comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actuum apłoꝵ qͦ nob hodie lecta
est dilectissimi fratres. cum plu¬
rimũ habeat in ipsa specie ãmi-¬
rationis: non minus tam̃ conti¬
net in mysterio dignitatis: Ecce
uidere testatus ẽ. & noñ potiꝰ fili¬
um di: Cum utiq plus honoris
dño delaturus uideretur: si se
d̃i potiꝰ quam hominis filium
uidere dixisset: Sed certa ratio
postulabat. ut hoc ita & ostende.¬
retur in cȩlo: & p̃dicaret᷑ in mun¬
do: Om̃e enim iudeorũ scandalũ
in hoc erat: eur dñs nr̃ iħc xp̃c¬
qui scd̃m carnem ẽ filius homi¬
nis. ẽẽ ȩtiam di filius diceretur:
ldo ergo pulchrȩ diuinascriptu¬
ra filiũ hominis ad dexteram di
patris stare memorauit: ut ad
confundendam iudeorũ incredu¬
litatem ille martyr ostenderet᷑
in cȩlo: qui aꝑfidis negabatur
in mundo: Et illi testimoniũ cȩ¬
lestis ueritas daret: cui fidem ter¬
rena impietas derogaret: Unde
licet iuxta psalmũ qui lectus ẽ.
preciosa in conspectu dñi mors sc̃oꝵ

Expanded text:
um quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis: Ecce,videre testatus est, et non potius Filium Dei; cum utique plus honoris Domino delaturus videretur, si se Dei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat ut hoc ita ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Dominqui secundum carnem erat filius hominis, esse etiam dei filius diceretur. ideo ergo pulchre diuina scriptura filium hominis ad dexteram dei patris stare memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝑ propeiũ filium nec ullã
crumpiã quã uulla secuta est
tantum filiũ parturiendo inte¬
gritatis cormuptio: ut sit semꝑ
ĩmaculata quã tanta ꝑfudĩt
gracia.

Expanded text:
filium proprium, nec ullam aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia;
Abbreviated transcription (Latin):
xultent uirgi¬
nes: uirgo peꝑit
in ea qd uouit
putent ext̃mi¬
natum. mansit uirgo post
partum: Exultent uiduȩ: in¬
fantem xp̃m uidua anna cog
ꝓphauit: Nullus gradus pre¬
termissus ẽ dequo non habe¬
ret testimoniũ salus omntũ:
Numqͥd enim sole uirgines ad
uentunt & uiduȩ: Sc̃a anna
a uirginitate sua septẽ annis
uixerat cum uiro suo: Quo de¬
functo: usq ad senilem ȩtatem
paruum cognosceret anicula:
intrantem in mundũ saluato¬
rem uideret itura: & in mascu¬
lino sexu: tria ipsa genera com
nentiam uouentes puero: Ip¬
se uero integritatem pueritiȩ
consecrauit. qui sue matri fe¬
cunditatem attulit: uirginita¬
tẽ ñ abstulit. Symeon ille senex
diu uixerat: cuiꝰ ȩtas cõparat᷑ anne:
& audierat responsũ qd non ẽẽt

Expanded text:
ultent virgines, virgo peperit in ea quod voverunt putent exterminatum, mansit virgo post partum. Exsultent viduae, infantem Christum vidua Anna cognprophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid enim solae virgines ad veniunt et viduA virginitate enim sua septem annis vixerat cum viro suo. Quo defuncto, usque ad senilem aetatem parvum cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera commnentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum quod non esset
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant: O si hic me inueniet
illa natiuitas: Osi quod credo
inscripturis di uideam ocłis
meis: Et ut noueritis quantũ
desideriũ habebant sc̃i. qui
nouerant de scripturis uirgi¬
nem parituram:sicut audistis
cum ysaias legeret᷑: ecce uirgo¬
filium: & uocabis nomen eius
emmanuhel: Emmanuhel qͥd
sit ȩuuanglium nob apuit.
dicens. quod int̃pretat᷑ nobis¬
cum ds: Non tibi ergo sit quȩ
cumq: infidelis anima. non
tibi uideatur impossibile. ut
uirgo pareret:uirgo pariens
ꝑmaneret: Intellige natum
dnm & non mireris uirginis
partum: Ut ergo noueritis an¬
tiquos scõs & iustos optasse
ait: Multi iusti & ꝓphę uolu¬
erunt uidere quȩ uos uidetis
& non uiderunt: & audire quȩ
auditis & non audierunt:
Multum iste senex fuit ad au¬
diendum serus:sed aduiden¬
dum maturus: Non expecta¬
uit ut xp̃m uideret loquentẽ:
quem uidit infantẽ: Et hoc
illi concessum erat iam decre¬
pito: quasi desideranti & suspi¬
ranti. & dicenti cotidie in ora¬

Expanded text:
dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgmen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit mirum, quaecumque infidelis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse ait: Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in ora
Abbreviated transcription (Latin):
Non supbos: sed humiles col¬
ligebat: In presepe dignatus
est poni. ut ẽẽt piorum cyba¬
ria iumentorũ. Accepit ergo
eum symeon inbrachia fua¬
& dixit: Nunc dimittis seruũ
tuum dñe: inpace: Dimittis
inpace: quia uideo pacem:
Quarc ergo dimitus in pace¬
Om̃ uiderunt oculi mei. salu¬
tare tuũ: Salutare di: dñs xp̃c:¬
lutare eius: Habetis gͦ pueri
puerum xp̃m. sc̃i senes senem
symeonẽ: Si autẽ queritis ut
& coniugatus aliquis uir testi¬
riam considerate: In manus¬
suas symeon infirmitatẽ acce¬
pit: sed maiestatẽ intus agno¬
uit: Nemo contempnat natũ
si uult ẽẽ renatus: Ad illũ per¬
tinuit ꝓpter nos nasci: ad nos
ꝑtineat in illo renasci: qui ue¬

Expanded text:
non elatos; sed humiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Salutare Dei, Dolutare ejus. Habetis ergo pueri puerum Christum, sancti senes senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut de conjugatis aliquis vir testiriam considerate. Nemsuas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui
Abbreviated transcription (Latin):
bile meritũ semꝑ accipit incre¬
mentũ: quia ipsius fine dubio glo¬
riȩ adscribit᷑. uel quod anglorũ
eccłia noua semꝑ sobole fecunda
clementiã reuertunt᷑: uel quod
boni quiq: cius suasionib in
flammati. cȩlestem patriã de¬
siderant inquirunt: Qui bea¬
tssimus pontifex postquã se¬
dem romanȩ & aplicȩ ȩccłiȩ an¬
nis tredecim mensib sex & die¬
bus decem gloriosissimȩ rexit:
ex hac luce subtractus: atq ad
et̃nam est regni cęlestis sedem
translatus: Sepultus uͦ est in
eccłia beati petri apli ante secre¬
tarium:die quarto iduũ mar¬
tiarum.

Expanded text:
ear, semper accipiet incrementum, quia ipsius sine dubio gratiae ascribitur, vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatclementiam revertuntur; vel quod boni quique ipsius suasionibus iflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus pontifex postquam sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae annis tredecim, mensibus sex, et diebus decem, gloriosissime rexit, ex hac luce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus vero est in ecclesia beati Petri apostoli ante secretarium, quarto iduum Martiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
amdudũ in diuinis laudib
ebrea cepit uerba resonare: Lc¬
e quondam tumidus iamq¬
ubstrat᷑ scorum pedib seruit.
oceanus: eiusq: barbaros hyati
quos terrent principes edomai
ferro nequiuerant: hos ꝓdiuit
formidine sacerdotũ: ra simp¬
cibus uerbis ligant: Et qui ca¬
teruas pugnantiũ infidelis ni¬
quaquã metuerat:iam nunc
fidelis humiliũ linguas timet:
Quia enim ꝑceptis cęlestib uer¬¬
bis clarescentib: quoq: miracu¬
lis uirtus ei diuinȩ cognitionis
infunditur: eiusdem diuinita¬
tis terror refrenatur. ut praue
agere metuat: ac totis desideri¬
is: ad et̃nitatis grãm uenire con¬
cupiscat: Quod totũ ut fierer
ita eidem beato gregorio diui¬
na gratia concessit: ut merito
ab anglorum poplis debeat apl
appellari: quia & si alus ñ est
naculũ apostolatus eiꝰ ipsi sun
uir iste tanti meriti miraculis
claruerit suꝑfluo querit᷑: cui
luce clarius constet. quod is qi
uirtutũ signa suis meritis uo¬

Expanded text:
jam dudum in divinis laudibus jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est naculum apostolatus ejus ipsi sunvir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis va
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen ciues romani ut tã
longe ab urbe sccedet uolebant
nittere: Mox ut ipse pontifica
is officio functus ẽ: opus diu
icationem ut fructificaret su
exhortationib ac precib ful¬
iens: Deniq ad eamdẽ insulã¬
Airexit seruos đi. mellitum. au¬
gustinum. & iohannem c̃ aliis
multis dm̃ timentib: monachis.
qui intrabreue temporis spa¬
dum regem illum qui in capi¬
te insulȩ morabatur. cum suo
populo conu̾terunt: Quib ds
tantam faciendorũ miraculorũ
gram contulit: ut uerbum fi¬
dei quod ore p̃dicabant signo¬
rum efficatia confirmaret: Un¬
de factum ẽ: ut paucis elaben¬
tib annis. ȩtiam cȩteri insulȩ
ipsius reges. cum his qui eis erant
subiecti ad xp̃i dñi fidem acce¬
derent: Decuius gentis conuer¬
sione simul ꝙ. miracłorũ ꝓdigi¬
is quȩ ibidem fiebant. ita beat᷑
gregorius in libris moralibus
ihibet: Aicens: Eece linguabri¬
anniȩ quȩ nichil aliud noue¬
at quam barbarum frendere

Expanded text:
non tamen cives Romani, ut tam non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permittere, mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecitdicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibuirexit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere,
Abbreviated transcription (Latin):
mines tenebrar auctor possidet:
tantaq: fortis auspicii gr̃a. men¬
tem ab int̃nis gaudus uacuam
gestat: Rursus ergo interrogauit
quod ẽẽt uocabulum gentis illiꝰ
responsum ẽ quod angli uoca¬
rentur: Atille: Bene inqͥt bene:
Nam & anglicam habent faciem:
& tales angłorum in cęlis decet
ẽẽ coheredes: Quod habet inqͥt
nomen ipsa ꝓuincia de qua isti
sunt allati᷑ Responsum ẽ: quia
detri uocarent᷑ idem ꝓuinciales:
At ille: Bene inquit deiri: quia¬
de ira eruti ad miscđiam xp̃i s̃
uocandi: Rex ait ꝓuintiȩ illiꝰ
quomodo uocatur. Responsũ
ẽ: quod aelle uocaretur: At ille
adludens ad nomen:ait: Laudẽ
di creatoris illis in partib: opor¬
rogauit ut genti anglorum in
britanniã aliquos uerbi mini¬
stros ꝑquos ad xp̃m conu̾teren¬
in hoc opus dño cooꝑante ꝑfi¬
cidem apl̃ico pape hoc ut fieret
placeret: Quod dum ꝑficere ñ
posset: quia & si pontifex conce¬
dere illi quod petierat uellet:

Expanded text:
mines tenebrarum auctor possidet, mines tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis species aegram mentem et ab internis gaudiis vacuam gestat! Rursus ergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et ad misericordiam Christi vocati. Rex, ait, provinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus oporrogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterene in hoc opus, Domino cooperante, perfiapostolico papae hoc ut fieret placeret. Quod dum perficere non posset quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
potiora conscendet: dum sc̃s
iste ardenti studio ꝓcolligen¬
dis particulatim fidelium ani¬
mabus satageret: donauit illi
pius dñs: ut totam pariter an¬
conuersionis ut putat᷑ facta
diuinit᷑ hec occasio fuit. dũ
die quadam aduenientib nu¬
per mercatorib: multa uenalia
in forum romȩ conlata fuisscis
multiq ad emendũ hinc inde
confluerent contigit & grego¬
rium ante scilicet quam pon¬
tificale ddecus haberet. cum ce
alia pueros uenales positos lac¬
tei corporis ac uenusti uultus.
capillos quoq p̃cipui candoris
habentes: Quos cum aspiceret:
interrogauit ut aiunt dequa
regione uel terra eẽnt allati:
bictumq ẽ: quia de britannia
infula: cuiꝰ incole tali omnes
decore niterent: Rursus inter¬
rogauit. utrum idem infula
nixp̃iani ẽȩnt: an paganorũ
errorib implicati Bictumq ẽ
quod eent pagan: Atille inti¬
mo ex corde longa trahens sus¬
piria: heu prohdolor inquit
quod tam lucidi uultus ho¬

Expanded text:
altiora conscendit, dum iste altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit illi pius dominus, ut totam pariter Anconversionis, ut putatur facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus haberet, per fornter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque praecipui candoris habentes. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus ho
Abbreviated transcription (Latin):
reret: sed insuꝑ longe positis
opem suȩ largitatis impendet:
adeo etiam ut in monte synat
di famulis constitutis.quȩq
erant oportuna transmitteret.
Nam alii quide pontifices con¬
struendis omandisq auro uel
argento ȩccłus oꝑam dabant
lucra uacabat: & quicquid pe¬
cuniȩ habere poterat. sedulus
tur ingla. ita ut illud beati iob
ueracit dic̃e posset: Benedictio
pituri suꝑme ueniebat & cor
uidue consolatus sum: Iusti
tia indutus sum & uestiuit
me sicut uestim̃ta & diadema¬
te iuditio meo: Oculus fui ceco
& pes claudo: Pater enim pau¬
perũ ꝙ causam quã nesciebã
diligentissime inuestigabam:
Et paulo post: Si comedi bucel¬
lam meã solus & ñcomedit
pupillus ex ea: quia ab infan
tia creuit mecũ miseratio: et
ꝑp̃dicatores quos illuc direx̃
de dentib antiqui hostis eri¬
piens: eternȩ libertatis fecit
ẽȩ participem: & enim quia
quido nr̃o fideliter adheret: sẽ¬
per ex eius largifluo munere ad

Expanded text:
reret, sed insuper longe positis reret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant;lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus tur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatutia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Oculus fui ceco et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et paulo post: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea, quia ab infantia mea crevit mecum miseratio, et per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad
Abbreviated transcription (Latin):
sollictus pensaret quia scriptu¬
ra teste om̃is filius qui recipitur
flagellatur quo malis psentib
durius deprimebat᷑: eo de eĩnã
cercius p̃sumptione respirabat
fatigabat p̃terea eum de ordi¬
nandis urbis uigilus. ne ab
hostib capetur. sollicitudo con¬
tinua: Urebant quoꝙ incessan¬
ter eius animũ. filiorũ hinc in¬
de discrimina nuntiata: Sed
tam̃ ille int̃ tot & talia depre¬
hensus incõmoda. nunquã po¬
tius otio indulgebat: qͥn aut
filiorũ utilitatib inseruiret.
aut aliquid dignũ eccłiȩ scribe¬
ret: aut ꝑcontemplationis gra¬
tiam cęli secretis interẽet: De
niq cum de tota pene italia
longobardorũ gladios metuen¬
tes.plurimi undiq ad roma¬
nam urbem confluerent: sol¬
lertem ꝓom̃ib curam gerebat:
uniuersis cum uerbi pabulo:
corporis subsidia ministrabat:
Intantũ namq cius animũ
miscdiȩ amor deuinxerat: ut
non solum horum quos p̃sen¬
tes habebat necessitatib occur¬

Expanded text:
sollicitus pensaret quia, Scriptusollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occur
Abbreviated transcription (Latin):
tri diacon sui uirtutes sc̃orũ
quos in italia clariores nosse
uel audire poterat: ad eremplũ
uiuentiũ posteris collegit: ut
sicut in libris expositionũ sua¬
rum quib sit uirtutib insuidan¬
dum edocuit: Ita etiã descrip¬
tis scõrum miraculis: quȩ uir¬
tutum carumde sit claritas
ostentaret: Primam quoq et
ultimã hiczechielis ꝓphe partes
quȩ uidebantur obscuriores
pomelias uiginti & duas. quan¬
tum lucis intus habeat demon¬
strauit. Scripsit p̃terea & alia
ñnulla: sed & cpistolas quam¬
plures:quȩ singillatim cuncta
edicere breuitaus studio omisi
Quod eo magis mirũ est tot eũ
ac tanta condere uolumina
potuisse: qui om̃i fere iuuentu¬
tis suȩ tempore ut uerb ipsius
loquar: crebris uiscerũ dolori
tisq om̃ib fracta stomachi uir¬
tute lassescebat: Lentis quide:
sed tam̃ continuis febrib anhe¬
lauit: frequens etiam eum
gressuum dolor uehem̃ter af¬
fligebat: Uerum int̃ hec dum

Expanded text:
tri diaconi sui, virtutes sanctorum, tri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum cruciabtisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum
Abbreviated transcription (Latin):
tantus populo p̃dicare. ne ab
oratione cessarent donec mise¬
ratione diuina pestis ipsa qui¬
esceret: Cumq adhuc futurus
antistes fuge latibula p̃pararet¬
capitur: trahitur: & adbeati
petri apłibasilicam ducit᷑ ibiq
ad pontificalis gratiȩ officium
consecratus papa urbis efficit᷑
Quo intempore dum aiohan¬
ne rauennensis urbis cp̃o rep̃¬
hensus fuisset. cur apastorali
officio delitescendo se subduc̃e
uir tam idoneus uoluisset: ex¬
hac occasione compulsus. uo¬
lumen egregium qui pastora¬
lis appellatur composuit.in
quo manifesta luce patefecit.
quales ad ȩccłiȩ regimen assu¬
miꝰ: qualiter ipsi rectores uiue¬
re: qua discretione singulas
quasq audientiũ ꝑsonas instru¬
ere: quantaq: consideratione
ꝓpriam cotidie debeant fragi¬
litatẽ pensare: Sed & omelias
cuuangłiorũ numero quadra¬
ginta composuit: quas in duob
codicib equa sorte distinxit
libros etiam dialogorũ quat¬
tuor edidit in quib rogatu pe¬

Expanded text:
tantus populo praedicare, ne ab tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum pcapitur, trahitur, et ad beati apostoli Petri basilicam deducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium conQuo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Pe
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Inuoca me in die tribula¬
tionis tuȩ: & eripiam te .& mag¬
nificabis me: lpse ergo sibi testis
ẽ. quia inuocantib misereri de¬
siderat: qui ammonet ut inuo¬
cetur: Proinde fratres km̃i con¬
trito corde ꝙ correctis oꝑib ab
ipso feriȩ quartȩ diluculo cum
lacrimis mente ueniam᷑: ut di¬
strictus iudex cum culpas nr̃as
nos punire considat: ipse asen¬
tentie ꝓpositȩ dampnatione
parcat: Quam exhortationem
beati gregoni ideo huic opuscu¬
lo inserendam putauimꝰ: ut a
quanta ꝑfectione p̃dicationis
initum sumpserit monstrare¬
mus: Igitur dum magna mul¬
ttudo sacerdotũ: monachors:
diuersiq sexus & ętatis iuxta
p̃ceptionem beati gregorii die
constituta dñm rogatura ue¬
nisset: in tantum lues ipsa di¬
umo iuditio deseuit: ut intra
unius horȩ spacium. dum uocel
plebs ad dñm supplicationis
emitteret: octoginta homines
ad t̃ram corruentes sp̃m exhala¬
rent. Sed non destituit sacerdos

Expanded text:
dicitur: Invoca me in die tribuladicitur: Invoca me in die tribulationis tuae, eripiam te, et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est quia invocantibus misereri desiderat, qui monet ut invocetur. Proinde, fratres trito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae diluculo litania lacrymas interveniamus; ut districtus judex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
misimus: & quod nequit̃ egimꝰ¬
flendo puniamus: Preueniam᷑
faciem cius in confessione: & si¬
cut ꝓpha ammonet: leuemus
corda nr̃a cum manib: ad dñm:
Ad dñm quippe corda cũ ma¬
nib leuare ẽ: orationis nr̃e stu¬
dium cum metu bonȩ opatio¬
nis erigere: Dat ꝓfecto dat tre¬
clamat: Nolo mortẽ peccatoris:
sed ut conu̾tatur & uiuat: Nul¬
lus autẽ de iniquitatũ suarũ
immanitate: desꝑet: Uȩt̃nosas¬
namq: niniuitarũ culpas tridu¬
ana penitentia abstersit: & con¬
uersus latro: untȩ p̃mia etiam
in ipsa sententia suȩ mortis eme¬
ruit: Mutemꝰ igitur corda. & pre¬
sumamus nos iam ꝑcepisse qđ
petimꝰ: Cicius ad precẽ iudex flec¬
titur: si aprauitate sua peccator
corrigatur: Imminente ergo tan¬
tȩ animaduersionis gladio: nos
importunis fletib insistamꝰ: Ea
namq quȩ ingrata ẽȩ hominib
importunitas solet: iuditio ueri¬
tatis placet: quia pius & miscri
ci. Hinc & enim ꝑpsalmistam

Expanded text:
misimus, et quod nequiter egimmisimus, et quod nequiter egimflendo puniamus. 'Praeveniamus faciem eius in confessionem', et sicut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe corda cum manibus levare est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis eregere. Dat profecto, dat treclamat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate dispenamque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit , et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit . Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis precibus insistamus. Ea namque quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio veritatis placet, quia pius ac miserici. Hinc etenim per Psalmistam
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi ut flagella di quȩ
metuere uentura debuimꝰ: sal¬
nentia timeamꝰ: Conuersionis
nobis aditũ dolor aꝑiat: & cor¬
dis nr̃i duriciam ipsa quã pati¬
mur pena dissoluat: Ut enim
ꝓpha teste p̃dictum ẽ. ꝑuenit
gladius usq ad animam: Ecce¬
&. enim cuncta plebs celestis irȩ
mucrone ꝑcutitur: & repenti¬
na singuli cede uastantur: nec
languor mortem preuenit: sed
sed languoris moras ut cernitis
mors ipsa precurrit: ꝓcussus
quisq: ante rapitur. quam ad
lam̃ta penitentiȩ conu̾tat᷑. Pen¬
sate ergo qualis ad conspectum
districti iudicis puenit. cui ñ
uacat flere quod fecit: habita¬
tores quiq: non exparte subtra¬
huntur: sed pariter corruunt:
Domus uacue relinquunt᷑. fili¬
orum funera parentes aspiciunt:
& sui cos ad interitũ heredes pre¬
cedunt: Unusquisq ergo nr̃m
ad penitentiȩ lamenta confugi¬
at: dum flere ante ꝑcussionem
uacat: Reuocemꝰ ante oculos
mentis quiequid errando com¬

Expanded text:
dilectissimi, ut flagella Dei, quae dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, sala timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta testgladius usque ad animam . 1661 Ecce enim cuncta plebs coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed et languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo qualis ad conspectum districti judicis 1662 pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quippe non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt. Domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando com
Abbreviated transcription (Latin):
tem. plebs. tam̃ om̃is elegit: Quẽ
ille apicẽ attentiꝰ fugere tẽptans:¬
sese omnino indignum tali ho¬
nore clamitabat: uidelicet me¬
tuens ne mundi glam quã prĩ
abiecerat. ei sub eccłiastici colore
regiminis aliquo modo subri¬
pere posset: Unde factum ẽ. ut
epłam ad imꝑatorem mauriciũ
dirigeret: cuius filiũ ex lauachro
scõ suscepat: adiutins & multa
prece deposcens: ne unquam as¬
sensum popłis preberet: ut se
huiꝰ honoris glotia sublimaret.:
Sed prefectus urbis germanꝰ no¬
mine. cius nuntium anticipauit:.
comprchensumq ac disruptis
cpistolis: consensum quẽ popłs
fecerat impatori direxit: At ille
gratias do agens: ꝓamicicia di¬
aconi. coquod locum deserendi¬
ei honoris ut cupierat reppisset:
data ilico p̃ceptione. ipsum in¬
stitui precepit: Cumq in hoc re¬
staret ut benediceretur: & lues
popłm deuastaret: uerbũ ad
plebem ꝓ agenda penitentia hoc
modo exorsus ẽ: Oportet fratres

Expanded text:
tem, plebs tamen omnis elegit. Quem tem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. tanta inundatione
tyberis fluuius alucũ suum
egressus ẽ tantumq excreuit.
ut eius unda ꝑmuros urbis in¬
flueret atq eam maximȩ regio¬
nem occuparet: ita ut plura
antiquarũ edium menia dei¬
lentia horrea ȩccłiȩ subuersa s̃:
in quib ñ nulla modior̃ tritici
milia ꝑierunt: Tc̃ siquide mul¬
titudo serpentium cũ magno
dracone in modum trabis ualide
phuius fluuii alueum in mare
descendit: Sed suffocate bestie
int̃ salsos maris turbidi fluctus:¬
nec mora litori eiecte sunt. sub¬
secuta est e uestigio cladis quã
inguinariam uocant. Nam me¬
dio mensc undecimo adueni¬
ens: primũ omniũ iuxta illud
quod in hiezechiele legitur. a
sc̃uario meo incipite pelagium
papam ꝑculit & sine mora ex¬
tixit: Quo defuncto: tanta stra¬
ges populi facta ẽ: ut passim sub¬
tractis habitatorib domus in
urbe plurimȩ uacuȩ remane¬
rent: Sed quia di ȩcclia sine rec¬
tore ẽẽ non poterat. bcatũ gre¬
gorium licet totis uirib reniten¬

Expanded text:
t. Tanta inundatio Tiberis fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atque in ea maximas regiones occuparet, ita ut plurima antiqua que aedium munimenta deilentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus reniten
Abbreviated transcription (Latin):
resim destatu nr̃e resurrectionis:
cum ipso quo exorta ẽ initio. iu¬
uante gr̃a catholicȩ ueritatis at¬
triuit: Siquidem eutichiꝰ eiusdẽ
urbis ep̃s. dogmatirabat corpus
nr̃m in illa resurrectionis gloria
impalpabile:uentis aerisq sub.¬
tilius ẽẽ futurũ: Quod ille au-¬
diens: ꝙ ratione ueritatis. et
exemplo dominice resurrectio¬
nis ꝓbauit hoc dogma ortho¬
dore  fidei om̃imodis ẽȩ̃ contra¬
rium: Catholica & enim fides
habet. quod corpus nr̃m ĩmor
tile quidem sit ꝑeffectũ spirita¬
lis potentiȩ sed palpabile pue
ritatẽ naturȩ. iuxta exemplum
dominici corporis:de quo amor¬
tuis fuscitato dicit ipse disci¬
pulis: palpate &. uidete quia
sp̃s carnem & ossa non habet
sicut me uidetis habere: In cuiꝰ
assertione fidei uenerabilis pa¬
ter gregorius in tantũ contra-
nascentẽ heresim nouam labo¬
rare contendit: tanta hane in¬
stantia iubente euam pussimo
imꝑatore tyberio constantino

Expanded text:
resim de statu nostrae resurrectionis, resim de statu nostrae resurrectionis, cum ipso ex quo orta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Siquidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum: quod ille audiens, et ratione veritatis, et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet, quod corpus nostrum  Atile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae: juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Grenascentem haeresim novam laborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino,
Abbreviated transcription (Latin):
magisq: succensus: Tunc ab eis¬
dem fratrib: enixius ẽ rogatus:
maximeq: aleandro uenerabi¬
li uiro hispalensis ep̃o. qͥpro cau¬
sis uuisigotrarũ legatꝰ eo tempo¬
re constantinopolim adueñat.
compulsus ẽ: ut librum beati
iob multis inuolutũ mysteriis
enodaret: Nec ille negare potint
ternus multis utilem impone¬
bat futurũ: sed eumde librum
quomodo tuxta litterã intelli¬
gendus: qualiter ad xp̃i eccłiȩq
sacramenta referendus: quo sen¬
suunicuiq: fideliũ sit aptandus.
ꝑtrigintaquinq librorũ seriem
miranda ratione ꝑdocuit: In qͥb
libris ita de uirtutib uicisq dis¬
seruit: ut ñ solum uideat᷑ eade¬
de uerb̃ expon̾e s formis mͦ aliqͦ
uisibilib demonstrare:unde
non est dubiũ eum ꝑfectionẽ
ipsarum assecutum ẽẽ uirtutũ:
quarum tam efficacit̃ intima¬
re ualuit effectus: Qui cum ad¬
huc ẽẽt in eadem regia urbe po
situs: nascentem ⁊bi nouam he¬

Expanded text:
magisque succensus. 8. Tunc ab eismagisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit ternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia ursitus, nascentem ibi novam hae
Abbreviated transcription (Latin):
limauit leuitamq septimũ
ad suum adiutorium asciuit:
Nec multo post ꝓresponsis ec¬
clesiasticis: ad urbem constan¬
tinopolim apocrisarium di¬
rexit: Nec tamen ille quamuis
in terreno conuersaretur palatio:
ute celestis intermisit ꝓpositũ
Secuti namq sunt cum multi
ex monasterio fr̃s sui germana
deuincti caritate: Quod diuina
factum dispensatione conspiett᷑.
ut eorum uidelicet exemplo. ad
orationis placidum litus quasi
anchoris fune restringeretur
ut dum causarũ incessabili pul¬
su fluctuaret. ad illorũ consorti
um uelut adtutissimi portus
fluctusq refugeret: ꝙ licet illud
cum ministertũ ex monasterio
abstractũ. apristinȩ quietis ui¬
ta mucrone sue occupationis
extinxerit: int̃ eos tamen ꝑstu¬
diose lectionis alloquiũ cotidi¬
anȩ asprratio compunctionis
animabat: horum ergo consor¬
tio non solum aterrenis ẽ mu¬
nitus incursibus: uerũ ȩtiam
ad cȩlestis uitȩ exercitia magis

Expanded text:
limavit, levitamque septimum limavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fum, velut ad tutissimi portus fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis
Abbreviated transcription (Latin):
mentis tempestatis ualidȩ pro¬
cellis illidor: Et cum prioris ui¬
te recolo: quasi post tergum re¬
ductis oculis uiso littore sus¬
dum immensis fluctib turbat᷑
feror uix iam portũ ualeo uide¬
re quem reliqui: Hȩc autẽ de se
ipse non ꝓfectũ iactando uir¬
tutum. sed deflendo potius de¬
fectum. referre consueuerat quẽ
risse metuebat: Sed quamuis
talia de se ex magnȩ bumilita¬
tisintentione dixerat: nos ta¬
men credere decet nichil cum
monachicȩ ꝑfectionis pdidisse
occasione cure pastoralis: im¬
mo potiorem tunc sumpfisse
ꝓfectum de labore conu̾sionis
multorũ: quam de ꝓpriȩ qͦn¬
dam quiete conuersationis
habuerat: Sed qualit̃ hic sc̃s
uir ad diaconatus officrũ. et
post adpontificatus culmen
ascenderit: subsequens sermo
declarabit: Beniq cernens ro¬
manus pontifex qui tunc eccłȩ
preerat. uirtutum gradib gre¬
gorium ad alta conscendere:
eccliastici ordinis officio sub¬

Expanded text:
mentis tempestatis validae promentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore susdum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, quemrisse metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, ecclesiastici ordinis officio sub
Abbreviated transcription (Latin):
dio uitam duxerit. ex ipfius¬
possumus uerbis colligere:qui¬
bus ipse inpontificatu iam po¬
fitus dum cum petro suo collo¬
queretur diacono. fendo ufus
ẽ dicens: Infelix quippe animꝰ
m̃s occupationis suȩ pulsatus
uulnere meminit qualis ali¬
quando in monasterio fuit: qͦ¬
modo ei labentia cuncta subter
erant: oquantũ rebus quȩ uol¬
uuntur eminebat: quod nul-¬
la nisi cȩlestia cogitare consue¬
uerat: quod etiam retentꝰ cor-¬
pore ipsa iam carnis claustra
contemplatione transiebat: qd
mortẽ quoq quȩ pene cunctis
pena ẽ: uidelicet ut ingressum
uitȩ & laboris sui p̃mium ama¬
bat: Sed nunc ex occasione cu¬
re pastoralis seculariũ hominũ
negotia patitur: & post tã pul¬
chram quietis suȩ speciem: ter¬
ren actus puluere fedatur:
ꝑpendo itaq quid tolero:per¬
pendo quid amisi: Cumq in¬
tueor illud quod ꝑdidi: fit
hoc grauius quod porto: Ecce
& enim nunc magni maris flu¬
ctibus quatior atq: in naui

Expanded text:
dio vitam duxerit, ex ipsiusdio vitam duxerit, ex ipsiuspossumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i domo prȩdia uendi
nanciscendam suꝑnȩ glam dig¬
nitatis. diuina gratia largien¬
te conueruit: & qui ante serico
contextus. ac gemmis micanti¬
bus solitus erat purbem ꝓcedẽ
trabeatus: post uili contextus
tegmine: ministrabat pauper
ipse paupibꝰ: Et enim mutato
sterium petut: & ex huiꝰ mundi
naufragio nudus euasit: In
quo tanta ꝑfectionis gr̃a cepit
conuersari: ut iam tunc in ip¬¬
sis initus ꝑfectorũ possit nume¬
ro deputari: Inerat deniq ei
tanta abstinentia incybis: ui¬
gilantia in orationibus: stre¬
nuitas in ieiunis: ut infirma¬
tostomacho uix consistere pos¬
set: Sustinebat preterca assidu¬
as corporis infirmitates: maxi¬
meq ea pulsabatur molestia.
quã medici greco eloquio sin
copin uocant: Cuius in cõmo¬
dis ita uitalium cruciabatur¬
incisione: ut crebris interceptꝰ
angustus: ꝑsingula pene hora¬
rum mom̃ta adexitũ ꝓpinqua¬
ret: Qualis autẽ in monasterio
fuerit. quamq laudabili stu¬

Expanded text:
cum omni domus praesidio vendidcum omni domus praesidio vendidnanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate sterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili stu
Abbreviated transcription (Latin):
lesti afflatus ẽ desiderio. sclari
habitu contegi melius putaret:
uelletq p̃senti mundo quasi
specietenus deseruire:cepuntq
multȩ contra eum exeiusdem
mundi cure succrescere: ut in
eo non iam specie sedut ipse
de se asseruit retineret᷑ & m̃te:
Tandem cum & parentũ iam
dudum obitu liberam dispo¬
nendarũ suarũ rerum habe¬
ret facultatem: quod priꝰ m̃te
gestiebat apuit: quodq iam
indiuinis erat obtutib. huma¬
nis ȩtiam uisib ostendit: Aox
ꝙ: enim cuncta quȩ habere po¬¬
tuit ad pietatis opus distribu¬
num. egens ipse sequeret᷑ sic̃
& fecit. Sex insicilia monaste¬
fratres illic. xp̃o seruituros ag¬
gregauit: Septimũ uero intra
urbis muros instituit: in quo
& ipse postmodum regulari
tramite. multis sibi sociatis fri¬
bus. sub abbatis imꝑio mili¬
tauit: Quib: monasteris tan¬
tum de redditib prediorum
delegauit: quantũ posset illic
commorantib: ad cotidianũ
uictum sufficere: Reliqua uͦ

Expanded text:
lesti est afflatus desiderio, saeculari lesti est afflatus desiderio, saeculari habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribunum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monastefratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero
Abbreviated transcription (Latin):
gloriȩ: cius atauus fuit: Sed
tamen hanc gregoriꝰ tante nobi¬
litatis lineam morib extulit
ꝓbis actibus decorauit: Demq
ut post in ꝓpatulo claruit: ñ sin:
magno qͦda presagio tale sorti¬
tus est nom̃: Gregorius namq
ex greco eloquio in nrãm linguã
rendo preceptis laudabiliter
uixit. Uigilauit &. fidelrũ po¬
pulis: dum doctrinȩ affluen¬
tis ingenio. eis quo tramite cȩ¬
lestia scanderent patefecit: Dis¬
ciplinis uero liberalib hoc est
grammatica. rethorica. dialecti¬
ca. ita a puero est institutus:
ut quamuis eo tempore flore.¬
erat ei in parua adhuc etate ma¬
turum ian studium: adherere
dignum potuisset auditu ꝑci-¬
pere. ñ segnit̃ obliioni trade:
sed tenaci potius memorie com¬
mendare: Hauriebatq: iam tc̃
fitibundo doctrinȩ fluenta
pectore: quȩ post congruenti
tempore mellito gutture ructa¬
ret: hic in annis adolescentiȩ
tis desideriis anhelare: Sed dũ
diu longeq: conuersionis gra¬
tiam differret: & postquam cȩ¬

Expanded text:
gloria, ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua rendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore floreerat ei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae tis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coe