comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euite radant om̃s pilos carnis sue. Pili carnis st̃ queli¬
b& suꝑflua humane corruptionis. Pili carnis st̃ uite ueteri
cogitationes. quas sic am̃te incidimꝰ: ut de amissione earũ
nullo dolore fatigem᷑. Leuita namq. assũptꝰ uocat᷑. Opor¬
tec gͦ leuitas om̃s pilos carnis radẽ. qu is qͥ in obseqͥis diuinis assumit᷑
deb& ante di oculos acunctis carnis cogitationibꝰ mundꝰ appa
rere. Non illicitas cogitationes mens ꝓferat. & pulcra aima
uetustate uite nascit᷑ qͦd tolerat᷑. Unde et ipsileuitarũ piliia¬
d̃e p̾cepti sc̃ ñ euelli. Rasiset enĩ pilis in carne radices remanen.
& crescunt iterũ ut recidant᷑ : qr magno qͥdẽ studio suꝑflue
cogitationes ãputande st̃. s tam̃ ãputari funditꝰ nequaquã possc̃
Dẽꝑ enĩ caro suꝑflua generat. que semꝑ sp̃s ferro sollicitudinis
recidat. S hec in nob̾ tc̾ subtiliꝰ conspicimꝰ. cũ speculationis
alta penetramꝰ.

Expanded text:
evitae radant omnes pilos carnis suae. --Pili carnis sunt quaelibet superflua humanae corruptionis. Pili carnis sunt vitae veteris cogitationes quas sic a mente abscindimus, ut de amissione earum nullo dolore fatigemur. Levita namque assumptus vocatur. Oport ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is, qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus aprere. Non illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae vetustate vitae nascitur quod tollatur. Unde et ipsi Levitarum pili radi praecepti sunt, non evelli. Rasis enim pilis in carne radices remanent, et crescunt iterum ut recidantur, quia magno quidem studio superfluae cogitationes amputandae sunt, sed tamen amputari funditus nequaquam possunt. Semper enim caro superflua generat, quae semper spiritus ferro solliciturecidat, sed haec in nobis tunc subtilius conspicimus, cum speculationis alta penetramus.
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ suis et ñ sine luctu agit᷑ et tam̃ cũ lacrimisamat᷑.
ꝯanna gͥ deserentes cũ peponib ac carnib poroscepasq que¬
siert̃. qr uidelicet ꝑuerse m̃tes dultia gr̃a ꝑquietis dona des¬
pitiunt. et ꝑ carnaliũ uoluptatũ laboriosa huiꝰuite itinera
etiã lacrimis plenã concupisct̾. Contẽpnunt habe uibi sp̃ua¬
lit̾ gaudeant. et desid̾antes appetunt uͥ carnalit̾ gemant.

Expanded text:
toribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? toribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros caepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnalibus voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt; contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desideranter appetunt, ubi et carnaliter gemant.
Abbreviated transcription (Latin):
otes ꝑ am̃orẽ scłi quasi quedã mollia ac delectabilia ferre
parati st̃. dũ in hacuita rerũ culmina ap̃phende conant᷑. Ces¬
sationẽ dñsa mundi laboribꝰ imꝑat. scẽ quietis dulcedi nẽ ꝑsu¬
adet: et uesanatam̃ iniquoꝵ mensplusse asseqͥ asꝑa carnalit̾
quã tenere blanda sꝑualit̾ gaudet: plusse acerbitatifatiga¬
dionis quã quiete dulcedinis pascit᷑. Qdaꝑte nob̾ insem& ipso
israeliticꝰ płs ostendit. qͥ dũ refectionẽ manne de suꝑ accipet
abegypto ollas carniũ pepones. poros. cepasq concupiuit
denu signat᷑ in manna. nisi escagra sudue sapiem ad
refectionẽ int̾iorisuite bene uacantib desuꝑ data: & quid
ꝑollas carniũ . nͥ carnalia oꝑa tribulantiũ laboribꝰ qua¬
si ignib excoquenda: Ꝙd ꝑpepones. nͥ terrene dulcedin
⁊dpꝰ porosaccepas ex pͥmit queplerũꝙ qͥ comedunt la¬
crimas emittunt. nͥ difficultas uite p̾sentis que adilec¬

Expanded text:
tes per amorem saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre paratae sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet, et tamen vesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritaliter gaudet; plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur: quod aperte in semetipso Israeliticus populus ostendit , qui dum refectionem mannae desuper perciperet, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros, cepasque concupivit. Quid enim signatur in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium, nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac cepas exprimitur, quae plerumqcrymas emittunt, nisi difficultas praesentis vitae, quae a dilec
Abbreviated transcription (Latin):
idducti gr̃e debeamꝰ: qͥ et in iniqͥtatib positi int̾cessionem
nortis accepimꝰ. Incustodia gͦ nob̾ cineresfiunt qr ꝓ peccato
cobusta.ẽ. uacca dũ passionis eiꝰ mist̾ia sollicite contẽplan¬
es que oꝑari debeamꝰ agnoscimꝰ: qͥ redẽptorẽ nr̃m etiam ꝓ¬
nob̾ iniquis morttiũ ñ ignoram.¬
accã mactamꝰ. cũ carnẽ a lasciuiia
uoluptatis extinguimꝰ. quã cũ y sopo lignoq cedrino
ac cocco offerimꝰ. qͥa cũ maceratione carnissacrificiũ fidei
spei et caritatis adolemꝰ. Ysopꝰ quippe ut̾na nr̃a mundare con
irinũ nulla putredine deficit. qͥa spem celestiũ terminus
n consumit: Unde et ꝑ pͥmũ pastorem rursũ dr̃. Regeneraũ
nos in spẽ uiuã ꝑ restirrectionẽ iħuxp̃i ex mortuis in heredita¬
tẽ in corruptibilẽ. et inc̃taminatã et inmarcescibilẽ. Coceꝰ
rubro calore flamescit. qͥa quẽ implet caritas incendit. Un¬
deet in eu̾gło ueritasdic̃. Ignẽ ueni mittere intha. ded¬

Expanded text:
tiae debeamus, qui et in iniquitatibus positi, intercessionem mortis ejus accipimus. In custodia ergo cineres fiunt, quia pro peccato combusta est vacca, dum passionis ejus mysteria sollicite contemplantes, quae operari debeamus agnoscimus, qui Redemptorem nostrum etiam pro iniquis nobis mortuum non ignoramaccam mactamus, cum carnem a lascivia suae voluptatis exstinguimus. Quam cum hyssopo lignoque cedrino, ac cocco offerimus, quia cum maceratione carnis sacrificium fidei, spei, et charitatis adolemus. Hyssopus quippe interna nostra mundare consLignum cedrinum nulla putredine deficit, quia spem coelestium terminus non consumit. Unde et per primum pastorem mox dicitur: Regeneravit nos in spem vivam, per resurrectionem Jesu Christi ex mortuis, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem. Coccus rubro calore flammescit, quia quem implet charitas, incendit. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Ignem veni mittere in te
Abbreviated transcription (Latin):
Mittat᷑ in flãma que uaccã uorat y sopus id÷ hu¬
militas cordis nr̃i ueritatẽ mansuetudinis admixtionẽ:
dnĩce passionis trahat. Mittat᷑ inflãma que uaccã uorat
histincta coccus id. ẽ. caritas que nos adamandũ dm̃ et ꝓ¬
ximũ excitat. Assidue nos contẽplari passionẽ dnicam
y sopu uͦ qͦ ȩtiã calore suo stomachi inmunditiã purgat sig¬
nificet᷑ fides. que in imis adũsa equanimit̾ tolerat. et qͥd¬
ex ante ac̾tis contrariũ fuerat mundat. Per coccũ quoq
ut dictũ. ẽ. expͥmit᷑ caritas. Unꝰ quisq igͥ nr̃m inflam¬
ma que uaccã uorat cedrũ. ysopũ. coccũ bistinctũ mittat

Expanded text:
e vaccam vorat hyssopus, id est humilitas cordis nostri veritatem mansuetudinis, ex admistione Dominicae passionis trahat. Mittatur in flammam, quae vaccam vorat bis tinctus coccus, id est charitas, quae nos ad amandum Deum et proximum excitet, assidue nos contemplari passionem Dominicam hyssopum vero, quae etiam calore suo stomachi immunditiam purgat, significatur fides, quae in imis adversa aequanimitex anteactis peccatis contractum fuerat, mundat. Per coccum quoque, ut dictum est, exprimitur charitas. Unusquisque igitur nostrum in flammam, quae vaccam vorat, cedrum, hys
Abbreviated transcription (Latin):
custodia fiunt. qͥa subtilia sacram̃ta mundis gentiũ cordib tra¬
dita inm̃tis munitione uertunt᷑. Bene autẽ subdit᷑. et in asꝑsi aqua¬
oꝑib nr̃a acta subdisciplina redigimꝰ uacce cineres in custodia.
nr̃a seruamꝰ. qͥa dũ secreta atq subtilia oꝑationis illiꝰ ꝑ imita¬
tionẽ adtendimꝰ: ꝑ hȩc nob̾ et munditiã et ꝑseuerantiã ꝓuidemꝰ.

Expanded text:
custodiam fiunt, quia subtilia sacramenta mundis gentium cordibus tradita, in mentis munitionem vertuntur. Bene autem subditur: Et in aquam aspeoperibus nostra acta sub disciplina redigimus, vaccae cineres in custodia nostra servemus: qui dum secreta atque subtilia operationis illius per imitationem attendimus, per
Abbreviated transcription (Latin):
qui uitꝰ ĩnc̃tẽplatione rapit foris infirmam̃tũ negotus tir¬
quet᷑ : lntꝰ dĩ archana considat. foris onera carnaliũ portat.
Qui de reb quoꝙ dubiis semꝑ ad tab̾na culã recurrit. Acco¬
rã testam̃t arca dñm consulit exemplũ ꝓculdubio rectorib
p̃bens. ut cũ foris ambigc̃ qͥd disponant adm̃tẽ redeu̾nt sem¬
sulunt. side his inqͥb dubitant apud semet ipsos intus sac̃
nob nr̃e humintatis ostensa in monte orationi in heret. mi¬
tam̃ infirmantiũ cõpatiendo misceant᷑. qr tẽ ad alta ca¬
ritas mirabilit̾ surgit. cũ udima ꝓximoꝵ se misericordit̾
adtrahit: et qͦ benigne descendit ad infima: ualent̃ re

Expanded text:
qui intus in contemplatione rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit; exemplum procul dubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem sem Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacrinobis nostrae humanitatis ostensa, in monte orationi inhaeret, mitamen infirmantium compatiendo misceantur, quia tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo ben
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ aut̾e̾ manent fides. spes. caritas. maior autẽ his. ẽ. ca¬
ritas. Un de et hic coccus extremo ponitur qr uidelicet
hde et spe cõpleta cũ adeternã patriã uenerimꝰ. sola in nob ca¬
ritas adultimũ mulciplicabit᷑. Potest iste sac̾dos łis qͥ uacce car¬
ne. pelle. sanguinẽ. fimũ cõburet ordine sac̾dotu udaiei eam
sub posita plebe in nece dni consentientes signare. Inde et deo

Expanded text:
c autem manent fides, spes, charitas; major autem his est charitas . Unde et hic coccus extremo ponitur, quia videlicet fide et spe completa, cum ad aeternam patriam venerimus, sola in nobis charitas ad ultimum multiplicatur. Potest iste sacerdos, vel is qui vaccae carnes, pellem, sanguinem et fimum comburit, ordinem Judaici sacerdotii cum supposita p
Abbreviated transcription (Latin):
qto ꝑ duo pͥcepta hearitatis ad ꝓcinctũ fidei płstioca tudinne
iccscoargentee fieri p̃cipiunt᷑ ut p̃dicatoꝵ uba lucism
tore pateant. et auditoꝵ mentẽ nulla sui obscurtate ou¬
tundantꝰ Iecirco autẽ ductiles. qr necesse. enlit hi qͥ uen¬
tura anta p̃dicant. tribulationũ psentiũ tonsionabienes¬
cant bene autẽ d̃. cam concisus clangor increpuerit. io¬
tebit castra qͥa nimirũ p̃dicationis iermo eũ subtilcꝰae

Expanded text:
ritatis ad procinctum fidei populus vocatur. Quae idcirco argenteae fieri praecipiuntur, ut praedicatorum verba lucis nitore pateant, et auditorum mentem nulla sui obscuritate confundant. Idcirco autem ductiles, quia necesse est ut hi qui venturam vitam praedicant, tribulationum praesentium tunsionibus crescant. Bene autem dicitur: Cum concisus clangor increpuerit, movebunt castra, quia nimirum praedicationis sermo cum subti
Abbreviated transcription (Latin):
in tribꝰ ħ uoluminibꝰ dño ÷ cooꝑante dispositũ. ut duo uet̾is. t̾ciu nou
dicta c̾tineat. ꝗ̃ beatitudinĩ ur̃e nͥ temeritatis ausu s amore uri¬
ꝓuocatꝰ studii qͦd ininqͥsitione diuͦini feru& eloqͥi sciens maxime
in dicꝰtis p̾dicti pontificis nr̃i qͣnta noscendi ur̃e sit auiditas m̃tis.
xmultis uoluminibꝰ pauca cõponens studii destinare. hi

Expanded text:
in tribus hoc voluminibus Domino est cooperante dispositum, ut duo veteris, tertium novi in tribus hoc voluminibus Domino est cooperante dispositum, ut duo veteris, tertium novi dicta cprovocatus studii quod in inquisitione divini olim fervet eloquii, sciens, maxime in dictis praedicti pontificis nostri quanta noscendi vestrae sit aviditas mentis, ex multis voluminibus pauca componens, studui destinare: humili
Abbreviated transcription (Latin):
positione ꝑducta ꝗͦ p̾dictis modis exposita cõꝑi. ita⁊ seorsũ seqͥn¬
tia a se qͥdẽ inuicẽ trans lata cõposui inqͥb̾dã uͦ locis qͥa ita satista¬
ctionis norma poscebat. ħ ide̾ de eodẽ testimonio retexui qͦd dũ ex¬
planassẽ relegeret᷑. Alicubi aũ q̃dã q̃ de eo minꝰ pͥdẽ dixerat. int̾
repetita addens uba suppleũ. Qđ ego de iã dictis excerpens. eidem
destimonio uͥ poposeit locꝰ inserendũ aptaui. qr red ñ erat q̃ seꝑatim
poni utilit̾ potuisset. dũ exp̃cedentibꝰ q̃ dicta iã fuerant subseg̃n¬
tibꝰq pendent. Si enĩ ꝓpt̾ nouitatẽ parue rei rursũ dicꝰta ponerent᷑ :
cerpta st̃ recurrens ordinẽ plus in qͥbꝰdã huiꝰ oꝑis locis aliqͥd quã in
textu libri ÷ positũ minꝰue repꝑias cause faciet ratio quã p̃m̃isi. ł¬
pendens aut̃ qͦd utriꝰq testam̃ti in unu̾ uellẽ testimonia redacta
colligere. et ne uoluminis normã exced&. et legentis desidiu̾ ĩpedir&.

Expanded text:
perducta; quae praedictis modis exposita comperi, ita et seorsum sequentia siquidem invicem translata composui, in quibusdam vero locis, quia ita satisfactionis norma poscebat, hoc idem de eodem testimonio retexui, quod dudum explanasse relegitur. Alicubi autem quaedam quae de eo minus pridem dixerat, inter repetita addens verba supplevi. Quod ego de jam dictis excerpens, eidem testimonio ubi poposcit locus, inserendum aptavi, quia res non erant, quae separatim poni utiliter possent, dum ex praecedentibus, quae dicta fuerant, subsequentibusque penderent. Si enim propter novitatem parvae rei, rursum dicta ponerentur, cerpta sint, recurrens ordinem, plus in quibusdam hujus operis locis aliquid, quam in textu libri est positum minusve reperias, causae fecit ratio, quam praemisi. Perpendens autem, quod si utriusque Testamenti in unum vellem testimonia redacta colligere, et voluminis normam excederet, et legentis desiderium impediret;
Abbreviated transcription (Latin):
Um ber̃.tissimi atq apłici G̃regorii pontificis nr̃i
ur̃i quoq ad dm̃ nutritoris dicta sepius lectione ꝑ
currerem. auidiusq mͥ eis assiduũ ẽẽ ipsa luculentissima
u̾boꝵ eiꝰ satisfactio suad&. qͥddã ineis repꝑi sine cõpatione
potissim:. Dũ gͥ uniꝰ scĩ uiri hoc ẽ. beati iob iuxta hystoriã
obstrusis mysterioꝵ opacitatib sub triplici id÷ typlea mora¬
lratq historica studuit exposione discutẽ. ac repulso ignoran¬
tie nubilo in aꝑto cunctis iuce clariꝰ serena patefactione mo¬
nftraret. pene tota uet̾is nouiq testam̃ti seriem rerũ expliꝰ
candarũ necessitate.ẽ. coacꝰtꝰ expone̾. Ubi enĩ nimis occulte
rei dilucidande necessitas ĩminebat. ne aut obseurũ qͥd apud
Audientiũ animos remaner&e: aut ipse ñ liqͥdissima satis facti¬
one obseuritatis int̾na ad lucẽ nidet᷑ eicere ñ solũ tiboꝵ diser¬
testimonii ñ intellest sineret: forsitan obscuritas rei ex pla

Expanded text:
um beatissimi, atque apostolici Gregorii, pontificis nostri, vestri quoque, addam nutritoris, dicta saepius lectione per urrerem, avidiusque mihi eis assiduum esse ipsa luculentissima verborum ejus satisfactio suaderet: quiddam in eis reperi sine comparatione Testim. Dum unius sancti viri, hoc est beati Job historiam abstrusis mysteriorum opacitatibus tectam sub triplici, id est typica morali, atque historica studuit expositione discutere, ac repulso ignorantiae nubilo, in aperta cunctis luce clarius serena patefactione monstrnandarum necessitate est coactus exponere. Ubi enim occultae nimis rei dilucidandae necessitas imminebat, ne aut obscurum quid apud audientium animos remaneret, aut ipse non liquidissima satisfactione obscuritatis, interna ad lucem videretur ejicere; non solum disere non intellecta, si inesset forsitan obscuritas rei explana
Abbreviated transcription (Latin):
as suffragio ꝓuocatꝰ. assum ens
qͥ ualui studio uetis ac noui testam̃ti in unũ testimonia c̃gesta
nando cõponem. quaten studiosi lectoris desidium ad elucidandam
sibi quã uell& obseuritatẽ inuento libri quẽ reqͥrer& titulo nichil
more ł ad parũ aliqͦm᷑ p̃pediret. ħ aũ lectorẽ huiꝰ oꝑis p̃ õibꝰ nosse¬

Expanded text:
is suffragio provocatus assumens, quo valui studio, veteris ac novi Testamenti in unum testimonia congesta nando componerem. Quatenus studiosi lectoris desiderium, ad dilucidandam sibi quam velit obscuritatem, invento libri quem requireret titulo, nihil morae, vel ad parum, aliquo modo praepediret. Hoc autem lectorem hujus operis prae o
Abbreviated transcription (Latin):
notitiã usq ꝑuenit. Qͥ me u̾bis mox qͥb beatitudo ur̃a nouit
suasoriis atq dsuꝑna trahentib hortando cepit accende
quaten hoc qͦd neglegent̾ ceꝑam explere. studiosiꝰ debuissẽ.
ita ut & opꝰ & librũ inqͦ test̾imoniũ positũ legeret᷑ ł ex qͣ re
rũq uiriũ in possibilitatẽ pensans ut ancipiti dep̾hensus
sic̃ nauta grauifluctuũ ꝓcella turbatꝰ. ad orationũ eiꝰ portu
pauens fateor fidens. confugi sciens inpossibile ñ fore. qͦd

Expanded text:
nostri usque pervenit. Qui me verbis mox, quibus beatitudo vestra novit, suasoriis, atque ad superna trahentibus, hortando coepit accendere, quatenus hoc quod neglecte coeperam, explere studiosius debuissem, ita ut et opus, et librum in quo testimonium positum legeretur, vel ex qua re rumque virium impossibilitatem pensans, in ancipiti deprehensus, sicut nauta gravi fluctuum procella turbatus, ad orationum ejus portum, pavens, fateor, fidensque confugi; sciens impossibile non fore, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. ẽ. qͥ suꝑne lum̃ contẽplationis ignorat. qͥ p̾sentis
ute tenebris pressus uenturã lucẽ nequaquã diligendo con¬
Claudꝰ uͦ . ẽ. qͥ qͥdem qͦ ꝑgere debeatͤ aͣ spicit. s ꝑ infirmita¬
tẽ m̃tis uiã uite ꝑfecte ñ ualet tenere quã uidet. quia¬
uirtutis statũ dũ fluxa consuetudo ñ erigit᷑. quo de
sid̾io innuit᷑. illuc gressus oꝑis efficaciter ñ secuntur¬
& gressus rectos facite. pedib nr̃is ut ñ claudicans erret.
magis autẽ sanet᷑. Paruo autẽ naso. ẽ: qͥ ad tenendã ma¬
suram discretionisi doneus ñ. ẽ. Naso quippeodores fecoresq
disc̾nimꝰ. Recte gͦ ꝑnasũ discretio ex pͥmitur. ꝑ quã iurtu¬
deseligimꝰ. delic̾tarepbamꝰ.Uñ et in laude sponse dr̃. Nas
tius sic̃ turris que.ẽ. in libano. Qͥa nimirũ scãeccła
D st̃ non nulli qͥ dũ estimant se eẽ hebetes et sepese in
quib dã inqͥsitionib plusquã necesse . ẽ. exercentes¬

Expanded text:
sentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conClaudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis vitae viam perfecte nvirtutis statum dum fluxa consuetudine non erigitur, quo per desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequunture pedibus vestris, ut non claudicans erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est, Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde et in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano ; quia nimirum sancta Ecclesia, Sed sunt nonnulli qui dum aestimare se hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hisomib uelut uestim̃tũ uestieris. Lepra gͦ uolatilis et uaga
uestim̃tũ tenet. qͣndo eã animã que ẽẽ fidelis cernit᷑ ꝑ immu¬
tatu uitiũ culpapossidet. Siqͥs enĩ habens in hoc mundo diuitias
fortasse suꝑbiat. s ab ore p̾dicantis cuncꝰta hec ꝑituira audiens
ea que possidet pauꝑib disꝑget. de ipsa uͦ distributione elationẽ
in corde habeat. quia prius hec elatio ꝑtenatiã postmodũ ꝑ
largitatẽ habuit. lepraut diximꝰ inuestim̃to locũ mutaui
det. ne dissoluto gandio letettir.S sepe dũ plusquã debet agau¬
dio restringit᷑ animꝰ in irã uercit᷑ et suaei tristitia iracun¬
die stimulosexcitat atq constrieꝰta mente furoris in undat.¬

Expanded text:
 his velut ornamento vestieris . Lepra ergo volatilis et vaga vestimentum tenet, quando eam animam quae esse fidelis cernitur per immutatum vitium culpa possidet. Si quis enim habitis in hoc mundo divitiis fortasse superbiat, sed ab ore praedicantis cuncta haec peritura esse audiens, ea quae possidet pauperibus dispergat; de ipsa vero distributione elationem in corde habeat, quia prius hunc elatio per tenaciam, postmodum per largitatem tenuit, lepra, ut diximus, in vestimento locum mutavit. det, ne dissoluto gaudio laetetur; sed saepe dum plusquam debet a gaudio restringitur, animus in iram vertitur, et sua ei tristitia iracundiae stimulos excitat, atque constrictam mentem furoris a
Abbreviated transcription (Latin):
mescit. qͥ sola int̾na desidat: cuiꝰ intentioni bene congruens
nec omnino ꝑ inbecillitatẽ corpꝰ nec ualoe ꝑ continentiã re¬
pugnat qͥ ad aliena cupienda ñ ducit᷑. s ꝓpria largit᷑. qui
ꝑ pietatis uiscera citiꝰ adignoscendũ flectit᷑. s non plus
quã deceat ignoscens ab arce rectitudinis inclinet᷑. qͥ nulla
illicita ꝑpet̾rat. s ꝑpetrata ab aliis deplorat ut ꝓpria : qui
ex affectu cordis aliene infirmitati compatit᷑. sicq in bo¬
nis ꝓoxuni ut insuis ꝓfectib letat᷑: ita se imitabilem cetis¬
in cunctis que agit insinuat: ut interirs non habeat quod
saltĩ de transactis erubescat. Ꝙͥ sic studet uiuere ut ꝓxi¬
moꝵ qͦq corda arentia doctrine ualeat fluentis irrigare
qͥ orationis usu ꝑ exꝑim̃tum iã didicit qͥd obtinere a dno
que poposcerat᷑ possit. Hinc ẽ. qͦd suꝑna uoce moꝵ u
tia ꝑ corpora infirmasignant᷑. dũ ad mo sen dñs diẽ. Loq̃re

Expanded text:
mescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni bene congruens, nec omnino per imbecillitatem corpus, nec valde per contumaciam repugnat. Qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur. Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nunquam plus quam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur. Qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis, ut propria, deplorat. Qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi sicut in suis profectibus laetatin cunctis, quae agit insinuat, ut interius non habeat quod saltem de transactis erubescat, qui sic studet vivere ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare; qui orationis usu et experimento jam didicit quod obtinere a Domino quae poposcerit possit. Hinc est, quod superna voce, morum vitia per corpora infirma signantur, dum ad Moysen Dominus dicit. Loquere
Abbreviated transcription (Latin):
diuice spem. fidem. caritat᷑ẽ. unꝰquisq exibeat. ne passionẽ su¬
redẽptoris sine causa audiat. si non ad huc etiã oꝑa necessari a
laritas. maior. autẽ his. ẽ. karitas. Unde et hic coctis extremo
ponit᷑. qͥa uidelicetfide. spe cõpleta. cũ adet̾nã patriã uene¬
rimꝰ: sola in nob̾haritas adultimũ multiplicat᷑.¬
iR⁊ qͥ fluxũ seminid.¬
mittit᷑. audientis m̃tes quasi c̾cipientes uteros ad boni oꝑis
plem fateat᷑. Si uͦ inportune defluat. emittentes polluens
generandi uiitutem ꝑ det. Inm̃te qu ippe atidientiũ semeri
secuture cogitationis audite. ẽ. qualitas locutionis. qͥa
dũ ꝑ aurẽ sermo c̃cipit᷑.: cogitatio in m̃de generat᷑. Nam
si sermo sem̃ ñ eẽt. p̃dicante Paulo nequaquã diceretur.
Ed sibi uult tierbus
dicere. De quo et lucas die̾.
Ipse enĩ erat dux uerbi seminis. Sem̃ gͦ tisui ꝓpaginis
ducatũ inconp̾ent̾ fluens cetera m̃bra coinqͥnat. cũ sermo¬

Expanded text:
Dominicae spem, fidem, et charitatem exhibeat, ne passionem Redemptoris sui sine causa audiat, si non haec etiam opera necessario charitas; major autem his est charitas . Unde et hic coccus extrema ponitur, quia videlicet fide, spe completa, cum ad aeternam patriam venimus, sola in nobis charitas ad ultimum multiplicaitur fluxum seminis.mittitur, audientis mens, quasi concipientis uterus, ad boni operis prolem fecundatur; si vero importune defluat, emittentem polluens, generandi virtutem perdit, in mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est, auditae qualitas locutionis; quia dum per aurem sermo concipitur, cogitatio in mente generatur. Nam si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam diceretur: Quid sibi vult seminiverbius dicere ? De quo et Lucas dicit: Ipse enim erat dux verbi. Semen ergo, usui propaginis dicatum, incompetenter fluens, caetera m
Abbreviated transcription (Latin):
suffocant᷑ et ñ refert̃ fructũ. Lippꝰ uͦ est cuiꝰ qdẽ ingeniũ ad cog¬
nitionẽ ueritatis nicat. s tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurant.
In lippis qͥppe oculis pupille sane st̃. si hunore defluente infirmi¬
tate palpebre grossescrnt. quoꝵ qͥa infuisione crebroatterit.
& ĩa adies pupille uitiat᷑. & st non nulli quoꝵ sensũ carnalis ui¬
te oꝑatio sautiat: qͥ uid̾e recta subtiliter ꝑ ingeniũ poterant

Expanded text:
 et non referunt fructum . Lippus vero est cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmantia palpebra grossescunt, quorum quia infusione crebro atteritur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre
Abbreviated transcription (Latin):
tionissi studcũ se peccatorẽq intelligit. cognitionẽ intime
claritatis app̃hendit. Si autẽ candorẽ sib iusticie seu sapien¬
tie tribuit a luce se suꝑne cognitionis excludit. et eo clari¬
tate ueri luminis nequaquã penetrat quo se ap̃ se ꝑ aryo¬
gantiã exaltat. sic̃ de quib dã dr̃. Dic̃tes enĩ se ẽẽ sapientes.
stͦult factist̃. Iugẽ uͦ scabiem habet. cui carnis petulantia
sine cessatione dñat᷑ in m̃te. In scabie et enĩ feruor tuscerũ
ad eutẽ trahit᷑. ꝑ quã rectȩ luxuria designat᷑. qr si cordis
tẽptatiousq ad̾oꝑationẽ ꝓsilit: nimirũ feruor intimus
usq ad cutis scabiem ꝓrũpit et foras corpꝰ sautiat. qr dũ incogitati¬

Expanded text:
telligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se prae arrogantia exaltat, sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habetscerum ad cutem trahitur. Per quam recte luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit: foras corpus scabies sauciat,
Abbreviated transcription (Latin):
i pomifera st̃ oꝑa uirtutib fecunda. Preputia itaq
lignoꝵ auferimꝰ. cũ de ipsa inchoationis infirmitate sus
dũ accepta laus suauit̾ carpit᷑ fructus oꝑis intempestiue
comedat᷑. Qͥ gͦ inchoate uirtutis abhuniano ore laudẽ re¬
ceꝑit: quasi plantati ligni ante tempꝰ pomũ comedit. Hinc
ꝑ p̾salmistã ueritas dic̃. Sanũ ÷ uob̾ ante lucẽ surgere. sur¬
gite pꝰ quã seditis. Ante lucẽ surgere. ẽ. pͥusquã csaritas
aet̾ne retributionis appareat inpresentis uitȩ gaudere.
Sedendũ gͦ prius ÷ ut pꝰ recte surgamꝰ. qͥa qͥsqͥs nc̃ sese sponte
humiliat: nequaquã ħc̃ seque̾ns gła exaltat.

Expanded text:
 pomifera sunt opera virtutibus fecunda. Praeputia itaque lignorum auferimus cum de ipsa inchoationis infirmitate suspne dum accepta laus suaviter carpitur, fructus operis intempestive comedatur. Qui ergo inchoatae virtutis ab huceperit, quasi plantati ligni ante tempus pomum comedit. Hinc per Psalmistam Veritas dicit: Vanum est vobis ante lucem surgere, surgite postquam sederitis . Ante lucem quippe surgere, est priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere: sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus, quia quisquis nunc sese sponte non humiliat, nequaquam hunc sequens gloria exaltat.
Abbreviated transcription (Latin):
tedio excrescens m̃broꝵ decorẽ fedat. qr et auaritia captũ
animũ dũ quasi delectat exulcerat. dũ ad ipiscendr queq co¬
gitationi obicit adinimicitias accendit et dolorẽ in uulnere
ñ fac̃. qr estuanti animo exculpa habundantiã ꝑmittit. S decor.
hanc deprauatur: et quasi totũ corpꝰ ex asꝑat: qr ꝑ uniu̾sa uitia
animũ subplantat. Pauloattestante qͥait. Radix om̃iũ maloꝵ. ẽ.
eupiditas. Ponderosꝰ uͦ ÷ qͥ turpitadine̾ ñ exercet in oꝑe. s tam̃
ab hac cogitatione continua sine moderam ine grauat᷑ in m̃te
qͥ nequaquã qͥdẽ usq adopꝰ nefariũ rapit᷑.s animꝰ eiꝰ uoluptate¬

Expanded text:
edio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor hanc animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est qui turpitudinem non exercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente. Qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus a
Abbreviated transcription (Latin):
nes dõsuo. nec accedat administĩum eiꝰ ubi et repente sub
iungit᷑. Sicecꝰ fuerit si claudꝰ. siue paruo et grandi et torto
naso si frac̾to pede. si fracta manu. si gibb. si lippus. si albu¬
ginẽ habens in oculo. si iugem scabiem. si impetiginem in
płi electus p̾sul suscipit. quasi adegrũ medicus accedit.
Cuiꝰ si adhuc in oꝑe passiones innuunt. qua p̃sũptione ꝑcus¬
sũ mederi ꝓꝑat. qͥ infacie uulnꝰ portat: Ile gͦ modis om̃ib¬

Expanded text:
uo nec accedet ad ministerium eius si caecus fuerit si claudus si vel parvo vel grandi et torto naso si fracto pede si manu si gibbus si lippus si albuginem habens in oculo si iugem scabiem si inpetiginem in populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Cujus, si adhuc in opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi poterit, qui in facie vulnus portat? Ille ergo
Abbreviated transcription (Latin):
humanã ad ħ institutã ẽẽ. ut aliquando im¬
mortalitate beata totꝰ homo.idẽ in corpore et
anima frueret᷑: ac neͤsse ẽẽ ut hoc fiat de homi¬
ne ꝓpt̾ qđ factus ẽ. s ñ nisi per hominẽ dm atq
ex necessitate omĩa quȩ de xp̃o credimꝰ fieri opor-¬
tẽre. Hãc p̃fatiuncłam cũ capitulis totiꝰ oꝑis. om̃s
qui librũ hunc transcribere uolent. ante eiꝰ prĩ¬
cipiũ ut p̃sigant postulo: quatmꝰ incuiꝰcũq manꝰ
uenerit. quasi in eiꝰ fronte aspitiat. siqͥd in toto
corpore sit qd̃ non despitiat.

Expanded text:
humanam ad hoc institutam esse, ut aliquando imhumanam ad hoc institutam esse, ut aliquando immortalitate beata totus homo, id est in corpore et in anima frueretur: ac necesse esse ut hoc fiat de homine, propter quod factus est; sed nonnisi per hominem Deum, atque ex necessitate omnia, quae de Christo credimus, fieri oportere. Hanc praefatiunculam cum capitulis totius operis, omnes, qui librum hunc transcribere volent, ante ejus principium, ut praefigant, postulo: quatenus in cujuscunque manus venerit, quasi in ejus fronte aspiciat si quid in toto corpore sit quod non despiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
PUIS subditũ propt̾ quosdam qui
antequã per fectũ et exquisitũ esset.
primas partes eiꝰ me nesciente sibi
transcribebant : festinantiꝰ quã mͥ oportunũ esset.
ac ideo breuiꝰ quã uellẽ sũ coactꝰ ut potui cõsũ¬
mare. Nam plura que tacui inseruissẽ et addi-¬
dissem. si inquiete et congruo spatio illud mͥ ede¬
re licuisset. In magna enim cordis tribulatione.
quã unde et cur passus sim nouit deus. illud in
anglia rogatꝰ in cȩpi: et in capuana ꝓuntia ꝑegͥ¬
nus ꝑfeci. Quod scdm materiam dequa editũ ÷.
cur ds homo. nominaui: & in duos libellos dis
quia rationi putant illã repugnare. respuen¬
tiũ continet obiectiones: & fideliũ responsiones.
Ac tandẽ remoto xꝑo quasi nunquã aliquid
fuerit de illo: ꝓbat rationib necessariis e̾̃e
impossibile ullũ hominẽ saluari sñ illo. Inscd̾o
aut̃ libro similit qͣsi nichil sciat᷑ de xꝑo. mons¬
trat᷑ non minꝰ aꝑta ratione et ueritate. naturã

Expanded text:
pus subditum propter quosdam, qui antequam perfectum et exquisitum esset, primas partes ejus, me nesciente, sibi transcribebant, festinantius quam mihi opportunum esset, ac ideo brevius quam vellem sum coactus, ut potui, consummare. Nam plura, quae tacui, inseruissem et addidissem, si in quiete et congruo spatio illud mihi edere licuisset. In magna enim cordis tribulatione, quam unde et cur passus sim novit Deus, illud in Anglia rogatus incoepi, et in Capuana provincia peregrinus perfeci. Quod secundum materiam, de qua editum est, Cur Deus homo nominavi, et in duos libellos distquia rationi putant illam repugnare, continet objectiones et fidelium responsiones: ac tandem remoto Christo quasi nunquam aliquid fuerit de illo probat rationibus necessariis esse impossibile ullum hominem salvari sine illo. In secundo autem libro similiter, quasi nihil sciatur de Christo, monstratur non minus aperta ratione et veritate naturam
Abbreviated transcription (Latin):
s dei nob̾cũ laudarent benignitatẽ sapientẽ
Oportebat nãq ut sic̃ ꝑ hominis in obedientiã
mors in humanũ genꝰ intͣuerat. ita ꝑ hominis obȩ¬
dientiã uita restitueret᷑. Et quẽ ad modũ peccatũ
qđ fuit causa nr̃ȩ dampnationis. initiũ habuit
a femina. sic nr̃e ĩticiȩ et salutis auctor nasceret᷑
femina: Et ut diabolꝰ qͥ ꝑgͦtũ ligni quẽ ꝑsuasit.
hominẽ uicerat. ꝑ passionẽ ligni quã intulit.
ab homine uinceret᷑. Sunt multa qͦq alia. quȩ
studiose considerata in enarrabilẽ quãdã nr̃ȩ re¬
demptionis hocmͦ ꝓcuratȩ. pulcritudinẽ osten-¬

Expanded text:
sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namque ut sicut per hominis inobedientiam mors in humanum genus intraverat, ita per hominis obedientiam vita restitueretur; et quemadmodum peccatum, quod fuit causa nostrae damnationis, initium habuit a femina, sic nostrae justitiae et salutis auctor nasceretur de femina; et ut diabolus, qui per gustum ligni quem persuasit, hominem vicerat, ita per passionem ligni, quam intulit, ab homine vinceretur. Sunt quoque alia multa quae studiose considerata ineffabilem quamdam nostrae redemptionis, hoc modo procuratae, pulchritudinem osten
Abbreviated transcription (Latin):
A. Dic quid tͥ uidet᷑ .B. Obiciut̃ nob̃ deridentes sim¬
plicitatẽ nr̃am infideles. qͥa do facimꝰ in uiriã et con¬
tumeliã: cũ eũ asserimꝰ inut̾um mulieris descen¬
disse: natũ ẽẽ defemina. lactȩ et alimentis huma¬
nis nutritũ creuisse. et ut mnulta alia taceam que d̾o
non uident᷑ conuenire: lassitudinẽ. famẽ. sitim
uerb̾a. et int̾ latrones crucẽ mortẽq sustinuisse. A.
Nos non facimꝰ d̃o inuiriã ullã aut contumeliã:
s toto corde gr̃as agentes. laudamꝰ et p̃dicamꝰ meffa¬
bilẽ altitudinẽ miscd̃iȩ illiꝰ. quia quanto nos mira¬
biliꝰ. et p̃t̾ opinionem de tantis et tam debitis mal
in qͥb eramꝰ. ad tanta et tam in debita bona que ꝑdi-¬
deramꝰ restituit: tanto maiorẽ dilectionẽ erga nos
et pietatẽ monstrauit. Sienĩ dilgent̾ consid̾arent.
quã conuenient̾ hoc mͦ ꝓcurata sit humana res-¬
tauratio: non deriderent nr̃am simplicitatẽ.

Expanded text:
simplicitatem nostram infideles; quia Deo facimus injuriam et contumeliam, cum eum asserimus in uterum mulieris descendisse, natum esse de femina, lacte et alimentis humanis nutritum crevisse, et, ut multa alia taceam, quae Deo non videntur convenire, lassitudinem, famem, sitim, verbera et inter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo injuriam ullam aut contumeliam; sed toto corde gratias agentes, laudamus et praedicamus ineffabilem altitudinem misericordiae illius; quia quanto nos mirabilius, et praeter opinionem de tantis et tam debitis malis in quibus eramus ad tanta et tam indebita bona quae perdideramus, restituit, tanto majorem dilectionem erga nos et pietatem monstravit. Si enim diligenter considerarent quam convenienter hoc modo procurata sit humana restauratio, non deriderent nostram simplicitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ ut puto dicere dm̃ constituisse t̾minos
atur. et eo completo cessabit esse hominũ gene¬
ratio quȩ fit in hac uita. Atsi ꝑ angłos dei intel¬
duob modis intelligi pot̾. qͥa constituit d̾s t̾¬
minos popłoꝵ iurta numerũ angłoꝵ dei. aut
quia tantꝰ popłs idẽ tot homines assum̃t᷑.
quot sunt scĩ angłi dei. aut quia tam diu er̃t
popłi donec numerꝰ angłoꝵ dei conpleat᷑ ex ho¬
minib. et uno solomͦ exponi posse uideo. consti¬
tuit terminos popłoꝵ uixta numerũ filioꝵ¬

Expanded text:
minos atur; et eo completo cessabit hominum generatio, quae fit in hac vita. At si per angelos Dei, intelduobus modis intelligi potest quia constituit Deus terminos populorum juxta numerum angelorum Dei; aut quia tantus populus, id est, tot homines assumentur, quot sunt sancti angeli Dei, aut quia tandiu erunt populi, donec numerus angelorum Dei compleatur ex hominibus? Et hoc uno solo modo exponi posse video: Constituit terminos pop
Abbreviated transcription (Latin):
nere. ita in eisdem tota uiciss si non peccassent. Res¬
tat gͦ ut non completa in illo pͥmo angłoꝵ numero
cat᷑. Quȩ si rata sunt: plures erunt ȩlecti hoĩes
quã sint angłi reꝓbi. B. Rationabilia mͥ ualde
uident᷑ quȩ dicis. S quid dicemꝰ quia legit᷑ de
deo constituit terminos płoꝵ uirta numerũ fil¬
lioꝵ isrł: Quod quidam quia ꝓfilioꝵ isrł. inue¬
nit᷑ angłoꝵ dei. sic exponunt: ut scđm num̾ũ
bonoꝵ angłoꝵ assumendus intelligat᷑ num̾us
sententiȩ : si certũ nonẽ. quod totidem angłi
cecidissent quot remanserunt. Nam si plures
sunt electi angłi quam reꝓbi. et necesse ẽ. ut re¬
ꝓbos ęlecti homines restaurent: et potest fieri
ut beatoꝵ numero coȩquent᷑. et sic plures erunt
homines iusti quã angłi iniusti. S memento
quo pacto in cepi respondere questioni tuȩ: ui¬
delicet ut siquid direro quod maior non con

Expanded text:
nere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Resnere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo primo numero angelocatur. Quae si rata sunt, plures erunt electi homines, quam sint reprobi angeli. BOS. Rationabilia mihi valde videntur quae dicis: sed quid dicemus; quia legitur de Deo: Constituit terminos populorum juxta numerum filiorum Israel? Quod quidam, quia pro filiorum Israel invenitur angelorum Dei, sic exponunt; ut secundum numerum bonum angelorum, assumendus intelligatur numerusententiae, si certum non est quod totidem angeli cecidissent, quot remanserunt. Nam si plures sint Angeli electi, quam reprobi; 83 et necesse est ut reprobos electi homines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaequentur; et sic plures erunt homines justi quam angeli injusti. Sed memento quo pacto incoepi tuae respondere quaestioni: ut, vide
Abbreviated transcription (Latin):
sinon peccassent. sicut fecit in ꝑseuerantib angłis.
Quam uis enĩ nundũ ꝓueherent᷑ ad illam ȩqua¬
litatẽ angłoꝵ. ad quã ꝑuenturi erant homines cũ
ꝑfectus ẽẽt numerꝰ de ilł assumendus. in illatñ
tticia inqua erant uidet᷑ quia siuicissent ut tẽp
tati non peccarent. ita confirmarentur cũ omĩ
ꝓpagine sua. ut ultra peccare non possent: quẽ¬
ad modũ quia uicti peccauerunt sic infirma¬
tisunt. ut quantũ in ipsis ẽ sine peccato esse
non possint. Quis enĩ audeat dicere plꝰ ualere
in iusticiam ad alligandũ inseruitirte hominẽ
in pͥma suasione sibi consentientẽ: quã ualeret
iusticia ad cõfirmandũ eũ inlib̾tate sibi in eadẽ
prima temptatione ad hȩxentẽ: Nam quẽ ad¬
modũ qm̃ humana natura tota erat in primis
parentib tota in illis uicta ẽ ut peccaret excep¬
de uirgine facere. sic sciuit apeccato adȩ se cer¬

Expanded text:
si non peccassent, sicut fecit in perseverantibus angelis. si non peccassent, sicut fecit in perseverantibus angelis. Quamvis enim nondum proveherentur ad illam aequalitatem angelorum, ad quam perventuri erant homines, cum perfectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justitia, in qua erant, videtur quod si vicissent ut non peccarent tentati ; ita confirmarentur cum omni propagine sua, ut ultra peccare non possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut peccaret excepi semine de Virgine facere, sic scivit a peccato Adae secer
Abbreviated transcription (Latin):
non erat ꝑfecta in cfirmatione. & differenda erat
eiꝰ confirmatio ȩtiam sinullꝰ in ea peceasset. usq
ad eandam mundi quã expectamꝰ renouatioẽm.
aut siñ diutiꝰ illa confirmatio differenda erat. ac¬
celerandaerat mundana renouatio. ut cũ eadem
confirmatione fieret. S quod mundũ nouit̾ factũ
statĩ ds renouare. et eas res quȩ pꝰ renouationẽ
illã non erunt. in ipso incio anteqͣ appareret c̃
facte ẽent destruere instituerit: om̃i caret ratioe.
Sequit᷑ quia angłi ñita suerunt in numero ꝑ¬
fecto. ut eoꝵ confirmatio dui non differretur:
ꝓpterea quia mundi noui renouationem mox
oporteretfieri. quod non conuenit. Quod aut̃ ean¬
dem confirmationem. usq ad mundi futurã reno¬
uationem differre deus uoluerit. in conueni-¬
ens udet᷑. presertim cũ illam in aliquib tam
cito ꝑfecerit. et cũ intelligi possit. quia in pͥmis
hominib quando peccauerunt illam fecisset

Expanded text:
non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et eas res, quae post renovationem illam non erunt, in ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituerit, omni caret ratione. Sequitur ergo quia angeli non ita fuerunt in numero perfecto, ut eorum confirmatio non diu differetur propterea quia mundi novi renovationem mox oporteret fieri: quod non convenit. Quod autem eamdem confirmationem usque ad mundi futuram renovationem differre Deus voluerit, inconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito perfecerit; et cum intelligi possit quia in primis hominibus quando peccaverunt, illam fecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq suo mͥ ȩt̾nȩ congaudendo iocundaret᷑.
quatinꝰ quod uoluntas in rationabili natura spon¬
te facit. hoc ęxiã insensibilis creat᷑a ꝑ dei dispositi¬
onẽ nat᷑alit̾ exiberet. Solemꝰ nanq in maioꝵ nr̃oꝵ
exaltatione congaudere: ut cũ in nataliciis sc̃oꝵ
si adam non peccasset. differret d̃s tam̃ illam
ciuitatẽ ꝑfic̾e. donec conpleto ex hominib qͥm
expectabat numero. ipsi quoq homines in cor¬
s ñ erat immortał hȩc potestas. qr. pot̾at mori.
ut scilicet possent non mori. Qđ sita est. ut
uidelicet rationalẽ illam et beatã cͥuitatẽ. et hanc
mundanã insensibilẽq nat᷑am ds̃ abinitio ꝓpo¬
suerit simul ꝑficere: uidet᷑ quia aut illa ciui-¬
tas non erat conpleta in numero angloꝵ. ante
maloꝵ rumã. s expectabat deus ut eam dehõĩb
cõpleret. quando corpoream mundi nat᷑ram
in meliꝰ mutaret. aut siꝑfecta erat in numero.

Expanded text:
quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit, hoc et jam insensibilis creatura per Dei dispositionem naturaliter exhiberet. Solemus namque in majorem nostrorum exaltatione congaudere: ut cum in natalitiis sanctour: quia si Adam non peccasset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corsed non erat immortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi non possent mori. Sed si ita est, ut, videlicet, rationem illam et beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in numero,
Abbreviated transcription (Latin):
se siplures non erunt. et cũ impossibile sit ul¬
lũ in illa ciuitate futurũ inconueniens: uidet᷑
necesse ẽẽ ut angłi non sint facti in illo ꝑfecto
numero. et plures futuri sint beati homines ꝗͣ.
sint miseri angłi . B. Non uideo quaratione hoc
negari quȩat. A. Aliam ad huc euꝰdem sententiȩ
posse dici puto rationẽ . B. Hanc quoq ꝓferre
debes. A. Credimꝰ hãc mundi molam corporeã
in meliꝰ renouandã. nec hoc fut᷑m᷑ donec imple¬
at᷑ numerꝰ electoꝵ hominũ. et illa beata ꝑficiat᷑
ligi potest dm̃ abuntio ꝓposuisse ut utrũq
simul ꝑficeret. quatiiꝰ et minor quȩ dm̃ non sen¬
tiret natura. ante maiorem quȩ deo frui deberet
nequaquã ꝑficeret᷑. & in maioris ꝑfectione muta¬
ta in meliꝰ suo quo dam mͦ quasi congratularet᷑.
immo omĩs creat᷑a de tam głosa et tã ad mirabili
sui consũmatione ipsi creatori. & sibi et in uicẽ

Expanded text:
est, si plures non erunt: et cum impossibile sit ulest, si plures non erunt: et cum impossibile sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam admirabili sui consummatione ipsi Creatori, et sibi invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
ea tunc fuit occassio ut ad g̾s illi conuerteren¬
tur . B. Nullo modo udeo quid contͣ hec dice pos¬
sim. A Unde tibi uidet᷑ accidere singłis illa
cidisset: A. Si gͦ nulłꝰ hanc certitudinẽ haberet.
ñ eẽt unde ullꝰ de alieno daño gauderet. B. Ita
uidet᷑. A. Putas ne illoꝵ aliquẽ habit᷑um hanc
certitudinem. si multo plures erunt quã cecide¬
runt: B. Nequaꝗͣ possũ opinari: quod eã habe
aut ꝓcõplendo quod nondũ ꝑfectũ erat. de illo
numero constituende ciuitatis sit factꝰ: S om̃s
certi erunt se factos ẽẽ ad ꝑficiendam illam cuu¬
tatẽ. N. Ergo si plures erunt quam reꝓbi angłi:
nullꝰ poterit aut debebit scire se non esse ibi
assũptũ. nͥ ꝓalieno casu . B. uerum ẽ. A. Non
gͥ habebit aliquis cur gaudere debeat de alt̾i
ꝑdicione. B. Ita sequit᷑. A. Cũ itaq uideamꝰ qr si
plures erunt homines ȩlecti. quã sint reꝓbi angłi
illa non sequat᷑ inconuenientia. quã seqͥ ẽ neces-

Expanded text:
ea tunc fuit occasio ut ad Gentes illi converterentur. BOS. Nullo modo video quid contra haec dicere possim. ANS. Unde tibi videtur accidere singularis illa cidisset? ANS. Si ergo hanc certitudinem nullus haberet, non esset unde ullus de alieno damno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinari quod eam habeaaut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumptum, nisi pro alieno casu. BOS. Verum est. ANS. Non igitur habebit aliquis cur gaudere debeat de alterius perditione. BOS. Ita sequitur. ANS. Cum itaque videamus quia si plures erunt homines electi quam sint reprobi Angeli, illa non sequatur inconvenientia quam sequi necesse
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ quantũ in ipso ẽ nullꝰ pot̾ honorͣe uł exhonorare:
s quantũ inse ẽ hoc aliqͥs fac̾e̾ uidet᷑. cũ uoluntatẽ
suã uoluntati eiꝰ subicit aut sub tͣħit . B. Nescio qͥd
contra queam dic̾e .A. Ad huc addã aliquid. B. Tan¬
du dic. donec me tedeat audire. A. Dm̃ constat¬
cato. numerũ angłoꝵ qui cecid̾ant restitueret . B.
Hoc credimꝰ s uellẽ aliquam huiꝰ reirationẽ hab̾e.
A. Fallis me. Non enĩ ꝓposuimꝰ tractare nͥde sola

Expanded text:
Deum, quantum in ipso est, nullus potest honorare, vel exhonorare: Deum, quantum in ipso est, nullus potest honorare, vel exhonorare: sed quantum in se est hoc aliquis facere videtur; cum voluntatem suam voluntati ejus subjicit, aut subtrahit. BOS. Nescio quid contra queam dicere. ANS. Adhuc addam aliquid. BOS. Tandiu dic donec me taedeat audire. CAcato, numerum angelorum qui ceciderant, restitueret. BOS. Hoc credimus, sed vellem aliquam hujus rei rationem habere. ANS. F