comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ꝑsub seq̃ntia gra ꝯtulit. diuina
iussio ritũ antiqͦrũ ꝑ insticutionẽ
succedentium aboleuit: Nlã si ead̾
uͥtus in ilł sacͣm̃tis fuit. qͥd necesse
erat ut illa cessarent. ⁊ ista succede¬
rent: S sciendum qͥ diuine dispensa¬
tionis ordo ⁊ rõ ħ poposcit. ut sicut
abinitio ħ ꝓcrente tp̃e magis semꝑ¬
ac mag̃ aduentꝰ saluatoris appropͥu¬
quat᷑. siͨ semꝑ mag̾ ac mag̾ effectꝰ
salutis c̃scẽt. ⁊ cognitio u̾itatis. Propt̾
q̃ et ipsa signa salutis ꝑ successionem
tpm. alia pꝰ alia mutari debuerunt
ut cũ effectus gr̾ȩ diuine ĩ salutem
cresc̾et. simul qͦ ⁊ ipsa signific̾o ĩ ipsis
signis uisibilibꝰ euidẽtior appareret.
lic uenti. hic exhibiti. S qr ipse ꝑ
quãm salꝰ dabat᷑ longe erat. eiꝰdem
salutis signa obsca cẽ debuer̾. Postea
uero paulatim eius aduencu ꝓpinqͣn¬
ce: oportebat ut eod ordine.⁊ fides
ĩcogntione: ⁊ gr̾a ĩ salute cresc̾et. et

Expanded text:
 subsequentia, gratia contulit; divina jussio ritum antiquorum per institutionem subsequentium abolevit. Nam si eadem virtus in illis sacramentis fuit, quid necesse erat, ut illa cessarent et ista succederent? Sed sciendum est quod divinae dispensationis ordo et ratio hoc poposcit, ut sicut ab initio, procurrente tempore, magis ac magis adventus salvatoris appropinquavit; sic semper magis ac magis effectus salutis cresceret, et cognitio veritatis. Propter quod et ipsa signa salutis per successionem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. lic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione, et gratia in salute cresceret; et
Abbreviated transcription (Latin):
lis recte ꝑhibetur. quia nunc a
corꝑibꝰ salute in sola sp̾itali natͦ
illic ĩtorm̃tis detinent᷑. udcͥco
q de ipsis in scͥptura saera scłm
naturã rerum corꝑaliũ ꝯmemo¬
ratur. m̃ito ñ corꝑalit̃. s sp̃alit̃
intelligendũ c̾ditur. Nam si id

Expanded text:
lis recte perhibetur, quia nunc a lis recte perhibetur, quia nunc a corporibus solutae in sola spirituali natura illic in tormentis detinentur. Et idcirco quod de ipsis in Scriptura sacra secundum naturam rerum corporalium commemoratur, merito non corporaliter sed spiritualiter intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis penis maior esse ñ inꝯ¬
uenientꝰ creditut. ita qͦ in eo qͥ
crucians torm̃ta non irrationa¬
biliter putat᷑. Iuod ꝓpt̾ea fortas¬
sis solum erit ut semꝑ sũmũ
esse possit quia qͥcqͥd ꝓillo mu¬
tarotur. de illo minueret᷑. Qdã
tñ fuert̾ qui sicut dictũ ẽ. tor¬
menta gehennę sp̃ualit̾ tan¬
tũ ⁊ on corporalit̾ intelligenda
ueniunt. Dict̃ eñi q̃dã scͥpture
animarũ sp̃ualit̾ intelligi opor¬
tet. flammas qͦ ⁊ torm̃ta. nͥ cor¬
poralia. s sp̃alia cogitanda. Eiꝰmͦi
ambiguitatib u̾boꝵ fluctuant.
qui non radicati in fide. Qd eñĩ¬
necesse fuit ꝓpt̾ea torinta gehẽne
sp̃ualia tantũ credere. qr sub̾a in¬
feroꝵ sp̃uał. ⁊ non corporalis dicta
maligni. qͥ asũmis adinfima. ⁊ ꝑ
culpã lapsi sunt. ⁊ ꝑ penã dep̾ssi:
Quoꝵ nimirũ sub̾a ⁊̃ pꝰ culpã
quia licet in eis uoluntas ꝑma
liciam ad aliud mutata sit. na
tarũ sub̃a non corꝑalis. s sp̃ua¬

Expanded text:
nctis poenis major esse non inconvenienter creditur, ita quoque in eo quod crucians, tormento esse non irrationabiliter putatur. Quod propterea fortassis solum erit ut semper summum esse possit, quia quidquid pro illo mutaretur de illo minueretur. Quidam n fuerunt qui, sicut dictum est, tormenta gehennae spiritualiter tantum, et non corporaliter intelligenda venerunt. Dicunt enim quaedam Scripturae animarum intelligi oportet , flammas quoque et tormenta non corporalia, sed spiritualia cogitanda ejusmodi ambiguitatibus verborum fluctuant qui non sunt radicati in fide. Quid eninecesse fuit propterea tormenta gehennae spiritualia tantum credere, quia rum spiritalis et non corporalis dicta maligni, qui a summis ad infima, et per culpam lapsi sunt, et per poenam depressi. Quorum nimirum substantia et post culpam quia, licet in eis voluntas per malitiam ad aliud mutata sit, nattarum substantia non corporalis, sed spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
quod ĩ ipsis ÷ non corporale. sed
sp̃uale intelligendũ ÷. In hunc
eigo modũ ueraciter in ferorum
S ullud qͦ quod dr̃. quia si flet
et stridores denciũ sp̃ualit̃ acce¬
pimus. flãmas quoq torm̃toꝵ in
ipsis non corꝑales. s sp̃uales c̃¬
dere debemꝰ. sic sana intesligi p̃t.
si cruciatꝰ aniniarũ qui exflam
ipsis fieri intelligant᷑. M ulta s̃
alia. quȩ uł ambigue dicta sũt
uł ambigue dici possunt. S alu
÷ rerũ u̾itas. aliud u̾bor uarieta
neq nos oportet ꝓpt̾ multitudi¬
nẽ dicendi a simplicitate credendi
quia tp̃s quod int̾ hom̃is mortẽ
iultimã resurrõnẽ positũ ÷: aĩas

Expanded text:
quod in ipsis est, non corporale, sed spirituale est intelligendum. In hunc ergo modum, veraciter inferorum  quoque quod dicitur quia, si fletus et stridores dentium spiritualiter accipimus, flammas quoque tormentorum in ipsis non corporales, sed spirituales credere debemus, sic sane intelligi potest, si cruciatus animarum, qui ex flammipsis fieri non intelligantur. Multa sunt alia, quae vel ambigue dicta sunt, vel ambigue dici possunt. Sed aliud est rerum veritas, aliud verborum varietas, neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate credendi quia tempus, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem positum est, animas
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ p᷑ ab homĩe scirq. Itẽ quał ĩtel¬
ligendꝰ sit ignis ille gehenne.⁊
quẽadmũ igne corꝑali in corꝑei sp̃c
siue anime corꝑib solute cruciari
possunt. non solũ fidei xͥane. s
sacͥ ęloquii auctoritas ꝯmendat.
đ corporeus ignis gehenne¬

Expanded text:
non potest ab homine sciri. Item qualis sit intelligendus ignis ille gehennae, et quemadmodum igne corporali incorporei spiritus sive animae corporibus solutae cruciari possint, non solum fidei christianae, sed sacri eloquii auctoritas non enodat. Quod corporeus ignis gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
lus in eo qd p̃ciũ dedit: minist̾ ineo
qd ordinẽ ⁊ offitiũ accepit. S diciᷤ
mͥ quomͦ ordinẽ aut offitiũ acciꝑe
potuit qͥ p̃tium dedit : Audi quomͦ.
Ad ꝑnitiẽ. ad ꝑditionẽ. Offitiũ em̾e po¬
tuit. grãm acciꝑe ñ potuit. Tamen
qr offitrum accepit ⁊ ht̃: ꝑminist̾iũ

Expanded text:
nister in eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Audi quomodo. Ad perniciem, ad perditionem. Officium emere potuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit et habet, per ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qr ꝓfecto sacͥs ordinib peccasse eõ¬
ꝓbant᷑. ab hereticis ad unitatẽ eccłȩ ue
nientes aliquotiẽs legimꝰ in suis oedi¬
nib ee̾. susceptos. Alii siqͥdẽ heretici
insuscipiendis ordinibꝰ ñ errabãt.
s alia causa erat atq doctͥna q̃ eoꝵ
fidẽ inpediebat. Semoniacoꝵ uͦ. here¬
sis ⁊ peccatũ ipsa oeduratio eoꝵ ÷.
Merito gͦ uisius ordinib non suseipi
unt᷑. am̃ inipsis ordinib pec cauert̃.
Sciendum uero ÷. qued qͥui asymo¬
niacis nescientes ordinant᷑. qr eos catho¬
licos non symoniacos putãt spũalẽ gr̃am
ꝑ minist̾iũ illoꝵ accipiũt: si erroris illoꝵ
cuiꝰ cõscii non fuerãt: participes ñ fiũt
Ꝙ ꝓgrã spũali cõꝑanda pecuniã offe
it̃: acatholicis etiã ordinati sy monia¬
ci exist̃. S dicis mͥ quo mͦ asymonia¬
co ordinatꝰ ꝑ impositionẽ manꝰ illiꝰ do¬
niacꝰ dare.pͭ. qd ñ ht̃. etiam si catholi¬
ctis eẽ. putet᷑ : Audi quomͦ. Sic̃ ad¬

Expanded text:
ui in ipsis sacris ordinibus peccasse comprobantur. Ab haereticis ad unitatem Ecclesiae venientes aliquoties legimus in suos ordines receptos. Alii siquidem haeretici in suscipiendis ordinibus non errabant, sed alia causa erat atque doctrina quae eorum fidem impediebat. Simoniacorum vero haeresis et peccatum, ipsa ordinatio eorum est. Meriniam in ipsos suos ordines peccaverunt. Sciendum vero est quod qui a simoniacis nescientes ordinantur, quia eos catholicos non simoniacos putant; spiritualem gratiam per ministerium illorum accipiunt, si erroris illorum cujus conscii non fuerant participes non fiuntrituali comparanda pecuniam offerunt, etiam a catholicis ordinati simoniaci existunt. Sed dicis mihi. Quomodo a simoniaco ordinatus per impositionem manus illius do dare quod non habet, etiam si catholicus putetur? Audi quomodo. Sicut ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentiaẜ tenorem legum ⁊ debitũ
uris t̾renis ex̾ceat. sic tñ ut ⁊ ipsum
qͣpotestatem ht̃ a pͥncipe t̾reno se hr̃e ag¬
noscat ⁊ ipsas possessiones numquam
ita aregia potestate elongari posse in¬
telligat. qͥn si rõ postulau̾it ⁊ necessitas.
⁊ ilł ipsa potestas debeat patrociniũ.
⁊ illi ipse possessiones debeat̾ in ne¬
cessitate obsequium. Sic̾ enĩ regia
potestas patro ciniũ q̃ debet alt̾ ñ pͣ
dare. sic ipsa possessio ⁊̃ ab eccłiasticis
ꝑsoĩs obtenta obsequium q̃ regie po¬
testati ꝓ patrocini is debetur iure ne¬
gare ñ pͣ. Sicut scͥptum ÷. Reddite q̃¬

Expanded text:
bitum juris terreni exerceat. Sic tamen ut et ipsum od potestatem habet a principe terreno se habere agnoscat; et ipsas possessiones nunquam ita a regia potestate elongari posse intelligat, quando si ratio postulaverit et necessitas, et illis ipsa potestas debeat patrocinium, et illi ipse possessiones debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas patrocinium quod debet alteri non potest dare; sic ipsa possessio etiam ab ecclesiasticis personis obtenta, obsequium quod regiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non potest. Sicut scriptum est: Reddite q
Abbreviated transcription (Latin):
e his aut̾ t̾renis bonis ad t̾renam:
uitã ꝑtinentib quȩ uł possideãt
p̾lati insubiectis. uł subiecti possident
ap̾latis. quȩdam eccłiis xͥ deuotione
fidelium ꝯcessa sunt possidenda. sal¬
uo tñ iure t̾rene potestatis. Si enim
rationabile ÷.⁊ bonũ quia ds̃ nr̃ pa¬
potestas ñ iõ p̾sidet ut t̾rene in suo iu¬
re p̾uidicium faciat. sicut ipsa t̾rena
potestas qͥ sp̃ali debet᷑ numꝗͣ sine cul¬
pa usurpat. Sic gͦ qn̾ huiusmͦi quȩ
ad t̾renam spectant pocestatẽ eccłiis
muñis. ħ solũ ꝯced̾e posst̃ in eis q̃ pos¬
sident. qr nec subiecti id q suis suꝑio¬
rib debet᷑ ad aliã poss trans ferre po¬
testatem. nec p̾lati in his quȩ iuste
a subiectis possident᷑ alienos possesso¬
id qd̃ p̾latorum ÷ ĩmutare p̾sumant.
solam utilitatẽ: aliqn̾ ⁊ utilicatem
⁊ potestatẽ. Utilicatem sine pocesta te
c̾cedunt. qn̾ fructum qͥd̾ possessionis
ad usum eccłȩ tͣns ferri disc̾nũt. s potes¬

Expanded text:
e his autem terrenis bonis ad terrenam vitam pertinentibus, quae vel possident praelati in subjectis, vel subjecti possident a praelatis; quaedam Ecclesiis Christi devotione fidelium concessa sunt possidenda; salvo tamen jure terrenae potestatis. Sic enim rationabile est et bonum; quia Deus noster papotestas non ideo praesidet ut terrenae in suo jure praejudicium faciat, sicut ipsa terrena potestas quod spirituali debetur, nunquam sine culpa usurpat. Sic igitur, quando hujusmodi quae ad terrenam spectant potestatem Ecclesiimuneris, hoc solum concedere possunt in ea quod possident; quia nec subjecti id quod suis superioribus debetur ad aliam possunt transferre potestatem, nec praelati in his quae juste a subjectis possidentur alienos possessoid quod praelatorum est immutare praesumant. solam utilitatem; aliquando et utilitatem et potestatem. Utilitatem sine potestate concedunt, quando fructum quidem possessionis ad usum Ecclesiae transferri decernunt; sed potes
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾atione ꝯputari debere qr fr̃s qͣsi
quidã truncus ex quo ceteri ramus-¬
culi oriant᷑ existunt. S nec ista gra¬
duũ ꝯputatio si bñ intellecta fuerit
ab ea qͣm suꝑius expofumꝰ. in senten¬
tia pot̾it eẽ tiuersa.
Libro tercio institutionũ sexto ca¬
pitulo de gradibꝰ cognatiõis.

Expanded text:
generatione debere, quia fratres quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur existunt. Sed nec ista graduum computatio si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse diversa Libro tertio Institutionum, sexto capitulo, ae aradibus cognationis.
Abbreviated transcription (Latin):
si canonice ⁊ usualit numerant᷑. omia
ꝓpinqͥtatũ nomina continent᷑. ultra
ambiguitas remanere. aliã qͣn qͥdã
faciunt numerationẽ in hac ⁊̃ disputa¬
tione tuximus sumenda. Sunt enĩ qͥdã
qui ñ a fribꝰ s a filiis eoꝵ .i. patruelibꝰ

Expanded text:
si canonice et usualiter numerentur, omnia propinquitatum nomina continentur. Ultra ambiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratribus, sed a filiis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾iores gradus numerare debeamus.
cit. Ecce in his breuibus uerb̃ aꝑte
ostendit᷑ tales gradis quales isti cõ¬
gradus mimerandos ẽẽ decernat.
Ubi eni ult̾iores graclus aꝑte indicat
non ser tantũ cẽ gradus. s sex finitis ad¬
huc ẽẽ alios num̾andos. Ut gͦ ueridice
leges sint et ueraces sint canones. dicamꝰ
ꝯputatio sic̃ suꝑiꝰ diximꝰ uno fine ꝯclu¬
ditur. Nãq duo gradꝰ legales. unũ
gradũ cauonicũ efficiunt. Fr̃s itaq qͥ
canones num̾ant᷑ in pͥmo. filii fr̃m qui
illic num̾ant᷑ in qͣrco. hic ꝯputant᷑ in
scđo. Nepotes uͦ qui ibi ꝯputant᷑ in .uͭi.
istic numerant᷑ in tercio. Sic deinceps
mo: in canonibꝰ difiniunt᷑ in qͥnto
⁊ in quarto. Atq hoc mͦ de reliquis
sciendũ ẽ. ⁊ qͥ scdm canones dicunt᷑ in

Expanded text:
ue gradus numerare debeamus. ue gradus numerare debeamus.  gradum adjicit. Ecce in his brevibus verbis aperte ostenditur, tales gradus, quales isti comgradus numerandos esse decernat. Ubi enim ait ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamuscomputatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt. Fratres itaquecanones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps mo, in canonibus definiuntur in quarto et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut qui secundum canones dicuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
canonũ fieri ꝯputationẽ. In legibꝰ siqͥd ẽ
ob nicħ aliud ipsoꝵs graduũ mentio fa¬
cta ẽ. nͥ ut heditas uł successio ab una
ad alterã ꝑsonã int̾ ꝯsanguineos defe¬
rat᷑. Hac gͥ de causa qr hereditates
nequeunt deferri. nͥ de una ad alterã
ꝑsonã. idõ curauit scłaris imꝑator in sin¬
głis ꝑsonis singłos p̃fing̾e gradus ¶x
ideo sacri canones duas in uno gradu
ꝯstituunt ꝑsonas. Utraq tñ ꝯputatio
si attente ac subtilit̾ fuerit ꝑspecta.
idẽ sensisse ⁊ eandẽ ẽẽ in sententia. atq
ad eundẽ terminũ ꝯuenire manifestũ
erit. Iustinianus nãq usq ad quẽ
gradũ ꝯsanguinitas ipsa ꝑduret in
sius legibus ñ definiit. Canones uͦ
ultra septẽ nullã num̾are gen̾ationẽ.
Sexto quippe gradu det̾minato in
ipsis legibꝰ subintulit imp̾̃r. Hacꝰte¬
nus ostendisse sufficiat quẽ ad modũ
gradus cognationis num̃ent᷑. Nãq
ex his palã est. intellig̾e queadmodũ

Expanded text:
putationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manierit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret, in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperator: Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersa quadã calliditate disturbare ni
tunt᷑. Nos uͦ dõ annuente hanc questio¬
nem discut̾e curauimus in sinodo habita
in lat̾anensi ꝯsistorio conuocatis ad hoc
opus epͣis ⁊ clericis atq iudicibꝰ diu̾sar̃
ꝓuinciarũ. Deniq diu uentilitatis legibꝰ
⁊ facris canonibꝰ distincte inuenimꝰ ob

Expanded text:
perversa quadam callidiperversa quadam callidituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis, et clericis, atque judicibus diversarum provinciarum. § 1. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus d
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ ꝑ obłonẽ qͣ pro nb̃ int̾cedit. Uel
missa dicta ẽ sicut quidam putant
abemittendo. quia tp̃e quo sacdos in¬
cipit ꝯsec̾re corpꝰ dñi. cathecumini foras
emittuntur. Lecto enĩ eugłio diaconus
clamat. Siquis cathecuminus ad ÷ exeat
foras. Cachecumini sacͥs mysti̾ is int̃¬

Expanded text:
a nobis per oblationem, qua pro nobis intercedit. Vel missa dicta est sicut quidam putant ab emittendo; quia tempore quo sacerdos incipit consecrare corpus Domini, catechumeni foras emittuntur. Lecto enim evangelio diaconus clamat: Si quis catechumenus adest exeat foras. Catechumeni sacris mysteriis inte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aquo pͥmũ ĩsticuta ÷⁊ un̾ missa dicit᷑.
ȩlebratͥo misse in cõmemoratione
passionis &ͥ agitur sicut ipse p̾cep̾
apłis tradens eis corpꝰ ⁊ sanguinem su
dicta ÷ quasi tͣnsmissa. uł quasi tͣns¬
missio eo q ppłs fidelis ꝑministerium
sac̾dotis qui mediatoris uice fungitur
int̾ dm̃ & homines. p̾ces ⁊ uota ⁊ obło¬
nes dõ tnsmittat. Ipsa ⁊̃ hostia sacra
missa uocari pͭ. qr tͣnsmissa ẽ pͥmũ . s.¬

Expanded text:
t et unde missa dicitur. Celebratio missae in commemorationem passionis Christi agitur; sicut ipse praecepit apostolis tradens eis corpus et sanguinem suudicta est quasi transmissa, vel quasi transmissio, eo quod populus fidelis per ministerium sacerdotis, qui mediatoris vice fungitur inter Deum et homines, preces et vota et oblationes Deo transmittat. Ipsa etiam hostia sacra, missa vocari potest, quia transmissa est primum s
Abbreviated transcription (Latin):
ualet insertꝰ pannus rudis. dño attestan¬
inuet̾em tunicã ne maior scissura fiat.
te eiꝰ uetusta deformat. sic sola abstinen¬
tia ciboꝵꝰ ñ reddet ꝑfectũ hoiẽm s nota¬
biliorẽ fac̃ reliꝗͣ eiꝰ turpitudinẽ. Sentiant
esuries m̃dicantiũ. lassitudo ꝑeg̾nantiũ.
ut qđ corpori ur̃o subtͣhitis. necessitatis
indigentiũ ministretis. Estote studiosi
repetis. ⁊ in futurũ un uiuat aĩa it̾̃a
p̃paretis. Sic appetitũ gulȩ coherceatis
ut ⁊̃ uerba det̾hentia. seurrilia. male¬
dica ⁊ ociosa. nec ipsi dicatis. nec dicentes
libent̃ audiatis. Hoc tp̃r mulier eax
consenfu uiro debitũ subtrabat. ⁊ uir
oscło muliebri honorẽ deferat. ut scđ̾m
Nec enĩ debet qͥs eo tpr clare oꝑa uo¬
a iordane reuersus sic̃ iã dictũ ẽ. ħ
ieiuniũ. suo ex ẽplo cdedicauit. Idõ tm̃
tpra paschali festiuitati uicina huic
suo imitari studet.⁊ nos hoc ieuinio
purificatos dies sc̃ĩficatꝰ exciꝑet. E ual¬

Expanded text:
ae insertus pannus rudis, Domino attestanin veterem tunicam, ne major scissura fiat .te vetustatem ejus deformat, sic sola abstinentia ciborum non reddit perfectum hominem, sed notabiliorem facit reliquam ejus turpitudinem. Sentiant esuries mendicantium, lassitudo peregrinantium, ut quod corpori vestro subtrahitis, necessitate indigentium ministretis. Estote quasi studiosi reparetis, et in futurum unde vivat anima vestra praeparetis. Sic appetitum gulae coerceatis, ut etiam verba detrahentia, scurrilia, otiosa et maledica nec ipsi dicatis, nec dicentes libenter audiatis. Hoc tempore ex consensu mulier viro debitum subtrahat, et vir vasculo muliebri honorem deferat, ut secundum Nec enim debet quis eo tempore dare operam voa Jordane reversus, sicut jam dictum est, hoc jejunium suo exemplo dedicaverit, ideo tamen tempora Paschali festivitati vicina huic suo imitari studeret, et nos hoc jejunio purificatos dies sanctificatus exciperet: et val
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã uiolent̃ inflectimꝰ. Ideoq
sub uniu̾isi tpr̃is tipo hec uoħ ẽ. qͣdrage¬
simȩ obseruantia ꝯm̃data. qͣtinꝰ qđ exx
multiplici occasione reliqͦ tpr minus
expleuimꝰ. nc̃ sine ex cusatione reddamꝰ.
ñ tmͣ in parcitate ciboꝵs s ⁊̃ in extirpa¬
tioẽ uicioꝵ. ⁊ in exercitatione uͥrtutũ.
Tantũ ualet ieuiniũ sine helemosina

Expanded text:
imus. Ideoque sub universi temporis typo, haec nobis est quadragesimalis observantia commendata, quatenus quod ex multiplici occasione reliquo tempore minus explevimus, nunc sine excusatione reddamus, non tantum in parcitate ciborum, sed etiam in exstirpatione vitiorum, et exercitatione virtutum. Tantum enim valet jejunium sine eleemosyn
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃dicab̾ in pͥncipio bonȩ actionis.
Idõ ieuinauit ut appetitũ gulȩ nos
refrenare doceret.⁊ ab illecebris t p̾rał¬
uitȩ nos abstin̾e admon̾et. Sic̃ bapti¬
smo ñ indiguit qͦ in se pecc̾m originale
tiua refrenaret. T ep̃tari uoluit in se¬
ipso insinuans qr omĩ piȩ uiu̾e uolenti
tep̃tatio ñ deerit. s sic̃ tẽptatorẽ suũ̾
in omibꝰ reppulit. sic ⁊ nos pꝰ ꝯcupisen¬
tias nr̃as ñ eamus. a uoluntate nr̃a
cohibeam᷑. fortitudinẽ nr̃ȩ m̃tis non
resoluat carnis delectatio. ñ nos retar¬
det curiositas a bono ꝓposito. ñ nos in
sinistrã partẽ deflectat scłaris ambitio.
conuenit ⁊̃ misticus numerꝰ. qͣdrage¬
cies ducti multiplicatiõe collectꝰ. Qe
intelligat᷑ ñ tm̃ nos ab escis corpr̃alib

Expanded text:
n praedicabis in principio bonae actionis. Ideo jejunavit, ut appetitum gulae nos refrenare doceret, et ab illecebris vitae temporalis nos abstinere moneret. Sicut enim baptismo non indiguit, quo in se peccatum originale tiva refrenaret. Tentari voluit, in seipso insinuans quia omni pie vivere inchoanti tentatio non deerit. Sed sicut tentatorem suum in omnibus repulit, sic et nos post concupiscentias nostras non eamus, et a voluntate nostra cohibeamur. Fortitudinem mentis nostrae non resolvat carnis delectatio, non nos retardet curiositas a bono proposito, non nos in sinistram partem deflectat saecularis ambitio. convenit etiam mysticus numerus, quadragecies ducti multiplicatione collectus, quo intelligatur non tantum nos ab escis corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ca qm̃ qͥ dic̃ se in xp̃o manere
debet sicut. xp̃c ambulauit ⁊ ipse am¬
xpiani. Discat neophitꝰ qͥd a baptismo
recedens fecerit xp̃c. Audiat ꝓuectꝰ
quȩ lucis misteria a pͥncipio suȩ p̃di¬
catiõis discipłis ostendit. Attendat¬

Expanded text:
am qui dicit se in Christo manere, debet sicut Christus ambulavit, et ipse amChristiani. Discat neophytus quid a baptismo recedens fecerit Christus. Audiat provectus quae lucis exempla a principio suae praedicationis discipulis suis ostend
Abbreviated transcription (Latin):
ieuiniũ esuriens se tẽptari ꝑmisit.
abiit in desertũ ut neophitis mon¬
straret exẽplũ. ut ne recent̃ a ꝯu̾sione
sua ad publicũ ꝓdeant. ne statĩ offi¬
ciũ p̃dicatiõis arripiant. ne iter̃ tumul¬
s qͣsi in solitudinẽ fugientes m̃tis. solũ¬
mͦ castigande uitȩ suȩ intendant. ibiq¬
eũ expectent qͥ saluos eos faciet a pusillo
aĩo ⁊ inqͥeto. Sic dñs discipłos fuos ad¬
huc rudes ⁊ nondũ in tribulatiõe ꝓba¬
tos. a p̃dicationis suspendit officio dicets.
Sedete in ciuitate quo adusq indua¬
mini uirtute ex alto. Y ꝑ moy sen¬

Expanded text:
unium esuriens, tentari se permisit . Abiit in desertum, ut neophytis monstraret exemplum, ne recenter a conversione sua ad publicum prodeant, ne statim officium praedicationis arripiant, ne iterum tumulsed quasi in solitudinem mentis fugientes, solummodo castigandae suae vitae intendant, ibique exspectent eum, qui salvos faciat eos pusillo animo et inquieto. Sic Dominus discipulos suos adhuc rudes, et nondum in tribulatione probatos. a praedicationis suspendit officio, dicens: « Sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto . » Et pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃s subiectus sit c̾atori. Qͥsqͥs sic ordinatꝰ ẽ: dignus ẽ lumine soł. ut m̃te sur¬
sum erecta: ⁊ desidio ĩ suꝑna defixo. lum̃ sũ me u̾itatis contemplande irra¬
diet . Et ĩã ñ ꝑspeculũ ĩ eiugmate. s ĩseipsa ut ẽ u̾itatẽ agnoscat ⁊ sapiat.S.
⁊ illud ñ negligent̃ tnseundũ ẽ qđ dr̃. Uidit ds̃ qđ eẽt .i. uoñt. ⁊ di ⁊t.⁊ .u.

Expanded text:
tus subjectus sit Creatori. Quisquis sic ordinatus est dignus est lumine solis, ut mente surtus subjectus sit Creatori. Quisquis sic ordinatus est dignus est lumine solis, ut mente sursum erecta et desiderio in superna defixo, lumen summae veritatis contemplanti irradiet, et jam non per speculum in aenigmate , sed in seipsa ut est veritatem agnoscat et sapiat. Sed et illud non negli
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. ponentes lucẽ tenebras. ⁊ tenebras lucẽ. Post ħ aut̃ cũ ceꝑit int̃ lucem
⁊ tenebras diuiðe: ⁊ lucẽ diẽ. tenebras qͦq appellare noctẽ .i. cũ mala sua
u̾acit ꝑiudiciũ rõnis ĩpbare. & quȩ sc̾ bona ⁊ laudabilia lucis oꝑa elig̾e ceꝑit:
restã ut fiat in eo firmam̃tũ. ħ ẽ ut ĩ bono ꝓposito corroboret᷑. diuid̾e inter
aqͣs suꝑiores. ⁊ aqͣs inferiores .i. desidia carnis ⁊ sp̃s. ut mediꝰ ⁊ mediator duo
sadu̾satia nec ꝑ misci sinat. nec trãsponi. nec simł sit qđ diuidi debet. aut
suꝑͣ qđ subt̃. aut subt̃: qsͣ collocandũ ẽ. Nouissune seqt᷑ ĩ dispõnis ordine op̾
s̃ciẽ diei. ut cõg̃gent᷑ a q̃ quȩ sub cȩlo sunt ĩ locũ unũ. ne carnis defiđia fluxa
sint. ⁊ ultͣ metã se necitatis expandant. ut totꝰ hõ adstatũ nat̾e reuocãtur. et
scđ̃m ordinẽ rõnis dispositꝰ. in locũ unũ. oẽ desidium colligat. qͣtinꝰ ⁊ caro spũi.

Expanded text:
 tenebras lucem . Post haec autem cum coeperit inter lucem et tenebras dividere, et lucem diem, tenebras quoque appellare noctem, id est cum mala sua veraciter per judicium rationis improbare, et quae sunt bona et laudabilia lucis opera eligere coeperit, restat ut fiat in eo firmamentum, hoc est in bono proposito corroboretur: dividere inter aquas superiores et aquas inferiores, id est desideria carnis et spiritus, ut medius et mediator duo sibi adversantia nec permisceri sinat nec transponi; nec simul sit quod dividi debeat, aut supra quod subter, aut subter quod supra collocandum est. Novissime sequitur in dispositionis ordine opus tertiae diei, ut congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, ne carnis desideria fluxa sint, et ultra metam se necessitatis expandant, ut totus homo ad statum naturae revocatus, et secundum ordinem rationis dispositus, in locum unum omne desiderium c
Abbreviated transcription (Latin):
manifestaret diuinitatẽ: et ubiq lux lucẽ p̃cedit. Lux quȩ peco̾ores ad iusticiã
uluminat. illã lucẽ quȩ iustificatos adbĩtudinẽ illustrat. Cigo facta e lux
pꝰqua soł daritas maifestaretur. ⁊ dies erat. ⁊ tres dies erãt. qu lox erat ⁊ solũ
erat. Quarta die illux̃ sol. ⁊ illa dies clara erat. qr lum̃ ũil hũit. ⁊ tenebre ũ
erant ulle. Sic nulla aĩa m̾et᷑ lum̃ soł acciꝑe. ⁊ su̾me u̾itatis claritatẽ cotempla¬
ri nͥ tres dies isti ĩ ea p̃cedant. Prima qͥd̾ die fit lix. ⁊ diuudunt᷑ lirx ⁊ tenebre

Expanded text:
manifestaret divinitatem, et ubique lux lucem praecedit. Lux quae peccatores ad justitiam manifestaret divinitatem, et ubique lux lucem praecedit. Lux quae peccatores ad justitiam illuminat, illam lucem quae justificatos ad beatitudinem illustrat. Ergo facta est lux priusquam solis claritas manifestaretur; et dies erat: et tres dies erant quando lux erat et sol non erat. Quarta die illuxit sol, et illa dies clara erat; quia lumen verum habuit, et tenebrae non erant ullae. Sic nulla anima meretur lumen solis accipere et summae veritatis claritatem contemplari, nisi tres dies isti in ea praecedant. Prima quidem die fit lux, et dividuntur lux et tenebrae;
Abbreviated transcription (Latin):
siue agnoscat horrorẽ ⁊ t̾pitudinẽ confusionis suȩ. et explicet se atq coaptet. qa
illã rõabilẽ dispõnẽ. ⁊ ordinẽ u̾itatis. Postꝗͣ aut̃ ordinata fueruit oĩa eiꝰ. ⁊ scdm
ereplar rõnis form̃aq sap̃iȩ disposita. tc̃ statĩ ĩcipiet ei luc̾e sol iusticiȩ. qͥa sic in
repinissione dictũ ẽ. Bĩ mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Priꝰ ergo ĩ rõali illo
mundo corde human᷑i cat᷑ lux. ⁊ illuminat᷑ confusio. ut ĩ ordine redigat᷑. Post ħ
cũ fuerunt pͣificata ĩtiora eiꝰ: uenit lum̃ soł clar̃. ⁊ illustrat eã. Nõ enĩ digna ẽ
contẽplari lum̃ et̃nitatis. donec munda ⁊ purificata fuerit. Habens qͦdãmͦ et
ꝑ mati̾am spẽm ⁊ ꝑ iusticiã dispõnẽ. Sic lex p̃cessit grãm sermo sp̃m. sic p̃csor ioh̃s¬
xp̃m lux lucẽ. lucerna solẽ.⁊ ipse xp̃s humanitatẽ suã pͥꝰ demonstrauit. ut pꝰ

Expanded text:
 agnoscat horrorem et turpitudinem confusionis suae, et explicet se atque coaptet ad illam rationabilem dispositionem et ordinem veritatis. Postquam autem ordinata fuerint omnia ejus, et secundum exemplar rationis formamque sapientiae disposita, tunc statim incipiet ei lucere sol justitiae, quia sic in repromissione dictum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Prius ergo in rationali illo mundo cordis humani creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illustrat eam. Non enim digna est contemplari lumen aeternitatis, donec munda et purificata fuerit; habens quodammodo et per materiam speciem, et per justitiam dispositionem. Sic lex praecessit gratiam, sermo spiritum: sic pristus humanitatem suam prius demonstravit, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
ignũ ⁊̃ scientiȩ boni ⁊ mali ibi
fuisse narrat᷑. qͥ ñ simi lit̾ qͥdẽ ex natura
sua scientiã boni ⁊ mali hoi dare potu¬
it. quẽadmũ lignũ uitȩ uitã ĩ hoĩe cor¬
poralẽ ex natura sua ⁊ uͥtute s indita

Expanded text:
ignum etiam scientiae boni et mali ibi fuisse narratur, quod non similiter quidem ex natura sua scientiam boni et mali homini dare potuit, quemadmodum lignum vitae vitam in homine corporalem ex natura sua
Abbreviated transcription (Latin):
aut nocẽ hoĩ potuit. Quantũ autem
spectabat ad naturã ipsius. tale fuisse
c̃dit᷑ ut siue ed̃&. siue ñ ederet homo
fructũ eiꝰ: ñ led̾et᷑. Conuenient̃ autẽ
lignũ uite ex sua natã uͥtutẽ tribuit.
lignũ uͦ scientiȩ boni ⁊ mali uirtutis
tm̃ occasionẽ p̃stitit. quia bona ĩferio¬
ris uite ex natura sunt. bona uͦ suꝑiori
uite ex grã.
est ñ creatus.

Expanded text:
aut nocere homini potuit. Quantum autem spectabat ad naturam ipsius, tale fuisse creditur ut sive ederet sive non ederet homo fructum ejus, non laederetur. Convenienter autem lignum vitae ex sua natura virtutem tribuit; lignum vero scientiae boni et mali virtutis tantum occasionem praestitit, quia bona inferioris vitae ex natura sunt; bona vero superioris vitae ex gratia. est: non creatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbandã obedientiã hõis siue in obedi¬
enciã exꝑiendã parabat᷑. Erant enun
bona que nec dũ hõ ꝑ exꝑientiã cogno¬
⁊ mali ut ꝑ illud homo. uł obȩdien¬
do ad bona gustanda & cognoscen¬
da transiret: uł ñ obediendo ad ma¬
la scienda ⁊ ꝑcipienda ꝑtinger&. Sic
igit᷑ in loco isto siue boni. siue inali.
cognoscendi occasionẽ acciꝑe debuit.
ñ tñ ex natura ligni q̃ ħ homini ex
se dare ñ potuit. s qr ĩ eo uł obediendo
boni uł non obediendo mali ꝓ debita

Expanded text:
is, sive inobedientiam experiendam parabatur. Erant enim quaedam bona quae necdum homo per experientiam cognoet mali, ut per illud homo vel obediendo ad bona gustanda et cognoscenda transiret, vel non obediendo ad mala sentienda et percipienda pertingeret. Sic igitur in loco isto sive boni sive mali cognoscendi occasionem accipere debuit; non tamen ex natura ligni quae hoc homini ex se dare non potuit, sed quia in eo vel obediendo boni vel non obediendo mali pro debita
Abbreviated transcription (Latin):
in fronte ipsiꝰ lamin̾a aureã. inꝗͣ sculp¬
tũ erat nom̃ dm̃. Septẽ si p̾dicta enu¬
m̃es ĩstrum̃ta: pontificał ornatꝰ inue¬
nies. i. tunicã bissin̾ã. zonã cunicam r̃¬
aureã. qͥb si feminalia linea q̃ritu sa¬
cro circa renes pontificis strin gebant᷑.¬

Expanded text:
tram in fronte ipsius laminam auream, in qua scriptum erat nomen Dei. Septem si praedicta enumeres instrumenta pontificalis ornatus invenies scilicet tunicam byssinam, zonam, tunicam inauream, quibus si feminalia linea, quae ritu sacro circa renes pontificis stringebant
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ÷. ⁊ culpa malũ. Et ipsa culpa
uoluntatis malũ erat. qm̃ ex uolunta¬
te erat. ⁊ uoluntas erat. ⁊ mou̾i uolũ¬
tas a deo acceꝑat. nec id ad qd motus
uolu̾tatis erat. malũ erat. qm̃ aliqͥd
erat. ⁊ õe q aliqͥd erat. adõ erat ⁊ bonꝰ
erat.

Expanded text:
bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat, quoniam aliquid erat, et omne quod aliquid erat a Deo erat, et bonum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
facti erãt. ⁊ ñ añ qͥcꝗͣ fec̾ant. Ceꝑunt
aũ diuidi ab eo qd facti erãt: ut aliud
iã eẽnt. uł ꝓficientes supͣ illd̃ ut boni
eẽnt : uł sub illo deficientes : ut mali
illud boni ꝑ iꝰciciã. alii sub illo maliꝑ
culpã. ꝯuersio enĩ iꝰtos fec̾ ⁊⁊ auersio
ĩ iustos. Utͣq enĩ uolũtatis fuit. ⁊ uolu̾¬
tas utrĩq lib̾tatis. ⁊ ꝓpt̾ea m̾ito utͣq in

Expanded text:
nt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. Utraque enim voluntatis fuit, et voluntas ut
Abbreviated transcription (Latin):
qr accens os cereos defert̾. dũ legitur
eugłium. uł dum offert᷑ sacͥficium. Nõ
ut tenebras huiꝰ aeris illuminent.
s obħ ut sicut usibile lumen manibꝰ
gestant. ita oꝑa lucis ꝓrimis ostẽdãt.¬
⁊ more lucis errãtib uiã ĩ tenebris
palpantibꝰ ducatũ p̾beant. Hii cũ
ordinant᷑ pꝰ ꝗͣ edocti fuerint ab ep̃o
qͣlit̾ in officio suo ag̾e debeant. accipi¬
unt abarchidiacono ceroferarium .i.
candelabrum cũ cereo ut sciat̾ se ad
accendenda luminaria mancipari.
Accipunt ⁊ urceolũ uacuũ ad ĩfumn¬
dendum uinũ in calicẽ qͦ ꝯsecrandꝰ ÷
sanguis xͥ uͭ fit ꝯmemoratio saguinis
de ap̃i latẽ pfluentis .⁊ aq̃ iñ ꝑceden¬
tis. quȩ duo iõ in calice ꝯmiscentur.
qr aͥ sanguine sumus redempti: ⁊ aqua
baptismatis a peccatis abluti. hoc offi¬
cium se hr̃e dñs in eugłio testat᷑ dicẽs.

Expanded text:
gitur evangelium, vel dum offertur sacrificium. Non ut tenebras hujusmodi aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis, errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab archidiacono ceroferarium, id est candelabrum cum cereo, ut sciant se ad accedenda luminaria mancipari. Accipiunt et urceolum vacuum ad infundendum vinum in calicem, quo consecrandus est sanguisde Christi latere profluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo ideo in calice commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismatis a peccatis abluti. Hoc officium se habere Dominus in Evangelio testatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ unum ÷. ex his quib pͥncipa¬
lit̃ salꝰ ꝯstat. ⁊ int̾ oĩa singula¬
re. qr ex ipso oĩs scificatios.
Hlec enĩ hostia semel ꝓmundi salute
oblata omnib p̾cedentib ⁊ subse¬
quentib sacͣm̃tis uircutem dedit. ut
ex illa scĩficarent. ꝑ illa lib̾andos
ris ⁊ sanguinis xxpisti.:

Expanded text:
 in quibus principaliter salus constat, et inter omnia singulare, quia ex ipso omnis sanctificatio est. Haec enim hostia semel pro mundi salute oblata, omnibus praecedentibus et subsequentibus sacramentis virtutem dedit, ut ex illa sanctificarent et per illam salvandos ris et sanguinis sui
Abbreviated transcription (Latin):
brachium filii. & aliud brachiũ patͥs.
Aua uͥtꝰ filii. alia uͥtꝰ patͥs: cum ip¬
se filius ⁊ manꝰ ⁊ brachium. ⁊ uͥtꝰ
sit patͥs. Sic̃ idẽ ÷̃ qͥ homo manu
fac̃. & q̃ manus hominis fac̃.⁊ quod
homo brachio fac̃. & qͥ brachium
hominis fac̃. & qͥ hõ forcitudine fac̃.
& qd forcitudo hominis fac̃. sic idem
pat̾ fac̃ : ꝑfiliũ fac̃. Si essentia una
ẽ. si nat᷑a una. si forcitudo una. si uo¬
luntas una. qͦmͦ ñ ẽ una oꝑatio:
Dicis qr ħ pat̾ facit. & ego dico quia
filiꝰ : totũ pat̃. & totũ filius. Ipsum¬
facere patͥs ⁊ filii ⁊. Noli pensare
quasi duas actiones. unã maiorem.
& unã minorem. aut forte simil
pondis eqͣles duas. Unitas ibi ÷ nicħ
multiplices. Una ÷ actio duoꝵ. ĩmo
tͥum actio una. sic̃ dĩtas una. ⁊ in una
actione tres. ñ tres agentes sunt. s
unꝰ agens. sic̃ in dĩtate una tres. ñtres

Expanded text:
brachium Filii, et aliud brachium Patris, alia virtus Filii, et alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris. Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est una operatio? Dicis quia haec facit Pater. Ego dico: Filius, totum Pater facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum agens, sicut in deitate una, tres, non tres
Abbreviated transcription (Latin):
de mͥ aliqͥd q̃ fac̃ pat̾. Sitñ q̃rendum
q̃ fac̃ pat̾ exempli causa unũ aliquid.
enim dico. id facio qd̃ tu facis. qr forte
domũ ȩdifico. sic̃ tu edificas domũ. et
cũ alia sit domꝰtua ꝗͣ tu edificas: Alia
domꝰ mã ꝗͣ ego edifico. tñ idẽ me fac̾e̾
dico. q tu facis. qm̃ id qd facio ego scđm

Expanded text:
aliquid quod facit Pater si tamen quaerendum  tamen exempli causa unum aliquod eenim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, et alia domus mea quam ego aedifico; tamen idem me facere dico, quod tu facis, quoniam id
Abbreviated transcription (Latin):
esse patrẽ. quia filio accep̃ uxorem.
sa quippe u̾bi caro ÷.⁊ assumpsit illã
u̾bũ s: ⁊ pat̃ u̾bi similit̃ u̾bo suo uni¬
uit eã.⁊ oꝑati sunt duo unũ .⁊ fuit
in unũ oꝑatio una duorum. Propt̾ea

Expanded text:
esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. sa quippe Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum; et fuit in uno operatio ducrum una. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uniuisse & patrẽ. quia dum una utri¬
usq oꝑatio ostendit᷑. nec filiꝰ sine patre.
nec pat̾ sine filio oꝑatꝰ demonstrat᷑.
Si aut̃ s pat̃ carnem ĩduisset. ⁊ filiꝰ iͥ:
demonstraret᷑ ead̃ oꝑatio. qd ñ ad eũdẽ
utͥmq facta ꝓbaret᷑ relatio. Nunc aũ
assumptionẽ siue unionẽ carnis :⁊ pat̃
oꝑatꝰ ÷. quia carne induit filiũ:⁊ filiꝰ
oꝑatus ÷. qr carne induit semetipsum.
⁊ fuit una unio. ⁊ oꝑatio una. Propt̾ea
unio una. quia qd uintum ÷: um uni¬
tum ÷. Propterea oꝑatio una: qr quod
factũ ÷. in uno factum ÷. Tres oꝑabãt᷑.
uniꝰ erat : ꝗͣtũ ad illũ solũ factũ ÷. et
tͥum erat : qͣntũ abillis factũ ÷. Legit᷑
in libro iudicũ qr manuę uxorẽ accep̃
sason filio suo. nec tñ s uxorẽ accepit.
ut s uxorẽ accipiat. qͣsi ꝑ se solus h
fac̾e ñ possit. & nemo ÷ qui argum̃tet᷑
ut dicat. Si pat̾ filio uxorẽ accepit. gͦ
uxorẽ accepit pat̃.⁊ ꝯtendat uxoratum

Expanded text:
uniisse et Patrem; quia, dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. Si autem Pater carnem sibi induisset, et Filius sibi, demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utrinque facta probaretur relatio. Nunc autem assumptionem sive unionem carnis, et Pater operatus est, quia carne induit Filium; et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum, et fuit una unio, et operatio una. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est. Propterea operatio una; quia quod factum est, in uno factum est. Tres operabantur unius erat quantum ad illum solum factum est; et trium erat, quantum ab illis factum est. Legitur in libro Judicum , quod Manue uxorem accepit Samsoni filio suo, nec tamen uxorem accepit sut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat: si Pater Filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit Pater, et contendat uxoratum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitate humanitatẽ assumpsit.
qͦmͦ in ead diuinitate pat̾ id̾ cũ ipso
ñ fec̃. qͥ cũ ipso idẽ fuit : An forte cũ
dr̃ filiꝰ carnẽ assumpsit. exui occulte¬
relationis qua intelligit᷑ qr s unuuit.
s aliud intellig̾et᷑. Sieñĩ dic̾et᷑ pat̾ car¬
nen assumpsit. intellig̾et᷑ Similiter
S aliud. Aliud qͥppe ess Si patͥ caro
unita dicet᷑. ꝗͣ cũ filio unita dr̃: quia
sic̃ alius ⁊ in ꝑsona pat̾. ⁊ alius filius:
sĩc aliud dr̃. cũ filius incarnatꝰ dr̃:¬

Expanded text:
ivinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit, ex vi occultrelationis qua intelligitur, quia sibi univit; sed aliud intelligeretur? Si enim diceretur Pater carnem assumpsit, intelligeretur similiter sed aliud. Aliud quippe esset, si Patri caro unita diceretur quam cum Filio unita dicitur, quia sicut alius est in persona Pater, alius Filius, sic aliud dicitur cum Filius incarnatus d
Abbreviated transcription (Latin):
hõis. ut filios hominum filios dei
facẽt.⁊ ne filii nom̃ ad alterã tran¬
siret ꝑsonam. et essent ĩtnitate duo
enim pat̾ carnem assumpsisset idẽ
ipse.⁊ pat̃ ⁊ filius esset. Pat̃ filii:
qũe genuit exȩt̃nitate :⁊ filius matͥs
aqͣ genitꝰ esset ex tpr̃e. Si aũ sp̃s sc̃s
carne assumpsisset. duo filii in tͥnita¬
te essent. alt̃ filius patͥs sine matre.
alt̃ filiꝰ matͥs sine patre. Negͦ in com¬
municabile nom̃ diuidetur. filius
solꝰ carnẽ suscep̃. ut unꝰ ⁊ id esset.
& filius dĩ. ⁊ filiꝰ hominis. Filiꝰ dei
scđm diuinitatẽ genitꝰ a patre. filiꝰ

Expanded text:
hominis, ut filios hominum, filios Dei hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus carnem assumpsisset, duo Filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre, alter Filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, Filius solus carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius Dei, et filius hominis: Filius Dei secundum divinitatem ge
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s: quia ꝯueniens ñ erat. ut pater
cipium ab illo a quo mitteret᷑. Prop¬
terea gͦ pat̾ abalio mitti ñ ht̃. quia
abalio esse ñ ht̃. Missus ÷ aũ pͥmũ
mũ ille a malo lib̾auit. pꝰea iste ad
bona reuocaũ. Ille abstulit qͥ susti¬
nebamꝰ. iste reddidit q̃ ꝑdidamus.
Uenit filiꝰ nat᷑ał missus a patre: ut ad¬
optandos ĩ hereditatẽ uocaret. ⁊ ꝯsen¬
sũ suũ in gr̃a adoptionis ꝯꝓbaret
Neq enĩ sine ꝯsensu filii. a patre
alieni in hereditatẽ ducendi erant.
Misit gͦ pat̾ ꝓ filiis. uen̾ filiꝰ ꝓfr̃ibus:
quia in patre ⁊ filio pat̾nitatis ⁊ filia¬
tionis nom̃ ꝯstat. ut filii nom̃ adop
a quo erat. Ueñ sap̃ĩa ut hostis racio¬
ne uinc̾et᷑. & ut habitaculũ suũ ip¬
sa uendicaret: q malicia posside¬
bat. qͥ enim astutia uic̾at: iꝰtũ fuit
ut ñ fortitudine. s prudentia uin¬
ceret᷑. ut in eod̾ in qͦ se uictor erex̾at:¬
uictus st̾neret᷑. ⁊actꝰ ÷ filius dĩ filiꝰ

Expanded text:
s, quia conveniens non erat ut Pater cipium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum um ille a malo liberavit, postea iste ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus, quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut Filii nomen adopa quo erat. Venit sapientia, ut hostis ratione vinceretur, et ut habitaculum suum ipsa vindicaret, quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexeratvictus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ om̃e q̃ filius fac̃. faẽ ⁊ pat̃: gͦ si
filiꝰ carnẽ assumpsit. ⁊ pat̾ carnẽ as¬
sumpsit. qr filiꝰ sine patre carnẽ assu¬
mere ñ potuit. si nicħ sine patre fac̾e
potuit. S ħ pͥmo ꝯsid̾andũ ÷ quia cũ
rũ oꝑatione ĩtelligend̾ ÷ qͣ c̾at᷑am suã
ꝯdit ⁊ reg̾. ⁊ disponit ꝯditor ⁊ opifex
ds. in qua oꝑatione pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ sp̃s¬

Expanded text:
omne quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum est quod cum rum operatione intelligendum est, qua creaturam suam condit et regit et disponit conditor et opifex Deus. In qua o
Abbreviated transcription (Latin):
E UOTIS
uotũ non soluo. Tu
postulasti. ⁊ ego qđ
ñ spopondi soluere ñ¬
cogor. Modicũ int̾
frequentes occupati¬
ones furatus ociũ sũmatim ꝑstrinxi. si ñ
plene ꝑsecutus sũ qđ quesisti. Q ueris
de uotis utrũ pari tdebito ⁊ eadẽ necessi¬
tate astringant ꝓmissores suos. Si int̾ro¬
gationi tuȩ tantũ ⁊ ñ etiã ȩdificationi
responsũ dare uellem. breuit̃ respondẽ
potiussem. qr non unũ in uotis om̃ibus
debitũ constat. Uerũ qr te ñ questionẽ

Expanded text:
e votis, votum non solvo; tu postulasti, et ego quidem quod spopondi solvere cogor. Modicum inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissores suos; si interrogationi tuae tantum et non etiam aedificationi, responsum dare vellem, breviter respondere potuissem, quod non unum in votis omnibus debitum constat. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
nõ gͥ mundi hõie ꝓudentia di¬
uina ĩ loco deliciarũ qͣsi ĩ parte po¬
ciori ꝯstituto. ⁊ ad ꝯseruanda bona q̃
habebat ead dĩ ꝓuidentia rationi hu¬
mane adiuncta munito. Atq ad illa
bona quȩ habiturꝰ erat querenda ⁊ op¬
tinenda p̃cepto obedientiȩ eũ grã oooꝑan¬
te ĩstructo. uidit diabolus ⁊ ĩuidit.¬

Expanded text:
igitur mundi homine providentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante i
Abbreviated transcription (Latin):
lo omia cãre: poss& ⁊̃ si uellet c̾ata
ĩ nichilũ redig̾ẽ. Post senariũ oꝑibus
deputatũ. septenarius seqͥt᷑. cui ñ opꝰ
s quies debet᷑. ħ oꝑa iccireo distinximꝰ
ꝓpt̃ eos qͥ mirari solẽt. uł potiꝰ dubita¬
re. qͦmͦ de costa uiri mulier facta sit.
& qͦmͦ de mico pat̾no semine tã nũosa
ꝓles ex cresc̾e possit.

Expanded text:
lo omnia creare, posset etiam si vellet, creata in nihilum redigere. Post senarium operibus deputatum septenarius sequitur, cui non opus sed quies debetur. Haec opera idcirco distinximus propter eos qui mirari solent, imo potius dubitare quomodo de costa viri mulier fit, et quomodo de modico paterno semine tam numerosa proles excrescere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
sãguinẽ eum aqͣ de latẽ fundẽdo sa¬
cram̃ta nunstͣuit. Porro qd̾ de costa
uiri mulieris corpꝰ factũ dicit᷑. ita
ĩtelligendũ ÷ ut de sola ipsius coste
sub̾a sine om̃i ex tͥnseco additam̃to
ꝑ diuinã potentiã ĩ semetipsa multi¬
plicata: id̾ corpꝰ factũ c̾datur. eo sa
tis quinq s̃ hõiũ milia satiata.

Expanded text:
sanguinem cum aqua de latere suo fundendo sasanguinem cum aqua de latere suo fundendo sacramenta ministravit. Porro quod de costa viri mulieris corpus factum dicitur ita intelligendum est, ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata idem corpus factum credatur, eo santis quinque sunt hominum millia satiata.