comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ptholomeus diuidit hmͦ. Uocũ aliȩ sunt unisonȩ. aliȩ
to . Non unisonȩ uͦ quando . ẽ. alia grauior alia acutior
Harum partim Ita sunt ut earũ int̾se differentia Cõ¬
munifine iungatur. Non enĩ discreta.ẽ. sed agraui in
acutũ ita deducit᷑ ut Continua uideat᷑. Alie uͦ s̃ ñ uniso¬
nȩ quarũ differentia silentio int̾ueniente distinguit᷑.
nubib arcus aspicit᷑. Ita colores sibim& s̃pximi ut ñ sit
certus finis cũ alt̃ ab alt̃o disgregatur. Sed ita ũbigra¬
tia arubro discedit ad pallidũ. ut ꝑc̃tinuã diminutio¬
nẽ insequentẽ uertat᷑ colorẽ. Nullo medio certoque
int̾ ueniente qͥ utrosq distinguat. Ita etiã fieri sol&
inuocib ut siquis ꝑcutiat ueruũ eũq dũ ꝑsutit torq¬
at. euenit ut in principio pulsus grauior sit. Dũ tor¬
quetur uͦ uox illa tenuet᷑. Continuisq fiant grauis uocis
sonitum Etacutȩ
Etacutȩ. QUAE UOCES ARMONICE SINTAE

Expanded text:
Ptolomeus dividit hoc modo. Vocum alie sunt unisone, alie to. Non unisone, vero quando alia gravior, alia acutior. Harum alie partim ita sunt, ut earum inter se differentia communi fine iungatur. Non enim discreta est, sed a gravi in acutum ita deducitur, ut continua videatur: alie vero sunt non unisone, quarum differentia silentio intenim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certoque interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero vox illa tenuetur, continuique fiant gravis vocis sonitus et acutae. CAPUT V. Quae voces enharmoniae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
MACHI QUAE QUIBUS CONSONANTIIS OEEONANT᷑
ed nichomachus non eandẽ. ẽẽ . eis arbitrabatur c̃¬
trariã positionẽ. sed potius ut unitas mnerithmecicis
Crementi erat diminutionisq principium. Ita etiam
diapason sẏmphoniã reliquarum . eẽ. principiũ. Illas
uͦ sibi incontraria diuisione posse constitui. to uͦ facilius
erit Cognitũ siprius ꝑuideatur innumeris. Constitua¬
tur gͥ unitas duaeq abea partes fluant. una multipli¬
cis alia diuisignis. Sitq haec formula. dimidiũ u¬
Etad hunc modũ ad infinita progres parstt¬
sio .ẽ. binarius enĩ unitatis duplus: s̃. pars qͣrta
Contraria uͦ eius pars eiusdẽ dimidi parsqͥnta¬
aetatũ unitatis ostendit .iii. Triplus & contraria pars
t̃tia. Quattuor quadruplus parsq Contraria quarta.
atq ita crescendi et dicrescendi insimplici: ẽ. unitate pͥn¬
cipiũ. Ioẽ nunc gͥ ad consonantias uertamus. Fritgͥ dia¬
pason quidẽ q̃ dupla .ẽ. supp̃mi loco pͥncipii. Quͦ reliq̃

Expanded text:
machi quae quibus consonantiis apponantur. Sed Nicomachus non eamdem esse eis arbitratur contrariam positionem. Sed potius ut unitas in arithmeticis crementi erat diminutionisque principium, ita etiam diapason symphoniam reliquarum esse principium, illas vero sibi contraria divisione posse constitui; id vero facilius erit cognitu si prius praevideatur in numeris. Constituatur igitur unitas, duaeque partes ab ea fluant, una multiplicis, alia divisionis. Sitque haec formula: Et ad hunc modum ad infinita progressio est. Binarius enim unitatis duplex est. Contraria vero ejus pars eisdem dimidium unitatis ostendit. Tres triplus et contraria pars tertia. Quatuor quadruplus, parsque et contraria quarta. Atque ita crescendi et decrescendi in simplici est unitate principium. Idem igitur nunc ad consonantias convertamus. Est igitur diapason quae dupla
Abbreviated transcription (Latin):
diatessaron quad ruplȩ proplȩ proportioni q̃ ẽ. bis dia¬
pason incontrarium diuidatur. Dupla uͦ q̃m nullã habo
oppositã proportionẽ. nec ullius ipsa sesqualt̃a . ẽ. aut ex¬
tat numerus cuipossit binarius qui primus. ẽ. duplus suꝑ¬
particulari proportionẽ coniungit talẽ formã contra¬
riae proportionis excedit. atq idcirco scđm nichomachũ
diapason consonantiarũ pͥncipiũ ten& hmͦ.
Sedquamuis ita sose habeat inquit. melius oiar¬

Expanded text:
tioni, quae est bis diapason, in contrarium dividatur. Dupla vero quoniam nullam habet oppositam proportionem, nec ullius ipsa sesquialtera est, aut exstat numerus cui possit binarius, qui primus est duplus, superparticulari proportione conjungi, talem formam contrariae proportionis excedit. Atque idcirco secundum Nicomachum diapason consonantiarum principium teneat hoc modo: Sed quamvis ita sese habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sesqui t̃tius uͦ quad ruplo quod tali argum̃tatione ꝓha¬
bitur. łoẽ enĩ primus . ẽ. ses qualt̃. qui pͥmus triplus. ẽ.¬
principał scilic& unitatis. Nam t̾narius idẽ pͥmus tri¬
plus. ẽ siunitati. idẽ pͥmus sesqualt̃ si binario cõparet᷑
Rursus idẽ t̾narius eius differentiae quam adbinariũ
facit cuius naturalit̃ positus probatur. ẽẽ. sesqualt̃ tri¬
plus .ẽ. Cum gͥ iure sesqualt̃ triplici opponatur diapen
Rursus quadruplus sesqui t̃tii Contrariã diuisionem
ten&. Nam qui .ẽ. pͥmus quadruplus. idẽ rursus pͥm
sesqui t̃tius inuenitur hmͦ. Quat̾narius quippe pͥm .ẽ.
quadruplus si unitati pͥmus sesqͥ t̃tius sit̃nario cõparo.
rursus eius differentiae quã int̃se det̃nariũ teno. ipsefit

Expanded text:
umentatione probabitur. Idem enim primum est sesquialter, qui primus triplus principalis, scilicet unitatis. Nam ternarius idem primus triplus est, scilicet unitati. Idem primus sesquialter, si binario comparetur. Rursus idem ternarius ejusdem differentiae quam ad binarium facit, cujus naturaliter positus probatur esse sesquialter, triplus est. Cum igitur jure sesquialter triplici opponatur, diapenRursus quadruplus sesquitertii contrariam divisionem tenet. Nam qui est primus quadruplus, idem rursus primus sesquitertius invenitur hoc modo. Quaternarius quippe primus est quadruplus, si unitati primus sesquitertius, si ternario comparetur. Rursus ejus differentiae, quam inter se ac ternarium tenet, ipse fit
Abbreviated transcription (Latin):
nantiarũ p̃cedere suꝑ particularitates seqͥ sicut paulo
añ discripsimus. Cum gͥ sit consonantia duarum uocum
rata ꝑmixtio. Sonus uero modulata uocis casus. una in¬
tentione productus. Sitq idẽ minima particula modu¬
lationis. Om̃is uero sonus const& impulsu. pulsus uero
Om̃is exmotusit. Cumq motuũ alii sint aequales : In

Expanded text:
 superparticulares sequi, sicut paulo ante descripsimus. Cum igitur consonantia sit duarum vocum rata permixtio, sonus vero modulatae vocis casus, una intentione productus, sitque idem minima particula modulationis, omnis vero sonus constet impulsu. Pulsus vero omnis ex motu fiat, cumque motuum aliqui sint aequales,
Abbreviated transcription (Latin):
son acdiapente sit. Diatessaron uͦ & tonus diapente con¬
stituunt. Sint enim diapason quidẽ .iii. & ui. diatessa¬
son. acdiapente .iii. & rx. Frit gͥsic tripla proportio.iii.
UI .UIII.ix. Sed quanquã dehis multa nichomachus. nos
tam̃ qua potuimus breuitate partimea ipsaq̃ pythago¬
rici affirmant ꝓm̃tes partim exhis dẽ quadam conse¬
quentia argum̃tantes probauimus. Si diatessaron Con¬
sonantiae diapason addatur Consonantiã exhis Coniun¬
gi non posse. Quid uero de his sentiat ptolomeus poste¬
rius apponã. Sed dehis hactenus. Nunc de semitoniis c̃¬
side randũ. ẽ¬

Expanded text:
son ac diapente sit. Diatessaron enim et tonus diapente conson ac diapente sit. Diatessaron enim et tonus diapente constituunt. Sit enim diapason quidem 3 et 6; diatessason ac diapente 3 ac 9: erit igitur sic tripla proportio 3, 6, 8, 9. Sed quanquam de his multa Nicomachus, nos tamen qua potuimus brevitate partim ea ipsa quae Pythagorici affirmant promentes, partim ex eisdem quaedam consequentia argumentantes, probavimus, si diatessaron consonantiae diapason addatur, consonantiam ex his conjungi non posse. Quid vero sentiat de his Ptolemaeus, posterius apponam. Sed de his hactenus; nunc de semitoniis considerandum e
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̃narium somparatus hab& eum bis. Sed nesit multi¬
plex hab&ꝰ etiã eius aliquas partes. neq eas simplices.
Duab enĩ eum suꝑuenit unitatib q̃ s̃ duas t̃tiae partes
t̃narii quẽ pͥmũ t̾minũ minimũq locauimus. Sintigit᷑
t̃mini hi .iii.ui.uiii. Illud quoq quod int̃duas sibi con¬
tinuas Consonantias cadit. Etem̃ neq duplum.ẽ. inte¬
grum utdia pason c̃sonantiã ꝓdat. neq triplũ ut dia¬
pason acdiapente efficiat symphoniã cuisitonus addat᷑
moxtriplũ modũ ꝓportionis efficiat. q̃m eni diapason
acdiapente sibim& iunctȩ efficiunt triplũ. diatessaron
uꝰ ettonus diapente. consonantiam iungunt. si diapason
consonantiae addatur diatessaron in consonum fit. qm
int̃ duplicẽ et triplicẽ nulla pot. ẽ. naturalit̃ proportio
multiplicitatis intellegi. Qđ si ei adicio tonũ fio& diapa¬
sondiatessaron ettonus quod in his distabit utrum diapa¬

Expanded text:
ad ternarium comparatus habet eum bis. Sed ne sit multiad ternarium comparatus habet eum bis. Sed ne sit multiplex, habet etiam ejus aliquas partes, neque eas simplices. Duabus enim eum supervenit unitatibus, quae sunt duae tertiae partes ternarii, quem primum terminum minimumque locamus. Sint igitur termini hi, 3, 6, 8. Illud quoque quae inter duas sibi continuas consonantias cadit, etenim neque duplum est integrum, ut diapason consonantiam prodat, neque triplum, ut diapason ac diapente efficiat symphoniam. Cui si tonus addatur, mox triplum modum proportionis efficiet. Quoniam enim diapason ac diapente sibi junctae efficiunt triplum, diatessaron vero et tonus diapente consonantiam jungunt, si diapason consonantia addatur diatessaron, inconsonum fit, quoniam inter duplicem ac triplicem nulla potest naturaliter proportio multiplicitatis intelligi. Quod si ei adjicio tonum, fit diapason, diatessaron, et tonus, quod nihil distabit utrum diapa
Abbreviated transcription (Latin):
sonantiae consonantus suꝑpositȩ alias quasdã con¬
sonantias effecerunt. Nam diapente ac̃diatessaron iunc¬
tȩ dipason ut dictum . ẽ. creant. Huic uͦ io ẽ. diapason
rursus sidiapente simphonia iungat᷑ fit sonsonantia q̃
exutrisq uocabuł nuncupatur. Diapason scilico ac̃ dia¬
pente: Cui si diatessaron at datur fitbis dia pason q̃qua¬
druplam proportionẽ ten&. Quid gͥ sidiatessaron ac
diapason consonantias coniungamus. Vllam ne scđm
pithagoricos efficient consonantiã minime. Mox eñi
insuꝑ partiens in aequalitatis genus cadit. nec seruat
ł mułtiplicitatis ordinẽ ł super particularitatis simplici¬
tatẽ. Age enĩ statuant᷑ numeri quib id facilius appbem
Sit eñĩ t̾narius Cuius sit senarius duplus. scilic& indiapa¬
son proportione consistens. huicaptetur sosqui tertia
quam diatessaron. ẽe. p̃diximus ut octonarius. Is eñi do
senarium diatessaron proportionẽ ten&. qui octonarius

Expanded text:
sonantiae consonantiis suppositae alias quasdam consonantiae consonantiis suppositae alias quasdam consonantes efficere. Nam diapente ac diatessaron junctae, diapason ut dictum est creant; huic vero, id est diapason, rursus si diapente symphonia jungatur, fit consonantia, quae ex utrisque vocabulis nuncupatur, diapason scilicet ac diapente. Cui si diatessaron addatur, fit bis diapason, quae quadruplam proportionem tenet. Quid igitur si diatessaron ac diapason consonantias jungamus, ullamne secundum Pythagoricos efficient consonantiam? Minime. Mox enim in superpartiens inaequalitatis genus cadit, nec servat vel multiplicitatis ordinem, vel superparticularitatis simplicitatem. Age enim statuantur numeri quibus id facilius approbemus: sit enim ternarius, cujus sit senarius, duplus scilicet, in diapason proportione consistens. Huic aptetur sesquitertia quam diatessaron esse praediximus, ut octonarius. Is enim ad senarium diatessaron proportionem tenet, qui octonarius
Abbreviated transcription (Latin):
TERTIA ESSE TONUM INSES QUI OCTAUA.
icoaũ q̃m propriȩ diapente insesqualt̾a diates¬
saron insesqui t̃tia proportione consistit. Qm
eñ ĩt̃ utrasq proportiones sesqualt̾a scilic& etsesqui
t̃tia. ses quałt̃a maior ẽ. sesqui t̃tia minor . q̃mq in con¬
sonantiis diapente maior diatessaron minor appar&
Fritgͥ diapente quidẽ insesqualt̾a. diatessaron uͦ in pro¬
positione sesqui t̃tia Collocanda. Quod si indiatessaron a
diapente consonantia subtrahamus. Relinquitur spa¬
tium qđ dr̃tonus. Sesqui t̃tium uͦ si proportioni sesqual¬
t̃ȩ minuamus relinquitur sesqui octaua proportio. quo
illud appar& diapente acdiapason intriplici propor¬
tione Constitui. Sed siquis triplici proportioni sesqui¬
t̃tiam habitudinẽ iniungat quadruplam facit. Igitur
si diapente ac diapason consonantiis diatessaron sympho¬
nia iungatur fitquatruplum spatiũ uocũ quod bis dia
ed inhis illud diligens lestor agnoscat quod con¬

Expanded text:
tertia esse, tonum in sesquioctava. Dico autem quoniam proprie diapente in sesquialtera, et diatessaron in sesquitertia proportione consistit. Quoniam enim inter utrasque proportertiam, sesquialtera est major et sesquitertia minor, quoniamque in consonantiis diapente major, diatessaron minor, appareErit igitur diapente quidem in sesquialtera, diatessaron vero in proportione sesquitertia collocanda. Quod si diatessaron a diapente consonantiam subtrahamus, relinquitur spatium, quod dicitur tonus. Sesquitertium vero si proportioni sesquialterae minuamus, relinquitur sesquioctava proportio. Quo  apparet diapente ac diapason in triplici proportione constitui. Sed si quis triplici proportioni sesquitertiam habitudinem jungat, quadruplam facit. Igitur si diapente ac diapason consonantiis diatessaron symphonia jungatur, fit quadruplum spatium vocum, quod bis diapecundum Pythagoricos. Sed in his illud diligens lector agnoscat, quod con
Abbreviated transcription (Latin):
V. tetrachorda. hypaton
meson. Rnẽ menon. die¬
zeugmenon. hyꝑbolaeon.
In his om̃ib scđm diatonũ¬
ꝑsemitoniũ tonũ ectonũ¬
Inunũ tetrachordo. Rur¬
sus in alio semitoniũ tonũ¬
actonũ acdeinceps. ideoq¬
ꝑtonũ ac ꝑtonũ ꝓgrediatur. Chroma aũ qđ dr̃color
quasi iã ab huiusmodi intentione pͥma mutatio. Can¬
tat᷑ ꝑ semitoniũ semitoniũ & tria semitonia. Tota eñi
diatessaron Consonantia duoꝵ tonoꝵ ẽ. Ac semitonio.
sed nonpleni. Tractũ ⁊ aũ ħ uocabulũ ut dicerxtur chro¬
ma. a suꝑficieb q̃ cũ ꝑmutant᷑ in aliũ traenseunt colorẽ
Enarmoniũ uͦ quod .ẽ. magis Coaptatũ . ẽ. qđ cantatur
In om̃ib tetrachordis ꝑdiesin. Et diesin. Etdiatonũ. Die¬
sis aũ semitonii dimidiũ ut sit triũgenerũ discriptio
ꝑom̃a tetrachorda discuirens ħmͦ

Expanded text:
 tetrachorda, hypaton meson, synemmenon, dizeugmenon, hyperboleon: In his omnibus diatosemitonium, tonum et tonu tetrachordo. Rusus in alio per semitonium, tonuac deinceps. Ideoqtonuquasi jam ab hujusmodi intentione prima mutatio cantatur per semitonium et semitonium et tria semitonia. Tota enim diatessaron consonantia est duorum tonorum ac semitonii, sed non pleni. Tractum est autem hoc vocabulum ut diceretur chroma a superficiebus, quae cum permutantur, in alium transeunt colorem. Enharmonium vero quod est magis coaptatum, est quod cantatur in omnibus tetrachordis per diesin et diesin et diatonum. Diesis autem est semitonii dimidium, ut sit trium generum descriptio, per omnia tetrachorda discurrens hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos a mese octaua ẽ. re¬
sonans. Cum ea diapason¬
simphoniam eademq ad¬
ad lychanos hypatonre¬
sonat diatessaron ad quartam scilic&ꝰ q̃ lẏchanos hy¬
paton ad mesen resonat diapente symphoniam . &. ẽ.
ab ea quinta. Rursus mese a paramese distat tonum.
q̃ eadẽ mese ad paraneten die zeugmenon quintam fa¬
cit diapente consonantiam. q̃ paranete die zeugme¬
non. adneten hyꝑboleon quartã facit diatessaron c̃¬
sonantiam Et ꝓs lambanos menos adnete hyꝑboleon
Sunt aũ. iii. Diatonon chroma en armoniũ. & diato¬
nũ quidẽ aliquando durius & naturalius. chroma uͦ¬

Expanded text:
nos a mese octava esonans cum ea diapasosymphoniam, eademqad lichanon hypaton resonat diatessaron ad quartam, scilicet quae lichanos hypaton ad meson resonat diapente symphoniam, et est ab ea quinta. Rursus mese a paramese distat tono, quae eadem mese ad neten diezeugmenon quintam facit diapente consonantiam. Quae nete diezeugmenon ad neten hyperboleon quartam, facit diatessaron consonantiam. Et proslambanomenos ad neten hyperboleon Sunt autem tria diatonum, chroma, enharmonium, et diatonicum quidem, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
locationẽ ita uocata . ẽ.
nete pxima accedit. &¬
longe abhypatis ultimis¬
distat. nec propͥũ distan¬
tiae nxin& locum. aliud
ebant acumine netas suꝑis
collocatas om̃e illud tetra chordum hyꝑbolaeon uoca¬
tum est hoc modo.
Sedqm rursus mese non¬
erat loca media sed magis
hypatis accedebat. Fo¬
circo suꝑ hypatas hypa¬
ton addita . ẽ. unachor¬

Expanded text:
locationem ita vocata est, nete proxima accedit, et longe ab hypatis ultimidistat, nec proprium distantinet locum, aliud t acumine netas superius collocatas, omne illud tetrachordum hyperboleon vocatum est hoc modo: Sed quoniam rursus mese nonerat loco media, sed magis hypatis accedebatcirco super hypatas ton addita est haec una chor
Abbreviated transcription (Latin):
tio atq ideo diezeugme¬
non tetrachordũ hoc uo¬
catũ. ẽ. Quod si paramese¬
auferatur et sit mese trite¬
paranete nete. tñc c̃iunc¬
tria tetrachorda . Voca¬
biturq uł timũ tetra¬
chordum sinemmenon
Sedqm in haeł suꝑiore

Expanded text:
tio, atque ideo diezeugnon tetrachordum hoc vot. Quod si parameseauferatur, et sit mese tritparanete, nete, tunc conjunctria tetrachorda, vocturque ultimum tetrahordum synemmenon S
Abbreviated transcription (Latin):
dum meson uocatũ .ẽ. quasi mediarũ. uocaturq Cumad¬
ditam̃to hoc. Hypate meson. parhypate meson. lycha¬
inferius quod .ẽ. netarũ disiunctio. ẽ. meses scilic& etpa¬
rameses inferius om̃e tetrachordum dis iunctarũ id. ẽ.
die zeugmenon uocatum .ẽ. cumadditam̃to scilico hoc
paramese die zeugmenon. trite ⁊eugmenon. paranete

Expanded text:
dum meson vocatum est, quasi mediarum, vocaturque cum addum meson vocatum est, quasi mediarum, vocaturque cum additamento hoc hypate meson, parhypate meson, lichainferius, quod est netarum, disjunctio est, meses scilicet et parameses, inferius omne tetrachordum disjunctarum, id est diezeugmenon, vocatum est, cum additamento scilicet hoc: paramese diezeugmenon, tr
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ grauiũ aut excellentes exel¬
lentium. Seduocata . ẽ. pͥma int̃
xi. hẏpate. hypaton. Secunda uͦ parhypate hẏpaton q̃n iuxta ypaten
paton collocata .ẽ. Tertia q̃dudũ inennea chordo hyꝑhypa¬
te uocabatur lẏchanos hẏpaton . ẽ. nuncupata. Quar¬
ta uero hẏpate antiquum tenuit nom̃. Quinta parhy¬
pate. Sexta lẏchanos antiquũ scilicet habens uocabu¬
lum. Septima mese. Octaua paramese. Nona trite
Decima paranete. Vndecima. nete. Est igitur unum
tetrachordum. hypate hẏpaton. parhypate hypaton
lẏchanos. hẏpaton. hypate. Aliud uero hypate. par¬
hẏpate. Lychanos mese. & ħ qͥdẽ coniuncta sunt. Ter¬
tium uͦ .ẽ. paramese. trite. paranete. nece. Sedqͣm int̃
suꝑius tetrachordũ. quod .ẽ. hypate. hypaton. parhy¬
pate. hypaton. lychanos. hẏpaton. hẏpate. Et in ter
infimum quod .ẽ. paramese. trite. paranete. nete. fit
positione inmedium tetrachordum quod .s̃. hypate.
par hypate . lychanos mese. Totum aũ medũ tetrachor¬

Expanded text:
simae gravium, aut excellentes exlentium. Sed vocata est prima inter undecim hypate hypaton. Secunda vero parhypate hypaton, quoniam juxta hypaten hypaton collocata est. Tertia quae dudum in enneachordo parhypate vocabatur, lichanos hypaton est nuncupata. Quarta vero hypate antiquum tenuit nomen. Quinta parhypate. Sexta lichanos antiquum scilicet habens vocabulum. Septima mese. Octava paramese. Nona trite. Decima paranete. Undecima nete. Est igitur unum tetrachordum hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate. Aliud vero hypate, parhypate, lichanos, mese, et haec quidem conjuncta sunt. Tertium vero est paramese, trite, paranete, nesuperius tetrachordum, quod est hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate meson, et inter infimum, quod est paramese, trite, paranete, fit positione medium tetrachordum, quod est hypate, parhypate. Lichanos, mese, totum hoc medium tetrachor
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. hypate ꝑhypate lychanos mese. unũ tetrachordũ
explent. Ab hoc uero disiunctum atq integrũ inchoat
aparamese. ꝓgredit᷑q ꝑtriten et paranecen. et finitur
ad neten. et . ẽ. disiunctio q̃uocatur diezeuxis tonusq
est distantia mese et paramese. Hic igit᷑ mese tantũ
quidẽ nom̃ obtinuit. Non . ẽ. aũ media positione quia
in .UIII. chordo duae quidẽ semꝑ mediȩ repꝑiuntur.
Sed unamedia non pot . ẽ inueniri: Profraustus au
ꝑiotes ad grauiorẽ partẽ unũ addit chordum ut faceroe

Expanded text:
id est hypate, parhypate, lichanos, mese, unum tetrachordum explent. Ab hoc vero disjunctum atque integrum inchoat a paramese, progrediturque per triten et paraneten, et finitum ad neten, et est disjunctio, quae vocatur diezeuxis. Tonusque est distantia meses et parameses. Hic igitur mese tantum quidem nomen obtinuit. Non enim est media positione, quia in octochordo duae quidem semper mediae reperiuntur, sed una media non potest inveniri. Prophrastus autem periotes ad graviorem partem unam addidit chordam, ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
ton dr̃ aliis suꝑadditis. in quo ordine atq instructione
q̃m ad indicẽ digitũ uenit lẏchanos appellata .ẽ. Sed
hoc post̃ius apparebit. Nunc uero ordo se se ennea¬
Estieus uero colophon decimã¬
ingrauiorẽ partẽ coaptauit chor¬
dam. Timotheus uero milesius un
paripaten sunt additȩ hypate qͥ¬
dẽ hypaton uocatȩ sunt quasi¬
maxime magnarum aut grauis

Expanded text:
s superadditis. In quo ordine atque instructione, quoniam ad indicem digitum venit, lichanos appellata est. Sed hoc posterius apparebit. Nunc vero enneaHestiaeus Colophonius decimain graviorem partem coaptavit chodam, Timotheus vero Milesius undparhypaten sunt additae, hypate qdem hypaton vocatae sunt quasmaximae magna
Abbreviated transcription (Latin):
eã chordam q̃eraet t̾tia abhẏpata index digit qui .ẽ.
lichanos inueniebat᷑. focirco ipsa quoq lichanos ap¬
neten locata. Paramesen uͦ qm̃ t̃tia. ẽ. anete eodẽ qͦq
uocabulo trite id ÷ t̾tia nuncupat᷑. ut sit discriptioh.
His octauã samius licaon adiunã¬
atq int̃ paramesen q̃ etiã trite dr̃¬
et paraneten neruũ mediũ coapta¬
uit. Ut ipse t̃tius. ẽet. anete. & pa
ramese quidẽ uocata. ẽ. sola q̃ post
mediã collocabat᷑. Trites uͦ nomen
ꝑdidit postea quã int̾eã & paraneten.¬
Tertius anete locatus.ẽ. neruus qui digne trites nom̃
exciꝑ&. ut sit octo chordũ scđm lycaonis additionẽ:
quidẽ dr̃ synemmenon qđ ẽ. c̃iunctũ.
Octo chordũ uͦ diezeugmenon qđ. ẽ.
disiunctũ. In epta chordo enĩ .ẽ. unũ¬
tetra chordũ. Hypate ꝑhipate lychanos¬
mese. Aliud uͦ mese paramese para

Expanded text:
eam chordam, quae erat tertia ab hypate, index digitus, qui est eam chordam, quae erat tertia ab hypate, index digitus, qui est lichanos inveniebatur, idcirco ipsa quoque lichanos apneten locata. Paramese vero quoniam tertia est a nete, eodem quoque vocabulo trite, id est tertia nuncupatur, ut sit descriptio His octavam Samius Lichaon adjunatque inter paramesen, quae etiam trite diet paraneten nervum medium coaptavit, ut ipse tertius esset a nete. Et ramese quidem vocata est solum, quae mediam collocabatur. Trites vero nomen rdidit, posteaquam inter eam atque paranetentertius a nete locatus est nervus, qui digne trites nomen exciperet, ut sit octochordum secundum Lichaonis additionem, itur synemmenon, quod est conjunctum. Octochordum vero diezeugmenon, quod disjunctum. In heptachordo enim est unutetrachordum, hypate, parhypate, lichanosmese. Aliud vero mese, paramese, par
Abbreviated transcription (Latin):
Vt pͥmus quidẽ neruus et quartus diapason c̃sonantiã
resonarent. medi uero adse inuicẽ atq adextremos dia
adimitationẽ scilicet musicae mundane. q̃ ex .iiii. ẽ¬
stat elem̃tis. Cuius quadrichordi mercurius dr̃ inuen¬
tor. Quintã uͦ chordã pͦ toroeb atyis filius adiurõ. qͥ
fuit lidorum rex. Hygnis uero phrix. sextum his ap¬
posuit neruũ. Sed septimus neruus ater praendro les¬
bio ad iunctus. ẽ. Scđm septẽ scilic& planetarũ simi¬
litudinẽ. Inq̾. hisq grauissima quidẽ erat. uocata. ẽ.
hypate quasi maior atq honorabilior. Vñ iouẽ hypa¬
ton uocant. Consul ẽ quoq eodẽ nuncupant nomine
pꝑ excellentiã dignitatis. Eaq sat᷑no. ẽ. attributa pꝑ
tarditatẽ motus & grauitatẽ soni. Paripate uͦ scđa. qͣsi
iuxta hẏpaten posita & collocata. Lycanos t̾tia id cir¬
co q̃m lichanos digit dr̃ quẽ nos indicẽ uocamus. gre¬
cus alingendo lichanon appellat & q̃m incanendo ad

Expanded text:
ut primus quidem nervus et quartus diapason consonantiam resonarent. Medii vero ad se invicem atque ad extremos diapad imitationem scilicet musicae mundanae, quae ex quatuor constat elementis. Cujus quadrichordi Mercurius dicitur inventor. Quintam vero chordam post Chorebus Athys filius adjunxit, qui fuit Lydorum rex. Hyagnis vero Phryx sextum his apposuit nervum. Sed septimus nervus a Terpandro Lesbio adjunctus est, secundum septem scilicet planetarum similitudinem. Inque his quae gravissima quidem erat, vocata est hypate, quasi major atque honorabilior. Unde Jovem etiam Hypaton vocant. Consulem eodem quoque nuncupant nomine propter excellentiam dignitatis, eaque Saturno est attributa propter tarditatem motus et gravitatem soni. Parhypate vero secunda, quasi juxta hypaten posita et collocata. Lichanos tertia idcirco, quoniam lichanos digitus dicitur, quem nos indicem vocamus. Graecus a lingendo lichanon appellat. Et quoniam in canendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sesqui t̃tiũ alt̃ius cõp̃hendit. Adquẽ scilicet diatesseron
sonabat. Alium uero quendã qui eidẽ diapente consonan¬
tia iungebatur. eundẽ suꝑioris duplum repꝑit. ẽe. ses
qualt̾um. Duo uero hi adquos suꝑior duplex sesquit̃tius.
et sesqualt̃. ẽẽ . probatus. ẽ. adse inuicẽ sesqui octauam pi¬
portionẽ ꝑpensi s̃ custodire. Quintus uero reiectus qui
musicae partim diapason. partim diapente. partim dia¬
tesseron q̃. ẽ. consonantia minima uocarentur. Primus
pythagoras hoc modo repꝑit. qua proportione sibimet¬
haec sonorum Concordia iungeretur. Et ut sit clarius qđ
dictum .ẽ. sint uerbi gratia malleorum quattuor pondera
q̃ subt̃ scriptis numeris conteneantur . xii. uiiii.uiii.ui.
Hiigitur mallei qui .xii. & ui. ponderib uergebant dia¬
pason indupla Concinentiam ꝑsonabant. Mallei uero
xII.ponderum admalleũ .viiii. et malleus .uiii. ponde¬

Expanded text:
sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatesseron sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatesseron sonabat. Ad alium vero quendam, qui eidem diapente consonantia iuquialterum. Duo vero hi, ad quos superior duplex sesquitertius et sesquialter esse probatus est, ad se invicem sesquioctavam proportionem perpensi sunt custodire. Quintus vero est rejectus,musicae, partim diapason, partim diapente, partim diatessaron, quae est consonantia minima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo rephec sonorum concordia iundictum est, sint, verbi gratia, malleorum quatuor pondera, quae subterscriptis numeris contineantur, 12, 9, 8, 6. Hi igitur mallei, qui 12 et 6 ponderibus vergebant, diapason in duplo concinentiam personabant. Malleus vero 12 ponderum ad malleum 9, et malleus
Abbreviated transcription (Latin):
prioris constantiae ꝑmutarr. Et cum idẽ. ẽet. incaet̃is
instrum̃tis om̃a haec in consulta minimeq aestimans
fidei. diuq estuans inquirebat qua nã ratione firmit̃
et consonant̾ Constantiarum mom̃ta ꝑdispiceret
Cum int̾ea diuino quodam nutu p̾tiens fabrorũ offi¬
cinas pulsus malleos exaudit ex diuersis sonis unam
quodammodo concinentiã ꝑsonare. Ita igitur ad id qđ¬
dii inquirebat attonitus accesit ad opus diuq c̃siderans.
arbitratus :ẽ. diuersitatẽ sonorũ ferientiũ uires efficere
atque ut id aptius colliqueret mutare int̃ se malleos im¬
pauit. Sed sonorum proprietas. ñ in hominũ lacertis here¬
bat sedmutatos malleos comittabatur. Ubi id igitur anim
aduertit malleorum pondus examinat: Etdum .u. ẽent
mallei dupli Peꝑtis pondere. qui sibi scđm dia pason con¬
sonantiã respondeant. Eundẽ etiam qui duplus. ẽẽt alio

Expanded text:
prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia haec inconsulta minimaeque aestimans fidei, diuque aestuans inquirebat quanam ratione firmiter et constanter consonantiarum momenta perdisceret. Cum interea divino quodam motu praeteriens fabrorum officinas, pulsos malleos exaudivit, ex diversis sonis unam quodammodo concinentiam personare. Ita igitur ad id qudiu inquirebat attonitus, accessit ad opus: diuque considerans, arbitratus est diversitatem sonorum ferientium vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutarent inter se malleos imperavit. Sed sonorum proprietas non in hominum lacertis haerebat, sed mutatos malleos comitadvertebat, malleorum pondus examinat. Et cum quinque essent forte mallei, dupli reperti sunt pondere, qui sibi secundum diapason consonantiam respondebant, eundem etiam qui duplus essent alio,
Abbreviated transcription (Latin):
occasione producta sint. Nullum t̾m inhis iudici cer¬
tum. nulla ueri. ẽ. cõprehensio. si arbitriũ rationis ab¬
scedat. Ipss enĩ sensus aeque maximis minimisq cor¬
rũpitur . Namneq minima sentire p̃ꝑ ipsorum sensi¬
bilium paruitatẽ pot. ẽ. & maioribus sepe confundit᷑.
ut inuocib quassiminimae sint difficilius captat au¬
ditus si sint maximȩ ipsius sonitus intentione sordescit
NANTLARUM INUESTIGAUERIT.
aec igitur maximȩ causa fuit Cur relicto auriũ
Iiudicio pẏthagoras adregularum mom̃ta mi¬
grauerit. qͥnulł humanis auribus credens q̃ partim
natura partim etiam extrinsecus accidentib ꝑmu¬
tant᷑. partim ipsis uariant᷑ aetatibus. Nult etiam de¬
ditus instrum̃tis. paenes q̃saepe mułta uariaetas atq
inconstantia nascera ur. Dumnunc quidẽ si neruo
ueł aspicere ł aer humidior impulsus obtundere ł
acum̃ sub tilior tenuaret. ł alio quodam modo. statum

Expanded text:
occasione producta sint, nullum tamen in his judicium ceroccasione producta sint, nullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire propter ipsorum sensibilium parvitatem potest, et majoribus saepe confunditur. Ut in vocibus, quae si minimae sint, difficilius captat auditus; si sint maximae, ipsius sonitus intentione surdescit.nantiarum investigaverit. Haec igitur maxima causa fuit cur, relicto aurium judicio, Pythagoras ad regularum momenta migraverit, qui nullis humanis auribus credens, quae partim natura, partim etiam extrinsecus accidentibus permutantur, partim ipsis variantur aetatibus, nullis etiam deditus instrumentis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel et sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio quodam modo statum
Abbreviated transcription (Latin):
ed dehis ita proponimus ut ñ om̃s iudicium sensi¬
bus demus quanquã asensu aurium huiusce artis su¬
matur om̃e principium. Nam sinullus. ẽẽt. auditus.
nulla om̃ino disputatio de uocib extitisset. Sed prin¬
cipium quodã modo etquasi ammonitionis uicẽ tenet
auditus: Postrema uero perfectio agnitionis. q̃uis in
ratione consistit. Ocertis reguł. ẽẽ. tenens numquam¬
nullo erore plabitur. Numquid diutius dicendum. ẽ.
deerrore sensuũ quam donec om̃ib eadẽ sentiendi uis
nec eidẽ homini semꝑ aequał. ẽ. Frustra aũ uario iudicio
quisquã cõmittet quod ueracit̃ affectet inquirere. Io¬
circo pithagorici medio quodã feruntur itinere. Nã
nec om̃e iudiciũ dedunt aurib. Etq̃dã t̃m abeis nonnisi
auribus explorantur. Ipsas etenim Consonantias aure
rationiq ꝑmittunt. Vt quasi oboediens quidã famu¬
lusq sensus. iudex uero atq imꝑans ratio. Nam licet
om̃iũ poene artium atq ipsius uitas mom̃ta sensuum

Expanded text:
ed de his ita proponimus, ut non omne judicium sensibus demus, quanquam a sensu aurium hujusce artis sumatur omne principium. Nam si nullus esset auditus, nulla omnino disputatio de vocibus exstitisset. Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam errore prolabitur. Nam quid diutius dicendum est de errore sensuum, quando nec omnibus eadem sentiendi vis, nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judicio quisquam committet, quod veraciter affectat inquirere. Idcirco Pythagorici medio quodam feruntur itinere. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure rationique permittunt, ut quasi obediens quidem famuque sit sensus, judex vero atque imperans ratio. Nam licet omnium pene artium, atque ipsius vitae momenta, sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
Firmaq ut nullum inquirentẽ dubio fallat iudicio.
eddehis hactenus. nunc uocum differentias colli¬
gamus. Om̃is ubx aut . CΥNEXΗC. ẽ. q̃ continua. aut
tinua quidẽ. ẽ. qua loquentes ł prosam orationẽ legen¬
tes uerba ꝑcurrimus. Festinatenim tunc uox ñ herere
in acutis et grauib sonis. sed quã uelocissime uerba per¬
Currere expediendisq sensib exprim̃disq sermonib
Continuȩ uocis impetus oꝑatur. NACTI CΑTIRE. ħ .E.
ea quam canendo suspendimus. Inqua ñ potius sermo
nibus. sed moduł inseruimus. estq uox ipsa tardior & ꝑ
modulandas uariaetates quod dã facie̾s int̾uallũ. ñ taci¬
turnitatis. sed suspense ac tardȩ potnis cantilenȩ his
ut albinus autumat additur t̃tia differentia q̃ medias
uoces possit includere. Cum scilic& heroũ poema legi¬
mus. nec contiNuo Cursu ut prosam. neq suspenso seg¬
nioriq modo uocis ut canticum

Expanded text:
firmaque, ut nullum inquirentem dubio fallat judicio. firmaque, ut nullum inquirentem dubio fallat judicio. Sed de his hactenus; nunc vocum differentias colligamus. Omnis enim vox aut συνεχὴς est, quae continua, aut tinua quidem est, quia loquentes vel ipsam orationem legentes verba percurrimus. Festinat enim tunc vox non inhaerere in acutis et gravibus sonis, sed quam velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimendisque sermonibus continuae vocis impetus operantur. Diastematice autem ea quam canendo suspendimus, in qua non potius sermnibus, sed modulis inseruimus; estque vox tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed suspense ac tarde potius cantilene. His, ut Albanus Albinus autumat, additur tertia differentia, que medias voces possit includere, cum scilicet heroum poema legimus, neque continuo cursu, ut prosam; neque suspensa segniori modo, ut vocis canticum
Abbreviated transcription (Latin):
.QUIBUS MODIS UARIAE AETUAGO¬
RA PROPORTIONES CONSONANTIARẼ PERPENSESIN
inc igitur domum reuersus uaria &aminatio¬
ne ꝑpendit. aninhis proportionibus ratio symphoni¬
arum tota consistẽt. Nunc quidẽ aequa pondera ner¬
uis aptans eorũq Consonantias aure diudicans . Nunc
uero in longitudine calamorum dupl&itatẽ medieta¬
tẽq restituens. caet̾asq proportiones aptans integer¬
rimam fidẽ diuersa exꝑientia capiebat. Seps etiam
prom̃surarũ mͦ cyatos aequorum ponderum acetabut
immittens. sepe ipsa quoq acetabula diuersis formata
ponderib uirga ł aerea ferrea ue ꝑcutiens nihil sẽse
diuersum inuenisse laetatus . ẽ. Hinc etiã ductus lon¬
gitudinẽ Grassitudinẽq chordarum ut examinan&
aggressus .ẽ. Itaq inuenit regulam dequa posterius
loquemur. quae exre uocabulum sumpsit . Nonquod
lignea sit regula ꝑ quã magnitudines chordarum metim᷑.
sed quod regula quaedã sit huiusmodi inspectio fixa.

Expanded text:
Quibus modis varie a Pythagora proportiones consonantiarum perpensae sint. Hinc igitur domum reversus, varia examinatione perpendit an in his proportionibus ratio symphoniarum tota consisteret. Hunc quidem aequa pondera nervis aptans, eorumque consonantias aure dijudicans; nunc vero in longitudine calamorum duplicitatem medietatemque restituens, caeterasque proportiones aptans, integerrimam fidem diversa experientia capiebat. Saepe et pro mensurarum modo cyathos aequorum ponderum acetabulis immittens; saepe ipsa quoque acetabula diversis formata ponderibus virga, vel aerea, ferreave percutiens, nihil esse diversum invenisse laetatus est. Hinc etiam ductus, longitudinem crassitudinemque chordarum ut examinaret aggressus est. Itaque invenit regulam, de qua posterius loquemur, quae ex re vocabulum sumpsit, non quod regula sit linea, per quam magnitudines chordarum sonumque metimur, sed quod regula quaedam sit hujusmodi inspectio fixa
Abbreviated transcription (Latin):
singulae artes habent instrum̃ta q̃dã quib partim son¬
fusȩ aliquit informent ut acirculũ. partim uͦ qđ .ẽ in¬
tegrũ dep̃hendant ut circulum. Ita etiã armonica uis ha

Expanded text:
singulae artes habent instrumenta quaedam quibus partim consingulae artes habent instrumenta quaedam quibus partim confuse aliquid informent ut asciculum, partim vero quod est integrum deprehendat, ut circinum. Ita etiam harmonica
Abbreviated transcription (Latin):
iorẽ minorẽue repꝑire pot̾it. tam̃ sensus inuentione
constitui. Si uere imꝑetur ut proposita linea tripla
ponat᷑ łab ea pars t̃tia recidat᷑. ł quadrupla constitua¬
tur ł pars quarta resecet᷑. ñ ei possibilesit sensui in te¬
gritas rationis accedat : Hoc ioeo quia processus quidẽ
rationi locus ac crescit de ficit sensui. Si enĩ octauam
partẽ propositae lineae auferre aliquis imꝑ&ur łeuis¬
dẽ octuplam dare cogatur totius qͥdẽ dimidiã sumers
Cõpellitur dimidiȩq dimidiaetatẽ. ut sitquarta quar¬
tȩq dimidiũ ut sit octaua. Rursusq totius duplam
rositate nihil efficit sensus cuius om̃s iudiciũ subitum
atsinsuꝑ ficie positũ in tegritatẽ ꝑfectionẽq ñ explicat
ło circo ñ aurium . ẽ. sen sui dandũ Om̃e iudiciũ. sed exhi¬
benda .ẽ. & iã ratio q̃ errantẽ sensum regat actẽ ꝑ& qͣ
labans sensus deficiensq ł uti bacula innitat᷑. Nam ut

Expanded text:
jorem minoremve reperire, poterit tamen sensus inventione jorem minoremve reperire, poterit tamen sensus inventione constitui. Si vero imperetur, ut propositae lineae tripla ponatur, vel ab ea pars tertia recidatur, vel quadrupla constituatur, vel pars quarta resecetur nonne impossibile sit sensui, nisi integritas rationis accedat, hoc ideo, quia per processus quidem rationi locus accrescit, deficit sensui. Si enim octavam partem propositae lineae auferre aliquis imperetur, vel ejusdem octuplam dare cogatur, totius quidem dimidiam sumere compellitur, dimidiaeque dimidiam, ut sit quarta, quartae quae dimidium, ut sit octava. Rursusque totius duplam,rositate nihil efficit sensus. Cujus omne judicium subitum, atque in superficie positum integritatem persecutionemque non explicat. Idcirco non est aurium sensui dandum omne judicium, sed exhibenda est etiam ratio quae errantem sensum regat ac temperet, qua labens sensus deficiensque veluti baculo innitatur. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse minus uideat᷑ erratum. Quod uͦ in pͥmo tono
sensus relinquit. atq Io qđ inscđo & t̃tio atq inqͥrto
semitonio peccatũ .ẽ. In unũ Congregatũ atq collec¬
tũ effici&. ut pͥma uox ad quintã uocẽ diapente con
son& consonantiã quod oportebat fierisi .iii. tonos ac
semitoniũ sensus integre iudicass&. Quod gͥ insinguł
tonis minus ꝑuidebatur to collectũ in consonantia
euidenter appareat. atq ut ꝑuideatur sensuũ quidẽ
Confusa colligere. In illomͦ aũ ad integritatẽ rationis
ascendere sic consideremus. Date enĩ linaee maiorẽ
minorẽue aliã repꝑire nihil . ẽ. difficile sensui. Propo¬
sita uͦm̃sura ut tanto maiorẽ tantoue minorẽ repꝑiat
io ñ faci& sensus pͥma Conceptio sed solers rationis ĩuentio.
ł sirursus datã lineã propositum sit ł duplicare ł secare
dimidiã. Io fortasse lic& paulo difficilius quã sonse ma¬

Expanded text:
fortasse minus videatur erratum. Quod vero in primo tono fortasse minus videatur erratum. Quod vero in primo tono sensus reliquit atque id quod in secundo et tertio atque in quarto semitonio peccatum est, in unum congregatum atque collectum efficiet, ut prima vox ad quintam vocem diapente non contineat consonantiam, quod oportebat fieri si tres tonos ac semitonium sensus integre judicasset. Quod igitur in singulis tonis minus pervidebatur, id collectum in consonantiam evidenter apparuit. Atque ut pervideatur sensum quidem confusa colligere, nullo modo autem ad integritatem rationis ascendere, sic consideremus: Datae enim lineae majorem minorem ne aliam reperire, nihil est difficile sensui. Proposita vero mensura in tanto majorem, tantove minorem reperiat, id non faciet sensus prima conceptio, sed solers rationis inventio. Vel si rursus datam lineam propositum sit vel duplicare, vel dimidiam secare, id fortasse licet paulo difficilius quam confuse ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minate atq adunguẽ expoliatȩ sicut . ẽ. ipsamat̾ia:
Quare sensum quoq Confusio sequitur m̃tẽ uͦ atq ratio
cõmunionẽ inuenit᷑. Atq Ioeo eã integritas comitat᷑
acueritas potiusq quod insensu aut peccatur. aut minꝰ
ẽ. aut em̃dat aut impl&. Fortasse aũ id quod sensus ñ
integre sed confusȩ atq aueritate minus quasi quidam
incallidus aestimator agnoscit. In singuł minus habeat
t̃rati. Collecta uͦ ĩ unũ mułtiplicant᷑ insũmã. atq tocir¬
co maximã faciunt differentiã. Nã si duas uoculas to¬
nũ sensus distare arbitretur. neq distent. Rursusq
abuna earũ tonũ distare put& t̾tiã. Neq sit ĩtegra.
acuera toni distantia. Itẽ t̾tiae quartaeq toni sensus
differentiam put& atq in eadẽ qͦq errae. neq sit dif¬
ferentia toni. abhac etiã quartã quintã distare semito¬
niũ put&. Neq uere atq integre estim& insingulis

Expanded text:
terminate atque ad unguem expolite, sicut et ipsa material; terminate atque ad unguem expolite, sicut et ipsa material; quare sensuum quoque confusio sequitur. Mens vero atque ratcommunionem intuetur atque ideo eam intac veritas, potiusque in sensum quod peccatur, aut minus est, aut emendat, aut complet. Fortasse autem id quod sensus non integre, sed confuse, atque veritate minus quasi quidam incallidus aestimator agnoscit, in singulis minus habeat errati. Collecta vero multiplicantur in summam, atque idcirco magnam faciunt differentiam. Nam si duas voculas tono sensus distare arbitretur, neque distent, rursusque ab una earum tono putet distare tertiam, neque sit integra ac vera toni sit distantia. Item tertiae quartaeque toni sensus differentiam putet, atque in eadem quoque errent, neque sit differentia toni, ab hac etiam quarta, quintam distare semitonium putet, neque vere, neque integre aestimet, in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
ed dehis paulo pͦ loq̃mur. Nunc dicendũ . ẽ. q̃ sit
Duis armonicȩ dequa tractare instituentes .iiii. im¬
ti uoluminis seriẽ distulimus. Armonica . ẽ. facultas.¬
q̃ differentias acutoꝵ & grauiũ sonoꝵ sensu acratione
ꝑpendens. Sensus eni acratio quasi quaedã facułtatis
armonicȩ instrum̃ta sunt. Sensus namq confusum qͥd¬
dã ac proxime tale quale. ẽ. illud quod sensũ erit . Ra¬
accipit uͦ ratione integritatẽ. Ratio uͦ ipsa quidẽ ĩue¬
nit in tegritatẽ accipit uͦ confusam ac ꝓximã ueri si¬
milẽ. Namq sensus nihil soncipit int̾egritatis. sedusq
ad proximum uenit. Ratio uͦ diiudicat ł ut siquis
manucirculũ scribat. fortasse eũ uere sirculũ oculus¬
.ẽẽ. arbitret᷑. ratio uͦ nullomͦ. ẽe id quod simulat᷑ ĩtellex̃.
Hoc uͦ idcirco. ẽ. q̃m sensus circa mat̾iã uertit᷑ speciesq
in ea cõp̃ hendit q̃ itas̃ fluuidȩ atq imꝑfectȩ. nec de¬

Expanded text:
ed de his paulo post loquemur; nunc dicendum est quae sit vis harmonicae, de qua tractare instituentes, quatuor libti voluminis seriem distulimus. Harmonica est facultas differentias acutorum et gravium sonorum sensu ac ratione perpendens. Sensus enim ac ratio, quasi quaedam facultatis harmonicae instrumenta sunt. Sensus namque confusum quiddam ac proxime tale, quale est illud quod sentit, advertit. Raaccipit vero ratione integritatem. Ratio vero ipsa quidem invenit integritatem, accipit vero sensu confusam ac proximam verisimilitudinem. Namque sensus nihil concipit integritatis, sed usque ad proximum venit. Ratio vero dijudicat, velut si quis manu circulum scribat, fortasse eum circulum vere oculus arbitretur. Ratio vero nullo modo esse id quod simulatur intelligit. hoc vero idcirco est, quoniam sensus circa materiam vertitur speciesque in ea comprehendit, que ita sunt fluide atque imperfecte, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita ratio proportiones inueniat. ut ne sensus reclam&
Duoꝵq hoꝵ Concordia. Omĩs armonici intentio misceat᷑.
Atq in eo maxime aristoxenũ acpythagoricos rep̃hen¬
dit. quod aristoxenus nihil rationi sed tantũ sensib cre¬
dit. Pythagoricos aũ quia minimũ sensib plurimum
GRAUITATEMATQUE ACUMEN CONSTAREPOSUERIN
uitatis atq acuminis differentiã diuersa ratione po¬
nebant aristoxenus secuti & pithagorici. Aristochenus
quippe sonoꝵ differentias scđm grauitatẽ atq acumen
arbitrabatur inqualitate Consistẽ. Pythagoriciaũ in
quantitate ponebant. ꝑtholomeus aũ ꝓpior prthago¬
ñ inqͥlitate putat. sed in quantitate Constitui. Et enĩ
spissiora ac simpliciora Corpora acum̃ grauiora & uastiora
edere grauitatẽ. ut nihil nunc de intentionis relaxatio¬
nisq mͦdicat᷑. Quanquã &iã Cũ relaxat᷑ aliqͥt quasi fit

Expanded text:
et ita ratio proportiones inveniat ut ne sensus reclamet, et ita ratio proportiones inveniat ut ne sensus reclamet, duorumque horum concordia omnis harmonicae intentio misceatur. Atque in eo maxime Aristoxenum ac Pythagoricos reprehendit, quod Aristoxenus nihil rationi, sed tantum sensibus credit, Pythagoricos autem quod minimum sensibus, plurimum gravitatem atque acumen constare posuerunvitatis atque acuminis differentiam diversa ratione ponebant, Aristoxenum secuti et Pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentias secundum gravitatem, atque acumen arbitratur in qualitate consistere; Pythagorici vero in quantitate ponebant. Ptolemaeus autem Pythagonon in qualitate putat, sed in quantitate constitui. Etenim spissiora ac subtiliora corpora acumen, rariora et vastiora edere gravitatem, ut nihil nunc de intensionis relaxationisque modo dicatur. Quanquam etiam cum relaxatur aliqua quasi sit
Abbreviated transcription (Latin):
QUIDSIT ARMONICA REBULA. UEL QUAMINTENTIONẼ ARUO¬
INICAE PITHASORICI UELARISTOXENUS ETNOLOMEVS EẼ DIXER¬
Quius modi gͥ instrum̃tũ inqͦ rationis adhibitomͦ sonoꝵ
differentiae ꝑqͥrunt᷑. Vocat᷑ armonica regula. inqͦre mul¬
ta doctorũ sententiae discordia fuit. Quidã enĩ quipi¬
thagoricis disciplinis maxime Crediderunt hancinten¬
tionẽ armonicȩ  dicebant ut cunctarationi Consentanea
sequerentur. Sensu eñi dare q̃dã quodã mͦ semina sogni¬
tionis. rationẽ uͦ ꝑficere. Aristoxenus uͦ econtrarioratio¬
nẽ quidẽ comitẽ ac̃ scł ariã. ẽẽ. dicebat. Cuncta uͦ sensus
iudicio t̃minari. & ad eius modulationẽ Consensumq ẽẽ.
tendendũ . A. ptholomeo aũ alio qͦdã mͦ armonici diffi¬
nitur intentio. Ea scilic& ut nihil aurib rationiq possit
ẽẽ. Contrariũ. Io eñi scđm ptholomeũ armonicus uidet᷑
intendere ut. id quod sensus indicat ratio qͦq ꝑpendat

Expanded text:
Quid sid harmonica regula, vel quam intentionem harmonici Pythagorici vel Aristoxenus, vel Ptolemaeus esse dixerHujusmodi igitur instrumentum in quo rationis adhibito modo, sonorum differentiae perquiruntur, vocatur harmonica regula, in qua re multorum doctorum sententiae discordia fuit. Quidam enim qui Pythagoricis disciplinis maxime crediderunt, hanc intentionem harmonicae esse dicebant, ut cuncta rationi consentanea sequerentur. Sensum enim dare quaedam quodam modo semina cognitionis, rationem vero perficere. Aristoxenus vero econtrario rationem quidem comitem ac secundarium esse dicebat, cuncta vero sensus judicio terminari, et ad ejus modulationem consensumque esse tenendum. A Ptolemaeo autem quodam modo harmonicae definitur intentio, ea scilicet ut nihil auribus rationique possit esse contrarium. Id enim secundum Ptolemaeum harmonicus videtur intendere, ut id quod sensus judicat ratio quoque perpendat,