comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dicit᷑. quia inualle salinarũ cesis decẽ & octo milibus. erexit sibi
fornicem trium phalem. fec̃ aetiã sibi nomen. quiauictasiria damasci.
& siria soba erexisse sibi dicit᷑ alterã fornicẽ triũ phalẽ. Et si quẽ mou&
qđ inplerisq: latinorũ codicib: inuenit᷑ dauid nondecẽ & octomilia in

Expanded text:
en dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi en dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David
Abbreviated transcription (Latin):
ancille abraham filius appellatus .ẽ. Et damascus int̃pr&atur sanguis
poculum siria uero interp̃tat᷑ sublimis siue umecta : Etbene quȩ prius
umecta libi dine. suꝑ baspũ. sanguinẽ humanũ in explebilit̃ sitiebat.
Nunc mundata baptis matexp̃i. sublimis ꝓfecto uirtutũ sanguinis eius
poculũ desiderat ꝑcipere. Quid aũt signi ficat quod dauid uasa aurea
& argentea. atq aerea quaetulerat deuniuersis gentib scĩ ficauit
dño nisi quod xp̃s om̃s quode uni uersis gentibus conuocat ad fidem suã
alios auriloco. hocẽ sensus spiritali praeclaros. Alios argenti hoc ẽ
eloquentia enitoresplendentes. Alios uero predicatione diuina sonoros
scĩ ficat dño ut in eiꝰ tabnaculo fidelit̃ deseruientes. ipsius ministerio. in at̃¬
nũ decentissime ꝑfungant᷑. F ec̃ quoq: sibi dauid nom̃ cũ reuerter& ur
capta siria inualle sali narum caesis decłm & octo milib:: fecis se nom̃

Expanded text:
ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus interpretatur sanguinis ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus interpretatur sanguinis poculum; Syria vero interpretatur sublimis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque aerea quae tulerat de universis gentibus sanctificavit Domino, nisi quod Christus omnes quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur. « Fecit quoque sibi David nomen, cum reverteretur, capta Syria in valle S
Abbreviated transcription (Latin):
distributionis. Significat aũt qđ tã libera dispositione dauid. regio¬
nes moabitarũ heredibus quibus uell& diuider&. quã si possessor
qui lib& agros proprios ad nutũ suum ducto huc inde funiculo dirimer&
Mensus ẽ aut̃ duos funiculos unũ ad occidendũ. & unũ aduuificandũ.
& hoc allegoricedictũ significans qđ insuadauid potestate habuerit
nullo utiq: contradicente. quos eorum necidar& contumaces. quib:
parter& subiectis. Quod aũt dauid moab quint̃ pr&at᷑ depatre
& siriã damasci & ceteras regiones diuisioni suae subiugans fec̃ eẽ
tributarias. Mistice significat qđ xp̃s om̃s gentes subsua dominatione.
tenens fac̃pensũ seruitutis sibi reddere dum singulequeq: nationes.
in nominis eiꝰ confessione adunatȩ deuote censũ bonorũ operũ illi ex sol¬
uunt. Damascus enĩ nobilis .ẽ urbs foenicis eodẽ uocabulo quo& masech.

Expanded text:
distributionis . » Significat autem quod tam libera dispositione David regiodistributionis . » Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. « Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. » Et hoc allegorice dictum significans, quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasci et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit tributarias esse, mystice significat quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec
Abbreviated transcription (Latin):
siadeo eent euirati atq: contempti. ut in nullo am plius homines in
terradegentes quã terrea quaenullas haber& homines. possent ule
cuĩ modi locutionis plura habes exempla inscripturis. quale illud eia¬
gelii : sunt aut & alia multa quȩ fec̃ ihs. quȩ si scribant᷑ ꝑ singula : Ni
ipsũ arbitror mundum capereeos qui scribendi sunt libros: quo¬
modo enĩ ñ caper& mundus libros. quiscribi potuis sent inmundo¬
sed ad sinuandam magnitudinẽ acmultitudinẽ operũ dñi:tali uerbo
uoluit ut iscriptura & in planctudauid aquilis uelociores leonibus
fortiores cuis imillimũ .ẽ illud & seculariũ litterarũ. quicando re
niues anteirent cursib: auras Quod aut̃ mensos cos funiculo dixit
Funiculũ allegorice prosorte posuit eo qđ funiculo soleant agrorũ
spatia m&iri: Vndescriptũ .ẽ & sorte diuis it eis terrã in funiculo

Expanded text:
si adeo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in si adeo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes, quam terra ea quae nullos haberet homines, possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale illud Evangelii: « Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . » Quomodo enim caperet mundus libros, qui scribi potuissent in mundoSed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David: « Aquilis velociores, leonibus fortiores . » Cui simillimum est illud et saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensos eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, ex quod funiculo soleant agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo
Abbreviated transcription (Latin):
audatiã incorde suo. ut orar& eũ oratione hac.
Tactũ .ẽ. aut p̾hacc. ꝑcus sit dauid philistum. & hum iliauit eos. & tulit
dauid frenũ tributi. demanuphilistum: frenũ tributi. quinq: erant
ciuitates philis tinorum. quȩ frequent᷑ isrł sibi tributariũ faciebant
quas eistulit dauid. & hum iliauit cos. fec̃q: sibi tributarios. Unde
& in para lippo menon legitur: Percus sit dauid philistum. & humili¬
funiculo coequans terre : m̃sus .ẽ. aũt duos funiculos. unũ ad occidendũ
& unũ aduiuificandum: factusq: .ẽ. moab dauid seruiens subtri¬
funiculo coacquans t̃rȩ . hy perbolice deb& accipi: Non enĩ fieri
poterat ut homines in terra uiuentes intantũ humiliarent᷑ . donecipsi
terrae dorso funiculo suꝑ extenso conprobante apparorent aequi¬
les sed in mensã humiliationẽ captȩ & opprȩssȩgentir Voluit scris¬
tura hoc uerbo adcumulare ut dicer& coaequatos eos terrae. qua¬

Expanded text:
audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit Dcivitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: « Percussit David Philisthiim, et humilieos funiculo coaequans terrae mensus est autem duos funiculos unum ad occidendum et unum ad vivificandum factusque est Moab David serviens sub trifuniculo, coaequans terrae, » hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat, ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso, funiculo superextenso comprobante, apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et expressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae: qua
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur quidergo ad derepoterit adhuc dauid: utloquat᷑ ad te Tueni
scis seruumtuum dñe ds̃ prept̃ terbum tuum : & secundũ cortuum
&ia cob fectihaec omĩa mihi seruotuo. Quod dic̃ scđm cortuũ. intelle¬
gitur scđm miseri cordiam suam :Quia non ẽ similistui. neq: enĩ. ẽds̃
extrate in omnib: quȩ audiuimus auribus nr̃is: N .ẽ. inquit ds̃ similis tui.
quifecerit magnalia haco quae audiuimus aurib: nr̃is: A facie populitu
que redemistiꝰ ex egypto gentẽ & dm̃ eiꝰ ebreus hab& gentib: &dis ean
Etest sensus a facie populi tui. quẽ redemisti tibi exegrpto demanu
scilic& aegyptiorum quos in mari rubro ꝑemisti. & dedus earũ. in quib
iudicia fecisti :: Quiatudñe ex ercituũ ds̃ isrł. reue lasti aurẽ seruitur
dicens domũ a edificabotibi. Propt̃ hoc inuenit seruus tuus corsuũ
ut orar& te oratione hac. Aurẽ eiꝰ dñs ꝑ proph&ã reuelauerat se illi
domũ aedificaturum Idcirco dauid inuenisse sedic̃ corsuũ. i÷ inuenit

Expanded text:
loquatur ad te? Tu enim scis servum tuum, Domine Deus. Propter verbum tuum, et secundum cor tuum et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Quod dicit, « secundum cor tuum » intelligitur, secundum misericordiam tuam. « Quia non est similis tui, neque enim est Deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris. » Non est, inquit, Deus similis tui, qui fecerit magnalia quae audivimus auribus nostris. « A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, gentem et Deum ejus. Hebraeus habet, gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti, et diis eorum, in quibus judicia fecisti. Quia tu Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus Dominus per Prophetam revelaverat, se illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ credant᷑. Multominus itaq: cuiꝰ lib& regis alterius: non enĩ quis quã
eorũ intanta. quanta ille paceregnauit : Necum quã omninogens illa
ita regnũ tenuit. ut sollicita non fuerit. ne hostib: subder& qr in tanta
mutabilitatererũ humanarũ nulli aliquando populo concessa. ẽ
tanta securitas. ut huicuitae hostis non formida  incursus: Locusergo qͣui
ꝓmittit᷑ tã pacatȩ ac securȩ habitationis. aet̃ nus. ẽ : Aet̃ nis qui ꝑpedeb&
in matre hierłm libera ubi erit ueracit̃ populus isrł Hoc enĩ nom̃ in t̃¬
p̃tatur. uidens dm̃: cuĩ prȩmii desiderio. pia ꝑfidẽ uita. in hac erũ nosa

Expanded text:
esse credantur: multo minus itaque cujuslibet regis alterius. Non enim quispiam esse credantur: multo minus itaque cujuslibet regis alterius. Non enim quispiam eorum in tanta quanta ille pace regnavit; nec unquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur: quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulla aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic vitae hostiles ne formidaret incursus. Locus ergo qui promittitur tam placatae ac securae habitationis, aeternus non est; aeternusque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit veraciter populus Israel. Hoc enim nomen interpretatur, videns Dominum. Cujus praemii desiderio pia per fidem vitae in hac aerumnosa
Abbreviated transcription (Latin):
Hoctã magnũ bonum. quisqͥs in hoesdo & in hact̃ra sperat insipient̃
sapit: Antequis piã putabit inpacesulomonis id eẽ cõpl&u : Pacẽ quippe
illã scriptura in umbra futuri excellenti p̃dicatione cõmendat Cui Seo huio
suspicioni uigilant̃ occursũ .e. cũ postea quã dictũ .ẽ &ñ ad pon& filius
iniquitatis humilia re eũ: continuo subiunctũ ẽ sic̃ ab initio adieb quib:
c̃stitu uidices. suꝑ populũ meũ. isrł: iudices nãq: prius quã reges ibi eẽ
coepissent suꝑ illũ populũ fuerant constituti : Ex quoterrã ꝓmissionis
accepit: Etutiq humiliabat eũ filius iniquitatis. hoc .ẽ. hostis alienigena.
ꝑ int̃ ualla temporũ quibus legunt᷑ paces alt̃ nas sȩcũ bellis: & inueniunt
illuc pacis tempora prolixiora quã salo monhabuit. qui quadraginta
regnauit annos: Nã sub eo iudice qui .ẽ. appellatꝰ ahod. oc tognta anni
pacis fuerunt: Absit ergo ut salo monis tempora. in hac ꝓmissionȩ pmis ia

Expanded text:
Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuoconstitui judices super populum meum Israel. Judices namque priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostilis alienigena, per intervalla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis; et inveniuntur illic pacis tempora prolixiora, quam Salomon habuit, qui quadraginta regnavit annis. Nam sub eo judice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt . Absit ergo, ut Salomonis tempora in hac promissione promissa
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ex soluit : Sic nos salutis unda aculpa primiparentis ab solu mu
sed tam̃ reatum cuisdem culpe diluentes. absoluti quoq ad huc
carnalit̃ obimus. Quia delicta nr̃a siue ꝑ nos siue ꝑsem& ipsũ dñs̃ reseta
&iã cum relaxat. Ab electis enĩ suis. iniqui tatũ maculas stud & temp¬
rali afflictione tergere: quas in eis ꝑ p&uo non uult uideri.
Et consolatus ẽ dauid bet sabeae uxorẽ suã Ingressusq: ad eã domi¬
uit cũ ea quȩ genuit filiũ & uocauit nomen eiꝰ salomon. & dñs dilext

Expanded text:
verat exsolvit, sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, verat exsolvit, sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum Dominus resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere: quas in eis perpetuo non vult videri. « Et consolatus est David uxorem suam Bersabee. Ingressusque ad eam dormivit cum ea. Quae genuit filium, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
Sedrursum ꝑ mrsterium quid dauid sacratius. quid urias infidelius inuent
Quando & ille ꝑuitae culpã ꝓ ph&iae signat in nocentiã. Etiste ꝑuitae
in nocentiam in ꝓph&iae ex primit culpã : Virtus nãq: sacri eloquii sic
trans acta narrat. ut uentura exprimat : sic in factorẽ ad ꝓbat. ut ei in
minis terio contradicat : Sic gestadamnat. ut haeo mystice gerenda ꝑ¬
Dñs quoq transtulit peccatũ tuũ. non morieris. &rł. Si peccatũ dauid
tã detestabile dñs transtulit. quid ẽ qđ omĩa quȩ de eodẽ peccato. ꝑ
proph&ã ei ad nõ dicta sunt. post modũ tollerauit : sed ꝓcul dubio
dñs delictum sincultio ne non deserit. aut enĩ ipse hoc homo insepoeni¬
tens punit. aut hocds̃ cum homine uindicans ꝑcutit. Nequa quã igit᷑
peccato parcitur. quia nullatenus sineuindicta laxatur. Sienim
multis post cruciatibus afflictus. ac fugiens. reatũ culpe quã ꝑ p&ra¬

Expanded text:
Sed rursum per mysterium quid David sacratius? Quid Uria infidelius invenitur, Sed rursum per mysterium quid David sacratius? Quid Uria infidelius invenitur, quoniam et ille per vitae culpam prophetiae signat innocentiam, et iste per vitae innocentiam, in prophetia exprimit culpam? Virtus namque sacri eloquii, sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic in facto rem approbat, ut ei in ministerio contradicat; sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda pDominus quoque transtulit peccatum tuum: non morieris, » etc. Si peccatum David tam detestaprophetam ei a Domino dicta sunt, postmodum toleravit? Sed procul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse homo in se poenitens punit, aut Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Si enimum, » et tamen multis post cruciatibus afflictus, ac fugiens reatum culpae quam perpetra
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib: uideo & redire ad conscientiã ꝑspiritalẽ intellegentiã non re¬
quiro. Quasienĩ arcã eẽ subpellib: dic̃ qr praeceptadĩ: non nisi adhi¬
bendo ministerium sacrificii carnalis intelligit : Hunctamenactiam
rediread domdm nolentem. dauid admensam uocat: Quia quã uispopulꝰ¬
iudaicus. ad conscientiam reuerti contempnat : Tamen redemptor ueni¬
ens mandataspiritalia praedicat dicens si creder&is morsi creder& is
forsitan & mihi demeenĩ ille scripsit. Lege itaq: iudaicus populus ten&
que cius diuinitatẽ loquit᷑ cui irdem populus credere dedignat᷑ Vnde &
uruas adioab cum epłis ex quibus occidi debeat mittitur. quia edc̃ipse
uducus populus legẽ portat quta conuincente moriat᷑. Dũ enĩ manda
legisr& imens implere nititur ipsenimirũ defort iudiciũ unde thãpna
Quidergo ꝑ factũ istud. dauid scȩlestius quidurids mundius diciporert.¬

Expanded text:
carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non recarnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritalia praedicat, dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaiquae ejus divinitatem loquitur, cui idem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur: quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur, dum enim mandata legis retinens implere nititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius, quid Uria mundius dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
deacceptalegis scientia ex tollitur. qua sidedi lucegloriatur sed huic
dauid uxorem abstulit. sibiq coniunexit. quia ui delic& manufortis
quid auid dicit᷑ in carnere demptor apparens dũ dese spirita lit̃ loquilegẽ
in notuit. ꝑ hoc qđ iuxtalitterã tencbat᷑. hanc iudaico populo extraneam
demonstrauit. sibiq conuxit qr ꝑ se illam praedicare declarauit. Triã
iamen ad domũ ire dauid ammon&. pedes lauare. EQuia in carnatus dñs
ueniens iud aicopopulo praecepit. ut ad conscientiã redeat & gorde soperũ
fl&ibustergat. ut spiritalit̃ mandata legis intelligat. & posttantã duri¬
tã pracceptorum fontem bapt is inueniens. Adaquã post laborẽ recurrat
sedurias quiarcã dñi es̃sȩ pellib: meminit. respondit qđ domũ suam intrar
non posst. Acsic iudaicus populus dicat. Egomandatadi insacrificiis

Expanded text:
de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit; sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens Judaico populo praecepit ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat; ut spiritaliter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
dispon&ur ut quie latiperire poterant: humiliati aꝑditione seruentur.
Secr&o ergo dispensationis ordine unde seuire ꝑmittitur iniquitas diaboli
inde piae perficitur benignitasdi : Quia ad uersarius nrt̃ indcoptem perat
nutibus suꝑ negratiae. undȩ exerc& iram nequissime uoluntatis suae.
Potest aut̃ & alit̃ scđm mrsticorsensus. haec eadem res accipi siquis cãpuro
intellectu rimare uoluerit. Cuius aut̃ dauid in solarium deambulans
trpum ten& nisi eius dequo scriptũ .ẽ. In sole posuit tabernaculũ suum
Et quid .ẽ. bersabeae ad seꝑ ducere nisi legem littere carnali populo conuno¬
iã spiritali intellectu sociare. Bersabeȩ enĩ putaus septimus dicitur
Quia nimi rum ꝑ cognatione legis infusionis spiritalis gratiae ꝑfecta
nobis sapientia ministratur. quem uero urias nisi iudaicũ populũ signat.
cuius nomen interpr&atum dicitur lux mea dĩ. iudaicus aut populus qr

Expanded text:
disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei. Quia adversarius noster inde obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Potest autem et aliter secundum mysticos sensus haec eadem res accipi, si qua eam puro intellectu rimare voluerit. Cujus autem David in solarium dtypum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitionem legis, infusione spiritalis gratiae, perfecta nobis sapientia ministratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quip peipsa interpr&ata satis ostendunt. quid aetiã hoc factũ p̃figu¬
rauerit. Dauid ut diximus int̃ pr&at᷑ manu fortis. si ued esi derabilis
Bersabeae inter pr&at᷑ puteus saci&atis. siueputeus septimꝰ: Quam¬
lib& aut̃ hanc nominis eiꝰ interpr&ationẽ in id qđ dicere intendimus
ad sumamus : satis congruit. Nã in cantica canticorũ sponsa quȩlllius¬
ecđa .ẽ. uocat᷑ puteus aquae uiuae : Ethuic puteo septinarii numeri
nom̃ in sp̃ł scĩ significatione coniungit᷑. ꝓpt̃ rationẽ pente costes. quo

Expanded text:
quippe ipsa interpretata, satis ostendunt, quod etiam hoc factum praefiguquippe ipsa interpretata, satis ostendunt, quod etiam hoc factum praefiguraverit. David, ut diximus, interpretatur manufortis sive desiderabilis. Bersabee interpretatur puteus satilibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adEcclesia est, vocatur puteus aquae vivae; et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur, propter rationem Pentecostes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sed actiã in ex stremo uidicio peruistã sententiã. ꝑ p&ius ignib: cruci¬
andos trad&. Factũ ẽ aut̃ uertente anno eotempore quo solent reges
tlos reges dic qui ꝓces serunt contradauid inpugnã. scilic& regẽ roob
& istob: & soba & maacha. quiutiq reges syriae fuert̃ & pugnare uolu¬
erunt. conducti mercede aregemoab. c̃tradđ a quotriũ phati. cẽ legum¬
&d eambular& insolario domus regiae. uiditq mulierẽ selauantõ &
aduerso ꝑ solariũ suum erat mulier pulchra ualde. Misitergorex &re¬
qui siuit quae. e&̃ mulier. Nunciatũq ẽ ei qđ ipsa eẽt bẽ sabce filia hliã
uxoruriae & hei missisq: dauid nunciis tulit eã: quȩcũ ingresa cã
adillũ. dormiuit cũ ea. statĩq: scĩficata .ẽ. ab in mundiciasua & reuer
sa ẽ domũ suamconcepto foctu. & cct̃. Nunc& peccatũ dauid quid
in ꝓph&ia signauerit quanta possũ breuitate ꝑstringã . Nomina

Expanded text:
sed etiam in extremo judicio per justam sententiam perpetuis ignibus crucised etiam in extremo judicio per justam sententiam perpetuis ignibus cruciandos tradet. « Factum est ergo, vertente anno eo tempore quo solent reges » Hos reges dixit, qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Roob et Istob et Soba, et Maacha, qui utique reges Syriae fuerunt et pugnare voluerunt: conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati essein solario domus regiae viditque mulierem se lavantem ex adverso super solarium suum erat autem mulier pulchra valde misit ergo rex et requisivit quae esset mulier nuntiatumque ei est quod ipsa esset Bethsabee filia Heliam uxor Uriae Hetthei missis itaque David nuntiis tulit eam quae cum ingressa esset ad illum dormivit cum ea statimque sanctisa est domum suam, concepto fetu, » etc. Nunc et peccatum David, quid in prophetia signaverit, quanta possum brevitate perstringam. Nomina
Abbreviated transcription (Latin):
malignorũ sp̃irituũ. rector uid& et̃ populi uide lic& meroris & sẽꝑ
inangustia constituti. qui conprimere ł coangusta re homines desiderat:
R adit ergo amnon barbam dimidiam nunciorum dauid: cũ antiquus hostis
quorundam praedicatorũ uerbi dĩ. sermonẽ ł conuersationẽ corrũpen¬
domaculat acdehonestat. Praecidit uerotunicas usq ad inguina. cũ
turpia facta. quacipse ꝑsua serat in oculis hominũ reuelat. Sed necesseẽ
talib: quos diabolus ita confundit. ut sedeant in hiericho donec crescant
barbetorum ÷ : sint obbrobrium & ignominia meliorũ atq effici¬
antur anathema omnium : donec ꝑstudium bonũ barbarũ species. hoc ẽ
uirtutũ incrementa. in eis nascantur. & dignihabeant᷑ presentia rogis
sui. Nec credendũ ẽ utiq: qđ dauid nr̃t milites suos inultos. cẽ patiat᷑
quin hostes suos exercitu congregato. superatacuindicat in iuriã s orũs
cũ non solũ aduersarios suos. nunc ꝑscõrũ suorũ uictoriã confundit.

Expanded text:
malignorum spirituum, rector videtur esse, populi videlicet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare homines desiderat. Radit ergo Ammon barbam dimidiam nuntiorum David, cum antiquus hostis quorumdam praedicatorum verbi Dei sermonem vel conversationem corrumpendo maculat ac dehonestat. Praecidit vero tunicas usque ad inguina, cum turpia facta, quae ipse persuaserat, in oculis hominum revelat. Sed necesse est talibus quos diabolus ita confundit, ut sedeant in Jericho, donec crescant barbae eorum, id est, sint opprobrium et ignominia meliorum, atque efficiantur anathema omnium, donec per studium bonum barbarum species, hoc est, virtutum incrementa in eis nascantur, et digni habeantur praesentia regis sui. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos multos esse patiatur, quin hostes suos exercitu congregato superat ac vindicat injuriam suorum, cum non solum adversarios suos nunc per sanctorum suorum victoriam confundit,
Abbreviated transcription (Latin):
i e ad achis dauid redierit. antecuiꝰ faciem fugerat. Intellegenđ c̃iste
achis filius fuis seillius achis: a quo fugit dauid. unde & insequentib:
achis cũ quodauid in prȩliũ contra sauldescendebat. filius fuis sedicit᷑
maoch. Non enĩ a patre hoc nom̃ patronomicũ. sed amatresũpsit. quȩ
maacha uocabat᷑. Et idcirconon a patre hoc sũpsit nom̃ eo qđ dđ asgabie¬
cerit. Igit᷑ rex amnonitarũ. dauid nuntios maletractans. rasit dimidiã
partẽ babae eorum & prȩcidit uestes medias. usq: ad nates. & dimisit eos
Qđ cum nunciatũ . eet dauid. misit in occur sũ eorũ. Frantenĩ uiric̃fusi¬

Expanded text:
id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat, intelligendus est iste id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat, intelligendus est iste Achis filius fuisse illius Achis, a quo fugit David. Unde et in sequentibus Achis, cum quo David in praelium contra Saul descendebat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre hoc nomen patronymicum, sed a matre sumpsit, quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. Igitur Ammon rex Ammonitarum David nuntios male tractans, « rasit dimidiam partem barbae eorum, et « praescidit vestes medias usque ad nates, et dimisit eos. Quod cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum. Erant enim viri
Abbreviated transcription (Latin):
quia frequent̃ inam mirationẽ populi. tales ueniunt. quinuꝑ dedespectu
mundi ab latigloriosi inecđa dĩ dono apparebunt. XUII¬
Factum ẽ aut post haec ut morłr& rex filiorũ ammon. & regnar&¬
annon filius eiꝰ ꝓeo: dixitq dauid: faciã miseri cordiã cũ annon filio
naans sicut fecit pat̃ eius mecũ misericordiam &rł. Quando fuit dauid
a facieregis achis geth. uenit ad naas regem ammon. qui fec cũ eomise¬
ricordiam multa imꝑtiens ei bona. Denaas itaq: uenit inspeluncã
modollã ubi uenert̃ ad cũ pat̃ eius & mat̃. & om̃is domus eiꝰ . indepuenit
ad moab: & dimisit apud eũ patrẽ & matrẽ. & omnẽ domũ suã. qđ uero
dixit achis rexgeth hicine in gredietur indomũ meã. Ab iit inde dđ
& fugit inspeluncã modollam. Abiit inde sub audiendũ ẽ dedomo
nias & in de fugis seillum inspeluncã modollam. Si uero querit᷑ curad eũ

Expanded text:
quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu mundi ablati gloriosi in Factum est autem post haec ut morAnnon filius ejus pro eo. Dixitque David: Faciam misericordiam cum Annon filio Naas, sicut fecit pater ejus mecum misericordiam. Quando fugit David a facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiens ei bona. De Naas itaque venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pater ejus et mater et omnis domus ejus. Inde venit ad Moab, et dimisit apud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde David et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, subaudiendum est, de domo Naas, et inde fugisse illum in spelunc
Abbreviated transcription (Latin):
dauid nr̃t conteptibiles huius mundi . & eaquȩ non sunt eligens. ut ea quȩ
st̃ destruat Eos uendibiles mundo. & in infirmitate constitutos repps¬
riendo populo suo. dignos uerbo prȩdicationis ad sciuit. eisq: regium
honorem inter filios habere concessit. tnde & dauid agros saul. & seruitia
mif fiboscth donans. ipsũ misfiboseth conuiuium suꝑmensã suã. simul
cũ filiis eẽ praecepit : quia mediatoris nr̃i gratia. quae scđm mariȩ uocẽ.¬
deposuit potentes desede. et ex altauit humiles. Etiuxta ꝓph&iã. anne.
suscitat depuluere egenũ. & dester core erigit paupere. ut sed eat.
cũ principibus & solium gloriae teneat. Contẽptibiles ꝑsonas demundo
auserens possessores uirtutũ efficit : Et scientia spiritali suꝑ mensam
scripturarũ scãrũ cotidiere fic̃ secum. Vndecuenit ut tales sobolem
gignant qui interpr&at᷑ micha. micha enĩ quis est iste latinere sonat

Expanded text:
David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat , eos vendibiles mundo et in infirmitate constitutos, reperiendo populo suo dignos, verbo praedicationis ascivit, eisque regium honorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul et servitia Miphiboseth donans, ipsum Miphiboseth convivam suum super mensam suam simul cum filiis entes de sede, et exaltavit humiles , » et, juxta prophetiam Annae, « suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat , » contemptibiles personas de mundo auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spirituali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde evenit, ut tales sobolem gignant, quae interpretatur Micha. Micha enim quis est iste Latine resonat:
Abbreviated transcription (Latin):
negotia exercenda sermone & actione debilẽ conspicit. ad diuinũ
mrsteriũ cligit. quia quẽ mundꝰ ꝑ fastũ elationis spernit. hunc ds̃ ꝓptꝰ
deuotionẽ humilitatis adquirit. Int̃ pr&at̃ enĩ miffiboseth deore ii¬
minia. Is uero cuiꝰ loquelã & prȩsentiã suꝑbia mundi despicit. dĩ dono
utilis ad spirita leminis terium. in ecclesia apparebit. Quidergo ẽ
quod dauid sibam seruum saul. destrrpe saul quãesitans eore lante miffi¬
boseth inuenit. Nisi qđ redemptor nr̃t electorũ numerũ discutiendo
inter eos qui contẽpnimundũ reliquert̃ ad seueni re fecit : Siba enim
egres sus uenit inter pr&atur. Interrogatus ergo siba a regemiffibosedi
filiũ ionathe indomo machyr. filii amihel in lodabar . eẽ respondit
Quaeres praesenti expositioni conuenit. Interp̃tatur enĩ machrr. uilens
ł de infirmitate : ammihel populus eius ds̃ : lod abar. ipse uerbũ. Denq

Expanded text:
negotia exercenda sermone et actione debilem conspicit, ad divinum negotia exercenda sermone et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium elegit: quia quem mundus per fastum elationis spernit; hunc Deus propter devotionem humilitatis acquirit. Interpretatur enim Miphiboseth de ore ignominia. Is ergo cujus loquelam et praesentiam superbia mundi despicit, Dei dono utilis ad spirituale ministerium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam, servum Saul, de stirpe Saul quaesitans, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quod Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus venit interpretatur. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae in domo Machir filii Ammiel in Lodabar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit. Interpretatur enim Machir vendens, vel de infirmitate; Ammiel, populus ejus Deus; Lodabar, ipse verbum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ꝰ. Quidin ꝑcus samultitudine ad auid in ualles alinarũ designatur.
unt stultitiã in moderati s aporis extinguit. Vnde & ꝑ quendã sapientẽ
dicit᷑. Cordurũ male habebit innouissimo. & quiamat periculũ in illo pen¬
quis dedomosaul ut faciam cum eo miseri cordiã dĩ Dixitq: siba regi.
foederissui qđ cum ionathan olimpepigerat. sed miseri cordiã quã
patri ꝓmiserat impleuit infilio: quȩres & fidelitatẽ ꝓbauit. scđm
hrstoriã in uiro & sacramentũ iuxta allegoriã ostendit infacto. sepe
enĩ dictũ .ẽ. dauid ꝑ sonã xp̃i figurare. Nec non & insuperiorib: cõmemora¬
tũ .ẽ. lonathan qui int̃ p̃tatur colũ baedonũ ł dñidonũ. trpũ tenen
gratiae spr̃ scĩ: Habuit ergo ionathas filiũ paruulũ nominemiffibosedi
utroq pedeclaudo. ut scriptura testat᷑. quẽ dauid adse. accersiri iussit
cũ praedistinatio & praesentia dĩ eũ. quẽ ad scłi ministeria & mundana

Expanded text:
legorice quid in percussa multitudine a David in Salinarum valle signatur, ntiunt, stultitiam immoderati saporis exstinguit? Unde et per quemdam sapientem dicitur: « Cor durum male habebit in novissimo; et qui amat periculum in illo pequis de domo Saul, ut faciam cum eo misericordiam Dei? Dixitque Siba regi: foederis sui, quod cum Jonatha olim pepigerat : sed misericordiam, quam patri promiserat, implevit in filio. Quae res et fidelitatem probavit secundum historiam in viro, et sacramenta juxta allegoriam ostendit in facto. Saepe enim dictum est David personam Christi figurare, nec non et in superioribus commemoratum est Jonathan, qui interpretatur columbae donum, vel Domini donum, typum tenere gratiae Spiritus sancti. Habuit ergo Jonathan filium parvulum nomine Miphiboseth, utroque pede claudum, ut Scriptura testatur. Quem David ad se accersiri jussit, cum praedestinatio et praescientia Dei eum, quem ad saeculi ministeria et mundana
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ significatom̃s qui diaboli seruitiomancipatiuitã sacrilegam tem pora¬
lit fiuerant aet̃nis cruciatib consumendos. dõillis retribuente scđm ꝓpria
merita operum illorum. Reuersusq ẽ iosias bierusalẽ et p̃cepit omni
phitonib et ariolis et omnibus inmunditiis atq ab hominationib ablatis:
In octa uodecimo anno regnis uid nõ phase celeberrimum fecis selegitur :
Memoralit̃ docetnos ut purgemus primum t̃ram cordis nr̃i ab omnib uitus
et mundemus actus nrõs ab omniin quina mento peccatorũ et abo perib: mor¬
tuis ut seruire possimus dõuiuenti. Sicq gratum dnõ celebremus pascha
Nonutiq infermento malitiae et nequitiae. sedinazimis sinceritatis
ius et fortitudo dni meritodicitur. quia ipseẽ de quoscriptura dicit Dñs fortis

Expanded text:
autem significant omnes, qui diaboli servitio mancipati, vitam sacrilegam temporaautem significant omnes, qui diaboli servitio mancipati, vitam sacrilegam temporaliter finierant, aeternis cruciatibus consumendos, Deo illis retribuente secundum propria merita operum illorum. Reversusque est Josias Hierusalem, « et praecepit omni pythonibus et ariolis, et omnibus immunditiis atque abominationibus ablatis, in octavo decimo anno regni sui Domino phase celeberrimum fecisse legitur, moraliter docet nos ut purgemus primum terram cordis nostri ab omnibus vitiis, et mundemus actus nostros ab omni inquinamento peccatorum, et ab operibus mortuis, ut servire possimus Deo viventi, sicque gratum Domino celebremus Pascha, non utique « in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatisalus et fortitudo Domini merito dicitur, quia ipse est de quo Scriptura dici
Abbreviated transcription (Latin):
facta relinqueret. Meminit supra ethuius lociscriptura dicens. Tunc edifi¬
cauit salo monfanum chamos idolomoab inmonte qui ẽ contrahiersł et moloch
ido lofiliorum ammon. nec uideri contrarium debet quo dibimons in quofacta
sunt haec idola contra hierusalem. Hic in hierusał eẽ positus asseritur quia
nimirum intanta erat urbis uicinia positus ut adipsã ꝑtinere et ipsam quoq
sordib: q in eo congerebantur ad taminare uideretur. Etconuersusiorias
uiditibi sepulchra que erant inmonte. misitq et tulitossa desepuldris et con
bus sit ea su ꝑ altare et polluit illud curaut̃ iosias ossamortuorum concremare
iussit suꝑ altare nisiutostenderet quod profana fuer int eorum sacrificia
et non solum pecodum hostias demoniis offerebant. sed etiam semetipsos
ꝑerroremidolatriae in potestatem demonum tradiderunt. qui iusto dĩ
iuudicio simulcum altare quod idolis fabricauerant dissipandierant. Mistice

Expanded text:
facta, relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: « Tunc aedififacta, relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: « Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab, in monte qui est contra Jerusalem, et Moloch idolo filiorum Ammon . » Nec videri contrarium debet, quod ibi mons, in quo facta sunt haec idola, contra Jerusalem, hic in Jerusalem esse positus asseritur, quia nimirum in tanta erat urbis vicinia positus, ut ad ipsam pertinere, et ipsam quoque sordibus, quae in eo congerebantur, contaminare videretur. « Et conversus Josias vidit ibi sepulcra, quae erant in monte, misitque et tuluncta subvertit. Cur autem Josias ossa mortuorum concremare jussit super altare, nisi ut ostenderet quod funesta fuerunt eorum sacet non solum pecudum hostias daemoniis offerebant, sed etiam semetipsos per errorem idololatriae in potestatem daemonum tradiderunt: qui justo Dei judicio simul cum altare, quod idolis fabricaverant, dissipandi erant. Mystice
Abbreviated transcription (Latin):
de regib: quiminus ꝑfecte iustifuere dicitur. Ueruntam enexcelsa
non abstulit Montem aut̃ offensionis monte midolidicit. quianimirũ
consuetudinis ẽ scripturarũ offensionẽ idolanuncupare. quia ł in illis
offenditur ds̃ ł offensionemetruinam suis adferunt cultoribus. sicut
in hacipsa sententia subsequenter intimaturdum dr̃. Quae edificaue¬
rat salomon rexisrł astharotb idolosidoniorum et chamos offensi¬
onimo ab et melchom ab hominationi filiorum ammon. ubi hoc quoq
nifallor palã ostenditur quod utinam non ostenderetur. qui a uidelice
salomonde amisso idolatriae scelere nũ quã ꝑfecte poenituit. Nam
sifructus poenitentiae dignos faceret satageret ante omnia ut idola
quac acdificauerat deciuita tescã tollerentur et non in scandalũs tultos¬
que ipsecum fuis set sapientissimus erronea facerat quasi sapienter acrecte

Expanded text:
de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur, verum tamen excelsa de regibus qui minus perfecte justi fuere dicitur, verum tamen excelsa non abstulit. Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis afferunt cultoribus. Sicut in hac ipsa sententia subsequenter intimatur, dum dicitur: « Quae aedificaverat Salomon rex Israel Astaroth idolo Sydoniorum, et Chamos offensioni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon. » Ubi hoc quoque ni fallor palam ostenditur, quod utinam non ostenderetur, quia videlicet Salomon de amisso idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia ut idola quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentur, et non in scandalum stultoquae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, quasi sapienter ac recte
Abbreviated transcription (Latin):
pictum in pariete uidentes. crediderunt uicinia decepti nominis solis
hic transitum ꝑ caelos eẽ designatũ et miraculũ diuinitus factum com
mutarunt in argumentu merroris humanastultitia conmentitum.
quos imitatiipsuudaei satagerunt nein aliquogentilium stultis simis
minus stultitia apparerent. Quod paulo postde eodem regedicitur.
excelsa quoq que erant inhierusalem addexteram partem montis offen¬
sionis quae edificauerat salomon rexisrł et astharothidolosi doniorum
et chamos offensionimo ab et melchom ab hominationifiliorum ammon
polluit rex et contriuit statuas. Luce clarius est quod excelsa nominare
solet scriptura loca in collibus posita frondentib in quib ł demonib
immolabant ł dño locorum amoenitate allecti contraint̃ dictum relicto
altari quod erat intemplo hostias offerebant. unde sepius in hoc libro

Expanded text:
pictum in pariete videntes, crediderunt vicinia decepti nominis solis pictum in pariete videntes, crediderunt vicinia decepti nominis solis hic transitum per coelos esse designatum et miraculum divinitus factum Dei, mutarunt in argumentum erroris, humana stultitia commentatum. Quos imitati ipsi Judaei sategerunt, ne in aliquo gentilium, stultissimis minus stulti apparerent. Quod paulo post de eodem rege dicitur: « Excelsa quoque quae erant in Hierusalem, ad dexteram partem montis offensionis, quae aedificaverat Salomon rex Israel Astaroth idolo Sidoniorum, et Chamos offensioni Moab, et Melchom abominationi filiorum Ammon polluit rex, et contrivit statuas. » Luce clarius est quod excelsa nominare solet Scriptura, loca in collibus posita frondentibus, in quibus vel daemonibus immolabant vel Domino, locorum amoenitate allecti, contra interdictum, relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant. Unde saepius in hoc libro
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc in atrus templidñi. Sic enim solent gentiles pingert ł faceresimu¬
lacrum solis ut puerum in berbem incurru ponentes equos eidem qua¬
sicur sucelum petentes subiungant. cui propter ea pueri aptant imaginẽ
quia solue lut cotidie nou o ortunatus nullũ ꝑsuecula senium incidit. Vt aut̃
eidem currus etequos tribuant demiraculo sumptum helia prophete
quia igneo curru etequis ignis est raptus ad caelum iohannis constanti no¬
polieps aeftimat quia enimgrece helios dr̃ solsicut et sedulius cũ dehelie
uenit elie meritoq et nomine fulgens hacope dignus erat nam si sermones
achiui una ꝑ accentum mutetur littera solẽ. Audientes greciabis rahelitis
quos diuinas habere litteras fama prodebat predicari. quod helias curru
igneo et equis sitigneis ad caelestiatrans latus ł certe hocipsũ inter aliae¬

Expanded text:
et hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere, vel facere simuet hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere, vel facere simulacrum solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem quasi cursu coelum petentes subjungant. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol velut quotidie novo ortu natus, in nullum plane senium incidit. Ut autem idem currus et equos tribuant, de miraculo est sumptum Eliae prophetae, qui a curru igneo et equis igneis est raptus ad coelum, ut Joannes Constantinopolim episcopus aestimat. Quia enim Graece Ἥλιος dicitur sol, sicut et Sedulius cum de Eliae venit Eliae meritoque et nomine fulgens. Hac ope dignus erat, quoniam sermonis Achivi Una per accentum mutetur littera, sol est. Audientes Graeci ab Israelitis, quos divinas habere litteras fama prodebat, praedicari quod Elias curru igneo et equis sit igneis ad coelestia translatus, vel certe hoc ipsum inter alia de
Abbreviated transcription (Latin):
do etubi eet periturus subdidit dicens. preparata ẽ enĩ abherithofetharege
p̃parata profunda et dilatata pulchreait etdilatata. quia thofeth
dicitur latitudo. Nutrimenta inquit eis ignis et dignamulta flatus dñi
sicut torrens sulfuris succendens eã Contam in auit aũt iosiasthofeth.
uel ossa mortuorum ibi sicut insequentib: dealiis idolorum locis fecissele¬
gitur ł alia que libet in munda dispergens. quatenus ab hominatione potius
quam delectationis aptus omnib: quias picerent locus appareret. Quod
uida soliin introitu tem plidnĩ. Et paulo post. Currus euit̃ solus conbussit
igni. ostendit omnigentiũ idolatrarum suꝑstitioniu deos eotem pr̃
fuis se mancipatos. itaut inuenerationem solis quẽ more gentiliũ dm̃. eẽ
credebant simula cro eiquem fecerant. currus equosq sub diderint

Expanded text:
do, et ubi esset periturus, subdidit, dicens: « Praeparata est enim ab heri Thophet, a rege do, et ubi esset periturus, subdidit, dicens: « Praeparata est enim ab heri Thophet, a rege praeparata, profunda, et dilatata. » Pulchre ait « et dilatata, » quia Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam delectationi aptus omnibus qui aspicerent locus appareret. Quod os dederant reges Juda, soli in introitu templi Domini. » Et paulo post: « Currus autem solis combussit igni. » Ostendit omni gentium idololatrarum superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem solis, quem more gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus quod fecerant currus equosque subdiderint;
Abbreviated transcription (Latin):
adoleuit incensum inualle benennon etlustrauit filios suosinigne. Benen¬
gehennon. cuĩ nomine innouotestamento poena inferorum gehenne cogno¬
minat᷑ quianimirum sicut in conualle ennon quiidolis seruiert̃ in ea
ꝓphens adtestantibus perierunt. Ita peccatores exhis quae peccauerunt
aeterna dampnatione puniuntur. Deniq hieremiascum referret p̃cepisse
sibi dnm̃ ac dixisse egredere adualiem filuennon que ẽiuxta introitũ
portefictilis. paulo post dicit. et non uocabitur locus. steamplius thofeth
ẽtua is filuen non seduallis occisionis. et dissi pabo consiliumudac
et bierusalem in locoisto et subuertam eos gladio. Isaias quoq manifestissime
thofeth infernum appellat. quicum ꝑ petuum diaboli interitũ nomine assur.
describeret dicens. A uoce enim dnĩ pauebitassur uirga ꝑcussus eterit tran¬
sinis uirgae fundatus. quam requies cere faciet dñs suꝑeum. statim quo mo¬

Expanded text:
adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne Benenadolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne BenenGebenn, cujus nomine in novo testamento poena inferorum gehenna cognominatur: quia nimirum, sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt, in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his, quae peccaverunt, aeterna damnatione puniuntur. Denique Hieremias cum referret praecepisse sibi Dominum, ac dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis, paulo pet vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Judae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum: » statim quomo