comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia dedit ei pater inmanus. & quia adõ
exiuit & addm̃ uadit : surgit acaena. & ponit uesti¬
menta sua : b cce inminus ꝑ sequentium iturus. sci¬
ebat: quod in manu sua ipsos & iamꝑsequutores
acceperat: Qui eaũ omauia accepis se se noue¬
rat : constat quia & ipsos a quibus tenebatur
tenebat: Ut ipse inse adusum pietatis in tor¬
queret : quicquid eorũ contra se malitia ꝑmis¬
sa seuiret: dicatur ergoei ł cce inmanu tua ÷
Quia ad feriendam carnem seuiens licentiã
accepit : sed potestati illius nesciens deseruiuit:¬
Animam uero eiꝰ scruare p̃cipitur. noa quohanc
temptare ꝓhibetur: sed quo hanc temptare
non posse conuincitur: Neque enĩ sicut nos
qui puri homines sumus inruente sȩpe tẽp¬
tacione concutimur: ita redemptoris nr̃i ani¬
ma temptacionis ÷ necessitate turbata : hostis
namq nr̃ & si in excelsũ montem eum ꝑmissus
adsumpsit. si daturũ se regna mundi ꝑhibuit.
siquasi in pane uertendos lapides ostendit:

Expanded text:
anus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestimenta sua . Ecce in manus persequentium iturus, sciebat quod in manu sua ipsos etiam persecutores acceperat. Qui enim omnia accepisse se noverat, constat quia et ipsos a quibus tenebatur tenebat; ut ipse in se ad usum pietatis intorqueret quidquid eorum contra se malitia permissa saeviret. Dicatur ergo ei: Ecce in manu tua est; quia ad feriendam carnem saeviens licentiam accepit, sed potestati illius nesciens deservivitimam vero illius servare praecipitur, non quod hanc tentare prohibetur, sed quod hanc superare non posse convincitur. Neque enim sicut nos, qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est necessitate turbata. Hostis namque noster, etsi in excelsum montem eum permissus assumpsit, si daturum se regna mundi perhibuit, si quasi in panem vertendos lapides ostendit ,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fertur : quia iam saepe discussimus replica¬
re deuitam: Si enim diumens rebus discussis
inuoluitur ꝑuenire adindicussa p̃peditur:
biergo allegoriac nunc initiũ ponimus ubi
post uerba saepe reꝑpecita adiunctũ uoui
aliquid scimus: Itaq ait. lommoustime ad¬

Expanded text:
praefertur, quia jam saepe discussimus, replicapraefertur, quia jam saepe discussimus, replicare devitamus. Si enim diu mens rebus discussis involvitur, pervenire ad indiscussa praepeditur. Ibi ergo allegoriae nunc initium ponimus, ubi post verba saepe repetita, adjunctum novi aliquid scimus. Itaque ait: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
hones ex primi cius dem capitis debent ut
ostendatur quam multa &iuam in suo corpo
it sustint Si enim caput nr̃m cormeai
tanrã non cangerent: nequa quam afflic¬
tis menbris persecutori suo & iam decaelo
clamaret. Saule saule quid me ꝑsequeris
Si cruciatus nostri eius poenȩ nonessent: con¬
uersus afflictusq paulus minime diceret :
Suppleo ea quae de sunt passionũ xp̃iincar¬
ne mea. & tamen resurrectione iam sui capi¬
tis exaltatus dicit. qui nos conresuscitauit. &
consedere fecit in caelestibus: Nempe hunc in
terra ꝑsecutionum tormenta constrinxerant:
sed poenarum suarũ ponderibus praessus.
ecce iam ꝑgloriam capitis in caelo residebat:
Quia ergo in omnibus unitum caput. & corpus
nouimus: sic aꝑcussione capitis incipimus ut
subsequenter̃ tamexi adcorporis flagella
ueniamus Sed hoc quod quadã die satan corã
dnõ adstitisse dr̃. quod unde ueniat ꝓcunctat᷑
quod beatus iob magaus conditoris praeconiis

Expanded text:
siones exprimi ejusdem capitis debent, ut siones exprimi ejusdem capitis debent, ut ostendatur quam multa etiam in corpore suo sustinet. Si enim caput nostrum tormenta nostra non tangerent, nequaquam pro afflictis membris persecutori suo etiam de coelo clamaret: Saule, Saule, quid me persequeris? Si cruciatus nostri ejus poenae non essent, conversus afflictusque Paulus minime diceret: Suppleo ea quae desunt passionum Christi, in carne mea . Et tamen resurrectione jam sui capitis exaltatus dicit: Qui nos conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus . Nempe hunc in terra persecutionum tormenta constrinxerant; sed poenarum suarum ponderibus pressus, ecce jam per gloriam capitis in coelo residebat. Quia ergo in omnibus unitum caput et corpus novimus, sic a percussione capitis incipimus, ut subsequenter tamen ad corporis flagella veniamus. Sed hoc, quod quadam die Satan coram Domino astitisse dicitur, quod unde veniat 84 percontatur, quod beatus Job magnis conditoris praeconiis
Abbreviated transcription (Latin):
sed&iam cũ quanta discretione ꝑagamus:
uero nebona in caute faciamus atq̃ nimirũ
bona sollicite ꝑagenda : ꝓpheta nos a mmo¬
net dicens: Maledictus homo qui facit opus
diũ neglegenter: Ad hoc uero ista ꝓficiant:
ut ante terribilis iudicis subtile aq in conp̃¬
hensibile examen non solum mala. quae cõ¬
misimus sedipsa &iam si qua in nobis sunt bene
gesta timeamus. quia sepe in eius iudiciũ culpa
eẽ dep̃henditur : quod uirtus ante uidicium
putatur: łt nde expectatur pia mercesope¬
risinde supplitium iustae sequitur ultions:¬
haec iuxta historum breuiter traccata ꝑcus¬
rimus nunc adallegoriarum mysteriũ uet¬
ba uertamu̾r : Sed quia in exordio huus operis
dum deunitate capitis et corporis tratartmuis
sollicti intencone praemi simu qnant a na
multaiaro: ꝑ corpis quod nos surius pacẽ
aum corpus eius id÷ aecdesium desuo cupite
uidelicet dño in caelo gloriatur. Ita nunc pas¬

Expanded text:
sed etiam cum quanta discretione peragamus. sed etiam cum quanta discretione peragamus. odum vero ne bona incaute faciamus. Ad quae nimirum bona sollicite peragenda propheta nos admonet, dicens: Maledictus homo, qui facit opus Domini negligenter . Ad hoc vero ista proficiant, ut ante terribilis judicis subtile atque incomprehensibile examen non solum mala quae commisimus, sed ipsa etiam, si qua in nobis sunt bene gesta, timeamus, quia saepe in ejus judicio culpa esse deprehenditur, quod virtus ante judicium putatur; et unde exspectatur pia merces operis, inde supplicium justae sequitur ultionHaec juxta historiam breviter tractata percurrimus, nunc ad allegoriarum mysterium verba vertamus. Sed quia in exordio hujus operis dum de unitate capitis et corporis tractaremus, sollicita intentione praemisimus quanta in multa adhuc per corpus, quod nos sumus, patitur, et jam corpus ejus, id est Ecclesia, de suo capite, videlicet Domino, in coelo gloriatur; ita nunc pas
Abbreviated transcription (Latin):
catisune: Et nisi diuina gratia offerre eos sacri¬
fitium ꝓsuo reatu p̃cepisset: inde ad nõ iuste pu¬
niri poterat: Linde se placere dñõ mirabiliter
aestimabant Inde uidica dis plicent un de sibigu
i ꝓdefensione uidicis peffrenationẽ placentꝰ
Id circo uero hacc dicimus ut admemoriã legen¬
tium reuocemus: quatinus sollicite quisq consi¬
deret. ea quae malo uoto ꝑpetrantur : quanta
dũs animaduersione puniat si inchoata bono
studio sed neglegentia in discretionis admixta:
tanta in uectione castigat: quis non mercedis
causam ꝑaegisse se crederet. si aut indefensione
dei. quic qͣ contra ꝓximũ diceret: aut cerde
septem diebus ac noctibus ꝓximi dolore taciuiset
et tamen amici beati iob haec agentes: adculpã
laborando ꝑuenerunt. quia consolationis quidẽ
bonũ quoda gebant nouerant: sed cum quantu
agendũ esset discretionis libra nesciebant: Vn¬
de necesse ẽ. ut non solũ intueamur quida gimꝰ

Expanded text:
cati sunt. Et nisi divini gratia offerre eos sacricati sunt. Et nisi divini gratia offerre eos sacrificium pro suo reatu praecepisset, inde a Domino juste puniri poterant, unde se placere Domino mirabiliter aestimabant. Inde judici displicent, unde sibi quasi pro defensione judicis per effrenationem placent. Idcirco vero haec dicimus, ut ad memoriam legentium revocemus, quatenus sollicite quisque consideret ea quae malo voto perpetrantur, quanta Dominus animadversione puniat, si inchoata bono studio, sed negligentiae indiscretionis admista, tanta invectione castigat. Quis non mercedis causam peregisse se crederet, si aut in defensione Dei quidquam contra proximum diceret, aut certe septem diebus ac noctibus pro proximi dolore tacuisset? Et tamen amici beati Job haec agentes, ad culpam laborando pervenerunt, quia consolationis quidem bonum quod agebant, noverant; sed cum quanta agendum esset discretionis libra, nesciebant. Unde necesse est ut non solum intueamur quid agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam subtiliter discernatur. Oblata enim recte
diuidere ÷ quȩ libet bona nostrastudia sol¬
licite discernendo pensare : Q uod numirũ qui
agere dissimulat: &lamrecte offerens peccat: epe
ergo & quod bonostudio gerimus. dum discerne
rẽ caute neglegimus : quo uidicetur fine nescim :
Et non numquam hoc fit. reatus criminis: quod pu¬
tatur causa uirtutis: Quis quis autẽ amicorũ beati
iob facta considerat: quampia intentioneadeum
uenerint non ignorat: Pensemus enim cuius cari¬
tatis fuerit adafflictum concorditer uenisse. quan¬
ta uircus lon ganimitatis exciterit septẽ diebus
consparsisse. sed tamen inchoantes loqui. Vnde
se aestimauer̃ praemiũ mercedis ad quirere. inde
eos contigit reatũ rep̾hensionis inuenire. qua in¬
cautis saepe ad peccati finẽ uertitur: &iam quod
ꝓsolo studio mercedis inchoatur: Ecce p̾cipitiloquu¬
tione ꝑdiderunt bonum: quod tanto labore mer¬

Expanded text:
etiam subtiliter discernatur. Oblata enim recte etiam subtiliter discernatur. Oblata enim recte dividere, est quaelibet bona nostra studia sollicite discernendo pensare: quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat. Saepe namque et quod bono studio gerimus, dum discre caute negligimus, quo judicetur fine nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis. Quisquis autem amicorum beati Job facta considerat, quam pia ad eum intentione venerint non ignorat. Pensemus enim cujus charitatis fuerit, ad afflictum concorditer convenisse; quanta virtus longanimitatis exstiterit, septem diebusconspersisse. Sed tamen inchoantes loqui, unde se aestimaverunt praemium mercedis acquirere, inde eos contigit reatum reprehensionis invenire, quia incautis saepe ad peccati finem vertitur, etiam quod pro solo studio mercedis inchoatur. Ecce praecipiti locutione perdiderunt bonum, quod tanto labore mer
Abbreviated transcription (Latin):
A nergo et hoc in loco totũ ꝓparꝰ te dicatur :
et quandoq loquendo rȩꝓbati sunt: neglec¬
te precereundũ non ÷:unt namq non¬
nulli. qui & loqui precipitanter incipiunt :¬
& effrenate cepta effrenatius exequantur:
Et sunt non nulli qui tarde quidẽ loqui in¬
choant: sed semel inchoantes habere modũ
loquutionis ignorant: A miciigitur be¬
ati iob dolorem uidentes diu tacuerunT:
sed tarde inchoantes in discrete loquuti sunt. Quia par¬
ceredolenti noluerunt : tenuerunt linguam Neprȩ¬
ꝓpere incipłr et. sed incipientẽ semel nequa quam
moderati sunt. nese ex consolatione usq ad contu¬
melias effrenaret. et bona quidemintentione ad
consolandum uenerant: sed hoc quod piamens
mundum deo obtulit. loquutione praecipituta
uiciauit: Scriptum quippe est :Sirete offeras:
recte autem non duudas peccasti: Recte namq
offertur: cum rectu intentione quidagitur :
Sedrecte non diuiditur: si non hoc quod pieagitur.¬

Expanded text:
An ergo et hoc in loco totum pro parte dicatur inAn ergo et hoc in loco totum pro parte dicatur inet quandoque loquendo reprobati sunt, neglecte praetereundum non est. Sunt namque nonnulli qui et loqui praecipitanter incipiunt, et effrenate coepta effrenatius exsequuntur. Et sunt nonnulli qui tarde quidem loqui inchoant, sed semel inchoantes, habere modum locutionis ignorant. Amici igitur beati Job dolorem videntes, diu tacuerunt; sed tarde inchoantes, indiscrete locuti sunt, quia parcere dolenti noluerunt. Tenuerunt linguam, ne praepropere inciperet; sed incipientem semel nequaquam moderati sunt, ne se ex consolatione usque ad contumelias effrenaret. Et bona quidem intentione ad consolandum venerant; sed hoc, quod pia mens mundum Deo obtulit, locutio praecipitata vitiavit. Scriptum quippe est: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti . Recte namque offertur, cum recta intentione quid agitur. Sed recte non di
Abbreviated transcription (Latin):
neuesse fuerat inconsolatione doluerunt
Qudũpcussum cernunt. sedꝑcussimentẽ
nescure: ita in inmensõ luctũuersisuat ÷¬
Acsiper cussus uir tantȩ formidinis inplagacor¬
poris &iam a corde cetidisset: Sequitur: Se
bum: Uidebant enim dolorem esse uehemen¬
noctibus cuma fflicto iob sederint. ancerte
diebus et noc tibus totidem in stantiȩ crebre
uisitationis adheserint ignoramus. Sȩ pe
enimrẽ quam libet tot diebus agere dici¬
mus: quamus non eisdem diebus adeam con
sueuit: Prototo enĩ partẽ loquitur: sicut iacob
familiam describens dicit Intrauit ia cob in
mirum cumanimas memorat: constat qͥca
intrantium et corpora comp̃hendat : Rur¬
sum totũ ꝓparꝰ te insinuat. sicut admonumen¬
tum maria queritur dicens. Tulerunt dñm.
demonumento et nescio ubi possuerunt eum:
Solum quippȩ corpus dñi: quȩ fitura uenerat.
et quasi totum simul dnm tultum deplorat:

Expanded text:
necesse fuerat, in consolatione doluerunt, necesse fuerat, in consolatione doluerunt, qui dum percussionem cernunt, sed percussi mentem nesciunt, ita in immensum luctum versi ac si percussus vir tantae fortitudinis, in plaga corporis, etiam a corde cecidisset. Sequitur: CAPbum; videbant enim dolorem ejus esse vehemennoctibus cum afflicto Job sederint, an certe diebus septem et noctibus totidem instantia ei crebrae visitationis adhaeserint, ignoramus. Saepe enim rem quamlibet tot diebus agere dicimur, quamvis non eisdem diebus ad eam consuevit. Pro toto enim partem loquitur, sicut Jacob familiam describens dicit: Intravit Jacob in Aae nimirum cum animas memorat, constat quia intrantium et corpora comprehendit. Rursum totum pro parte insinuat, sicut ad monumentum Maria queritur, dicens: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum . Solum quippe corpus Domini quaesitura venerat, et quasi totum simul Dominum tultum deplorat.
Abbreviated transcription (Latin):
mollsct le quis hoc ipsũ fuat : quod cura¬
cio lictenci Sic nec iacertes erigimus̃ insi
arigore nostristatus in dinemur. Quia dũ
restitudo stantis aiacente discrepat: eum cui
a discendere neglega. nequaquã leuat : A mi
uigtur beati iob ut afflictam adolore. sus¬
penderent: curauerunt. necessario simul do¬
lore : Et cum uul neratum illius corpus uide¬
rent : studuerint ipsi uestes scindere: Cũ
inmutatum conspicerent : studucrunt pul¬
uere capita foetlare. quatinus afflictus
uir: tanto facilius eorum uerba reciperet :
quanto ineis suum aliquid deafflictione cogno
afflictum consolari desiderat: mensura ne¬
cesseẽ dolori quem suscipit ponat: ne non
solũ dolentem. Moa mulceat: sed intempe¬
ranter dolens. afflictianimũ: ad pondus
desperationis praemat. Nic enim dolor noster.
moerentium dolori iungendus ÷: ut per
tmperamentũ subleuet: non autem ꝑaug¬
mentum grauet Unde for tasse colli¬
gendum ÷: quoda mici beati iob plusquã

Expanded text:
mollescat, ut quasi hoc ipsum fiat, quod curatur ut teneat. Sic nec jacentes erigimus, nisi a rigore nostri status inclinemur, quia dum rectitudo stantis a jacentis situ discrepat, eum, cui condescendere negligit, nequaquam levat. Amici igitur beati Job ut afflictum a dolore suspenderent, curaverunt necessario simul dolere; et cum vulneratum illius corpus viderent, studuerunt ipsi vestes scindere; et cum immutatum conspicerent, studuerunt pulvere capita foedare; quatenus afflictus vir tanto facilius eorum verba reciperet, quanto in eis suum aliquid de afflictione cognoafflictum consolari desiderat, mensuram necesse est dolori quem suscipit ponat, ne non solum dolentem non mulceat, sed intemperate dolens, afflicti animum ad pondus desperationis premat. Sic enim dolor noster moerentium dolori jungendus est, ut per temperamentum sublevet, non autem per augmentum gravet. Unde fortasse colligendum est 82 quod amici beati Job plusquam
Abbreviated transcription (Latin):
mus e um de terra uiuentium: Lignũ quo¬
pe in pane mictere ẽ: configendo eius erpo¬
ristipitẽ crucis adhibere & uitam illus de
terra uiuentium eradere se posse existinas
quẽdũ mortulẽ conspitiunt finiri morta¬

Expanded text:
eradamus eum de terra viventium . Lignum quieradamus eum de terra viventium . Lignum quippe in panem mittere, est configendo ejus corpori stipitem crucis adhibere; et vitam illius de terra viventium eradere se posse existimant, quem dum mortalem conspiciunt, finiri mort
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s dei quibȩc dicens cognoscendo deifluo
ꝑtimescit: sed eamenuim suꝑnic pieta
ignorans non numquam dumpas sibilo
considerat homine purũ putat: Alulto
autem sub scĩtatis speciae in pastoralipos¬
tos loco didicerat: qui auisceribus carti¬
tis alieai: ualde ꝓminimo aliena dãpna
pensabant: Hunc ergo quasi ex aliis colli¬
gens. quia subtractis multis suꝑari non ui¬
dit : usq ad cius carnem ꝑtractum passo
nis exarsit: Uelut diceret. Pellẽ ꝓpelle
& cuncta quae habet homo: dabit ꝓanimi
sua: Alioquin mitte manit manũ tuam
& tange osei & carnẽ: & tunc uidebis quod
in facie benelicat tibi Acsi aꝑte dicat.
moueri dehis quae extrase sunt neglege
sed tunc ueraciter quis it agnoscitur sun
se ipso quoddoleat experitur: Haer ꝑs
satan cum fieriaꝓpetirt : non uerbi sed
desideriis dixit: Haec ꝑmenbra sua : &uer¬
bis & desiderus intulit: Ipse quippe loqutꝰ
cum iuxta ꝓphetae uocem cius sequaces di¬
cunt. mittamus lignum in pane eiꝰdendi

Expanded text:
s Dei . Qui haec dicens, cognoscendo Dei Filium pertimescit; sed tamen vim supernae pietatis ignorans, nonnunquam dum passibilem considerat, hominem purum putat. Multos autem sub sanctitatis specie in pastorali positos loco didicerat, qui a visceribus charitatis alieni valde, pro minimo aliena damna pensabant. Hunc ergo quasi ex aliis colligens, quia subtractis multis, superari non vidit, usque ad ejus carnem, per tactum passionis sic exarsit, ut diceret: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua. Alioquin mitte manum tuam, et tange os ejus et carnem, et tunc videbis quod in faciem benedicat tibi. Ac si aperte dicat: Moveri ex his, quae extra se sunt, negligit; sed tunc veraciter qui sit agnoscitur, si in se ipso quod doleat, experiatur. Haec per se Satan cum fieri appetit, non verbis, sed desideriis dixit. Haec per membra sua et verbis et desideriis intulit. Ipse quippe loquitur, cum juxta prophetae vocem ejus, sequaces dicunt: Mittamus lignum in panem ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne me dnm̃ non cognout: Corpus eiussicer¬
aetis ac principes exciterꝰ qui redempto¬
do mundi amundo repellere usq ad rucẽ
ysequendo conati iunt: Cumergo sȩ ꝓ nrã
rdemptione dominus menbrorũ satanȩ
manbus tradidit̃. quid aliud quam eius dẽ
achint manũ in se seuire ꝑmisit: ut unde
ipse exterius occumberet : inde nos exterius
interusq liberaret: Si igi tur satanȩ ma¬
nuscius potestas accipitur. eius manũ iuxtaa
carnc̃ ꝑculit. cuius potestatẽ corporis. usq
adipita colaphos flagella. crucem: laleãq
tolerauit. Ande & pilato eius uidelicet corpo¬
ri adpassionẽ ueniens dicit. non haberes iai
men hanc potestatẽ: quã contra se ei extrin¬
secuis dederat : siuis seruire lucris intrinsetus
conpellebat: Pilatus enim uł satan qui eiusdẽ
pilati caput extiterat: sub potestate illius
supquẽ potestatem acceperat tenebatur
exmala mente in fideliũ surgeret utilitati
carenedec corũ omniũ ipsa quoq cradelitas

Expanded text:
num non cognovit. Corpus ejus sacerdotum principes exstiterunt, qui Redemptorem mundi a mundo repellere usque ad crucem persequendo conati suredemptione Dominus membrorum Satanae manibus tradidit, quid aliud quam ejusdem Satanae manum in se saevire permisit; ut unde ipse exterius occumberet, inde nos exterius interiusque liberaret? Si igitur Satanae manus, ejus potestas accipitur, ejus manum juxta carnem pertulit, cujus potestatem corad sputa, colaphos, flagella, crucem lanceamque toleravit. Unde et Pilato, ejus videlicet corpori, ad passionem veniens dicit: Non haberes in mmen hanc potestatem, quam contra se ei extrinsecus dederat, suis servire lucris intrinsecus compellebat. Pilatus scilicet vel Satan, qui ejus Pilati caput exstiterat, sub potestate illius super quem potestatem acceperat tenebatur.tore tolerabat; ut cum ex mala mente infidelium surgeret, utilitati tamen electorum omnium ipsa quoque crudelitas
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinẽ solent carnis petcata signaraahd:
psalmistã dicitur : Libera me de sangumbus
Sames itaq putredo ÷ sangiunis : Quidergo
accipimus saniem : Nisi peccata carnis exlon¬
ga uetustate peiora: Uulnus itaq in sanem
uertitur. cum neglecta culpa usu decerus
grauatur: Mediator itaq dei & hominum
homo xp̃s ihs corpus suum dum manibus ꝑe¬
quentium tradexhi saniem testa rasit. quia per

Expanded text:
et sanguinem solent carnis peccata designari. Unde et sanguinem solent carnis peccata designari. Unde per Psalmistam dicitur: Libera me de sanguinibus . Sanies itaque putredo est sanguinis. Quid ergo accipimus saniem, nisi peccata carnis ex longa vetustate pejora? Vulnus itaque in saniem vertitur, cum neglecta culpa usu deterius gravatur. Mediator itaque Dei et hominum homo Christus Jesus corpus suum manibus persequentium tradens, saniem testa rasit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rum uenit qui non huius hostis aduersa susti¬
nuit: Menbra autem nr̃ĩ redemptoris exti¬
terunt : &iam qui abipso mundi exordio. dum
pie uiuunt crudelia passi sunt: A NNON huius
menbrũ abel seesse phibiut: qui eiꝰ mortem
de quo scriptum ÷ Sicut agnus corã tondente
se ob mutescet & non aperut os suũ. Non solum
placens in sacrifitio. sed &iam moriens tacendo
signauit : Ab ipso itaq mundi exordio : redemp¬
toris nri corpus expugnare conatus ÷: A planta
ergo pedis usq aduerticem uulnus intulit : qͥa
puris hominibus inchoans. usq adipsum caput
aecclesiac: seuiendo ꝑuenit: Bene autem dr̃: testa¬
saniẽ radebat: Quid enĩ aliud in manu dni testa
÷. uisi caro ex nostrae substancie luto sumpta :
et enim testa igne solidatur: Caro autẽ daũ
es expassione sua robustior extrat. quo pinfi¬
tus exaruit.: qui susceptȩ carns in firmitatẽ passo¬
nis suȩ igne roborauit: Quid uero ꝑ saniem aui
peccatum debet intelligi. ser caraem quippe

Expanded text:
rum venit, qui non hujus hostis adversa sustinuit. Membra autem nostri Redemptoris exstiterunt, etiam qui ab ipso mundi exordio, dum pie vivunt, crudelia passi 87 sunt. An non hujus membrum Abel se esse perhibuit, qui ejus mortem, de quo scriptum est, Sicut agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum , non solum placens in sacrificio, sed etiam moriens tacendo signavit? Ab ipso itaque mundi exordio Redemptoris nostri corpus expugnare conatus est. A planta ergo pedis usque ad verticem vulnus intulit, quia a puris hominibus inchoans, usque ad ipsum caput Ecclesiae saeviendo pervenit. Bene autem dicitati rasit. --Quid enim aliud in manu Domini testa est, nisi caro ex nostrae substantiae luto sumpta? Etenim testa igne solidatur. Caro autem Domini eo ex passione sua robustior exstitit, quo per infitus exaruit, qui susceptae carnis infirmitatem passionis suae igne roboravit. Quid vero per saniem, nisi peccatum, debet intelligi? Per carnem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sandum ÷ quomodo iustus sit. et omnia iustȩ
disponat: sicum quem non debet punire con¬
dempnat: Mediator & enĩ noster puniri ꝓse
mecipso non debuit: quia nullum culpae
contagiũ ꝑpetrauit: Sed si ipse in debitam non
susciperet: numꝗ nos ad ebita morte libera
rec Pater ergo cumiuistus sit. iustum puniens
omnia iustae disponic: quia ꝑhoc cuncta iusti¬
ficat quod eum qui sine peccato ÷ ꝓpeccato¬
ribus dampnat. ut eo electa omnia adculm̃
iusticiae surgerent: quo is qui ÷ suꝑ omna dãp¬
na in iustice nostrae sustineret. Quodergo
illic dampnatus cum non debeat dicitur. hoc
afflictus ÷: uxta uero nr̃a acta non frus¬
tra: Rubigo quippe uitii purgari non potuit:
uisi igne tormeati: Uenit itaq sine uitio: qui
se subiceret. sponte tormeato. ut debita nrãe
iniquitatis supplitia. eo reos fuos iustae ammut¬
terent : quo hunc a semetipsis liberũ in iustae
tenuisent : Frustra ergo & non frustra afflic¬

Expanded text:
sandum est quomodo justus sit, et omnia juste sandum est quomodo justus sit, et omnia juste disponat, si eum, qui non debet puniri condemnat. Mediator etenim noster puniri pro semetipso non debuit, quia nullum culpae contagium perpetravit. Sed si ipse indebitam non susciperet, nunret. Pater ergo cum justus sit, justum puniens, juste omnia disponit, quia per hoc cuncta justificat, quod eum qui sine peccato est pro peccatoribus damnat, ut eo electa omnia ad culmen justitiae surgerent, quo is qui est super omnia, damna injustitiae nostrae sustineillic damnatus cum non debeat dicitur, hoc hic afflictus frustra memotra, rubigo quippe vitii purgari non potuit, nisi igne tormenti. Venit itaque sine vitio qui se subjiceret sponte tormento, ut debita nostrae iniquitatis supplicia eo reos suos juste amitterent, quo hunc a semetipsis liberum injuste tenuissent. Frustra ergo, et non frustra afflic
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi enimadam primũ ꝑuoluntariũ uitium
inanmȩ morte trans isset : adam secundus.
sine uitio in carnis mortem uoluntariã Nor
ueniret: Bene ergo ei& iã deredemptore nrõ
dicitur : commouistime aduersus eum ut
affligerem illũ frustra. Acsi aꝑtius dicatur.
dumiste non sua sed illius causa moritur: tunc
me in huius a fflictione commouisti. cumillũ
pe afflictus : : qui et culpȩ ultione praessus ÷
Etcupȩ contigio inqui nacus non ÷: Frustra
affuctus: qͥ in carnatus ꝓpruadmis sa
non habuit. et tamen poeram arnaliũ sine culpa
suscepit hinc ÷ enm quo ꝑ ꝓphecam loquitar di¬
cens quac non rapustunc exsoluebam: Alius namq
ad paradr sum conditus: diunac pocentiae simili¬
tudinem su ꝑbat᷑ rapere uolut : sed tamencul¬
pashuius suꝑbiae sine culpa medutor ex sol¬
uit: Hinc÷ quod patri quidam sapiens dicit:
Cumsis iustus iustae omnia disponis. eum quoq
qui non debet puniri: condempnas. Sed pen¬

Expanded text:
Nisi enim Adam primum per voluntarium vitium Nisi enim Adam primum per voluntarium vitium in animae mortem traxisset, Adam secundus sine vitio in carnis mortem voluntariam non veniret. Bene ergo ei etiam de Redemptore nostro dicitur: Commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra. Ac si apertius dicatur: Dum iste non sua, sed illius causa moritur, tunc me in hujus afflictionem commovisti, cum illum pe afflictus est, qui et culpae ultione pressus est, et culpae contagio inquinatus non est. Frustra afflictus est, qui incarnatus, propria admissa non habuit, suscepit. Hinc est enim quod per Prophetam loquitur, dicens: Quae non rapui, tunc exsolvebam . Alius namque ad paradisum conditus, divinae potentiae similitudinem superbe rapere voluit; sed tamen culpas hujus superbiae sine culpa mediator exsolvit. Hinc est quod Patri quidam Sapiens dicit: Cum sis justus, juste omnia disponis; eum quoque qui non debet puniri condemnas . Sed pen
Abbreviated transcription (Latin):
iob redemptoris nrĩ in passione positi speciem
tenet: quomodo adsatan ad nõ dr̃. commouisti
me aduersus eum. Mlediator quidẽ dei& homi¬
num homo xp̃s ihs. ut culpas nraẽ transgessionis
extingueret: uenit mortulitatis flagella tole¬
rare : Sequi unius cũ patre eiusdemq naturae
est. quo modo ꝑsatan motum se aduersũ eum
paterasserit: cũ constet quod patris filiiq
concordiam: nulla potestatis in aequalitas. nul¬
la uoluntatis diuersitas: interrũ pat: Sedta¬
men isdẽ qui patri aequalis ÷ ꝑ diuinitatem:
uenit ꝓpt̃nos ad flagella ꝑ carnem: Quae
nimirũ flagella non sus cĩperet : nisi formã
dampnati hominis redimendo sumpsisset:
Etnisi primus homo delinqueret: secundus ad
passionũ ꝓbra minime ueniret : Cumergo
primus homo ꝑsatan adnõ motus ÷ tunc ÷
dñs in homine secundo commot. Sathan itaq
adhuus afflictionem dñm tunc commouit :
quando in paradiso primũ hominẽ aiusticiȩ
culmine in oboecliexitiae culpa ꝓstrauit:

Expanded text:
ob Redemptoris nostri in passione positi speciem tenet, quomodo ad Satan a Domino dicitur: Commovisti me adversus eum? Mediator quidem Dei et hominum, homo Christus Jesus, ut culpas nostrae transgressionis exstingueret, venit mortalitatis nostrae flagella tolerare; sed quia unius cum Patre ejusdemque naturae est, quomodo per Satan motum se adversus eum Pater asserit, cum constet quod Patris Filiique concordiam nulla potestatis inaequalitas, nulla voluntatis diversitas interrumpat? Sed tamen isdem, qui Patri aequalis est per divinitatem, venit propter nos ad flagella per carnem. Quae nimirum flagella non susciperet, nisi formam damnati hominis redimendo sumpsisset. Et nisi primus homo delinqueret, secundus ad passionis probra minime veniret. Cum ergo primus homo per Satan a Domino motus est, tunc est Dominus in homine secundo commotus. Satan itaque ad hujus afflictionem, Dominum tunc commovit, quando in paradiso primum hominem a justitiae culmine inobedientiae culpa prostravit.
Abbreviated transcription (Latin):
cussi speciem plaga mutauerat : amici plo¬
rantes exclamant̃ uestesscindunt capita pul¬
uereas par̃gunt At cum mutatũ eum
adquemuenerant cernerent: i psam & ĩa
consolatorum speciem spontancus dolor
inmutaret: Ordo quippe consolati onis ẽ.
ut cumuolumus afflictum quempiam
amerore suspendere : Stud eamus prues
merendo eius luctu concordart: Dolen¬
temnamq non potest consolarł. quino
concordat ddolori Siua eoipsoamt̃res

Expanded text:
cussi speciem plaga mutaverat, amici plorantes exclamant, vestes scindunt, capita pulvere aspergunt; ut cum mutatum eum, ad quem venerant, cernerent, ipsam etiam consolatorum speciem spontaneus dolor immutaret. Ordo quippe consolationis est, ut cum volumus afflictum quempiam a moerore suspendere, studeamus prius moerendo ejus luctui concordare. Dolentem namque non potest consolari, qui non concordat ejus dolori, quia eo ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
consolarent᷑ :. Qui ex condicto afflicti
consolationemueniunt. & interse eterga ꝑ¬
cussum: quantȩ caritatis fuerint demons¬
trantur. Quamuis & perhoc quod scriptu¬
ra eostanti iuria micos fuisse testatur: quia
boni studii. & rectȩ fuerint intentionis osten¬
ditur: Sed tamen haec ipsa illorum intea¬
do eis aduerba prum pentibus. ante distric¬
tiuidicis occulos suborta indiscretione fus

Expanded text:
fuscatur. --Qui ex condicto ad afflicti consolationem veniunt, et inter se et erga percussum quantae chariratis fuerint, demonstrantur. Quamvis et per hoc, quod Scriptura eos tanti viri amicos fuisse testatur, quia boni studii et rectae fuerint intentionis ostenditur; sed tamen haec ipsa illorum intentio, eis ad verba prorumpentibus, ante districti judicis oculos, suborta indiscretione, fus
Abbreviated transcription (Latin):
deli : Et rursum Quid clamas super
concritione tua: In sanabilis est dolor
cum mplacabiliter excitutur: et dicat:
Deus cuius resistere irae nemopotest: Quod
bene et ad specialẽ incellectum d̃cimus.
si eiusdem plebis is raheliticae dampnapen¬
samus : quam redemptor per dispensatio¬
nis suae misterium ostensus superbien¬
tẽ deserut: atq ad cog ntionis suae
gratiam gentes uocaiit : Vndeeta pte
mox subditur: Sub quocuruantur qu
Tantorum quippe pondera unus quiss¬

Expanded text:
deli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super deli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor cum implacabiliter excitatur, et dicat: Deus, cujus resistere irae nemo potest. Quod bene et ad specialem intellectum ducimus, si ejusdem plebis Israeliticae damna pensamus, quam Redemptor per dispensationis suae mysterium ostensus superbientem deseruit, atque ad cognitionis suae gratiam gentes vocavit. Unde et apte mox subditur: Sub quo curvantur quTantorum quippe pondera unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
commendatur : quae promimicis quoque
intercedere nititur: Unde et persemet:¬
ipsam ueritas dicit Orate ꝓpersequen¬
tibus et calum pniantibus uobis : Etrursũ:
Cum stabitis adorandũ. dimitite siquid ha¬
betis aduersus alterum: Cum uero patrã
pͥorũ facta sacro eloquio describentere¬
uoluimus : morsen et samuelẽ ȩxorase
ꝓaduersantibus inuenimus : Unus quip¬
pe eorũ saeuientis populi persecutionẽ
fugit : et tumen ꝓuita suipersecutors
interuenit Alter ex principatu popu¬
lideiectus ipsissuis aduersariis dicit: Ab¬
sit ame hoc peccatum indñõ. quominus cessem
orare ꝓuobis : Quod est ergo indifficu¬
tate de precandi moysen et samuelem de¬
ducere. nisi a pertius indicare . quia euis ire
neq illi si a sstarent obsisterent : quid erco
ꝓamicis inter uenire citius possent. quia
apud hunc et intercedere ꝓinimicissole¬
rent Hinc adeandẽ iudeam dicitur:
Plaga inimici percussite: castigatione cru

Expanded text:
commendatur, quae pro inimicis quoque commendatur, quae pro inimicis quoque intercedere nititur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Et rursum: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Cum vero patrum priorum facta sacro eloquio describente revolvimus, Moysen et Samuelem exorasse pro adversantibus invenimus. Unus quippe eorum saevientis populi persecutionem fugit, et tamen pro vita sui persecutoris intervenit; alter, ex principatu populi dejectus, ipsis suis adversariis dicit: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Quid est ergo in difficultate deprecandi Moysen et Samuelem deducere, nisi apertius indicare quia ejus irae neque illi si astarent obsisterent, qui idcirco pro amicis intervenire citius possent, quia apud hunc intercedere et pro inimicis solerent? Hinc ad eamdem Judaeam dicitur: Plaga i
Abbreviated transcription (Latin):
pecrati sacioris ultiontꝰ adplenum recĩ¬
peret iram dei nequaquã ualuit prose¬
met ipsotem perare: Hinc elias ut homo
parsi aliquidd deduuna anima duersio¬
ne sentiret. qui uerbo caelos a peruit.
ante in dignationẽ mulieris territus. ꝑ
desertum fugit: et prosemetipso infir¬
matur in formidine. qui fd̾rorẽ dei placat
aliis per inceruentionẽ : Irae igitur dei
dũ excitat & ipse praecẽ quac ei fundit
non aspirat: Hinc a dicremiam dicitur:
Tuergo noli orare ꝓpopulo hoc. et nea f¬
sumas ꝓeissaudẽ etorationẽ : quia nonexau¬
diam intempore clamoris eorũ adme: Et
rursum : Si steterint moyses et samuel co¬
quur relictis tot antiquioribus patrib:
adeffundendã precem morses et samu¬
hel tantum modo praestantius eligantiusq
nominantur: Quod tamen facile agnosci¬
mus: si eius quae diligere et inimicos pre¬
cipitur caritatis merita pensamus : Con¬
ditoris namq auribus illa maxime oratio

Expanded text:
erpetrati facinoris ultionem ad plenum receerpetrati facinoris ultionem ad plenum receperit, iram Dei nequaquam valuit pro semetipso temperare parum aliquid quasi de divina animadversione sentiret, qui verbo coelos aperuit , ante indignationem mulieris territus per desertum fugit; et pro semetipso infirmatur in formidine, qui furorem Dei placat aliis per interventionem . Irae igitur Dei dum excitat, et ipse precem quae ei funditur non aspirat. Hinc ad Jeremiam dicitur: Tu ergo noli orare pro populo hoc, et ne assumas pro eis laudem et orationem, quia non exaudiam in tempore clamoris eorum ad me . Et rursum: Si steterint Moyses et Samuel cocur, relictis tot antiquioribus patribus, ad effundendam precem Moyses et Samuel tantummodo praestantius elegantiusque nominantur? Quod tamen facile agnoscimus, si ejus quae diligere et inimicos praecipitur charitatis merita pensamus.  Vet. XIII.  Conditoris namque auribus illa maxime oratio
Abbreviated transcription (Latin):
ensa quanti apud meualeas. et cognosce
quia obtinere poteris: quicquid ꝓpopulo
exoras: Quod quia hac mente agitur: sta¬
tim uenia subiuncta testatur: Cum uero
superna in dignatio sese ut ita dixerim medul
net nec se utiliter cuius libet deprecatio obi¬
cit : cum semel deus aliquid ab intuimis irascen¬
do disponit Hinc est enim quod moy ses
qui reatum totius plebis apud dominum siuis
precibus tersit .dumq se obicem obtulit. di¬
uinȩ ira cundiae uim placauit: ad petram
oreb ueniens. et ꝓaquae ex hibitione diffi¬
dens reꝓmissionis terramin gredi dño irascen¬
te non potuit: Et saepe hacdere affligi¬
tur. saepe desi derio se excitante turbatur.
et dispositã ultionis iracundiã repellere
a semetipso nonualuit : qui hanc uolente
dño & apopulo a mouit: Hino clauid qͥa¬
ꝓstrata plebo post modũ angeli glaelumn
preao copescut prius plorars eteulans
nudis pecdibus filium fugit: ete nuouseo ꝑ¬

Expanded text:
Pensa, quantum apud me valeas, et cognosce Pensa, quantum apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Quod quia hac mente agitur, statim venia subjuncta testatur. Cum vero superna indnet, nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Hinc est enim quod Moyses, qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit : ad petram Oreb veniens, et pro aquae exhibitione diffidens, repromissionis terram ingredi, Domino irascente, non potuit. Et saepe hac de re affligitur, saepe desiderio se excitante turbatur, et dispositae ultionis iracundiam repellere a semetipso non valuit, qui hanc, volente Domino, et a populo amovit. . Hinc David quistrata plebe postmodum angeli gladium prece compescuit, prius plorans et jejunans, nudis pedibus filium fugit, et quousque p
Abbreviated transcription (Latin):
citur : cum multos saepe restitisse exem¬
plis existentibus demonstratur . Sed
si subtiliter et haec beati iob eloquia. et
illorũ facta pensamus: et uerũ cognosci¬
mus quia diunae irae non resistitur. et
uerumquia multi saepe restiterunt:¬
Omnes etenim sc̃i qui irae dei obuiant.
abipso accipiunt : ut contra impetum
ꝑ cussionis eius opponantur: atq ut ita dixerim
cum ipsose erigunt contra ipsum. eosq diuina
uissibi opporut setum. quia in eo quod aduer¬
sũ se saeuientis iram foris obtinent: intus eos
gracia irascentis fouet: et famulantes inte¬
rius leuat: quos quasi aduersantes exteri¬
us tolerat: Portat ergo contra dictionem
deprecantium quam aspirat : et uelut no¬
lente imponitur. quod abipso ut fiat im¬
peratur Moysi et enim dicit Dimite
me. ut irascatur furor meus contra eos et
deleam eos. fatiamq te ingentem magnã.
Quid est seruo dicere dimitte me. nisi dep̃¬
candi ausam prebere. Acsi a perte diceret᷑:

Expanded text:
citur, cum multos saepe restitisse exemcitur, cum multos saepe restitisse exemplis existentibus demonstratur? Sed si subtiliter et haec beati Job eloquia, et illorum facta pensamus, et verum cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et verum quia multi saepe restiteruntOmnes sancti qui irae Dei obviant, ab ipso accipiunt ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso eriguntur contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum, quia in eo quod adversum se saevientis iram foris obtinent, intus eos grarius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium quam aspirat; et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos; faciamque te in gentem magnam . Quid est servo dicere, Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? Ac si aperte diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
uldequo dime der nuillũ posse co sistere
ditur qusimil tos indignatione super¬
nae aimnaduersionis obuasiẽ. eloquia
qduin a testantur: Annon irae der mos
ses pestidiet. qui ꝓcadence populo erectus
ipsum su pernae percussionis impetum:
mortis suae oblatione restinxit dicens.
dimitte illis hanc noxam. alio quin dele
me delibrocuo quẽ scripsisti : Anonirae
dei a a ron restitit. cum inter iuiuentes ac
mortuos turibulũ sumpsit. cum animad¬
uersionis ignẽ incensi fumo temperauit :
Annon finees irȩ dei restitic. qui luxurian¬
tes cum alienigenis in ipso coitu trucidans
zelum suũ duunȩ indignationi obculit.
et furorẽ gladio placauit: Annon da¬
uid irae dei resticit. qui angelo feriente
se offerens placationis gratiã et ante
tempus ꝓpositũ exłgit: Annon inȩ¬
helias det restitit. qui longo iam tempo¬
re terra arente. ductas decaelo pluuias
uerbo reuocauit: Quomodo igitur . Ro¬
irȩ dei diunte nullũ posse resistere di¬

Expanded text:
lde quod irae Dei nullum posse resistere dicatur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testentur. Annon irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadente populo erectus, ipsum supernae percussionis impetum mortis suae oblatione restrinxit dicens: Dimitte illis hanc noxam, alioquin dele me de libro quem scripsisti ? Annon irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos thuribulum sumpsit , atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit? Annon Phinees irae Dei restitit, qui luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit ? Annon David irae Dei restitit, qui angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit ? An non Elias irae Dei restitit, qui longo jam tempore terra arente, subductas de coelo pluvias verbo revocavit ? Quomodo ergo divinae irae nullum posse resistere di
Abbreviated transcription (Latin):
la t̃ra udedicet lingua basis populich̃.
quaui delict pst superse populum susti¬
net : quimotus illuis potestatis ponde¬
re fixus regit Quo enim subiectorũ
suorũ onera tolerat: eo quasi superpo¬
sitam basis columnam portat Beatus
igitur ioburtute ꝓphetio sp̃s ple¬
nus aspitiat: quodiudea deseritur. atq
addiumittis cultũ gentiũ principes
in clinantur: et dicat: Deus cuius resistere
I irae non potest. sub quo curuantur. qui
potant orbemꝰ  possunt et angelicae uir¬
tutes intelligi: Ipsi et enim orbempor¬
tant : qui regendimundi curas ad mi¬
nistrant. Paulo adtestante quiait: Non¬
ne omnessunt administratorii sp̃s inmi¬
nisteriũ missi: ꝓpter eos qui hereditatem
capint salutis .: Ait ergo : Deus cuius
resistere irae nemopotest : sub quocur¬
uantur qui portant orbẽ: Acsi humili¬
tatem omnis creaturae conspitiat: et tre¬
me factus dicat: Quis in firmorũ homi¬
num tuis nucibus obuiat. cuiusse forticu¬
dini et urrtutes angelicae inclinanc. e¬

Expanded text:
Latina videlicet lingua basis populi dicitur, quia videlicet ipse super se populum sustinet, qui motus illius potestatis pondere fixus regit. 301 Quo enim subjectorum suorum onera tolerat, eo quasi superpositam columnam basis portat. Beatus igitur Job, virtute prophetici spiritus plenus, aspiciat quod Judaea deseritur, atque ad Divinitatis cultum gentium principes inclinantur, et dicat: Deus cujus irae nemo resistere potest, sub quo curvantur qui portant orbem. tutes intelligi. Ipsae etenim orbem portant, quae regendi mundi curas administrant, Paulo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Ait ergo: Deus cujus resistere irae nemo potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si humilitatem omnis creaturae conspiciat, et tremefactus dicat: Quis infirmorum hominum tuis nutibus obviat, cujus se fortitudini et virtutes angelicae inclinant?
Abbreviated transcription (Latin):
nȩc ontra manum resultet operantis:
Quia qui benigne quod nonerat fecit.
quod est inuiste nondeserit: Ad semet¬
ipsamergo inpercussione mens redeat
et quod auprehendere nonualet non
requirat: ne sidiuinae irae causa discu¬
ticur: amplius discussa ꝓuocetur: et quã
placare humilitas poterat: in extingubi¬
liter siperbia accendat: Vnde apte¬

Expanded text:
ne contra manum resultet operantis, ne contra manum resultet operantis, quia qui benigne quod non erat fecit quod est, injuste non deserit. Ad semetipsam ergo post percussionem mens redeat, et quod apprehendere non valet, non requirat: ne si divinae irae causa discutititur, amplius discussa provocetur, et quam placare humilitas poterat, inexstinguibiliter superbia accendat. An
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde et per paulum diacur: O homo tuqus
qui respondeas deo : R espondere do non
posse conuncitur: qui homo nominatur.
Quia perhoc quod dehumo sumptus esti
ditia superna discutere dignus nonel.
Vnde hic quoque apte subungicur: Vel
quis dicere ei potest. quurita facis: Auc¬
toris facta semper indiscussa ueneranda
sunt : quia iuista. esse nequaquã posint
Rationẽ quippe de occulto eius consilio qua¬
rere : nichil est aliud. quam contraeus
consiliũ superbire: Cumergo factorum
causa non de prehenditur. restat ut sub
factoillus cum humilitaꝵ te taceatur :
quia nequaquã suffi sub cit sensus carnis.
ut secreta penetret maiestatis Quier¬
go infactis dei rationẽ non uidet: infirmi¬
tatẽ suam considerans. quur non uideat
rationemuidet: Unde perpaulum quoq
sub sequenter adiungitur: Num quid
dicit figmentũ ei quise finxit. quare me
fecisti sic. Quo enim secernit figmen¬
tum diuini operis : eose metipsũ redargut.

Expanded text:
Unde per Paulum dicitur: O homo, tu quis es, Unde per Paulum dicitur: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Respondere Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est, judicia superna discutere dignus non est. Unde hic quoque apte subjungitur: Vel quis dicere ei potest, cutoris facta semper indiscussa veneranda sunt, quia injusta esse nequaquam possunt. Rationem quippe de occulto ejus consilio quaerere, nihil est aliud quam contra ejus consilium superbire. Cum ergo factorum causa non deprehenditur, restat ut sub factis illius cum humilitate taceatur, quia nequaquam sufficit sensus carnis, ut secreta penetret majestatis; qui ergo in factis Dei rationem non videt, infirmitatem suam considerans, cur non videat rationem videt. Unde per Paulum quoque subsequenter adjungitur: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit, quare me fecisti sic? quo se enim cernit figmentum divini esse operis, eo semetipsum redarguit,
Abbreviated transcription (Latin):
am quaesitae noctis caecitatẽ patior: nec ortũ
iam nec occasum solis agnosco : Ettamen homo
qui in firmitatis poena premitur. et caecitatis
suae caligine grauatur : ad supernae lucisiu¬
ditiũ ꝓperat. ut suorũ actuũ racionẽ redͥat:
respondebit ei. Repente deus in terrogat :
cumnos ad districtionẽ sui examinis in opina¬
tos uocat Sed in terrogationi illius respon¬
dere homo non sufficit. quasi remota tunc
pietacte discutitur: in illo ex amine &iam
ustorũ uita succumbit Uel certe interro¬
gat. cumduris nos percussionibus pulsat:
ut cum mens nrã magna de se in tranquil¬
litate aestimat. semetipsã ueraciter qualis
sit inpercussione dep̃hendat: Et plerũq
qm̃ percutitur gemit. sed respondere non
sufficit: quia et ipsa ei ꝑcussionis suae aduer¬
sitas displicet. sed tamen semetipsum ho¬
mo considerans tacet: et diuina uiditia dis
cutere metiut: quiesse se puluerẽ agnoscit:

Expanded text:
am quaesitae noctis caecitatem patior, nec ortum am quaesitae noctis caecitatem patior, nec ortum jam, nec occasum solis agnosco. Et tamen homo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supernae lucis judicium properat, ut suorum actuum rationem reddat. respondebit ei? - Repente interrogat Deus, cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut cum mens nostra magna de se in tranquillitate aestimat, semetipsam veraciter qualis sit in perturbatione deprehendat. Et plerumque quoniam percutitur gemit, sed respondere non sufficit, quia et ipsa ei percussionis suae adversitas displicet; sed tamen semetipsum homo conscutere metuit, quia se pulverem esse cognoscit.