comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi est finis. ubi fructus.
Sinon potest non habere malitiã: uel oderit
illã. Cũ enĩ odisti illã uixtibi subrepit ut
aliquid mali facias. Estenim peccatum
inmortali corpore. Sedquiddicit apłs.
Non regn& peccatum in uro mortali corpore.
ad oboediendũ desiderus eius. Quando
incipit non esse: Quando conplebitur
innob̃ quod ait. cum corruptibile hoc in¬
duerit incorruptionẽ & mortale hoc induerit
inmortalitatẽ. Antequam hoc fiat. est
delectatio iniquitatis incorpore. sed maiorẽ.
delectatio uoluptatis. Uerbiꝰ sapientiae
precepti dĩ uince peccatũ. & uoluptatẽ eius:
peccatũ & iniquitatẽ oderis ut iungas te dõ.
Quitecũ illud oderit: iam coniunctus mente
legi dĩ. mente serui legi dĩ. Et si car̾ne ꝓpterea
seruis legi peccati quia funt inidelectationes.
quaedam carnales: tunc nullȩ erunt quando
iam nonpugnabis. Aliud est non pugnare.
& esse in pace uera atque perpetua: aliud pug.¬
nare & uincere. aliud pugnare & uinci. aliud

Expanded text:
Ibi est finis, ibi fructus: si non potest non habere malitiam, vel oderit illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore: sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus . Quando incipit non esse? Quando complebitur in nobis quod ait: Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Antequam hoc fiat, est delectatio iniquitatis in corpore; sed major est delectatio voluptatis verbi sapientiae, praecepti Dei. Vince peccatum et voluntatem ejus. Peccatum et iniquitatem oderis, ut jungas te Deo qui tecum illud oderit. Jam conjunctus mente legi Dei, mente servis legi Dei. Et si carne propterea servis legi peccati , quia sunt in te delectationes quaedam carnales, tunc nullae erunt quando jam non pugnabis. Aliud est non pugnare, et esse in pace vera atque perpetua, aliud pugnare et vincere; aliud pugnare et vinci; aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Nonergo uos soli qui hicestis.
Nam uox nr̃a quanta est ut
sicclamemus ut audiant om̃s gentes: Clamauit
linguis quas misit. & uidemus hunc psalmum
qui ante non recitabatur. nisi in una gente insyna¬
goga iudaeorum: recitari pertotũ orbem ter¬
rarũ. peronis eccłas impͥetum que esse quod
hie dictũ est: audite haec om̃s gentes. Ad hoc
solum uolo intentos facere animos ur̃os: ne
propter laborem corporalẽ non erigatis
animum. terrente uos longitudine p̃salmi
huius. Si potuerit finietur hodie : si non
restabit nobis aliquid incrastinum diem: tamen
uos semper intenti estote. Tintũ enĩ audietis
sidñs uoluerit quantũ uos non grau& sed releu&.¬

Expanded text:
Non ergo vos soli qui hic estis. Nam vox nostra quanta est, ut sic clamemus, ut audiant omnes gentes? Clamavit linguis quas misit; et videmus hunc psalmum qui ante non recitabatur nisi in una gente, in synagoga Judaeorum, recitari per totum orbem terrarum, per omnes Ecclesias, impletumque esse quod hic dictum est, Audite haec omnes gentes. Ad hoc solum volo intentos facere animos vestros, ne propter laborem corporalem non erigatis animum, terrente vos longitudine psalmi hujus. Si potuerit, finietur hodie: si non, restabit nobis aliquid in crastinum diem; tamen vos semper intenti estote. Tantum enim audietis, si Dominus voluerit, quantum vos non gravet, sed rele
Abbreviated transcription (Latin):
Aeternȩ iustitiae cantatis & castititis. per quas
anima diligit unum uerum dm̃. & non for¬
nicatur submultis qui appellantur du¬
.Etintroibit

Expanded text:
aeternae justitiae, charitatis et castitatis, per quas anima diligit unum verum Deum, et non fornicatur sub multis qui appellantur det introibit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. uolumus. Ad mimã uero ternarium
numerũ pertinere potest intellegi. ex eo qđ
tripliciter dm̃ diligere iubemur. ex toto
corde. ex totoc anima. extota mente. deqͥbus
singulis. non in psalterio sedineuangelio dis¬
putandũ est. Nunc ad testimoniũ ternarii
numerii adanimũ pertinentis. satis puto. eẽ.
quoddictũ est. Peractis igitur muneribus
corporis. adueterẽ hominc̃ & aduetus testa¬
mentum pertinentibus. Peractis etiã mimerib
animi. ad nouũ hominẽ & ad nouũ testamentũ
relatis. sicut septenario transacto. quia unum¬
quodq tẽporaliter agitur. quaternario IN
corpus. ternario manimã distributo. ueni&
octauus iudicii dies. qui meritis tribuens qđ
debetur. iamnon adopera tẽporalia sed ad uitã
aet̾nã scõs trans fer&. Impios uero dãpnat
in aeternum. quam dampnationẽ metuens.
orat aeccła in hoc psalmo dicens.
TUA AROU¬
ASM8.

Expanded text:
esse volumus. Ad animum vero ternarium esse volumus. Ad animum vero ternarium numerum pertinere potest intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera tempaeternam sanctos transferet, impios vero damnet in aeternum. Quam damnationem metuens, orat Ecclesia in hoc psalmo, dicens: tua arguas me.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ dicit. Qñ usque admorsen accipiendum
est. quo usque legis opera. idest carnaliter¬
obseruata illa sacramenta. etiã eos obstrictos
tenuerunt. certi misterii gratia. qui uni dõ sub¬
diti erant. Ab aduentu autẽ dñi. ex quo ad
circũcisionẽ cordis a carnis circũcisione transitũ
est. facta uocatio est ut secundũ animã uiueret᷑:
Id est scđm interiorẽ hominẽ: qui etiã nouus
homo ꝓpt̃ regenerationẽ aicitur. morumq
spiritaliũ innouationẽ. Manifestum est
autẽ ad corpus quaternariũ numerũ per¬
tinere. ꝓpt̃ notissima elementa .iiiiͬ. quibus
constat. & quattuor qualitates. siccã. humidã.
calidã frigidã. Unde quattuor etium tẽporib
aministratur. uerno. aestate. autumno. hiemie.
Haec sunt notissima. Nam de quaternario
numero corporis tractictur. & iam subtilius
sed obscurius: quod inhoc sermone uitatidũ
est. quẽ etiã minus eruditis accõmodatum

Expanded text:
idem dicit; quoniam usque ad Moysen accipiendum idem dicit; quoniam usque ad Moysen accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliterobservata illa sacramenta, etiam eos obstrictos tenuerunt certi mysterii gratia, qui uni Deo subditi erant. Ab adventu autem Domini, ex quo ad circumcisionem cordis a carnis circumcisione transitum est, facta vocatio est, ut secundum animam viveretur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem dicitur morumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor qualitates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum
Abbreviated transcription (Latin):
diem dnĩ. Nos igitur quod scire nos dñs tioluit.
libenter nesciamus. & quaeramus quid sibi iste
titulus uelit. qui scribitur deoctauo. Potest
quidẽ etiam nulla annorũ temeraria sub puta¬
tione dies iuditii octauus intellegi. quod
iam post finẽ huius scłi accepta aeterna uita.
tunc non erunt iustorũ animȩ obnoxie tẽporib
ne uoluutur. octauus forte ille dictus est. qui
uarietatẽ istam non habebit. Est aliud quod
hic non absurde accipi potest. cũr oc tauum
dicatur iuditiũ. quod post duas generationes
futurũ est. Vnã quae ad corpus. alteram quat᷑
ad animã pertin&. Ab adã enĩ usque ad morsen.
genus humanũ uixit excorpore. Id est scđm
carnem. Qui etiã exterior. & uetus homo dicitur.
& cui uetus testamentum datũ .ẽ. ut quã uis religio.¬
sis. tamen carnalibus adhuc operationibus. futura
spiritalia presignaret. Hoc toto tempore quo
scđm corpus uiuebatur regnauit mors sicut ait

Expanded text:
diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annorum temeraria supputatione, dies judicii octavus intelligi, quod jam post finem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non erunt animae justorum obnoxiae temporibus: ne volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non habebit. Est aliud quod hic non absurde accipi potest, cur octavum dicatur judicium, quod post duas generationes futurum est, unam quae ad corpus, alteram quae ad animam pertinet. Ab Adam enim usque ad Moysen genus humanum vixit ex corpore, id est secundum carnem: qui etiam exterior et vetus homo dicitur , et cui Vetus Testamentum datum est, ut quamvis religiosis, tamen carnalibus adhuc operationibus futura spiritualia praesignaret. Hoc toto tempore quo secundum corpus vivebatur, regnavit mors, sicut Apo
Abbreviated transcription (Latin):
quae pater posuit insua potestate. & dedie uero
& hora illa nemo scit. neque angłs. neque uirtꝰ.
neque filius. nisi solus pater. & illud quod
scriptum est. tamquam furem uenire diem dñi.
satis aperte ostendit. neminem sibi oportere
abrogare scientiam illius temporis cõputatio.¬
ne aliqua annorum. Sienim post septem
annorũ milia. ille dies uenturus est. omĩs
homo potest annis cumputatis aduentum
eius ad discere. V bi ergo erit quod nec filius
hoc nouit: Quod utique ido dictum est.
quia perfilium hominis hoc non discunt. non
quod apudse ipse non nouerit. scđm illam
locutionem: Temptat uos dñs ds̃ uester. utsciat.
id est. utscire uos faciat. Et ex surge dñe. id est
facnos exsurgere. Cũ ergo ita dicatur nescire
filius hunc diem. non quod nesciat. sed quod
nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire.
idest. non eis hoc ostendat. quid sibi uult
nescio. quaei presumptio quae annis computatis.
certissimũ sperat post septem annorũ milia

Expanded text:
Pater posuit in sua potestate , et: De die vero et illa hora nemo scit, neque angelus, neque virtus, neque Filius, nisi solus Pater , et illud quod scriptum est, tanquam furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Sannorum millia ille dies venturus est, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addicere. Ubi erit ergo quod nec Filius hoc novit? » Quod utique dictum est quia per Filium homines hoc non discunt: non quod apud se ipse non noverit, secundum illam locutionem: Tentat vos Dominus Deus vester ut sciat, id est, ut scire vos faciat; et: Exsurge, Domine, id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire fid est, non eis hoc ostendat; quid sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia
Abbreviated transcription (Latin):
TA¬
HIC
YIDETUR OS SCURI NACO
CETERA INhoc ritulo ma¬
NI TESTA SUNT. UISUM
est autem non nullis diem iudicu significare.
id est tempus aduentus dñi nr̃i. quo uenturꝰ
est iudicare & uiuos & mortuos. Qui aduentꝰ
conputatis annis abadam. post .uIi. milia
annorũ futurus creditur. ut .iiii. annorum
milia. tamquã septẽ diessoctauus adueniat

Expanded text:
tahic videtur obscurum; nam caetera in hoc titulo manifestiora sunt. Visum est autem nonnullis diem judicii significare, id est tempus adventus Domini nostri, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Qui adventus, computatis annis ab Adam, post septem annorum millia futurus creditur; ut septem annorum millia tanquam septem dies transeant
Abbreviated transcription (Latin):
Et posuit
obscuritatem sacramentorũ. & occultam spem¬
U incorde credentiũ. ubi lateret ipse non eos de¬
serens. In his etiam tenebris. ubi perfidẽ adhuc
ambulamus. non per spetiem. quamdui quod
uN nonuidemus sperimus. & perpatientiã ex

Expanded text:
et posuit obscuritatem sacramentorum, et occultam spem in corde credentium, ubi lateret ipse, non eos deserens; in his etiam tenebris ubi per fidem adhuc ambulamus, non per speciem, quamdiu quod non videmus speramus et per patientiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ille confidit inuirtute sua. & inabundantia
diuinarũ suarũ głatur: qui nondabit dõ de pro¬
pitiationem suam: idest placationem qua
flectat dm̃ propeccatis: nec pretium redemp¬
tionis animae suae. qui presumit deuirtute
sua. & deamicis & dediuitiis suis. Qui sunt
autem quidant praetium redemptionis animae
suae: Quibus ait dñs. Facite uob̾ amicos de
manmona iniquitatis: ut & ipsi recipiant uos
in aeterna tabernacula. Illi dant praetiũ re¬
demptionis anumae suae. qui non cessant ele¬
mosinas facere. Adeo illos quos mon& per
timotheum apłs noluit esse superbos: ne
inabundantia diuitiarum suarum głarentur
Deinde quod possidebant noluit apud illos
ueterescere: sed aliquid exeo fieri ut esset
praetium redemptionis animae eoꝵ. Ait
enim. Diuitibus huius scłi praecipe non
superbe sapere: neque sperare in incerto
diuitiarum. sed indõ uiuo qui praestat
nobis omĩa habundanter ad fruendum.
Et quasi dicerent. Quid ergo facturi sumus

Expanded text:
Ille confidit in virtute sua, et in abundantia divitiarum suarum gloriatur, qui non dabit Deo depropitiationem suam; id est placationem qua flectat Deum pro peccatis: nec pretium redemptionis animae suae, qui praesumit de virtute sua, et de amicis, et de divitiis suis. Qui sunt autem qui dant pretium redemptionis animae suae? Quibus ait Dominus: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna . Illi dant pretium redemptionis animae suae, qui non cessant eleemosynas facere. Adeo illos quos monet per Timotheum Apostolus, noluit esse superbos, ne in abundantia divitiarum suarum gloriarentur: denique quod possidebant, noluit apud illos veterascere, sed aliquid ex eo fieri, ut esset pretium redemptionis animae eorum. Ait enim: Divitibus hujus saeculi praecipe, non supedivitiarum; sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fEt quasi dicerent: Quid ergo facturi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
dat̃ equus adcalute selitur. Quisquis putat
ul ꝓnomines interhomines acceptumse salu¬
tem adipisci. uel impetu animositatis suae de¬
fendi apernitie.
In habundantia autẽ uirtutis

Expanded text:
dax equus ad salutem: fallitur, quisquis putat vel per homines inter homines acceptam se salutem adipisci, vel impetu animositatis suae defendi a pernicie. In abundantia autem virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
ircũ uallan¬
tiũ seilie& gentiũ. ad extinquendũ nomen
sipossent ubi cumq xp̃ianũ. Sed quomodo
timerentur. cũ tamquã oleo sanguine martirũ.

Expanded text:
ircumvallantium scilicet gentium, ad exstinguendum nomen, si possent, ubicumque christianum. Sed quomodo timerentur, cum tanquam oleo sanguine martyrum i
Abbreviated transcription (Latin):
pectas uthomo teredimat abira uentura: Sitẽ
frater non redemĩt. homo tẽ redempturus est:
Quis est frater qui sinon redemerit nullus homo
redempturus est: Qui post resurrectionem
dixit: uade dic fratribus meis. Frater noster
uoluit esse: & cum dõ dicimus pater noster.
hoc manifestatur in nobis. Qui enim dicit dõ
pater: xp̃o dicit frater. Ergo qui patrem
mala. non eũ circumdabit iniquitas calcanei
eius: quia: non presumit deuirtute sua. nec
in habundantia diuitiarum suarum głaturnec
deamicis suis potentibus seiactat. In illo
ergo praesumat qui propter illũ mortuus est:
ut ille non insempiternũ moreretur. qui prop¬
ter illũ humiliatus est ut ille exaltaretur.
qui que siuit impium. uta fidele quaereretur.
Ergo su pse non redemit. homo redempturus est :
Aliquis homo redim&: si filius homo non rede¬
mit: Sixp̃c non redemit. adam redim&:
Frater non redemit redim& homo:¬

Expanded text:
pectas ut homo te redimat ab ira ventura? Si te frater non redimit, homo te redempturus est? Quis est frater, qui si non redemerit, nullus homo redempturus est? Qui post resurrectionem dixit: Vade, dic fratribus meis . Frater noster voluit esse: et cum Deo dicimus, Pater noster, hoc manifestatur in nobis. Qui enim dicit Deo, Pater noster; Christo dicit, Frater. Ergo qui patrem mala. Non enim eum circumdabit iniquitas calcanei ejus; quia non praesumit de virtute sua, nec in abundantia divitiarum suarum gloriatur, nec de amicis suis potentibus se jactat. In illo ergo praesumat qui propter illum mortuus est, ut ille non in sempiternum moreretur; qui propter illum humiliatus est, ut ille exaltaretur; qui quaesivit impium, ut a fideli quaereretur. Ergo si ipse non redimit, homo redempturus est? Aliquis homo redimet, si Filius hominis non redimit? Si Christus non redimit, Adam redimet? Frater non redimit, redimet homo
Abbreviated transcription (Latin):
Hochic ago: ceruus sitiens & desiderans
ad fontes aquarum. recordans dulcedinẽ
uocis illius. qua ductus sum per taber¬
naculum usque addomum dĩ. Quam¬
du hoc corpus quod corrumpitur ad¬
grauat animam: apudine oratio mea dõ
uitae meae. Nonenim ut supplicem
dõ empturus sum detrans marinis locis.
aut ut exaudiat me ds̃ms nauigabo ut de
longinquo afferam tura & aromata. aut
degrege adducam uitulum uel arietem:
apudme oratio dõ uitae meae. Intus ha¬
beo uictimam quam immolem: intus
habeo tus quod inponam. intus habeo
sacrificium quod inflectam dm̃ meum.
sacrificium dõ sp̃s contribulatus. Quod
sacrificium contribulati sp̃sintus habeã :
Audi
Dicã dõ susceptor m̃ses: quareme
oblitus es:

Expanded text:
Hoc hic ago cervus sitiens et desiderans ad fontes aquarum, recordans dulcedinem vocis illius qua ductus sum per tabernaculum usque ad domum Dei: quamdiu hoc corpus quod corrumpitur aggravat animam , Apud me oratio Deo vitae meae. Non enim ut supplicem Deo, empturus sum de transmarinis locis; aut ut exaudiat me Deus meus navigabo, ut de longinquo afferam thura et aromata, aut de grege adducam vitulum vel arietem: Apud me oratio Deo vitae meae. Intus habeo victimam quam immolem, intus habeo thus quod imponam, intus habeo sacrificium quo flectam Deum meum: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Quod sacrificium contribulati spiritus intus habeam, audi: Dicam Deo, Susceptor meus es, quare mei oblitus es
Abbreviated transcription (Latin):
Sedubi:
Forte incelo. forte inuita aeterna. ut resistat
colendus diabolus propter mopiam ter¬
renam propt̃ necessitates huius uitȩ.
Absit. Promissionem habes uitae presentis
& futurȩ. Ille ad te uenit interram: per
quem factum est. caelum & terrã. Deniq

Expanded text:
Sed ubi? Forte in coelo, forte in vita aeterna, ut restet colendum diabolum propter inopiam terrenam, propter necessitates hujus vitae? Absit. Promissionem habes vitae praesentis et futurae . Ille ad te venit in terram, per quem factum est coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m animam
enim intellegenda est morsaut pessima aut
optima: non scđm corpora aut contumelias
aut honores. quos homines uident. Et no¬
Et non
delinquent omnes quisperant in eo.

Expanded text:
dum animam enim intelligenda est mors aut pessima, aut optima; non secundum corporum aut contumelias, aut honores quos homines vident. Et non delinquent omnes qui sperant in e
Abbreviated transcription (Latin):
multi. iniqua iniqui. Et reuera & illa
iniqua habent delectationẽ: sed non sicut
lex tua dñe. Dicant ergo nobiscum. qui cre¬
aunt haec dicere & nos. Negotium enim hoc
intus est. nullis uerb̃ ostendi potest. Sed
qui hoc agit. credat esse & malio: non solum
sẽ put& accepisse quoddĩ est. Dicat ergo
inhis idithun: notum fac mihi dñe finem

Expanded text:
multi, iniqua iniqui. Et revera et illa multi, iniqua iniqui. Et revera et illa iniqua habent delectationem, sed non sicut lex tua, Domine . Dicant ergo nobiscum qui credunt haec dicere et nos. Negotium enim hoc intus est, nullis verbis ostendi potest. Sed qui hoc agit, credat esse et in alio: non solum se putet accepisse quod Dei est. Dicat ergo in his Idithun, Notum fac mihi, Domine, finem
Abbreviated transcription (Latin):
uider& lumen. & absconderetur in uultu
dĩ aconturbatione hominũ. ubi dicer&¬
& bene est ultra nihil uolo. onis hic amo.
neminẽ timeo. Bonum desideriũ. sem̃
desiderium: quiẽtam hoc habetis congau¬
dere nobis. & orate utperseueranter habeamꝰ.
neinter scandala deficiamus. Nam &
nos ꝓuobis hocidem rogamus. Non enĩ
pronobis oretis. Auditoribus suis quib
predicabat uerbum dĩ: se conmendabat
apłs. Orate ergo pronobis fr̃s: ut qͦuod
uidendum est bene uideamus. & quod
dicendum est benedicamus. Ceterum
hoc desiderium noui: in paucis est. Nec
me optime intellegunt: nisi quigustaue¬
runt unde loquor. Loquimur tamen
omnibus: & habentibus tale desiderium.
& nondum habentibus. Habentibus ut
nobiscum illa suspirent: non habentibus
utpigritiam excutiant. ima transiliant
ad dulcedinẽ legis dominicȩ ueniant.
non indelectationibus iniquorũ remaneant
N arrant enim multa multi: & laudant multa

Expanded text:
videret lumen , et absconderetur in vultu videret lumen , et absconderetur in vultu Dei a conturbatione hominum : ubi diceret, Bene est, ultra nihil volo, omnes hic amo, neminem hic timeo. Bonum desiderium, sanctum desiderium. Qui jam hoc habetis, congaudete nobis; et orate ut perseveranter habeamus, ne inter scandala deficiamus. Nam et nos pro vobis hoc idem rogamus. Non enim et pro nobis oretis. Auditoribus suis quibus praedicabat verbum Dei, se commendabat Apostolus . Orate ergo pro nobis, fratres, ut et quod videndum est bene videamus, et quod dicendum est bene dicamus. Caeterum hoc desiderium, novi, in paucis est: nec me optime intelligunt, nisi qui gustaverint unde loquor. Loquimur tamen omnibus, et habentibus tale desiderium, et nondum habentibus: habentibus, ut nobiscum in illa suspirent; non habentibus, ut pigritiam excutiant, ima transiliant, ad dulcedinem legis dominicae veniant, non in delectationibus iniquorum remaneant. Narrant enim multa multi, et laudant multa
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. Ipse est finis. Vnũ autẽ: hoc est
illud unum. dnẽ ostende nob patrem
& sufficit nob̾. Unum autem. quae & una
dicitur malio psalmo. Unam petu adnõ:
hanc requiram. Quae retro oblitus. ut¬
in ea quae ante sunt extentus: unam petii
adño hanc requiram ut in habitem indomo
dni. ꝑ om̃s dies uite meae. Propt̃ quid:
Ut contempler dilectionem dnĩ. Ibi enim
gaudebo non de sotio: nontimebo ab ad¬
uersario. Ibi enim contemplator mecũ
erit amicus : non calumniator in imicus.
hoc desiderauit iste idithun notũ sibi fieri
cũ hic esset: utscir& quid sibi de esset.
ut nontam gauder& dehis adquȩ per¬
uenerat. quam desiderar& ea. ad quae non¬
dum peruenerat. Et quibus iam transitis
non remaner& muia: sed desiderio rapere¬
tur insuꝑna. usquequo ille quiquaedam
transilierat omiã transilir&. & abinrora¬
tione quadam gut tarum dominicarũ
descripturarum nube uenientium. uenir&
sicut ceruus ad fontem uitȩ. & in illo lumine

Expanded text:
u. Ipse est enim finis. Unum autem, hoc est illud unum: Domine ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Unum autem, quae et una dicitur in alio psalmo: Unam petii a Domino, hanc requiram. Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Propter quid? Ut contempler delectationem Domini . Ibi enim gaudebo de socio, non timebo de adversario: ibi enim contemplator mecum erit amicus, non calumniator inimicus. Hoc desideravit iste Idithun, notum fieri sibi cum hic esset, ut sciret quid sibi deesset; et non tam gauderet de his ad quae pervenerat, quam desideraret ea ad quae nondum pervenerat; et quibusdam jam transilitis, non remaneret in via, sed desiderio raperetur in superna; usque quo ille qui quaedam transilierat, omnia transiliret, et ab irroratione quadam guttarum dominicarum de Scripturarum nube venientium, veniret sicut cervus ad fontem vitae , et in illo lumine
Abbreviated transcription (Latin):
quaedam. & ueni in quaedam. & ea inqua
ueni meliora sunt eis. aquibus transiliui.
Sedrestat adhuc. quod transiliendum sit.
Nonenim hic remanebimus: ubi temptatio¬
nes. ubi scandala. ubi auditores. & calump¬
matores. Finẽ meũ mihi notum fac. Finẽ
qui mihi de ẽ: noncursum quimihi ad est
Finem illum dic quẽ currens intuebatur
apłis: & desua inperfectione confitebatur
aliud in se intuens. aliud alibi querens. Ait
enim. Nonquia iam acceperim. aut quia¬
iam perfectus sim. fr̃s ego meipsum non ar¬
bitror apprehendisse. Etnediceres sinon
apprehendit apłs. ego apprehendi. siper¬
fectus non est apłs. ego ꝑfectus sum: uide
quid agas. ad tende quiddicat. Quidergo
agis apłae: Nondum apprehenci dĩsti.
nondum perfectus es. quidagis. Ad quam
actionem mehortaris: Quid mihi imitan¬
dum sequendum que ꝓponis: Unũ autẽ
inquit. quae retro oblitus. in ea quȩ ante
sunt extentus. scđm intentionẽ sequor ad

Expanded text:
quaedam, et veni ad quaedam; et ea in quae veni, meliora sunt eis a quibus transilivi: sed restat adhuc quod transiliendum sit. Non enim hic remanebimus, ubi tentationes, ubi scandala, ubi auditores et calumniatores patimur. Finem meum notum mihi fac: finem qui mihi deest, non cursum qui mihi adest. 6. Finem illum dicit, quem currens intuebatur Apostolus, et de sua imperfectione confitebatur, aliud in se intuens, aliud alibi quaerens. Ait enim, Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim, fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse. Et ne diceres, Si non apprehendit Apostolus, ego apprehendi? si perfectus non est Apostolus, ego perfectus sum? vide quid agat, attende quid dicat. Quid ergo agis, Apostole? Nondum apprehendisti, nondum perfectus es? Quid agis? ad quam actionem me hortaris? quid mihi imitandum sequendumque proponis? Unum autem, inquit, quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem seq
Abbreviated transcription (Latin):
Scdmintentionẽ: nondũ scđ̾m peruentionẽ.
nondũ scłm apprehensionẽ. Nonrela¬
bamur unde iam transiliuimus: nec remã¬
neamus in illis. inquẽ nam uenimus. Cur¬
ramus. intendamus. inuia sumus. Nec
tam sis securus exeis quae transisti: quam
sollicitus ꝓ eis. adquȩ nondum ꝑuenisti.
Quae retro inquit̾ oblitus. in ea quae ante
sunt extentus: scđm intentionem sequor

Expanded text:
intentionem, nondum secundum perventionem, nondum secundum apprehensionem. Non relabamur unde jam transilivimus, nec remaneamus in illis in quae jam venimus. Curramus, intendamus, in via sumus: nec tam sis securus ex eis quae transisti, quam sollicitus pro eis ad quae nondum pervenisti. Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, s
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturos. aduocauit eos sursum. Sessores
secũ: iudicaturos duodecim tribus isrł. Quo¬
modo enim aduocauit cȩlum sursũ cũ semper
sit sursum cȩlũ : Sed quod caelũ dicit. eosdẽ
caelos alibi appellat. Quoscaelos: Qui enarrant

Expanded text:
judicaturos; advocabit eos sursum, sessores secum judicaturos duodecim tribus Israel. Quomodo enim Advocabit coelum sursum, cum semper sursum sit coelum? Sed quos hic coelum dicit, eosdem coelos alibi appellat. Quos coelos? Qui enarrant
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersusine autem si contra dicentium con¬
spirans multitudo consistat. nontimebit
cormeum. utinȩorum partes trans fugiam.
Siexurgat inme bellum in hoc ego sperabo.

Expanded text:
adversus me autem si contradicentium conspirans multitudo consistat, non timebit cor meum, ut in eorum partes transfugiam. Si insurgat in me bellum, in hac ego sperabo
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo
se fixit. inuna ista petitione: Uis impetrare.
aliud petere noli. Uni sufficere. quia una tibi
sufficer&. Tibi dirit cormeũ. quaesiui uultum
tuũ. uultum tuũ dnẽ requiram. neauertas faciẽ

Expanded text:
Quomodo se fixit in ista una petitione! Vis impetrare? Aliud noli petere: uni suffice, quia una tibi sufficiet. Tibi dixit cor meum, Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram N
Abbreviated transcription (Latin):
Causam quaerit
tristitiae suae : quare inquit tristis incedo
dum affligitine inimicus. Tristis am¬
bulo: inimicus affligit̃. cotidianis temp¬
amemus. uel quod male amemus. Uel
quod male timeamus. & contra utrumq
pugnans anima. & sinon capta tamen
periclitans contrahitur tristitia. & dicit
dõ utquid quaerat ergo ab ipso. & audit
ut quid quaerit enim inpsalmo causam
tristitiae suae dicens. utquidme reppulisti.
& ut quid tristis incedo: Audiat ex esaia.

Expanded text:
Causam quaerit tristitiae suae. Quare, inquit, tristis incedo, dum affligit me inimicus? Tristis ambulo, inimicus affligit me quotidianis tenvel quod male amemus, vel quod male timeamus: et contra utrumque pugnans anima, etsi non capta, tamen periclitans, contrahitur tristitia, et dicit Deo, Utquid? Quaerat ergo ab ipso, et audiat utquid. Quaerit enim in Psalmo causam tristitiae suae, dicens: Utquid me repulisti, et utquid tristis incedo? Audiat ex Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
Nonaudis pugnantẽ & confitentẽ. & adiutoriũ it
pugna desiderantem: Nonaudis adletã drũ.
ab agonitheta petentẽ adiutorium pugne suac:
Nonenim sicte expectat ds̃certanten. quomodo tẽ
expectat editor. siforte pugnes in amphiteatro.
Tue tibi premium dare potest siuiceris. adiuuarete
periclitantem non potest. Nonsic expectat ds̃
Cide ergo adtende cum quidicit. Condelector
enim legi dĩ. scđm interiorem hominem. Uideo
autẽ aliã legem inmenbris meis repugnantem
legi mentis meae. & captiuũ meducentẽ in lege

Expanded text:
Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in pugna desiderantem? Non audis athletam Domini ab agonotheta petentem adjutorium pugnae suae? Non enim sic te exspectat Deus certantem, quomodo te exspectat editor, si forte pugnes in amphitheatro: ille tibi praemium dare potest si viceris, adjuvare te periclitantem non potest. Non sic exspectat Deus. Vide ergo, attende eum qui dicit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis repugnantem leg
Abbreviated transcription (Latin):
non scđm scientiam. Ignorantes enim dĩ iustitiã.
& suam uolentes constituere. iustitiȩ dĩ non
sunt subiecti. Siergo ideo non scđm scientiã
telum dĩ habent. quia ignorant dĩ ustitiam
& uolunt suam constituere. quia se exse ipsis
iustificant: ideo gratiam non cognouerunt
quia gratis saluari noluerunt. Quis est qui
saluatur gratis. in quo non inuenit saluator
quid coron&. sed quid damn&: Non inuenit
merita bonorum. sed inuenit meritas supplici¬
orum. Siagat tamquam ueraciter ex regula
legis proposita: damnandus est peccator
Hac regula siager&. quem liberar& Om̃s
peccatores inuenit. solus sine peccato uenit.
quinos peccatores inuenit. Hoc ait apłs.
om̃s enĩ peccauerunt. & egent gła dĩ.
Quidest egent gła dĩ: Vtipse liber& non
tu. Quia tutẽ liberare non potes. indiges
liberatore. Quid est quodte iactes: Quid
est quod delege & dcustitia presumis: Non
uides quodintus confligat inte: Dete aduersuste

Expanded text:
m scientiam: Ignorantes enim Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Si ergo ideo non secundum scientiam zelum Dei habent, quia ignorant Dei justitiam et volunt suam constituere, quasi ex seipsis justi fiant; ideo gratiam Dei non cognoverunt, quia gratis salvari noluerunt. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. Si agat tanquam veraciter ex regula Legis proposita, damnandus est peccator. Hac regula si ageret, quem liberaret? Omnes peccatores invenit: solus sine peccato venit, qui nos peccatores invenit. Hoc ait Apostolus: Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Quid est, egent gloria Dei? Ut ipse liberet, non tu: quia tu te liberare non potes, indiges liberatore. Quid est quod te jactas? Quid est quod de Lege et justitia praesumis? Non vides quid intus confligat in te, de te, adversus te?
Abbreviated transcription (Latin):
LIBERAME ET EXIMS ME.¬
Nam si adtendas adiustitiam meã dammasme.
Intua uistitua erueme. Est enim iustitia di. quae
& nr̃a fit cum donatur nob̃. Ideo autem dĩ iuisticia
dicitur. ne homo seput& aseipso habere iustitiam
Sic enĩ dixit apłs paulus. Credenti in eum qui
iustificat impium. Quid est quuustificat
impium: Qui eximpio facit ustum. deputatur
fides eius adiustitiam. Iudei uero quia siuis uirib
se putabant impleri posse iustitiam. offenderunt
in lapidem offensionis. & petram scandali: & gra¬
tiam xpi non agnouerunt. Acceperunt enim
legẽ qua fierent rei. nonqua liberarentur areatu.
Denique. quid deillis apłs dicit. Testimonium
illis perbibeo. quia zelum dĩ habent. sed non scłm
scientiã. Quid est quoddixit telum dĩ habent

Expanded text:
e me, et exime menam si attendas ad justitiam meam, damnas me. In tua justitia erue me. Est enim justitia Dei, quae et nostra fit, cum donatur nobis. Ideo autem Dei justitia dicitur, ne homo se putet a seipso habere justitiam. Sic enim dicit apostolus Paulus: Credenti in eum qui justificat impium quid est, qui justificat impium? qui ex impio facit justum deputatur fides ejus ad justitiam . Judaei vero quia suis viribus se putabant implere posse justitiam, offenderunt in lapidem offensionis et petram scandali, et gratiam Christi non agnoverunt. Acceperunt enim Legem qua fierent rei, non qua liberarentur a reatu. Denique quid de illis Apostolus dicit? Testimonium enim perhibeo illis quod zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
quadra est. nec rotunda. nec longa. Ubique prae¬
sens est sicordis oculus ad eam pateat. Inclinat
tamen aurẽ suã adnos ds̃. misericordiam deponens
supra nos. Quae maior misericordia. quã ut
unicũ suum dar& nobis. non uiuere nobis cum.

Expanded text:
quadra est, nec rotunda, nec longa. Ubique praequadra est, nec rotunda, nec longa. Ubique praesens est, si cordis oculus ad eam pateat. Inclinat tamen aurem suam ad nos Deus misericordiam deponens super nos. Quae major misericordia, quam ut Unicum suum daret nobis, non vivere nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
gratis datur. Quare gratis datur : Quia merita
tua non precesserunt. sed beneficia di te preuenerunt.
Illi ergo gła. quinos liberat. Om̃s enĩ peccauerunt.
& egent gloria dĩ. Inte ergo dnẽ speraui noninme.
non confundar in aeternum. Quia qui in eos sperat.
non confundit᷑. Intua iustitia erueme: & eximeme.
Quia noninuenisti in me iustitiã meã. erueme intua.
Hoc est illud me eruat quodine iustificat. quod ex
impio facitsiͥ quod exiniquo iustũ. quod ex
cȩco uidentem. quodexcadente surgentẽ. quod
xpm̃ adnos misit. Illum adnosmsit. qui melinato
capite digito scribebat interra. quando ei adulte¬
ra mulier offerebatur punienda. Ille autem in¬
clinauerat sẽ ad terrã. Idẽ. ds adhominem. cui
dictum est. terra es & interram ibis. Non enim
quasi corporalibus locis ds̃ adnos inclinat aurẽ
suam. autmenbris istis corporeis det̃minatis
finitus est. Omnino nihil horum cogitent
humana fantasmata. uentas est ds̃. Ueritas nec

Expanded text:
gratis datur. Quare gratis datur? Quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevenerunt. Illi ergo gloria qui nos liberat. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. In te ergo, Domine, speravi, non in me: non confundar in aeternum, quia in eo spero qui non confundit. In tua justitia erue me, et exime me: quia non invenisti in me justitiam meam, erue me in tua; hoc est, illud me eruat quod me justificat, quod ex impio pium facit, quod ex iniquo justum, quod ex caeco videntem, quod ex cadente surgentem, quod Christum ad nos misit. Illum ad nos misit qui inclinato capite digito scribebat in terra , quando ei adultera mulier offerebatur punienda. Ille autem inclinaverat se ad terram, id est, Deus ad hominem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis . Non enim quasi corporalibus locis Deus ad nos inclinat aurem suam, aut membris istis corporeis determinatis finitus est. Omnino nihil horum cogitent humana phantasmata. Veritas est Deus. Veritas nec
Abbreviated transcription (Latin):
Non uicini tui. non
con cupisces sororis tui. non cius cũ quomilitasti
& cũ lesisti. autforte intua ciuitate inuria mei
fecisti: Isti enĩ tales sunt. pro quibus orare debemꝰ.
A liũ habemus inimicũ diabolum. serpentẽ antiquũ.
Om̃s morientes. Sibene moriamur. ab eius manib
liberamur. Quicũque enim male moriuntur
in suis iniquitatibus. mneius manus concluduntur.
utcũ illo infine dãpnentur. Liberat ergo nos
dñs ds̃ nr̃. demanu inimici nr̃i. Ille enĩ nos percupi¬
ditates nras uult capere. Cupiditates autẽ nrie
ualidȩ quando sunt. &eis quando serumus. ne¬
cessitates uocantur. Liberante autem dõ animã
nrãm denecessitatibus nris. quid erit quod inñob̃
teneat inimicus: Ut concludantur inmanus ciꝰ.
Statiusti inspatioso pedes meos. Certe angus

Expanded text:
non vicini tui, non compossessoris tui, non ejus cum quo militasti et eum laesisti, aut forte in tua civitate injuriam ei fecisti; isti enim tales sunt pro quibus orare debemus. Alium habemus inimicum, diabolum, serpentem antiquum. Omnes morientes, si bene moriamur, ab ejus manibus liberamur. Quicumque enim male moriuntur in suis iniquitatibus, in ejus manus concluduntur, ut cum illo in fine damnentur. Liberat ergo nos Dominus Deus noster de manu inimici nostri: ille enim nos per cupiditates nostras vult capere. Cupiditates autem nostrae quando validae sunt, et quando eis servimus, necessitates vocantur. Liberante autem Deo animam nostram de necessitatibus nostris, quid erit quod in nobis teneat inimicus, ut concludamur in manus ejus? 15. Statuisti in spatioso pedes meos. Certe angus
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ibi tunica dicit ęuangelista.
desuꝑ texta. Ergo deçelo. ergo apatre. ergo aspũ
potest diuidere: Quae est ista tunica. nisi unitas:
Inpsam mittitur. nemo illam diuidit. sacramenta
sibi heretici diuidere potuerunt. caritatem non
diuiserunt. Et qui diuidere non potuerunt.
recesserunt. Illa autem man& integra. sorte obuenit
quibusdam. Qui hab& banc securus est nemo illũ
mou& de eccła catholica. Etsi foris illam iNi¬
cipiat habere intro mittitur. quo moramus oliuȩ
acolumba

Expanded text:
Erat ibi tunica, dicit evangelista, desuper texta . Ergo de coelo, ergo a Patre, ergo a potest dividere? Quae est ista tunica, nisi unitas? In ipsam sors mittitur, nemo illam dividit. Sacramenta sibi haeretici dividere potuerunt, charitatem non diviserunt. Et quia dividere non potuerunt, recesserunt: illa autem manet integra. Sorte obvenit quibusdam: qui habet hanc, securus est; nemo illum movet de Ecclesia catholica, et si foris illam incipiat habere, intromittitur, quomodo ramus olivae a columba
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse msole
posuit tabnaculum suum. hocest ille tamquã
sponsus. Cumuerbũ caro factum est. Inutero
iurginali. thalamum inuenit: Aque inde naturȩ
con iunctus humanȩ. tamquã decastissimo pro¬
cedens cubili humilis miscđa infra om̃i fortis.
maiestate super omnes. Hoc est enim giga s
exultauit adcurrendam uiam. Hatus est creuit.
docuit. passus est. resurrexit. ascendit. Cucurrit
uiam. non hacsit muia. Idem ipse ergo sponsus
qui haec fecit. ipse posuit insole. hoc . ẽ. in mani¬
festationem tab̃naculum suum. hoc est aeccłam

Expanded text:
ipse in sole posuit tabernaculum suum: hoc est, ille tanquam sponsus, cum Verbum caro factum est, in utero virginali thalamum invenit; atque inde naturae conjunctus humanae, tanquam de castissimo procedens cubili, humilis misericordia infra omnes, fortis majestate super omnes. Hoc est enim, gigas exsultavit ad currendam viam: natus est, crevit, docuit, passus est, resurrexit, ascendit; cucurrit viam, non haesit in via. Idem ipse ergo sponsus qui haec fecit, ipse posuit in sole, hoc est in manifestatione, tabernaculum suum, hoc est sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
longe eos expelle. Hoc est enim. secundũ
multitudinẽ impietatũ eorũ. ut multum
expellantur. Expelluntur ergo impu
ab illa hereditate. quae intellegendo &
uidendo dõ possidetur. sicut expellunt᷑
morbidi oculi fulgore lucis. cũ illis ea
porna est quae alus lȩtitia. Non ergo ipsi
mane adstabunt & uidebunt. & tam magna
poena est ista expulsio. quã magnũ pre¬
miũ est. illud quod dicitur. Mihi autẽ

Expanded text:
longe eos expelle; hoc est enim secundum multitudinem impietatum eorum, ut multum expellantur. Expelluntur ergo impii ab illa haereditate quae intelligendo et videndo Deum possidetur; sicut expelluntur morbidi oculi fulgore lucis, cum illis ea poena est quae aliis laetitia. Non ergo ipsi mane astabunt, et videbunt. Et tam magna poena est ista expulsio, quam magnum praemium est illud quod dicitur: Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
Id est cum
beatitudine continebor a salutari tuo. quod est
quamdiu occultum est filu uditium. ipsa spe
dicit. exultabo super salutare tuum. quia
nunc circum strepente seu ui. seu errore gen¬
tilium atteritur.
Infixe sunt gentes in
corruptione quam fecerunt̃. Anim

Expanded text:
id est, cum beatitudine continebor a salutari tuo, quod est quamdiu occultum est Filii judicium, ipsa spe dicit, Exsultabo super salutare tuum; quia nunc circumstrepente seu vi, seu errore Gentilium atteritur. Infixae sunt gentes in corruptione, quam fecerunt: anim
Abbreviated transcription (Latin):
habeto oculos directos ut uideas directionẽ.
non prauos quibus malos uides. & distortos
ut distortus tibi & prauus uideatur ds̃.
Quia fau& impis & persequitur fideles.
N onuides quam tortum uideas. Corrige
oculos tuos. & uide directionẽ. Quam
directionẽ noli ad presentiam adtendere.
& quid uidebis.

Expanded text:
Habeto oculos directos, ut videas directionem: non pravos, quibus malos vides; et distortos, ut distortus tibi et pravus videatur Deus, quia favet impiis, et persequitur fideles. Non vides quam distortum videas? Corrige oculos tuos, et vide directionem. Quam directionem? Noli ad praesentia attendere. Et quid videbis?
Abbreviated transcription (Latin):
Terra uidebatur: terrae conditor non uidebatur.
Caro tenebatur : sed ds̃ in carne non agnoscebatur.
Tenebatur curo abeis: ex quibus fuerat sumpta
ipsa caro: ex semine abraham enim uirgo maria.
Ad carnem remanserunt: diuinitatẽ non intel¬
lexerunt. O apłi. õciuitas magna in turribus
tuis predica & dic: hic est ds̃ noster. Sic sic
quomodo contemptus est quomodo lapis
ante pedes iacuit offendentium: uthumiliar&
corda confitentium. Sichic est dĩ noster: certe
uisus est. sicut dictũ est. Post haec interra uisus
est: & cum hominibus conuersatus est. hic
modo du falsi. Quia enim uocari possunt du
esse autẽ non possunt: ad tempus uel uocantur.
Nam quid eis dicit propħa. uel quidmon& ut
eis dicatur : haec dicetis eis. Quid: Dii qui
caelum & terram. non fecerunt. pereant deterra:
& dehis quae subcaelo sunt. Non est iste talis

Expanded text:
Terra videbatur, terrae conditor non videbatur: caro tenebatur, sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt. O Apostoli, o civitas magna! in turribus tu praedica, et dic, Hic est Deus, Deus noster. Sic, sic quomodo contemptus est, quomodo lapis ante pedes jacuit offendentium, ut humiliaret corda confitentium; sic hic est Deus noster. Certe visus est, sicut dictum est: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Hic modo dii falsi. Quia enim vocari possunt dii, esse autem non possunt, ad tempus vel vocantur. Nam quid eis dicit propheta, vel quid monet ut eis dicatur? Haec eis dicetis: Quid? Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra; et de his quae sub coelo sunt . Non est iste talis
Abbreviated transcription (Latin):
& confortet᷑ corurin Adpercipienda &to¬
leranda omiã mala huius scłi. confortetur cor
ur̃m. Sed qui sunt quibus hoc dicit propheta
uiriliter agite & confortetur corurm̃ omnes:
Numquid his quidiligunt mundũ: Non. Sed
quibus dicit. audite. Omnes quisperatis
psALM
XXX.¬

Expanded text:
 confortetur cor vestrum: ad perpetienda et toleranda omnia mala hujus saeculi confortetur cor vestrum. Sed qui sunt quibus haec dicit Propheta: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum? numquid his qui diligunt mundum? Non. Sed quibus dicit, audite: Omnes qui speratis PSALMUM XXX
Abbreviated transcription (Latin):
quanto inualidior. utcum labore & aliqua
difficultate gubernacula reger&. & tamen
rectum debitumque cursum tener&i
currer&: Optimus ergo ille qui & uam
ten&. &bene ibi ambulat: sequentis autem
spei qui & si aliquantum claudicat non omĩ¬
no uterr& autremancat. sed prodiatur &¬
si paulatim. Fortasse enim sperandum
est eum quo tendit etiam tardius peruen¬
turum. Ergo fr̃s exfide iustificatus abra¬
ham: sed sifidem opera non precesserunt.
tamen secuta sunt. Numquid enim fides
tua sterilis erit: Sisterilis non es

Expanded text:
quanto invalidior, ut cum labore et aliqua quanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret;curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es
Abbreviated transcription (Latin):
celerrimus praeter uam. Nemo ergo con¬
put& bona opera sua ante fidem. Ubi fides
nonerat: bonum opͥus nonerat Bonum
enim opus intentio facit: intentionem fides
dirigit. Nonualde ad tendas quid homo faciat:
sed quid cum facit aspiciat. quo lacertos
optime gubernationis dirigat. Fac enim
hominẽ optime gubernare nauem. & per¬
didisse quotendit quid ual&: Quia
temones optime ten&. optime mou&. dat
proram fluctibus: cau& nelate infligantur.
Tantis est uiribus utdetorqueat nauem: quo
uelit atque unde uelit: & dicatur ei. Usque¬
quo is: & dicat nescio. aut nondicat nescio
seddicat adillum portum eo. nec dicat in
portum sedinsara festin&. Nonne iste
quanto sibi uidetur innaui gubernanda
agilior &efficatior. tanto periculosius
cim sic gubernat. ut adnaufragium properan¬
do perducat : talis est. & qui optime cur¬
rit preter uiam. Nonne ergo erait melius
& tolerabilius. ut esset gubernator ille ali¬

Expanded text:
celerrimus praeter viam. Nemo ergo comcelerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille ali