comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nentie et dignitatis. Cap̃lum. XU.¬
On cibi obsecro blandiaris de dñi
na est expectatio: non minus formidanda
est uindicta: que tanto durior est: ꝗͣto lon.¬
gius tp̃s in sustinendo precessit. Propt̾ea¬
si secus ꝗͣ debes egeris: ꝑiculum ex pauescas.
Nec ideo minꝰ si statim diuinũ nõ ĩcurras iu¬
dicium. dominus enim tuus qui suis teo¬
uibus administratricem: in sua te posuit
uinea custodem: a te uult de singulis etiã
occultis exigere rõnem. Et siquid eum de¬
fraudau̾is: tunc dyabolo uenundatam ĩcar-¬
cere extioris inferni poni te iubet: ubi fle¬
tus est et̾nus: et stridor dentium: ut expri-¬
matur in his quicquid pene et doloris ex¬
cogitari põt: quousq debitum uniu̾sum
reddideris. sed forte si de restituendo debi¬
tum confidis: o te fatuam. Nam pro mini-¬
mo quoq delicto: non hñt unde restituant
simul omnes uniu̾si: nisi ip̃e idem uelit re
itaq magisq secure que subsunt illis que
supersunt: et quibus potius ministratur:

Expanded text:
nentiae et dignitatis. Non tibi, obsecro, blandiaris de Domini rna est exspectatio, non minus formidanda est vindicta, quae tanto durior est, quanto longius tempus in sustinendo praecessit. Proptesi secus quam debes egeris, periculum expavescas: nec ideo minus, si statim divinum non incurras judicium. Dominus enim tuus qui suis te ovibus administratricem, et in sua te posuit vinea, a te vult de singulis etiam occultis exigere rationem. Et si quid eum defraudaveris, tunc diabolo venundatam in carcere exterioris inferni poni te jubet: ubi fletus est aeternus, et stridor dentium: ut exprimatur in his quidquid doloris et poenae excogitari potest, quousque debitum universum reddideris. Sed si forte de restituendo debitum confidis, o te fatuam! Nam pro minimo quoque delicto non habent unde restituant simul homines universi, nisi ipse idem velit remitaque magisque securae quae subsunt, illis quae supersunt: et quibus potius ministratur,
Abbreviated transcription (Latin):
sic:. sed qui maior in uobis est: fiat sicut
minor: et qui precessor est:sicut ministͣ¬
tor. Uerum ne doctoris doctrina: ex con-¬
traria oꝑatione uilescat: statim subinfert
ex similitudine quadam: cum int̾rogatõe
condudens. Nam quis maior est: qui recũ¬
bit: an qui ministrat: Nonne qui recum¬¬
bit: Ego aũt in mediour̃i sum: sicut qui
ministrat. Frubescat siquidem stercus ui¬
lissimum. et uapor ad modicum parens.
hũana mens se extollere. et domus officia
abnuens: a cet̾is sororibus sibi uelle serui¬
xi. Nam xp̃us cuius gnãtionem quis nar-¬
rare non p̃t non uenit ministrari: sed mi-¬
nistrare: et in ultima cena: discipulorũ
abluens pedes: hoc suis reliquit hũilitatis
De sy monia uitanda in reci¬

Expanded text:
sic: sed qui major est in vobis, fiat sicut sic: sed qui major est in vobis, fiat sicut minor: et qui praecessor est, sicut ministrator . Verum ne doctoris doctrina, ex contraria operatione vilescat: statim subinfert ex similitudine quadam eum interrogatione concludens: Nam quis major est: qui recumbit, an qui ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestri sum, sicut qui ministrat . Erubescat siquidem stercus vilissimum, et vapor ad modicum parens, humana mens se extollere: et domus officia abnuens, a caeteris sororibus sibi velle serviri. Nam Christus, cujus generationem quis enarrare non potest, non venit ministrari, sed ministrare. Et in ultima coena discipulorum abluens pedes, hoc suis reliquit humilitatis De Simonia vitanda in reci
Abbreviated transcription (Latin):
bartholomeus nobilis anteponitur a xp̃o.
ỹmo piscatori totius mundi monarchie tͣ¬
ditur principatus. Dignitatibus carneis
spũalis uita non eget: et carnis arras xp̃s
in suo non q̃rit coniugio. In seculo nubãt
paribus filie regum: filie militum preemi¬
nentias querant et honores. in monastio
u̾o oblite populi sui: et domus sue: in dño
solum gloriam querant: et exultent ꝙ de
maiori p̾cipitio montis: sunt ad aplicam
uitam sumpte. Propter quod admoneo
uos filie. ut quecunq officia uobis domus
a matre monasterii imposita: libenti anĩõ
expleatis. Hylarem en im datorem diligit
deus. Nec uerecundentur in uilibus no¬
biles. nec illa recusent. sed audiant sapiẽ¬
tem. Quantum maior es huilia te in oĩb
Qudiant et xp̃m quid aplis in huiusmoĩ
pompis in ultima cena humana mẽte discre¬
pantibus diffiniuerit. Reges gentium
dominantur corum: et qui potatem hñt
super eos: benefici uocantur. uos aũt non

Expanded text:
Bartholomaeus nobilis anteponitur a Christo: immo piscatori totius mundi monarchiae traditur principatus. Dignitatibus carnis spiritualis vita non eget: et carnis arrhas Christus in suo non quaerit conjugio. In saeculo nubant paribus filiae regum, filiae militum praeeminentias quaerant et honores. In monasterio vero oblitae populi sui et domus suae, in Domino solum gloriam quaerant: et exsultent, quod de majori praecipitio montis sunt ad vitam apostolicam sumptae. Propter quod admoneo vos, filiae, ut quaecumque officia vobis domus a matre monasterii imposita, libenti animo expleatis: Hilarem enim datorem diligit Deus . Nec verecundentur in vilibus nobiles, nec illa recusent, sed audiant sapientem: Quanto major es, humilia te in omnibus. Audiant et Christum quid apostolis de hujusmodi pompis in ultima coena humana mente disceptantibus definiverit: Reges gentium dominantur eorum: et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur. Vos autem non
Abbreviated transcription (Latin):
hora debita adunau̾it: incibis ue¬¬
stris minime refulgeat coquorum indu-¬
stria: non ciborum nobilitas appetitũ mo-¬
ueat: sed fames. Non apponantur incenti No¬
ua libidinum: sed que possunt extinguere.
ut legumina aut olera. et condiantur ĩ oleo.¬
No  Carnes u̾o solum sint ex licentia abbatisse ĩ¬
dulte debilibus et infirmis. alioquin cu¬
ius sint saporis ignoret monastium. Oua-
et lacticinia post ieiunia debilitatis sorori-¬
bus: et p̃cipue festiuitatibus permittantur
ex grã. Raro sciantur que in aquis orian
tur et uiuant: nisi parui pisciculi. Gule
horridum scelus: genitrix luxurie: et ca-¬
stitatis carnifex: cum dei ancillis nullam
habrat sortem. Ideoq tanta sit in sumen-¬
do sobrietas: tanta talisq parcitas: ut uẽ¬
ter potius conquerat᷑ ꝙͣ gaudeat. Non ege

Expanded text:
hora debita adunauerit, in cibis uestris minime refulgeat coquorum industria. Non ciborum nobilitas appetitum moueat, sed fames. Non apponantur incitamenta libidinum, sed quę possint famem extinguere. Aut legumina aut holera condiantur in oleo. Carnes uero solum sint ex licentia abbatissę, indultę debilibus et infirmis. Alioquin, cuius sint saporis, ignoret coenobium. Oua et lacticinia post ieiunia debilitatis sororibus et pręcipuis festiuitatibus permittantur ex grtur et vivant, nisi parvi pisciculi. Gulae horridum scelus, genitrix luxuriae, et castitatis carnifex, cum Dei ancillis nullam habeat sortem. Ideoque tanta sit in sumendo sobrietas, tanta talisque parcitas: ut venter potius conqueratur quam gaudeat. Non ege
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt. Anuereris ne proles furiana de¬
ficiat: et ex te parens tuus non habrat pu¬
sionem qui reptet in pectore et ceruices.
eius in stercore liniat: Quippe omnes
hñt filios qui habuere matrimonia: et
quibus nati sunt filii: suo gñi responder̃t.
Exhibuit filius ciceronis patrem ĩ eloquẽ¬
tia. Cornelia ur̃a pudicicie simul et fecũ¬
ditatis exemplar graccos suos genuisse
letata est. Ridiculum sperare pro certo
quod multos et non habere uideas: et cũ
habuerint perdidisse. Cui dimittes tã¬
tas diuitias: Cristo qui mori non põt:¬

Expanded text:
cidunt. an uereris, ne proles Furiana decidunt. an uereris, ne proles Furiana deficiat et ex te parens tuus non habeat pusionem, qui reptet in pectore et ceruices eius stercore linat? quippini? omnes habent filios, quae habuere matrimonia, et, quibus nati sunt liberi, suo generi responderunt! exhibuit Ciceronis filius patrem in eloquentia? Cornelia uestra, pudicitiae simul et fecunditatis exemplar, Graecos suos se genuisse laetata est? ridiculum sperare pro certo, quod multos et non habere uideas et, cum habuerint, perdidisse. cui dimittis tantas diuitias? Christo, qui mori non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ctus redderet: quod sponte offert adolescẽ
liuiscere populum tuum et domum pr̃is
tui. et concupiscet rex decorem tuum.⁊
Quia audisti: quia uidisti: quia inclinasti
aurem tuam: et populi tui domusq pa¬
tris oblita es: idcirco concupiscet rex de¬
corem tuum. et dicet tibi. Tota pulchra
es proxima mea: et macula non est in te.
Quid pulchrius aiã que dei filia nuncupa¬
tur: et nullos extrinsecus querit orna.¬
tus: Credit in xp̃o. et hac ambitione:
ditata: pergit ad sponsum: eundem hñs
dominum quem etuirum. Quid angu¬
stiarum habẽt nuptie: didicisti in ipsis
nuptuis: et quasi coturnicum carnibus
usq ad nauscam saturata es. A marissi¬
mam coleram tue sensere fauces. egessisti
acescentes et morbidos cibos: releuasti e¬
stuantem stomacum. Quid uis rursum ĩ¬
gerere: quod tibi noxium fuit: canis reu̾¬
sus ad suum uomitum: et sus luta in uolu¬
tabro luti. Bruta quoq animalia: et ua¬
ge aues in easdem pedicas retiaq non in¬

Expanded text:
ctus redderet, quod sponte offert adulescenttia! sciens et uidens in flammam mitto ti: concupiscet rex decorem tuum. quia audisti, quia uidisti, quia inclinasti aurem tuam et populi tui domusque patris oblita es, idcirco concupiscet rex decorem tuum et dicet tibi: tota pulchra es, proxima mea, et macula non est in te. quid pulchrius anima, quae dei filia nuncupatur et nullos extrinsecus quaerit ornatus? credit in Christum et hac ambitione ditata pergit ad sponsum eundem habens dominum, quem et uirum. Quid angustiarum habeant nuptiae, didicisti in ipsis nuptiis et quasi coturnicum carnibus usque ad nausiam saturata es. amarissimam choleram tuae sensere fauces, egessisti acescentes et morbidos cibos, releuasti aestuantem stomachum: quid uis rursus ingerere, quod tibi noxium fuit? canis reuertens ad uomitum et sus ad uolutabrum luti. bruta quoque animalia. et uagae aues in easdem pedicas retiaque non in
Abbreviated transcription (Latin):
det animus. exultant uiscera: gestit affec¬
tus: hoc cupere te esse post uirum quod scẽ
memorie mater tua ticiana multo fuit tp̃e
sub marito. Exaudite sunt preces eius:¬
et or̃ones impetrauit ut adipisceretur u
nica filia quod iuuenis ipsa possederat.
Habes pret̾ca generis tui grande priuilegi¬
um: quod exinde a camillo uel nulla uł
rara ur̃e familie scribitur: secundos nos¬
se concubitus: ut non tam laudanda sis.
si uidua perseu̾es: ꝗͣ execranda si id xͥa¬
na non serues. quod per tanta secula gẽ¬
tiles femine custodierunt. Taceo de pau¬
la et eustochio stirpis ur̃e floribus: ne ꝑ
re uidear. blesillamq pret̾eo: que mari.¬
tum suum tuum germanum secutã in
breui uite spacio: tp̃ra uirtutum multa
compleuit. Atq utinam preconia femi¬
narum imitarentur uiri. et rugosa sene

Expanded text:
det animus, exsultant viscera, gestit affectus, hoc te cupere esse post virum, quod sanctae memoriae mater tua Titiana multo tempore fuit sub marito. Exauditae sunt preces et orationes ejus. Impetravit, ut adipisceretur in unica filia, quod vivens ipsa possederat. Habes praetum, quod exinde a Camillo uel nulla uel rara uestrae familiae scribitur secundos nosse concubitus, ut non tam laudanda sis, si uidua perseueres, quam execranda, si id Christiana non serues, quod per tanta saecula gentiles feminae custodierunt. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis uestrae floribus, ne pere uidear, Blesillamque praetereo, quae maritum suum, tuum secuta germanum in breui uitae spatio tempora uirtutum multa conpleuit. atque utinam praeconia feminarum imitarentur uiri et rugosa sene
Abbreviated transcription (Latin):
greditur: sed dolo uincit: ac fraude. nr̃aq
contra nos utitur uoluntate. De consen
su adu̾sarius uires accipit. nr̃oq nos ut
dicit solet iugulat gladio. Infirmus ho¬
stis est qui non põt uincere nisi uoluntate.
Procul a nobis desperatio. proculomnis ab
animo recedat pauor adu̾sorum. non ad¬
iuuemus: sed uincamus adu̾sarios. Dant
illi quidem consilium: sed nr̃m est uel eli¬
gere uel respuere quod suggerunt. non
enim cogendo. sed suadendo docent. non

Expanded text:
greditur; sed dolo vincit ac fraude, nostraque greditur; sed dolo vincit ac fraude, nostraque contra nos utitur voluntate. De consensu nostro adversarius vires accipit, nostroque nos, ut dici solet, jugulat gladio. Infirmus hostis est, qui non potest vincere nisi volentem. Procul a nobis desperatio, procul omnis ab animo recedat pavor adversariorum. Non adjuvemus, sed vincamus adversarios. Dant illi quidem consilium, sed nostrum est vel eligere vel respuere quod suggerunt. Non enim cogendo, sed suadendo nocent; non
Abbreviated transcription (Latin):
possitis omnia tela nequissimi ignea ex¬
tinguere: et galeam salutis assummite.
et gladium spus quod est ubum dei. per
omnem orõnem: et obsecrationem. Et qͦ¬
niam de hoc bello licet ẽt feminis trium¬
phare: suscipe hec arma pauli: et tanti or¬
tationibus ducis: certam presum meui-¬
ctoriam. Hec enim si omnia tu instrum̃¬
ta possideas: secura procedes ad prelium
sp̃uale: nec pauebis dyabolum cum toto
ex̾citu suo. Cadent enim a lat̾etuo mil¬
le: et decem milia a dextris tuis ad te ãt
non appropinquabunt. Bc̃us q̃uoque
iacobus. ille xp̃i miles emeritus: non mi¬
nore nobis auctoritate de hoc bello uie¬
toriam pollicetur. Subditi estote inꝗt
deo: resistite autem dyabolo. et fugiet a uob̾.
lo: si utiq subditi sumus deo: eiusq faciẽ¬
do uoluntatem: ut diuinam eius mercamͣ
grãm. et facilius neꝗͣ sp̃ui auxilio sp̃s scĩ
resistamus. Neq u̾o aperta contra nos pu¬
gnat acie: nec publica nobiscum fronte cõ¬

Expanded text:
tis omnia tela nequissimi ignea exstinguere; et galeam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem orationem et obsecrationem . Et quoniam de hoc bello licet etiam feminis triumphare, suscipe haec arma Pauli, et tanti hortatione ducis certam praesume victoriam. Haec enim si tu omnia instrumenta possideas, secura procedes ad praelium spirituale, nec pavebis diabolum cum toto exercitu suo. Cadent enim a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis, ad te autem non appropinquabunt . Beatus quoque Jacobus ille Christi miles emeritus, non minore nobis auctoritate de hoc bello victoriam pollicetur: Subditi, inquit, estote Deo; resistite autem diabolo, et fugiet a vobis lo, si utique simus subditi Deo, ejusque faciendo voluntatem, ut divinam etiam mereamur gratiam, et facilius nequam spiritui auxilio sancti Spiritus resistamus. Neque vero aperta contra nos pugnat acie, nec publica nobiscum fronte con
Abbreviated transcription (Latin):
sinu latet. protinus reseretur. Non enim ĩ
suis sepe põt homo negeciis: rectum hr̃e ui¬
dicium. Adueniente u̾o hora refectionis:
qua reddere corpori debitum natura com¬
pellit: diebus cõmunibus laudes tertie et
sexte horarum: prius deo deuote soluãtur:
Postinodum cum omni modestia. benedictiõe
ab abbatissa p̾̃missa cibum sumant: parsq
nistretur ab aluis. Cum u̾o ieiunii tempꝰ
refectionem rardiorem effecerit: sacra mi¬
stia misse t̾tia sexta et nona preueniant᷑.
Cet̾is diebus post refectionem dicatur nona¬
hora statuta. cum iam sol in medio giro diẽ
exhibet medium
De cibis et ordine com¬

Expanded text:
sinu latet, protinus reseretur. Non enim in sinu latet, protinus reseretur. Non enim in suis saepe potest homo negotiis rectum habere judicium. Adveniente vero refectionis hora, qua reddere corpori debitum natura compellit: diebus communibus laudes Tertiae et Sextae horarum prius Deo devote solvantur. Postmodum cum omni modestia, benedictione ab abbatissa praemissa, cibum sumant, parsque nistretur ab aliis. Cum vero jejunii tempus refectionem tardiorem effecerit, sacra mysteria Missae, Tertia et Sexta et Nona praeveniantur: caeteris diebus post refectionem Nona dicatur hora statuta, cum jam sol in medio gyro diem exhibet medium. CAPUT XXXV. De cibis et ordine co
Abbreviated transcription (Latin):
Um laudibus prime dies salutarĩ
incipiat: quibus expletis: sacre
misse mistia: ob sponsi pñtiam sponsarũ
corda letificent: caritatis inebrient poculo.
deuotionis et fidei satient pabulo in cõui-¬
uio salutari. Sit postmodum unicuiq cõ-¬
modum aut orandi aut legendi sacra uolu-¬
mina. siue alit̾ oꝑandi que sancta sĩt. Dein
docte puellas nouicias: de cuangelica uita
de sanctis moribus: de sanctis officuis domꝰ.
de regularibus disciplinis usq ad refectioĩs
horam instruant. Preparentur intim et ci¬
bi. quibus corpora refocillentur ad peniten¬¬
qñ cogitationes et motus mentibus titillẽt
illicita. Quod si aliqualit̾ insurgere incipi¬
ant statim illidantur in semine ne crescãt
⁊izania cum tritico. aut laboribus aut opi¬
bus manuum: quicquid male concipitur.
euanescat. adeatur scãm sororem ut locuti-¬
onibus sacris. prouciatur immundum.
Tutissimum est ualde fidelem et iustum ha-¬
bere amicum: cui quicquid archano cordis

Expanded text:
um laudibus Primae dies salutaris incipiat: quibus expletis, sacrae Missae mysteria ob sponsi praesentiam, sponsarum corda laetificent, charitatis inebrient populo, devotionis et fidei satient pabulo in convivio salutari. Sit postmodum unicuique commodum, aut orandi, aut legendi sacra volumina, sive aliter operandi quae sancta sunt. Deinde doctae puellulas novitias de evangelica vita, de sanctis moribus, de officiis domus, de regularibus disciplinis usque ad refectionis horam instruant. Praeparentur et interim cibi, quibus corpora refocillentur ad poeniten ne quando cogitationes et motus, mentibus titillent illicita: quod si aliqualiter insurgere inceperint, statim elidantur in semine, ne crescant zizania cum tritico: aut laboribus aut operibus manuum quidquid male concipitur, evanescat. Adeat sanctam sororem ut locutionibus sacris projiciatur immundum. Tutissimum valde est fidelem et justum habere amicum: cui quidquid arcano cordis
Abbreviated transcription (Latin):
secus imminent uagando circuire. Exple¬
tis u̾o laudibus matutinalib: nec tunc som¬
nus arripiat. ne differatur q̃d sponsus spõ¬
sarum petitionibus respondeat. In capitu¬
lo mox attentis et deuotis sororibus: scõrũ
librorum deuota lectio de uoluntate dñi sui
pandat quicquid agendum sit. et sic illusi¬
ones: demonumq cedant fantasmata: que
dormientes illuderent. Ilico lectioni alia
succedat breuissima lectio. de his que ad
apostolice uite instructionem pertinẽt qua¬
licunq stilo pñte opusculo pertractato. ut

Expanded text:
secus imminent, vagando circumire. Explesecus imminent, vagando circumire. Expletis vero laudibus matutinalibus, nec tunc somnus arripiat: ne differatur quid sponsus petitionibus sponsarum respondeat. In capitulo mox attentis et devotis sororibus, sanctorum librorum devota lectio de voluntate Domini sui pandat quidquid agendum sit. Et sic cedant illusiones: et daemonum phantasmata, quae dormientes illuderent. Illico lectioni alia succedat brevissima lectio, de his quae ad apostolicae vitae instructionem pertinent, qualicumque stylo praesenti opusculo pertractato: ut
Abbreviated transcription (Latin):
D matutinas excubias media nox
uos preparet. nullam ex uobis dor-¬
mientem repcriat campanellis sonitus. nõ
ignoretur an fuerit ob soporem: sed potius
ob contemp lationis extasim. De cellulis:
or̃one premissa: medie noctis summa quiete
ad ecclesiam singule sorores aduenientes. spõ¬
sum dilectum matutinis excitent laudibus.
ut exurgat in carum auxilium. Sic distin¬
cte alt̾natim psalmi: lectionesq sacre ꝓferant᷑.
ut ob collisiones et hiatus ac barbarisinos.
ad risum non prouocentur angelici spiritũ.
Sit semper moderatus attentus et quietus ac
suauis sonus ĩ uocibus: ut nulla pompa. nul
et lacrimas effundat. sic morositas: sic uelo¬
citas teneatur in modo: ut nec fastidiũ: nec
impeditio lingue possit oriri. Nulla unꝗͣ u̾¬
ba quantũcunq utilia proferantur int̾ psal¬
lentes. sed illud in mentis archano cum dili¬
gentia ruminetur intrinsecus: quod tractat᷑
extrinsecus. Nullius est meriti diuina offi¬
cia ore u̾bositare: et misera mente que extrĩ¬

Expanded text:
d matutinas excubias media nox vos praeparet. Nullam ex vobis dormientem reperiat campanilis sonitus. Non ignoretur an fuerit ob soporem: sed potius ob contemplationis extasim. De cellulis oratione praemissa, mediae noctis summa quiete ad ecclesiam singulae sorores advenientes, sponsum dilectum matutinis excitent laudibus, ut exsurgat in earum auxilium. Sic distincte alternatim psalmi lectionesque sacrae proferantur, ut ob collisiones et hiatus ac barbarismos, ad risum non provocentur angelici spiritus. Sic semper moderatus, attentus, quietus, et suavis sonus in vocibus, ut nulla pompa, nullet lacrymas fundat. Sic morositas, sic velocitas teneatur in modo: quod nec fastidium, nec impeditio linguae possit oriri. Nulla umquam verba quantumcumque utilissima proferantur inter psallentes: sed illud in mentis arcano, summa cum diligentia ruminetur intrinsecus, quod pertractatur extrinsecus. Nullius est meriti orare divina officia verbositate: et misera mente quae extrin
Abbreviated transcription (Latin):
paradisum sole possideant: ubi dulci etio¬
cunda quiete in effabilem trinitatem intu.¬
eantur in sacris lutis. cͥoris int̾sint angeli¬
cis: dulcibus corum melodus misceantur
diuina in eccla concinendo mistia. Infor¬
met mentem scõrum patriarcharum et pa¬
trum antiquorum obedientia: propharũ
oracula dulci meditatione cor accendant
ad promissa felicia. aplica docum̃ta fidei
cuncta detegant sacramenta. Euangelior
codex semper ut speculum teneaturꝰ in ma-¬
nibus. Martires sc̃ĩ cuncta adu̾sa seculi: et
tempestates huius maris procellosi: cũ om¬
nibus dyabolicis u̾sutiis: et infestationib
demonum doceant conculcare. Confessor
p̃ciosa deuotio: ad diuinorum contempla¬¬
tionem assiduam affectus astringat. Re.¬
gularem uitam instruat scõrum monaco¬
rum mira conu̾satio: frangere omnem se.¬
xus mollitiem: et scẽ u̾ginitatis seruare

Expanded text:
paradisum solae possideant, ubi dulci et jucunda quiete ineffabilem Trinitatem intueantur in sacris litteris: choris intersint angelicis: dulcibus eorum melodiis misceantur, divina in Ecclesia concinendo mysteria. Informet mentem sanctorum patriarcharum et patrum antiquorum obedientia. Prophetarum oracula dulci meditatione cor accendant ad promissa felicia. Apostolica documenta fidei cuncta detegant sacramenta. Evangeliorumque codex semper ut speculum teneatur in manibus. Martyres sancti, cuncta saeculi adversa, et tempestates hujus maris procellosi cum omnibus diabolicis versutiis, et infestationes daemonum doceant conculcare. Confessorum pretiosa devotio, ad divinorum contemplationem assiduam affectus astringat. Regularem vitam instruat sanctorum monachorum mira conversatio. Frangere omnem sexus mollitiem et sanctae virginitatis servare
Abbreviated transcription (Latin):
dat. P rohdolor. infelix condicio sexus
no  ur̃i. Sanctior mulier ultra qͣ dici liceat
inclinatur tandem ad nephas. si in uiro u̾¬
tus deficiat. Piget q̃ noui cuncta narrare.
Etiam argumenta sunt dyaboli et mortis e¬¬
terne indicia filiationes et mat̾nitates qͥ¬
bus uocabulis. sub uelamine sp̃us int̾ se
utuntur mares et femine. Munuscula õ¬
nia et suspectas luterulas. hec omnia lu¬
xurie nuncia uobis int̾dico. sub anathe¬
mate: et etͥne mortis pena. Adhibeatur
summa diligentia: ut cenobii limites lit¬
tera qualiscunq non exeat: nisi abbatisse
et sororum accesserint uota. Et si opus ẽ
grauitatis nec̃citasq id exigit: assit ep̃alis
licentia: seu sac̾dotis consilium. Erauissi¬
me pene subiaceat: quecunq huius reꝑta

Expanded text:
dat. Proh dolor! infelix conditio sexus dat. Proh dolor! infelix conditio sexus vestri. Sanctior mulier ultra quam dici liceat,stinctu naturali inclinatur tandem ad nefas, si in viro virtus deficiat. Piget quae novi cuncta narrare. Etiam argumenta sunt diaboli, et mortis aeternae indicia, filiationes et maternitates, quibus vocabulis sub velamine spiritus inter se utuntur mares et feminae. Munuscula omnia, et suspectas litterulas, haec cuncta luxuriae nuntia, vobis interdico sub anathemate et aeternae mortis poena. Adhibeatur summa diligentia, ut extra coenobii limites littera qualiscumque non exeat: nisi abbatissae et sororum accesserint vota. Et si opus est, et gravitas ita rei exigat, adsit episcopalis licentia, seu sacerdotis consilium. Gravissimae poenae subjaceat, quaecumque hujus reperta
Abbreviated transcription (Latin):
lam arripiat scĩtas. Sanctus dauid in ui¬
dendo capitur: dina ut uideretur egressa
corrumpitur: Sic infinita forẽt exempla
que sepius uobis ruminanda relinquo. Qd
per multa uarior: pene sacre scͥpture cla¬
mant singule sillabe. pene instruimur ꝓprui
corporis singulis motibus. ꝙ uictoria non
speratur in isto certamine nisi ex suga. Neõ
ex formidine audeat resistere uiribus: qm̃
nisi fugiat cito succumbet. In cõi eĩmuita
nec u̾bum sit proprium. seercta u̾bula nõ
carent suspicione. Ideoq precipio ut nul¬
la soror alicui ext̾iorum sine plurium scar
sororum. et abbatisse: seu altius p̃posite do¬
dicuntur. solent profecto talium u̾borũ
semina multa mala proferre. Int̾ uos neqͣ
quam de uiro si fieri p̃t habeatur mentio.
ultra ꝗͣ creditur exultat dyabolus: ut in
corde femineo uirorum memoria uigeat.
Nullum uenenum nociuius femine: ꝗ affe¬
stio erga uirum. quacunq causa prore.¬

Expanded text:
sibi arripiat sanctitas. Sanctus David in visibi arripiat sanctitas. Sanctus David in videndo capitur. Dina ut videret egressa, visa corrumpitur. Sic infinita forent exempla, quae saepius ruminanda vobis relinquo. Quid per multa vagor? Pene sacrae Scripturae clamant syllabae singulae: pene instruimur corporis proprii singulis motibus, quod victoria non speratur in hoc certamine, nisi ex fuga. Nemo ex fortitudine audeat resistere viribus: quoniam nisi fugiat, cito succumbet. In communi etenim vita nec verbum sit proprium: secreta verbula non carent suspicione. Ideoque praecipio, ut nulla soror alicui exteriorum sine plurium sanctarum sororum et abbatissae, seu alterius praepositae dodicuntur. Solent profecto talia verba semina multa mala proferre. Inter vos de viro nequaquam, si fieri potest, habeatur mentio. Ultra quam creditur, exsultat diabolus ut in corde virgineo virorum memoria vigeat. Nullum venenum nocivius feminae, quam affectio erga virum, quacumque de causa proce
Abbreviated transcription (Latin):
Mpudici pedes cuiusuis nunquã
monast̾ii limina terant. inordiã¬
ti ammi nuncia uoce immundicie aures
ur̃e nunꝙͣ sordescant. Uox om̃is mulie¬
ris ignita saguta dyaboli est. et econtra¬
rio. Propt̾ea congemens psalmista exorat
aĩam suam liberari a labus iniquis: et a lin¬
gua dolosa. Nam subdens postmodum
quare sic affectant̾ liberari postulet: sagit¬
te potentis acute inquit: cũ carbonibus de
solatorus. Labia uiri uenena prebẽt muli¬
eri. si non sit astuta fallaciis lingue dolose.
qua potens dyabolus miserum uulnerat
cor sagittis temptationum cum ardore libi¬
dinis. He fenestre sunt mortis: que nisiØ
claudantur: statim mors dira subintrat.t.¬
Noͣ Uir cuiusuis condicionis existat: aut nunꝗͣ
appareat: aut uisus uisum t̾reat uestrum:
uelud horridum monstrum. Propterea Noꝰ¬
uolo carissime si cum uiro ex necc̃itate loqͥ
opporteat: uelum in fenestrula tractũ alte¬
rutram faciem neget. ne liceat uideri quod
concupisci non licet. Excusationem sibi nł

Expanded text:
mpudici pedes cujusvis numquam monasterii limina terant, inordinati animi nuntia voce immunditiae aures vestrae numquam sordescant. Vox omnis mulieris, ignita sagitta diaboli est, et contrario. Propterea congemens Psalmista exorat animam suam liberari a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Nam subdens postmodum, quare sic affectanter liberari postulet: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus, inquit, desolatoriis. Labia viri venena praebent mulieri: si non sit astuta fallaciis linguae dolosae, quam potens diabolus miserum vulnerat cor sagittis tentationum cum ardore libidinis. Hae fenestrae sunt mortis: quae nisi claudantur, statim mors dira subintrat. Vir cujuscumque conditionis existat, aut numquam appareat, aut visus visum terreat vestrum, velut horridum monstrum. Propterea volo, charissimae, ut si cum viro ex necessitate loqui oporteat, velum in fenestrula tractum, alterutram faciem tegat: ne liceat videri, quod concupisci non licet. Excusationem nullam
Abbreviated transcription (Latin):
um:. hoc est non querat pelliceas tunicas nu¬
ꝑtiarum: quibus eiectus adam de paradi¬
so uirginitatis indutus est. In prepucio
quis uocatus est. hoc est habens uxorem.
et matrimonii pelle circundatus: non q̃¬
rat uirginitatis et et̾ne pudicicie nudita.¬
tem: quam semel habere desiuit: sed utatͣ
uase suo in scĩficatione: et pudicicia. bibat¬
q in fontibus suis: et non querat cist̾nas
luparum dissipatas. que purissimas aq̃s.
pudicicie continere non possunt. Unde
et idem paulus: in eodem capitulo: de uir¬
ginitate et nuptiis disputans: seruos car¬
nis uocat in matrimonio constitutos. li¬
beros eos qui absq ullo iugo nuptiarum:
tota seruiant domino lib̾tate. Quod loqͥ¬
mur: in uniu̾sum loquimur. sed in parte
tractamus. nec de omnibus: sed de quib¬
dam dicimus. Ad utrunq sexum: nõ so¬
lum ad uas infirmum noster sermo diri¬

Expanded text:
um, hoc est non quaerat pellicias tunicas nuptiarum, quibus Adam eiectus de paradiso uirginitatis indutus est. in praeputio quis uocatus e s t, hoc est habens uxorem et matrimonio pelle circumdatus: non quaerat uirginitatis et aeternae pudicitiae nuditatem, quam semel habere desiuit, sed utatur uase suo in sanctificatione et pudicitia bibatque de fontibus suis et non quaerat cisternas lupanarium dissipatas, quae purissimas aquas pudicitiae continere non possunt. unde et idem Paulus in eodem capitulo de uirginitate et nuptiis disputans seruos carnis uocat in matrimonio constitutos, liberos eos, qui absque ullo nuptiarum iugo tota domino seruiunt libertate. quod loquimur, non in uniuersum loquimur, sed in parte tractamus, nec de omnibus, sed de quibusdam dicimus. ad utrumque sexum, non solum ad uas infirmius, noster sermo dirhoc est non quaerat pellicias tunicas nu
Abbreviated transcription (Latin):
molestat. Hominum consortia sic fugite:
omnia secularia sic expellite: ut nequaꝗͣ
ueniat ad uos quicquid agatur in seculo
Solus sponsus uest̾ xp̃s strictis ur̃is fruat᷑
amplexibus. Sole cum solo sponso:aut lec¬
tionibus sacris: aut scĩs meditationibus:
secum confabulemini: et ipse uobiscum.
tum et necc̃ia sororib. Cãp̃ .xxu.

Expanded text:
molestat. Hominum consortia sic fugite: molestat. Hominum consortia sic fugite: sic saecularia omnia expellite, ut nequaquam perveniat ad vos quidquid agitur in saeculo. Solus sponsus vester Christus, strictis vestris fruatur amplexibus. Solae cum solo sponso, aut lectionibus sacris, aut sanctis meditationibus secum confabulemini, et ipse vobiscum. tum et necessaria sororibus. Zelotypu
Abbreviated transcription (Latin):
loqui quod non prodest: et per longa silen¬
tia non inueniatur ur̃a uoluntas: ut loqua¬
mini sermones inutiles: tunc orietur in
tenebris lux ur̃a: et erunt tenebre sic̃ meri.¬
dies: et erit uobis a dño requies: qualem
mundus iste non nouit. Et implebitur.
splendoribus aia ur̃a: quos obtenebrate mẽ¬
tes caligine seculi: apprehendere nequeunt.
Felix itaq aĩa: que spreto turbine seculi ꝑtrã¬
siens corporis claustra illius summe et ĩcõ¬
prehensibilis lucis: põt aliquali illustrari
radio. Sic dulce sic iocundum est solaciũ:
ꝙ desipiscant protinus cuncta terrena. mõs
formidabilis cunctiᷤᷤ aĩantibus t̾re optatur
pro gloria. ut limpidius liceat intueri qđ
modica horula uisum tam delectabile et io¬
cundum sentitur. Sic itaq agite carissiẽ.
adimplete que estis professe. Eaudete qͥa
potestis. Non uos uiri: nõ filioꝵ: non supellec-¬
tilis cura. non cet̾orum: non maritale onꝰ

Expanded text:
loqui quod non prodest: et per longa silenloqui quod non prodest: et per longa silentia non inveniatur vestra voluntas, ut loquamini sermones inutiles: tunc orietur in tenebris lux vestra, et erunt tenebrae sicut meridies: et erit vobis a Domino requies, qualem mundus iste non novit. Et implebitur splendoribus anima vestra: quos obtenebratae mentes caligine saeculi apprehendere nequeunt. Felix itaque anima quae, spreto turbine saeculi, pertransiens corporis claustra, illius summae et incomprehensibilis lucis potest aliquali illustrari radio. Sic dulce, sic jucundum est solatium, quod despiciant protinus cuncta terrena. Mors formidabilis universis animantibus terrae optatur pro gloria, ut limpidius liceat intueri: quod modica hora visum, tam delectabile et jucundum sentitur. Sic itaque agite, charissimae, adimplete quae estis professae: gaudete, quia potestis. Non vos viri, non filiorum, non supellectilis cura, non caeterum maritale onus
Abbreviated transcription (Latin):
Redite carissime: credite seni pe¬
ne omnia experto. Non possunt
claudi sensus nr̃i extrinseci in tumultibus
hominum. Si color apponitur oculo: neqͣꝗͣ
põt non uidere oculus. sicut et auris nõ au.¬
dire sonos non põt. Ideoq in silentio et qͥe¬
te cogitationes ꝑu̾se uitantur. que separant
nos a deo. Propt̾ea hortor uos et moneo: ut
non nisi sanctarum mentium u̾ba: uelitis
audire. non nisi pudicas facies et honestas
quas macerant scã ieiunia liceat intueri.
sic rarus uir appareat. sic raro de uiro mẽ¬
tio habeatur: ut puellule ur̃e pene uirilem
sexum ignorent. Non aĩal certe masculũ
cenobu Ennites transeat: ut omnis cesset oc¬
casio loquendi de maribus. sic pudica sic
casta u̾ba in omni colloquio scã ꝑsonẽtora.
ut generationis modus et ortus: iuuencu¬
larum lateat corda. Hec profecto cathena.
dyaboli est: quam si abstuleritis de medio
ur̃i. non extendendo digitum ad inquire¬
dum omnia per curiositatem: et desieritis

Expanded text:
redite, charissimae, credite seni pene omnia experto: non possunt claudi sensus vestri extrinseci in tumultibus hominum. Si color opponatur oculo, nequaquam potest non videre oculus: sic et auris non audire sonos non potest: ideoque in silentio et quiete, cogitationes perversae vitantur, quae separant nos a Deo. Propterea hortor vos et moneo, ut non nisi sanctarum mentium audire verba velitis: non nisi pudicas et honestas facies quas macerant sancta jejunia, liceat intueri. Sic rarus vir appareat: sic rara de viro mentio habeatur, ut puellulae vestrae pene virilem sexum ignorent. Non animal certe masculum coenobii limites transeat, ut omnis cesset occasio loquendi de maribus. Sic pudica, sic casta verba in omni colloquio sancta personent ora, ut generationis modus et ortus juvencularum lateat corda. Haec profecto catena diaboli est, quam si abstuleritis de medio vestri, non extendendo digitum ad inquirendum omnia per curiositatem: et desieritis
Abbreviated transcription (Latin):
non regnum non minima domuncula
diu maneret in rure: si cuius uoluntati pa¬
rerctur deesset. Propter quod ipse pͬpa pe¬
trus: qui religionis aplice uitam uolebat
instruere: sicut a magistro didicerat: ut
magis intelligatur qualit̾ aiã castigetur.
in obedientia caritatis et frat̾nitatis amo¬¬
re: exponit aꝑtius. Omnes inquit hono.¬
rificate. fraternitatem diligite. deũ ama¬
te. regem honorificate. Et ne excusatioĩs
recipiatur scutum sub particulari nomĩe
preeminentis dignitatis: gn̾aliter infert
re dominis. Et ne prelati in medium ꝑdu¬
catur prauitas: que plerunq subditis pre¬
stat causam magni casus : non tm̃ inquit
bonis et modestis: sed ẽt discolis. Uerum ne
forte uideatur graue: humane uoluntati
se abnegare: et crucem tollere obedientie:
ꝓponit meritum quo omnis labor dulce¬
scit et grauis. Hec inquit est gra. O felix
et abundans grã. In obedientia sũma u̾tutũ
clausa est. Nam simplici gressu hominem

Expanded text:
non regnum, non minima domuncula non regnum, non minima domuncula diu maneret in rure: si cujus voluntati pareretur, deesset. Propter quod ipse papa Petrus, qui religionis apostolicae vitam volebat instruere, sicut a magistro didicerat: ut magis intelligatur qualiter anima castigetur in obedientia charitatis et fraternitatis amore, exponit apertius: Omnes, inquit, honorificate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem honorificate . Et ne excusationis arripiatur scutum: sub particulari nomine praeeminentis dignitatis, generaliter infert  omni timore dominis . Et ne praelati in medium perducatur pravitas, quae plerumque subditis praestat causam magni casus: Non tantum, inquit, bonis et modestis, sed etiam dyscolis. Verum ne forte videatur grave humanae voluntati se abnegare, et crucem tollere: obedientiae proponit meritum, quo omnis labor dulcescat etiam gravis. Haec, inquit, est gratia. O felix et abundans gratia! In obedientia summa virtutum clausa est. Nam simplici gressu hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Olo aũt uos mortuas seculo uicus
et concupiscentiis carnem crucifi¬
gere cũxp̃o. Et que iam ceꝑunt proprio se
uoto castrare sub perpetuo castitatis et u̾¬
ginitatis proposito: in monastio uelud in
duricia lapidis cum xp̃o fore sepultas. ac
iuxta decretum summi post xp̃m pontifici
petri qui ligandi soluendiq tenet princi¬
patum a dnõ resuscitandarum in gla cum
xp̃o sic deuotione firmetur propositum: ut
fides et spes sit tota in deo. Castigent añnas
in obedientia caritatis et frat̾nitatis amore.
simplici ex corde inuicem se diligentes atten.¬
tius. Nichil ut puto stultius. nichilq intol¬
lerabilius: ꝗͣ peregrinos et aduenas preciꝑe
ciuibus: et in loco non solito se ostendere di¬
rectorem itineris. et de semitis et de securi¬
tate itineris: et debreuitate tramitis iuxta
uoluntatis libitum uelle docere. Monstra.
nunꝗͣ ueniretur ad portum: si de directõ¬
ne et gub̾natione nauigii quicunq remi¬
gator ordinaret ad uotum. Non ciuitas

Expanded text:
 vos mortuas saeculo, vitiis et concupiscentiis, carnem crucifigere cum Christo: et quae jam coeperunt proprio sese voto castrare sub perpetuae virginitatis et castitatis proposito: in monasterio velut in duritia lapidis, fore cum Christo sepultas: atque juxta decretum summi post Christum pontificis Petri, qui ligandi solvendique tenet principatum a Domino, resuscitandarum in gloria cum Christo sic devotione firmetur vestrum propositum, ut fides et spes sit tota in Deo. Castigent animas in obedientia charitatis et fraternitatis, amore simplici et corde invicem se diligentes attentius. Nihil, ut puto, stultius, nihil intolerabilius, quam peregrinos et advenas praecipere civibus: et in loco non solito se ostendere directorem itineris, et de semitis, et de securitate itineris, et de brevitate tramitis, juxta voluntatis libitum velle docere. Monstrarenumquam veniretur ad portum, si de directione et gubernatione navigii, quicumque remigator ordinaret ad votum. Non civitas,
Abbreviated transcription (Latin):
at medicinis. Sit semper ordinata et cõpo¬
sita in suo modo cõmestio. Non sit in sumẽ-¬
do fercula talis uelocitas faucium: et tam
uelox masticatio boli: ꝙ merito de inglu¬
uie aliqua possit oriri suspicio. Non tam
in cõmestione cibus: ꝗͣ turpis sum mendi¬
modus reprehendendus est. Sepe etenim ĩ
fabis et ordeaceis panibus nimia auiditas
grande peccatum causat. Nequaꝗͣ auidi et
uagabundi oculi per discumbentes huc illuc.¬
q uagando: hanc uel illam magis denotent
commedentem. Non prandentium numerꝰ

Expanded text:
at medicinis. Sit semper ordinata et composita in suo modo comestio. Non sit in sumendo ferculo talis velocitas faucium, et tam velox masticatio boli, quod merito de ingluvie aliqua possit oriri suspicio. Non tam in comestione cibus, quam turpis modus reprehendendus est. Saepe etenim in fabis et panibus hordeaceis nimia aviditas grande peccatum causat. Nequaquam avidi et vagabundi oculi per discumbentes huc illucque vagando, hanc vel illam magis vel minus denotent comedentem. Non prandentium numerus
Abbreviated transcription (Latin):
redarguit: aliqn prudens quispiam pota¬
erit suspicari. Deinde uult docere ꝙ do¬
nec: siue usq adubium: certum tp̃us sigͥ¬
ficet: quo completo fiat id quod usq ad i¬
lud tp̃us quod scriptum est. non fiebat. ue¬
lud in pñti et non cognoscebat eam donec
peperit filium. Apparet inquit cognitam
esse post partum: cuius cõgnitionem filui
bandum congerit de scripturis exempla
ꝗ̃ plurima: more andabatarum. gladiũ
in tenebris uentilans: et lingue sonum ad
confodienda tantum sui corporis membra
concutiens. Ad quod nos breuit̾ respõde¬
mus. et cognoscebat et donec et usq ads¬
monem in septuris sanctis dupłr intelligi.
Et de eo quod scriptum est cognoscebat: ad
coitum esse referendum ipse deseruit nul

Expanded text:
redarguit, aliquando prudens quispiam poturedarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparet, inquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii bandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hieronymus. --Ad quod nos breviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nul
Abbreviated transcription (Latin):
pater fuerit saluatoris: sed quo ad famã
marie conseruandam pater sit ab om̃i¬
bus estimatus: qui ante ꝗͣ ab angelo mo
neretur. ioseph fili clauid ne timueris ac¬
cipere mariam uxorem tuam: quod enĩ
in ea natum est: de sp̃u sc̃o est. cogitabat
ccculte dimittere cam. In tantum suũ
non esse qui conceptus fuerat confiteba.¬
tur. Sed iam satis docendi magis ꝗͣ respõ¬
dendi studio disputatum est cur ioseph
pater domini: cur maria appellat sit cõ¬
unx. in quo et hoc breuiter continetũ.
cur fratres eius quidam ẽẽ dicantuR.
Ucrum quia suum locum huic questiũcule
reseruamus: et ad reliqua festinat oratio.
nunc illud est disserendum. quo scͥptura
dicat. Exurgens aũt ioseph a somno: fẽc̃
sicut pcepit ci angelus dñi. et accepit uxorẽ
re desudat: cõgnoscendi ubum magis ad co
itum magis ꝗͣ ad sciãm esse referendum. qͣi
hoc quispiam negau̾it. et eas nuptias quã

Expanded text:
Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatus, qui antequam moneretur ab Angelo: Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidam esse dicantur. 5. Helvidius. --Verum quia suum locum huic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disserendum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem re desudat, cognoscendi verbum praetendens itum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas
Abbreviated transcription (Latin):
culam scriptam esse: non u̾ginem. id est
a alma non betula. Adu̾sum quos ĩ alio
loco competentius disseremus. Denique
excepto ioseph et helisabet etipsa maria.
paucisq ad modum siquos ab his audis¬
se possumus estimare. omnes iesum filiũ
uera hystorie lex est: patrem eum dix̾ int
saluatoris: ut ibi etuenit in sp̃u in tem¬
facerent de illo secundum consuetudinem
legis. Et alibi. et erant pater illius: et mat̾
admirantes super his que dicebantur de co.
in ierusalem in solemni die pasce: acdeĩn.
et completis diebus cum reu̾terentur re.
que ad gabrielem responderat dicens. qͦ¬
modo erit hoc quia uirum non cõgnoui:
quid de ioseph loquatur ausculta. Fili
quid fecisti nobis sic: ecce pat̾tuus: et
ego dolentes querebamus te. Non hec
iudeorum. ut pleriq argumentantur:
non illudentium uox ẽ. euangeliste pa.
trem dicunt. patrem maria confitetur.
non quo ut suꝑius indicaui uere ioseph

Expanded text:
culam scriptum esse, non virginem, id est, culam scriptum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Temm, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remia quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea: eductis utrisq ad portam ciuita¬
tis illius: lapidabuntur lapidibus: et mo¬
riẽtur. adolescentula quidem quia non
dicabitis malignum ex uobis ipsis. Nec¬
non et alibi. Et quis ille homo cui despõ¬
riatur in bello. et homo alius accipiat eã.
Sicui aũt scrupulus commoueatur quar̃¬
non desponsata et non potius sin sponso
siue ut scriptura appellat marito uirgo
conceꝑit: sciat triplicem fuisse rationem.
primum ut per geneologiam ioseph cuiꝰ
maria cõgnata erat: origo quoq marie
monstraretur. secundo. ne iuxta legem
moysi quasi adult̾a lapidaretur a popło.
tertio: ut ad egyptum fugiens. haberet
solacium custodis potius ꝗͦ mariti: Quis
elem dei fuisse mandatum: ac non magis
quasi adulteram iuxta eocemplum susan¬
ne: snĩe omnium condemnassent. cũ ho¬
die toto iam credente mundo argumen¬
tentur iudei ysaia dicente. Ecce uirgo ĩ
ut̾o concipiet: et pariet. in hebreo iuuẽ¬

Expanded text:
cum ea, educetis utrumque ad portas civitacum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non dicabitis malum Al. malignum ex vobismetipsis . Necnon et alibi: Et quis ille homo, cui desponriatur in bello, et homo alius accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam mariti. Quis el, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumententur Judaei, Isaia dicente, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium , in Hebraeo juven
Abbreviated transcription (Latin):
pene iam licentia maritali. et curiosis o¬
culis deprehendit: non tñ sequitur. ut
prioribus docuimus exemplis: eum cũ
maria conuenisse post partum: cuius cõ¬
ueniendi desiderium: ut̾i conceptione sb̃¬
latum est. Quod aũt in somnis dicitur
ad ioseph ne timeas acciꝑe mariam uxo¬
rem tuam: et rursum exurgens aũt ioseph
a somno. fecit sicut precepit ei angelus do¬
mini. et accepit uxorem suam. nullum
debet mouere quasi ex eo ꝙ uxor est appel¬
lata. sponsa esse desierit: cum hanc scrip¬
ture diuine esse consuetudinem noueri¬
mus: ut sponsas appellet uxores: sicut ex
conseq̃ntibus deuteronomii testimonuis
approbatur. Siquis inquit inuenerit:
uirginem desponsatam uiro in campo:
et uim faciens dormierit cum ea: moͬte
moriatur. quia huilia uit uxorem pro.¬
ximi sui. Et in alio loco. si aũt fuerit
adolescentula desponsata uiro. et ĩ uene¬
nerit eam homo in ciuitate: et dormierit

Expanded text:
pene jam licentia maritali, et curiosis opene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit