq qͥ ei adheret ꝑire ñ possit.
gͦ ⁊ firmauit fidem. refudit tͣnqͥlli¬
tatenr uentum cessare p̃cepit. son
aquilonem. ñ affricunx. s illum u¬
tiq uentum. cui dcm̃ est ab angło
⁊ mari. Atq utinam in nob̾ flatus
eius asꝑos cohib̾e dignetur: ut fluc¬
tuanti iuite refusa tͣnqͥllitas. naufͤ¬
gii metum demat. Et si iam nõ dor¬
miat sui corꝑis sompno caueamꝰ
in regione gerassenoꝵ demoniisaf¬
slatos xp̃o occusse cognouimꝰ. hic ã
sc̃s lucas unum inducit undẽq nu¬
dum. nuduᷤᷤ ẽ .i. quĩq tegumẽtũ
dum aibitror. ⁊ quidẽ licet distor¬
det num̾̃us. tñ ⁊cordat mẏst̾ium.
uir .ii. iste qui habelat demonium
ppłi figͣa gentilis estbꝑtus uiciꝰ.

Expanded text:
miret? Sed exprimitur securitas potesmiret? Sed exprimitur securitas potestatis, quod omnibus timentibus, solus initas, operatur fides. Denique dicit: Modicae fidei, quare dubitastis ? Et guuntur qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaereat perire non posset. Ergo confirmavit fidem, refudit tranquillitatem, ventum cessare praecepit, non Aquilonem, non Africum, sed illum utique ventum, cui dictum est ab angelo  mari . Atque utinam in nobis flatus ejus asperos cohibere dignetur; ut fluctuanti vitae refusa tranquillitas naufragii metum demat! Et si jam non dormiat sui corporis somno, caveamus in regione Gerasenorum daemoniis afflatos Christo occurrisse cognovimus , hic autem sanctus Lucas unum inducit, eumdemque nudum nudus enim est quicumque tegumentum dum arbitror. Et quidem licet discordet numerus, tamen concordat mysterium; vir enim 1394 iste qui habebat daemonium, populi figura gentilis est, opertus vitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
carnem eccłiam credidit p̃ferẽdã.
Itaq qui se intellig̾et ꝑꝑ diuinũ
ui t̾ras uenisse inyst̾ium ecclieq
cõmentuu: relictis nauem ascen¬
dit parentib. Neq .N. qͥsqͣm pot̾at
hc̃ mundũ enauigare sine xͦ qñ¬
eos qͦ quib dñs adest. cẽptatõnũ
scłarium sepe ꝓcella ꝑturbat. Et
eonomia siatur in apłis ut ad¬
ũtas sine temptatõne. neminem
posse ex hoc uite curricłõ demniga¬
req exc̃cicium fidei temptacio est
Su biecti gͥ surus nequicie sp̃itał ꝓ
rem excitems. Nerum up̃i ꝑidita¬
n solent. Qͤm gͥ gub̾natorẽ requitã :
Illum utiq qui ñ suat sed imnꝑet
uentis. de quo scͥptum est. At ille sur¬
gens increpauit uentum. Qd ẽ sir¬
genss Quiescebat.ii. s qͥ escelat corꝑ¬
is sompno. cum intendet diuini¬
tatis myst̾io. uͥ .ii. sapĩa uͥ ũbum. in¬
chil sine ũbo fit. rach̾ sie priden¬
cia. Supͣ habes quia ꝑ noctabat in
orõne. Quom hic in tempestate dor.¬

Expanded text:
dit praeferendam. itaque qui se intellegeret propter diuinum in terras uenisse mysterium ecclesiaeque conuentum, relictis nauem ascendit parentibus. neque enim quisquam poterat hunc mundum enauigare sine quibus dominus adest temtationum saecularium saepe procella perturbat. et oeconomia seruatur in apostolis, ut aduertas sine temtatione neminem posse ex hoc uitae curriculo demigrare, quia exercitium fidei temtatio est. Subiecti igitm sumus nequitiae spiritalis rem excitemus. uerum et ipsi periclitari solent. quem igitur gubernatorem requiram? illum utique qui non seruiat, sed imperet uentis, de quo scriptum est: at ille surgens increpauit uentum. quid est surgens? quiescebat enim, sed quiescebat corporis somno, cum intenderet diuinitatis mysterio; ubi enim sapientia, ubi uerbum, nihil sine uerbo fit, nihil sine prudentia. suoratione : quomodo hic in tempestate dor
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Et indebunt m̃bra hoĩum
moriet᷑ i ignis eorum ñ extinguet᷑.
Stridor quoq dencium ꝓdit indig¬
nantis affectum: eo qd̵ sero unũ¬
qͣmq peniteat. sero in gemiscat. se¬
ro irascatur s. qd̾ tam ꝑuicaci im¬
probita te deliquerit.

Expanded text:
s: Et videbunt membra hominum morietur, et ignis non extinguetur. Stridor quoque dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, quod tam pervicaci improbitate deliquerit.
Abbreviated transcription (Latin):
subeunde st̃: Minime. S quic̃q extͣ
ꝓmissa st̃ celestium mandatoꝵ.
in tenebris ext̾ĩori. bus sũt: qr
mandata dei lum̃ st̃. Et qui cumq
aliquis dencium. neq ignis aliquiᷤᷤ
ꝑpetius flaminarum ẽ corꝑaliũ:
neq u̾is est corꝑalis. S hec ideo¬
pomunit᷑. qi sic̃ ex multa cruditate
⁊ febres nascunt᷑ ⁊ u̾mes ata si quis
ñ decoquit pecc̃a sua uelut qͣdam
int̾posita sob̾etate abstinencie. sed
miscendo pecc̃a pecc̃is tamqͣm cru¬
ditatem qͣndan conthat uet̾um ⁊
recentium delictoꝵ igne ad uretur
ꝓpͥo ⁊ u̾imnib ꝯsumet᷑. uñ ⁊ ysapas ait.
Ambulate in lumine ignis ut̃ t ꝙ
in flamina qͣm accendistis nobrs.
Ignis est quem gen̾at mesticia de¬
lictoꝵ. Nermis est eo qd̃ irrõnabiliᷤᷤ
aĩe peccata. mentem rei sensumq
compungunt. ⁊ q̃dam ex edunt
iuscera consciencie: q̃ tamqͣm ñmẽ

Expanded text:
e sunt? Minime. Sed quaecunque extra promissa sunt caelestium mandatorum, in tenebris exterioribus sunt, quia mandata Dei lumen sunt: et quicunque aliquis dentium, neque ignis aliquis perpetuus flammarum est corporalium, neque uermis est corporalis. sed haec ideo. quia sicut ex multa cruditate et febres nascuntur et uermes, ita si quis non decoquat peccata sua uelut quadam interposita sobrietate abstinentiae, sed miscendo peccata peccatis tamquam cruditatem quandam contrahat ueterum et recentium delictorum, igne adureturnsumetur. Unde et Isaias ait: Ambulate in lumine ignis vestri, et flamma, quam accendistis. Ignis est, quem generat moes itia delictorum; vermis est, eo quod irrationabilia animae peccata mentem rei sensumque compungant, et quaedam exedant viscera conscientiae, quae tanquam vermes
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scͥptum est. Inueni daiuid s̃ uũ
meum. in oleo sc̃o unxi eum. Qd̃
utiq ñ de ꝓpħa dauid: s de dũo dici
p̃missa declarant. s cͥptum est enĩ.
posui adiutorium suꝑ potentem:
⁊ exaltaui electu de ppło meo:
Solus .ii. potens. solus electus estxͦ.¬

Expanded text:
quod scriptum est: inueni Dauid seruum quod scriptum est: inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo uncsi eum. quod utique non de propheta Dauid, sed de domino dici praemissa declarant; scriptum est enim: posui adiutorium super potentem et exaltaui electum de populo meo; solus enim potens. solus electus eat
Abbreviated transcription (Latin):
cabis nom̃ eiꝰ iħ̾m. Hic erit magnus:
⁊ filius altissimi uocabit᷑. Et dabit
illi dũs d̾s sedem dauid patͥs siuet
regnabit in domo iacob in et̾num:
⁊ regni eiꝰ ñ erit finis. Si angło ũ
credis. ip̃i saltem dño crede dicenti.
Tu dicis quia ego sum rex. Num¬
quid gͦ up̃e mentitus est. qr reg¬
nare se dixit qui ñ regnaret int̾¬
risi Quomͦ scͥptum soluit᷑ q̃ reg¬
nare eum dicit. ⁊ regnare ñ astru¬
it: In ab rutum disputatõnis ue¬
nimus. heremus in uado. ⁊ quodã
ũitatis naufragio fluctuamꝰ. Ex
meum ñ est de hoc mundo. Qui di¬
cit ñ ẽẽ de hec mundo regnum su¬
um: ostendit ẽẽ supͣ mundũ. Ita
⁊ erat regnum eiꝰ ⁊ñ erat. Non e¬
rat in scł̃o: supͣ scłm erat. Enat gͦ
regnum alud ueri dauid. qd̵ so¬
lus xp̃ accepit: l euat sem̃ aliud dĩ
qd̃ in et̾num manet. de qͦsolus ge¬
neratus est xp̃c qui solusuerꝰ filiꝰ
dauid cuiꝰ ĩ solus nom̃ accepit iuͣ

Expanded text:
cabis nomen ejus Jesum. Hic erit magnus, cabis nomen ejus Jesum. Hic erit magnus, et filius Altissimi vocilli dominus deus sedem Dauid patris sui, et regnabit in domo Iacob in aeternum, et regni eius non erit finis. si angelo non credis. ipsi saltim domino credes dicenti: tu dicis quia ego rex sum. numquid ergo et ipse mentitus est, quia regnare se dixit. qui non regnauit in terris? quomodo scriptura soluitur, quae regnare eum dicit et regnare non adstruit? in abruptum disputationis uenimus, haeremus in uado et quodam ueritatis naufragio fluctuamus. exmeum non est de hoc mundo. qui dicit non esse de hoc mundo regnum suum ostendit esse supra mundum. ita et erat regnum eius et non erat: non erat in saeculo, supra saeculum erat. erat ergo regnum aliud ueri Dauid, quod solus Christus accepit, et erat semen aliud Dauid, quod in aeternum manet, de quo solus generatus est Christus, qui solus uerus filius Dauid, cuius etiam solus nomen accepit, iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥh̾iam est. Non .ii. seculari honore
ignauit. net iechome in sedibus
sedit. sed regnauit in se dauid. Nerum
cum ip̃e iechonias dauid sed̾it sedem.
quemadinodũ soluit᷑ qd̾ dcm est qi
dauid sedem iechonie postĩ ñ sedebũt:
cum eadem sedis fuisse iideat᷑ amboꝵ
Itaq ⁊ nossedem daiud fuisse negare
ñ possumus: ñ eandem tñ regis daiuid
sedem xͦ. qͣm iechonias sedit. immo nec
quisqͣm alius ex geñe dauid sedemeiꝰ
iu in scõ meo si dauid m̃ciar sem̃ euᷤᷤ
in ẽtuum manebit: ⁊ sedes eius sicut
sol in ꝯspectu meo. Quemgͥ dic̃ hice¬
Non salomonẽ utiq. ñ roboam. ñ
nathan: s illum de quo solo potest
dice. ponam in mari ianum eiꝰ et
in fluminib dext̾am eiꝰ. Ip̃e inuoca¬
bit me pat̾ meus es tu. Et ponam
sic̃ dies celi. Non utiq hunc thro¬
num salomon sedit. ñ roboani. ñ ie¬
chonias. uis scire qui sed̾it: Isẽ de
quo dicit angłs ad mariam. Ecce
ꝯcipies in ut̾o ⁊ paries filium: iuo¬

Expanded text:
phetiam est; non enim saeculari honore regnauit nec in Iechoniae sedibus sedit, sed regnauit in sede Dauid. Uerum cum ipse Iechonias Dauid sederit sedem, quemadmodum soluitur quod dictum est quia Dauid sedem Iechoniae posteri non sedebunt, cum eadem sedis fuisse uideatur amborum? itaque et nos sedem Dauid fuisse negare non possumus, non eandem tamen regis Dauid sedem Christus quam Iechonias sedit, immo nec quisquam alius ex genere Dauid sedem eiuui in sancto meo, si Dauid mentiar: semen eius in aeternum manebit, et sedis eius sicut sol in Non Salomonem utique, non Roboam, non Nathan, sed illum de quo solo potest dicere: Ponam in mari manum ejus, et in fluminibus dexteram ejus. Ipse invocabit me, Pater meus es tu ; et Ponam sicut dies coeli . Non utique hunc thronum Salomon sedit, non Roboam, non Jechonias. Vis scire quis sederit? Hic est de quo dicit angelus ad Mariam: Ecce concipies in utero, et paries filium, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
dit: estimans sundicia de publico sb̃¬
tuliss. nullis aliis testimoniis la¬
rere posset. qͥu de patͥarchaꝵ uł ꝓseli¬
torum uet̾um geñe emananet. s ed
ut pleraq cure humane st̃ cognicio¬
ni hoc ⁊ indagini u̾itatis p̃iuidicare
ñ potuit. se nob̾ tũ possit p̃iudicare.
uideamus qui ueri regalis. qui ge
t̾inai regnum affectauit ꝓpago: suc
dauid patͥs sui. ⁊ regnabit in domo
iacob: Quomͦ regnare ꝓmittit᷑. nec
ostendit᷑. Aut qͦuͦ ex semine iecho¬
nie nullus regnaturus dͣr ꝑ ꝓphame

Expanded text:
d, si indicia de publico susd, si indicia de publico sustulisset, nullis aliis testimoniis clarere posset, quin de patriarcharum uel proselytorum ueterum genere demanaret. sed ut pleraque curae humanae sunt, cognitioni hoc et indagini ueritatis praeiudicare non potuit. ne nobis tamen possit praeiudicare, uideamus, qui ueri regalisque generterina regnum adfectauit propago, succDauid patris sui, et regnabit in domo Iacob? quomodo regnare promittitur nec ostenditur? aut quomodo ex semine Iechoniae nullus regnaturus dicitur pe
Abbreviated transcription (Latin):
ntatẽ geñis reseruantes. fert᷑ enĩ
abhis qui siue arguimnentati siue
urbem palestine ingressi. de fano
apollinis qd̃ uicinum mus e¬
rat antipatrum herodis cuiusdã
iherodoli filium init̾ alios abdux¬
ere captiuum: quem pat̾ redim̃e
ꝓp̃t pauꝑtatem nequiuit. His gͥ
imbutus disciplinuis ⁊ mystiisu¬
deoꝵ hẏrcano uidee regi amiciti¬
a copulat᷑. quem ꝓ se ad pompenĩ
hẏrcanus legatum digexit. Et qi
legationis fructu potiꝰ est ꝑ eam
grãm partẽ regni affectauit: Occi¬
so ã antipatro ꝑꝑ felicitatis inui¬
diam filus eiꝰ herodes postea sub
antomo sencitus ꝯsultu iudeis
regnare p̃ceptus ẽtuius ħodes filiꝰ.
⁊ alii tetrarche. Qd̃ iõ ex grecorũ
hystoriis putauimꝰ tufferendũ.
ut clareat herodem nullo affinẽ
geñ uideoꝵ. regnum adult̾ina frau-¬
de quesisse. Deniq dscuis ignobili¬
tatis sue ueqͣ postĩs suisuł de p̃scͥpto
net̃i q̃stio moũet᷑ scͥpturas eoꝵ incẽ¬

Expanded text:
nitatem generis reseruantes. fertur enim nitatem generis reseruantes. fertur enim ab his, qui siue argumentati siue urbem Palaestinae ingressi de fano Apollinis, quod uicinum muris erat, Antipatrum Herodis cuiusdam hieroduli filium inter alios abduxere captiuum, quem pater redimere propter paupertatem nequiuit. is igitur inbutus disciplinis et mysteriis Iudaeorum Hyrcano Iudaeae regi amicitia copulatur, quem pro se ad Pompeium Hyrcanus legatum direxit; et quia legationis fructu potitus est, per eam gratiam partem regni adfectauit. occiso autem Antipatro propter felicitatis inuidiam filius eius Herodes postea sub Antonio senatus consulto ludaeis regnare praeceptus est, cuius Herodes filius et alii tetrarchae. quod ideo ex Graecorum historiis putauimus transferendum, ut clareat Herodem nullo adfinem generis Iudaeorum regnum adulterina fraude quaesisse. denique conscius ignobilitatis suae, ne qua posteris suis uel de praescripto uetere quaestio moueretur, scripturas eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
iumus eam in effrata. inuenimus
eam in campis siluealt̾um specra¬
lit̾ ad dñici corꝑis sponsionẽ qd̾ ora¬
culo manifestissimo reuelat᷑ cum
dicit᷑ ex fructu uentͥs tui ponam sr̃
sedem meam. Noli tñ tanto negligẽ
ẽẽ ꝓmisso. Non .ii. sine diffinitione
datum est. s si custodieris testam̃
de uxore urie. De achab ã satis cla¬
ret cui uxor ierabel. ⁊ de ieconia. de
quo satis ydoneus actor est yeremi¬
ais. maximi reum ẽẽ delicti: cui ⁊̃
qd̃ habuit nom̃ eripuit. Et iõqui
ioachim in regnoꝵ libris dr̃ yecho¬
nias ab ẏeremia ẽ nominatꝰ. dicẽte
eo Abiectus est yeconias ut uasñẽ
urget ex semine eiꝰ sedens in thrro¬
nante. iuudeam babylonii uastaue¬
runt: neq postea um qͣm de semune
eiꝰ regnum quisqͣm in iudea potu¬
it op¬
tinere. Postea .N. ppłs de
cap¬
tiuitate dimissus. sb̾
it. Uñ etiam usq ad xp̃i geñatõnẽ
mansere tetrarche: ne ip̃i quidem
qͣntum hẏstoria docet. regalis dig¬

Expanded text:
imus eam in Ephratha, inuenimus eam in campis siluae, alterum specialiter ad dominici corporis sponsionem, quod oraculo manifestissimo reuelatur, cum dicitur: ex fructu uentris tui ponam super sedem meam. noli tamen tanto neglegens esse promisso; non enim sine definitione datum est,. sed, si custodieris testamende uxore Uri. De Athab autem satis claret, cui uxor lezabel, et de Iechonia, de quo satis idoneus auctor est Hieremias maximi reum esse delicti, cui etiam quod habuit nomen eripuit. et ideo qui Ioachim in Regnorum libris dicitur Iechonias a Hieremia est nominatus dicente eo: abiectus est Iechonias ut uas, nonurget ex semine eius sedens in thronante Iudaeam Babylonii uastauerunt neque postea umquam de semine eius regnum quisquam in Iudaea potuit optinere; postea enim populus de captiuitate dimissus sub sit. unde etiam usque ad Christi generationem mansere tetrarchae, ne ipsi quidem, quantum historia docet, regalis dig
Abbreviated transcription (Latin):
est in eccł̃iam. soluit ã calciam̃tũ:
qui ñ accepit eccliam. Et moysi dr̃.
solue calciam̃tum pẽdum cuoꝵne
ip̃e sponsus eccłie credet᷑. solus ille
ñ soluit. qui uerus est sponsus. et
iõ dicit ioh̾s. cuius ñ sum dignus
solũe corigiam calciam̃ti eiꝰ. Ergo
⁊ hic tẏpus est: ⁊i edificauit domum
in isił. Qmͣ uero commemoratio eiꝰ
dñice ꝓsapie fu̾it iuiserenda. decla¬
rat myst̾ii altioris exp̃ssio: qua ꝓ¬
ph̾atum est ex geñe eius in effiata.

Expanded text:
est in Ecclesiam. 34. Solvit autem calceamentum, est in Ecclesiam. 34. Solvit autem calceamentum, qui non accepit Ecclesiam. Et Moysi dsolue calciamentum pedum tuorum, ne ipse sponsus ecclesiae crederetur. solus ille non soluit qui uerus est sponsus. et ideo dicit. Iohannes : cuius non sum dignus soluere corrigiam calciamenti eius. ergo et hic typus est et aedificauit domum Israhel. Quam uero conmemoratio eius dominicae prosapiae fuerit inserenda declarat mysterii altioris expressio, qua prophetatum est ex genere eius in Ephratha
Abbreviated transcription (Latin):
in typo sumpsit. eungłiaudi accep̃
facultatem. Demiq in typo has fuis¬
se nuptias. testat᷑ benedictio semorũ
dicentium. Det dñs mulierẽ q̃ untͣt
in uomum tuam sic̃ inchel. ⁊ sĩc liam
que edificauerunt domum in isrł:
⁊ fac̃e uirtutẽ in effrata.: ⁊ sit nomẽ
in bethleem. Et fiat domus tua sic̃
domus phares: quen peꝑit chaiar
uide. De semine tuo det dñs tͥ ex hac
puella. Et accepit loor ruth. ⁊ fcã ẽ
ei in matͥmoniui: ⁊ peꝑit obech pa¬
trem yesse auum dauid. Rectegͥ sc̃s.¬
maths ꝑ eungłium gentes ad eccli¬
am uocaturus. auctorẽ ip̃m dñingẽ¬
tilis ꝯg̃gationis. aliemgenarũ ge¬
ñationem scd̃m carnem assumpsis¬
se memor auit uit ꝯ iam tunc eẽt in¬
ditium qd̃ illa gen̾atio ẽderet gen¬
tium uoratorẽ quem seq̃ rem᷑ õs ex a¬
lieigenis ꝯg̃gati. Relinquentes
pat̾ua ⁊ dicentes ei qui nos ad domi¬
ni cultum uocaret ũbi gr̃a paulo

Expanded text:
in typo sumsit euangelizandi accepit in typo sumsit euangelizandi accepit facultatem. 1 1 denique in typo has fuisse nuptias testatur benedictio seniorum dicentium: det dominus mulierem quae intret in domum tuam sicut Rachel et sicut Liam, quae aedificauerunt domum Israhel, et facere uirtutem in Ephratha, et sit nomen in Bethleem. et fiat domus tua sicut domus Phares, quem peperit Thamar Iudae, de semine tuo det dominus tibi ea hac puella. et accepit Boos Ruth et facta est ei in matrimonium et peperit Obed, patrem Iessae, auum Dauid. recte aeus per Evangelium gentes ad Ecclesiam vocaturus, auctorem ipsum Dominum gentitis congregationis, alienigenarum generationem secundum carnem assumpsisse memoravit; ut jam tunc esset indicium quod illa generatio ederet gentium vocatorem, quem sequeremur omnes ex alienigenis congregati, relinquentes paterna, et dicentes ei qui nos ad Dei cultum vocaret, verbi gratia Paulo,
Abbreviated transcription (Latin):
Et uͥ mortua fũis moriar:iubise¬
pulta fũis. sepeliar. Atq ita due
ꝑuenerũt in bethleem. hosgͥ mo¬
res atq hanc sc̃itatem erga sccrũ.
pretatem cirra defunctam. religio¬
nem erga dm̃. cum cognoruss bo¬
or ꝓ auus dauid iuxta moysi legẽ.
ut semen defuncti ꝓxiim suscitari:
eam sͥ elegit uxorem. Refert antem
ad ũt̾e qd ⁊ in agro pleno messis ne¬
uenem abiit s uirum ꝑfectum se¬
cuta est. Uñ ⁊ m̾uit audire qi muli¬
er urtutis esuł qr bene fecisti mi¬
sericordiã tuam nouissimã plusꝙͣ
dicimus. qr plenius in libris diges¬
simus. quos de fide scͥpsi. Appropin¬
qͣuit ã qui longe erat. qi elongaint
qui ꝓximus einit. Et calciamentũ
ꝓximi: mulier acquisiuit accepta.
Mos enim erat ut qui ꝓximus erat.
ses nollet acciꝑe in coniugium pro¬
pinqͣm suam: calciam̃tum suũ sol¬
ueret. ⁊ alii cedet. In quo ñmediccre
myst̾ium: eo qd̾ his qui alienigenã

Expanded text:
et ubi mortua fueris moriar et ubi seet ubi mortua fueris moriar et ubi sepulta fueris sepeliar. atque ita duae peruenerunt in Bethleem. hos igitur mores atque hanc sanctitatem erga socrum, pietatem erga defunctum, religionem erga deum cum cognouisset Boos, proauus Dauid, iuxta Moysi legem, ut semen defuncti proximi suscitaret, eam sibi elegit uxorem. Refert autem aduertere quod et in agro pleno messis renon post iuuenem abiit, sed uirum perfectum secuta est, unde et meruit audire: quia mulier uirtutis es tu uel: quia bene fecisti misericordiam tuam nonissimam plus quam dicimus, quia plenius in libris digessimus quos de fide scripsi. adpropinquauit autem qui longe erat, quia elongauit qui proximus erat, et calciamentum proximi muliere adquisiuit accepta. mos enim erat ut qui proximus erat, si nollet accipere in coniugium propinquam suam, calciamentum suum solueret et alii cederet. in quo non mediocre mysterium, eo quod is qui alienigenam
Abbreviated transcription (Latin):
g emulemur Ut quia hec mo¬
rib hanc p̾rogaturam m̾uit
ad sciscende societatis sue. sicut
hẏstoria docet: nos quoq ꝑꝑ moꝵ
cum isrłitas in dreb iudiciũ su¬
ꝑiorib. fames temꝑib urgeret:
ad bethleem ciuitate iude in qua
natus est xp̃c. abiit uir colere in
agro moab cũ uxore ⁊ duob fili¬
is. elimelech uiro nom̃ muliert
ncemi. filii eus acceꝑunt sͥ uxo¬
res moabrtidas. nom̃ uni orfa. no¬
men sccl̃e ruch. ⁊ in habitauer̃t
illic qͣsi decẽ annis a mortui sũt.
suadere ut domũ ꝓpͥam repet̾ent
uxores filioꝵ suoꝵ. H̾na ꝯcessit. ue¬
ro ruth cum sccru mansit. sui cũ
dicet socrus. ecce ꝯsponsa tua ad po¬
pulum suum reg̃ssa est ⁊ ad deos
suos. ⁊ tu reũt̾e parit cum ꝯspõsa
turrespondit ruth. Non ꝯtingat
mͥ dimitt̾e te: ⁊ redire addm̃meũ.
Quia quocumq ieris ibo tecum:
⁊ uͥ habitaũis habitabo. Populus
tiuis ppłs meus. id̾s tuus d̾s meuͤ.

Expanded text:
igitur aemulemur, ut quia haec moigitur aemulemur, ut quia haec moribus hanc praerogatiuam meruit adsciscendae societatis suae, sicut historia docet, nos quoque proptecum Israhelitas in diebus iudicum superioribus fames temporibus urgueret, a Bethleem ciuitate Iuda. in qua natus est Christus, abiit uir colere in agro Moab cum uxore et duobus filiis; Elimelech uiro nomen, mulieri Noemin. filii eius acceperunt sibi uxores Moabitidas - nomen uni Orfa, nomen secundae Ruth - et inhabitauerunt illic quasi decem annis et mortui sunt suadere ut domum propriam repeterent uxores filiorum suorum. una concessit, Ruth uero cum socru mansit. cui cum diceret socrus: ecce iam consponsa tua ad populum suum regressa est et ad deos suos, et tu reuertere pariter cum consponsa tua, respondit Ruth: non contingat mihi dimittere te et redire ad deum meum, quia quocumque tu ieris ibo tecum et ubi tu habitaueris habitabo. populus tuus populus meus et deus tuus deus meus.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sit iustis posita. sed iniistis. Qͦm
.q. ruth cum eẽt alienigena nude¬
o nupsit. ⁊ qͣ rõne in xp̃i geñatio¬
ne eius putauit eungłista copu¬
le cõmemorationẽ ẽẽ faciendai⁊
que legis senie uetabat᷑s Non gͦ
ex legituna saluator geñatõne
manauit: ħidet᷑ gͦ deforme nisi
ad apłicam sententiam reũtau.
quia ñ est lex iustis posita sẽd in¬
iustis. hec .ii. cum sit alienigena
⁊ mocibitis. p̾sertum cum lex moy¬
si ꝓhrberet has nupcias. mocibi¬
tasq exclud̃et ab eccl̃ia. sic .ii. scͥp¬
tum est moabite ñ introibt̃ in
tam gen̾ationem iusq in scł̃m:
quomͦ intͣuit in eccl̾iam nͥ qr sc̃a ⁊
unuaculata morib supͣ legem
fr̃a est: Si enim lex impiis ⁊ pec̃cori¬
bus posita est. utiq auth q̃ desmmi¬
tionem legis excessit. ⁊ intͣuit in ec¬
maiores dñici gen̾is computari.
ꝓpt̾ cognationem mentis electa
quia iilla nãm õium qui col¬
lecti ex gentib sumus ingrediin
eccl̾iam dñi figura p̃cessit. hanc

Expanded text:
stis posita, sed iniustis. quomodo enim Ruth, cum esset alienigena, Iudaeo nupsit? et qua ratione in Christi generatione eius putauit euangelista copulae conmemorationem esse faciendam, quae legis serie uetabatur? non ergo ex legitima saluator generatione manauit? uidetur esse deforme, nisi ad apostolicam sententiam reuertaris quia lex non est iustis posita, sed iniustis. haec enim cum sit alienigena et Moabitis, praesertim cum lex Moysi prohiberet has nuptias Moabitasque excluderet ab ecclesia - sic enim scriptum est: Moabitae non introibunt in rtam generationem et usque in saeculum - quomodo intrauit in ecclesiam nisi quia sancta et inmaculata moribus supra legem facta est? si enim lex impiis et peccatoribus posita est, utique Ruth, quae definitionem legis excessit et intrauit in ecmaiores dominici generis conputari, propter cognationem mentis electa, quia in illa nostrum omnium, qui collecti ex gentibus sumus ingrediendi in ecclesiam domini, figura praecessit. hanc
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊̃ uidua. ne aut ꝓfessioueeẽt aut
sexus. Et iõ anna ⁊ stipendiis uidutta¬
tis ⁊ morib talis inducit᷑. it digna
plane fu isse credrit᷑. que redemptorẽ
uenisse oĩum nunciaret. Cuius m̾ita
cum alibi descͥpserunus. cum uidͣas
hortaremur: hoc loco qm̃ ad alia ꝓpa¬
mus ñ putamus iteranda. Nõ ocio¬
se tñ annos.lxxx. iiuͬi. iuduitatis eius

Expanded text:
etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen annos LXXXIIII uiduitatis eius
Abbreviated transcription (Latin):
in ierłm: expectet xp̃m dñi. Accipiat
in manib ũbum dercomplectatur
quibusdam fidei sue brachiis. Tunc
dimittet᷑ ut ñ uideat mortemquia
uiderit uitam. Nides ũbum inõs
grãm dñi gen̾atione diffu sans̃ et
ꝓph̾iam incredulis negatam esse nõ
iustist Ecce ⁊ symeon ꝓph̾at in ruinã
& resurrectionem plurimorum. ue
qualitate factorui iudex uerus et
iustus. aut supplicia decernat aut p̾¬
mia. Et tuam inquit ip̃ius aĩam
ꝓtͣnsibit gladius. slec lit̾a. nechystori¬
a docet ex hac uita mariam corꝑalis
necis passione migrasse. Non. gani¬
ma sed corpus. mat̾iali gladio tͣnsũ¬
beratur. Et iõ prudentiam marieaũ
ignaiam mystii celestis ostenditui¬
uum .Ni. ũbundei ⁊ ualidum. ⁊ acutũ
omni gladio acutissimo: penetͣns usq
⁊ medullarum. cogitationes cordis ⁊
secreta scrutat᷑ animoꝵ. Quia nuda
mentium ⁊ aꝑta st̃ oĩa dei filio: quẽ
conscientie secreta ñ fallunt. ꝓph̾aũ¬

Expanded text:
in Hierusalem, exspectet Christum domini, accipiat in Hierusalem, exspectet Christum domini, accipiat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem in omnes gratiam domini generatione diffusam et rophetiam incredulis negatam esse, non iustis. ec.ce . et Symeon prophetat in ruinam et resurrectionem plurimorum ueniostrorum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio a, artuumque et medullarum, cogitationes cordis, et secreta scrutatur animorum ; quia nuda mentium, et aperta sunt omnia Dei Filio, quem conscientiae secreta non fallunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cauit alienam. ut uasc̾etur ꝓph̾a.¬
hic est qui aꝑuit matais sue uuluã
ut immaculatus exiret.
iustus ⁊ timoratus: expectans conso¬
lationem isił. Non solum ab au¬
gelis ⁊ ꝓpħis a pastoribus. ⁊ parenti¬
bus. sed etiam a seniorib ⁊ustis
generatio dñi accepit testimoniũ.
Omnis etas. ⁊ uterq sexus. euentoꝵ¬
q miracula: fidem astruunt. uin¬
go generat. st̾ilis parit. Mutuslo¬
quitur: eli sabeth ꝓphat. Magus ad¬
orat. utero clausus exultat. Nidria
confitetur: ustus expectat. Et bene
iustus. qui ñ suam sed ppłi gr̃am re¬
quirebat: cupiens ip̃e corporee iun¬
culis fragilitatis absolui. sed expec¬
tans uidere ꝓmissum. Sciebat entm:
quia beati cculi qui uiderunt. Nũt
inquit dimicte suum tuum. uide
iustum uelud corꝑe ͤ carcere molis
in clusum uelle dissolui: ut incipi¬
at ẽẽ cum xpo. Dissolui enim ⁊ cum
xp̃o eẽmulto meluis. S qui uult di¬
mitti areniat in templum. ueniat

Expanded text:
cavit alienam ut nasceretur prophcavit alienam ut nasceretur prophhic est qui aperuit matris suae vulvam, ut immaculatus exiret. moratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dissolui enim et cum Christo esse multo melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat
Abbreviated transcription (Latin):
quia ĩmacłatus. Deniq ip̃m ẽẽ qui
lege signet᷑ in eundiuͤmmodum ab
angło repetita ũba declarant. Quia
qd̃ nascetur inquit scm̃ uocabitur
filus dei. Non enim uirilis cohitus
uulue uirginalis secreta reserauit:
sed ĩmaculatum semen iniiolabi
ti partus nouitate ñ senserit: ⁊ celesti
maiestate depulerit. am si lit̾am se¬
quam᷑: quomͦ sc̃s om nis masculus c̃
multos sceleratissimos fuisse ñ late¬
at: Numquid sc̃s achab: Num qͥd
sc̃i pseudo ꝓph̾e. quos ad helye p̃ces
ultor celestis iniunre ignis abssũp¬
sit: s ⁊lle sc̃s ꝑ quem figuram fu¬
turi mystii pia legis diuine p̃scͥpta
signabantieo qd̃ solus sc̃e eccł̃ie uir¬
ginis ad geñandos populos dei ĩma¬
culate fecunditatis aꝑiret genita¬
le secretum. hic gͦ solus aꝑuit sibi
uuluam. Nec mirum. Qui .ii. dixe¬
rat ad ꝓph̾am. pͥusqͣm te formarẽ
in utero noui te. ⁊ in uulua matͥs
sc̃ificaui te. qui gͦ uuluam scifi

Expanded text:
quia inmaculatus. denique ipsum esse qui quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabilti partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui
Abbreviated transcription (Latin):
sexus: sexus enim sc̃sͤ. Deniq maria p̃¬
ceptum ñ accepit: exemplumn edidit.
irciuncidit᷑ itaq puer. Quis ille pu¬
er nͥ ille de quo dictum est. puerna¬
tus est nob̾ filus datus est nob̾: fc̃s. ẽ
enim sub legeut eos qui sub lege es¬
sent lucrifaceret. Qui sit autẽ in ienꝰ¬
alem sisti dño dicerem: nͥ in yscue cõ¬
mentis añ dixissem. Circuncisus .Ni.
uiciis dñico dignus udebat᷑ obtutir.
quia oculi dñi suꝑ iustos. uides om¬
nem legis uet̾is seriem fuisse typũ
fut᷑i: Nam ⁊ circumcisio purgatio¬
nem significat delictoꝵ.S qm̃ ꝓna
carnis ⁊ mentis fragilitas in extrica¬
bilib uiciis implicat᷑ eo ꝑ octauum
circiuncisionis diem culpe totius fu¬
cum p̾gatio resurectioni p̃figui¬
batur etate: hoc est .N. illud quia om¬
ne masdinum ad aꝑiens uuluam:
scm̃ dño uocabit᷑. Nerbis .ii. legis pro¬
mictebat᷑ uirginis partus: i uere sc̃s

Expanded text:
sexus; sexus enim sanctus. denique Maria prsexus; sexus enim sanctus. denique Maria praeceptum non accepit, exemplum edidit. Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quocarnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum uidere. Et enim cum caro dñs
udet᷑. ũbũ uidet᷑ qd̃ est filius. Nõ me¬
diocre fidei tͥ hoc uideat᷑ exemplum:
Non uilis ꝑsona pastorum. Certe qd̃
uilior ad prudentiam: eo prudentia p̃¬
ciosior ad fidem. Non gypnasiam cho¬
nis refertam sapientium. sed plebẽ
dñs simplicem requisiuit. que fele¬
rare audita ⁊ fuca re nõciret. Simplici¬
tas .ii. querit᷑ non ambicio desideuit᷑.
Nec contempnenda putes qͣsi uerba
uilia ꝓph̾arum. Apastoribus etiã mari¬
a frdem colligit a pastoribus ppłs ad
dei reũentiam congregat᷑. Mirã enĩ
sunt uehis que dicebant᷑ a pastoribus
ad ip̃os. Mair i a cons̃ uabat omnia ũ¬
ba hec conferens in corde suo. Discamꝰ
scẽ uirginis in omnib castitatẽ que
ũ minus ore pudica. qͣm corꝑe. argu¬
menta fidei conferabat in corde. Si ma¬
Ria a pastorib discit:cur tu declinas
discere a sac̃dotibresimaria ante p̾
qͣm uiscere: Disce ꝑsone uicim ẽẽ nõ

Expanded text:
Verbum videre. Etenim cum caro Domini Verbum videre. Etenim cum caro Domini videtur, Verbum videtur, quod est Filius. Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non gymnasia choris referta sapientum, sed plebem Dominus simplicem requisivit, quae phalerare audita, et fucare nesciret. Simplicitas enim quaeritur, non ambitio desideratur. Nec contemnenda putes quasi vilia verba prophetarum: a pastoribus etiam Maria fidem colligit: a pastoribus populus ad Dei reverentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante praquam discere? disce personae uitium esse, non
Abbreviated transcription (Latin):
celestium: laudantium dm̃ ⁊ dicẽti¬
um. Gloria in altissimis deo: ⁊ int̾ia
pax hominib boue uoluntatis. Bñ
angłorum nominatur extercitus. qͥ du¬
cem militie sequebant᷑. sui gͥ laudem ẽi¬
geli:nͥ dño suo dicerent iuxta qd̃ scͥptũ
est. laudate dñm decelis. Lauuidate eum
in excelsis. Laudate eum omnes angłi
eius: Impleta gͥ ꝓpħia est. laudat᷑ de
celis dñs. ⁊ uidetur in t̾ras. De quo sẽs
marchusait. quia cum bestiiserat. et
angłiministrabant ei. Nt in alc̃omi¬
seri cordie insigne: in alto diuine iu¬
dicium potestatis agnoscas. Tuum ẽ
qõ bestias patituresuum qd̃ ab angłis
p̃dicatur. Et aiunt. uideamus hocuer¬
bum qd̃ fc̃m est. sic̃ dñs ostendit nob̾.
Et uenerunt festinantes. Nides festi¬
nare pastores: slemo .N. cum desidia
xp̃m requiait. uides pastores angłis
credidisse. & tu patͥ filio. spĩu scõ. an¬
nate scͥptura. singłorum libret mo¬
menta u̾borum. festinant inquit

Expanded text:
caelestium laudantium deum et dicenticaelestium laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eius? inpleta igitur prophetia est. laudatur de caelis dominus et uidetur in terris, de quo sanctus Marcus ait quia cum bestiis erat et angeli ministrabant ei, ut in altero misericordiae insigne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patri, filio, spiritui sancto, annate Scriptura singulorum libret momenta verborum: Festinant, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis etatemr:. qui etiam pastores in il¬
la faciebat regione iugilare. custo¬
dientes uigilias noctis suꝑ gregem
siuim. Nidete eccłie surgentis exor¬
dium: xp̃e nascit᷑ ⁊ pastores uigila¬
re ceꝑunt. qui gentium greges pe¬
cudum mͦ ante uiuentes. in aulã
dñi congregarentaie quoᷤ sp̃ĩaliũ
bestiarum. ꝑ offuscis noctium tene¬
bras paterent᷑ in cursus. Et benepast
ores uigilant: quos bonus pastor in¬
format. Grex gͥ populus : nox scl̃m:
pastores sunt sacerdotes. Aut for¬
tasse ille sit pastor: cui diꝰ. Esto iugi¬
lans & confirma. Quia ñ solum e¬
prscopos ad tu endumͤ regem dñsor¬
dinauit. sed ⁊̃ angłos uestinauit. Lc¬
ce angłs dñi stetit uixta illos. uide¬
te quemadiodũ diuina cura fidẽ
astruat. Angłs mariam. angelus
io seph: angls pastores docet. Non sa¬
tis est semel eẽ missum. duob i ⁊ tͥ¬
bus testib stat omne ũbum. Et fc̃a
est cum angłis młt̾itudo excercitus

Expanded text:
nis aetatem, qui etiam pastores in ilnis aetatem, qui etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordium: Christus nascitur et pastores uigilare coeperunt, qui gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. ores vigilant quos bonus pastor informat. Grex igitur, populus. Nox, saeculum. Pastores sunt sacerdotes, aut foram ille sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
na uenisse: Ille fateturalienũ. tu
ñ agnoscis ꝓmissum: Ille contra se
credit. tu ꝓte si putas ẽẽ credendũe
Natum gͦ magi nunciant regem.
ꝑturbatur herodes congregat scri
Ip̃m̃ gͥ regem de quo int̾rogat con¬
ficetur. Deinde cum uͥ nasci hab̾et
inquirit᷑. utiq p̃nunciatus osten¬
ditur. sleq enim queai pot̃at: qui
ñ erat nunciatus. Damentes iudei
uenisse ñ creditis quem uidetis:
uenisse ñ creditis quem dicitis ẽe
uenturums Nunciate inquit mi¬
chi ut ueniam ⁊ adorem puerum.
Insidiat᷑ quidem herodes.sed dm̃ ñ
negat quem inemorat adorandũ.
Demnde infantes eccidi iubet. Cui a¬
lio uͥ deo talis uictima debebatur. Ex¬
pers licet sensus infantia: dm̃ tñ
ꝓ quo interiiit᷑ confitet᷑. hec de
matheo panca libauimus ut clareri
infantie temꝑa: ad diuin itatisoꝑi¬
bus ñ uacasse.¶ Qd̾ si etas carinis ig¬
naua oꝑis fuit ꝓfecto d̾s erat. qui
diuinitatis oꝑibus excercebat car¬

Expanded text:
na uenisse? ille fatetur alienum, tu na uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum? Natum ergo magi nuntiant regem: perturbatur Herodes, congregat scribipsum igitur regem de quo interrogat confitetur. deinde cum ubi nasci haberet inquiritur, utique praenuntiatus ostenditur; neque enim quaeri poterat qui non erat nuntiatus. o amentes Iudaei, uenisse non creditis quem uidetis, uenisse non creditis quem dicitis esse uenturum! nuntiate inquit mihi, ut ueniam et adorem eum. insidiatur quidem Herodes, sed deum non negat, quem memorat adorandum. deinde infantes occidi iubet. cui alii nisi deo talis uictima debebatur? expers licet sensus infantia deum tamen, pro quo interimitur, confitetur. haec de Matthaeo pauca libauimus, ut clareret infantiae tempora a diuinitatis operibus minime uacasse. quodsi aetas carnis ignaua operis fuit, profecto deus erat qui diuinitatis operibus exercebat car
Abbreviated transcription (Latin):
sibi studium. diuinitatis impendt̃
ortum int̾ris dm̃ crediderunt. Non
inqͣm ociose. sed ut ex abũsariis gen¬
tibus sc̃e religionis testimonium su¬
meretur:⁊ diuini timoris exemplũ.
S tñ qui st̃ isti magi. nͥ qui ut hysto¬
ria quedam docet. abalciam genus du¬
cunt. a quo ꝓpħ̾atum est oriet᷑ stella
ex iacob: Isti gͥ sunt ñ minus fidei qͣm
successionis heredes. Iste stellam uidit
in sp̃ir: isti uiderunt oculis ⁊ credidert.
Niderant nouam stellam que ñ erat
iuisa a creatiua mundi. uiderant no¬
uam creaturam & ñ solum in terra.
seb eciam in celo grãm noui hominiˢ
requirebant: scdm qd̃ moyses ꝓp h̾ice
posuit quia oriet᷑ stella ex iacob. et
exurget hõ ex isrł. Et cognouerunt
hanc ẽẽ stellaurque hoĩem dm̃q sig¬
nificaret adorandum. Paruulunu
tiq ñ atorassent: si ꝑuulum tm̃m cre¬
didissent. Magus gͦ intelligit suaᷤᷤ
cessare artes: tu ñ intelligis tua do¬

Expanded text:
sibi studium diuinitatis inpendunt, sibi studium diuinitatis inpendunt, ortum in terris domini crediderunt, non inquam otiose, sed ut ex aduersariis gentibus sanctae religionis testimonium sumeretur et diuini timoris exemplum. sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam docet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebant secundum quod Moyses prophetice posuit quia orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non adorassent, si paruulum tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas cessare artes, tu non intellegis tua do
Abbreviated transcription (Latin):
mus .ii. thesaurum: in uasis fictilibus.
estimare sed xp̃t. Prgo magi detbesaursˢ
suis: offerunt muña. Uultis scire qͣmi
bonum m̾itum habebant: Scellã ab
his uidet᷑.i uͥ herodes est ñ uidetur. ubi
xp̃e est rursus uidet᷑ ⁊ uiam monstrat.
est stella splendida ⁊ matitina. Suagͥ
ip̃e luce designat. Accipe illued docum̃tũ.
Allia uenerunt uia magralia redeut.
lexerant. meliores utiq qͣm uen̾ant
reu̾tunt᷑. Due quippe sunt uie. Nna
que ducit adint̾itum: alt̾̃a que dic̃
ad regnum. Illa pecc̃orum est q̃ ducit
ad herodem. hec uici xp̃e est: que redu¬
cit ad patͥam. hic enim temꝑalis ẽ in¬
colatus sicut scͥptum est. Multum in¬
cola fcã est anima mea. Cau ea mu sgͥ
herodem. mundane ad tempus p̃su¬
lem potestatifut pat̾e celestis et̾num
consequamur habitaculum. sione
deis qui ꝑitiores in num̃is habentur.
abraham deo credidit. uł magi. qui
licet magicis artib tñ reconciliande

Expanded text:
mus enim thesaurum in uasis fictilibus. mus enim thesaurum in uasis fictilibus. aestimare, sed Christi! ergo magi de thesauris suis offerunt munera. uultis scire quam bonum meritum habeant? stella ab his uidetur et ubi Herodes est non uidetur; ubi- Christus \'est rursus uidetur et uiam monstrat. est stella splendida et matutina. sua igitur ipse luce se signat. Accipe aliud documentum. alia uenerunt uia magi, alia redeunlexerant meliores utique quam uenerant reuertuntur. duae quippe sunt uiae, una quae ducit ad interitum, alia quae ducit ad regnum. illa peccatorum est, quae ducit ad Herodem, haec uia Christus est, qua reditur ad patriam; hic enim temporalis est incolatus, sicut scriptum est: multum incola facta est anima mea. caueamus igitur Herodem mundanae ad tempus praesulem potestatis, ut patriae caelestis aeternum consequamur habitaculum. non edaeis, qui peritiores numeris habentur, Abraham deo credidit uel magi, qui licet magicis artibus conciliandae
Abbreviated transcription (Latin):
sed choruscat acelo. Treno indiũsorio
iacetis ed celesti lumine uiget. Nupta
peꝑit. sed uirgo concepit. Nupta con¬
cepit. sed urgo geñauit. Docuit. i noᷤͤ
sẽs mathis ñ mediocre mystĩum. qo
s̃s̃ lucas quia plene iam eint expositũ
silendum pritauit. Satis se diuitẽ fore
credens. si p̃sepe sibi dñi ex omnib ułn¬
dicasset. Istum gͦ ꝑuulum quem tu
qͣsi uilem qui infidelis es arbitraris.
magi ex oriente uenientes tam lõgo spa¬
tio sequebant᷑ ⁊ ꝓcidentes adorant. ⁊ re¬
gem appellant. ⁊ resurrecturum faten¬
tur:. offerentes de thesauris suis auaũ.
thus. & mirram. Que sunt ista uere fide¬
i inuña: Aurum regi. thus deo: mirrã
defuncto. Alud. N. regis in signe. aliud
diuine sacͥficium potestatis: aliud ho¬
nor est sepulture. que ñ corrumpat cor-¬
pus mortui. sed resuet. Nos quoq qui
hec audimus ⁊ legimus de thesaurisn
nr̃is talia frẽs munia ꝓfermnus habe¬

Expanded text:
sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo generauit. docuit enim nos sanctus Matthaeus non mediocre mysterium, quod sanctus Lucas, quia plene iam erat expositum, silendum putauit, satis se diuitem fore credens, si praesaepe sibi domini ex omnibus uindicasset. istum igitur paruulum, quem tu quasi uilem, qui infidelis es, arbitraris, magi ex oriente uenientes tam longo spatio sequebantur et procidentes adorant et regem adpellant et resurrecturum fatentur offerentes de thesauris suis aurum, tus et murram. quae sunt ista uerae fidei munera? aurum regi, tus deo, murra defuncto; aliud enim regis insigne, aliud diuinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reseruet. nos quoque, qui haec audimus et legimus, de thesauris nostris talia, fratres, munera proferamus; habe
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑ negat in hoc fortunas positas
ẽẽ grecie hocan illo u̾bo usus sit. sedrẽ¬
spectandam putat. si ip̃i phylosophi
eorum. qui totos dies indisputatio¬
ne consumunt. inuius latinis ⁊ recep¬
tis usi sermonib sunt ut ꝓpriis ute¬
rent᷑. Quͣto magis nos negligere ũba
debenus. spectare myst̾ia quib un¬
cit sermonis utilitas. qd̃ oꝑum mi¬
racula diuinoꝵ nullis uenustata s̃¬
monib. u̾itatis sue luminib reful¬
seruntedeniq asinam illam rõnabi¬
lem. ñ fuco delicia rum. sed fuco nat᷑¬
alis alimonie p̾sepia sc̃a pauer̃t̃. hic
est dñs. hoc p̾sepe quo nob̾ uiuinum
inyst̾ium reuelatumest. in rõnabiles
gentes pecudum intra p̾sepia more ui¬
uentes alimonie satre ub̾tate pascen¬
das. Agnouit gͦ asina spẽs scił ⁊ forma
minus pascit me: i nichil mͥ deeritan
mediocrib signis d̃s ꝓbat᷑ qd̾ angłi
mninistrant. qd̃ magi adorant. quod
martyres confitent᷑: Ex ut̃o fundit᷑

Expanded text:
sequuntur negat in hoc fortunas positas sequuntur negat in hoc fortunas positas esse Graeciae, hoc an illo uspectandam putat: si ipsi philosophi eorum qui totos dies in disputatione consumunt, minus Latinis et receptis usi sermonibus sunt; ut propriis uterentur: quanto magis nos negligere verba debemus, spectare mysteria, quibus vincit sermonis vilitas, quod operum miracula divinorum nullis venustata sermonibus, veritatis suae lumine refulserunt? Denique asinam illam irrationabilem non fuco deliciarum, sed succo naturalis alimoniae praesepia sancta paverunt. 43. Hic est Dominus, hoc praesepe, quo nobis divinum mysterium revelatum est: irrationabiles gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos ditaremini. Nleui gͦ pauꝑtas il¬
la patͥmonium est:⁊ nfirmitas dũi
mea uirtus est. Maluit sibi egere: ut
omnib habundaret. Me illius infã¬
tie uagientis abluunt fletus. mea
lacͥme ille delicta lauerunt. Plusgͥ
tus sum: qͣm oꝑib qd̾ creatus. Nõ ꝓ¬
desse t nasci: nͥ reduni ꝓfuissec. sed
nemo intͣ usum corꝑis. formamom¬
nem diuinitatis indudat. Alianat᷑¬
a carnis: alia diuinitatis ẽ gla. ꝓpt̃¬
te infirmitas. in se potencia. ꝓpt̃ te
inopta: in se opulentia. Noli hoc esti¬
mare qd̾ cernis. sed qd̾ redimenisag¬
noscere. Quia in paunis est uides. qi
incelis est ñ uides: Infantis audis ua¬
gitus. ñ audis bouis dũm agnocen¬
tis mugitus: Agnouit .ii. bosposses¬
sorem suum. ⁊ a sina p̃sepe dñisuiz
Iumo p̃sepuun dixerim. sit̃ scͥpsit
qui transtulit. Nichil .i. apudme dist¬
at in u̾bo: qd̃ ñ distat in sensu. Nam si
orator illorum qui faleras sermonũ

Expanded text:
uos ditaremini. meum ergo paupertas iluos ditaremini. meum ergo paupertas illa patrimonium est et infirmitas domini mea uirtus est. maluit sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae delicta lauerunt. plus igtus sum quam operibus quod creatus sum. non prodesset nasci, nisi redimi profuisset. Sed nemo intra usum corporis formam omnem diuinitatis includat. alia natura carnis, alia diuinitatis est gloria. propter infirmitas, in se potentia; propter te inopia, in se opulentia. 15 noli hoc aestimare quod cernis, sed quod redimeris agnosce. quia in pannis est uides, quia in caelis est non uides. infantis audis uagitus, non audis bouis dominum agnoscentis mugitus; agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui, immo praesaepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim aput me distat in uerbo, quod non distat in sensu. nam si orator illorum qui faleras sermonum