comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ami aũ discipłi nauigio uenerunt idẽ
endẽ fide uel amore flagrantes qua petr̃
apss̃ accensus erat secuti sunt. Unde ex
benẽdicit᷑. Non emm longe erant at̃ra:
s quasi cubitis ducentis trahentes rete
piscium. Quia in ducentis cubitis centena¬
rius numerꝰ dupplicat᷑ ꝑfectam numerꝰ
iste caritatẽ insinuat que ex dilectione cłi
et ꝓxum constat. Qui eñi ꝑfecte dm̃ et ꝓ¬
ximum diligit. ñ longe est at̾ra iiuen¬
tium. ut autem ascenderunt int̾ram in¬
derunt primas positas et piscem suꝑposi¬
tum: et panem. ubi adlitt̾am quasi sona¬
re uidetur. qd̃ piscis ⁊ panis primis suꝑ po¬
situs eẽt. S sciendum est qr ille qui ne¬
cessarium erat. sd est piscis prinis erat
uacat. Nlam sic̃ in alia euangelii lectione
legimuis cum pisce asso fam̃i mellis disci¬
płi dño obtulerunt: hic aũ panis et pisciᷤ
memoat̃ fuisse. Ipẽ enĩ quasi piscis assat
est tempore passioĩs. s dnacedmẽ panis

Expanded text:
i autem discipuli navigio venerunt, » id est, eadem fide vel amore flagrantes, qua Petrus apostolus accensus erat, secuti sunt. Unde et bene dicitur: « Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. » Quia in ducentis cubitis centenarius numerus duplicatur, perfectam numerus iste charitatem insinuat, quae ex dilectione Dei et proximi constat. Qui enim perfecte Deum et proximum diligit, non longe est a terra viventium. « Ut autem ascenderunt in terram, viderunt prunas positas et piscem superpositum, et panem. » Ubi ad litteram quasi sonare videtur, quod piscis et panis prunis superpositus esset. Sed sciendum est quia ille qui necessarius erat, id est piscis, prunis eratvacat. Nam sicut in alia Evangelii lectione legimus, cum pisce asso favum mellis discipuli Domino obtulerunt. hic autem, panis et piscis memoratur fuisse. Ipse enim quasi piscis assatus est tempore passionis, sed dulcedinem panis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnẽ ñ solũ coram discipłis suꝑ flnctus
maris ambłau̾it. s etiam petͦ ut super
mare ambulare poss ded̾it manum.
Ad qd̾ dicendũ est: qr ñ hoc dñs ꝓꝓpter
impossibilitatẽ s ꝓpt̾ mist̾ium fecit. ꝑ
mare gͦ ut diximnus. scłm signif¬
catur. Discipłi gͦ minar erant. qr int̾
fluctꝰ scł̃i his adhuc laborabant. Dñs
aũ in littore stetrit. qri ab eoꝵ corruptio¬
ne et mortalitate aliemis erat. Ac si

Expanded text:
 solum coram discipulis super fluctus maris ambulaverit, sed etiam Petro, supra mare ut ambulare posset, dederit manum. Ad quod dicendum est, quia non hoc Dominus propter impossibilitatem, sed propter mysterium fecit. Per mare ergo ut diximus saeculum significatur. Discipuli ergo in mari erant, quia inter fluctus saeculi hujus adhuc laborabant. Dominus autem in littore stetit, quia ab eorum corruptione et mortalitate alienus erat. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
iat dubitare. Tam eñ manifesta ⁊ pre¬
clara erat eius cognitio ut om̃ib seni¬
dentib manifestum eẽt quis eẽt: et idõ.
suꝑfluũ erat quis eẽt int̾rogare de cuiꝰ
cognitione nemo discumbentiũ pot̾at
dubitare. Et uenit ih̾e et accepit panẽ ⁊
dedit et piscem similit̾. Dedit ergo dñs
discipłis piscem qr suam passionẽ imi¬
tancdam eẽ offendit. Dedit et cũ pisce
panẽ: qr post toleranciam passionis gau¬
dia reꝑmisit et̾nesacietatis. Qd̃ uͦ dicit᷑.
Hoc iam t̾cio manifestatꝰ est ihc discipłis
suis cum surrerisset amortuis ñ ad nume¬
rũ apparitionũ. s potius ad diem ꝑtinet.
Nam primo die quo resurrexit amortu¬
is: quinqͥes ab hoĩb insus est. It̾m autem
alia die quando post dies octo apparuit
discipłis suis inconclam: ubi erat thomaᷤ.
Tercio uͦ quando piscantib ad mareti¬
heriadis: septima uice apparuit discipłis.

Expanded text:
rat dubitare. Tam enim manifesta et praeclara erat ejus cognitio, ut omnibus se videntibus manifestum esset quis esset: et ideo superfluum erat, quis esset interrogare, de cujus cognitione nemo discumbentium poterat dubitare. « Et venit Jesus et accepit panem, et dabat eis, et piscem similiter. » Dedit ergo Dominus discipulis piscem, quia suam passionem imitandam esse ostendit. Dedit et cum pisce panem, quia post tolerantiam passionis gaudia repromisit aeternae satietatis. Quod vero dicitur: « Hoc jam tertio manifestatus est Jesus discipulis suis: cum resurrexisset a mortuis. » Non ad numerum apparitionum, sed potius ad dierum pertinet. Nam primo die quo resurrexit a mortuis, quinquies ab hominibus visus est. Iterum autem alia die, quando post dies octo apparuit discipulis in conclavi, ubi erat Thomas. Tertio vero quando piscantibus ad mare Tiberiadis, septima vice apparuit discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ se passurũ iherosolums p̾dic̾et
dicens. Ecce ascentlimis iberosolimã. et
filius hoĩs tradet᷑ inmanꝰ pcc̃oꝵ et condẽp¬
nabunt eum morte: petrꝰ assumpsit eũ
secreto et ait illi. Absit ate dñe: ñ fiet istud.
Non enim decet ut filius di gustet mor¬
tem. Et cum eiusdẽ passionis articło im¬
minente dñs dic̾et. om̃s uos scandalum
paciemini ꝓpt̾ me inista nocte: ille pre
multitudine amoris confisus dicebat.
Et si om̃s scandalizati fi̾unt inte: ego ñ¬
qm scandalizabor. Cumq dñs qd̃ fut᷑m
erat ꝓsequeret᷑ dicens: Am̃ dico tibi: an¬
te qmͣ gallus cantet terme negab̾: ille
contͣdicebat. Et si oportuerit me mori
tecũ: ñ tenegabo. Et ut in hac lectione
refert᷑ cum dñm stantẽ in littore uidis¬
set. tunica succinxat se: et misit se m
mare. S ꝑitalit̾ uͦ hoc dic̃e possumꝰ qr
postqm̃ eum resurrexisse cognouit. tu¬
nica ficħ uel amoris qm̃ negando semi¬
dauerat reinduit et misit se inmare.

Expanded text:
diceret, dicens: « Ecce ascendimus Hierosolymam, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum, et condemnabunt eum morte . » Petrus assumpsit eum secreto, et ait illi: « Absit a te, Domine, non fiat istud , » non enim decet ut Filius Dei gustet mortem. Et cum ejusdem passionis articulo imminente Dominus diceret: « Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte, » ille prae multitudine amoris confisus dicebat: « Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor. » Cumque Dominus quod futurum erat prosequeretur, dicens: « Amen dico tibi, antequam gallus cantet, ter me negabis, » ille contradicebat: « Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . » Et ut in hac lectione refertur, cum Dominum stantem in littore vidisset, tunica succinxit se, et misit se in mare. Spiritualiter vero hoc dicere possumus, quia postquam eum resurrexisse cognovit, tunica fidei vel amoris, qua in negando se nudaverat, reinduit, et misit se in mare,
Abbreviated transcription (Latin):
ad telonei negocia resedisse s̃i leginus.
Quia aluid est uictum cum iustitia in
piscando querere: et aliud iurgando telo¬
nei luchiis insistere. Et exierunt et ascẽ¬
derunt uinauim et illa nocte nichil pren¬
cliderunt. Sicut mare sd̃m significat. sic
nox aliquando ꝓignorancia ponttur.
Ut est illud. Nox p̾cessit dies aũ appropĩ¬
quauit: et irl̃. Qm̃s enim ante aduen¬
tum dñi qͦtqͦt laborauerunt quasi in
nocte laborauerunt. qi nec resurgendi
nec uitam et̾nam possidendi ꝑfecte lib̾ta¬
tem hab̾e pot̾ant sitc modo habent. Tota
gͦ nocte nichil prendiderunt: qr insi dñs
sua grã cor sslustrau̾it auditoris. quasi
in nocte laborat sermo doctoris: teste psal¬
mista qui ait. Nisi dñs edificau̾it domũ.
inuanum laborauerunt qͥ edificant eã.
Ut autẽ et doctor recte doc̾e. ⁊ auclitores
digne ualeant audire illius flagitan¬
da est misccłia de quo subdit᷑. Mane aũ
iam facto stetit iħe in littore. ñ tam̃ cog¬

Expanded text:
ei lucra resedisse non legimus: quia aliud est victum cum justitia quaerere in piscando, et aliud jurgando telonei lucris insistere. « Et exierunt et ascenderunt in navem, et illa nocte nihil prendiderunt. » Sicut navis saeculum significat, sic nox illa pro ignorantia ponitur, ut est illud: « Nox praecessit, dies autem appropinquavit . » Omnes enim ante adventum Domini quotquot laboraverunt quasi in nocte laboraverunt, quia spem resurgendi vel vitam aeternam possidendi perfecte habere non poterant, sicut modo habent. Tota ergo nocte nihil prendiderunt, quia nisi Dominus sua gratia cor illustraverit auditoris, quasi in nocte laborat sermo doctoris, teste Psalmista qui ait: « Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . » Ut autem et doctores recte docere, et auditores digne valeant audire, illius flagitanda est misericordia, de quo subditur: « Mane autem jam facto, stetit Jesus in littore; non tamen cog
Abbreviated transcription (Latin):
Deqͥb ꝑ psalmistam dicit᷑. Annũciaui
et locutꝰ sum et multiplicati sunt suꝑ
numerũ. In hac gͦ piscatione que post
resurrectionẽ frã est decebat ut soli boni
pisces caꝑent᷑ ꝑ quos electoꝵ numerus
significaret᷑. Miserunt ergo rete: et iam
ñualebant trahere illud p̾multitudine
piscium. Qd̃ ext̾iora miracla int̾iorẽ fĩdẽ
frequent̾ instiuant: inp̾senti loco demon¬
strat᷑: qnͣdo dũm qũẽ ex usione et collo¬
cutione ñ cognou̾ant: ex capt᷑a piscium
recognouerunt. Cum ꝙͦ tota nocte laborã¬
tes nichil cepissent. mox ad enis iussionẽ
tantam multitudiẽm pisciũ ceꝑunt. ut
rete trahere ñ ualerent. Dic̃ ille discipłs
quẽ diligebat iħc petro. Dñs est. Et qrint̾
om̃s untutes uirginat integͥtas qͦdã pͥm¬
legio p̾ulegio p̾cellit. recte mn corruptibi¬
le dm̃ corpus incorruptꝰ uirgo prior recog¬
nouit. Iohes scilicet. cuiꝰ hoc enangłium ẽ.
S cum om̃s audissent qr dñs est. qͥ eum

Expanded text:
iavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . » In hac ergo piscatione, quae post resurrectionem facta est, decebat ut soli boni pisces caperentur, per quos electorum numerus significaretur. « Miserunt ergo rete, et jam non valebant illud trahere prae multitudine piscium. » Quod exteriora miracula interiorem fidem frequenter instruant, in praesenti loco demonstratur, quando Dominum, quem ex visione et collocutione non cognoverant, ex captura piscium cognoverunt. Cum ergo tota nocte laborantes nihil cepissent, mox ad ejus jussionem tantam multitudinem piscium ceperunt, ut rete trahere non valerent. « Dicit ille discipulus quem diligebat Jesus Petro: Dominus est. » Et quia inter omnes virtutes virginalis integritas quodam privilegio praecellit, recte incorruptibile Domini corpus incorruptus virgo prior recognovit, Joannes scilicet, cujus est hoc Evangelium. Sed cum omnes audissent quia Dominus est, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
tiformis sp̃c scĩ gra illuminati. ftuctus
p̾sentis scl̃i diumo amore calcant. et
inlucranclis ammab mingilant. Sep¬
tenarius enim numerꝰ qͥ constat ext̾nario
et qͣternario so est ex pͥmo uel impari ⁊ pͥ¬
mo pari dona sp̃c scĩ significat. ꝑ cinus gra-¬
tiam et fides tͥnitatis cognoscitur: et qͣtuor
angłoꝵ doctͥna custoditur. S querit aliqͥs
quare petr̾ post cõu̾sionẽ ad piscationẽ
rediit cum u̾itas dicat nemo mittens ma¬
nũ in aratrũ et aspiciens retͦ: aptꝰ est reg¬
no clĩ. Ad qd̃ breuis qͥdem s facilis patet
responsio qr illud opus post conu̾sionẽ
sine culpa repetitur. qd̃ ante cõu̾sionẽ
absq culpa exercet᷑. Qd̃ facilius cognos¬
cimus: sicũ officio petͥ mathei euangłiste
⁊ coapłi oꝑa conferamꝰ. Nam piscatorẽ
fuisse petrũ. matheum uͦ telonearium no

Expanded text:
tus sancti gratia illuminati, fluctus praesentis saeculi divino amore calcant, et in lucrandis animabus invigilant. Septenarius enim numerus, qui constat ex ternario et quaternario, id est ex primo impari et primo pari, dona Spiritus sancti significat, per cujus gratiam et fides Trinitatis cognoscitur, et quatuor Evangeliorum doctrina custoditur. Sed quaerit aliquis quare Petrus post conversionem ad piscationem rediit, cum Veritas dicat: « Nemo mittens manum in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei ? » Ad quod brevis quidem, sed facilis patet responsio, quia illud opus post conversionem sine culpa repetitur, quod ante conversionem absque culpa exercebatur. Quod facilius cognoscimus, si cum officio Petri et Matthaei evangelistae et coapostoli opera conferamus. Nam piscatorem fuisse Petrum, Matthaeum vero telonarium no
Abbreviated transcription (Latin):
dño dictum est. Simon ioh̃is diligis me
plus his: Pasce ones uicas. Sz et illud sol¬
licite considerandũ est qi neqͣqm euan¬
gelista ip̃oꝵ piscium numerũ tam sollici¬
te exp̾ssisser si in ip̃o mimero inist̾im de¬
fuisse cred̾et. Ait enim. Ascendit symon
petrꝰ et traxit rete int̾ram plenũ magniᷤᷤ
piscib centũ qͥnqͣgnita tͥb. Numerus

Expanded text:
is, diligis me plus his? Pasce oves meas . » Sed illud sollicite considerandum est, quia nequaquam evangelista ipsorum piscium numerum tam sollicite expressisset, si in ipso numero mysterium defuisse crederet. Ait enim: « Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus. » Numerus
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ contexta ꝑ totũ. Cur aũ de illa
sortem miserunt narrat. Dixerunt gͦ¬
ad inuicem: ñ scindam̃ eam: s sorciam᷑
de illa ciniꝰ sit. Apparet itaq in aliis ue¬
stib eqͣles eos habuisse partes ut sor¬
tiri nec ẽẽ ñ fu̾it. milla uͦ una ñ eos ha¬
bere potuisse singlas partes. Queret¬

Expanded text:
desuper contexta per totum. » Cur autem de illa desuper contexta per totum. » Cur autem de illa sortem miserunt narrat, dicenad invicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ñ litt̾a quoꝵ laux ñ ex hoĩb s ex
deo est ꝑtinentiũ ad ierłm lib̃a matr̃ẽ
nr̃am et̾nam incelis saram sꝑitalẽ an¬
cillam et filios enis de domo lib̾tatis
eicientẽ. Ideo pilatꝰ qd̃ scͥpsit scͥpsit. qr
dñs qd̃ dix̃ dix. Milites gͦ cum crucifi¬
xissent eũ accepunt uestim̃ta eiꝰ et fe¬
cert̃ quatuor ꝑtes unicuiq militi par¬
tẽ et tuicam. Unde apparet qͣtuor fi̾ns¬
se milites: qͥ i eo crucifigendo p̾sidi
paruert̃. Manifeste qͥ ꝑpe ait. milites gͦ
cum crucifixissent eũ accepert̃ uestim̃¬
ta eiꝰ et fecer̃t qͣtuor partes unicuiq
militi partẽ et tunicam. Sub audi¬
endũ est acceꝑunt: ut iste sit sensus: ac¬
ceꝑunt uestim̃ta eiꝰ et feceit quatuor
ꝑtes: unicuiq militi partẽ: acceꝑunt ⁊¬
tunicam. et sic locutꝰ est ut de cet̾is uesti¬
s de tunica qm̃ simul cũ cet̾is acceper̃t:
s ñ similit̾ diuisert᷑. De hac enim seqͥt᷑
exponens. Erat aũ tumca in consutił

Expanded text:
n littera. Quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo, pertinentium ad Jerusalem liberam, matrem nostram, aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod scripsit scripsit, quia Dominus quod dixit dixit. « Milites ergo cum crucixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem, et tunicam. « Unde apparet quatuor fuisse milites, qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait: Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem, et tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus, Acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est, ut de caeteris vestised de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens: « Erat autem tunica inconsutilis,
Abbreviated transcription (Latin):
spineam coronã et purꝑurũ uestim̃¬
tum et dicit eis. Ecce hõ. Hic apparet
ñ ignorante pilato hec amilitib fac¬
sciłz causa qmͣ supͣdiximꝰ. ut hec eiꝰ
lucdibria inimici libentissime bib̾ent
et ult̾ius sanguinẽ ñ fitirent. Egre¬
dit᷑ ad eos ih̾c portans spineam coronã
et purpeum uestim̃tum: ñ clarus ĩ¬
ꝑio s plenus obꝑbrio. ⁊ dicit᷑ eis. Ecce
hõ. Si regi iuidetis: iam partite. qͥa
deiectum uidetis: flagellatũ est: Iudi
ciis illusus est: alapis cesus est feruet
ignominia frigescat inuidia s ñ re
frigescit: mardescit pociꝰ et increscit.
Cum gͦ uidissent eum pontifices et
nunistri clamabant dicentes crucifi¬
ge crucifige. Dicit eis ꝓuatus. Accipi¬
te eũ uos et crucifigite. Ego enĩ ñ in¬
uenio in co causam. Besponder̃t ei iu-¬
dei. Nos legẽ habemꝰ et scd̾m legẽ de¬
uelut affectate illicito ausu regie po¬
testatis ⁊ tam̃ neutrũ sibi ih̾c m̃dacit̃

Expanded text:
spineam coronam et purpureum vestimespineam coronam et purpureum vestimentum, et dicit eis: Ecce homo. » Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facscilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime viderent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egrediebatur ad eos Jesus, portans spineam coronam et purpureum vestimentum: non clarus imperio, sed plenus opprobrio; et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis: flagellatus est, spinitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, et crucifigite; ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Juaei: Nos legem habemus, et secundum legem deebatur, velut affectaret regnum illicito ausu regiae potestatis, et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter
Abbreviated transcription (Latin):
flagellauit. Hoc pilatꝰ ñ ob aliud fecis¬
se credendus est. nisiut eiꝰ iniuriis uidi
saciati suffice̾ sibi existimarent. et usq
ad enis mortẽ se nire desisterent. Ito hoc
ꝑtinet qd̾̃ idẽ p̾ses cohortẽ suã ꝑmisit¬
ut facẽt qͥue secunt᷑. Et milites plecten¬
tes coronam de spinis imposuert̃ captii
ei Et ueniebant ad eum et dicebant.
Aue rex iudeoꝵ. Et dabant ei ala pas.
ꝑsecutorib libuiss face̾ p̾ferenda sic pan¬
lisꝑ ocultata tremendaq potencia cõ¬
mendabat᷑ prius immittanda pacien¬
cia: sic regnũ qd̃ dehoc mundo ñ erat
suꝑbum mundũ ñ attͦctate pugnan¬
di. s paciendi humilitate uincebat.
sic illud granũ multiplicandum semi¬
nabat᷑ horribili cõtumelia ut mirabi¬
li postularet ingła. Exiit iterũ pilatus
foras: et dicit eis. Ecce ad cluco eũ fo¬
ras. ut cognoscatis quia meo nullã
causam inuenio. Exiit gͦ ih̾e portans

Expanded text:
flagellavit. » Hoc Pilatus non ob aliud fecisflagellavit. » Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet, quod idem praeses cohortem suam permisit facere, quae sequuntur: « Et milites, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti eum. Et veniebant ad eum et dicebant: Ave, rex Judaeorum. Et dabani ei alapas. persecutores libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum qsuperbum mundum, non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate, vincebat. Sic illud granum multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam i
Abbreviated transcription (Latin):
Nullam inuemio in eo causam. Est añ
consuetudo uobis ut unũ dimittã no¬
bis inpascha. uittis gͦ dimittã nobis
regẽ usdeoꝵ: Credo cum dixiss pilatꝰ
qͥd est intas. inmentẽ illi uenisse cõ¬
tino consuetudinẽ indeoꝵ. qͣ solebat
eis dimittere unũ in pascha: Et idco
u̾itas ne mora fieret cum recoluisset
morẽ quo possit eis ꝑ pascha dimitgi.
Hec uͦ consuetudo dimititendi fortassis
ꝓpt̾ pascha apud iudeos remansit ob
memoriam lib̾ationis illoꝵ exegipto qͥ
in pascha lib̾ati sunt aserintute.s omnes
antlientes clamauert rursũ dicentes ñ
hunc s baraban. Erat aũ barabas lat᷑.
Barabas iste filius magistͥ eoꝵ int̾pietat᷑
so est diaboli qͥ magist̾ fuit uel huic latͦ¬
ni inscelere suo uel uide inimpietate
ꝑfidie sue. Non rep̾hendimꝰ ouid̃ĩ qd̃ ꝑ¬
pascha uib̾astis nocentẽ. s qd̃ occidistis
innocentẽ. qd̾ tam̃ uisi fieret: uerum
tur. Tunc gͦ adp̾hendit pilatꝰ ih̾m ⁊

Expanded text:
. Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? « Credo, cum dixisset Pilatus, quid est veritas, in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimitti unus in Pascha: et ideo quid esset veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo possit eis per Pascha dimitti. » Haec vero consuetudo dimittendi, fortassis propter Pascha apud Judaeos remansit, ob memoriam liberationis illorum ex Aegypto, qua in Pascha liberati sunt a servitute. Sed hoc audientes: Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barrabam. Erat autem Barrabas latro. Barrabas iste filius magistri eorum interpretatur, id est, diaboli, qui magister fuit vel huic latroni in scelere suo, vel Judaeis in impietate perfidiae suae. « Non reprehendimus, o Pascha liberatis nocentem, sed quod occidistis innocentem. Quod tamen nisi fieret, verum tur. « Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ bonũ est. Nec tam̃ hoc facit insi
concupiscens adu̾fus carnem sp̃c bomis.
cũ illam crucẽ xp̃i fec̾it inuicus. id est
num nisi ad hileat᷑ siuefrontib credentiũ
siue ip̃i aque ex qua regenerant᷑ siue olco
quo crismate tungunt᷑ siue sacͥficio quo
anuitur: nichil eoꝵ recte ꝑficit᷑. Quomͦ¬
gͦ ꝑ id qd̃ malifaciunt nichil bom sig¬
nificat᷑. quando ꝑ crucẽ xp̃i qm̃ fecer̃t
mali in celebratione sacͣmentoꝵ eiꝰ nob
ea qm̃ diuisio uestim̃toꝵ eius et nmis¬
sa sorte cõpleta est. que deinde nairet
ioh̾es euangłista uideamꝰ. Et milites qͥ¬
dem hec fecer̃t. Stabant aũ iuxta cru

Expanded text:
magnum bonum est? Nec tamen facit hoc, nisi magnum bonum est? Nec tamen facit hoc, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est num nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur, quando per crucem Christi quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum eius bonum tquam divisio vestimentorum ejus etiam missa sorte completa est, quae deinde narret Joannes evangelista, videamus. Et milites quidem haec fecerunt. Stabant a
Abbreviated transcription (Latin):
quuti. Quid enim de ip̃a cruce dictuti
sumꝰ que terte similit̾ abmunicis atq
impiis fcã xp̃o ⁊ impacta est: et tam̃ ea
significar recte intelligit᷑ qd̃ ait apłs.
que sit laticudo. ⁊ longitudo altitudo
et ꝓfundũ. Lata est quippe intransu̾so
lg̾no quo extendunt᷑ pendentis manus.
et significat oꝑa bona inlatitudine ca-¬
ritatis. Longa est a tranlu̾so ligno usq
ad t̾ram ubi dorsum et pedes figunt᷑. et
significat ꝑseueranciam in longitudine
temporis usq ad sinẽ. Aita est incacu¬
ne qd̾ transũso ligno sursũ rursus exten
ac longitudine bene ac ꝑseuerant̃ fiñt
ꝓpt̾ altitudinẽ dininoꝵ facienda sunt
p̾mioꝵ ꝓfunda est in ea ꝑte qua int̾ra
figit᷑ ibi quippe occulta est nec uideri po¬
test s cuncta eiꝰ apparencia et emmencia
inde consurgunt sic̃ bona nr̃a de ꝑfundi¬
tate gr̃e di que comp̾hendi ac diudica¬
ri ñ potest uniu̾sa ꝓcedunt. S et si cͥx
cum passionib et concupiscenciis qͣm

Expanded text:
cuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi mus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est: et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus, Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacumine, quod a transverso ligno sursum rursus extendac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua in terra figitur: ibi quippe occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed etsi crux cum passionibus et concupiscentiis , quam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe caritatẽ que ẽ uinełm ꝑfectionis Si
gͦ caritas suꝑeminen᷑t ^ habet uiam et
suꝑ eminet sciencie et suꝑ omĩa p̾cepta ẽ
m̾ito est uestis qua significat᷑. desuꝑ cõ¬
texta ꝑhibetur. In consutił aũ nealiqnͣ¬
do dissuat᷑. Ad unũ ꝑuenit: qr in unum
eẽnt int̾rogati solus petrꝰ respondit. tues
bo claues regni celor. Tamqmͣ ligandi
et soluendi solius acceꝑit potestatẽ. cũ
Ideo unus ꝓ om̃ib qr unitas est in oĩb.
Unde et hic cum dixisset. desuꝑ cõtexta:
addidit ꝑ totũ. Qd̃ si referamꝰ ad id qd̃
significat. nemo eiꝰ ẽ expers. qͥ ꝑtinere
inueniat᷑ ad totũ. Aquo toto sic̃ greca
indicat lingua. catholica uocat᷑ eccłia.
Insorte aũ qͥd nͥ dlĩ gr̃a cõmendata est:
Sic qͥppe in uno ad om̃s ꝑuenit cũ sorᷤ
om̃ib placuit: qr et di grã munitate
ad om̃s ꝑuenit. Et cũ sors mittit᷑. nõ

Expanded text:
 Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est; merito vestis qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur: et ad unum pervenit, quia in unum essent interrogati, solus Petrus respondit: « Tu es bo claves regni coelorum , » tanquam ligandi et solvendi solus acciperet potestatem, cum Ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde hic cum dixisset « desuper contexta, » addidit « per totum. » Quod si referamus ad id quod significat, nemo ejus est expers qui pertinere inveniatur ad totum: quo toto, sicut Grindicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors mittitur, n
Abbreviated transcription (Latin):
cendo de u̾gine. ut testimonium ꝑ hibe¬
at u̾itati. s qr ñ omium est fĩdes adm̃¬
xit atq ait. Omĩs qui ẽ ex u̾itate an¬
dit meã uocẽ. Audit utiq int̾iorib
aurib id est ob audit mee uoci esd̾ tã
tum dẽ ualet quasi dic̾et credit mͥ. Cũ
itaq xp̃c testimoniũ ꝑhibet u̾itati
ꝓfecto testimoniũ ꝑhibȩt sibi. Eñis qͥpꝑ¬
pe uox est: ego sũ u̾itas hic cõmendat
grãm: ꝑ quã uocati sumꝰ Ait itaꝙ.
Om̃is qui est exu̾itate audit uocem
Non ideo est exu̾itate qr eius audit uo¬
cem. s ideo audit qr exu̾itate est. io est
qr hoc illi donũ exilitate collatũ est: qd̾
qͥd est aliud quãdonantexͦ cred̾e incp̃m:¬

Expanded text:
cendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides, adjunxit atque ait: « Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. » Audit utique interioribus auribus, id estumdem valeret, quasi diceret: Credit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet sibi: ejus quippe vox est: « Ego sum veritas . » Hic commendat gratiam, per quam vocati sumus. Ait itaque: « Omnis qui est ex veritate audit vocem meam. » Non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem, sed ideo audit quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud quam, donante Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tuit contẽpñe cesarẽ auctorẽ potestatis
sue quẽ admodũ legem gentis aliene.¬
Ait adhuc. ꝑilatꝰ gͦ cum audisset hos
sermones. addux̃ foras ih̾m ⁊ sedit pro
tͥbunali in loco qͥ dr̃ lithostratõs. ebrai
ꝓpt̾ euangłiste alt̾ius testimoniũ qui
dix̾. erat aũ hora t̾cia ⁊ crucifixert̃ eũ.
qm̃ magna disceptatio solet ab oriri
cũ ad ip̃m locũ ubi crucifix̾ narratur
uentũ fuerit ut potuerimꝰ si dñs uoluerit
disseremꝰ. Cũ gͦ ꝓtͥbunali sediss pilatꝰ:
dicit iudeis. Ec̃ce rex ur̃. Ini aũ clama¬
bant tolle tolle crucifige eum. Dix eis pi¬
latꝰ. Regem ur̃m crucifigam: Ad huct̾ro¬
rem quẽ de cesare ingesserant suꝑare co¬
natur de ignomenta eoꝵ uolens eos frã¬
gere dicendo. regẽ ur̃m crucifigã. Quos
de ignomenia xp̃i mitigare ñ potuit:
s timore mox uincit᷑. Responderunt ⁊¬

Expanded text:
tuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis tuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc Pilatus, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in lopropter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: « Erat autem hora tertia, et crucifixerum magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum pro tribunali sedisset Pilatus: « Dixit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum! Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? » Adhuc terrorem, quem de Caesare ingesserant, superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere, dicendo: « Regem vestrum crucifigam? » Quos de ignominia Christi mitigare non potuit; sed timore Pilatus mox vincitur: unde
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾e. s tam̃ ⁊ elando fac̾e̾ multomagis ma¬
lum est qmͣ tim̃do. Et sdeo ñ ait uerax ma
etiam se hab̾e intellig̾ct. Neq em̃ ꝓpt̾ ea il¬
lud nullũ est: qr hoc mauis est. Exinde
qͤ rebat pilatꝰ dimitt̾e eũ Auid ẽ hoc esd̃
dictum est exinde quasi antea querebat:
lege suꝑiora et inuemes iam duclũ eũ
querere dimitt̾̃e ihm. Exinde itaq in¬
telligendũ est ꝓꝓt̾ hoc: soest ex hac causa
ne haberet pcc̃m occidendo innoceritẽ
sibi traditũ qmͣuis minus peccans qmͣ
iucłi qui illũ ei tradiderant occidendũ.
Ex inde gͦ id est ideo ne hoc pcc̃m fac̾et.
ñ hunc pͥmo s abinitio querebat eũ
dinutt̾e. Iudĩ aũ clamabant dicentes.
Sihunc dimittis ñ es amic̃ cesaris Omĩs
autẽ qui se regẽ facit. contͣlicit cesari.
Maiorẽ timorẽ seingerere putauert̃ pi¬
scd̃m legẽ debet mori. qr filiũ cli se fecit.
Eoꝵ legem qͥppe ille ñ timuit ut occideree

Expanded text:
cidere: sed tamen id zelando facere multo magis macidere: sed tamen id zelando facere multo magis malum est, quam timendo. Et ideo non ait verax magetiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia hoc majus est. 6. Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Quid est hoc quod dictum est, exinde, quasi antea non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, Propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderant occidendum. Exinde ergo, id est, ideo ne hoc peccatum faceret, non nunc primum, sed ab initio quaerebat eum dimittere. 7. Judaei autem clamabant dicentes: Si huncenim, qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pisecundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Eorum quippe legem ille non timuit ut occideret,
Abbreviated transcription (Latin):
sus p̾toriũ: it̾m dicit ad ihm. Unde estu:
um euangłistaꝵ narrationib repperit᷑.
Et apud principes sacerdotum et apud
adhoc data est de agno similitudo ut in
ubiq respõndit: ñ sic̃ reus siue dolosus
s sicut agnus. hoc est sic̾ simplex atq in¬
nocens ñ apperuit os suũ . Pioinde ubi
ñ respondebat sic̃ ouis silebat ubi respõ¬
debat. sic̃ pastor docebat. Dicamꝰ ergo
testati innocentẽ occidendũ liuore tͣclit:
qmͣ potestas ip̃a eum timores att̾ius ma¬
ioris potestatis occidit. Talem qͥppe ds̃ pi
lato dederat potestatẽ ut eẽt etiam sub
cesaris potestate. Qua ꝓpt̾ ñ haberes inqͥt
adu̾sum me potestatẽ ullam sdẽ quan
Non enim est tantũ ut tibi omimodo li¬
berum sit: ꝓpt̾ea qui tradidit me tibima¬
uis pcc̃m habet. Iue qͥppe me tue potestati
tradidit inuidendo. tu uͦ eandẽ potestatẽ
mine ex̾citurꝰ es metuendo. Nec tim̃do qͥ¬
dem p̾sertim innocente hõ hotem debet oc¬

Expanded text:
um iterum, et dixit ad Jesum: Unde es tu? ium evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud ad hoc data est de agno similitudo, ut in ubique respondit, non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est sicut simplex atque innocens non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat: ubi respondebat, sicut pastor docebat. Dicamus ergotestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa si eum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Pilato Deus dederat potestatem, ut etiam esset sub Caesaris potestate. Quapropter non haberes, inquit, adversum me potestatem ullam, id est, quantnon enim tantum est, ut tibi omni modo liberum sit: propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exserturus es metuendo. Nec timendo quidem, praesertim innocentem, homo hominem debet oc
Abbreviated transcription (Latin):
hac renatꝰ sum s ad hoc natꝰ sum: sic̾
ait ad hoc ueni inmundũ In greco
namq euangłio nichil est huiĩ locuti¬
onis ambiguũ. Unde manifestum
est eũ temporalẽ natiuitatẽ suã hic
cõmemorasse. qua incarnatꝰ̾ uenit in
mundum: non illam sine intrio qͣ d̃s
erat. ꝑ que pat̾ condidit mundum.¬

Expanded text:
 sum, vel ob hoc natus sum, sicut ait: « Ad hoc veni in mundum. » In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quam Pater condidit mundum
Abbreviated transcription (Latin):
si. qͥ uias uite quasi difficiles ingre¬
di metuunt. et tam̃ in suis miqͥta¬
tib iac̾e ñ formidant. Quoꝵ ꝑsonã
pecrꝰ hic in se exprimit: cũ uiso mira¬
culo piscium ꝓcidit ad genua ihu:
dicens. Exi ame: quia hõ pcc̃or sũ

Expanded text:
si, vias vitae quasi difficiles ingredi metuunt, et tamen in suis iniquitatibus jacere non formidant. Quorum personam Petrus hic in se exprimit, cum viso miraculo piscium, procidit ad genua Jesu, dicens: « Exi a me, quia homo peccator sum,
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. ne magnitudiine pcc̃oꝵ desꝑent.
Ubi manifeste minist̾ium p̾dicandi
qd̾ ei cõmendat᷑s erat p̾dicit cũ ait.
Ex hoc enim: iam hoĩes eris capiens.
Non em̃ officiũ piscandi uetuit: s
Nam post dñi resurrectionẽ. legimꝰ
eum esse piscatũ. Et pulchre qͥ pisca¬
tor erat pisciũ piscator hoĩm futurꝰ
p̾dicit᷑: ut sic̾ mat̾iali rete pisces de
ꝓfundis gurgitib ad litus traheie
solebat. ita sꝑitali p̾dicatione hoĩes
de amaris mundi fludib ad fidem
traheret. Et subductis ad t̾ram nam¬
b: relictis om̃ib secuti st̾ cum. Nõ
putandum est hanc eandem c̃ẽ uo¬
cationẽ: qua matheus binos de na¬
uicłis discipłos ad dñm sequendũ
uocatos narrat. Non emm hic ab
illo uocati cẽ dicunt᷑. s uiso mira¬
culo pisciũ subductis ad t̾ram na¬
uib relidis om̃ib secuti sunt illũ.¬

Expanded text:
detur, ne de magnitudine peccatorum desperent. detur, ne de magnitudine peccatorum desperent. Ubi manifeste ministerium praedicandi, quod ei commendaturus erat, praedicit, cum ait: « Ex hoc enim jam homines eris capiens. » Non enim officium piscandi vetuit, sed Nam post Domini resurrectionem legimus eum isse piscatum. Et pulchre, qui piscator erat piscium, piscator hominum futurus praedicitur, ut sicut materiali reti pisces de profundis gurgitibus ad littus trahere solebat, ita spiritali praedicatione homines de amaris mundi fluctibus ad fidem traheret. « Et subductus ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt illum. » Non putandum est hanc eamdem esse vocationem, qua Matthaeus binos de naviculis discipulos ad Jesum sequendum vocatos narrat. Non enim hic ab illo vocati esse dicuntur, sed viso miraculo piscium, subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suadet. Horũ gͦ subiectionẽ signi¬
ficauit petr̃: in eo qd̃ ꝓcidit ad genu¬
a ihu. Moꝵ uͦ prauitatẽ: in eo qd̾ ait.
exi ame: quia hõ pcc̃or sum clñe. S
qͥd sꝑitales magistri agere debeant:
ille pastor pastoꝵ suo exemplo often¬
dit. qͥ ñ a rogante symone recessit:
s ei sꝑitalẽ doct̾nam impendit. Nõ
enĩ ꝓpt̾ subiectos suꝑbos deserendi
sunt humiles. s pocius cum bonis
corrigench et tolerandi sunt mali:
clicente salomone. Si sp̃c potestatẽ
habentis ascend̾it suꝑ te locum tuũ
ne dimiseris. Stupor enim curunde¬
derat eum et om̃s qui cum illo erãt
incapt᷑a piscium qmͣ ceꝑant. Quia
isti discipuli duum misterii ad huc
capaces minus erant: in subitanea
captura piscium ñ solum stupore.
s etiam timore cirrundati sunt. S
totũ fragilitatẽ dñs consolatur. cũ
pacientẽ symonẽ confortat dicens.
Noli timere. Immo in paciente ħymo¬
ne ommes penitentes confortare ui¬

Expanded text:
orum ergo subjectionem significavit Petrus, eo quod procidit ad genua Jesu; morum vero pravitatem, in eo quod ait: « Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. » Sed quid spiritales magistriagere debeant, ille pastor pastorum exemplo suo decet, quia non a rogante Simone discessit, sed spiritalem doctrinam impendit. Non enim propter abjectos superbos deserendi sunt humiles, sed potius cum bonis corrigendi et tolerandi sunt mali, dicente Salomone: « Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . » « Stupor enim circumdederat eum, et omnes qui cum illo erant, in captura piscium quam ceperant: isti discipuli divini mysterii adhuc capaces minus erant, subitanea captura piscium non solum stupore, sed etiam timore circumdati sunt. Sed eorum fragilitatem Dominus consolatur, cum paventem Simonem confortat, dicens: « Noli timere. » Imo in pavente Simone omnes poenitentes confortare vi
Abbreviated transcription (Latin):
inueniant᷑: illius exemplũ mit¬
tantes de qͦ scͥptum est. Cepit ih̾e
fac̾e et docere. uel alit̾. Lauant pis¬
catores recia sua. quando p̾dicato¬
res suam doct̾nam subtilit̾ exami¬
uant et discutiunt: ne aliqͥt in ea
herecicũ aut ꝑu̾sum sonet. Ascen¬
dens aũ mnunam nauim que erat
symonis. rogabat eum ut a t̾rare¬
duc̾et pusillum. Et sedens: docebat
de naincła turbas. Nauis symoĩs
primitiua est eccł̃ia exuideis collec

Expanded text:
exemplum imitati, de quo scriptum est: « Coepit Jesus facere et docere . » Vel lavant piscatores retia sua, quando praedicatores suam doctrinam subtiliter examinant et discutiunt, ne aliquid in ea haereticum aut perversum sonet. « Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogabat eum ut a terra reduceret pusillum. « Et sedens, docebat de navicula turbas. » Navis Simonis, primitiva Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tium implet᷑ et usq ad finẽ scłi im¬
plebit᷑. ꝑiclitant᷑ autẽ naues s non
m̾guntur: qr sepe ꝑsecutionib here¬
ticoꝵ eccłia concussa est. Sepe falsoꝵ
frm iniqua oꝑatione cõmota. s mer¬
gi ñ potuit. quia xp̃m infundam̃to
habuit ip̃o dicente. Suꝑ hanc petͣm
edificabo eccłiam meã: et porte infe
sic̾ alibi ait: uenerunt flumina et
flauert̃ uenti et impegerunt in do¬
mum illam et ñ cecidit. fundata e¬
nim erat supͣ firmã petrã. Qd̃ cum¬

Expanded text:
finem saeculi implebitur. Periclitantur autem naves, sed non merguntur, quia saepe persecutionibus haereticorum Ecclesia concussa est, saepe falsorum fratrum iniqua operatione commota, sed mergi non potuit, quia Christum in fundamento habuit, ipso dicente: « Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam , » epluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit, fundata enim erat supra petram . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
iutenciam agite: appropinqͣuit emĩ
regnũ celoꝵ. Sunt etiam ałii qͥ carna¬
lit̾ uiuentes: qui spitalum rectoꝵ. dis¬
ciplinam imꝑnum ẽẽ arbitrant᷑. Et
dum eis sꝑitale magist̾ium onerosũ
uidet᷑: igum eccłiastici regiminis a
sins ceruicib excut̾e conant᷑. Cũq ꝑ¬
etiam moꝵ pͣuitate sꝑitales magr̃os¬

Expanded text:
 appropinquabit enim regnum coelorum . » Sunt etiam et alii, qui carnaliter viventes, spiritualium rectorum disciplinam imperium esse arbitrantur, et dum eis spiritale magisterium onerosum videtur, jugum ecclesiastici regiminis a suis cervicibus excutere conantur. Cumque petiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa multitucdinis credentiũ erat cor
unum et anina una. Nec quisqin
eoꝵ que possidebat suũ aligusd esse
dicebat s erant ilł omĩa cõmunia.
Docebat aũ de nauicła turbas: qui¬
a p̾dicatores sc̃i ñaliam qm̃ eccliasti¬
cam debent insinuare doctͥnam. Ut
cessauit autẽ loqͥ: dix̾ ad symonem.
Duc maltũ. Notandum qd pͥmum
a t̾ra nauim pusislum reduc̾ẽ iussit:
nunc autẽ maltum dnc̾e iubet oftẽ¬
doctorib inp̾dicatione Infirmi enĩ
auditores ñ fubito ad ꝓfinida miste¬
rioꝵ sunt int̾ducendi: s prius pusil¬
lum a t̾ra submouencli id ẽ at̾rens
curis et carnalib actib separandi.
Hꝯ oꝵ fragilitatẽ dñs tolerandam in¬
sinuat cum symoni p̾cipit ut naiũ
pufillum a t̾ra reducat. Nec ꝓpt̾ tales
deserendi sunt ꝑfecti: s ad afta miste¬
re uoluit quando symoni dix̃. duc in¬

Expanded text:
a multitudinis credentium erat cor unum et anima una. Nec quisquam eorum quae possidebat, suum aliquid esse dicebat, sed erant illis omnia communia . Docebat autem de navicula turbas, quia praedicatores sancti non aliam quam ecclesiasticam debent insinuare doctrinam. « Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum. » Notandum quod primum a terra navem pusillum nunc autem in altum ducere jubet, ostendoctoribus in praedicatione. Infirmi enim auditores non subito ad profunda mysteriorum sunt introducendi, sed prius pusillum a terra submovendi, id est, a terrenis curis et carnalibus actibus separandi. Horum fragilitatem Dominus tolerandam insinuat, cum Simoni praecipit ut navem pusillum a terra reducat. Nec propter tales deserendi sunt perfecti, sed ad alta mystere voluit, quando Simoni dix
Abbreviated transcription (Latin):
creclit᷑os: unum ex iudeis ⁊ alterũ
ex gentib. Non qd̃ munitate ficd̃i
diuisio sit: s quia ex utͦq ppło ec
in eum credituri ẽent. Noinit em̃
dñs qͥ sunt eius. Nam uid̾e clĩ elig̾e
indi te. Piscatores autẽ descenderãt:
et lauabant recia. Piscatores eccłie¬
sunt doctores. Quoꝵ priores apli fu¬
erunt: qui retia sue predicationis
inmundum extendentes multos
ex utͦq ppło infide ceperunt. De qͥ¬
QRecia: doctnam predicationis sig¬
nificant. Que dum diu̾sis patrũ sen¬
tenciis roborat᷑: quasi uariis filis cõ¬
texta ligatur. Et pulchie recia doc¬
tͥnam p̾dicatioĩs significant. qͥa
sic̃ retia piscel quos capiunt retinẽt.
ita p̾dicatio u̾itatis qͦs infide capit¬
ñ facile amittit. Unde bene retia:
quasi retinencia sunt uocata. La¬
uant enim piscatores recia sua: qñ¬
do sc̃i predicatores castigant corpꝰ
suũ et seruituti subitiunt: ne alit̾

Expanded text:
unum ex Judaeis, alterum ex gentibus: non quod in unitate fidei divisio sit, sed quia ex utroque populo in in eum credituri essent. Novit enim Dominus qui sunt ejus. Nam videre, eligere tores autem descenderant, et lavabant retia. » Piscatores sunt Ecclesiae doctores, quorum priores apostoli fuerunt, qui retia suae praedicationis in mundum extendentes, multos ex utroque populo in fide ceperunt, de quRetia doctrinam praedicatorum significant, quae dum diversis Patrum sententiis roboratur, quasi variis filis contexta ligatur. Et pulchre retia praedicatorum doctrinam significant, quia sicut retia pisces quos capiunt, retinent, ita praedicatio veritatis, quos in fide capit, facile non amittit. Unde bene retia, quasi retinentia sunt vocata. Lavant autem piscatores retia, quando sancti praedicatores castigant corpus suum, et servituti subjiciunt; nec aliter
Abbreviated transcription (Latin):
sine dulces nocare inare: sic̃ ingenesi
scͥptum est. Congregationes q acͣsꝵ
appellait maria. Sꝑitalit̾ aũ hoc
mare mundũ significat id ẽmũdi
amatores: quia sic̾ mare sẽꝑ fluctu¬
at nec quietũ stare ualet. ita mũ¬
dus diu̾sis ꝑturbatioĩb et ftuctua¬
tionib cõmouet᷑. sic̃ ꝑ psalmistã
dicit᷑. Cõmouisti dñe t̾ram: et cõ¬
do. decrescit moriendo. Eĩeuatꝰ in ꝓs¬
stagnum stetit: qnͣdo sic̾ ait apls se¬
met ip̃m exinaniuit formã serui ac¬
cipiens insimilitudinẽ hoĩm factꝰ
et habitu iuentꝰ ut homo. Et pul¬
chre ñ instagno s secus stagnũ sta¬
re dicit᷑: quia uenit in mundũ per
nat᷑am. s alienus fuit a mundo ꝑ
culpam: teste apło petͦ. Qui peccatũ
non fecit nec muentus est dolus in
ore eiꝰ. Secte qͦq ñ ambulasse nec ꝑ¬
transisse s stetisse dr᷑. nimirũ osten¬
dens seip̃m ẽẽ qui ꝑ diuinitatis po¬
tenciã semꝑ in cõmutabit ꝑmanet

Expanded text:
ces, vocare mare, sicut in Genesi scriptum est: « Congregationesque aquarum appellavit maria . » Spiritaliter autem hoc mare mundum significat, id est mundi amatores. Quia sicut mare semper fluctuat, nec quietum stare valet, ita mundus diversis perturbationibus et fluctuationibus commovetur, sicut per Psalmistam dicitur: « Commovisti, Domine, terram, et condo, decrescit moriendo; elevatur in prosstagnum stetit, quando, sicut ait Apostolus, « semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Et pulchre non in stagno, sed secus stagnum stare dicitur, quia venit in mundum per naturam, sed alienus fuit a mundo per culpam teste apostolo Petro: « Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . » Recte quoque non ambulasse, nec pertransisse, sed stetisse dicitur: nimirum ostendens seipsum esse, qui per divinitatis potentiam semper inc
Abbreviated transcription (Latin):
nunciaui et locutꝰ sum. multiplicati
sunt suꝑ nimerã. Et pulchie milla
piscatione que post resiurectionẽ fc̃a est
in dext̾am ꝑtem nauigii recia missa cẽ
legunt᷑: qura sic̃ ꝑ sunstram p̾sens ui¬
ta. ita quoc ꝑ dext̾am sempit̾na fig̾at᷑:
sicut ꝑ salomonẽ dicit᷑. Leua eiꝰ sub ca¬
pite meo: et dext̾a illius amplexabit᷑
me. In hac piscatione queante resur¬
rectionẽ facta est boni et mali pisces
capti cdicunt᷑. milla uͦ soli boni. qͥ a
in p̾senti eccl̃ia bom et mali inueniun¬
tur: in semptt̾na uͦ urta nemo malus
ip̃i eccl̃iam uariis heresib scusde cona-¬
ti funt qui mea ꝑfidem capti tenebã
ñ erant ex nob̃. S quia numerꝰ elec¬
toꝵ si solum exiuideis s etiam ex gen¬
tib colligendus erat recte sub infeit᷑.
Et annuerunt sociis qui erant in alia
naui ut uenirent et aduuarent eos.
Aua nam ut suꝑus dixim̃. eccłia est
ex gentib uocata. Annuerunt eigo
sociis qui erant in alia naui. ut ue¬

Expanded text:
nuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . » Et pulchre in illa piscatione, quae post resurrectionem facta est, in dexteram partem navigii retia missa esse leguntur, quia sicut per sinistram praesens vita, ita quoque per dexteram sempiterna figuratur, sicut per Salomonem dicitur: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » In hac piscatione, quae ante resurrectionem facta est, boni et mali pisces capti dicuntur, in illa vero soli boni: quia in praesenti Ecclesia boni et mali inveniuntur, in sempiterna autem vita nemo malus ipsi Ecclesiam variis haeresibus scindere conati sunt, qui in ea per fidem capti tenebantnon erant ex nobis . » Sed quia numerus electorum non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus colligeannuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. » Alia navis, ut supra diximus, Ecclesia est ex gentibus vocata. Annuerunt ergo sociis qui erant in alia navi, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
sum d̾s̃ et ñ mutor. Sine c̾te secus
stagnum stat. quia resurgens amor¬
tuis carnẽ qmͣ ex nob̃ assumpsit
in littore incorruptionis constitu¬
it. ac ꝑ hoc sic̾ ip̃e incõmutabilis ẽ:
ita electos et̾na incõmutabilitate
firmat. Turbe aũ que ad eum iriu¬
erunt amore u̾bi d̃i multitudiẽm
fidelium significant: qui ei credendo
⁊ amando appropinquant. Deqͥbus
gentes quascũq fecisti uenient ⁊ ad¬
tium ñ solum exuideis s etiam ex gẽ¬
tib fcã erat. recte subdit᷑. Et uidit
duas naues stantes secus stagnum.

Expanded text:
Deus, et non mutor . » Sive certe secus stagnum stat, qui resurgens a mortuis, carnem quam ex nobis assumpsit, in littore incorruptionis constituit. Ac per hoc sicut ipse incommutabilis est, ita electos suos aeterna incommutabilitate firmat. Turbae autem quae ad eum irruerunt amore verbi Dei, multitudinem fidelium significant, qui ei credendo et amando appropinquant, de quibugentes quascunque fecisti, venient et adtium, non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus futura erat, recte subditur: « Et vidit duas naves stant
Abbreviated transcription (Latin):
cialit̾ est cõmissa: qm̃ minitio sue
predicationis multi iudeoꝵ ꝑ eũ
crediderunt. quando eo p̾dicante
una die crediderunt duo milia. al¬
sacerdotum obediebant ficłi. Im cnĩ
a dño dictum est. Tu es petrꝰ et suꝑ hãc
petram cdificabo eccłiam incam. et

Expanded text:
cialiter ei est commissa: quoniam in initio suae praedicationis, multi Judaeorum per eum crediderunt, quando eo praedicante una die crediderunt tria sacerdotum obediebat fidei. Illi enim a Domino dictum est: « Tu es Petrus, et super hanc petram aedifi