comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endo superaret: & ad suoꝵ simulachroꝵ. tẽploꝵ. sacroꝵ.
oraculoꝵ euersionẽ ꝑuenire ꝑmaterent: Quis postremo
est ds̃ non noster utiq sed ipsoꝵ. qui uł illectus tanto
scclere. uł impulsus. ẽ. ista prestare : Non enĩ alicui doe¬
moni seddõ dicunt illi uersus: hȩc petrũ arte magica
definisse. Talem dtũ habent: qͥ xp̃m non habent. Hȩc
atq huiusmodi multa colligerẽ: si nondũ annus ipse
transisset. quẽ diuinatio ficta ꝓmisit. & decepta uanicas ere.¬
didit. Cũ uero ex quo nominiis xp̃i cultus ꝑeius in carne
presentiã & ꝑ apłos institutus. ẽ: ante aliquot annos anni
crecenti sexaginta qͥnq cõpleti suic: quid aliud quȩxunꝰ
unde ista falsitas refellatur: Ut enĩ in xp̃i natiuitate huiꝰ
rei ñ ponamꝰ iniciũ. quia infans & puer discipłos ñ habe.¬
bat: tam̃ quando habere coepit. ꝓculdubio tunc in notu¬

Expanded text:
endo superare et ad suorum simulacrorum templorum, sacrorum endo superare et ad suorum simulacrorum templorum, sacrorum oraculorum euersionem peruenire permitterent? Quis postremo est deus, non noster utique, sed ipsorum, qui uel inlectus tanto scelere uel inpulsus est ista praestare? Non enim alicui daemoni, sed deo dicunt illi uersus haec Petrum arte magica definisse. Talem deum habent, qui Christum non habent. Cadque huius modi multa colligerem, si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitas credidit. Cum uero, ex quo nominis Christi cultus per eius in carne praesentiam et per apostolos institutus est, ante aliquot annos anni trecenti sexaginta quinque conpleti sint, quid aliud quaerimus, unde ista falsitas refellatur? Ut enim in Christi natiuitate huius rei non ponamus initium, quia infans et puer discipulos non habebat, tamen quando habere coepit, procul dubio tunc innotu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipso innocente tam̃ cius maleficus fuerit: nom̃q illius
quam suũ coli maluerit magicis artib suis. magnis labo.¬
ribus & periculis suis: postremo etiã effusione sanguinis
sui. Si petrus maleficus fecit ut xp̃m sic diligeret mun¬
dus. quid fecit in nocens xp̃s ut cũ sic diligeret petrus:
Respondeant igitur ipsi sibi. & si possunt intelligant illa
suꝑna grã factum cẽ. ut ꝓpter ȩcernã uitã ap̃m diligeret munc¬
dam & usq ad temporalẽ mortẽ ꝓ illo patiendã xp̃i di¬
ligeret petrus. Deinde isti du qui sunt qͥ possunt ista
predicere nec possunt auertere. ita succũbentes uni male.¬
fico & uni sceleri magico. quo puer ut dicunt anniculus
occisus & dilaniatus. & ritu nefario sepultus. ẽ: ut secta sibi
aduersaria tã ꝓlixo tẽpore conualescente. tot tantarũq
ꝑsecutionũ horrendas erudelitates ñ resistendo sed pati¬

Expanded text:
sed, ipso innocente, tamen eius maleficus fuerit nomenque illius sed, ipso innocente, tamen eius maleficus fuerit nomenque illius quam suum coli maluerit magicis artibus suis, magnis laboribus et periculis suis, postremo etiam effusione sanguinis sui! Si Petrus maleficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus, quid fecit innocens Christus, ut eum sic diligeret Petrus? Respondeant igitur ipsi sibi et si possunt intellegant illa superna gratia factum esse, ut propter aeternam uitam Christum diligeret mundam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Christum diligeret Petrus. Deinde isti di qui sunt, qui possunt ista praedicere nec possunt auertere, ita succumbentes uni malefico et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus et dilaniatus et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi aduersariam tam prolixo tempore conualescere, tot tantarumque persecutionum horrendas crudelitates non resistendo, sed pati
Abbreviated transcription (Latin):
cia est. mirũ non est ñ ea repressos fuisse deoꝵ multoꝵ
falsoꝵq cultores quominꝰ fingerent doemonũ responsis
quos tanquã deos colunt. definitũ eẽ qͣnto tẽpore mansu¬
ra eẽt religio xpĩana. Cũ enĩ uiderent nec tot tantisq
ꝑsecutionib cã potusse consumi. sed his potius mira incre¬
menta sũpsisse: eoc cogitauer̃ nescio qͦs uersus grecos. tan¬
quam consulenti cuidã oraculo diuino effusos: ubi xp̃m
quidẽ ab huius tanquã sacrilegu erimine faciunt inno¬
centẽ. petrũ autẽ maleficiis fecisse subiungunt. ut colere¬
tur xp̃i nomen ꝑtrecentos sexaginta quinq annos.:
deinde cõpleto memorato numero annoꝵ. sine mora su.¬
meret finẽ. O hominũ corda doctoꝵ: oingenia lite¬
rata. digna credere ista de xp̃o quȩ credere ñ uultis in
xp̃m: qđ cius discipłs petrus abco magicas artes ñ didicerit.

Expanded text:
tia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum tia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. Petrum autem maleficia fecisse subiungunt, ut coleretur Christi nomen per trecentos sexaginta quinque annos, deinde conpleto memorato numero annorum, sine mora sumeret finem.s o hominum corda doctorum!s o ingenia litterata digna credere ista de Christo, quae credere non uultis in Christum, quod eius discipulus Petrus ab eo magicas artes non didicerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore p̃scntabis regnũ isrł : At ille. non ẽ. inquit
urm scire tempora: quȩ pater posuit insua potestate:
Non utiq illi de hora uel die uł anno. sed de tempore in¬
terrogauerant: quando istud accepere responsũ. Frus¬
tra igitur annos qͥ remanent huic scło cõputare ac
defuure conamur: cũ hoc scire noncẽ nr̃m ex ore
ueritatis aucliaiꝰ. Quos tam̃ aliu qu adringehitos ali qͥn.¬
gentos aluictiã millo: ab ascensione dm̃ usq ad ciꝰ ultimũ
adiuentũ cõpleri posse dixerunt: Quẽ ad modũ autẽ qͥsq
coꝵ astruat opinionẽ suã. longũ est demonstrare: & non
necessariũ. Coniccturis quippe utunt᷑ humanis: non abcis
aliquid certũ de scripture canonice auctoritate ꝓfertur.
Omniũ ucro de hac re calculantiũ digitos: ⁊esolui & qͥ esccre
iube̾t ille qͥ dicit. Nonẽ. ur̃m scire tẽpora uł mom̃ta: quȩ
pater posuit insua potestate. Sed hex qͥa ȩuangelica senten.¬

Expanded text:
tempore repraesentabis regnum Israel? At ille: Non est, inquit, tempore repraesentabis regnum Israel? At ille: Non est, inquit, uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Non utique illi de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab adscensione Domini usque ad eius ultimum aduentum conpleri posse dixerunt. Quem ad modum autem quisque eorum adstruat opinionem suam, longum est demonstrare et non necessarium. Coniecturis quippe utuntur humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae canonicae auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet ille, qui dicit: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed haec quia euangelica senten
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi michi cogitanti. ñ iudet᷑ cẽ definiendus
numerus ꝑsecutionũ quib exerceri oportet ȩcclesiam:
sed rursus affirmare aliquas futuras aregib preter
illã nouissimã de qua nullus ambigit xp̃ianus. ñ mino¬
ris est temeritatis. Ita hoc in medio relinqͥmꝰ. neutram
partẽ quȩstionis huius anstruentes siue destruentes:
sed tantũ modo ab affirmandi qđ libet hoꝵ audaci pre¬
sumptione reuocantes. Illã sane nouissimã ꝑsecutionẽ
quȩ ab anticristo futura est: presentia sua extinguet
ipse iħs. Sic enĩ scriptũ est: qđ eũ interficiet spũ orissui.
& euacuabit illuminatione p̃sentit̃ suȩ. Hic quȩri solet
quando istud erit: importune omnino. Si enĩ hoc nob̾
nosse ꝓdeẽt. a quo melius quã ab ipso dõ magistro inter¬
ro gantib discipłis dicerctur: Non enĩ siluerunt inde
apud eũ : sed ap̃sente quęsicrunt dicentos. Dñe si hoc

Expanded text:
hujusmodi mihi cogitanti, non videtur esse definiendus hujusmodi mihi cogitanti, non videtur esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet Ecclesiam. Sed rursus affirmare aliquas futuras a regibus, praeter illam novissimam, de qua nullus ambigit Christianus, non minoris est temeritatis. Itaque hoc in medio relinquimus, neutram partem quaestionis hujus astruentes, sive destruentes, sed tantummodo ab affirmandi quodlibet horum audaci praeum reuelato. Illam sane nouissimam persecutionem, quae ab Antichristo futura est, praesentia sua exstinguet ipse Iesus. Sic enim scriptum est, quod eum interficiet spiritu oris sui et euacuabit inluminatione praesentiae suae. Hic quaeri solet: Quando istud erit? Inportune omnino. Si enim hoc nobis nosse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde aput eum, sed a praesente quaesierunt dicentes: Domine, si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
libertatẽ atq hylaritatẽ miratus ꝰ horruisset: & in cete¬
ris deformius crubescere tumuisset. Postremo nr̃ã memo¬
ria ualens supradicti ualentiniani frat̾ arrianus. non ne
magna ꝑsecurione ꝑ orientis partes catholicã uastauit
ecclam: Quale est autt̃ non considerare ȩccłam ꝑ totum
mundũ fructificantẽ atq crescentẽ posse in aliquib
gentib ꝑsccutionẽ pati aregib & qͣndo in alus ñ patit̃:
Nisi forte non est ꝑsecutio cõputanda quando rex gochoꝵ
in ipsa gochia ꝑsecutus est xp̃ianos crudelitate mira.¬
bili. cũ ibi non essent nisi catholici quoꝵ plurimi mar¬
trrio coronati sunt sicut a quibusdã fratrib quitunc illic
pueri fuerant & se ista uidisse incunctant᷑ recordabant᷑
audiimus: Quid modo in ꝑside: Nonne ita in xp̃ia¬
nos ferbuit ꝑsccutio si tam̃ iam qͥcuit. ut fugientes inde
non nulli usq ad romana oppida ꝑuenirent: Hȩc atq

Expanded text:
libertatem atque hilaritatem miratus horruisset et in caetelibertatem atque hilaritatem miratus horruisset et in caeteris deformius erubescere timuisset. Postremo nostra memoria Valens supradicti Valentiniani frater Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam vastavit Ecclesiam? Quale est autem, non considerare, Ecclesiam per totum mundum fructificantem atque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio computanda, quando rex Gothorum in ipsa Gothia persecutus est Christianos crudelitate mirabili, cum ibi non essent nisi catholici, quorum plurimi martyrio coronati sunt: sicut a quibusdam fratribus, qui tunc illic pueri fuerant, et se ista vidisse incunctanter recordabantur, audivimus? Quid modo in Perside? nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen jam quievit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida pervenerint? Haec atque
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ipse quoq iam fidẽ quã ꝑsequebat᷑ euangelizans
ancrone uideret᷑ ordiendũ. cũ ante neronis tẽpora inter
atrocissimas ꝑsecutiones de quib nimis longum est
cuncta dicere. ȩxcła crescendo ꝑuenerit: Qđ si aregib
factas ꝑsecutiones in numero existimant eẽ debere:
reax fuit herodes. qͥ etiã post ascensũ dii grauissimã
fecit: Deinde quid respondent etiã de uiliano. quẽ non
numerant indecẽ : An ipse non est ȩcclam ꝑsecutus qͥ xp̃ĩanos
liberales litteras docero ac discere uctuit. sub quo ualentimanꝰ
maior qͥ post cũ tercius imperator fuit fidei xpĩanȩ confessor
eatitit. miliciaq priuatus est: Ut omittã quȩ apud antio¬
chiam facere cocperat. nisi unius fidelissimi & constantissi¬
mi uiuenis qͥ multis ut corquerent᷑ app̃hensis ꝑtotũ dic̃
primus. ẽ. tortus. inter ungulas cruciatusq psallentis

Expanded text:
ubi ipse quoque jam fidem, quam persequebatur, evangelizans, ubi ipse quoque jam fidem, quam persequebatur, evangelizans, a Nerone videtur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, Ecclesia crescendo pervenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere; rex fuit Herodes, qui etiam post ascensum Domini gravissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Juliano, quem non numerant in decem? An ipse non est Ecclesiam persecutus, qui Christianos liberales litteras docere ac discere vetuit? Sub quo Valentinianus major, qui post eum tertius imperator fuit, fidei christianae confessor exstitit, militiaque privatus est. Ut omittam quae apud Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi juvenis, qui multis, ut torquerentur, apprehensis, per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis
Abbreviated transcription (Latin):
undecunȩ plage. qua egiptu dũ hostiliter sequerentur
hebreos in mari rubro popło dĩ ꝑsiccũ transeunte perier̃.
Sed ego illa re gesta inegipto. istas ꝑsecutiones ꝓphetice
significatas et̃ non arbitror: quãius abeis qui hoc putan
ex quisite & ingeniose illa singula his singulis cõparata
uideantur. non ꝓphetico sp̃u sed conieetura m̃tis huma¬
nȩ: quȩ aliqͣndo ad uerũ ꝑuenit. aliqͣndo fallitur. Qd¬
enĩ qui hoc sentiunt dicturi sunt de ꝑsecutione qua
ipse dñs crucifixus est: Inquo eã numero posituri:
Si autẽ hac excepta existimant cõputandũ tanquã illȩ
numerandȩ sint quȩ ad corpus ꝑtinent ñ qua ipsũ caput
est appetitũ & occisũ. quid agent de illa quȩ postra quã
xp̃s ascendit incęlũ hicrosolimis facta est. ubi beatus
angłm libe̾ratus. ubi fugati atq dispsi de hierosolimis fr̃s.
ubi saulus qui postra paulus apłs factus est uastabat ȩccłam.

Expanded text:
undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non prophetico spiritu, sed coniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant computandum, tanquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est appetitum et occisum; quid agent de illa, quae, posteaquam Christus ascendit ad coelum, Jerosolymis facta est, ubi beatus Angelum liberatus, ubi fugati atque dispersi de Jerosolymis fratres, ubi Saulus, qui postea Paulus apostolus factus est, vastabat Ecclesiam;
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt tiã de conrectionib coꝵ: quȩ pioꝵ animas. iocundi¬
tate ꝑfundunt. quantis dolorib de sua ꝑditione crucia.¬
uerunt. Sic in hoc scło de numero ꝑsecutionũ in his dieb
cͥius. sed ab ipso abel quẽ primũ iustũ impius frat̃ occidit.
& deinceps usq in huius scłi finẽ: inter ꝑsecutiones mun-¬
di & consolationes dĩ. peregrinando ꝓcurrit ȩcclesia.
Proinde ne illud quidẽ temere puto cẽ dicendũ siue cre¬
dendũ qđ ñ nullis uisum ẽ. uel uidetur ñ amplius
eccłam passurã ꝑsecutiones usq ad tempus anticristi
quã qđ iam passa est: id est decuna aut undecima: ea¬
demq nouissima sit ab anticristo. Primã quippe cõpu¬
Quartã: ab antonino: A seuero: quintã. Sextã : amaximino.
Adecio: septimã. Octauã: aualeriano. Ab aureliano:
nonã. Decimã: a diocleciano & macimiano. Plagas
inciperet popłs dĩ: putant ad hunc intellectũ ct̃ refe¬
rendas ut nouissima anticristi ꝑsc̾cutio similis iudeatur

Expanded text:
fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus  apostolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit ecclesia.Proinde ne illud quidem temere puto esse dicendum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones usque ad tempus Antichristi. quam quot iam passa est, id est decem, ut undecima eademque nouissima sit ab Antichristo. Primam quippe conpuquartam ab Antonino, a Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
popłos aquib cis cernebant inueterata superstitione
ꝑtot sacra & templa seruiri:
uocant sensit: & scripsit Apulcius enim deos quidẽ
illos negat: sed cũ dicit ita inter homines & deos qͣdã
medietate uersari ut hominib apud ipsos deos neccs.¬
sarii uideant᷑: cultũ coꝵ a suꝑnoꝵ deoꝵ religione
non separat. Ille autt̃ egipcius alios deos ct̃ dicit
a sũmo dõ factos: alios ab hominib. Hoc qui audit
sicut ame positum est: putat dici de simulachris quȩ
opera sunt manuũ hominũ: At ille uisibilia & con¬
trectabilia simulachra. uelut corpora deoꝵ eẽ asserit:
inesse autẽ his quosdam sp̃s inuitatos qui ualeant
aliquid suie ad nocendũ siue ad desideria non nulla

Expanded text:
populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. vocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat: sed cum dicit ita inter homines deosque quadam medietate versari, ut hominibus apud ipsos deos necessarii videantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc sibi congruo uelut carcere p̃damnati sunt: Nec
tamen quia supra terras & aquas acri locus est. idco
& ipsi sunt meriti superiores hominib: qui eos nopi
terreno corpore. sed electo in auxiliũ dõuero pia m̃te
facillimc superant. Sed multis plane participatione
uerȩ religionis indignis tanquã captis subdicisq
dominantur: quoꝵ maxime partĩ mirabilib & fal.¬
lacib signis siue factoꝵ siue predictoꝵ deos se eẽ
ꝑsuascrunt. quibusdã uero uicia coꝵ aliqͥnto attentius
& diligentius intuentib non potuerunt ꝑsuadere qđ
dusint. atq inter deos & homines internuncios ac
beneficioꝵ impetratores se eẽ finacrunt: si tam̃ non istũ
saltem honorẽ homines eis deferendũ putarunt qui
illos nec deos eẽ credebant quia malos uidebant. deos
autem om̃s bonos uolebant nec audebant. tam̃ omĩno
indignos diccre honore diuino. maxime ne offendert&

Expanded text:
in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetratores se esse finxerunt; si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent
Abbreviated transcription (Latin):
& cheatroꝵ indigna ludibria. suamq in his om̃ib
ardentissimã cupiditatẽ & suauissimã uoluptatẽ
dus doemones nunciauerunt. & qđ plato philoso.¬
phica grauitate de optimare publica hȩc omnia
censuit remouenda tacuerunt. ut iam du boni ꝑ
tales nuncios nosse cogantur mala pessimoꝵ. ncc
iniuriã. ista in honorẽ ipsoꝵ dcorum:
nc̃ inquolibet coꝵ dedus tã malo sentiatur. restat
ut nullo modo credendũ sit qđ apulcius ꝑsuadere nitit̃.
& quicũq alii sunt ciusdẽ sententię philosophi: ita
esse medios docmones. inter deos & homines tanquã
internuncios & interp̃tes. qui hinc ferant petitionẽs
nr̃as. inde referant deoꝵ suppetias. sed ẽẽ sp̃s nocendi
cupidissimos. a iusticia penitus alienos. suꝑbia tumi.¬
dos. inuidentia liuidos. fallacia callidos. qui in hoc
quidem aere habitant: quia de celi supcrioris sub.¬
limitate deiecti merito irregressibilis crans gressionis

Expanded text:
et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec iniuriam, ista in honorem ipsorum deorum? ne in quolibet eorum de diis tam male sentiatur; restat ut nullo modo credendum sit quod Apuleius persuadere nititur, et quicunque alii sunt ejusdem sententiae philosophi: ita, esse medios daemones inter deos et homines tanquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum suppetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a justitia penitus alienos, sudos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis
Abbreviated transcription (Latin):
doemonũ decernuntur : Si ueroterciũ elegerint. & non
solum sententiã placonis deoꝵ iniurias ꝓhibentem.
sed etiam doemonũ nequiciã deoꝵ iniuriis exultantẽ
ꝑcosdem doemones nuncios dus innotuisse responde.¬
rint. hoc nunciare est an insultare : Et di utrunq
sic audiunt. sic utrũq cognoscunt: ut non solũ ma-¬
lignos doemones deoꝵ dignitati & platonis religioni
contraria cupientes atq facientes a suo accessu ñ arce.
ant. uerũ ctiã ꝑ illos malos ꝓpinquos platoni bono
longinquo dona transmitant: Sic enim eos clem̃toꝵ
quasi catenata series colligauit: ut illis aquib cri¬
minant᷑ coniungi possint. huic a quo defenduntur
non possint. utrumq scientes: sed aeris & terrȩ trans.¬
mutare pondera non ualentes. Iam qđ reliquũ est
si quartum legerint: peius est ceteris: Quis enim
ferat si poctarũ de dus immortalib criminosa figm̃ta

Expanded text:
daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non solum sententiam Platonis deorum injurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam deorum injuriis exsultantem, per eosdem daemones nuntios diis innotuisse responderint; hoc nuntiare est, an insultare? Et dii utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes atque facientes a suo accessu ant, uerum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta
Abbreviated transcription (Latin):
esse uoluerunt: suã uero nequiiã qualudos scenicos
amant quib illa deoꝵ dedecoa celebrant᷑ ꝓdere non
erubuerint uł timuerint: Honum quattuor quȩ int̾ro.¬
gando ꝓposur. qđ libet cligant: & in quolibet eorũ
quantum mali dedus bonis opinent᷑ atten   Si enĩ
primum clegerint: confessuri sunt nonlicuisse dus
bonis habitare cumbono platone quando eoꝵ inuri¬
as ꝓhibebat: & habitare cũ docmonib malis qͣndo
coꝵ iniurias exultabant: cum duboni hominẽ bonũ
longe ase positũ non nisi ꝑ malos doemones nosse possent.
quos uicinos nosse non possent. Si autẽ scđmde.
gcrint. & utrumq occultatũ a doemonib dixxeri&
ut dii omino nescirent. & platonis religiosissimã
legẽ & doemonũ sacrilegã delectationẽ. quid inreb
humanis ꝑ internuncios doemones dii nosse utiliter
possunt. quando illa nesciunt quȩ in honorẽ bonoꝵ
deoꝵꝵ religione bonoꝵ hominũ contra libidinẽ maloꝵ

Expanded text:
esse uoluerint, suam uero nequitiam, qua ludos scaenicos esse uoluerint, suam uero nequitiam, qua ludos scaenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere non erubuerint uel timuerint. Horum quattuor. quae interrogando proposui, quodlibet eligant et in quolibet eorum quantum mali de dis bonis opinentur adtendant. Si enim primum elegerint, confessuri sunt non licuisse dis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum iniurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum iniuriis exultabant, cum di boni hominem bonum longe a se positum non nisi per malos daemones nossent, quos uicinos nosse non pelegerint, et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut dii omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem; quid in rebus humanis per internuntios daemones dii nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum
Abbreviated transcription (Latin):
da uł detestanda uanitas. ne sit uana diuinitas: Si enĩ
animo ab obstaculo corporis libero animũ nr̃m uidcre
du possunt: non ad hoc indigent doemonib nuncis.
Si autẽ animoꝵ indicia corporalia qualia sunt locutio.
uultus. motus. ꝑcorpus suũ gheni dusentiunt. & inde
colligunt quid etiã doemones nuncient: possunt et
mendacus doemonũ decipi: Porro si deoꝵ diuinitas
a doemonib non potest falli: ab eadem diuinitate qđ
agimus non potest ignorari.
illt autẽ isti michi dicerent utrum dis doemones
nunciaucrint de criminib deoꝵ poetica platoni dis¬
plicere figmenta & sibi ea placert celauerint: anutrũq
occultauerint. deosq ẽẽ naluerint totius rei huius igna¬
ros. an utrum.q indicaunnt & religios ã erga deos
platonis prudentiã & in deos niuriosam libidinẽ suã.
ansententiã quidẽ platonis qua noluit dcos ꝑ impiã
licentiã poctarũ falsis criminib infamari ignotã dus

Expanded text:
da uel detestanda uanitas, ne sit uana diuinitas! Si enim da uel detestanda uanitas, ne sit uana diuinitas! Si enim animo ab obstaculo corporis libero animum nostrum uidere di possunt, non ad hoc indigent daemonibus nuntiis; si autem animorum indicia corporalia. qualia sunt locutio uultus motus, per corpus suum aetherii di sentiunt et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum diuinitas a daemonibus non potest falli, eadem diuinitate quod agimus non potest ignorari. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum dis daemones nuntiauerint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta et sibi ea placere celauerint, an utrumque occultauerint deosque esse maluerint totius rei huius ignaros, an utrumque indicauerint, et religiosam erga deos Platonis prudentiam et in deos iniuriosam libidinem suam, an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per inpiam licentiam poetarum falsis criminibus infamari, ignotam dis
Abbreviated transcription (Latin):
homini magoꝵ sclera iustis legib punienti. & miscct᷑
docmoni magicas artes docenti & implenti: Non miscet᷑
homini imitationẽ docmnonis fugienti. & miscct᷑ demo.¬
quod scilicet deos ȩthereos humana curantes. quid
terrestres homines agerent utiq lateret. nisi doemones
acrii nunciarent: qm̃ echer longe a terra est alteq sus.¬
pensus. aer uero ȩtheri terreq contiguus. O mirabilẽ
sapientiam. Quid aliud de dus isti sentiunt quos om̃s
optimos uolunt. nisieos & humana curare ne cultu
uideantur indigni. & ꝓpter dem̃toꝵ distantiã huma¬
na nescire. ut credantur doemones necessarii. & obhoc
etiam ipsi putentur colendi ꝑ quos du possint & quid
in reb humanis agatur addiscere. & ubi oportet homi¬
nibus subuenire : hoc si ita est: dus istis bonis magis
notus est docmon ꝑ corpus uicinũ. quã homo ꝑ animũ
bonum. Omultũ dolenda nccessitas: An potius irriden¬

Expanded text:
homini magorum scelera iustis legibus punienti, et miscetur homini magorum scelera iustis legibus punienti, et miscetur daemoni magicas artes docenti et inplenti; non miscetur homini imitationem daemonis fugienti, et miscetur daemoquod scilicet deos aetherios humana curantes quid terrestres homines agerent utique lateret, nisi daemones aerii nuntiarent; quoniam aether longe a terra est alteque suspensus, aer uero aetheri terraeque contiguus.s o mirabilem sapientiam! Quid aliud de dis isti sentiunt, quos omnes optimos uolunt, nisi eos et humana curare, ne cultu uideantur indigni, et propter elementorum distantiam humana nescire, ut credantur daemones necessarii et ob hoc etiam ipsi putentur colendi, per quos di possint et quid in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subuenire? Hoc si ita est, dis istis bonis magis notus est daemon per corpus uicinum quam homo per animum bonum.s o multum dolenda necessitas, an potius inriden
Abbreviated transcription (Latin):
At enĩ urguens causa & artissima cogit docmones me.¬
dios uiter deos & homines agert ut ab hominibus
afferant desiderata: & adus referant impctrata. Quȩ nã
tandem ista causa est & quanta necessitas: quia nullus inqͥ¬
unt ds̃ miscetur homini. Prȩclara igitur sanctitas dĩ. qui
non miscc̾tur homini supplicanti. & miscctur doemoni
arroganti: non miscetur homini poenitenti. & miscttur demo.¬
ni decipienti: Non miscetur homini confugienti ad diui.
nitatẽ. & miscetur doemoni fingenti diuinitatẽ: Non
miscctur homini petenti indulgentiã. & miscctur doc.¬
moni suadenti nequiciã: Non miscet᷑ homini ꝑphilo.¬
sophicos libros poctas ͤ bene instituta ciuitate pellenti.
& miscet᷑ doemoni a principib & pontificib ciuitatis
ꝑscęnicos ludos poctarũ ludibria requirenti: Non miscct᷑
homini deoꝵ crimina fingere ꝓhibenti. & miscet᷑ doemo.¬
ni se falsis deoꝵ criminib oblectanti: Non miscctur

Expanded text:
At enim urgens causa et arctissima cogit daemones meAt enim urgens causa et arctissima cogit daemones medios inter deos et homines agere, ut ab hominibus offerant desiderata, et a diis referant impetrata. Quaenam tandem causa est ista, et quanta necessitas? Quia nullus, inquiunt, Deus miscetur homini. Praeclara igitur sanctitas Dei, qui non miscetur homini supplicanti, et miscetur daemoni arroganti; non miscetur homini poenitenti, et miscetur daemoni decipienti; non miscetnitatem, et miscetur daemoni fingenti diuinitatem; non miscetur homini petenti indulgentiam, et miscetur daemoni suadenti nequitiam; non miscetur homini per philosophicos libros poetas de bene instituta ciuitate pellenti, et miscetur daemoni a principibus et pontificibus ciuitatis per scaenicos ludos poetarum ludibria requirenti; non miscetur homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis deorum criminibus oblectanti; non miscetur
Abbreviated transcription (Latin):
te sentit cẽ damnandos doctrinis fiunt & operib de monũ
¶s uiderit: cur censeat honorandos tos necessarios asserens
tare : si ad dm̃ utrũ preces nr̃as uolumꝰ ꝑuenire. Dcinde
quero. quales p̃ces hominũ dus bonis ꝑ doemones alle.¬
gari putat: magicas an licitas: Simagicas: nolunt tales.
Si licitas: nolunt ꝑ tales. Si autẽ peccator poenitens p̃ces
fundit maxime si aliquid magicũ admisit. itane tan.¬
dem illis intercedentib accipit ueniã. quib impellen-¬
tib aut fauentib se cecidisse plangit inculpã : An
& ipsi docmones ut possint poenitentib mereri indul.¬
gentiam. priores agunt qđ ẽos deceperint poenitentiã :
hoc nemo umquã de docmonib dixit: quia si ita esset.
nequaquã sibi auderent diuinos honores expetere. qͥ
penitendo desiderarent ad grãm ueniȩ ꝑuenire.
bl enim est detestanda suꝑbia: hic humilitas mistranda.

Expanded text:
te sentit esse damnandos, doctrinis fiunt et operibus daemonum; te sentit esse damnandos, doctrinis fiunt et operibus daemonum; quos viderit cur censeat honorandos, necessarios eos asserens tare, si ad Deum verum preces nostras volumus pervenire. Deinde quaero, quales preces hominum diis bonis per daemones allegari putat, magicas, an licitas? Si magicas, nolunt tales: si licitas, nolunt per tales. Si autem peccator poenitens preces fundit, maxime si aliquid magicum admisit; itane tandem illis intercedentibus accipit veniam, quibus impellentibus aut faventibus se cecidisse plangit in culpam? An et ipsi daemones ut possint poenitentibus mereri indulgentiam, priores agunt, quod eos deceperint, poenitentiam? Hoc nemo unquam de daemonibus dixit: quia si ita esset, nequaquam sibi auderent divinos honores expetere, qui poenitendo desiderarent ad gratiam veniae pervenire. Ibi enim est detestanda superbia, hic humilitas miseranda.
Abbreviated transcription (Latin):
& uencranda oporteret: Ita enĩ uł sentenciã suam
ꝑsuaderet iudicib. uł si illi scđm iniquas leges sape¬¬
rent cumq talia p̃dicantẽ atq laudantẽ morte
multarent. digna animȩ illius doemones dona re.¬
penderent: ꝓ quoꝵ diuinis opib p̃dicandis huma.¬
nam uitã sibi adimi nontimeret. sicut martires
nr̃i cumcis ꝓcrimint obiceretur xp̃iana religio qua
nouerant ficrise saluos & gloriosissimos in ȩternũ. non cã
negando itẽporales poenas eͥuadere delegerunt:
scd pocius confitendo ꝓfitendo. p̃dicando. & ꝓhac
omnia fidelitor fortiterq tolerando & cũ pia sccurita.¬
te moriendo: leges quib ꝓhibebatur crubescert cõpuler̃.
mutariq fecerunt. Huius autt̃ philosophi platonici
copiosissima & di scrtissima extat oratio qua crim̃ aitiũ
magicarũ ase alienum eẽ defendit: seq alitr ñ uult
innocentẽ uideri nisi ea negando quȩ non possunt ab
in nocente cõmitti: At. omĩa miracula magoꝵ quos rec¬

Expanded text:
 ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moriendo leges, quibus prohibebatur, erubescere conpulerunt mutarique fecerunt. Huius autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima extat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit seque aliter non uult innocentem uideri nisi ea negando, quae non poinnocente committi. At omnia miracula magorum, quos rec
Abbreviated transcription (Latin):
inquit o asclepi uides quatinus tuipse diffidas statu.¬
as animatas. sensu & spũ plenas. tantaq facientes et
talia. statuas futuroꝵ pręscias eãq sorte uate. sõnus.
multisq alus reb prȩdichtes. imbecillitates hominib
facientes. easq curantes. tristiciam leticiamq ꝓmcritis :
Anignoras o asclepi qđ egiptus imago sit cęli. aut qđ est
ucruis trans latio aut descensio omniũ quȩ gub̾nantur
atq exercentur incȩlo : Acsi dicendũ est uerius. terra nr̃a
mundi totius est templũ. Ettamen qm̃ prescire cuncta
prudentem decet: istud uos ignorare fas non est Futurũ
tempus est: cũ appareat egiptios in cassũ piamente diui-¬
nitatem sedula religione seruasst. Dcinde multis uerb̃
hermes eundẽ locum exequit᷑. in quo uidetur hoc tẽpꝰ

Expanded text:
inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuinquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam laetitiamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur adque exercentur in caelo. Ac si dicendum est uerius, terra nostra mundi totius est templum. Et tamen quoniam praescire cuncta prudentem decet, istud uos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo uidetur hoc temp
Abbreviated transcription (Latin):
uulbilibre et potalis materiȩ eopulare. ut sint qͣsi
animata corpora illis spiritib dicãta & subdita simu-¬
lachies hoc eẽ dicit deos facere: camq magnã & mirabi.¬
lem deos faciendi accepisse homines potestatẽ. Huius
egiptii uerba sicut in nram linguã interp̃cata sunt ponã.
Et qm̃ de cognatione inquit & consortio hominũ deoꝵ&q
nobis indicitur sermo: potestatem hominis o asclepi uimq
cognosce. Dominus inquit & pater. uł quod est sũmus
deus. ut effector est deoꝵ cęlestiũ: ita homofictor est deoꝵ.
qui intẽplis sunt humana ꝓxximitate contenti Et
paulo post. Ita humanitas inquit semꝑ memor huma¬
nȩ naturȩ & originis suȩ. in illa diuinitatis imitatio¬
ne ꝑseuerat: ut sicuti pater ac dominus ut suisimiles
essent deos fecit eternos. ita humanitas deos suos ex sui
uultus similitudine figuraret. Hinc cum asclepius
ad quẽ maocime loquebatur ei respondisset atque
dixisset. statuas dicis otimegiste: tum ille. Statuas

Expanded text:
uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, ponam. \'Et quoniam de cognatione, inquit, et consortio hominum deorumque nobis indicitur sermo, potestatem hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater uel quod est summum Deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas,
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit. qđ idẽ dicit apłs: cũ de resurrectione mortu¬
orum ad chorinthios loqueret᷑. Om̃s resurgemꝰ. uł sicut
alii codices habent. om̃s dormiemꝰ. Cũ ergo nec resur¬
rettio fieri nisi mors p̃cesserit possit. nec dormitionem
possimus illo loco intelligere nisi mortẽ: quomͦ om̃s uł
dormient uł resurgent. sitã multi qͦs in corpore inuen¬
turus est ap̃s nec dormient nec resurgent: Si ergoscõs
qui re perient᷑ xp̃o ueniente uiuentes eiq in obiuã rapi.

Expanded text:
occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corpoccurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alio loco de ipsa loquens resurrectione corpoꝵ dicat.
tu qđ seminas ñ uiuificat᷑: nisi moriat᷑. Quomodo igit᷑
quos uiuentes hic xp̃s inueniet. ꝑ immortalitatẽ in illo
uiuificabunt᷑ & si ñ moriant᷑. cũ uideamꝰ ꝓpter hoc esse
dictũ. tu qđ seminas ñ uiuificat᷑ nisi prius moriatur :
Aut si ñ recte ñ dicimꝰ seminari nisi ea corpora hominũ
quȩ moriendo quo quomodo reuertunt᷑ interrã. sicut
sese habet etiã illa in transgressorẽ patrẽ generis huma¬
ni diuinitꝰ plata sententia. terra es & interrã ibis: faten¬
dum ẽ. istos quos nondũ de corporib egressos cũ ueniet
xp̃s inueniet. & istis uerb apłi & illis de genesi ñ teneri:
qm̃ ii sursũ in nubib rapti. ñ utiq seminant᷑: qͥa nec
erunt in t̾ra nec redeunt. siue nullã ꝓrsus experiant᷑
mortẽ siue paululũ in acre moriant᷑. Sed aliud rursꝰ

Expanded text:
cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneri, quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, sine nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ mortuoꝵ futurã qͣndo ueniet xp̃s utiq ad
uiuos & mortuos iudicandos. p̃clarissime ostendunt.
Sed quęri solet: utrũ illi qͦs hic uiuentes inuenturus est
trans figurabat apłs. nũquã omĩno morituri sint: an
celeritate transibunt. Neq enĩ dicendũ est ficri non
posse. ut dũ ꝑ acra insublime portant᷑: in illo spacio et
moriant᷑ & reuiuiscant. Qđ enĩ ait. & ita semꝑcũ
dño crimꝰ: non sic accipiendũ est tanquã in aere nos
dixxerit semꝑcũ dño et̃ mansuros. qͥa nec ipse utiq
ibi manebit: quia ueniens transiturus est Uenient i
quippe ibitur obuã: ñ manenti. Sed ita cũ dño erimꝰ.
idest sic erimꝰ habentes corpora sempit̾na. ubicũq cũ illo
fuerimꝰ. Adhunc autẽ sensũ quo excistimamus etiã illos
quos hic uiuos inuenturus ẽ. dñs. in ipso paruo spacio
& passuros mortẽ. & accepturos immortalitatẽ: ipse apłs
nos uidetur urgere ubi dicit. in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑.

Expanded text:
rectionem mortuorum futuram, quando ueniet Christus, utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi, quos hic uiuentes inuenturus est transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint, an celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam dixerit semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
noua reponat᷑: eo ipso tẽpore conflagrationis eiꝰ ubi
erunt scĩ cũ eos habentes corpora in aliquo corporali
loco eẽ necesse sit Possumꝰ respondere futuros coscẽ
insuperiorib partib: quo ita ñ ascendet flãma illius
incendii. quẽ ad modũ nec unda diluuui. Talia quippe
illis incrunt corpora: ut illinc sint ubi eẽ uoluerint: sed
nec ignẽ conflagrationis illius ꝑtimescant. immortales
atq incorruptibiles facti: si ut uiroꝵ triũ corruptibi¬
lia corpora atq mortalia. in camino ardenti illesa uiuere potuer̃¬
ULTAS euangłicas apostolicasq sentencias de diuino
isto iudicio nouissimo uideo mͥ eẽ pręcereundas: ne hõc
uolum̃ innimiã longitudinẽ ꝓtendat᷑. Sed nullomͦ
est p̃tereundus apłs paulus: qͥ scribens ad thessaloni:¬

Expanded text:
noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potuerMultas euangelicas apostolicasque sententias de diuino isto iudicio nouissimo uideo mihi esse praetereundas, ne hoc uolumen in nimiam longitudinem prouoluatur; sed nullo modo est praetereundus apostolus Paulus, qui scribens ad Thessaloni
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cęlũ uel potius cȩlos uocat sed utiq istos imos ñ illos
suꝑnos ubi & sol & luna & sidera constituta sunt. con¬
uersus fuerat in humidã qualitatẽ atq hoc modo cũ t̾rape.¬
rierat. cuiꝰ terrȩ utiq prior facies fuerat deleta diluiuo:
qui autẽ nunc sunt inqͥt cęli & terra. eodẽ uerbo repo¬
siti sunt igni reseruandi indiẽ iudicu. & ꝑditionis
hominũ impioꝵ Pinde qͥ cęli & quȩ terra. id est qͥ
mundus ꝓ eo mundo qͥ diluuio periit ex eadẽ aqua
repositus ẽ: ipse igni nouissimo reseruat᷑ indiẽ iudicu.
& ꝑditionis hominũ impioꝵ Nã & hominũ ꝓpter
magnã quandã cõmutationẽ non dubitat dicere ꝑditio¬
nẽ futurã: cũ tam̃ coꝵ quãuis in ȩt̃nis poenis sit mansu-¬
ra natura. Quęrat forsitan aliqͥs. si post factũ iudiciũ
iste mundus ardebit. ante quã ꝓillo celũ nouũ & t̾ra

Expanded text:
quod caelum uel potius caelos uocat, sed utique istos imos, non illos quod caelum uel potius caelos uocat, sed utique istos imos, non illos supremos, ubi sol et luna et sidera constituta sunt conuersus fuerat in umidam qualitatem adque hoc modo cum terra perierat, cuius terrae utique prior facies fuerat deleta diluuio. Qui autem nunc sunt, inquit, caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra, id est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periit, ex eadem aqua repositus est, ipse igni nouissimo reseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura natura. Quaerat forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
conuerti. Ueniet autẽ dies dñi ut fur: in quo celi magno
impetu transcurrent. clem̃ta autẽ ardentia resoluent᷑:
& terra & quȩ in ipsa sunt oꝑa exurent᷑. His ergo¬
om̃ib percuntib quales oportet eẽ uos in scĩs conuer¬
sationib expectantes & ꝓperantes ad p̃sentiã dici
dĩ. ꝑ quẽ celi ardentes soluent᷑. & clem̃ta ignis ardore
decoquentur: Nouos uero cȩlos & t̾ram nouã scđmꝓ
missa ipsius cocpectamꝰ: inquib iusticia in habitat.
Nichil hic dixit de resurrectione mortuoꝵ: sed sane
de ꝑditione mundi huiꝰsatis. Ubietiã cõmemorans fac¬
tum ante diluuiũ : uidet᷑ ad monuisse quodã modo
quatenꝰ infine huiꝰ scłi mundũ istũ periturũ eẽ credamꝰ.
Nã & illo tẽpore: perisse dixit qͥ tunc erat mundũ.
Nec solũ orbẽ terrȩ: uerũ etiã cdos quos utiq istos aere¬
os intelligimꝰ. quoꝵ locũ ac spaciũ tunc aqua crescen¬
do superauerat. Ergo totus ac pene totꝰ aer iste uentosꝰ

Expanded text:
eniet autem dies Domini sicut fur: in qua celi magno impetu transcurrent. Elementa vero calore solventur: et terra et que in ipsa sunt opera exurentur. His ergomnibus pereuntibus quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus exspectantes et properantes ad praesentiam diei Domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus iustitia inhabitat. Nihil hic dixit de resurrectione mortuorum, sed sane de perditione mundi huius satis. Ubi etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse credamus. Nam et illo tempore perisse dixit, qui tunc erat, mundum; nec solum orbem terrae, uerum etiam caelos, quos utique istos aenos intellegimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superauerat. Ergo totus aut paene totus aer iste uentosus