comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitꝰ scͥptor est: qͥ ñ lectorẽ
inueniat similẽ sui. Multoq
pars maior est milesias ⁊ fabel¬
las reuoluentium: qͣm platonis libͦs.
In ait̾o enĩ ludꝰ & oblectatio ÷: in altero
ditficultas. ⁊ sudori mirtꝰ labor. Deniq
tueũ de mundi armonia astrorũ cur¬
su ⁊ numeris disputantẽ: ipse qͥ int̾p̃tatꝰ
est tulliꝰ se ñ intelligere conficet᷑ Testam̃¬
tũ aut̃ grunnii corio cocto porcelli de¬
cantant inscolis puerorũ agmina cha-¬
chinnantiũ Igit᷑ ⁊ nr̃ luciꝰ laniainꝰ fru¬
at᷑ testibꝰ ĩmo tautoribꝰ suis. uincatq
multitudine: qi forsitan uincit inge¬
no. Michi sufficit paucorũ testimo¬
niũ. ⁊ amicorũ laude contentꝰ sũ. qui
in expetendis opusculiꝰ mei amore nr̃i
labunt᷑ ⁊ studio scͥpturarũ. Ac ñ nul¬
los fore arbitror. qͥ hoc ipsũ qͦd ad te
eustochiũ sermonẽ facio obtrecta¬
cioni patere contendant ñ c̃sicdan¬
tes holdã ⁊ annã ac delborã uiris ta¬

Expanded text:
itus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris ta
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ tacuerat: neqͣqͣm ult᷑ reticeret. nec sermonibꝰ eos
s penis atq torm̃tis corriperet: ⁊ cõphendẽt eo uel¬
lũ fortissimũ qͦd neq̃qͣm possint euadere. oftendenꝰ
ferociã romanorũ. Cũq ex omi parte cõbustꝰ sit ⁊
nicħ in se habeat sanitatis: tam̃ ñ intelligit causã
penȩ suȩ qd iccirco punitꝰ fit: q dei filium ñ recepit¬

Expanded text:
nam, ut qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, nam, ut qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, sed poenis tormentisque corriperet, et comprehenderet eos bellum fortissimum, quod nequaquam possint evadere, ostendens ferociam Romanorum. Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus sit, quia Dei Filium non recep
Abbreviated transcription (Latin):
uaret. sille dei facere noluit uoluntatẽ. Et iccirco
ab ad u̾sariis suiꝰ direptꝰ est atq uastatꝰ. quõ uł demo¬
nes uł hostes intelligere debemꝰ. Laqueus uiuenum
om̃s. ⁊ indomibꝰ carcerũ absconditi st̃. siue ut bttͣ.
transtulerunt laque̾ꝰ incubiculis ubiq ⁊ in donubꝰ
simul in qͥbꝰ abscondert̃ eos. Seribas significat ⁊ pha¬
riseos qͥ plebẽ miserabilẽ deceperunt. ⁊ ubiq posue¬
runt insidias cont᷑ dnm̃ saluacorẽ ⁊ apłos eiꝰ Habẽ
res clauẽ scientiȩ nec ipsi intrante. ⁊ alioᷤ uolenteᷤ
introire ꝓhibente᷑ Pulcheq pectora eorũ in qͥbꝰ ha¬
bitabant cogitatio nespessime carceres appellauit.
Ideo facti sunt in rapinã ⁊ in direptionẽ nec fuit qͥ libares
eos. ⁊ ꝓ eis sermonẽ faceret. Simulq ꝓpħa cohortat᷑ eos.
ut si om̃s audire ñ possint: saltẽ pauci futura cog¬
noscant ⁊ intelligant a quo ista ꝑpessi sunt: causaq
suȩ uastitati agnoscant. Qͥ nec audire nec facere uo¬

Expanded text:
re noluit voluntatem: et idcirco ab adversariis suis direptus est atque vastatus, quos vel daemones, vel hostes intelligere debemus. Laqueus juvenum omnes, et in domibus carcerum absconditi sunt. Sive ut LXX transtulerunt, Laqueus in cubilibus ubique: et in domibus simul, in quibus absconderunt eos: Scribas significans et Pharisaeos, qui plebem miserabilem deceperunt, et ubique posuerunt insidias contra Dominum Salvatortes clavem scientiae, nec ipsi intrantes, et alios volentes introire prohibentes. Pulchreque pectora eorum in quibus habitabant cogitationes pessimae, carceres appellavit. Ideo facti sunt in rapinam, et in direptionem: nec fuit qui liberaret eos, et pro eis sermonem faceret. Simulque Propheta cohortatur eos, ut si omnes audire non possint, saltem pauci futura cognoscant et intelligant, a quo ista perpessi sint. Causasque suae vastitatis agnoscant, qui nec audire nec facere vo
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ⁊ timuert̃. t̾mini c̃rȩ obstupuerunt. ⁊ acces¬
serunt Uenert̃ simul udices. unꝰ qͥsq ꝓximo suo
auxiliari ⁊ fr̃i. ⁊ dicet Preualuit uir artifer⁊
erariꝰ ꝑcutiens malleo simul ꝓdicens. Aliqͣndo
qͥdẽ dicit solidacio bona est: confortauert̃ cã in
clauis ponent eã ⁊ ñ mouebit᷑. Gentes idest in¬
sulȩ quȩ salsis amarisq h uiꝰ scłi tundinnt᷑ fluc

Expanded text:
gentes et timuerunt: termini terrae obstupuerunt et accesserunt: venerunt simul, judicans unusquisque proximo suo auxiliari et fratri: et dicet: praevaluit vir artifex et aerarius percutiens malleo simul producens: aliquando quidem dicit, solidatio bona est. Confortaverunt ea, in clavis ponent ea: et non movebuntur. Gentes, id est, insulae, quae falsis amarisque
Abbreviated transcription (Latin):
głista ñ posuit siue int̾ idiciñ ⁊ iudiciũ Media
scͥptoriᷤ errore sublata sunt. Significat aũt qͥd resur¬
genꝰ ex mortuᷤ cunccoᷤ illuminarit nec morte contͥ¬
tꝰ sit donec poneret suꝑ t̾rã iudiciũ. qͥ loquebat᷑ in
euangłio. In iudiciũ ego ueni in mundũ istũ. ut ñ
uidenteᷤ uideant ⁊ uidenteᷤ ceti fient. Pro qͦ no int̾p̃¬
tati sumꝰ. ñ erit tristis neq turbulentꝰ s eqͣlitatem
uultꝰ oñi tẽpore conseruabit Nd̾ falso de socͤce phi¬
losophi głiant᷑ ñqͣm eũ płꝰ solito nec tristẽ fuisse nec
lecũ Pro qͦ aqͥla ⁊ cheodocion intͥp̃tati sunt ñ obscu¬
rabit ⁊ ñ curret donee ponat in t̾ra iudiciũ Et est
sentꝰ. Nullũ uultꝰ toisticia decc̃ rebit nec festinabit
ad penã. qͥ uidicii ueritatẽ ultimo tẽpore seruabit.

Expanded text:
gelista non posuit : sive inter judicium et judicium media, scriptoris errore, sublata sunt. Significat autem quod resurgens ex mortuis, cunctos illuminaverit, nec morte contritus sit, donec poneret super terram judicium: qui loquebatur in Evangelio: In judicium ego veni in mundum istum: ut non videntes etati sumus: Non erit tristis, neque turbulentus; sed aequalitatem vultus omni tempore conservabit: quod falso de Socrate Philosophi gloriantur, nunquam eum, plus solito, nec tristem fuisse, nec laetum. Pro quo Aquila et Theodotio interpretati sunt: Non obscurabit, et non curret, donec ponat in terra judicium. Et est sensus: nullum vultus tristitia deterrebit, nec festinabit ad poenam, qui judicii veritatem ultimo tempori reservavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sachanaᷤ uinxerat soluit dñs. De domo carce¬
ris sedente incenebri. qͥ in errori nocte ⁊ caligi¬
ne u̾sabant᷑ Qd̃q infert ego dñs hoc÷ nom̃ meũ.
głam meã alteri ñ dabo: ñ excludit filiũ cuidi¬
centi in euangłio. pat̃ głifica me głia quã apud
te habu pꝰqͣm mund̾ eẽt: ipse respondit Ec glo¬
rificaui: ⁊ głificabo. Neq enĩ dix̃. głiã meam
nullidabo. qd̵ si dixisset exclusisset filiũ: s głiã
meã alteri ñ dabo. p̃ter te cui dedi cuidaturꝰ
sum. Un de ꝓprietatẽ scẽ scͥpturȩ uehem̃ter ad¬
muror qd u̾bũ aher om̃s int̾p̃tes uoce c̃̾sonat᷑us¬
culert̃ alterũ. qͥi multiᷤ aliis soliti sunt discre¬
pare. Ut aũt sciamꝰ ꝑ hanc sentenciã ñ excludi
filiũ s idola: sequencia u̾ba testant᷑ ⁊ laudẽ meã
scuptilibꝰ. ꝓ qͦ lix. nec uirtute  meaᷤ simulachris.

Expanded text:
at, solvit Dominus . De domo carceris sedentes in tenebris, qui in erroris nocte et caligine versabantur. Quodque infert: Ego Dominus, hoc est nomen meum; gloriam meum alteri non dabo, non excludit Filium, cui dicenti in Evangelio: Pater, glorifica me gloria quam apud te habui priusquam mundus esset , ipse respondit; Et glorificavi, et glorificabo. Neque enim dixit: Gloriam meam nulli dabo, quod si dixisset, exclusisset et Filium, sed gloriam meam alteri non dabo, praeter te, cui dedi, cui daturus sum. Unde proprietatem sanctae Scripturae vehementer admiror, quod verbum AHER omnes Interpretes voce consona transtulerunt, alterum, qui in multis aliis soliti sunt discrepare. Ut autem sciamus per hanc sententiam non excludi Filium, sed idola, sequentia verba testantur: Et laudem meam sculptilibus. Pro quo LXX: nec virtutes meas simulacris.
Abbreviated transcription (Latin):
inonẽ Qm̃ añt au̾tistiᷤ uos: imꝰ ad gco. Tibi gͦ qͥ et
seruus meu̾ ⁊ electꝰ meu̾. qͥ pdicaturꝰ ingentibꝰ es:
⁊ ꝑsequutiones plurimas ꝑpessurꝰ: dico ne tuntaᷤ.
qr tecũ sũ cui loquor in ȩnangłio. Ecce ego uobiscũ
sũ om̃bꝰ diebus usq ad cõsũmationẽ scłi. Non er¬
res neq a ueritate declines. nec te falsa ꝑsuasio¬
ne decipias. qͣd tuis uiribꝰ iꝑitꝰ ac nudꝰ siluã genti¬
um penetres. ⁊ ferocissimas naciones ad mansu¬
ctudinẽ uoces. E go sũ qͥ confortaui te ⁊ auxili¬
atꝰ sũ cui. ⁊ suscepit te siue ꝓtexit dexcera iusti
mei id dñi saluatoris. sine dextera mea ut lxxͣ.
tͣnstulert̃. Ecce enĩ adu̾sar iĩ tui popłs iudeorũ.
⁊ om̃s qͥ pugnant adu̾sũ te ⁊ ꝑsequutoreᷤ cuiu̾¬
tent᷑ in nichili. Quereq adu̾sario̾ tuo̾ ⁊ ñ inue

Expanded text:
titis nos, imus ad gentes . Tibi ergo, qui et servus meus, et electus meus, qui praedicaturus in gentibus es, et persecutiones plurimas perpessurus, dico ne timeas, quia tecum sum, cui loquor in Evangelio: Ecce ego vobiscum sum omnes dies, usque ad consummationem saeculi . Non erres, neque a veritate declines, nec te falsa persuasione decipias, quod tuis viribus imperitus et nudus, silvam gentium penetres, et ferocissimas nationes ad mansuetudinem voces. Ego sum qui confortavi te, et auxiliatus tui sum; et suscepit te, sive protexit, dextera justi mei, id est, Domini Salvatoris, sive dextera mea, ut LXX transtulerunt. Ecce enim adversarii tui, populus Judaeorum et omnes qui pugnant adversum te, et persecutores tui vertentur in nihili, quaeresque adversari
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ urãm ꝓficiat. Siue hoc dicit. Be¬
dicite assiriorum et laudate eum. et
dñm cõfitemini. ut p̃mia c̃seqͣmini. et
donec reuertar de egipto. siue capta lob¬
na redeam: habitate in t̾ra ur̃a. et rebus
uestris fruimini. Postea autem ueniã
et trasferam uos interrã que similis est
terre ur̾e. frumenti uini et olearum.
Nnec dicit nomen regionis. quia equalẽ
t̾te repmissionis inuenire non poterat:
sed similitudimem pollicet᷑. Hoc enĩ
unusqͥsq desiderat in quo natus est.
Quidam putant t̾ram eis medie reꝓmit¬
ti. que habebat t̾rȩ uidee similitudinẽ

Expanded text:
tionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Betionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec revertar de Aegypto, sive capta Lobna, redeam, habitate in urbe vestra; et rebus vestris fruimini. Postea autem veniam, et transferam vos in terram quae similis est terrae vestrae, frumenti, vini et olearum. Nec dicit nomen regionis, quia aequalem terrae repromissionis invenire non poterat: sed similitudinem pollicetur. Hoc enim unusquisque desiderat, in quo natus est. Quidam putant terram eis Mediae repromitti, quae habebat terrae Judaeae similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
acd nos sira lingua in auribus popłi qͥ est
super murum: hunc sensum habet.
Quid necesse est popłm faisis t̾rorib c̃omo¬
ueri et uanam iactare uirtutem: Lo¬
quere linguã tuã quã popłs non intel¬
git. Si quidẽ nos habemus lingue tue
scientiam. nouimusq sermonem syrũ
qui ut̾isq cõmunis est. Ad quos rapsaces
airogant̾. non ait ad dum̃ tuum et adce
misit me dnͣmeus et non potius ad uiros
qui sedent in muro: Rursumq agens
cõminationis t̾rorem. ut comedant inqͥd
stertora sua. et bibant unnam suani pedũ
suorum uobiscum. ꝑque ostendit fame
eos et penuria sitiq esse capiendos. Simulq
illecebram iungit foititudini. ut quos
t̾tore non uicerat: repmissi onib et persu¬
asione decipiat. dicens exermone regis as¬
siriorũ. facite metum benedictionem. et
mine legit᷑. facite mecum qͦd utile est.
et egͥdimim adme. Ergo sensus idem ẽ.
Facite inquit qͦd uobis ꝓsit. et inbenedic¬

Expanded text:
ad nos Judaice in auribus populi qui est ad nos Judaice in auribus populi qui est super murum, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? loquere linguam quam populus non intelligit. Si quidem nos habemus linguae tuae scientiam: novimusque sermonem Syrum, qui utrisque 457 communis est. Ad quod Rabsaces arroganter: Num, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiat, dicens ex sermone regis Assyriorum. Facite mecum benedictionem, et mine legitur: Facite mecum quod est utile, et egredimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis prosit, et in benedic
Abbreviated transcription (Latin):
U bi est dc̃ sepharuaim: Nunqͥd liberauert̃
samariam demanu mea: Quis est exom¬
nib diis t̾rarum istarum qui eruerit t̾rã
suam de meamea. ut eruat dñs ierłm de-
manu mea : Et siluerunt et non respond̃¬
runt ei uerbum. Mandauerat enĩ eis
rex dicens. Ne respondeatis ei. Accusatio¬
rapsacis edechie testimonium est: qͦd cap¬
tis cunctis iudee urbibus cõfisus sit indño.
dixeritq adpopłm. Nolite timere nec pa¬
ueatis regem assirioꝵ. et uniuersam mul¬
titudinem que est cum eo. Multo enĩ plu¬
res nobiscum sunt: quã cum illo. Cum
illo est brachium carneũ. nobiscũ dñs dĩ
Et c̃fortatus est inqͥd popłs huiꝰcemodi uer¬
bis erechie regis iuda. Unde rapsaces destru-
ere uult qͥd ille constuxerat. et loquit᷑
adpopłm. Non seducat uos ezechias. et¬
Quod autem eliachim et sobnas et ioae
humilit̾ dep̾cant᷑. loquere seruis tuis sy¬
ra lingua intelligimus enĩ. et non loqͣris

Expanded text:
ubi est Deus Sepharvaim? Numquid liberaverunt ubi est Deus Sepharvaim? Numquid liberaverunt Samariam de manu mea? Quis est ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? Et siluerunt, et non responderunt ei verbum. Mandaverat enim eis rex dicens: Ne respondeatis ei. Rabsacis, Ezechiae testimonium est: quod captis cunctis Judaeae urbibus confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem quae est cum eo: multo enim plures nobiscum sunt quam cum illo. Cum illo est brachium carneum; nobiscum est DominEt confortatus est, inquit, populus hujuscemodi verbis Ezechiae regis Judae. ere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, Quod autem Eliacim et Sobna et Jos tuos Syra lingua, intelligimus enim; et non loquaris
Abbreviated transcription (Latin):
te misit me dñs m̃s ut loqueter omiã uer¬
da ista. et non potius ad uiros qui sedent
in murd. ut comedant stercora sua. etbibãt
urinam pedum suoꝵ uobiscum : Et stecit
rapsaces et clamauit uoce magna iudai¬
ce ce diit. Audite uerba regis magni regis
assiriorum. Hec dicit rex. Nonseclucat uos
ezechias. quia non poterit eruere uos. et non
uobis tribuat fiduam ezechias super dñm
dicens. Eruens liberabit nos dñs. non dabit᷑
ciuitas ista in manu regis assiriorũ. Nolite
audire ezechiam. Hec eñi dicit rex assiriorũ.
Fatite metũ benedictionem et egreclimini
ad me: et comedite unusqͥsq uineam suã.
et unusqͥsq ficũ suam. et bibite unusqͥsq
a quam citerne sue donec ueniam et tol¬
lam uos ad terrã que est ut terra ur̾a.¬
nearum. Net contͣbet uos ez echias dicens dñs
liberabit nos. Nonqͥd liberauerunt dii gen-¬
tium unusqͥsci t̾ram suam de manu regis
assirioꝵ: Ubi est deus emath et arphath:

Expanded text:
te misit me dominus meus, ut loquerer omnia verte misit me dominus meus, ut loquerer omnia verba ista; et non potius ad viros, qui sedent in muro, ut comedant stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? Et stetit Rabsaces, et clamavit voce magna Judaice, et dixit: Audite verba regis magni regis Assyriorum. Haec dicit rex: Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos. Et non vobis tribuat fiduciam Ezechias super Domino, dicens: Eruens liberabit nos Dominus: non dabitur civitas ista in manu regis Assyriorum. Nolite audire Ezechiam: haec enim dicit rex Assyriorum: Facite mecum benedictionem, et egredimini ad me, et comedite unusquisque vineam suam, et unusquisque ficum suam: Et bibite, unusquisque aquam cisternae suae, donec veniam, et tollam vos ad terram, quae est ut terra vesnearum. Nec conturbet vos Ezechias, dicens: Dominus liberabit nos. Numquid liberaverunt dii gentium unusquisque terram suam de manu regis Assyriorum? Ubi est deus
Abbreviated transcription (Latin):
tate uenisse. Peegi in qͦdam cõmentario eundẽ
e̾e̾ sennacherib qui samatiam ceꝑit qͦd omĩno
falsum est. Sacta enĩ nartat historia primum
phul regem assitioꝵ sub manaen rege isrł uastas¬
se detem tribus secundum teglatphallassar
sub facce filio remelie rege iffł uenisse sama:¬
riam tetcium salmanasar sud ose̾e̾ rege is¬
rael totam cepisse samariam. quartũ fuisse
sargon qui expugnauit azotum. qͥntum
a seraddon qui translatum istł samarita¬
nos int̾ram iudeam custodes misserit. sextũ
sennacherib qui sud erechia rege iude cap¬
ta lachis et ceteris urbib uide obsederit
ierł̃m. Alii autem unũ atq eundẽ mul-¬
tis putant nominib appellari.
t dixit eliachim et sobna ee ioae ad rap¬
sacem. Loquere ad seruos tuos sira lingua.
intelligimus enĩ. Neloquaris ad nos iuda
ice in aurib popłi. qui est suꝑmurũ. Et clix̃
ad eos rapsaces. Nũ quid ad dñm tuũ et ad

Expanded text:
tate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem tate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . 456 Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram Judaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris Judaeae urbibus, obsederit Jerusalem . Alii autem unum atque eumdem multis putant nominibus appellari. t dixit Eliachim et Sobna et Ioae ad Rabsacen loquere ad servos tuos syra lingua intellegimus enim ne loquaris ad nos iice in auribus populi, qui est super murum. Et dixit ad eos Rabsaces: Numquid ad domimum tuum et ad
Abbreviated transcription (Latin):
collibq extracto iam altari. popłm dĩ uicti¬
mas ĩmolasse. Quodq paucitatem obsesior
uolens ostendere. equoꝵ duo milia pollicet᷑.
quorum ezechias ascensores p̾bere non possit:
non de imbetillitate uenit popłi iudeoꝵ. qͥ
equitandi carebat scientia. sed de obseruati¬
one mandatoꝵ dĩ. qui ꝑmoisem suꝑ regem
p̾ceperat iirł. non multiplicabit sibi equos.
et uxores plurimas non habebit. Sint autẽ
me in quit seruum sennacherib qui sum mi¬
mus famuloꝵ eius non uales sustinere. quo¬
mͦ tantam regis p̾sentiam sustinebis.: Adidaut̃
qͦa dixerat si respondetis michi. in dño nr̃o con¬
fidimus: callide prudent̾q respondit. se ñ sua
uoluntate s dr̃a uenisse p̾ceptis. Dñs dixit ad
me. Ascende super tertam istam et disꝑde eam.
Et est argumentum. Certe sine drũ uoluntate
huc tienut non poteram. Cum autẽ huc uenerĩ
ierłm intacta: manifestum est me eiꝰ uolun

Expanded text:
collibusque exstructo jam altari, populum Deo victicollibusque exstructo jam altari, populum Deo victimas immolasse. Quodque pvolens ostendere, equorum duo millia pollicetur, quorum Ezechias ascensores praebere non posset, non de imbecillitate venit populi Judaeorum, qui equitandi carebat scientia, sed de observatione mandatorum Dei, qui per Moysen super regem praeceperat Israel: Non multiplicabit sibi equos, et uxores pme, inquit, servum Sennacherib, qui sum minimus famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam suquod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram hanc, et disperde eam. » Et est argumentum: Certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, maneat intacta, manife
Abbreviated transcription (Latin):
supetioris omonimos. Raplacem autẽ qͥ hebre¬
a lingua locutus sit filium ysaie ꝓphete iudei
autumant. qui et ipse ꝓditor fuerit. relictũq
filium ysaie alterum ia sub appellari qui inlin-¬
gua nr̃a relictum sonoat. Porto alii arbitran¬
tur eum fuisse samaritẽ. et iccͥco hebraicũ scis¬
se sermonem. et tam audacter et impie do¬
minum blasphemare. Consideremus gͦ uerba
capsacis. Acpͥmum qͦd dicit. c̃fidis suꝑ baculũ
arun dineum c̃̾ftactum istum suꝑ egrptum:
falsum est. Nulla enim narrat historia qͦd eze-
chias ad egiptios miserit. et pharaonis auxiliũ
postulauerit. Quodq infert. si responderit mͥ
in dño dõ nr̃o c̃fidimus: uerum est. S rur¬
sum iungit mendacium ueritati. qͦd abstu¬
lerit ezechias excelsa illius et altaria. Hoc quod
abstulit ñ contra dñm sed ꝓdeo fecerat. ut ydo¬
latͥa et ueteri errore destructo. iuberet dm̃ adora¬
ri inierłm. ubi erat templum eius: quanqͣm
legamus pessima consuetudine in montib

Expanded text:
superiori ὁμώνυμος. Rabsacen autem, qui Hebraea lingua locutus sit, filium Isaiae Prophetae Judaei autumant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et 455 idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum afalsum est; nchias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: Si responderis mihi, in Domino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod abstulerit Ezechias excelsa illius et altaria. Hoc enim non contra Deum, sed pro Deo fecerat; ut idololatria et veteri errore destructo, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi erat Templum ejus: quamquam legamus pessima consuetudine, in montibus
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit inmanum eiꝰ. et ꝑforabit eam.
Sic pharao rex egipti om̃ib qͥc̃fidunt in
eo. Quod si responderis mͥ indño dõ nr̃o
confidimus: non ne ipse est cuiꝰ abstulit
ezechias excelsa et altaria. et dixit uide et
ierłm. coram altari isto ad orabitis: Etnimc
trade te dño meo regi assiriorũ. et dabo tͥ
duo milia equoꝵ. nec poteris exte p̾bere
ascensores eoꝵ. Et qͦmͦ sustinebis faclem
‸iudicis unius loei. exseruis dñi mei mino¬
rib Qd̾̃ si confidis inegipto. in quadrigis¬
÷ et in eqͥtib. et nunc nũqͥd une dño ascen-¬
di ad t̾ram istã ut disperderem eam: Dñs¬
 dixit adme. Ascende suꝑ t̾rã istam et dis-¬
÷ ꝑde eam. I storia magnifesta est et int̾pre¬
tacione non indiget. plenꝰq inregũ et di
ferunt᷑. qd̾ anno t̾cio osee filii ela regis istł
tegnauerit ezechias filius achaz regis iuda
Uinginti quinq inquit arnorũ c̃ regnare

Expanded text:
intrabit in manum ejus, et perforabit eam: intrabit in manum ejus, et perforabit eam: Sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est, cujus abstulit Ezechias excelsa et altaria, et dixit Judae et Jerusalem: Coram altari isto adorabitis? Et nunc trade te Domino meo regi Assyriorum, et dabo tibi duo millia equorum, nec poteris ex te praebere ascensores eorum. Et quomodo sustinebis faciem judicis unius loci ex servis Domini mei minoribus? quod si confidis in Aegypto: et in quadrigis, et in equitibus: et nunc numquid sine Domino ascendi ad terram istam, ut disperderem eam? Dominus dixit ad me: Ascende super terram istam, et disperde eam. Historia manifesta est, et interpretest quod anno tertio Osee filii Ela, regis Israel, regnaverit Ezechias, filius Achaz regis Juda: Viginti quinque, inquit, annorum erat cum regnare
Abbreviated transcription (Latin):
in isaia liber ouirgo xp̃i eustochium quia
magnam partem istoriȩ diserturus est:
facilior erit inpͥncipiis. et usq ad duas sui
partes et reliqͣ sinli more dictanda sunt:
et sic studendum breuitati. ut nullum dan-¬
num fiat intelligentie. Et factum est.
In quartodecimo anno regis ezechie: ascen:¬
dit sennacherib rex assiriorũ suꝑ om̃s ciui:¬
tates iude munitas. et cepit eas. Et misit:
rex assiriorum rapsacem de lachis inierłm:
ad regem erechiam inmanu graui. et stetit:
inaque ductu pistine suꝑioris inuia agris
fullonis. Et egressus est ad eũ heliachim
filius helchie qui erat suꝑ domum: et sob¬
na scriba. et ioae filius asaph acõmentariis.
Et dixit ad eos rapsaces. dicite ezechie. Hec
dicit rex magnus rex assirioꝵ. Que est ista¬
⁊ ficducia qua c̃fidis: Aut quo c̃silio et forti¬
tudine rebellare disponis: Suꝑ quẽ habes
ficlutiam. qͥa recessisti ame: fcce confidis
suꝑ egiptum cui si in nisus fuerit homo

Expanded text:
in Isaiam liber, o virgo Christi Eustochium, quia in Isaiam liber, o virgo Christi Eustochium, quia magnam partem historiae disserturus est, facilior erit in principiis, et usque ad duas sui partes, reliqua simili more dictanda sunt: et sic studendum brevitati, ut nullum damnum fiat intelligentiae. Cap.quarto decimo anno regis Ezechiae, ascendit Sennacherib rex Assyriorum super omnes civitates Juda munitas, et cepit eas. Et misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Jerusalem, ad regem Ezechiam in manu gravi, et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri fullonis. Et egressus est ad eum Eliacim filius Helciae, qui erat super domum: et Sobna scriba, et Joahe filius 453 Asaph a commentariis, et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum: Quae est ista fiducia qua confidis? aut quo consilio et fortitudine rebellare disponis? super quem habes fiduciam, quia recessisti a me? Ecce confidis super Aegyptum: cui si innisus fuerit homo,
Abbreviated transcription (Latin):
sis iectorib displicẽt. qͥd de me facturi ert̃.
qui ꝓtenuitate ingenioli inuidoꝵ morsi¬
b pateo: Si autem supradictos iuros ma-¬
gistros eccłie nominaui: illud intelligant
me non omnium ꝓbare fidem. qui certe
inter se contͣrii sunt: sed addistintionẽ
iosephi porpbaniiq dixisse. qui de hac ques¬
tione plurima disputarunt. Quod si rn
expotione statue pedumq eiꝰ et digitorum
discrepantia ferrum & testam super roma¬
no regno interp̾tatꝰ sũ. qd̃ pͥmum forte de
imbecillo scriptura portendit: ñ mͥ impu¬
dent sed ꝓphete. Neq enĩ sic ad ulandum
est pͥncipib: ut scãrum scͥpturarum u̾itas
neglegatur. Nei generalis disputatio uniꝰ
persone inuiria est. Que cum benigno
meoꝵ studio caueret᷑: dĩ uidicio repente lub¬
lata est. ut et amicoꝵ in me studia. et emu¬
loꝵ insidie monstrarent᷑. Sed hec alias.
Nunt qd̃ cepimus exequam. Undetimus

Expanded text:
sis lectoribus displicent, quid de me facturi erant, sis lectoribus displicent, quid de me facturi erant, qui pro tenuitate ingenioli invidorum morsibus pateo? Sin autem supradictos viros, magistros Ecclesiae nominavi, illud intelligant, me non omnium probare fidem, qui certe inter se contrarii sunt; sed ad distinctionem Josephi, Porphyriique dixisse, qui de hac quaestione plurima disputarunt. Quod si in expositione statuae pedumque ejus, et digitorum discrepantia, ferrum et testam super Romano regno interpretatus sum, quod primum forte, dein imbecillum Scriptura portendit, non mihi imputent, sed Prophetae. Neque enim sic adulandum est principibus, ut sanctarum Scripturarum veritas negligatur, nec generalis disputatio unius personae injuria est. Quae cum benigno meorum studio caveretur, Dei judicio repente sublata est: ut amicorum in me studia, et aemulorum insidiae monstrarentur. Sed haec alias: nunc quod coepimus exequamur. Undecimus
Abbreviated transcription (Latin):
immo ĩ¬
possibile
est plac̾e
nec tanta
uultuum.
deum ꝓpħarum longior quibdam ui¬
sus sum qͣm oportuit. Et obhanc causã:
incõmentariolis danielis breuitati studui.
pret̾ ultimam et peneultimã uisionẽ.
inqͥb me necesse fuit ꝓobscuritatis mag¬
nitudine sermonem tendere. p̾cipueq
in eposicione septem et sexaginta duarũ
et unius ebdomadarum. in qͥb disseren¬
dis qͥd africanus tp̃um scͥptor. qͥd origenes
et cesariensis eusebius. demens qͦq alexan¬
dĩne eccłie prb̃t̾. et apollinaris laodicenus.
ppolitusq et hebrei et tertullianus sense¬
unt breuit̾ cõprehendi. lectoris arbitrio
derelinquens qͥd depluribus eligeret. Itaq
qͦd nos uerecundia fecimus iudicandi. et
eoꝵ honore qui lecturi sunt: qͥb dã foite
non placeat. qui non antiquoꝵ opiniones:
sed nr̃am sentenciam scire desiderant.
Quib facilis responsio est noluisse me sic
unum recipi: ut uiderer alios condẽnare.
Et certe si tanti et tam eruditi uiri fastidio¬

Expanded text:
immo impossibile est placere nec tanta vultuum, decim prophetarum longior quibusdam visus sum, quam oportuit; et ob hanc causam in Commentariolis Danielis brevitati studui, praeter ultimam et penultimam visionem, in quibus me necesse fuit ob obscuritatis magnitudinem sermonem tendere: praecipueque in expositione septem et sexaginta duarum et unius hebdomadarum, in quibus disserendis quid Africanus temporum scriptor, quid Origenes, et Caesariensis Eusebius, Clemens quoque Alexandrinae Ecclesiae presbyter, et Apollinaris Laodicenus. Hippolytusque, et Hebraei, et Tertullianus senserint, breviter comprehendi: lectoris arbitrio derelinquens quid de pluribus eligeret. Itaque quod nos verecundia fecimus judicandi, et eorum honore qui lecturi erant, quibusdam forte non placeat, qui non Antiquorum opiniones, sed nostram sententiam scire desiderant. Quibus facilis responsio est, noluisse me sic unum recipere, ut viderer alios condemnare. Et certe si tanti et tam eruditi viri fastidio
Abbreviated transcription (Latin):
uit. et post eum non fuit simił iłli de
cunctis regib uide. s nec in is qul ante eũ
suerunt. Adhesit dño. et non recesfit auesti¬
giis eius. Fecit mandata eius que p̾ceperat
dñs moisi. Unde et dñs erat cũ eo. et incunc¬
tis adque ꝓcedebat sapient̾ se agebat. Rebel¬
lauit autem contra regem assirioꝵ. et non
seruit ei. Incuiꝰ sexto imꝑii anno salmanasar

Expanded text:
ue post eum non fuit similis ei de cunctis regibus Iuda sed neque in his qui ante eum fuerunt et adhesit Domino et non recessit a vestigiis eius fecitque mandata eius quae praeceperat Dominus Mosi unde et erat Dominus cum eo et in cunctis ad quae procedebat sapienter se agebat rebellavit quoque contra regem Assyriorum et non servivit ei
Abbreviated transcription (Latin):
Uocabo seruum meũ ellachim filiũ elchie.
et induam eum tunica tunica. et cingulo
tuo confortabo eum. Et potestatem tuam
dabo inmanu eius. et erit quasi pater habi¬
p̾positus templi fuit. de quo in eadem uisione
pli. Quem tradunt hebrei tapsacis cõminati¬
one ꝑtertitum tͣdidisse manus assiriis. et
inferierem partem ierłm aduersariis ꝓdidisse.
exceptaq arce sron et templo nil aliud reman¬
sisse. qͦd non tenuerit assirius. Unde erant
qui sobnam qui nunc cum eliachim et ioae ad
rapsacem egreditur. cumdẽ putant quẽ ꝙ supͣ.
Ibi cnim sobnas p̃positus templi ponit᷑ qui abassi

Expanded text:
ocabo servum meum Eliachim filium Helciae et induam illum tunicam tuam et cingulo tuo confortabo eum et potestatem tuam dabo in manu eius et erit quasi pater habipraepositus Templi fuit, de quo in eadem scriptumpli , quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Temp
Abbreviated transcription (Latin):
collocauitq in alam et thabor fluuiis gorã
inciuitate medoꝵ. Post annos autẽ septẽ.
id est qͣito decimo anno ezechie: rex assirioꝵ
senna cherib ingressus uideam obsedit ciui¬
tates eius munitas uolens eas capere. Cũq¬
obsideret lachis: misit adeum exechias
nuntios dicens. Peccaui recede ame: et ome
qd̾ imposueris mͥ feram. Cumq trecenta ta-¬
lenta argentĩ et tͥginta auri ad regis imꝑi¬
um ꝑsollusset: fractis ianrus templi dñt. et
laminis eus de tractis quas ipse affixerat.
misit rex assirioꝵ tarthan et rapsadem de
lachis ad regem ezechiam cũ manu ualida
ad ierłm. Qui cũ uenissent ascenderunt
ietłm: et steterunt contra aque ductũ pis¬
cine suꝑioris que est inua agri fullonis. uo¬
sobna scͥba. et ioac filius asaph acõmentariis.
Dixitq ad eos rapsaceps. Loquimini ezechie.
h ec dicit rex magnus rex assirioꝵ. et cetera q̃¬
titudo ĩmitat᷑ c̃suetudinem ꝓpłarũ. ut qͦd̾
illi solent imꝓlogis ponere hec dicit añs

Expanded text:
locavitque in Hala et Habor fluviis Gozan, in civitatibus Medorum . Post annos autem septem, id est, quarto decimo anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumqobsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi feram. Cumque talenta trecenta argenti et triginta auri ad regis imperium persolvisset, fractis januis templi Domini et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Tharthan et Rapsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem. Qui cum ascendissent, venerunt in Jerusalem et steterunt contra aquaeductum piscinae superioris, quae est in via agri Fullonis, voSobna scriba, et Joahe a commentariis. Dixitque ad eos Rapsaces: Loquimini Ezechiae: Haec dicit rex magnus rex Assyriorum, et caetera, qtitudo imitatur consuetudinem prophetarum: ut quod illi solent in prologis ponere, Haec dicit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
abdila que coluisti s ad celũ manꝰ cendere.¬
i implorare Auxiliũ: Audiant ce illi et
liberent de ꝑicł̃o quo̾ secura coluisti. Cͦd⁊ ꝑ
Resurgant ⁊ sauiã ce faciant in tẽpore ma¬
lorũ cuorũ. Pro eo qđ lx̃r e̾nstulerunt eru¬
ant ce intribulatione tua. ⁊ no̾ ditimꝰ libe¬
rent ce congregati cui: sr machꝰ t̾ñstultt e¬
ruant ce sinagogȩ tue. Ergo ꝓprie loqͥt ad

Expanded text:
ad idola quae coluisti, sed ad coelum manus tendere, et Dei implorare auxilium, audiant te illi, et liberent te de periculo quos secura coluisti. Quod etResurgant, et salvam te faciant in tempore malorum tuorum . Pro eo quod LXX transtulerunt: Eruant te in tribulatione tua; et nos diximus: Liberent te congregati tui, Symmachus transtulit: Eruant te s
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet ad uos. De quo rursũ ait. Cũ uene¬
rit paraclitꝰ quẽ ego intetã uob a patre sp̃c
ueritatis qͥ a patre egredit᷑. Nec scand aliz et
quẽpiam. si sp̃õ egredi dicat᷑ ex patre. cũ etiã
filiꝰ de se dixerit. Ego de patre exiui ⁊ ueni.
Neq enĩ ameipso ueni: s ille me misio De
hoc spu loquebat᷑. Rogabo patrẽ ⁊ aliũ pa-

Expanded text:
ait: Cum venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui de Patre egreditur . Ne scandalizet quempiam, si Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ fuerint pars ⁊ sors dnĩ sic̃ leuite: ha¬
bebunt partẽ dtũ. ⁊ dicere poterũt cũ dauid.
par mea dñs. Quȩ possumꝰ suꝑ herecicorum
ꝑsona acciꝑe Ipsi enĩ dimisso cultu errorũ
mas ⁊ libamina effundunt facienteᷤ abscon¬
dite qͦd turpe ẽ. dicere: ⁊ capriuaᷤᷤ ducenteᷤ mu¬
lierculaᷤᷤ onerataᷤᷤ peccatis. quȩ ducunt᷑ uariis
desideriis. sẽꝑ discenteᷤᷤ ⁊ ñ ꝗͣ ad scientiã ueri

Expanded text:
ergo fuerint pars et sors Domini, sicut Levitae, habebunt partem Domini et dicere poterunt cum David: Pars mea Dominus . Quae possumus et super haereticorum persona accipere: ipsi enim dimisso cultu Dei, errfferunt victimas ac libamina effundunt, facientes abscondite, quae turpe est etiam dicere, et captivas ducentes mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa itineris impedim̃ta collant᷑ ne ulliꝰ
genti patiant᷑ insidias: ꝙ dñs planã fce¬
eit uiã popło suo. ⁊ hec sub ⁊erobabel res
dra impleta contendant Nos aũt iungẽ¬
ceꝰ suꝑiotibꝰ quȩ dicunt᷑. hoc asserimꝰ ad̵
omia idola quȩ eos saluare ñ potuerant

Expanded text:
 nec ullius gentis patiatur insidias: quia Dominus planam fecerit viam populo suo. Et haec sub Zorobabel et Ezra impleta contendunt. Nos autem jungentes superioribus quae dicuntur, hoc asserimus, quod omnia idola quae eos non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ peccatoreᷤᷤ erant qͥbꝰ nunciandũ ẽ. ⁊ mora¬
bant᷑ deorsũ: ñ iubet᷑ ꝓpħa ut ascendat in
montẽ. s ut ex altet sic tuba uocẽ suã. ⁊ eis
nũciet bella uentura. Alioquin in die uidi¬
cũ qͣndo de resurrectione mortuorũ ⁊ nouis¬
sima tuba dicit᷑ scͥptũ. ẽ. Canet enĩ tuba
⁊ mortui resurgent incorrupti. ut qͦmͦ il¬
li ad uocẽ tubȩ sunt iudicandi: sic isrł pec¬
cato mortuus audiat scelera sua. Simulq
appellat᷑ popłs dĩ. ut discat qualẽ patrem

Expanded text:
eccatores erant, quibus nuntiandum est, et morabantur deorsum, non jubetur Propheta ut ascendat in montem: sed tantum ut exaltet sicut tuba vocem suam, et eis nuntiet bella ventura. Alioquin in die judicii, quando in resurrectione mortuorum et novissima tuba dicitur, scriptum est, Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti: ut quomodo illi ad vocem tubae sunt judicandi: 685 sic Israel peccato mortuus audiat scelera sua; simulque appellatur populus Dei, ut discat qualem patrem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ. ⁊ ꝑcusserit eũ pat qͥ loquutꝰ ẽ.¬
ꝑ zachariã ꝑcutiã pastorẽ ⁊ oue disꝑgent᷑ qͥ
⁊ ipse de se in seragsimo occauo psalmo dixerit
qͣm quẽ tu ꝑcusisti ipsi ꝑsequitisunt. ⁊ au̾terit
ds̃ faciẽ suã ab eo. ut formã serui pauli̾ꝑ ac¬
ciperet ⁊ Ambulauit tristis ⁊ lugens. pecca¬
taq popł̃i deplorans ⁊ plangenꝰ ierłm.⁊ qi ui

Expanded text:
sque ad mortem . Et percusserit eum Pater qui loquitur per Zachariam: Percutiam pastorem, et oves dispergentur ; qui et ipse de se in sexagesimo octavo psalmo dixerit: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt . Et averterit Deus faciem suam ab eo, ut formam servi paulisper acciperet, ambularet tristis, et lugens peccata populi, deplorans et plangens Jerusalem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitinorũ qͥ scͥpti sunt in celis. Possumꝰ t̾ram
⁊ montẽ dñi quẽ scĩ possessuri sunt. ⁊ scͥpturaᷤᷤ
scãs intelligere quas auferendas a uideiꝰ dñs
cõminat᷑ dicens. Auferet᷑ a uob̃ regnũ dei. ⁊
tͣoet᷑ genti facienti fructꝰ eiꝰ. ut inueniant in
eis illũ montẽ de quo in hoc eodẽ ꝓpħ̃a. ⁊in mi¬
chea legimꝰ. Erit in nouissimis diebꝰ manifes¬
tꝰ mons dñi. Et ipse dñs p̃cepit apłis cunccisq¬
doctoribꝰ ȩccl̃iȩ ut qͥcqͥd asꝑun uidet᷑ acq diffi¬
cile sua int̾p̃tatione dissoluant. ⁊ intelligentiȩ
uiã pbeant: omĩaq tollant de medio scanda¬
la. ut popłs dñi absq ullo impedim̃to qͦd legit
intelligat: ⁊ in dei cimore ꝓficiat. De us uĩs
⁊ ioħ̃es baptista dicebat Parate uias dnĩ rectaᷤᷤ¬

Expanded text:
primitivorum qui scripti sunt in coelis . Possumus terram et montem Domini, quem sancti possessuri sunt, et Scripturas sanctas intelligere, quas au ferendas a Judaeis, Domino comminatur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et tradetur genti facienti fructus ejus ; ut inveniant in eis illum montem, de quo in hoc eodem Propheta , et in Michaea legimus: Erit in novissimis diebus manifestus mons Ddoctoribus Ecclesiae, ut quidquid asperum videretur atque difficile, sua interpretatione dissolvant, et intelligentiae viam praebeant, omniaque tollant de medio scandala ut populus Domini absque ullo impedimento quod legit intelligat, et in Dei timore proficiat. De his viis et Joannes Baptista dicebat: Parate vias Domini, et
Abbreviated transcription (Latin):
qi serpenꝰ prudencior erat om̃ibꝰ bestiis in
paradiso. ⁊ filũ prudentiarũ prudeutiores
sunt filiis luciꝰ. Ad sinistrãq du̾timꝰ qnͣdo
stulti sumꝰ. ⁊ minꝰ sapimꝰ ꝗͣ necesse ẽ: de qͥbꝰ
dictũ est dix̃ stultꝰ in corde suo ñ. ẽ. ds̃. Pietaᷤᷤ
qͦ ⁊uera religio. uia regia ẽ. Dedinat ad dex

Expanded text:
 serpens prudentior erat omnibus bestiis in paradiso : Et filii tenebrarum prudentiores sunt filiis lucis . Ad sinistramque divertimus, quando stulti sumus, et minus sapimus quam necesse est. De quibus dictum est: Dixit stultus in corde suo, non est Deus . Pietas q
Abbreviated transcription (Latin):
declinat ad dexterã qͥ parcꝰ est. ⁊ ñ solũ aliis
s ne sibi qͥdẽ tribuit qͦd necesse ẽ. Ad sinistrã:
qͥ comedit substantiã suã cũ meretricibꝰ. ⁊ dic̾
cũ isrł. Manducemꝰ ⁊bibamꝰ. cras enĩ morie¬
mur. Fortitudo etiã atq constancia uia regia
est: a qua declinat ad dexterã: qͥ temerariꝰ
ẽ. ⁊ ꝑtinar. Ad sinistrã: qͥ formidolosus ẽ ⁊¬
pauidꝰ. Unde uir sẽs ꝑ uam rectã gradi

Expanded text:
d dexteram, qui parcus est, et non solum aliis, sed ne sibi quidem tribuit quod necesse est. Ad sinistram, qui comedit substantiam suam cum meretricibus, et dicit cum Israel: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Fortitudo etiam atque constantia via regia est, a qua declinat ad dexteram, qui temerarius et pertinax est: ad sinistram, qui formidolosus et pavidus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłi. qͥbꝰ admirantibꝰ ⁊ ꝓ rei difficultate di¬
centibꝰ. qͥs gͦ pot̃ saluus fieri : r espondit salua¬
tor. Qui pot̃ caꝑe capiat. Unde ⁊ apłs de huiꝰ¬
cemodi eunuchis id de uirginibꝰ. p̃ceptũ dñi
se ñ haberetestat᷑: s dat consiliũ qͣsi miscłiam
consequitꝰ a dño. uolens om̃s. eẽ. sic̃ se ipsum.

Expanded text:
 quibus admirantibus et pro rei difficultate dicentibus: Quis ergo potest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capiat. Unde et Apostolus de hujuscemodi eunuchis, id est, de virginibus, praeceptum Domini se non habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Do
Abbreviated transcription (Latin):
droꝰ p̃cipitatio. de luce ⁊ culmine castitatiᷤᷤ
p̃cipitari cui dicit᷑ in alio loco Usq ad infero
deduceris. Iuxta lxr. in us quȩ dissonant. hic
mͥ senꝰ uidet Putasti meretrir qd si a me reces¬
sisses ⁊ uixisses amatoribꝰ tuis: płꝰ aliqͥd inueni¬

Expanded text:
ros praecipitatio, de luce et culmine castitatis irum libidinum praecipitari. Cui dicitur in alio loco: Usque ad inferos deduceris. Juxta LXX, in his quae dissonant, hic mihi sensus videtur: Putasti, meretrix, quod si a me recessisses et junxisses te amatoribus tuis, plus aliquid inveni
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ẽ sem̃. ⁊rcaescio in scis. qsustentait alłicõ
ꝯuttã tribuit oppressis: hec loquitꝰ s. Qat d
semꝑ irascar nec iugter indignaboꝵ q ad hoc
ꝑcucio ut emendem ideo occido ut uintiẽ
Nisertor eni ereature moe et qͥs ipse condi¬

Expanded text:
m, et requiescit in sanctis: qui sustentat afflictos, et vitam tribuit oppressis , haec locutus est: Non semper irascar, nec jugiter indignabor. Qui ad hoc percutio, ut emendem, ideo occido, ut vivificem. Misereor enim creaturae meae; et quos ipse condi
Abbreviated transcription (Latin):
tis libamen. obtulistis sacͥficiũ. Qũqͥd suꝑ iis
ñ indignabore. Lxt. Heo ẽ par̾ cua hȩc ẽ sors
cua. ⁊ illis effudisti libamina. ⁊ us p̃parasti
hostias. Suꝑ us gͦ ñ irascar: Isaie cẽporibꝰ
c̃uenuint ꝗͣ dicunt᷑. Om̃s enĩ monteᷤ ualle̾ atq
correnteᷤᷤ plenierant cultu demonũ. de qͥbuᷤ
loqͥt᷑ nieremias qd̾ patre ⁊ filii ligna cõportẽ
ignõqs uecendant ut faciant chauonas miliciȩ
dubiũ qͥn placentas significent siue crustulaᷤᷤ
mani arcificis p̃parataᷤ. Hoc enĩ in lingua
nr̃a chauonas sonat. De u̾s ex ꝑsona dtũ ꝓpħali¬

Expanded text:
en, obtulisti sacrificium: numquid super his non indignabor? LXX: Haec est pars tua, haec est sors tua: et illis effudisti libamina et his praeparasti hostias. Super his ergo non irascar? Isaiae temporibus conveniunt quae dicuntur: Omnes enim montes, valles, atque torrentes pleni erant cultu daemonum, de quibus loquitur Jeremias: Quod patres ac filii ligna comportent, ignemque succendant, ut faciant chavonas militiae dubium quin placentas significent, sive crustulas in manu artificis praeparatas. Hoc enim lingua nostra chavonas sonat. De his ex
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ ad am pꝰ qͣm peccauerat abscondit se
in paradiso subt̃ arborẽ. ne paterec dĩ aspec¬
ceperint ⁊ octidant in ꝓfundis uallibꝰ. ⁊ in bara¬
tro impietatis subt̃ ĩminenteᷤᷤ petras quȩ sẽꝑ
minant᷑ ruinas. quȩ ꝓ dui̾sitate m̃dacũ ⁊ uari¬
etate dognatũ ꝑu̾sorũ plureᷤᷤ appellant᷑ pecrȩ
Nos aũt unã habemꝰ petram. quȩ sc̃ꝑ seqͥt᷑ po¬
płm dei de qua bibebat quondã popłs istł qͣn¬

Expanded text:
Unde et Adam postquam peccaverat, abscondit se in paradiso subter arborem, ne Dei pateret aspecceperint, et occidant in profundis vallibus, et in barathro impietatis subter imminentes petras, quae semper minantur ruinas, quae pro diversitate mendacii, et varietate dogmatum perversorum, plures appellantur petrae. Nos autem unam habemus petram, quae semper sequitur populum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
signare Hebreus inqͣm ex hebreis scdđ̃m legẽ pha¬
riseus. eruditꝰq ad pedeᷤᷤ gamaliel aut ignorauit
hȩc. aut eoꝵ qͥleccuri erant abusus. ẽ ignorantia.
quoꝵ alterũ meruditi. alterũ callidi ẽ. ad mali¬
ciam. nec eiꝰ qͥ dixerit. Et su imperitꝰ sermone. ñ
tam̃ scientia. Et iterũ Insimplicitate ⁊ sinceri¬
tate annunciaui uob uerbũ. Iandẽ in memec
reuersus: uniꝰ diei spaciũ postulaui. ut respon¬
sio mea neqͣ qͣm argum̃tũ humani eẽt ingenũ
s fructꝰ assiduȩ leccionis Itaq omnẽ scͥpturã
m̃te ꝑlustranͦ: animaduerti sic̃ omĩs pene ad

Expanded text:
ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, eruditusque ad pedes Gamalielis, aut ignoravit haec, aut eorum, qui lecturi erant, abusus est ignorantia . Quorum alterum ineruditi, alterum callidi est ad malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlust
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ a uia diũ declinanteᷤᷤ ꝓpria semitaᷤ sunt
sequiti: ꝓpterea ardent auaricia a sũmo usq
ad nouissinĩ a pͥncipibꝰ usq ad plebem. ut pꝰͣ
ceperint ꝑcutere conseruos. ⁊ comedere ac bi¬
bere cũ ebriis: dicant. Uenite sumamꝰ uinũ
⁊ ĩpleam̃ ebrietate: manducemꝰ ⁊ bibamꝰ. cras
enĩ moriemꝰ. Et erit sic̃ hodie sic ⁊ cras ⁊ multo
ampliꝰ Hoc ẽ. qͦd sup̃dixi. uescierunt sacurita¬

Expanded text:
m a via Domini declinantes, proprias semitas sunt secuti, propterea ardent avaritia a summo usque ad novissimum, a principibus usque ad plebem, ut postquam coeperint percutere conservos, et comedere ac bibere cum ebriis, dicant: Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate. Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Et erit sicut hodie, sic et cras: et multo amplius . Hoc est quod supra dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ quẽ lusistis suꝑ quẽ dilatastiᷤᷤ os. ⁊ eieciᷤ¬
tis linguam: Lxxͣ. Uos aut̃ accedite huc fi¬
lũ iniqui. sem̃ ad ulterorũ ⁊ merecriciꝰ. In qͦ
lusistiꝰ. suꝑ quẽ aꝑuisti̾ os ur̃m. ⁊ suꝑ quo

Expanded text:
super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecissuper quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? LXX: Vos autem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis in quo lusistis? super quem a