comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores intenderunt arcum. parauerunt sagit¬
tassuas inpharetra utsagittent iobscura lima
rectos corde. Et sermonem abipsis. conuertat
truxerunt. Ethoc dicat. non contra istos solos.
sed contra omnes hereticos. Oms enim quantũ
inipsis est destruxerunt laudem. quam exore
infantiũ & lactantiũ. ꝑfecit ds̃. dum questionib
uanis & scrupulosis. exagitent paruulos &nu¬
triri fidei lacte nonsinunt. Quasi ergo dictũ
sit. huic animȩ. Quare tibi isti dicunt. trans¬
migra inmontem sicut passer: Quare dete
peccatoribus terrent. qui intenderunt arcum.
ad sagittandum inobscura lima rectos corde.
Respondit. Ideo utique meterrent: qm̃ quȩ
perfecisti destrurerunt. Ubi: Nisi incoN¬
uenticulis suis. ubi paruulos & interioris
lucis ignaros non lacte nutriunt seduenenis
necant:
Iustus autem quid fecit.

Expanded text:
peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde: et sermonem ab ipsis convertat ecisti destruxerunt. Et hoc dicat, non contra istos solos, sed contra omnes haereticos. Omnes enim quantum in ipsis est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid fecit
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt tenere eũ. quid persingulos dies in
parte ura tenesciente commit titur. imperatoꝵ
constitutione frustra obitientẽ catholicis. cum
mnuris castris priuati fustes ignes que sic sae¬
uiant. Ecce quo lapsi sunt. qui cumuiderent.
incatholica peccatores non potuerunt dicere.
indño confido. & spem suam in homine posue¬
runt. Qued omino dicerent. sinon aut ipsi
aut ipsi tales essent. quales illos putabant.
aquibus sacrilega suꝑbia separari se uelle

Expanded text:
nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non aut ipsi, aut et ipsi tales essent, quales illos putabant, a quibus sacrilega superbia separari se velle
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mali segregentur abonis. Isti autem quid
respondent: Si alicui eorum dicat ille quem
baptizant. quomodo meiubes praesumere: Nam
si&dantis & accipientis ẽ. meritũ. sit dantis dĩ.
& accipientis conscientiae meae. Haec enĩ duo
non mihi incerta sunt. bonitas illius & fides mea.
Quidte interponis. dequo certum scire nihil possũ.
unde confido. Sinihil mali ista nocte fecisti.
postremo suuis uteredam tibi. num quid possum
amplius quam dete credere: Unde ergo confido
incis. quibus aberi commnunicasti. & hodie
cominunicas. & cras communicabis. utrum uel
isto triduo nihil mali commiserint. Quod si
necte nec me polluit quod nescimꝰ quae causi
est utrebaptizes cos. qui tempora traditionis
& macharianȩ iuidiae non nouerunt: Quae
causa est. ut xp̃ianos demesopotamia uenientes.
quicetiliani & donati nec nomen audierunt
rebaptieare audeas. & neges esse xpĩanos:
Si autem illos polluunt aliena peccata. quae

Expanded text:
ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae
Abbreviated transcription (Latin):
spem suam in homine ponere: cuius coruidere
non possunt. Et maledictus omĩs. qui spem suam
in homine ponit. Quid enim dicere. ego quod
do scm̃ est. nisi spem tuam inme ponẽ: Quid
sinon est sc̃ĩ: Aut ostende cortuum. Quod sinoꝵ
potesi. ubi uidebo quod sc̃ĩ es: An forte dicis
quod seriptum est. exoperibus corum cognoscetis
eos: Uideo plane mira opera. cotidianas uolentias
circumcellionum. sub episcopis. & presbiteris
ducibus circum quaque uolitare. & terribiles fus¬
tes israhelis uocare. quae homines quinune ui¬
uunt cotidie uident & sentiunt. Mace̾riana
uero tempora dequibus inuidiam faciunt. &
plurimum uiderunt. & nemo nunc uid&.
Etquis quis ea uid& catholicus. potuit dicere sidĩ
seruus esse uell&. indno confido. Quod & nunc
dicit. cummulta quae non uult in aeccła uid&.
quise intra illa retia. plena piscibus bonis & malis
nature adhuc sentit. donec ad finem maris ueniat᷑.

Expanded text:
spem suam in homine ponere, cujus cor videre spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere, Ego quod de sanctum est; nisi, Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum sub episcopis et presbyteris ducibus circumquaque volitare, et terribiles fustes Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur,
Abbreviated transcription (Latin):
multos contin& conantur arguere. quid ad
eum pertin& qui uere dicit. in dnĩo confido.
Qua uoce se quisq & frumentũ esse ostendit.
& usque aduentilationis tempus paleas tole
ant qui confidunt in homine. & departe ho¬
minis sẽ esse negare non possunt. percuius
canos iurant. Etcum insermone abeis quae¬
ritur cuius communionis sint. nisi departe
illius se esse dicant. non possunt agnosci.
Dic quid isti faciunt. cum illis commemoraitur
tam innumerabilia & cotidiana peccata &
scelera corum. quibus plena est illa societas.
Num quid possunt dicere in hnõ confido.
quomodo dicitis anime meae: trans migra
inmontes sicut passer. Non enĩ confidunt
indñõ. qui tunc esse dicunt scã sacramenta.
siper scõs homines dentur. Itaque cũ abeis
quaeritur qui sint scĩ: erubescunt dicere nos
sumus. Qui etiam sulli non erubescunt hoc
dicere. hiqui audiunt. ꝑipsis erubescunt.
Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta.

Expanded text:
multos continet, conantur arguere; quid ad multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, quibus plena est illa societas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
caedibus & tanta effusione sangiunis. tam¬
quã illa adeffectũ & obscuritionẽ quã cruen¬
tam faciem luna uidetur ostendere: Anomine
xpiano deterrebantur infirmi. in quo terrore
uerba dolosa. & sacrilega iaculabantur pecca¬
tores. utetiam rectos corde ꝑuerterent. Potest¬
& dehis peccatorib intellegi. quos aeccła con¬
tin&. quod tunc inuenta occasione huius
lunae obscure multa commiserint. quae
nobis obppria nunc obiciuntur ab hereticis.
cum eorum auctores ea fecisse dicantur
Sed quomodo se habeat quod in obscura luna
faccum est. nunc catholico nomuine toto orbe
diffuso. atque caelebrato. quiꝰ mihi est incognitis
perturban: Indno enum confido. nec audio
dicentes anime meae trans migra in montes
sicut passer. qni ecce peccatores intenderunt
arcum utsagittent in obscura luna rectos
corde. Aut si &nunc illis luna uidetur obs-¬
cura. quia incerto uolunt efficere quaesit catho.¬
lica. & eam peccatis camalium hominum quos

Expanded text:
caedibus et tanta effusione sanguinis, tancaedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ual&. satis est lunã popularibus oculis in¬
tueri. & non quaerere obscuras causas. sed
cum hominibus & incrementa cius & com¬
plementa. & detrimenta sentire. Quaesiꝓptea
deficit utrenouetur etiam ipsa imperitȩ mul¬
titudini demonstrat aeccłae figuram. inqua
creditur resurrectio mortuorũ. Deide quae¬
rendum est qui in hoc psalmo accipiatur
obscura lima. inqua peccatores sagitta repara¬
uerunt rectos corde. Nonenĩ uno modo
dici. obscura lima potest. Nam & cum finit᷑
menstrius cursibus. & cum eius fulgor nubilo
interpolatur. & cumplena deficit dici potest
obscura lua. Potest ergo & deꝑsecutoribus
martirum intellegi. quod sagittare uoluerint
in obscura luna rectos corde: siue adhuc in
aeccłae nouitate. quia nondum terris maior
effulserat. & gentilium suꝑ stitionũ tenebras
uicerat. Siue linguis blasphemorũ & xpĩanoꝵ
nomen male diffamantium. quasi nebulis
cũ terra obtegeretur. uideri ꝑspicu a luna
non poterat. id est aeccła. siue ipsoꝵ martirũ

Expanded text:
alet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi sumus.
in hoc corpore numeremur : & nos non celem
miscđam dñi. Recede apeccatis: donabit
peccata. Uis audire ueritatem dñi: Tene
iustitiam: coronetur iustitia. Modo enim
miscđa tibi predicatur: postea ueritas exhi¬
betur. Non enim sic est ds̃ misericors ut in¬
iustussit: nec sic iustus est ut misericors non
priora omĩa. Male uixisti usque in hodiernũ
miscđam non celabis. Si haec est miscda.
quae ueritas: congregabuntur ante eum om̃s
gentes. & diuid& eos. sicut pastor diuidit
oues abaedis. Oues pon& ad dexteram: haedos
ad sinistram. Ouibus quid: Uenite bene¬
dicti patris mei. percipite regnum quod
uobis paratum est. haedis quid. Ite inignẽ
aeternum. Ibi penitentiae locus non est:
quia miscłam dĩ contempsisti. ueritatem
senties. Siautẽ non contempsisti miscdam:
ueritate gaudebis.

Expanded text:
Ibi simus, in hoc corpore numeremur et nos, non celemmisericordiam Domini? Recede a peccatis, donabit peccata. Vis audire veritatem Domini? Tene justitiam, coronabitur justitia. Modo enim misericordia tibi praedicatur, postea veritas exhibebitur. Non enim sic est Deus misericors, ut injustus sit; nec sic justus, ut misericors non priora omnia: male vixisti usque in hodiernum misericordiam non celabis. Si haec est misericordia: quae veritas? Congregabuntur ante eum omnes gentes, et dividet eas sicut pastor dividit oves ab hoedis; oves ponet ad dexteram, hoedos ad sinistram. Ovibus quid? Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est. Hoedis quid? Ite in ignem aeternum . Ibi poenitentiae locus non est. Quia misericordiam Dei contempsisti, veritatem senties: si autem non contempsisti misericordiam, veritate gaudebis.
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus animã meam. Nec conclusistime iii
manus inimici. statiusti in loco spatioso pedes meos.
Gratulatio est liberati hominis a tribulatione. libera¬
torũ menbrorũ xp̃i ab ad flictione & insidus. Et
rursus dicit

Expanded text:
tatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, statuisti in loco spatioso pedes meos: gratulatio est liberati hominis a tribulatione, liberatorum membrorum Christi ab afflictione et insidiis. Et rursus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Securierimus.
& securi cantabimus. & securi psallem. cũ contem¬
plabimur delectationem dnĩ. & protegemur tem¬
plum eius. In illa in corruptione. quando ab sorbe¬
bitur mors inuictoriã. Modo quid. quia iam
dicta sunt gaudia illa. quae babebimus cũ acce¬
perimus unã illã petitionẽ.: Modo quid
Earaudi dnẽ uocẽ meã. Gemanius modo. oremus modo.
Gemitus non est uisi miserorũ. oratio non est nisi iN¬
digentiũ. Trinsi& oratio. succed& laudatio. Tran¬
s&c fletus. succed& gaudiũ. Interim modo. quando
indiebus malorũ nr̃orũ sumus. noncess& oratio nrã
addiũ. a quo unam illã petamus. & abipsa petitione
non desinamus. donec adcã illo donante acperducen.
te ꝑueniamus
Exaudi dnẽ uocẽ meã quacla¬
maui ad te miserere iei & exaudime.

Expanded text:
securi erimus, et securi cantabimus, et securi psallemus, cum contemplabimur delectationem Domini, et protegemur templum ejus, in illa incorruptione, quando absorbebitur mors in victoriam . Modo quid? Quia jam dicta sunt gaudia illa, quae habebimus, cum acceperimus illam unam petitionem. Modo quid? Exaudi, Domine, vocem meam: gemamus modo, oremus modo. Gemitus non est nisi miserorum, oratio non est nisi indigentium. Transiet oratio, succedet laudatio; transiet fletus, succedet gaudium. Interim modo, quando in diebus malorum nostrorum sumus, non cesset oratio nostra ad Deum, a quo unam illam petamus; et ab ipsa petitione non desinamus, donec ad eam illo donante ac perducente perveniamus. Exaudi, Domine, vocem meam, qua clamavi ad te; miserere mei, et exaudi me
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit enim diis qui sunt eius: xp̃ianos tunen¬
tes. xp̃ianos fideles xp̃ianos precepta ser¬
uantes. dĩ uias ambulantes. apeccatis abs¬
tinentes. Si crediderint confitentes: ipsi
adnumerum pertinent. Sed num quid
soli sunt: Sunt & supernumerum. Nam
& si modo pauci ad sunt. pauei in conpara¬
tione multitudinis malorum frequentiarũ.
quantis turbis inplentur eccłae. stipantur
parietes. pressuris se urgent. prope se suf¬
focant multitudine: Rursus abeis ipsis si
munus est curritur acdamfitheatrum. Isti
super numerum sunt: sedadeos istadicimꝰ
utin numerosint. quia non ad sunt. non au¬
diunt a nob̾. sed cum exieritis audient auob̾.
Annuntiaui inquit & loquutus sum. Xp̃e
dicit. annuntiauit ipsẽ excapite nr̃o. ipse
annuntiauit exmembris suis: ipse misit
annuntiatores. ipse misit apłos. in omnẽ
terram exiuit sonus eorum. & in fines orbis
terrȩ uerba eorum. Quanti fideles agglo¬
merantur. quantȩ turbȩ̾ concurrunt.
Multi uere conuersi. multi falso conuersi:

Expanded text:
qui sunt ejus , christianos timentes, christianos fideles, christianos praecepta servantes, Dei vias ambulantes, a peccatis abstinentes, si ceciderint confitentes: ipsi ad numerum pertinent. Sed numquid soli sunt? Sunt et super numerum. Nam etsi modo pauci sunt, pauci in comparatione multitudinis majorum frequentiarum: quantis turbis implentur ecclesiae, stipantur parietes, pressuris se urgent, prope se suffocant multitudine. Rursus ab eis ipsis, si munus est, curritur ad amphitheatrum: isti super numerum sunt. Sed ideo ista dicimus, ut in numero sint: quia non adsunt, non audiunt a nobis; sed cum exieritis, audiant a vobis. Annuntiavi, inquit, et locutus sum. Christus dicit: annuntiavit ipse ex capite nostro, ipse annuntiavit ex membris suis, ipse misit annuntiatores, ipse misit Apostolos: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quanti fideles agglomerantur, quantae turbae concurrunt, multi vere conversi, multi falso conversi;
Abbreviated transcription (Latin):
facilius ate tristis recedit sicut ille diues ad ño
quam facit quod dictum est. Unde nisi quia¬
liber ille dulcis est inore. & muentre amarus:
Dedisti nescio. quid auri & argenti: uentũ est
adbunc articulum. utnisi perdas forte aliqđ
peccatũ committas. Iiniuriã forte ingt̾ras
eccłae: blasphemare cogaris. Positus itaq
mangustuis: aut dampno pecuniae aut
dãpno iustitiae. dicitur tibi. Perde potius
petuniam: neperdas iustitiam. Tu autem
cui nondulcis est more iustitia. sed ad huc
in illis membris infirmus es: quales inuentre
deputat eccła. contristatus eligis aliquando
amittere aliquid deiustitia. quã uel nummũ
depecunia: & percutis te dampno grauiori.
imples sacellum tuũ. exinaniens cortuũ.
Fortasis ergo deillis dixerit. haesit interra
tenter nr̃¬

Expanded text:
facilius a te tristis recedit, sicut ille dives a Domino , facilius a te tristis recedit, sicut ille dives a Domino , quam facit quod dictum est. Quare liber ille dulcis est in ore, et in ventre amarus? Dedisti nescio quid auri et argenti; ventum est ad hunc articulum, ut nisi perdas, forte aliquod peccatum committas, injuriam forte ingeras Ecclesiae, blasphemare cogaris: posito itaque in angustiis, aut damno pecuniae, aut damno justitiae, dicitur tibi, Perde potius pecuniam, ne perdas justitiam: tu autem cui non dulcis est in ore justitia, sed adhuc in illis membris infirmus es, quales in ventre deputat Ecclesia, contristatus eligis aliquando amittere aliquid de justitia, quam vel nummum de pecunia; et percutis te damno graviore, implens saccellum tuum, et exinaniens cor tuum. Fortassis ergo de illis dixerit, Haesit in terra venter n
Abbreviated transcription (Latin):
haesit anima mea postte: & mihi autem
adherere dõ bonum est. Tunc autem
adheres dõ: quando consentis dõ. Non
sine causa dictũ est deuentre isto:. quod¬
haesit interra: nisi quia illi significantur
qui persecutionem non tolerantes: con¬
senserunt iniquis. Sic enim haeserunt
in terra. Sed quare dicti sunt uenter. nisi
quia carnales sunt: Vt os eccłae inscĩs
sit: inspiritalibussit. uenter eccłae in car¬
nalibussit. Itaq os eccłae emin&: uenter
absconditus est tamquã mollior & infir¬
mior. hoc significat quodam loco scrip¬
tura. ubi quiddã dicit se accepisse sibrũ
est hec nisi quia praecepta sunma
quae capiunt spiritales non capiuint carnales
Et dequibus gauident spiritales contristantur car¬
nales. Liber iste fr̃s qui hab&: Uende omũ
quae habes: & da pauperibus. Quam dulcis¬
est in ore eccłae: ab omnibus spiritalibus fac¬
tũ est. Atuero carnali eui cũq. dixeris fachoc:

Expanded text:
haesit anima mea post te ; et, Mihi haesit anima mea post te ; et, Mihi adhaerere Deo bonum est : tunc autem adhaeres Deo, quando consentis Deo: non sine causa dictum est, de ventre isto quod adhaesit in terra, nisi quia illi significantur, qui persecutionem non tolerantes, consenserunt iniquis: sic enim haeserunt in terra. Sed quare dicti sunt venter, nisi quia carnales sunt: ut os Ecclesiae in sanctis sit, in spiritualibus sit; venter Ecclesiae in carnalibus sit? Itaque os Ecclesiae eminet; venter absconditus est, tanquam mollior et infirmior. Hoc significat quodam loco Scriptura, ubi quidam dicit se accepisse librum;est hoc, nisi quia praecepta summa quae capiunt spirituales, non capiunt carnales; et de quibus gaudent spirituales, contristantur carnales? Liber iste, fratres, quid habet? Vende omnia quae habes, et da pauperibus. Quam dulcis in ore Ecclesiae! Ab omnibus spiritualibus factum est. At vero carnali cuicumque dixeris, Fac hoc;
Abbreviated transcription (Latin):
Poenam nimiae
humilationis: mihi uidetur expressisse. Quia
quisq quando se prosternit: haer& inters.¬
ra uenter eius. Quisquis enim ita humiliatur
ut genua figat: ad huc. hab& quod humiliet᷑.
Quisquis autem sic humiliatur uthȩreat in¬
terra uenter eius. ultra quod humilietur non ha¬
b&. Sienim ultra uoluerit: iamnon erit hu¬
miliare sedobruere. Hoc ergo forsitan dixe¬
runt : nimiũ humiliati sumus in hoc puluere
ultra quo humiliemur. non habemus. Iam¬
si peruenit usq ad sumnũ humiliatio: ue¬
niãt & miseratio. An forte fr̃s eos plangit
aeccła uoce ista: quibus illi qui persequebant᷑
persuaserunt impietatẽ ut illi qui perdura¬
runt hoc dicant. humiliata est inpuluere
anima nr̃a : Idest intermanus pulueris huiꝰ
caremus. & dares auxiliũ detribulatione.
Uenter autem noster haesit interra: id est con¬
sensit impietatĩ pulueris huius uenter nr̃
hoc est enim dictũ haesit. Si enim eum
diligis & ardes caritate. recte dicis dõ. ad¬

Expanded text:
Poenam nimiae humiliationis mihi videtur expressisse, qua quisque quando se prosternit, haeret in terra venter ejus. Quisquis enim ita humut genua figat, adhuc habet quo amplius humilietur. Quisquis sic humiliatur, ut haereat venejus in terra, ultra quo humilietur, non habet. Si enim ultra voluerit, jam non erit humiliare, sed obruere. Hoc ergo forsitan dixerit: Nimium humiliati sumus in hoc pulvere, ultra quo humiliemur non habemus: jam pervenit usque ad summum humiliatio, veniat et miseratio. 25. An forte, fratres, eos plangit Ecclesia voce ista. quibus illi qui persequebantur persuaserunt impietatem: ut illi qui perdurarunt hoc dicant, Humiliata est in pulvere anima nostra? Id est, inter manus pulveris hujus, caremus, ut dares auxilium de tribulatione: venter autem noster haesit in terra, id est, consensit impietati pulveris hujus venter noster; hoc est enim dictum, Haesit. Si enim cum diligis et ardes charitate, recte dicis Deo, Ad
Abbreviated transcription (Latin):
pauperẽ diues ille suꝑbus & sterilis. in medus
sius tormentis uidit longe requiescentem.
In illa requie positus certe securus expectas
diem udicii: quando recipias & corpus.
quando immuteris ut angło aequeris.
Ergo quantũ est quod festinamus & dicimus
quando erit. tardum erit: hoc dicturi
filii nr̃i & hoc dicturi nepotes nr̃i. Etcũ singu¬
li quique sibi succedentes haec dicturi sunt:
sic transit quod ad huc pusillũ futurũ est:
quẽ ad modũ transut totũ qđ iam preteritũ
est. Oinfirme. adhuc pus illũ & non erit
peccator
& queres locum eius & non

Expanded text:
pauperem, dives ille superbus et sterilis in mediis pauperem, dives ille superbus et sterilis in mediis suis tormentis vidit a longe requiescentem . In illa requie positus, certe securus exspectas judici diem, quando recipias et corpus, quando immuteris, ut angelo aequeris. Ergo quantum est quod festinamus, et dicimus: Quando erit? Tardum erit? Hoc dicturi filii nostri, et hoc dicturi nepotes nostri: et cum singuli quique sibi succedentes haec dicturi sunt, sic transit quod adhuc pusillum futurum est, quemadmodum transiit totum quod jam praeteritum est. O infirme! Adhuc pusillum, et non erit peccator. 11. Et quaeres locum ejus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
erit Fecole annos abadam usque inhodie̾r¬
num diem. curre scripturas. eripe neadam
ille deparadyso lapsus est. Tot scła emensa
euoluta sunt. ubi sunt prac̾terita tempora.
Sic pauca quae restant. utique transibunt.
Si toto illo tempore uiueres ex quo adam depa¬
radyso dimissus est usque inhodiernũ diem:
certe uideres uitam tuã non fuisse diuturnã.
quae sic auolass&. Vnius autem cuiusque
Hihominis uita quanta est:Adde quantos lib&
annos. duc longissimam senectutẽ. quid est.
Nonne aura est matutina: Ergo longe sit
dies iuditii quando erit retributio iniustorũ
& iustorũ : tuus certe ultimus dies longe
abesse non potest. adhunc teprepara. Qua¬
lis enĩ exieris abhae uita: talis redderis illi uitae.
Post utam istam paruã nondũ eris ubi erunt
scĩ quibus dicitur uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnũ quod uob̃ paratũ est abinitio
mundi. Nondum ibieris quis nescit: Sed
iam poteris ibi esse ubi illũ quondã ulcerosũ

Expanded text:
 Recole annos ab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scripturas: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae restant, utique transibunt. Si toto illo tempore viveres, ex quo Adam de paradiso dimissus est usque in hodiernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius autem cujusque hominis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest. Ad hunc te praepara. Qualis enim exieris de hac vita, talis redderis illi vitae. Post vitam istam parvam nondum eris ubi erunt sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Nondum ibi eris, quis nescit? Sed jam poteris ibi esse, ubi illum quondam ulcerosum
Abbreviated transcription (Latin):
dnis. Sed in quolib& dicat hoc dñs: id eo
dicit quia peccatori non ꝓdest. quando legẽ
dĩ loquitur. Numquid & auditoribus non
ꝓdest: Utrumque genus habemus ineccła
dũo dicente. & bonorũ & malorũ. Boni
cum praedicant quiddicunt: Imitatores
mei estote. sicut & ego xp̃i. Debonis quid
dicetur: Sed forma estote fidelium. Hoc
nosse laboramus: quid autẽ simus ille no

Expanded text:
Dominus; sed in quemlibet dicat hoc Dominus, ideo Dominus; sed in quemlibet dicat hoc Dominus, ideo dicit, quia peccatori non prodest quando legem Dei loquitur. Numquid et auditoribus non prodest? Utrumque genus nos habemus in Ecclesia, Domino dicente, et bonorum et malorum. Boni enim cum praedicant, quid dicunt? Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . De bonis quid dicitur? Sed forma esto fidelium . Hoc nos esse elaboramus: quid autem simus, ille no
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s nr̃i sunt: qui & nouerunt quia baptizati
sumus & nob̃cum baptirati sunt. Facile
est ergo hoc nosse. siquis fratrũ est inde
sollicitus. Istis autem satis facturi sumus:
& demonstraturi aliquid detestimonio
ecclae eui non communicant. Merito
nonnos norunt trans mare baptitatos in
xp̃o quia transmare non habent xp̃m. Ille
enim xp̃m & transmare hab&: quia & trans
mare cominunionẽ uniuerse eccłae ten&.
Q uomodo poterit cognoscere ubi sim ego
baptiratus: Communio ipsius uix transit
mare. Cerumtamen frsmei quid eis dicam:
recedimus. Tuqui uento temptationis foras
uolasti quides: Triticum non tollit uentus
exarea. Exeo ergo ubies: agnosce quid es.
Sequitur. Sedtu inquit: quises qui contra
nos dicas tanta: Quicũque quod dicitur
adtende: non aquo dicitur. Sed peccatori
meũ perostuum: Dicat hoc dñs peccatori:
forte est genus peccatorũ cui hoc recte dicat

Expanded text:
fratres nostri sunt, qui et norunt quia baptizati fratres nostri sunt, qui et norunt quia baptizati sumus, et nobiscum baptizati sunt. Facile est ergo hoc nosse, si quis fratrum est inde sollicitus. Istis autem satisfacturi sumus, et demonstraturi aliquid de testimonio Ecclesiae, cui non communicant? Merito non nos norunt trans mare baptizatos in Christo, quia et trans mare non habent Christum. Ille enim Christum et trans mare habet, qui et trans mare communionem universae Ecclesiae tenet. Quomodo potest cognoscere ubi sim ego baptizatus, cum communio ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis dicam? recedimus. Tu qui vento tentationis foras volasti, quid es? Triticum non tollit ventus ex area. Ex eo ergo ubi es, agnosce quid es. 20. Sed tu, inquit, quis es qui contra nos dicis tanta? Quicumque sim, quod dicitur attende, non a quo dicitur. Sed peccatori,meum per os tuum ? Dicat Dominus hoc peccatori: forte est genus peccatorum cui hoc recte dicat
Abbreviated transcription (Latin):
modo repraehendunt. nonnorunt. Sunt
quae adhuc in me repraehendant: sed
tamen multũ est ad illos ut haec nouerint.
Multũ enĩ ago incogitationibus meis pugnans
aduersus malas suggestiones meas: & habens
conflictionẽ duiturnã & ꝓpe continuam
ium cumtemptationibus inimici subuer¬
tere me uolentis. gemo apud dm̃ ininfir¬
mitate mea. & nouit quid parturit cormeũ
ille quinouit partũ meũ. Mihi autẽ mini¬
mũ est ut auob̾ diiudicer aut abhumano die
ait apłs: sedneque ego meipsum diuidico
Melius enĩ ego noui quam illi: sed melius ds̃
quã ego. Non ergo uob̃ insultent denob̾:
non faciat xp̃c. Dicunt enim. Quisunt &¬
unde sunt: Malos hic illos nouimus. ubi
baptiratisunt. Sinos bene nouerunt: sci¬
unt quia & nauigauimus aliquando. sciunt
quia &peregrinati sumus. sciunt quia alii
imus. & alii redimus. Non hic baptirati
sumus: sed ubi baptirati sumus. ecclesia est
nota uniuerso orbi terrarum. Et multi

Expanded text:
modo reprehendunt, non norunt. Sunt modo reprehendunt, non norunt. Sunt quae adhuc in me reprehendant: sed tamen multum est ad illos ut haec noverint. Multa ago in cogitationibus meis, pugnans adversus malas suggestiones meas, et habens conflictationem diuturnam, et prope continuam cum tentationibus inimici subvertere me volentis. Gemo ad Deum in infirmitate mea; et novit quid parturit cor meum, ille qui novit partum meum. Mihi autem minimum est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die, ait Apostolus; sed neque ego meipsum judico : melius enim me ego novi quam illi, sed melius Deus quam ego. Non ergo vobis insultent de nobis, non faciat Christus. Dicunt enim, Et qui sunt? et unde sunt? malos hic illos novimus, ubi baptizati sunt? Si nos bene noverunt, sciunt quia et navigavimus aliquando; sciunt quia et peregrinati sumus; sciunt quia alii ivimus, et alii redivimus. Non hic baptizati sumus: sed ubi baptizati sumus, Ecclesia est nota universo orbi terrarum. Et multi
Abbreviated transcription (Latin):
& adomne opus bonum reꝓbi. Inerrore per¬
uerso desipientes. & insanientes fuimus. non
negamus. Et quantũ praeteritũ nrm̃ non
negamus: tantomagis dm̃ qui nob̵ ignouit
laudamus. Quid ergo heretice dimittes
causam. & ibis ad hominẽ: Quid enĩ egosũ
quid sum: Numquid catholica egosum.
N ũquid hereditas xp̃i diffusa pergentes egosũ:
Sufficit mihi utineasim. Uituperas mala
mea praeterita. quid magnum facis: Securior
sum ego inmala mea quam tu. Quodtu uitu¬
perasti: ego dammaui. Utinam uelles
imitari : ut error tuus fier& aliquando prae¬
teritus. Ista sunt mala praeterita: quae
nouerant maxime inista ciuitate. hicenim
male uixinus quod ego confiteor: & quantũ
gaudeo degrã dĩ tantum demeis praeteritis¬
timeo. Q uid dicam: Delebo dolorem
si adhuc sic essem. Sed quiddicam: Gau¬
deo. nec hoc possum dicere. utinã enimm
nuiquã fuissem. Quicquid tamen fui:
in nomine xp̃i praeteritũ est. Qđ autem

Expanded text:
et ad omne opus bonum reprobi . In errore peret ad omne opus bonum reprobi . In errore perverso desipientes et insanientes fuimus, non negamus; et quantum praeteritum nostrum non negamus, tanto magis Deum qui nobis ignovit, laudamus. Quid ergo, haeretice, dimittis causam, et is ad hominem? Quid enim ego sum? quid sum? Numquid Catholica ego sum? numquid haereditas Christi diffusa per gentes ego sum? Sufficit mihi ut in ea sim. Vituperas mala mea praeterita, quid magnum facis? Severior sum ego in mala mea quam tu: quod tu vituperasti, ego damnavi. Utinam velles imitari, ut et error tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala praeterita, quae noverunt, maxime in ista civitate. Hic enim male viximus, quod ego confiteor: et quantum gaudeo de gratia Dei, tantum de meis praeteritis, quid dicam? Doleo? Dolerem, si adhuc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? Nec hoc possum dicere: utinam enim nunquam fuissem! Quidquid tamen fui, in nomine Christi praeteritum est. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
esse non aliqua carta friuola alicuius homi¬
nis sed intestamento patris nr̃i. Ide securi
sumus: quia qui fecit testamentũ uiuit.
Qui fecit testimentũ heredi suo: ipse iudica¬
bit detestamento suo. Inrebus humanis
alius est testator: alius uidex. Et tamen
qui ten& testamentũ. uinc& apud iudicem
alterũ: non apud alterum iudicem mortuũ.
Quã ergo secura nr̃a est uictoria. cũ ille iudicã¬
bit qui testatus est: Etsienĩ mortuus est
xp̃s ad tempus: sediam uiuit inaeternum.
Loquantur ergo aduersus nos quic quid uolunt:
nosdiligamus illos & nolentes. Nouimus
enĩ fr̃s. nouimus linguas eorũ: ꝓpter quod
eis non iracamur. Patienter ferte nob̾cum:
uident enim in causa nihil se habere & linguas
conuertunt innos & incipiunt de nob dicere
mala multa quae sciunt. multa quae nesciunt.
Quae sciint praeterita nra sunt: fuimus enĩ
aliquando sicut dicit apłs stulti & increduli.

Expanded text:
esse: non in aliqua charta frivola alicujus homiesse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde securi sumus; quia qui fecit testamentum, vivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse judicabit de testamento suo. In rebus humanis alius est testator, alius judex: et tamen qui tenet testamentum, vincit apud judicem alterum, non apud alterum judicem mortuum. Quam ergo secura est nostra victoria, cum ille judicabit qui testatus est! etsi enim mortuus est Christus ad tempus, sed jam vivit in aeternum. 19. Loquantur ergo adversus nos quidquid volunt: nos diligamus illos et nolentes. Novimus enim, fratres, novimus linguas eorum: propter quas eis non irascamur, patienter ferte nobiscum. Vident enim in causa se nihil habere, et linguas convertunt in nos, et incipiunt de nobis dicere mala, multa quae sciunt, multa quae nesciunt. Quae sciunt, praeterita nostra sunt: fuimus enim aliquando, sicut dicit Apostolus, stulti et increduli,
Abbreviated transcription (Latin):
Lolerent ergo modo peccatores
iusti. tolerent frumenta zirania toler& triticũ
paleã: quia ueni& tempus separationis. &
eximetur semen bonũ abeo quod igni con¬
sumetur. Illud inhorreũ mittetur: illud
autẽ maeternam conflationẽ. Quia ideo simul
fuerunt primo iustus & iniustus: ut ille sup¬
plantaretur. ille ꝓbaretur. Postea autẽ ille
dannaretur: ille coronaretur. Dõ grãs fr̃s.
reddimus debitũ in nomine xp̃i: sed nos caritas
debitores semꝑ ten&. Illa enim una est: quae
& sicotidie redditur. semꝑ debetur. Multa
diximus aduersus donatistas multa uobis
recitauimus. multas cartas. multa praeter
canonẽ scripturarũ: illis cogentibus. Nam
& si reprehendant haec quia talia uob̃ ległmus.
nos reprehendamur cumuos instruamini
Possumus enim eis & in hac parte sic respondere.
Factussũ insipiens: uos mecoegistis. Tamen
fr̃s ante omĩa custodite hereditatem nram̃:
dequa securi sumus intestamento patris nr̃i

Expanded text:
olerent ergo modo peccatores justi, tolerent frumenta zizania, toleret triticum paleam; quia veniet tempus separationis, et eximetur semen bonum ab eo quod igni consumetur: illud in horreum mittetur, illud autem in aeternam conflagrationem; quia ideo simul fuerunt primo justus et injustus, ut ille supplantaret, ille probaretur; postea autem ille damnaretur, ille coronaretur. 18. Deo gratias, fratres, reddidimus debitum in nomine Christi; sed nos charitas debitores semper tenet. Illa enim una est, quae et si quotidie redditur, semper debetur. Multa diximus adversus Donatistas, multa vobis recitavimus, multas chartas, multa praeter canonem Scripturarum, illis cogentibus. Nam et si reprehendent haec, quia vobis talia legimus; nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
E tnon sunt infirmata siue itinera mei. siue signa
quie in pressi. adimitandum sequentibus.
Persequar minticos mimicos meos. & com

Expanded text:
 non sunt infirmata sive itinera mea, sive signa, quae impressi ad imitandum sequentibus. Persequar inimicos meos et com
Abbreviated transcription (Latin):
Lam hic puto. quia coepit interiora tangere. Eccła
magna quid est fr̃s.: Numquid exigua pars
orbis terrarum eccła magna est. Eccła magna
totus orb̃ est. Modo sequis uelit xpm contra¬
dicere. dic nobis tu dixisti. Ineccła magna con¬
fitebor tibi. Qua eccła magna. ad fructum africa
remansisse. Totum mundum perdidisti. fudis¬
ti sanguinem protota sed muasorẽ passus es.
Isti nos dirimus dñõ. tamquam quaerentes. scientes
tamen quiddicturi. Ponamus nos nescire quid dicat.
nonne nobis respond&. qui escite adhuc dico unde
nemo dubit&. expetemus enpo quid dicturus. ẽ.
Iam ego uolebam pronuntiare. & non amittere
homines aliud aliquid interpretari. cum dicat
mansit: Et adhuc audent dicere. & nr̃a eccła
magna est. Quid tibi uidetur bagai. & iam uga deo.
sinon dicit aliquid. Unde obmutes cant. Ad¬
pota
mea reddam coram timentibus eum¬
.Quae

Expanded text:
am hic puto, quia coepit interiora tangere. Ecclesia magna quid est, fratres? Numquid exigua pars orbis terrarum Ecclesia magna est? Ecclesia magna totus orbis est. Modo si quis velit Christo contradicere: Dic nobis, tu dixisti, In Ecclesia magna confitebor tibi: quae Ecclesia magna? Ad frustum Africae remansisti, totum mundum perdidisti: effudisti sanguinem pro toto, sed invasorem passus es. Ista nos diximus Domino tanquam quaerentes, scientes tamen quid dicturi. Ponamus nos nescire quid dicat: nonne nobis respondet? Quiescite, adhuc dico unde nemo dubitet. Exspectemus ergo quid dicturus est. Jam ego volebam pronuntiare, et non admittere homines aliud aliquid interpretari, cum dicat mansit. Et adhuc audent dicere, Et nostra Ecclesia magna est, quid tibi videtur Bagai et Tamugade? Si non dicit aliquid unde obmutescant, adVota mea reddam coram timentibus eum. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Inter pec¬
catores certe gemis. depeccatore gemis:
pusillũ & nonerit. Neforte quia tibi dixi
sustinentes autẽ dnm ipsi hereditate possi¬
debunt terrã: nesustinentiã istã logͥissimã
putes. modicũ sustine. sine fine accipies qđ
sustines. Adhuc pusillum. modicũ & non

Expanded text:
Inter peccatores certe gemis, de peccatore gemis: pusillum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram, ne sustinentiam istam longissimam putes; modicum sustine, sine fine accipies quod sustines. Adhuc pusillum: modicum.
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ. saluum mefic ex omnib persequen¬
tib me. singularem postea intulit dicens.
nequandõ rapiat utleo animã meã. Non
enim ait nequando rapiat utleo. sciens quis
restiterit inimicus. & perfecte animae uehe¬
menter aduersus
Dum non est qui redimat.
neque qui saluũ faciat. Id est. neille rapiat.
dum tu non redimis. neque saluum facis. Sienĩ
ds̃ non redimat neque saluum faciat. ille rapit
hoc dicere. cui solius diaboli fraudulentissime
insidiae cauendȩ sunt: Vide quid sequatur.
Onẽ ds̃ ms sifeci istud. Quid est hoc quod
uocat istud Anquia non dicit nomen peccati.
uniuersile peccatum intellegendũ est: Quid
intellectus sidisplic& illud̃ accipiamꝰ dici qđ
sequitur. tamquam sunterrogassemus. Quid
est hoc quoddicis istud: Respondit. Si est
iiquit̾as inmanibus mes.

Expanded text:
numerum, Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salvum faciat, ille rapit.hoc dicere, cui solius diaboli fraudulentissimae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: Domine Deus meus, si feci istud. Quid est quod vocat istud? an quia non dicit nomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo patres nr̃i indic auerunt nobis.
opus quod operatus es indiebus eoꝵ
indiebus antiquis. Quia manus tua¬
gentes disperdidit: eiecisti populos
& plantasti eos. Ista praeterita sunt:
defuturo quid erit: Inte inimicos
nr̃os uentilabimus. Ueni& tempus.
quando oms inimici xpĩanoꝵ sicut
palea uentilantur: sicut puluis uenti¬
nobis narrata. & futura talia praenun¬
tiata. Inmedio praesentiũ quare laboramꝰ.
nisi intellectũ filuis chore: Inte inimi¬
cos nrõs uentilabimus:
&innomine
tuo spernemꝰ insurgentes nobis

Expanded text:
Ergo patres nostri indicaverunt nobis opus quod operatus es in diebus eorum, et in diebus antiquis: quia manus tuagentes disperdidit, ejecisti populos et plantasti eos. Ista praeterita sunt: de futuro vero quid erit? In te inimicos nostros ventilabimus: veniet tempus quando omnes inimici Christianorum, sicut palea ventilentur, sicut pulvis ventinobis narrata, et futura talia praenuntiata; in medio praesentium quare laboramus, nisi in intellectum filiis Core? In te inimicos nostros ventilabimus: et in nomine tuo spernemus insurgentes i
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ipsa similitu¬
dine rem quã insinuauit agnoscite. Fumus
a loco ignis erumpens inalta extollitur
& ipsa elatione inglobũ magnũ erumpens¬
& crescens. Sed quanto fuerit globus ille
grandior. tanto fit uanior. Ab illa enĩ mag¬
nitudine nonfundata & solidata sedpen¬
dente & inflata. euanuit in auras: atque
dilabitur utuideas ipsam ei offuisse magni¬
tudinem. Quanto enĩplus dilectus est
quanto extentus. quanto diffusus undique
inmaiorẽ ambitũ: tanto fit exilior & defici¬
ens & non apparens. Inuici autẽ dñi statim
utgloriabuntur & exaltabunt᷑: deficientessic̃ fumꝰ
deficient. Detalibus dictum est. Sicut
iamnes & mamibres restiterunt moysi: sic &
isti resistunt ueritati. homines mente corrupti. repbi
circa fidem. Unde autẽ resistunt ueritati.
nisi inflatione tumorissui euntes inuentos.
extollentes se quasi iustos & magnos: Quid
enĩ deillisait. tamquã defumo: Sedultra
nonꝑficient. Dementia enĩ eorũ manifesta

Expanded text:
Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit: sed quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris sui, euntes in ventos, extollentes se quasi justos et magnos? Quid autem de illis ait? Tanquam de fumo: Sed ultra non proficient; dementia
Abbreviated transcription (Latin):
dñe inira tua.
Exurge hic apparȩ dixĩt.
Humanis uidelic& & latentibus uerbis. quasi
ds̃ dormiat. cũ insecretissuis in cognitus lat&.
E.xaltare infinibus inimicorum meorum.
Fines dixit ipsam possesionẽ. ubi uult dm̃
exaltari potius. idest honorari & glorificari¬
quam diabolum. dum impii iustificantur
& laudant dnm.

Expanded text:
ne, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificariquam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
sperat : Siautẽ qđ non uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑpatien¬
tia expectamꝰ. Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ :
ipsa. ẽ. illa patientia. hic saluus erit. Ipse. ẽ.
salus quã nondũ habemꝰ. sed habituri sumus:
nondũ res. ẽ. sed certa spes.

Expanded text:
autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Qui perseveraverit usque in finem, ipsa est illa patientia: hic salvus erit , ipsa est salus quam nondum habemus, sed habituri sumus. Nondum est res, sed certa spes.
Abbreviated transcription (Latin):
nullo labore lassata. utcẏbo fulciatur. & ali¬
qua aesca reficiatur. Sed non erimꝰ sine aesca
nibus ds̃ds̃ salutismeae. Modo enĩ iã inipsa
salute sumus. Audi apłin. Spe enĩ salui
facti sumꝰ. Et uide quia de ipsa salute corpo¬
ris dicebat. In nob̾m& ipsis inquit ingemisci¬
mͦ. idoptionẽ expectantes. redẽptionẽ corporis
nri. Spe enĩ salui facti sumꝰ. Spes autẽ quae

Expanded text:
nullo labore lassata ut cibo fulciatur, et alinullo labore lassata ut cibo fulciatur, et aliqua esca reficiatur. Sed non erimus sine esca nibus Deus, Deus salutis meae. Modo enim jam in ipsa salute sumus. Audi Apostolum: Spe enim salvi facti sumus. Et vide quia de ipsa salute corporis dicebat: In nobismetipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Spe enim salvi
Abbreviated transcription (Latin):
fit ꝑsanguinẽ. Ad tendens ergo multas mi¬
quitatessuas: & illut superius. om̃s iniquitates
meas dele. & eas tribuens corruptioni carnis
& sanguinis. liberame inquit a sanguinib.
hoc. ẽ. liberame ab iniquitatib niundame
abom̃i corruptione. Incorruptionẽ enĩ deside¬
rat quidicit. liberame a sanguinib Quia caro
& sanguif. re̾gnũ dinom possidebut. Neq
corruptio incorruptionẽ. Erueme asanguinib
d s̃ds̃ salutis meae. Ostendit quia cũ fuerit salus
ꝑfecta misto corpore corruptio nonerit:
quae intelligit᷑ nomine carnis & fanguinis.
Ipsa ẽ. enĩꝑfecta sanitas corporis. Nãmodo quo¬
modo sanũ ẽ. qđ labitur. quod indig&. qđ
hab& ꝑpetuã quandã aegritudinẽ famis &
sitis : Haec tunc nonerunt quiaesca uentri:
& uenter escȩ. Dsautẽ & hunc& has euacuabit.
Erit forma corporis ꝑfecti exdõ. absortamorte m
subrepente defectione. nullis mutata aetatib

Expanded text:
fit per sanguinem. Attendens ergo multas inifit per sanguinem. Attendens ergo multas iniquitates suas, et illud superius, Et omnes iniquitates meas dele; et eas tribuens corruptioni carnis et sanguinis, Libera me, inquit, de sanguinibus: hoc est, Libera me ab iniquitatibus, munda me ab omni corruptione. Incorruptionem enim desiderat qui dicit, Libera me de sanguinibus: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, neque corruptio incorruptionem. Erue me de sanguinibus Deus, Deus salutis meae. Ostendit quia cum fuerit salus perfecta in isto corpore, corruptio in eo non erit, quae intelligitur nomine carnis et sanguinis: ipsa est enim perfecta sanitas corporis. Nam modo quomodo sanum est quod labitur, quod indiget, quod habet perpetuam quamdam aegritudinem famis et sitis? Haec tunc non erunt: quia esca ventri, et venter escis . Deus autem et hunc et has evacuabit, Erit forma corporis perfecta ex Deo, absorpta morte in subrepente defectione, nullis mutata aetatibus,