comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulus: ut hĩ quidem possint
ꝑsolã manus impositionẽ ueni¬
entib hereticis dare sp̃m sc̃m̃
paulus aut̃ idoneus ñ fuerit.
nisi eos prius etiã eccłȩ babtismo
babtitasset: Illud quoq absur:¬
dũ qđ ñ putant quȩrendũ
eẽ quissit ille quibabtilauerit:
eo qđ quibabtizatus sit grãm
consequi potuerit. Inuoca t̾ri ni¬
tate nominũ patris & filii & sp̃s
scĩ: deinde hȩc erit sapientia
quã scribit paulus cẽ. in his qui
ꝑfecti sunt: ut qui est in eccła
ꝑfectus & sapiens. hoc aut defen¬
dat aut credat: qđ inuocatio
hȩc nominũ nuda sufficiat ad
remissionẽ peccatorũ. & babtismi
scĩficationẽ: Cũ hȩc tunc utiq
ꝓficiant: quando & qui babtirat.
habet sp̃mscin: Et babtisma
quoq ipsũ ñ sit sine spu c̃stitutũ:
Sed dicunt cũ qui quomͦcũq
foris babtuat᷑ m̃te & fide sua:
babtismi grim c̃sequi posse qđ
et ipsũ sine dubio ridiculum
est: quasi de cęlo adducere ad se

Expanded text:
Paulus, ut hi quidem possint Paulus, ut hi quidem possint per solam manus inpositionem uenientibus haereticis dare spiritum sanctum, Paulus autem idoneus non fuerit q daret, nisi eos prius etiam ecclesiae baptismo baptizasset. Illud quoque absurdum quod non putant quaerendum esse quis sit ille qui baptizauerit, eo quod qui baptizatus sit gratiam consequi potuerit inuocata trinitate nominum patris et filii et spiritus sancti. deinde haec erit sapientia quam scribit Paulus esse in his qui perfecti sunt, ut qui est in ecclesia perfectus et sapiens hoc aut defendat aut credat, quod inuocatio haec nominum nuda sufficiat ad remissionem peccatorum et baptismi sanctificationem, cum haec tunc utique proficiant, quando et qui baptizat habet spiritum sanctum et baptisma quoque ipsum non sit sine spiritu constitutum. sed dicunt eum qui quomodocumque foris baptizatur mente et fide sua baptismi gratiam consequi posse. quod et ipsum sine dubio ridiculum est, quasi de caelo adducere ad se
Abbreviated transcription (Latin):
hil habere potestatis. aut grãe
possunt: quando om̃is potestas
et grã in eccła constitutasit ubi
p̃sident maiores natu. qui et bab¬
titandi & manũ imponendi &
ordinandi possident potestatẽ:
Hereticũ sicut ordinare ñ licet.
nec manum imponere: Ita nec
babtizare nec quicquã scẽ &
spĩtaliter gerere: quando alienꝰ
sic aspiritali & deifica sc̃ĩtate:
Qđ totũ nosum pridem iniconio
qui phngiȩ locus ẽ: collecti in
unũ c̃uenientib ex galatia &
cilicia & ceteris ꝓximis regionib:
confirmaiuimꝰ tenen dũ c̃tra
cum a quibusdã de ista rẽ dubi
dimissionẽ peccatorũ & scdam
natiuitatẽ inhereticoꝵ babtisma
posse ꝓcedere: apud quos etiam
qui ab iohanne babtitati fuerant.
mo: Et sic eis manũ imposuit. ut
babtismaͣ iterato discipulos suos
babtizasse uideamꝰ: noseos qui
abheresi ad eccłam ueniunt.
post illicitã & ꝓfanã eor tinctio¬
nem babtizare dubitemꝰ: nisisi
his epĩs quibus nunc minor fuit

Expanded text:
hil habere potestatis aut gratiae hil habere potestatis aut gratiae possunt, quando omnis potestas et gratia in ecclesia constituta sit, ubi praesident maiores natu qui et baptizandi et manum inponendi et ordinandi possident potestatem. haereticum enim sicut ordinare non licet nec manum inponere, ita nec baptizare nec quicquam sancte et spiritaliter gerere, quando alienus sit a spiritali et deifica sanctitate. quod totum nos iam pridem in Iconio qui Phrygiae locus est collecti in unum conuenientibus ex Galatia et Cilicia et ceteris proximis regionibus confirmauimus tenendum contra cum a quibusdam de ista re dubitadimissionem peccatorum et secundam nativitatem in haereticorum Baptisma posse procedere, apud quos etiam qui ab Joanne baptizati fuerant, mo, et sic eis manum imposuit ut aJoannis baptisma iterato discipbaptizasse uideamus, nos eos qui ab haeresi ad ecclesiam ueniunt post inlicitam et profanam eorum tinctionem baptizare dubitemus? nisi si his episcopis qui nunc minor fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñesse mirumsi sic heretici agant:
Qui& si inquibusdam minorib
discrepant: in eo tam̃ qđ ẽ maxi¬
mum unum & eundem consen-¬
sũ teneł: ut blasphement creato¬
rem: quaedam somnia sibi &
fantasma ignoti dĩ confingen.¬
tes: Quoͤ utiq consequens est.
sic consentut inbabtismi sui
uanitate : ut consentiunt in repu¬
dianda diuinitatis ueritate:
dequib qm̃ longum ẽ ad singu¬
la eorũ uł scelesta. uł suꝑuacua
respondere : satis. ẽ. breuit̃ illud
inconpendio dicere: eos qui ñ
teneant uerũ dnm patrẽ tenere
qui catafrigrs appellant᷑: & no¬
uas ꝓphetias usurpare conant᷑:
nec patrẽ possunt habere nec
eum se p̃dicare: qui miserit spm̃
ꝑ montanũ & priscã locutum:
In quib cũ animaduertamus.
non ueritatis sp̃m sed erroris
fuis se. cognoscimus eos qui filsã
illorum ꝓpħetiam contra xp̃i
fidem undicant: xp̃m habere
ñ posse: Sed & ceten quiq here¬
tici si se abȩcd̃a dĩ sciderint .ni¬

Expanded text:
n esse mirum si sic haeretici agant, n esse mirum si sic haeretici agant, qui, etsi in quibusdam minoribus discrepant, in eo tamen, quod est maximum, unum et eumdem consensum tenent ut blasphement Creatorem, quaedam somnia sibi et phantasmata ignoti Dei confingentes; quos utique consequens est sic consentire in baptismi sui vanitate ut consentiunt in repudianda divinitatis veritate. De quibus, quoniam longum est ad singula eorum vel scelesta vel supervacua respondere satis est breviter illud in compendio dicere, eos qui non teneant verum Dominum, Patrem, tenere qui Cataphrygae appellantur, et novas prophetias usurpare conantur, nec Patrem possunt habere nec eum se praedicare qui miserit Spiritum per Montanum et Priscam locutum. In quibus cum animadvertamus non veritatis Spiritum sed erroris fuisse, cognoscimus eos qui falsam illorum prophetiam contra Christi fidem uindicant Christum habere non posse. sed et ceteri quique haeretici, si se ab ecclesia Dei sciderint, ni
Abbreviated transcription (Latin):
uariantur . Nec tam̃ ꝓpt̃ hoc ab
ȩccłȩ catholice paschȩ atq unita¬
te aliquando discessũ ẽ: Qđ nunc
stephanus ausus ẽ. facere : rũpers
aduersus uos pacem: quã semꝑ
ante cessores eius uobiscũ amore
& honore mutuo custodier̃:
Adhuc etiã infamans petrũ et
paulũ beatos apłos. quasi hoc
ipsi tradiderint: qui in epłis sius
hereticos exsecrati sunt: & ut eos
euitemꝰ monuer̃: Unde apparet :¬
traditionẽ hanc humanã. ẽt̃ qui
hereticos asserunt: & babtisma
qđ ñ nisi solus ȩcdȩ ẽ. eos habere
defendit: Sed & ad illã partẽ
bene a uobis responsũ est: ubi
stephanus in epła sua dix̃. Here¬
ticos quoq ipsos in babtismo con¬
uenire & qđ ad alterutrũ ad se
uenientes ñ babtient sed com¬
municent tantur̃: quasi & nos hoc
facere debeamꝰ: Quo in loco &
si uos iam ꝓbastis satis ridiculũ
esse: ut quis sequat᷑ errantes. il¬
lud tam̃ ex abundanti addimꝰ:¬

Expanded text:
uariantur, nec tamen propter hoc ab uariantur, nec tamen propter hoc ab ecclesiae catholicae pace atque unitate aliquando discessum est. quod nunc Stephanus ausus est facere rumpens aduersus uos pacem, quam semper antecessores eius uobiscum amore et honore mutuo custodierunt, adhuc etiam infamans Petrum et Paulum beatos apostolos, quasi hoc ipsi tradiderint, qui in epistolis suis haereticos execrati sunt et ut eos euitemus monuerunt. unde apparet traditionem hanc humanam esse quae haereticos asserit et baptisma quod non nisi solius ecclesiae est eos habere defendit. Sed et ad illam partem bene a uobis responsum est, ubi Stephanus in epistola sua dixit haereticos quoque ipsos in baptismo conuenire et quod alterutrum ad se uenientes non baptizent, sed communicent tantum, quasi et nos hoc faceretsi vos jam probastis satis ridiculum esse ut quis sequatur errantes, illud tamen ex abundanti addimu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi post apłos. & post longam
ȩtatem aduersus eccłam dĩ sce.¬
leratis mendacis suis rebellaue¬
rint: Cetero quoq hereticos
constat prauas suas sectas. & in¬
uentiones ꝑuersas. ꝓutquisq
errore ductus est postea indixis¬
se: Quos om̃s manifestũ est
a semetipsos dampnatos eẽ: &
ante diem udicii in excusabilẽ
sententiã aduersũ semetipsos
dixisse: Quorũ babtisma qui
confirmat. quid aliud quã cũ
ipsis seadiudicat. & scipse par.¬
ticipem talib faciendo condẽp¬
nat: Eos aut̃ qui rome sunt
ñea in omĩb obseruare quȩ sint
aborigine tradita: & frustra
apłorũ auctoritatẽ prȩtendere.
Scire quis etiã inde potest: qđ ce
lebrandos dies paschȩ. & circa
multa alia diuinȩ rei sacram̃ta
uideat eẽ apud illos aliquas di¬
uersitates. Nec obseruari illic
omĩa ȩqualit̃ quȩ hierosolimis
obseruant᷑: Scđm qđ incęteris
quoq plurimis ꝓuincus. multa
ꝓ locorũ & nominũ diuersitate

Expanded text:
ipsi post apostolos et post longam ipsi post apostolos et post longam aetatem aduersus ecclesiam Dei sceleratis mendaciis suis rebellauerint. ceteros quoque haereticos constat prauas suas sectas et inuentiones peruersas, prout quisque errore ductus est, postea induxisse: quos omnes manifestum est a semet ipsis damnatos esse et ante diem iudicii inexcusabilem sententiam aduersum semet ipsos dixisse. quorum baptisma qui confirmat, quid aliud quam cum ipsis se adiudicat et se ipse participem talibus faciendo condemnat? Eos autem qui Romae sunt non ea in omnibus obseruare quae sint ab origine tradita et frustra apostolorum auctoritatem praetendere scire quis etiam inde potest, quod circa celebrandos dies Paschae et circa multa alia diuinae rei sacramenta uideat esse apud illos aliquas diuersitates nec obseruari illic omnia aequaliter quae Hierosolymis obseruantur, secundum quod in ceteris quoque plurimis prouinciis multa pro locorum et hominum diuersitate
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ꝑ nos intelligentiã delic¬
torũsuorũ conuertant᷑: & dño
plenius satisfacere cogantur:
Qm̃uͦ legatus iste a uobis missus.
rẽgredi ad uos festinabat. & hi¬
bernũ tẽpus urguebat.: quantũ
potumꝰ ad scripta ur̃a rescripsi-¬
mus. & quidem ad quantũ ad
id ꝑtineat qđ stephanꝰ dix̃
quasi apłi eos qui abheresi ue¬
niunt baptitari ꝓhibuerit᷑. &¬
hoc custodiendũ posteris tradi¬
derunt : plenissime uos respon¬
distis: neminẽ tam stultũ ẽẽ qui
hoc tredat: apłos tradidisse qͣn¬
do etiã ipsa hereses constet exe¬
crabiles ac detestandas postea
extitisse: cũ & marcion cerdonis
discipulus inueniat᷑ sero post
apłos & post longa abeis tẽpora:
sacrilegam aduersus dm̃ traditi¬
onẽ induxisse: A ppelles quoq
blasphemiȩ eius consentiens.
multa alia noua & grauiora
fidei ac ueritati inimica addi¬
derit: Sed & ualentini & basi¬
lidis tẽpus. manifestũ est qđ &

Expanded text:
sed ut per nos ad intellegentiam delicsed ut per nos ad intellegentiam delictorum suorum conuertantur et Domino plenius satisfacere cogantur . Quoniam uero legatus iste a uobis missus regredi ad uos festinabat et hibernum tempus urguebat, quantum potuimus ad scripta uestra rescripsimus. et quidem quantum ad id pertineat quod Stephanus dixit, quasi apostoli eos qui ab haeresi ueniunt baptizari prohibuerint et hoc custodiendum posteris tradiderint, plenissime uos respondistis neminem tam stultum esse qui hoc credat apostolos tradidisse, quando etiam ipsas haereses constet execrabiles ac detestandas postea extitisse: cum et Marcion Cerdonis discipulus inueniatur sero post apostolos et post longa ab eis, tempora sacrilegam aduersus Deum traditionem induxisse, Appelles quoque blasphemiae eius consentiens multa alia noua et grauiora fidei ac ueritati inimica addiderit. sed et Valentini et Basilidis tempus manifestum est, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
moriȩ mandamꝰ. neq obest
utilitati salutar. aut eadẽ rete¬
xere ad confirmandã ueritatẽ :
aut & quȩdã addere ad cumu¬
landã ꝓbationẽ: Siquid autẽ
a nobis additũ fuerit: non sic
additur quasi auobis aliquid
minꝰ dictũ sit. sed qm̃ sermo di¬
uinus humanã naturã super¬
greditur. nec potest totũ
& ꝑfectũ anima concipere.
idcirco & tantus est numerus
ꝓpħarũ : ut multiplex & diui-¬
na sapientia ꝑ multos distribu¬
atur: Unde & tacere p̃cipitur
primo inꝓphetia loquenti:
si scdõ fuerit reuelatũ. Qua ex
causa necessario apud nossit.
ut ꝑsingulos annos seniores
& p̃positi inunũ conueniamus:
ad disponenda ea quȩ curȩ niȩ
cõmissa sunt: Ut siqua grauio¬
ra sunt: cõmuni consilio dirigan¬
tur: Lapsis quoq frĩb & post
lauacrũ salutͣre adiabolo uul¬
neratis. ꝑpenitentiã medela
quęra t᷑. Non quasi a nobis
remissionẽ peccatorũ c̃sequant᷑.:

Expanded text:
moriae mandavimus. Neque obest moriae mandavimus. Neque obest utilitati salutari, aut eadem retexere ad confirmandam veritatem, aut et quaedam addere ad cumulandam probationem. Si quid autem a nobis additum fuerit, non sic additur quasi a vobis aliquid minus dictum sit, sed quoniam sermo divinus humanam naturam supergreditur, nec potest totum et perfectum anima concipere, idcirco et tantus est numerus Prophetarum, ut multiplex et divina sapientia per multos distribuatur. Unde et tacere praecipitur primo in prophetia loquenti, si secundo fuerit revelatum . Qua ex causa necessario apud nos fit ut per singulos annos seniores et praepositi in unum conveniamus ad disponenda ea quae curae nostrae commissa sunt, ut, si qua graviora sunt, communi consilio dirigantur, lapsis quoque fratribus et post lavacrum salutare a diabolo vulneratis per poenitentiam medela quaeratur; non quasi a nobis remissionem peccatorum consequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporib longis discreti essent:
eadem tam̃ diuina inspiratione
sentirent: Qđ & nunc innobis
animaduertimus: ut qui lon¬
gissimis regionib a nobis separati
estis: sensu tam̃ & spũ copulatos
uos ẽẽ nobiscum ꝓbaretis quod
totũ hoc fit diuina unitate:
Namcum dñs unus atq idemsit.
qui habitat in nobis coniungit
ubiq & copulat suos uinculo
unitatis: Unde in uniuersam
t̾ram exiuit sonus eorũ qui a
dño missi sunt. unitatis sp̃u ue.¬
locit̃ currentes: Sicut & contra¬
rio nihil ꝓdest aliquos ꝓximos
& iunctos sibi ẽẽ corporib: si ani¬
mo & m̃te dissideant: quando
ad unari anime omnino non
possi nt: quȩ se adĩunitate
diuiserint: Ecce enim inquit
qui longinquant se abstẽ ꝑibuNs:
Sed tales iudiciũ dñi ꝑ merito suo
subibunt. recedentes a uerbis eiꝰ:
qui patrẽ ꝓunitate dep̃catur &
a uobis scripta sunt: quasi nr̃a
ꝓpria suscepimꝰ: Nec intranscur¬
su legimus: sed sȩpe repetita me¬

Expanded text:
temporibus longis discreti essent, temporibus longis discreti essent, eadem tamen diuina inspiratione sentirent. quod et nunc in uobis animaduertimus, ut qui longissimis regionibus a nobis separati estis sensu tamen et spiritu copulatos uos esse nobiscum probaretis. quod totum hoc fit diuina unitate. nam cum Dominus unus atque idem sit qui habitat in nobis, coniungit ubique et copulat suos uinculo unitatis. unde in uniuersam terram exiuit sonus eorum qui a Domino missi sunt unitatis spiritu uelociter currentes: sicut e contrario nihil prodest aliquos proximos et iunctos sibi osse corporibus, si animo et mente dissideant, adunari animae omnino non possint quae se a Dei unitate diviserint: Ecce enim, inquit, qui longinquant se abs te peribunt . Sed tales judicium Domini pro merito suo subibunt, recedentes a verbis ejus qui Patrem pro unitate deprecatur et a vobis scripta sunt, quasi nostra propria suscepimus, nec in transcursu legimus, sed saepe repetita me
Abbreviated transcription (Latin):
est dignus uideri potest: quasi
causam bonorũ tantorum ipse
p̃stiterit. ut ꝑ illũ mundus et
gentiũ populus passione dñi
liberaret᷑: Sed hȩc interim quae
ab stephano gesta sunt p̃tereantur:
nedũ audaciȩ & insolentię cius
meminimꝰ. de reb ab eo imꝑbe
gestis. longiorem mestitiã nobis
inferamꝰ: de uobis aut̃ cognoscen¬
tes. qđ scđm regulã ueritatis &
sapientiã xp̃i: hoc de quo nunc
queritur disposucritis: cũ magna
lȩtitia ex ultauimus. & dõ grãs
eggimus: qui inuenimus in fr̃ib tã
longe positis tantã nobiscũ fidei
& ueritatis unanimitatẽ: Potens
est enĩ grã dĩ copulare & con¬
iungere caritatis atq unitatis
uinculo: etiã ea quae uidentur
longiore terrarũ spatio ẽẽ: diui¬
sa: Scđm qđ & olim int̾uallo
tẽporũ separatos abi ob & noe
qui imprimis fuerant hie zechielẽ
& danielem poteriores ȩtate
adunanimitatis uinculũ uirtꝰ
diuina coniunxit: Sed quã uis

Expanded text:
est dignus uideri potest quasi est dignus uideri potest quasi causam bonorum tantorum ipse praestiterit, ut per illum mundus et gentium populus passione Domini liberaretur. Sed haec interim quae ab Stephano gesta sunt praetereantur, ne dum audaciae et insolentiae eius meminimus, de rebus ab eo improbe gestis longiorem maestitiam nobis inferamus. de uobis autem cognoscentes quod secundum regulam ueritatis et sapientiam Christi hoc de quo nunc quaeritur disposueritis, cum magna laetitia exultauimus et Deo gratias egimus, qui inuenimus in fratribus tam longe positis tantam nobiscum fidei et ueritatis unanimitatem. potens est enim gratia Dei copulare et coniungere caritatis atque unitatis uinculo etiam ea quae uidentur longiore terrarum spatio esse diuisa, secundum quod et olim interuallo temporum separatos ab Iob et Noe qui in primis fuerant Ezechielem et Danielem posteriores aetate ad unanimitatis uinculum uirtus diuina coniunxit,  sed quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestib uoluptatẽ maximã
prestat: Quib dicit sermo diunꝰ
ẽẽ gaudiũ in uno peccatore
poenitentiã agente: & adunitatis
uinculum reuertente: Qđ utiq
non deceret᷑ de angelis conuersa.¬
tionẽ incęlis habentib nisi ipsi
quoq essent nobis adunati: qui
nr̃a adunatione letant᷑: Sicut
e contrario utiq contristantur.
quando uident diuersas qͦrundã
m̃tes & scissas uoluntates. quasi
ñtantũ unũ et eundem dm̃simul
inuocent: sed separatis & diuisis
ab inuicem: Nec confabulatio
iampossit c̃ẽ aut sermo cõmunis:
nisi qđ nos grãm referre stepha.¬
no in isto possumꝰ: qđ ꝑ illius in¬
humanitatẽ nunc effectũ sit. ut
fidei & sapientię ur̃ȩ experim̃tũ
caperemꝰ: Sed non enĩ sinosꝓpt̃
stephanũ hanc beneficii grãm
cepimꝰ: statimstephanus beneficio
& gr̃a digna cõmisit: Neq enim
& iudas ꝑfidia sua & ꝑditione
qua scelerate circa saluatorẽ oꝑatꝰ

Expanded text:
caelestibus uoluptatem maximam caelestibus uoluptatem maximam praestat, quibus dicit sermo diuinus esse gaudium in uno peccatore paenitentiam agente et ad unitatis uinculum reuertente. quod utique non diceretur de angelis conuersationem in caelis habentibus, nisi ipsi quoque essent nobis adunati qui nostra adunatione laetantur, sicut e contrario utique contristantur, quando uident diuersas quorundam mentes et scissas uoluntates, quasi non tantum unum et eundem Deum simul inuocent, sed separatis et diuisis ab inuicem nec confabulatio iam possit esse aut sermo communis. nisi quod nos gratiam referre Stephano in isto possumus, quod per illius inhumanitatem nunc effectum sit ut fidei et sapientiae uestrae experimentum caperemus. sed non enim si nos propter Stephanum hanc beneficii gratiam cepimus, statim Stephanus beneficio et gratia digna commisit. neque enim et ludas perfidia sua et proditione quae scelerate circa saluatorem operatus
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt: ceteris quoq pauꝑib
exemplũ fidei prebueruit:¬
Accepimꝰ ꝑ rogatianũ
karissimũ nr̃m dia-¬
conũ a uobis missum litteras:
maximas egimus qđ contigerit
ut qui corpore ab inuicẽ sẽpara¬
mur. sic sp̃uadunem̃ : quasi ñ
unã tantũ regionẽ tenentes. sed
in ipsa atq in eadem domosimul
in habitantes: qđ & decet dicere.
qui & spiritalis domus dĩ una
est. Erit enĩ innouissimis ait̾ dieb
manifestus mons dñi & domus
dĩ suꝑ uertices montium: inqua
conuenientes cũ iocunditate
adunantur. Scđm̃ qđ & inpsal¬
mo hoc postulatur a dño in¬
habitare indomo dĩ. ꝑ om̃s dies
uitae: Unde & in alioloco ma-¬
nifestatũ ẽ. esse apud scõs: mag¬
nã uoluntatis caritatẽ inunũ
conuenire: Ecce inquit quam
bonũ & uoluptabile est: ut
habitent fr̃s inunũ: Ad unatio
enĩ & pax & concordia. ñ solũ
hominib fidelib & cognoscen¬
tibus ueritatẽ: sed angelis ipsis

Expanded text:
seruiunt, ceteris quoque pauperibus seruiunt, ceteris quoque pauperibus exemplum fidei praebueruntAccepimus per Rogatianum charissimum nostrum diaconum a vobis missum litteras maximas egimus quod contigerit ut qui corpore ab invicem separamur sic spiritu adunemur quasi non unam tantum regionem tenentes, sed in ipsa atque in eadem domo simul inhabitantes. Quod et decet dicere, quia et spiritalis domus Dei una est. erit enim in nouissimis, ait, diebus manifestus mons Domini et domus Dei super uerticesmontium. in qua conuenientes cum iocunditate adunantur, secundum quod et in psalmo hoc postulatur a Domino inhabitare in domo Dei per omnes dies uitae. unde et in alio loco manifestatum est esse apud sanctos magnam uoluntatis caritatem in unum conuenire. ecce, inquit, quam bonum et uoluptabile est ut habitent fratres in unum. Adunatio enim et pax et concordia non solum hominibus fidelibus et cognoscentibus ueritatem sed et angelis ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. & stabiles. & in expugna¬
biles ꝑscuerar: Cũuoluntati &
confessioni nr̃e incarcere & un-¬
culis accedit. & moriendi ter̃mi¬
nus consũmata martyris gła ẽ:
Deniq & dies eorũ quib excedunt
ad notate ut cõmemorationss eoꝵ
int̾ memorias martrrũ celebrare
possimus: Quãquam tertullus
fidelissimus ac deuotissimꝰ frat̃
nr̃ ꝓcetera sollicitudine & cura
sua quã frib in om̃i obsequio
operationis imꝑtit. qui nec illic
circa cura corporũ deest scripserit
& scribat. Hac significet mihi dies:
quib incarcere beati fr̃s nr̃ĩ ad
in mortalitatẽ. gloriosȩ mortis
exitu transeunt: Et celebrentur
hic a nobis oblationes & sacrificia
ob cõmemoratiolies eorũ. quae
cito uobiscũ dño ꝓtegente cele¬
brabimꝰ: pauperibus quoq ut sȩpe
iam scripsi: ut cura & diligentia
ur̃a ñ desit Hͥs tam̃ qui infide
tio & cura prestanda est: qđ nec
paꝑtate uicti nec ꝑsecutionis
tẽpestate ꝓstrati: dũ dño fidelit̃

Expanded text:
fideles et stabiles et inexpugnabiles peruenerunt. cum uoluntati et confessioni nostrae in carcere et uinculis accedit et moriendi terminus, consummata martyrii gloria est. Denique et dies eorum quibus excedunt adnotate, ut conmemorationes eorum inter memorias martyrum celebrare possimus: quamquam Tertullus fidelissimus ac deuotissimus frater noster inter cetera sollicitudine et cura sua quam fratribus in omni obsequio operationis inpertit, qui nec illic circa curam corporum deest, scripserit et scribat ac significet mihi dies quibus in carcere beati fratres nostri ad inmortalitatem gloriosae mortis exitu transeunt, et celebrentur hic a nobis oblationes et sacrificia ob conmemorationes eorum, quae cito uobiscum Domino protegente celebrabimus. pauperibus quoque, ut saepe iam scripsi, cura ac diligentia uestra non desit, his tamen qui in fidetio et cura praestanda est, quod nec paupertate adacti nec persecutionis tempestate prostrati, dum Domino fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
epłȩ exemplũ uob̾misi. & credo
uob̃ id qđ rescripsi ndisciplicere:
sed& illud aduos ꝑferre litteris
meis debui urgente causadero
inurbe c̃sistenti litteras me misis¬
se: & qm̃ oportuit me ꝑclericos
scribere: Scio aut̃ nr̃os plurimos
habentes: ẽẽ. paucos uero qui illic
sunt uix ad ministeriũ cotidia.¬
nũ operis sufficere: Necesse
fuit nouos aliquos c̃stituere
qui mitterent᷑: fecisse aut̃ me
sciatis lectorẽ saturũ & hyppo¬
diaconũ. & optatũ c̾fessorem.
quos iã pridem cõmuni c̾silio
clero pximo feceramꝰ: quando
aut sãturo die pasche semel
atq: iterũ lectionẽ dedimus aut
modo cũ prb̃ris dictorib lecto
rib doctorũ audientiũ c̃stituimꝰ:
examinantes añ congruerent
illis omĩa quȩ et deberent in
his quȩ ad clerũ parabantur:
Nihil ergo ame absentib: uobis
nouũ factũ est : sed qđ iã pridẽ
cõmuni consilio om̃ium nrũm
cȩperat necessitate urgente :¬

Expanded text:
epistolae exemplum uobis misi: et credo uobis id quod rescripsi non displicere. sed et illud ad uos perferre litteris meis debui urguente causa clero in urbe consistenti litteras me misisse. et quoniam oportuit me per clericos scribere, scio autem nostros plurimos absentes esse, paucos uero qui illic sunt uix ad ministerium cotidianum operis sufficere, necesse fuit nouos aliquos constituere qui mitterentur. fecisse me autem sciatis lectorem Saturum et hypodiaconum Optatum confessorem, quos iam pridem communi consilio clero proximos feceramus, quando aut Saturo die Paschae semel atque iterum lectionem dedimus aut modo cum presbyteris doctoribus lectores doctorum audientium constituimus, examinantes an congruerent illis omnia quae esse deberent in his qui ad clerum parabantur. nihil ergo a me absentibus uobis nouum factum est, sed quod iam pridem communi consilio omnium nostrum coeperat necessitate urguente p
Abbreviated transcription (Latin):
di nos quoq uobiscũ integros
et gloriosos ds̃ liberet: ut qui
hic caritatis & pacis uinculo
copulati. contra hereticorum
iniurias & p̃ssuras gentilium
simul stetimus parit̾ in
regnis cęlestib gaudeamꝰ.
optouos fr̃s km̃i ac dilectissi¬
mi fratres. in dño bene uale¬
re : et nr̃i semꝑ et ubiq memi¬

Expanded text:
di nos quoque uobiscum integros di nos quoque uobiscum integros et gloriosos Deus liberet, ut qui hic caritatis et pacis uinculo copulati contra haereticorum iniurias et pressuras gentilium simul stetimus pariter in regnis caelestibus gaudeamus. opto uos, beatissimi ac fortissimi fratres in Domino bene ualere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ in becillitatẽ carnis c̃fessionis
suȩ coronã ñ potuisse ꝑferre.
Maxime cũ cupientib mori: non
ꝑmitteret᷑ occidi: sed tandiu fessos
torm̃ta laniarent: quandiu non
fidem quae inuicta est uincerent.
sed carnẽ quȩ infirma est fatiga¬
rent:. Qm̃ tam̃ scripsistis ut cum
plurib: collegis de hoc ipso ple-¬
nissime tractem et res tanta exigit
maius et impensius de multorũ
collatione c̃siluĩ: et nunc om̃sfere
int̾ paschȩ prima sollẽpnia apud
secũ fr̃ib: demorant᷑ qͥuando sollẽp¬
nitati celebrandȩ apud suos
satiffecerint: et ad me uenire cȩpe¬
rint tractabo: cũ singulis pleniuꝰ.
ut deeo qđ consuluistis figatur.
apud nos et rescribat᷑ uobis firma
sententia. a multorũ sacerdotũ
consilio ponderata: ADFOR IUIA
SUPERANTUA EXELICIT¬

Expanded text:
per inbecillitatem carnis confessionis per inbecillitatem carnis confessionis suae coronam non potuisse perferre, maxime cum cupientibus mori non permitteretur occidi, sed tamdiu fessos tormenta laniarent quamdiu non fidem quae inuicta est uincerent, sed carnem quae infirma est fatigarent. Quoniam tamen scripsistis ut cum pluribus collegia de hoc ipso plenissime tractem et res tanta exigit maius et pensius de multorum conlatione consilium et nunc omnes fere inter Paschae prima sollemnia apud se cum fratribus demorantur, quando sollemnitati celebrandae apud suos satisfecerint et ad me uenire coeperint, tractabo cum singulis plenius, ut de eo quod consuluistis figatur apud nos et rescribatur uobis firma sententia multorum sacerdotum consilio ponderata. opto nos, semper
Abbreviated transcription (Latin):
cũstantis torm̃tis laniantib ac
longa iteratione cruciatib repug¬
nasse: Ut qđ innouissimo infirmi¬
tate carnis sub actũ uidet᷑ incritor
p̃cedentiũ defensione releuetur:
ł tsisatis talib głam ꝑdidisse. ñ
tam̃ debitore nos eis & uenie locũ
cludere atq eos a pat̾na pictate.
et a nr̃a cõmunicatione priuare
quib estimamus ad dep̃candam
clem̃tiã dñi posse sufficere: qđ
triennio iugit̾ et dolent̃ ut scri¬¬
bitis. cũ sũma penitentia lam̃tatione
planxer̃: Certe ñ puto incaute
temere his pacẽ cõmitti: quos ui¬¬
demus miliciȩ suȩ fortitudine
nec prius pugne defuisse. & si acies
etiã denuo uenerit głam suam
posse reparare: Nãcũ inconsilio
placuerit. pęnitentiã agentes in
firmitatis periculo subueniri et
pacẽ dari: debent utiq in accipi¬
enda pace p̃cedere. quos uidemus
ñ animi infirmitate cecidisse . sed
inp̃lio congressos et uulneratos.

Expanded text:
cumstantis tormentis laniantibus ac cumstantis tormentis laniantibus ac longa iteratione cruciantibus repugnasse; ut quod in novissimo infirmitate carnis subactum videtur, meritorum praecedentium defensione relevetur, et sit satis talibus gloriam perdidisse, non tamen debere nos eis et veniae locum claudere atque eos a paterna pietate et a nostra communicatione privare; quibus existimamus ad deprecandam clementiam Domini posse sufficere quod triennio jugiter ac dolenter, ut scribitis, cum summa poenitentiae lamentatione planxerunt. Certe non puto incaute et temere his pacem committi quos videmus militiae suae fortitudine nec prius pugnae defuisse, et si acies etiam posse reparare. nam cum in concilio placuerit paenitentiam agentibus in infirmitatis periculo subueniri et pacem dari, debent utique in accipienda pace praecedere quos uidemus non animi infirmitate cecidisse, sed in proelio congressos et uulneratos
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũ incapsensi ciuitate ꝓpter
ordinationẽ ep̃iessetis. ꝑtulerit
ninũ clem̃tianũ florũ fr̃snrõs.
qui in ꝑsecutione app̃hensi priuꝰ
fuerant & nom̃ dñi confessi. ui¬
olentia magistratꝰ. & populi
frem̃tis imp̃etũ uicerant. Post¬
modũ cũ apud ꝓconsulẽ penis
grauib: excruciarent᷑ uim tor¬
m̃torũ subactos ẽẽ. & gradu
głȩ adquã plena fidei uirtute
tendebant: diuturnis cruciatib
excidisse Nec tam̃ posthunc
grauẽ lapsum ñ uoluntate sed
neces sitate susceptũ: ad pęniten¬
tiã agendã ꝑ hoc trienniũ desti¬
tisse: dequib c̃sulendũ putastis:
aneos ad cõmunicationẽ iã fas
eẽt ad mittere: Et quidẽ qđ ad
mei animi sententiã ꝑtinet: puto
his indulgentiã dñi ñ defuturã:
quos c̃stet stetisse macie. nomen
dñi c̃fessos ẽe. iuolentia magistra.¬
tuũ populi furentis incursu immo¬
bilis fidei obstinatione uicisse:
passos ẽe carcerẽ diu interminas
ꝓcotisulis. & fremitũ ptipuli cir¬

Expanded text:
od cum in Capsensi ciuitate propter ordinationem episcopi essetis, pertulerit Ninum Clementianum Florum fratres nostros, qui in pefuerant, et nomen Domini confessi violentiam magistratus et populi frementis impetum vicerant, postmodum cum apud proconsulem poenis gravibus excruciarentur, vi tormentorum subactos esse, et de gradu gloriae, ad quam plena fidei virtute tendebant, diutinis cruciatibus excidisse, nec tamen post hunc gravem lapsum non voluntate sed necessitate susceptum a poenitentia agenda per hoc triennium destitisse. De quibus consulendum putastis an eos ad communicationem jam fas esset admittere. II. Et quidem quod ad mei animi sententiam pertinet, puto his indulgentiam Domini non defuturam quos constat stetisse in acie, nomen Domini confessos esse, violentiam magistratuum et populi furentis incursum immobilis fidei obstinatione vicisse, passos esse carcerem, diu inter minas proconsulis et fremitum populi cir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdĩ grãm incolumis: optanscito
aduos uenire ut desiderio tam
meo quã urõ. et om̃ium frĩb satis¬
fiat:. Oportet nos tam̃ paci cõmu¬
ni c̃sulere: et interdũ quã uis
cũcedio animi nr̃i deesse uobis.
ne p̃sentia nr̃i inuidiã et uiolen¬
tiã gentiliũ ꝓuocet. et simus
auctores rupende pacis qui ma
gis quicti om̃iũ consulesdebemꝰ:
Quando ergo uos scripscritis rebus
cõpositis me uenire debere: aut
si ante dignatus fuerit ostendere.
cunc aduos ueniam: Ubi enĩ mͥ
aut melius possit ẽe: aut et infir¬
morũ et om̃ium pauperũ curã pe¬
to diligent̃ habcatis. sed et pere¬
grinis siqui in digentes fuerint.
suptus suggeratis de quantitate
mea propria: quã apud rogatia.¬
nũ cõprb̃rũ nr̃m di misi. Quae
quantitas ne forte iã uniuersa.
crogata sit: misi eidem ꝑ naricũ.
accolitũ aliã portionẽ utbar¬
gius et promptius cuta laboian¬
tes fiat oratio Opto uos fr̃s km̃i¬

Expanded text:
i gratiam incolumis, optans cito ad uos uenire, ut desiderio tam meo quam uestro et omnium fratrum satisfiat.. oportet nos tamen paci communi consulere et interdum quamuis cum taedio animi nostri deesse uobis, ne praesentia nostri inuidiam et uiolentiam gentilium prouocet et simus auctores rumpendae pacis, qui nos magis quieti omnium consulere debemus. quando ergo uos scripseritis rebus compositis me uenire debere aut si ante dignatus fuerit Dominus ostendere, tunc ad uos ueniam. ubi enim mihi aut melius possit esse aut laetimorum et omnium pauperum curam peto diligenter habeatis. sed et peregrinis si qui indigentes fuerint sumptus suggeratis de quantitate mea propria quam apud Rogatianum compresbyterum nostrum dimisi. quae quantitas ne forte iam uniuersa erogata sit, misi eidem per Naricum acoluthum aliam portionem, ut largius et promptius circa laborantes fiat operatio. opto uos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
exuero uł subtractũ sit. uł im¬
mutatũ eandem ad uos epłam
authenticã remisi: ut recognos¬
catis. anipse sit quã crem̃tio
hyppo diacono ꝑferendã de.¬
distis. ꝑ quã & enĩ graue ẽ siepłȩ
clericę ueritas m̃datio aliquo
& fraude corrupta est. Hoc
igitur ut scire possimꝰ & scrip.¬
turã & subscriptionẽ anura sit
recognoscite & nob quid sit
inuero rescribite: Opto uosfr̃s¬

Expanded text:
ex uero uel subtractum sit uel inex uero uel subtractum sit uel inmutatum, eandem ad uos epistolam authenticam remisi, ut recognoscatis an ipsa sit quam Crementio hypodiacono perferendam dedistis. perquam etenim graue est, si epistulae clericae ueritas mendacio aliquo et fraude corrupta est. hoc igitur ut scire possimus, et scripturam et subscriptionem an uestra sit recognoscite et nobis quid sit in uero rescribite. opto uos
Abbreviated transcription (Latin):
YERIANUS PRBRS
EEDIAEONIBUSROME
consistentib fr̃ĩb
salutẽ: Cũ de ex¬
cussu boni ur college mei
rumor apuduos incertus ẽet̃
ret: a uobis accepi litteras ad
me missas ꝑcrim̃tiũ hyppodi¬
aconũ quib plenissꝑme de
głoso eius exitu instruerer: &
exultaui satis. qđ ꝑ integritate
ad ministrationts cius. consum.¬
matio quoq honesta ꝓcesserit:
In quo uobis quoq plurimũ
gratulor. qđ eiꝰ memoriã tam
celebri & illustri testimonio
ꝓsequamini : ut ꝑuos in notes.¬
ceret nobis. qđ & uob̃eet circa
p̃positi memoriã gloriosum:
& a nob̾ quoq fidei ac uirtutis
p̃beret exemplũ: Nã quantũ
ꝑnitiosa res est ad sequentiũ
lapsũ riuna p̃positi: intantũ
contra utile ẽ & salutare cũ
se ep̃s ꝑfirmam̃tũ fidei fr̃ib: p̾bet
imitandũ: Legietiã alias litte¬
nec ad quos scriptũ sit significan.¬
ter exp̃ssũ est: & qm̃ me in hisdẽ
litteris & scriptura & sensus et
carthȩ ipsȩ quoq mouer̃ neqͥd

Expanded text:
yprianus presbyteris et diaconibus Romae consistentibus fratribus salutem. Cum de excessu boni viri collegae mei rumor apud nos incertus esset,ret, accepi a vobis litteras ad me missas per Crementium hypodiaconum, quibus plenissime de glorioso ejus exitu instruerer; et exultavi satis quod, pro integritate administrationis ejus, consummatio quoque honesta processerit. In quo vobis quoque plurimum gratulor quod ejus memoriam tam celebri et illustri testimonio prosequamini, ut per vos innotesceret nobis quod et vobis esset circa praepositi memoriam gloriosum et nobis quoque fidei ac uirtutis praeberet exemplum. nam quantum perniciosa res est ad sequentium lapsum ruina praepositi, in tantum contra utile est et salutare cum se episcopus per firmamentum fidei fratribus praebet imitandum. Legi etiam littenec ad quos scriptum sit significanter expressum est. et quoniam me in isdem litteris et scriptura et sensus et chartae ipsae quoque mouerunt ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
sobrias & integritatis ac fideiple¬
nas: Nec miram᷑ si exercitat᷑ & in
scripturis dominicis peritus. cau¬
te omia & consulte ge̾ras: Recte
aut̃ sensisti. circa imꝑciendam
frĩb: nr̃is pacẽ: quãsibi ipsi uerã
penitentia & dominicȩ c̃fessionis
głȩ reddider sermonib sius
iustificatis. quib: se ante dãpna.¬
uerant: Cũ ergo abluerint omẽ¬
delictũ & maculã primã adsis¬
tente sibi dño postẽriore uirtu¬
te deleuerint: iacere ultra sub
diabolo quasi ꝑstrati ndebent:
qui extorres facti& bonissiuis
om̃ib spoliati: ere xerunt se
& cũ xp̃o stare cȩperunt Atq
utinã sic & cȩteri post lapsum
pęnitentes instatũ prstinum
reformet᷑: quas nunc urgentes:
& pacẽ temere atq importunȩ
ex torquentes. quomͦ disposue¬
rimꝰ: ut scires librũ tibi cũ epłis
numero quinq misi: quas ad
clerũ & ad plebẽ & ad martyres
quoq & c̃fessores feci: Quȩ epł
etiã plurimis collegis Nrĩs
missȩ placuerunt: & rescripse¬

Expanded text:
sobrias et integritatis ac fidei plenas. nec miramur si exercitatus et in scripturis dominicis peritus caute omnia et consulte geras. recte autem sensisti circa inpertiendam fratribus nostris pacem quam sibi ipsi uera paenitentia et dominicae confessionis gloria reddiderunt sermonibus suis iustificati, quibus se ante damnauerant. cum ergo abluerint omdelictum et maculam primam adsistente sibi Domino posteriore uirtute deleuerint, iacere ultra sub diabolo quasi prostrati non debent, qui extorres facti et bonis suis omnibus spoliati erexerunt se et cam Christo stare coeperunt. atque utinam sic et ceteri post lapsum paenitentes in statum pristinum reformentur: quos nunc urgentes et pacem temere atque inportune extorquentes quomodo disposuerimus ut scires, librum tibi cum epistulis numero quinque misi quas ad clerum et ad plebem et ad martyres quoque et confessores feci: quae epistulae etiam plurimis collegis nostris missae placuerunt, et rescripse
Abbreviated transcription (Latin):
diuine censura: Hoc aut̃ totũ
potest fieri: si ea quȩ auobis pe¬
tunt᷑ religiosa contẽplatione
moderemini intellegentes &
cõprimtes. easq ꝑsonas accipi¬
entes in beneficus uras: aut
gratificent᷑ aut illicite cogita¬
tiones nundinas aucupantur:
De hoc adclerũ & ad plebẽ litte¬
ras feci: quas utrasq uob̾legi
mandaui: Sed & illud addili¬
gentiã uram̃ redigere & em̃dare
debetis: ut nominatĩ designe¬
tis eos quib pacẽ dari desideratis
Audio enĩ quibusdã sic libellos
fier ut dicat᷑ cõmunicet ille
cũ siuis qđ nũquã omĩno a mar¬
rib factũ ẽ: ut incerta & certa
petitio inuidiã nob̾ postmodũ
cumulet: Late enĩ patet quando
dicit᷑ ille cũsus. & possunt
nobis & uigeni & trigeni. & am¬
plius offerriqui ꝓpinqui & affi¬
nes & liberti ac domestici esse
asseuerent᷑ eiꝰ quia ᷤ cępit libellũ:
nominatim libello. & sic adnos
fidei ac disciplinȩ congruentes

Expanded text:
diuina censura. hoc autem totum diuina censura. hoc autem totum potest fieri, si ea quae a uobis petuntur religiosa contemplatione moderemini, intellegentes et conprimentes eos qui personas accipientes in beneficiis uestris aut gratificantur aut inlicitae negotiationis nundinas aucupantur. De hoc et ad clerum et ad plebem litteras feci, quas utrasque uobis legi mandaui. sed et illud ad diligentiam uestram redigere et emendare debetis, ut nominatim designetis eos quibus pacem dari desideratis. audio enim quibusdam sic libellos fieri ut dicatur communicet ille cum suis quod numquam; omnino a martyribus factum est, ut incerta et caeca petitio inuidiam nobis postmodum cumulet. late enim patet quando dicitur ille cum suis et possunt nobis et uiceni et triceni et amplius offerri qui propinqui et adfines et liberti ac domestici esse adseuerentur eius qui accepit libellum. nominatim libello et sic ad nos fidei ac disciplinae congruentes
Abbreviated transcription (Latin):
fiant: ea enĩ concedere. quȩ iN
ꝑniciem uertant decipere est :
Net erigit᷑ sic lapsus. sedꝑdĩ offen¬
sam magis impellit̾ ad ruinam:
uł ex uobis itaq discant quando
docere debuerant: petitiones
& desideria ura epõseruent ad pacẽ
uobis petentib dandã. maturũ
rundã premi & ueretundiã urãm
uim pati: Oro uos quib possum
p̃cib ut euangelu memores. &
considerantes quȩ & qualia in
p̃teritũ ante cessores ur̃i martyres¬
concesserint: quã solliciti & cauti
pote amici dni. & cũ illo postmo¬
dũ iudicaturi inspiciatis . & actũ
& oꝑa & merita singulorũ ipsoꝵ
quoq delictorũ genera & quali¬
tates cogitetis: nesi quid abrupte
& indigne uł abis pͥmissũ uł a-
cipia it: Uisitam᷑ enĩ & castigam᷑
frequent̃: & ut dñi mandata
incorrupta & in uiolata ꝑmane¬
ant amonem᷑: Qđ quidẽ illic
apud uos cessare cognosco: quo
minus plurimos quoq ex uobis
instruat ad ȩccłȩ disciplinam

Expanded text:
fiant. ea enim concedere quae in fiant. ea enim concedere quae in perniciem uertant decipere est: nec erigitur sic lapsus, sed per Dei offensam magis inpellitur ad ruinam. uel ex uobis itaque discant, quando docere debuerant. petitiones et desideria uestra episcopo seruent, ad pacem uobis petentibus dandam maturum rundam premi et uerecundiam uestram uim pati, oro uos quibus possum precibus ut euangelii memores et considerantes quae et qualia in praeteritum antecessores uconcesserint, quam solliciti in omnibpote amici Domini et cum illo postmodum judicaturi, inspiciatis et actum et opera et merita singulorum, ipsorum quoque delictorum genera et qualitates cogitetis, ne, si quid abrupte et indigne vel a nobis promissum vel a cipiat. uisitamur enim et castigamur frequenter et ut Domini mandata incorrupta et inuiolata permaneant admonemur. quod quidem nec illic apud uos cessare cognosco quo minus plurimos quoque ex uobis instruat ad ecclesiae disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs loquit᷑ et dicit:
Suꝑquẽ respitiã nisi suꝑhumilem
& quiete & trem̃tẽ sermones meos :
illi eẽ. debent: quib labotandũ est.
ut post grauẽ lapsũ uera peniten¬¬
tia & humilitate totaꝓmereri
dñm possint: Legi aut̃ & uniuer¬
sorũ c̃fessorũ litteras quas uoluer̃
ꝑ me collegis omib innotescere :¬
& ad eos pacẽ a sc datã ꝑuenire:
Quib dũ apud nos ratio c̃stiterit.
quid post ad missũ egernt: quȩ̃
mihi rem cõmunẽ uindicare non
audeo: Et idõ instetur interim
exemplũ collegis quoq iã misdi
statumꝰ nec aduos recedendiret.
donec pacẽ nobis dño redditam
inunũ c̃uenire: & singulorum
causas examinare possi mus:
Sed quid mihi caldomus collega
mcus scripserit: quidq ei rescrip¬
serim ut sciretis. utriusq epłae
exemplũ litteris meis unxi:
qđ totũ peto frib nr̃s legatis. ut
magis ac magis ad pęnitentiam
cõponant᷑: nec delicto pnori ad.¬
iciant adhuc aliud delictum :

Expanded text:
nus loquitur et dicit: super quem respiciam nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? hilli esse debent quibus laborandum est ut post grauem lapsum uera paenitentia et humilitate tota promereri Dominum possint. legi autem et uniuersorum confessorum litteras quas uoluerunt per me collegis omnibus innotescere et ad eos pacem a se datam peruenire, quibus apud nos ratio constiterit quid post commissum egerint. quae mihi rem communem vindicare non audeo. Et ideo instetur interim exemplum collegis quoque multis jastatuimus, nec ab eo recedendum esse donec, pace nobis a Domino reddita, in unum convenire et singulorum causas examinare possimus. Sed et quid mihi Caldonius collega meus scripserit quidque ego ei rescripserim ut sciretis, utriusque epistolae exemplum litteris meis junxi. Quod totum peto fratribus nostris legatis, ut magis ac magis ad patientiam componantur, nec delicto piciant adhuc aliud delictum,
Abbreviated transcription (Latin):
unius ꝓuntiȩ. sed totius orbis
hȩc causa ẽ: expectent ante dir̃
ꝓtectione eccłȩ ipsius publicam
pacem: Hoc enĩ & ueretunde &
discipline & uitȩ ipsi om̃iũ nrm̃
plebe. quib & ipsis ꝓfide & timo¬
re suo honor habendus ẽ: dispo¬
nere omĩa c̃ silu cõmuni religio¬
ne possimus. Cȩterũ quã in religi¬
osum est & ipsis quoq festinantĩ¬
bus ꝑniciosũ ut cũ torres facti &
patria pulsi. ac bonissuis om̃ib
spoliati ñdũ ad eccłam redierint
Quidã de lapsis c̃fessores ipsos p̃¬
uenire: & aNte ad eccłam in
festinent: Qui¬
si nimi x̃
lant: Largient̾ acies adhuc ge¬
ritur. & agon cotidie celebrat᷑:
si cõmissi uere & firmit penicent
& fidei calor p̃ualet quidifferri
ñpotest: potest coronar: Opto

Expanded text:
unius prouinciae sed totius orbis unius prouinciae sed totius orbis haec causa est. expectent ante de Domini protectione ecclesiae ipsius publicam pacem. hoc enim et uerecundiae et disciplinae et uitae ipsi omnium nostrum plebe, quibus et ipsis pro fide et timore suo honor habendus est, disponere omnia consilii communis religione possimus. ceterum quam inreligiosum est et ipsis quoque festinantibus perniciosum ut cam extorres facti et patria pulsi ac bonis suis omnibus spoliati nondum ad ecclesiam redierint, quidam de lapsis confessores ipsos praeuenire et ante ad ecclesiam introire festinent. qusi nimium lant largiente. Acies adhuc geritur, et agon quotidie celebratur. Si commissi vere et firmiter poenitet et fidei calor praevalet, qui differri non potest, potest coronari. Opto
Abbreviated transcription (Latin):
sus ȩccłam patrociniũ p̃stare:
&e ꝓpt̾ hereticos asserendo frat̃¬
nitatẽ scindere. insuꝑ & crpri
re: qui omiã inse. e̾ẽ conscius
p̃̾uenit: ut alteri ea ꝑm̃datiũ
obiceret qui ei ac merito au¬
dire deberet: Benete ualere
om̃ib nobis cũ uniuersis qui
in africa sunt ep̃is. & cunctis
clericis. & om̃ĩ frat̾nitate uni-¬
uersi optamꝰ ut ꝑpetuo unia¬
nimes & unũ sentientes habe¬
amus nobiscũ etiã delonginqͦ
adunatos.

Expanded text:
sus ecclesiam patrocinium psus ecclesiam patrocinium pet propter haereticos asserendos fraternitatem scindere, insuper et Cypre. Qui omnia in se esse conscius praevenit, ut alteri ea per mendacium objiceret quae ipse ex merito audire deberet. Bene te valere omnibus nobis cum universis qui in Africa sunt episcopis et cunctis clericis et omni fraternitate universi optamus, ut perpetuo unanimes et unum sentientes habeamus nobiscum etiam de longinquo adunatos.
Abbreviated transcription (Latin):
unus sp̃s apud quẽ fortasse
ipsa anima una ñẽ sic lubrica.
& mobilis & incerta: Sed quantũ
ad illũ ꝑtinet relinquamꝰ: exici¬
amꝰ potius id de quo. cũ maxima
questioẽ: qui c̃tendunt abhere¬
ticis babtizatos. sic recipiopor¬
tere: tãquã legitimi babtismi
grãm c̃secutos. unũ nobis atq illis
babtisma dicunt. t̾ẽ. & in nullo
discrepare: Sed quid ait apl̃s
fides una. ẽ utiq & dñs unus si
dñs unus ẽ. c̃sequens ẽ. dicere. qͥa
unus est: Si aut̃ hȩc unitas quae
separari omĩno & diuidin potest:
etiã apud hereticos ipsaẽ: quid
ultra contendimꝰ: ut quid illos
hereticos & ñ xpĩanos uocamꝰꝰ
Porro cũ nobis & hereticis. nec ds̃
unus sit nec dñs unus. nec una
ȩccł̃a: nec fides una. sed nec unꝰ
sp̃s. aut corpus unũ: manifestũ
est. nec babtisma nobis nec here¬
ticis cõmune. eẽ. posse quib ni.¬
hil est omĩno cõmune. Et a me
ñ pudet stephanũ talib aduer-¬

Expanded text:
unus spiritus, apud quem fortasse unus spiritus, apud quem fortasse ipsa anima una non est sic lubrica et mobilis et incerta? sed quantum ad illum pertinet, relinquamus. excutiamus potius id de quo cummaxima quaestio est. qui contendunt ab haereticis baptizatos sic recipi oportere tamquam legitimi baptismi gratiam consecutos, unum nobis atque illis baptisma dicunt esse et in nullo discrepare. sed quid ait apostolus fides una est, utique et Dominus unus. si Dominus unus est, consequens est dicere quia t unus est. si autem haec unitas quae separari omnino et diuidi non potest etiam apud haereticos ipsa est, quid ultra contendimus? ut quid illos haereticos et non christianos uocamus? porro cum nobis et haereticis nec Deus unus sit nec Dominus unus nec una ecclesia nec fides una, sed nec unus spiritus aut corpus unum, manifestum est nec baptisma nobis et haereticis commune esse posse, quibus nihil est omnino commune. et tamen non pudet Stephanum talibus aduer
Abbreviated transcription (Latin):
nobis Hȩc apłi mandata &
monita salutara quã diligent᷑
stepanus impleuit. humilitatẽ
sensus. & lenitatẽ primo in loco
seruans quid enĩ humilius & le.¬
nius. quã cũ tot epĩs ꝑ totũ mun¬
dũ dissensisse. pacẽ cũ singulis
uario discordie gerere :. rũpentẽ
modo cũ orientalib qđ nec uos
latere c̃fidimꝰ. modo uobiscum
qui in meridie estis aquib lega¬
tos ep̃õs patient̾ satis & leniter
suscepit. eõs nec ad sermonẽ
saltẽ collo quit cõmunis ad.¬
mitteret: Ad huc insuꝑ dilec¬
tionis & caritatis memor. p̃cipe¬
ret frat̾nitati uniuerse nequis
cos indomũ suã reciperet: ut
uenientib ñ solũ pax & cõmu.¬
nio. sed & tec̃tũ & hospitiũ ne-¬
garet̾: hoc ẽ. seruasse unitatẽ
sp̃s inconiunctionẽ pacis: abs.¬
cidere se a caritatis unitate. &
alienũ ꝑͤ omiã fr̃ĩb facere : &
c̃tra sacram̃tũ & c̃tumacis furo.¬
re discordiȩ rebellare: Apud
talẽ potest. ẽe̾. unũ corpus &

Expanded text:
i mandata et monita salntaria quam diligenter Stephanus impleuit, humilitatem sensus et lenitatem primo in loco seruans. quid enim humilius aut lenius quam cum tot episcopis per totum mundum dissensisse, pacem cum singulis uario discordiae genere rumpentem, modo cum orientalibus, quod nec uos latere confidimus, modo uobiscum qui in meridie estis, a quibus legatos episcopos patienter satis et leniter suscepit ut eos nec ad sermonem saltem colloquii communis admitteret, adhuc insuper dilectionis et caritatis memor praeciperet fraternitati uniuersae ne quis eos in domum suam reciperet, ut uenientibus non solum pax et communio sed et tectum et hospitium negaretur. hoc est seruasse unitatem spiritus in coniunctionem pacis, abscidere a caritatis unitate et alienum per omnia fratribus facere et contra sacramentum et uinculum pacis furore discordiae rebellare. apud talem potest esse unum corpus et