comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tuquite aestimas spĩtalem & al¬
terius infirmitate robustior ẽ
non debes inbecillitatem iacentis.
sed tuam fostitudinem considerx¬
re: Neq enisi alius ꝑfecte non pot.ẽ.
adxp̃ianismũ aiudais motirensi¬
re. idcircotuꝑfectus es xpĩanus :
Sed site propria conscientia non
remord&. habes intem& ipso glo¬
riam & non in altero. Intellegi
pot. ẽ. & aliter. Qui conscientiã
hab& operis boni. & seipsumcor¬
sideians opus suum non rep̃hen¬
dit. non deb& dehoc apud alium
gloriari. sed insem& ipso habeat
gloriam &dicat. mihi autemab
Vid&ur superioribus contiocire:
ubi ait alter alterius onex posta¬
te. Sed ibi piececepit ut peccan¬
tes in hac uita nos inuicem susten¬
temus . & alterutrũ auxilio sim:
hic autem deresurrectionis dicit
iudicio: qđ Ñ ex alterius peccato¬
& non com panctione d&erioris.
sed iuxta nr̃m opus. aut peccato¬
res ab eo iudicemur aut sc̃ĩ
b & carnalibus discipulis imperat.

Expanded text:
tu qui te aestimas spiritalem et altu qui te aestimas spiritalem et alterius infirmitate robustior es, non debes imbecillitatem jacentis, sed tuam fortitudinem considerare. Neque enim si alius perfecte non potest ad Christianismum a Judaismo transire, idcirco tu perfectus es Christianus, sed si te propria conscientia non remordet, habes in temetipso gloriam, et non in altero. Intelligi potest et aliter, qui conscientiam habet operis boni, et seipsum considerans, opus suum non reprehendit, non debet de hoc apud alium gloriari, sed in semetipso habeat gloriam, et dicat: Mihi autem abVidetur superioribus contraire, ubi ait: Alter alterius onera portate, sed ibi praecepit, ut peccantes in hac vita nos invicem sustentemus, et alterutrum auxilio simus, hic autem de resurrectionis dicit judicio, quod non ex alterius peccato et comparatione deterioris, sed juxta nostrum opus aut peccatores ab eo judicemur aut sancti. arnalibus discipulis imperat,
Abbreviated transcription (Latin):
XP̃I L. ex xp̃icaritas .ẽ. dequa
idem dñs ait. Mandatum nouũ
douobis. ut diligatis uos inuicem :¬
sicut ego dilexiuos. Si ergo diligi¬
mus dm̃ & proximũ. misereamur
pauperi. sicut & dñs misestus est
nobis NAMSIQUIS EXISTI¬
MAT SEALIQuID EE CũN
hilsit. Ipsese seouert:
Siquis non uult onent aliena posta¬
re & in misericors. suo tantum ope¬
re & uistute contentus . ẽ. nonqͣ¬
rens quae aliena sunt sed quae sua.
sui tantum amator & nondĩ. ipse
se. seducit. Dupliciter autem dis¬
tingui pot.ẽ. uel siquis existimat
se aliquid cum sit nihil. ł ita si
quis existimat se aliquid. eẽ. post¬
ea inferendum cum sit nihil. ipse
se seducit Et .ẽ. sensus. In eo
quod seputat. eẽ. aliquid & non ex
clementia in proximũ. sed suo ope
re&labore se iudicat. sua tantũ
uistute contentus. iste ex hac ipsa¬
sua arrogantia nihil fit & ipse se
decipit: Opus AutEco Suũ
PROBET UNUSQuiSq ET
SIC IN SECOET IPSOTANTŨ
GLORIAM HABEBII ET NON
INALTCRO Sensus iste est

Expanded text:
ritas est, de qua idem Dominus ait: Mandatum novum do vobis, ut diligatis vos invicem sicut et ego dilexi vos . Si ergo diligimus Deum et proximum, misereamur pauperi, sicut et Dominus misertus est nobis. Nam si quis existimat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit. Si quis non vult onera aliena portare, et immisericors suo tantum opere et virtute contentus est, non quaerens quae aliena sunt, sed quae sua, sui tantum amator, et non Dei, ipse se seducit. Dupliciter autem distingui potest. Vel si quis existimat se aliquid esse, cum sit nihil, vel ita, si quis existimat se aliquid esse, postea inferendum, cum sit nihil, ipse se seducit, et est sensus, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum, sed suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute contentus, iste ex hac ipsa arrogantia nihil fit et ipse se decipit. Opus autem suum probet unusquisque et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Sensus iste est,
Abbreviated transcription (Latin):
IN DIGETIS. Labor exercen¬
dus . ẽ: sollicitudotollenda. Hoc
quod dicitur nesolliciti sitis & c&
de carnali crbo &uestimento ac¬
cipiamus. E&erum despĩtalib
crbis & uestimentis. semꝑ debemꝰ:
.eẽ. solliciti. QUAERITEAUT
PRIMŨREGNTOĨ Hic pri¬
mum non proordine posuit. sed
proquantitate. ac sidicer&
Quaerite prcecipuae ante omnia
& summe regnũdi. & iustitiã

Expanded text:
r exercendus est, sollicitudo tollenda. Hoc quod dicitur: Ne solliciti sitis, etc., de carnali cibo et vestimento accipiamus, caeterum de spiritualibus cibis et vestimentis semper debemus esse solliciti. Quaerite autem primum regnum Dei. Hic primum non pro ordine posuit, sed pro qualitate, ac si diceret: Quaerite praecipua ante omnia, et summe regnum Dei et justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
promultis dicerit herbis. Quan¬
Tocragis uos moinicoepi¬
DEI: Ille enim minimus ẽ. in
fide . qui non .ẽ. perfectus inca¬
ritate. Caritasenim. omnia cre¬
dit̃. Fides enim amodico incipit.
uenit. Vnde & apostoli dno di¬
cunt. auge nobis fidem: Quam
perfectam paulus omnem nomi¬
nat dicens: Et si habuero om¬

Expanded text:
pro multis dixerit herbis. Quanpro multis dixerit herbis. Quanto magis vos, minimae fidei! Ille enim minimus est in fide, qui non est perfectus in charitate. Charitas enim omnia credit, fides enim a modico incipit, venit. Unde et apostoli Domino dicunt: Auge nobis fidem. Quam perfectam Paulus omnem nominat, dicens: Et si habuero om
Abbreviated transcription (Latin):
uestiri pot.ẽ: CONSIDERATE
LILIA AGRI Quomodo cres¬
CUNI. NLABOR ANNEQ NENT :
Sandum eiat &iam deuestimen¬
is documentum. sicut datum . ẽ.
proalimento. Sed ista documer¬
ta nonsic allegorice discutienda
sunt. ut quaeramus quae signifi¬
cauerit auis aut lilia. posita sun
enim. ut derebus minoribus.
maioi persuaderentur. Dico
AUTEM UOBIS. QM NECGA¬
LOCONINOCONI CLORIA
SuA COOpertus G̃. Sicui
UNUM EXISTIS. Inomni
gloria. id .ẽ. inomni uari&ate
uestium. delitiarum. siue inmag¬
nitudine regni. sicut unum ex
istis. sub auditur lilis. Et re¬
uerax quod sericum. quaeregum
purpurx. aut pictun tex tricum
pot .ẽ. florib companrri: Quid
ita rub& utrosa. quid ita cand&
ut lilium: uiolȩ ueropur purã
nullo superri mirice. oculorũ
magis. quam sermonis indiciũ. ẽ:
SIAUTE FENŨ AGRIQuOd
HODIE .E. ET CRAS INCLIBA¬
NŨMITTITUR. id ẽ inignẽ:
DS̃SICUESTIT: Hic intelle¬
gitur quod superius lilia non spe¬
cialiter prouna. sed generaliter

Expanded text:
onsiderate lilia agri quomodo crescunt, non laborant neque nent. Dandum erat etiam de vestimentis documentum, sicut datum est pro alimento, sed ista documenta non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. In omni gloria, id est, in omni varietate vestium, deliciarum, sive in magnitudine regni, sicut unum ex istis subauditur liliis. Et revera quod nec sericum quae regum purpura est, nec pictura textricum potest floribus comparari, quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpuram nullo superari murice oculorum magis quam sermonis indicium est. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittetur, id est in ignem, Deus sic vestit. Hic intelligitur quod superius lilia non specialiter pro una, sed generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tiae quadictum. ẽ: quid proderit¬
homini si totum mundum luer&ur
animae suae d&rimentũ patiatur:
NONNEANIMA PLuS EST
quã ESca. Elcorpusplus
quã uest ic̃ tũ: Quod dicit.
istius modi ẽ. Quimaiont prȩstio
utiq & minoix pirestabit. Re
Simpliciter ergo accipiendum
Quod si uolatilia absq cuite &
aerum nis dĩ aluntur prouideu¬
tia. quaehodie sunt & curs non
erunt. quorum anima mostalis e
&cum. eẽ. cessauerint semꝑnor
erunt. quanto magis homines
quib: acernitas repromittitur
di regantur arbitrio: NON¬
NEuIos macis pluris es¬
TIs illas : Id .ẽ. cariores
estis uos & plus ual&is. quia iec¬
tionales estis. Quis auTEm
URM COGIIANS POTEST
ADICEREADSTATURAO
suaco cusitũ uNuco
EI DEUESTIMENTO QUIO
gollicitestIs: Id ẽ cuius¬

Expanded text:
tiae, qua dictum est: Quid proderittiae, qua dictum est: Quid proderit, si totum mundum lucretur, animae suae detrimentum patiatur ? Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Quod dicit istiusmodi est, qui majora praestitit utique et minora praestabit. ResSimpliciter ergo accipiendum, quod si volatilia absque cura et aerumnis Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas repromittitur, Dei regantur arbitrio! Nonne vos magis pluris estis illis? Id est, chariores estis vos, et plus valetis, quia rationales estis. Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis
Abbreviated transcription (Latin):
UNUMODIO HABEBIT. ET
ALTERŨ DILIGET. AUT UNU
SUS TINEBIT. ETALTERŨ
CONTEMPNET Pati&ur du¬
rum & ꝑnitiosum dnm. quisquis
seruit maminonae. Sua enim
cupiditate implicatus subditur
diabolo. sed tamen patitur:
Alterum autem contempn&. non
dixit odio hab&. Nullius enim
fere conscentia. dm̃ odisse pot. ẽ
Contempn& autem. id .ẽ. non tim&
IDEO DICOUOBIS. NESOLLACI¬
UISITIS ANIMAEURAC
QUIDMANDUCETIS. NEQUE
CORPORI UR̃O QUID IN DU¬
AMMINI. Vt intellegas eum qui
dedit animam. multo facilius aes¬
cam. eẽ. daturum. Et qui corp̾
dedit. multo facilius daturũ. eẽ
uestimentũ. Quolo co quaeri sol&
utrum ad animam crbus iste ꝑ¬
tineat cum anima incorporea
sit. iste autẽ crbus corporeus.
Sed animam pro ista uita noueri¬
mus positam. cuius reinaculum
ẽ. alimentũ. Secundum istam
significationem dictum . ẽ. qui a¬
mat animam suam. ꝑd& illam
Et pastorbonus animam suampo¬
nit: Quod isidehacuita accepe¬
rimus. contrarium erit illi senteN¬

Expanded text:
bit, et alterum diliget, aut unum sustinebit, et alterum contemnet. Patietur durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae, sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo, sed tamen patitur, alterum autem contemnit. Non dixit: Odio habet, nullius enim fere conscientia Deum odisse potest, contemnet autem, id est, non timet. Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum, et qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus est. Sed animam pro ista vita noverimus positam, cujus retinaculum est alimentum. Secundum istam significationem dictum est: Qui amat animam suam, perdet illam; et Pastor bonus animam suam ponit . Quod nisi de hac vita acceperimus, contrarium erit illi senten
Abbreviated transcription (Latin):
tum nisi caritas: si nequa uistu¬
tes c&enre non reputantur. eẽ.
uistutes. & ex qua nascuntur
uniuersa quaebona sunt
Si quidem & inlege& ineuange¬
lio. ipsa optin& principatum.
te ipsum. GAudiuo:
Secundus fructus . ẽ. sps gaudiũ.
quod stoici quoq qui distingunt
inter uerba. suptilius aliud quid
esse aestimant quam la&itiam
Gaudium quippe. eẽ. aiunt ela¬
tionem animae. suꝑ his quae
digna sunt exultantis la&itiã
Notandum quod post dilectio¬
nem gaudium sequitur. Qui
enim diligit quempiam. semꝑ
in eius felicitate la&atur
PAX. Testius fructus. ẽ sp̃s
pax. aqua salomon quoq: qui
intypoxp̃i prcecessit nomen
accepit. Et de ecclesia psalmis¬
tacanit. Factus .ẽ. in i icelocis
eius Et inter octo euangelii be¬
nedictones scribitur. PONGA

Expanded text:
tum, nisi charitas? sine qua virtutum, nisi charitas? sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt, siquidem et in lege et in Evangelio ipsa obtinet principatum: teipsum . Gaudium. Secundus fructus spiritus est gaudium, quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam? Gaudium quippe esse aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis laetitia. Notandum quod post dilectionem gaudium sequitur, qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Pax. Tertius fructus spiritus est pax, a qua Salomon quoque, qui in typo Christi praecessit, nomen accepit, et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus , et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta decima quae & extrema
inter carnis opera. comesatio. ẽ:
Manducauit populus &bibit.
& surrexerunt ludere In la¬
tinis codicibus. ad ulteriom. IN¬
pudicitia. homicidia. in hoc ca¬
talogo uitiorum scripta referun¬
tur. Sed sciendum non plus¬
quam .XU. carnis openx nume¬
uxta. dequibus edisseruimus
ET HIS SIMILIA Longũ
enrt uniuersa carnis operx ex¬
plicare. unotantum omnia ser¬
mone conclusit dicens. & hissi¬
milia : quae prredicouobis sicut
prredixi. Vbi ante procedixit.
utiq ubi ait. Non regn& pecca¬
tum inuestro mostali corpore:
ad oboediendum desideriis eius
Peccatum omnes istas species
hab&. Ergo inanima inqua
regnauerit peccatum. non pot. ẽ.
dĩ regnare regnum. QNmn
QUITALIA AGUNT. REC¬
Notandum itaq atq deflen¬
dum. quod contendentes &dis¬
sidentes. & icundos: cumido¬
latribus ueneficis. & homicidis.
penitus exclusit a regno.
FRUCTUS ENIM SP̃S .Ẽ
CARITAS Quae alia inter
fructus sp̃s debuit tenere prima¬

Expanded text:
Quintadecima, quae extrema Quintadecima, quae extrema inter carnis opera, comessatio est; manducavit populus, et bibit, et surrexerunt ludere . In Latinis codicibus adulterium, impudicitia, homicidia, in hoc catalogo vitiorum scripta referuntur, sed sciendum, non plusquam quindecim carnis opera numerata de quibus et disseruimus. Et his similia. Longum erat universa carnis opera explicare, uno tantum omnia sermone conclusit dicens, et his similia. Quae praedico vobis, etc. Ubi ante praedixit? utique ubi ait: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet. Ergo in anima, in qua regnaverit peccatum, non potest Dei regnare regnum Quoniam qui talia agunt. tandum itaque atque deflendum, quod contendentes, et dissidentes et iracundos cum idololatris, veneficis et homicidis penitus exclusit a regno. Fructus enim spiritus est charitas. Quae alia inter fructus spiritus debuit tenere prima
Abbreviated transcription (Latin):
filium. fuctris ad fratrem. con¬
serui ad conseruum: militis ad
bus hereses quae & alio nomine
sectae dicipossunt ebulliunt
SECTAE Duode cimo loco
sectae ponuntur. quae a sectando.
uel diuisione sectae nominantur.
Sienim sapientia carnis inimica.ẽ.dõ.
sectae quoq quaenunc incarnis ope¬
reponuntur. non sunt amicae:
Inimica autem sunt omnia dog¬
mata falsitatis dõ. INUIDIE
Testio decimo loco succedit inui¬
dia. quae semꝑ aliena torqu&ur
felicitate. & induplicem scindit᷑
alium uidens. eẽ. meliorem. dol&
se ei nonesse consimilem. Pulchre
a lusit dicens. Iustius inuidia
nihil est. quae protinus ipsum
Auctorem rodit excrutiat animũ
EBRIETATES. Quastum
decimum locum intercarnis ope¬
ux ebri&as ten&. Ebriosiquip¬
pe regnum dĩ nonpossidebunt
Uae enimait proph&ra quipo¬
tentes estis adbibendum uinum.
& uiri fostes ad miscendam ebri¬
tatem. Et dñs inquit. cau&re
pula & ebri&ate. & curis huius
uitae. COMESATIONES

Expanded text:
filium, fratris ad fratrem, confilium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad bus haereses, quae et alio nomine sectae dici possunt, ebulliunt. Sectae. Duodecimo loco sectae ponuntur, quae a sectando vel divisione sectae nominantur. Si enim sapientia carnis inimica est Deo, sectae quoque, quae nunc in carnis opere ponuntur, non sunt amicae: inimica autem sunt omnia dogmata falsitatis Deo repugnantia. Invidiae. Tertio decimo loco succedit invidia, quae semper aliena torquetur felicitate, et in duplicem scinditur alium videns esse meliorem, dolet se ei non esse consimilem. Pulchre a lusit, dicens: Justius invidia nihil est, quae protinus ipsum Auctorem rodit excruciatque animum. Ebrietates. Quartum decimum locum inter carnis opera ebrietas tenet: Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt: Vae enim, ait Propheta, qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem, et Dominus inquit: Cavete, pula et ebrietate, et curis hujus vitae . Comessationes.
Abbreviated transcription (Latin):
habeat reatum manifesto crimi¬
ne subiecta declanrt: Quantũ
enim in nobis. ẽ. nullius. eẽ. de¬
bemus inimici. sed cum omnib
habere pacem. CONTENTI¬
ONES. Septimum locum int̃
carnis openx contentio possid&.
seruum autem dnĩ non oposter
rixari. sed mansu&um. eẽ. ad
omnes. Docibilem. longani¬
mem. cum masu&udine erudien¬
tem &iam eos qui econtirio dis
greco sermone telus significan
tius appellatur: Quoquidem
malo nescioquis nr̃m careat.
Celati sunt enĩ & patriarchae
io sephfuxtrem suum. & mariã
quae iustitiam di nonoperrtur. &
species . ẽ. furoris. Inter ueccundiã
autem &urm hoc inter . ẽ. quod
neccundus semꝑ iescitur. urctus
protempore concitatur: Et nescio
quis possit regnum di possidere.
cum is qui iescitur separ&ur
a regno. RIΛAE Decimolo¬
coponitur rixa. quae quasi ali¬
ud greci significantes. HBΥT Hy¬
AC. uocant. Siquidem rixa
bri iurgio contendit. & prouocat
contendentem. DiSSENSIO
uidelic& aduxorem. patris ad

Expanded text:
habeat reatum manifesto crimihabeat reatum manifesto crimini subjecta declarat. Quantum enim in nobis est, nullius esse debemus inimici, sed cum omnibus habere pacem. Contentiones. Septimum locum inter carnis opera contentio possidet. Servum autem Domini non oportet rixari, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, longanimem, cum mansutem, etiam eos qui econtra disputGraeco sermone ζῆλος significantius et notius appellatur. Quo quidem malo, nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae Joseph fratrem suum: et Maria, quae justitiam Dei non operatur, et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest, quod iracundus semper irascitur, iratus pro tempore concitatur, et nescio quis possit regnum Dei possidere, cum is, qui irascitur, separetur a regno. Rixae. Decimo loco ponuntur rixae, quas aliud Graeci significantes ἐριθείας vocant, si quidem rixa bri jurgio contendit, et provocat contendentem; haec alio videlicet ad uxorem, patris ad
Abbreviated transcription (Latin):
mum . ẽ. Ne & dicentis os. & au¬
res audientium polluerentur:
generaliter scriptura complexa.ẽ.
dicens. uerecundos uel reuerentes
facite filios isrł ab omni inmundi¬
tia: sic in hoc loco c&enrs extux¬
ordinarias uoluptates. ipsarum
quoq operxnuptiarũ. si non ue¬
recunde & cum honestate quasi
sub oculis dĩfiant ut tantum libe¬
ris seruiantur. inmunditiam &
luxoriam nominauit. Idolo¬
RUM SERUITUS. Quastum
in catalogo operum carnis. idola¬
tria locum ten&. Qui enim se¬
mel se luxuriae uoluptatiq per
miscuerit. non respicit creatorem:
Alias autem omnis idolatria.
festiuitate. gula. uentre & his
quae intrauentrem sunt delecta¬
tur. UENEFICIA Et ne for¬
sitan ueneficiae & maleficiae astes
non uiderentur in nouo prohibi
testamento. ipsȩ quoq quinto
loco intercarnis operx nominan¬
tur. Saepe enim magicis asti¬
bus & amari miseris euenit &
amare: INIMICITIAE
Inimicitia quoq quae post uene¬
ficia sexto ponitur loco. quem

Expanded text:
mum est, ne et dicentis os et aumum est, ne et dicentis os et aures audientium polluerentur, generaliter scriptura complexa est, dicens, verecundos vel reverentes facite filios Israel ab omni immunditia, sic in hoc loco, caeteras extraordinarias voluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde et cum honestate, quasi sub oculis Dei fiant, ut tantum liberis serviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Idolorum servitus. Quartum in catalogo operum carnis idololatria locum tenet, qui enim semel se luxuriae voluptatique miscuerit, non respicit creatorem. Alias autem omnes idololatriae festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt delectantur. Veneficia. Et ne forsitan veneficia, et maleficia, artes non viderentur in novo prohibitae testamento, ipsae quoque quinto loco inter carnis opera nominantur. Saepe enim magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitiae. Inimicitia quoque quae post veneficia sexto ponitur loco, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ceste his tantum manifesta qui
inxpõ credunt. Namplurimi
gentilium in suis ignominiis glo¬
quod incarne operr posuit. fruc¬
tus inspũ. Quia uitia insem&¬
ipsa finiuntur &pereunt. uistu¬
tes fructib pullulant & redun¬
dant. QUAESUNT. FORNI¬
CATIO Primum itaq carnis
opus . ẽ. fornicatio. quam in ex¬
ordio posuit. nedemediis ambi¬
gamus Omne enĩ quod cũq
fecerit homo extra corpus est.
qui autem fornicatur in carne
sua peccat. Ideo fornicator
maioris .ẽ. criminis. quia tollit
membia xp̃i. & facit ea membro
mer&ricis. Erunt quippe duo
incarne una. Qui non .ẽ. fide¬
lis nec credit inxpo. sua membtx
facit membitr mer&ricis: Qui
autem credit & fornicatur. xpĩ
membia facit membia mer&ricis
IN MUNDITIA TUXORIA
Secundum opus carnis inmundi¬
tia nuncupatur. testium uero
luxoria. Sequitur enĩ inmun¬
ditiam comes luxoria. Quomo¬
do enim inu&erilege denefan¬
dis criminibus quae inocculto
fiunt & ea nominare turpissi¬

Expanded text:
certe his tantum manifesta, qui certe his tantum manifesta, qui in Christo credunt, nam plurimi gentilium in suis ignominiis gloquod in carne opera posuit, fructus in spiritu, quia vitia in semetipsa finiuntur, et pereunt, virtutes fructibus pullulant, et redundant. Quae sunt fornicatio. Primum itaque carnis opus est fornicatio, quam in exordio posuit, ne de mediis ambigamus. Omne enim quodcunque fecerit homo extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. In eo fornicator majoris est criminis, quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis, Erunt quippe duo in carne una; qui non est fidelis, nec credit in Christum, sua membra facit membra meretricis. Qui autem credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Immunditia, luxuria. Secundum opus carnis immunditia nuncupatur. Tertium vero luxuria, sequitur enim immunditia comes luxuriae. Quomodo enim in vetere lege de nefandis criminibus, quae in occulto fiunt, et ea nominare turpissi
Abbreviated transcription (Latin):
Caro puresentibus delectatur &
breuibus. sp̃s perp&uis & futu¬
ris. Caro enim frigus tim&.
spernatur fame. ad tenuatur
uigiliis. libidinib ex ardescit.
mollia quaerit & iocunda desi¬
deuxt. E contir sp̃s ea quaetar¬
ni contracria sunt. & quae illam
debilitare quaeant ex p&it
Aliter. Caro concupiscit ad¬
uersus spm̃. id .ẽ. historia &scrip¬
tunre carneus intellectus. con¬
trix allegoriam & spĩtalem doc¬
trinam repugnat. Sp̃s autem
aduersus carnem. id . ẽ. sublimi¬
or de iectis. aerna breuibus.
umbioce ueritas subfiacgatur
QUOD SISPŨ DUCICO IN.
NON ESTIS SUBLEGE Id .e.
siuos totos spĩtalibus occupeis ac¬
tibus. non uobis necessaria . ẽ. lex
qua e non spĩtalibus sed carnalib
data .ẽ. Spũ ducimini dicit.
id .ẽ. spũgubernamini. Nonspũ
hominis sed spũ scõ significat :
Dequo apostolus alio loco ait. Ipse
efficimur spĩtales. & sublege. ee.
desistimus. MANTFESTA
AUTEM SUNT OPERA CAR¬
NIS Id ẽ. omnib nota. uel

Expanded text:
Caro praesentibus delectatur, et brevibus, spiritus perpetuis et futuris. Caro enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaerit, et jucunda desiderat. Contra spiritus ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant expetit. Aliter, caro concupiscit adversus spiritum, id est, historia et scripturae carneus intellectus, contra allegoriam et spiritualem doctrinam repugnat. Spiritus autem adversus carnem, id est, sublimiora dejectis, aeterna brevibus, umbrae veritas refragatur. Quod si spiritu ducimini, non estis sub lege. Hoc est, si vos totos spiritualibus occupetis actibus, non vobis necessaria est lex, quae non spiritualibus, sed carnalibus data est. Spiritu ducimini dicit, id est spiritu gubernamini, non spiritu hominis, sed Spiritu sancto significat, de quo Apostolus alio loco ait: Ipse efficimur spirituales, et sub lege esse desistimus. Manifesta autem sunt opera carnis. Id est, omnibus nota, vel
Abbreviated transcription (Latin):
SPŨAMBULA¬
TE ET DESIDE¬
Haec tripliciter accipienda. ut
uoluptatem carnis senserint
titillare. non ꝑficiant desideri¬
umeius . Alio modo eos ambu¬
lare spũ & carnis desiderium Ñ
perficere dicimus. qui spĩtalit̃
egrediuntur a egyptum. & spĩta¬
lem aescam potumq despĩtali
auriunt p&roc. qui ambulant
in omnib spĩtaliter. non perfici¬
entes carneae legis litterem ł
desiderium. sed fructus metunt
spitalis intellegentiae. Testio
modo quidam desiderium carnis
in his dicunt. eẽ. qui paruuli sunt
inxp̃o. iter autem sp̃s inperfectis
ideft paruulorũ non ꝑfici&is
GAROAUTẼ CONCUPISCIT
ENIM SIBI INUICẼ ADUER

Expanded text:
u ambulate, et desideHoc tripliciter accipiendum, ut voluptatem carnis senserint titillare, non perficiant desiderium ejus. Alio modo eos ambulare spiritu, et carnis desiderium non perficere dicimus, qui spiritaliter egrediuntur Aegyptum, et spiritualem escam potumque de spirituali hauriunt petra, qui ambulant in omnibus spiritualiter, non perficientes carneae legis litteram, vel desiderium, sed fructus metentes spiritalis intelligentiae . Tertio modo, quidam desiderium carnis, in his dicunt esse, qui parvuli sunt in Christo, iter autem spiritus in perfectis id est, parvulorum, non perficietis. Caro enim concupiscit e
Abbreviated transcription (Latin):
medico se curaendum. ibi non. ẽ.
uirga necessaria. sed sp̃s lenitatis
GONSIDERANS TE IPSŨ
NEET TUTEMPTERIS
Acsidicer&: Quia & tu homo
es & potes in aliquo temptari & ad¬
iutorio indigere. & ideo debes
sustinere temptatum: Quienĩ
sub conditione infirmitatis posi¬
tisunt. merito in firmos sustinent:
ALTERALTERIUS ONERA¬
I PORTATE Postat quoq furx¬
tris necessitatem. qui gnruatum
pauperem onere aegestatis adiu¬
uat. & facit sibi amicos de iniquo
mammona. ut audiat ad nõ. ue¬
nite benedicti patris mei. percipi¬
te regnum. quod uobis panctum
.e. ab origine mundi. Quia esu
riui & dedistis mihi manducare:
sitiui & dedistis mihi bibere & cõ¬

Expanded text:
medico se curandum, ubi non est medico se curandum, ubi non est virga necessaria, sed spiritus lenitatis. Considerans teipsum ne et tu tenteris. Ac si diceret, quia et tu homo es, et potes in aliquo tentari, et adjutorio indigere, et ideo debes sustinere tentatum, qui enim sub conditione infirmitatis positi sunt merito infirmos sustinent. Alter alterius onera portate. Portat quoque fratris necessitatem, qui gravatum pauperem onere egestatis adjuvat. Et facit sibi amicos de iniqua mammona, ut audiat a Domino: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine rivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere . Co
Abbreviated transcription (Latin):
tohominem uocat. i so nomine
furgilitatem conditionis ostendens
ut dignus sit uenia. qui uelut ho¬
peccatis pluribus sed uitio aliquo
pureoccupatus eniruit. lenitatis
spũ & mansu&udinis incorrectio¬
nepeccantis pitredicator sp̃italis
adhibeat. nec rigidus nec inctus
& tristis corrigere cupiat erran¬
tem. sed prouoc& eum spondens
salutem. ueniam repromittens:
Aliter. Siquis infirmus infide
.ẽ. & ad huc lacte nutritur in fan¬
tiae. nec pot .e. tam cito alegali
obseruatione ad spitalia sci curm̃¬
ta tirnsire. uos qui robustiores
estis infide & spĩtales effecti. onus
fucterpereat. proquox pc̃ mor¬
tuus .ẽ. INSPŨ LENITATIS
Ad corinthios quoq ait. In uir¬
ga ueniam aduos: Hic autem
spĩtalib dicit. instruite inspũ
lenitatis. Uerum ibi ad eos di¬
cit. qui post peccatũ non sentieni¬
tes errorem suum. nolebant
maiorib subdi & paenitentia
corrigi. Vbi uero peccator iN¬
telligens uulnus suum. tacdit

Expanded text:
to hominem vocat, ex ipso nomine to hominem vocat, ex ipso nomine fragilitatem conditionis ostendens, ut dignus sit venia, qui velut hopeccatis pluribus, sed vitio aliquo praeoccupatus erravit, lenitatis spiritum et mansuetudinis, in correctione peccantis, praedicator spiritualis adhibeat, nec rigidus, nec iratus, et tristis corrigere cupiat errantem, sed provocet eum, spondens salutem, veniam repromittens. Aliter, si quis infirmus in fide est, et adhuc lacte nutritur infantiae, nec potest tam cito a legali observatione ad spiritalia sacramenta transire, vos qui robustiores estis in fide, et spirituales effecti, ejus frater pereat pro quo Christus mortuus est. In spiritu lenitatis. Ad Corinthios quoque ait: In virga veniam ad vos ? Hic autem spiritualibus dicit: Instruite in spiritu lenitatis. Verum ibi ad eos dicit: Qui post peccatum non scientes errorem suum, nolebant majoribus subdi et poenitentia corrigi. Ubi vero peccator intelligens vulnus suum, tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
centur ab hominib G. adõquae¬
rogloriam. uistus .ẽ. De talieni
gloria. qui incelorificant. glo¬
rificabo dicit dñs. INUICEM
PROUOCANTES. IN UICEM
IN UIDENIES. Ita hunc locũ
tatem nobis inuicem seruientes.
Non debemus descriptunxrum
interpi&atione contendere & di¬
cere circumcisio melior . ẽ. non
sed p̃putium. Contempnenda
historia & allegoria sequenda.
immo allegoria uana ẽ. &um¬
buxtica. & nullius ueritatis ful¬
ta urdicibus. Ex his enim on¬
tentionib inter iudaeos & gen¬
tiles tunc temporis prouocatio¬
nes. pariter nascebat & inuidia:
IR̃S ETSI PRAEOCCUPATUS
PUERIT HOMÕ INAL I QuO
OELICTO. Pieoccupatur
humana sirgilitas in leuioribus
peccatis. quae in spenrto & sine
meditatione contingunt. C&re
peccatum consilio diu meditato
committitur. UOS QUISP̃¬
TALES ESTIS. HUIS COdI
INSTRUIIE. Eum quoq
qui spĩtalis. ẽ. ostatur. ne cess&
manum porrigere corruenti.
Et pulchre prceoccupatũ indelic¬

Expanded text:
centur ab hominibus . Si a Deo quaecentur ab hominibus . Si a Deo quaero gloriam, virtus est. De tali enim gloria, qui me glorificant, glorificabo, dicit Dominus . Invicem provocantes, invicem invidentes. Ita hunc locum tatem, nobis invicem servientes, non debemus de scripturarum interpretatione contendere, et dicere, Circumcisio melior est, non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda. Imo allegoria vana est, et umbratica, et nullius veritatis fulta radicibus, ex his enim contentionibus inter Judaeos et Gentiles tunc temporis provocationes pariter nascebantur et invidiae. Fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto. Praeoccupatur humana fragilitas in levioribus peccatis, quae insperato et sine meditatione contingunt. Caeteo aliquod peccatum consilio diu meditato committitur. Vos qui spirituales estis hujusmodi instruite. Eum quoque qui spiritualis est hortatur, ne cesset manum porrigere corruenti. Et pulchre praeoccupatum in delic
Abbreviated transcription (Latin):
gictias inclinauit. ergo ꝑfidia
ꝑdidit eos. quide acceptis benefici¬
is dõgloriamdare neglexeruN:¬
ETAMBUL.EMUS:
Utamur hoc testimonio
aduersus eos qui nolunt scriptu¬
ies spĩtaliter intellegere. Quis ẽ.
autem quiuiuit spũ nisi abscondi¬
tus homonr̃. qui& iuxta carnẽ
interdum sol& uiuere: sed cum
spũ uixerit. spũ ambulat. Cum
in carne uoluerit ambulare. uiuens
conuersemur. & non legi carnali¬
ter seruiamus. NONEF FICI¬
AMINT INANIS GLORIAE
CupiDI. Plenaegloriae cupi
disunt. quigloriam dĩ desideranT
& laudem uistute condignam
adaspectum diuini aliquid osten¬
dentem. E conturrio qui elemo¬
srnam. longam ourtionem. cas¬
titatem siue in matrimonio siue
inuiduitate. siue inuirginitate
prolaude hominum facit. in anis
gloria . ẽ. Cloria enim. nunc uir¬
tutem. nunuitium significat
Si ab hominib quaerogloriam.
uitium .ẽ. & in anis dicitur glo¬
ria. De talienim gloria scriptũ
.ẽ. Omnia faciunt. ut glorifi¬

Expanded text:
gratias inclinavit, ergo perfidia gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunet ambulemus. Utamur hoc testimonio adversus eos qui nolunt Scripturas spiritualiter intelligere. Quis est autem qui vivit spiritu? nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere, sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat, cum in carne voluerit ambulare, vivens conversemur, et non legi carnaliter serviamus. Non efficiamur inanis gloriae cupidi. Plane gloriae cupidos dicimus, qui gloriam Dei desiderant, et laudem virtute condignam, et aspectus divini aliquid ostendentem. E contrario qui eleemosynam, longam orationem, castitatem, sive in matrimonio, sive in viduitate, sive in virginitate, pro laude hominum facit, inanis gloria est. Gloria enim nunc virtutem, nunc vitium significat. Si ab hominibus quaero gloriam, vitium est, et inanis dicitur gloria, de tali enim gloria scriptum est: Omnia faciunt, ut glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
te doctrinam integiam ueirmq
assequatur . & omnia secundum
catholicae regulam dissenxt.
distinguat acreatore creaturam.
eoq manifest&ur uꝰ r&ate meni¬
daciorum tamquã lepnx caruis¬
se. & tamen ingractus sit dõ &
dño mundatori suo. quia electus
superbia gratiarum agendarũ
pia humilitate nonsternitur.
similisq efficitur eis dequib dicit
apłs. Quicũ cognouissent dm̃. N
ut dm̃ magnificauerunt aut gic¬
tiasegerunt. Quodenim dicit
eos dm̃ cognouisse. ostendit quidem
ale prir mundatos. sed tamenstatĩ
accus at ingnatos. ETAIT ILLI
SURGEUADE. QUIA PIDES
TUA TESALUUM FECIT
Quideuotus ante dnm̃ cecidit. sur¬
gere &ire prcecipitur. quia qui
infirmitatem suptiliter cognos¬
cens humiliter iac&. ꝑdiuini uer¬
bi consolationem surgere ad for¬
tia openr. & crescentib cotidie
meritis. adperfectiorx passimpro¬
ficere iub&ur. Siautem fides
saluum fecit eum quemadagen¬
das saluatori &emundatori suo

Expanded text:
te doctrinam integram veramque te doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade; fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur; quia qui infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi rursus ad unum redeatur:
& haec ꝑ infinitatem numeri re¬
gula custodiatur:. Nouemita¬
q indigent uno. ut quadam uni¬
tatis forma coagulent᷑ & decem
sint. Unum autẽ non eis indigor.
ut custodiat unitatem: Quam¬
obrem ut unus illequignrtias
egit. unicae ecclesiae significati¬
one ad probatus atq laudatus ẽ.
ita illi nouem quignatias nonege¬
runt reprobi effecti. a consostio¬
unitatis exclusi sunt. Ideoq tales
in nouenario numero tam quam
in ꝑfecti remanebunt. & merito
eos saluator quasi ignotos ubi sunt
inquirit. scire enimdi eligere.
nescire reprobare. ẽ. NOΝ. Ẽ.
IN UENTUS QUIREDIRET
ET DARET GLORIACO DÕ
NISI HICALENIGENA.
Secundum corpus quidem facile
.ẽ. uidere posse hominẽ non habe¬
releprrm. & tamen animi. eẽ.
boni : Secundum significationẽ
autem huius muecculi. conturbat
considerantem quomodo mund
dicipot . ẽ. ingratus. Sed iam
facile .ẽ. &iam illud uidere fieri
posse. ut quisq: in ecclesiae soci&a¬

Expanded text:
nisi rursus ad unum redeatur, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quomobrem ut unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt reprobi effecti, a consortiounitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos ubi sunt inquirit: scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societa
Abbreviated transcription (Latin):
VUnus iste qui magnificans dm̃
regressus. ẽ: unius eclesiae de¬
uotam xp̃ohumilitatẽ signifi¬
cat. Quibene cadens ante pedes
dnĩ gratias egit. Illeenim uere
dõ giictias agit. qui repressis p̃¬
sumptionis suae cogitationibus.
quam a sem&ipso infirmus sit
hum iliter uid&. quinihil sibi
uistutis tribuit. quibona quae
agit. essede miseri cordia condi¬
toris agnoscit. Cadit autem
infaciem. quia ex malis quaese
perp&irs se meminit erubescit
EI HIC ERAI SAMARITA¬
NUS. Samaritanus quippe. iN¬
terpiixatur custos: Quo nomine
ille populus aptissime significa¬
tur. quignrtias agendo ei aquo
accepit. tribuit omne quodac¬
cepit. quodam modo cantans
illud depsalmo. Fostitudinẽ
meam ad tecustodiam. quia ds̃
susceptor meus es. ds̃ meus mise¬
ricorda ei prceueni& me
RESPONDENS AŨT IH̃S
DIXIT. NONNE DECEM
MUNDATISUNT. ET NO¬
UEM UBISUNT: Vnum si
addatur ad nouem. quaedam
effigies unitatis impl&ur
Quo fit tanta complexio. ut ul¬
tux non progrediatur numerus.

Expanded text:
Unus iste qui magnificans Deum, regressus est, unius ecclesiae devotam Christo humilitatem significat. Qui bene cadens ante pedes Domini, gratias agit, ille vere Deo gratias agit, qui repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam a semetipso infirmus sit, humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia conditoris agnoscit. Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit, erubescit. Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos, quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia ejus praeveniet me Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni& & saluos nos faci&. Caeci
uident. ut impleatus illud prophe¬
ticũ. tunc aperientꝰ oculi caecorũ.
claudi ambulant. ut impleatus¬
sicut ceruus claudus. Surdiau¬
diunt. ut impleatꝰ &aures sur¬
dorũ patebuNT. Gpiritaliter
iohannes. legem significat
Ergo iohannes inuinculis. lex
uincta iniuda eis. Misit duos.
scribas & pharisȩos. Tues. lex
interrogat xp̃m. ut eũ proaedic&
Respondit ihs caeci uident. Acsi
dicer&. tempus illud aduenit:¬
& caeci quisolẽ iustitiae priusn
uidebant: iamimpleatꝰ in eis.
Beatimundo corde. qnm ipsidm̃
uidebunt Et claudi. qui terre¬
nis adherebaNt & de caelestibus
minime cogitabant. ꝑmansu&u¬
dinis humilitatẽ ad tenbẽ uiuenti¬
um cuntent ut impleatur in eis s
Beatimites. qnm ipsi possidebuNT¬

Expanded text:
veniet, et salvos nos faciet . Caeci veniet, et salvos nos faciet . Caeci vident, ut impleatur illud propheticum: Tunc aperientur oculi caecorum. Claudi ambulant, ut impleatsicut cervus claudus. Surdi audiunt, ut impleatur: Et aures surdorum patebunt. Spiritualiter Joannes legem significat: Ergo Joannes in vinculis lex vincta in Judaeis, misit duos Scribas et Pharisaeos: Tu es lex, interrogat Christum, ut eum praedicet. Respondit Jesus: Caeci vident, ac si diceret, tempus illud advenit, ut caeci qui solem justitiae prius non videbant, jam impletur in eis: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Et claudi qui terrenis adhaerebant, et de coelestibus minime cogitabant, per mansuetudinis humilitatem, ad terram viventium currant, ut impleatur in eis: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
MITTENS DUOS DeDIS¬
CIpulisSuIS AIT ILLI. TUES
qurueNurus es AUALsũ
Ex PECTAMus Quiuenturus ẽ
id est quemproph&ae uenturum
pricedicauerunt Nonait tues
qui uenisti. sed tues quiuenturus es
Et est sensus. Manda mihi quia
interficiendus abherode. & ad in¬
ferna descensurus sũ. utrumte &
in inferis debeã nuntiare quinun¬
tiaui superis. An non conueniat
filio dĩ ut gust& mostẽ. & alium¬
ad haec sacraxmenta missurus es.
RESPONDENS TH̃S T ILLAS
EUNTES RENUNTIATE
IOHAUNI QUAEUIDISTIS
ETAUDISTIS GAECIUIDEN
CLAUDIAMBULANT LEPNO
SI MUNDENTUR SURDI
AUDIUNT MORTUIRESUR¬
GUNT. PAUPENES EUANCE¬
LIZANTUR ETBEATUS Ẽ
QUINONFUENIT SCANDALI¬
ZATUS IN ME. Aliudenim
tantũ audieruNT. Aliud tantũ¬
& uiderunt Audierunt enĩ
quod surdi audirent. quod paupe¬
res euangelizarent Viderunt
autẽ cȩcos uidentes. claudos ambu¬
lantes. lepro sos mundatos. reniri¬
tiate io hanni & c&̃. Acsidicen&
nuntiate iohanni. quia ego sum
dequo proph&a dicebat. ds ipse

Expanded text:
mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Qui venturus est, id est, quem prophetae venturum praedicarunt. Non ait: Tu es qui venisti, sed tu es qui venturus es, et est sensus, manda mihi, qui interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et in inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis, an non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et aliumad haec sacramenta missurus es. Et respondens Jesus, ait illis: Euntes renuntiate Joanni quae vidistis et audistis: caeci vident, claudiundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Aliud enim tantum audierunt, aliud tantum viderunt: audierunt enim quod surdi audirent, quod pauperes evangelizarentur, viderunt autem caecos videntes, claudos ambulantes, leprosos mundatos. Renuntiate Joanni, etc. Ac si diceret, nuntiate Joanni, quia ego sum de quo propheta dicebat: Deus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
CILUNA EISIELLIS¬
A CI INTERRIS PRES¬
SURA GENTIUM. PRAECON¬
FUSIONE SONITUS MARIS
Et. fluciuum. Quod uero
dicit erunt signa insole & luna &
stellis. picecursores uicini eiusdem
iudicii. quasi nuntios indicat. Equi¬
bus est & illud proph&ae. Sol
uest&ur intenebrrs. & luna insan¬
guinem. antequam ueniat dies dñi
magnus & manifestus: Item quod
lucas ait & interris pressun genti¬
um. ipsum esse reor quod anti¬
christi temporx describens. mathe¬
us dicit Erit enimtunc tribula¬
tio magna. qualis non fuit ab ini¬
tio mundi usq modo. neq fi&
Quod autẽ lucas subiungit. proce
confusione sonitus maris & fluctu¬
um. piceco est illius quod inter ce¬
terx mutabilia saeculi. iohannes
mare habiturum conspexit.
ARESCENTIBUS HOMNIB:
PRAETIMORE ET EA PECTA¬
TIONE. QuAESUPERUENTEN
UNI UERSOORBI. NACOUIR¬
tut es caelorũ mouebun¬
TUR. Credo ipsum iudicis aduen¬
tum hac sententia designari. quan¬
do iuxta alterius locipanabolam
omnes. hoc .ẽ. & prudentes & fa¬

Expanded text:
luna et stellis, et in terris pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Quod vero dicit: Erunt signa in sole et luna et stellis, praecursores vicini ejusdem judicii, quasi nuntius indicat. E quibus est, et illud prophetae: Sol vertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . Item quod Lucas ait: Et in terris pressura gentium, ipsum esse reor, quod Antichristi tempora describens Matthaeus, dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet. . Quod autem Lucas subjungit prae confusione sonitus maris et fluctuum, praeco est illius quod inter caetera mutabilia saeculi, Joannes mare habiturum conspexit . Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione, quae supervenient universo orbi, nam virtutes coelorum movebuntur. Credo ipsum judicis adventum hac sententia designari, quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est, et prudentes et fa
Abbreviated transcription (Latin):
uos baptizabit inspũ scõ & igni:
Hoc est & purgatione scĩficationis
& probatione tribulationis. Potẽ
autem idem sp̃s scĩ &iam nomine
ignis scĩficatus intellegi: quia & IN¬
cendit ꝑ amorem. & ꝑsapientiam
irda quae repl& inluminat.
IPseesi qui post me uentu¬
RUS .G. QUIANTCCE PACTUS
EST Sicnamq dicitur ante me
factus. acsidicatur ante me positus
Post me ergouenit. quia post mo¬
dum natus: Ante autem factus :
quia mihi pitelatus. Sed haec pau
me &iam post natus supenrt. quo eũ
natiuitatis suae tempoit non angus¬
tant. Nam qui ꝑmatrem intempo¬
re nascitur. sine tempore. ẽ. a patre
genentus. Qui quantȩ reuerenti¬
ae humilitatem debeat. subdendo ma
Mos apud u&eres fuit. ut siquis eã
quae sibi comp&er& accipere uxo¬
rem noll&. ille ei calciamentum
soluer&. qui ad hanc sponsus iurae
propinquitatis uenit & Quid igi¬
tur inter homines xp̃c. nisi scãt ec

Expanded text:
nos baptizavit in spiritu sancto et igni, nos baptizavit in spiritu sancto et igni, hoc est, et purgatione sanctificationis, et probatione tribulationis. Potest autem idem spiritus sancti etiam nomine ignis sanctificatus intelligi, quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet illuminat. Ipse est qui post me venturus est, qui ante me factus est. Sic namque dicitur: ante me factus, ac si diPost me ergo venit, quia postmodum natus; ante autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulme etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non augustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus: cui quantae reverentiae humilitatem debeat, subdendo manMos apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur int
Abbreviated transcription (Latin):
pheta: Quod quia nonstudio
cognoscendae ueritatis. sed malitiae
exercendae emulationis dicitur.
euangelista tacite innotuit qui sub¬
iunxit dicens. ET QUI MISS
PUERAN ERANT EXPHA¬
RISAEIS Acsi apeste dicer&
Illi iohannem desuis actibus :eq¬
runt. qui doctrinam nesciunt qua¬
rere. sed inuidere RESPon¬
DII EIS IOHANNES DICENIS
EGOBAPTITO INA QuA
Iobannes non spũ sed aqua baptiza¬
torum corpor lauat. sed mentem
ꝑueniam non lauat. Curergobap¬
tizat qui peccata ꝑ baptis ma nonre¬
laxat. nisi ut prcecursionis suae
ordinem seruans. qui nasciturum
nascendo pitreuenerrt. baptizatu¬
rum quoq dnm baptizando pieceue¬
nir&: & qui puredicando factus . ẽ.
purecursor xp̃i. baptitando &iam
porcecur sor ei fier& imitatione sacroe¬
menti. MEOIUS AUTS̃ HRM
STETIT. QUẼ UOS NESCITIS:
INmedio ergo hominum & storisse
saluator asseritur & nesciri: quia
per carnem apparens. & ui sibilis ex¬
titit corpore . & inuisibilis maiesta¬
te. Lucas enĩ in hoc locoait. Ipse

Expanded text:
pheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitiae exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, qui subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis, ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Respondit eis Joannes, dicens: Ego baptizo in aqua. Joannes non spiritu, sed aqua baptizatorum corpora lavit, sed tamen per veniam non lavat. Cur ergo baptizat, qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret, et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. In medio ergo hominum et stetisse Salvator asseritur et nesciri, quia per carnem apperens, et visibilis stetit corpore et invisibilis majestate. Lucas enim in hoc loco ait: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris adnuntiat. Quid aut̃
clam&. insinuat cum subiungit.
DIRIGTEUIAM DM. SicuT
dix̃ baias propheta.
Via dñi ad cor dirigitur. cum ueri¬
tatis sermo humiliter auditur
Via dñi ad cor dirigitur. cum ad p̃¬
ceptum uitae pricepanrtur

Expanded text:
Redemptoris annuntiat. Quid autem Redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta . Via Domini ad cor dirigitur cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur cum ad praeceptum vita praeparatur.