comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
societate credimus. Necesse est. ut haec elifar
uerba misticȩ disseramus : Omp̃s enim deus
terram & pluuiam tribuit: cum arentia cor¬
da gencilium suꝑ nae gratiae praedicationis
infundit: et a quis uniuersa inrigat: quia ste¬
rilitatem ꝑ diti hominis repletione sp̃s ad fruc¬
tificationem formac Sicut ꝑ semetipsam ue¬
ritas dicit: Quibiberit ȩxaqua. quam ego
dabo ei: non siciet in aeteraium niuersita¬
tis autem nomine homo signatur quia in ip¬
so ueraspeties & magna communio uniuersi¬
tutis ostenditur: Omne namq quod est dut
telligit: Sunt namq lapides. nec tame ue
uiuunt: Sunt: arbusti : iuiuunt quidem nec

Expanded text:
societate credimus, necesse est ut haec Eliphaz societate credimus, necesse est ut haec Eliphaz verba mystice disseramus. Omnipotens enim Deus terrae pluviam tribuit, cum arentia corda gentilium, supernae gratia praedicationis infundit. Et aquis universa irrigat, quia sterelitatem perditi hominis repletione Spiritus ad fructificationem format, sicut per semetipsam Veritas dicit: Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum . Universitatis autem nomine homo signatur, quia in ipso vera species, et magna communio universitatis ostenditur. Omne namque quod est, aut cernit. Sunt namque lapides, nec tamen vivunt; sunt arbusta, vivunt quidem nec
Abbreviated transcription (Latin):
test: sedtamen credi facile ꝑ exemplum
potest: quis enim ab uno grano seminis inmen¬
sam surgere arborem crederet : nisicertum
hoc ꝑ experimentum teneretꝰ: Intanta nã que
unius grani prauitate. & poene nullã uides dis¬
similitudinem ubi latet ligni duritia & lig¬
notene rior uel durior medulla. asperitas
corticis uirilitas radicis arbor ᷤ fructu m suaui¬
tas. odorum colorum diuersitas. mollicies fili¬
orum. ettamen quia hoc ꝑ experimentum no¬
uimus: ex uno grano seminis ꝓdere omnia non
dubitamus : Quidergo ẽ difficle. ut pulus in
menbra redeat: dum conditoris potentiã co¬
tidie cernimus quia ex grano ligna mirabilit̃.¬
& ad huc mirabilius fructus ex lignis creac ÷
dicatergo: qui facit magna & inscrutabilia.
et mirabilia absq numero quia diuinorum
operũ magnitudo. nec ex qualitate ualet
discuti : nec ex quantitate numerari Vnde
pitate: quia amicos beati iob eruditos eius

Expanded text:
test, sed tamen credi facile per exemplum test, sed tamen credi facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen quia hoc per experimentum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum operum magnitudo nec ex qualitate valet discuti, nec ex quantitate numerari. Unde et --Quia amicos beati Job eruditos ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rens non inuenit indubitationis se uoraginẽ
mergit : Vnde fit non nulli homines mor
tuorũ corpora inpuluere redacta conside¬
rent. dumq resurrectionis iuim ex ratione col¬
ligere non possunt: haec ad statum pristi¬
num redire posse desperent: Mira igi¬
tur ex fide credenda sunt: ꝑscrutanda per
rationem non sunt. quiasi haec nostris oculis
ratio expanderit: mira non essent: Sed
cum in nobis fortasse animus titubat: neces¬
se est ut ea quae ꝑusum nouit. nec tamen
perrationem collegit ad memoriam redu¬
cat: quatinus reisimilis argumento fidem
roboret. quam labe factari sua sagacitate
de p̃hendit: Considerato quippe humane
carnis puluere : quorum dã mens concussa
desperat: Quando pulius ad carnem re¬
deat & rediuiuum corpus ꝑ menbrorum li¬
namenta componat. quando illa terrȩ
arͥditas ꝑiuiuantia menbra uiri discat: Ac-
sipeorum speties formasq distinguat: Hoc
nimirũ conprehendi prationem non po¬

Expanded text:
rens non invenit, in dubitationis se voraginem rens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homituorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim ex ratione colligere non possunt, haec ad statum pristinum redire posse desperent. Mira igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem non po
Abbreviated transcription (Latin):
arbor ꝓducitur urtusq pulueris in lignum
uentitur : & nemo miratur: quia quinq sunt
panibus quinq milia homines satiati creuis¬
se escas indentibus cuncti mirati sunt : Cotide
sparsa grana seminum plenitudine mul¬
tiplicantur spicarum & ne momiratur:
A quam semel inuinum mutatam uidentes
cuncti mirati sunt : Cotidie humus terrae
in radicem uitis ad tractus ꝓbotrũ munũ
uertitur : & nemomiratur: Mira itaq¬
sunc omnia quae mirari homines uegue¬
gunt: quia ad considerandum ut prieai¬
mus usu torpescunt: Bene autm am d
nscritabilia: Minus enĩ fuerat magna fa¬
eert sitamen ea quȩ facta sunc. ꝑscrutari po¬
dusset srecte subditur: et mirabilia absq nu¬
mero: qua minoris esset magnitudinis si
qua inscrutabilia pauca fecisset: Sedinter
þaec scendum ẽ. quia diuina miracula & sem¬
perdebent considerari ꝑstudium : & numꝗ
discuti ꝑ intellectum: Saepenamq humanus
sensusdum quarundĩ rerum rationem quae¬

Expanded text:
arbor producitur, virtusque pulveris in lignum arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati, crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad considerandum, ut praediximus, usu torpescunt.  Rec. VIII.  inscrutabilia. Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magnituquae inscrutabilia condidit pauca fecisset. Sciendum procul dubio est quia divina miracula et semper debent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe humanus sensus, dum quarumdam rerum rationem quae
Abbreviated transcription (Latin):
absq numero: Quis omnipotencis dei mi¬
rabilia ꝑserutari sufficat. quod cunta genichiso
creaut: quod ipsa mundi fabrica mira pocen¬
tiae uirtute disposita. & seͬmꝑ aera caelum
sus penditur & suꝑ abyssum terra libratur
quod exrebus in uisibilibus omnis haecunug¬
sitas hac uisibilibus existit: quod hominem fe¬
cit ut ita dixerim in breui colligens mundum
alterum. sedrationalem: quod hunc exania
& carne constituens inuestigabili urtuis dis¬
positione ꝑmiscuit sputum & lutum: Ex his
itaq aliud nouimus. aliud & sumus sed tamen
mirari neglegimus: quia ea quae in compre¬
hensibili indagatione mira sunt. humanis
oculis usu iuluerunt: Vnde fic ut simortius
homo suscitatur in amͦ maratione omne s exili¬
ant : & cotidie homo qui nonerat nascitur. &
nemo miratur : dum ꝓculdubio omnibus constet.
quia plus sit creari quod nonerat. quam repa¬
rari quoderat ĩ quia arida a aron iurga flori¬
it. cuncti mirati sunt: cotidiȩ exarente terra

Expanded text:
 --Quis omnipotentis Dei mirabilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur; quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas ac visibilibus existit, quod hominem fecit, ut ita dixerim, in brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum? Ex his 189 itaque aliud novimus, aliud et sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant, et quotidie homo qui non erat nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra
Abbreviated transcription (Latin):
raliũ desideriorum pondera tolerant: sed
& si qua ad uersa consurgunt impis sius praessu¬
sis elungoribis non laborant: quid enim fla¬
gauis dirus ÷ Et tamen defligellacis posto¬
ls sempotumest ibant gaudentes a conspocetiui
concibiiqn digni habit sunt ꝓ nomine ibiu
concunelus pate quid ergo cors mencibus la
benr unubus et poena uerberum labornon
ebti omo ergo adlaborem nascitur quia ille
huuis mundi ueraciter mala sentit: qui eius bo¬
namhianter appete: Nam cuius mens adal¬
ta suspenditur: subipsa ẽ. quicquid exterius
ad summa sustulit: Annon quiasi auis pau¬
lus aduolandum natus fuerat. qui toc aduer¬
sa sustinens dicebat. nrẽc conuersatio incaelis
est: Et rursũ scimus qm̃ siterrestris domus
nrã huius habitationis dissoluatur. quod ae
dificationem ex deo habemus donum non
manu factam. ae ternam incaelis: Neluc aiuis¬
ergo ima transcenderat: quem ad huc corpo¬
re interra demorantem. iam in sublimibus spei

Expanded text:
ralium desideriorum pondera tolerant; sed ralium desideriorum pondera tolerant; sed et si qua adversa consurgunt, in ipsis suis pressuris et languoribus non laborant. Quid enim flagellis durius? et tamen de flagellatis apostolis scriptum est: Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Quid ergo eorum mentibus labor est, quibus et poena verberum labor non est? Homo ergo ad laborem nascitur, quia ille hujus mundi veraciter mala sentit, qui ejus bona inhianter appetit. Nam cujus mens ad alta suspenditur, sub ipsa est quidquid exterius ad summa sustollit. An non quasi avis, Paulus ad volatum natus fuerat, qui tot adversa sustinens dicebat: Nostra conversatio in coelis est ? Et rursum: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvadificationem ex Deo habemus, domum non manu factam, aeternam in coelis . Miergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei
Abbreviated transcription (Latin):
lis adficitur. Mens adappetenda altiora suble¬
uatur : paulo rursus at testante quidit: Et
licet is qui foris est noster homo corrumpitur
Iamen iis qui intus est renouatur dedie indẽ:
Homo ergo ad laborem nascitur. & aues a duolan¬
dum : quia indemens ad summae uolat un¬
de caro in in fimis durius laborat: potest¬
quoq Appellatione hominis : carnalium uita
signari: VUnde paulus ait: Cum enimsit in¬
teruos telus & contentio: non ne carnales
estis: Quibus paulo post subiecit dicens
non ne homines estis: In hacitaq uita homo
ad laborem nascitur. quia carnalis quisq cum
transeuntia appetit : desideriorũ suorum
est hanc ipsam presentis uitae gloriam quȩ¬
rere. quae sitã quandoq ꝑcipere : & per¬
ceptã circumscriptione custo dire : Grauis
laborẽ hoc cum magna fatigatione ad¬
p̃hendere : quod is qui ad p̃hendit nouerit
diustare non posse: Scĩ autem uri quia tran¬
seuntia nonamant. non solum nulla tempo¬

Expanded text:
lis afficitur, mens ad appetenda altiora sublelis afficitur, mens ad appetenda altiora sublevatur, Paulo rursus attestante, qui ait: Et licet is, qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est, renovatur de die in diem . Homo ergo ad laborem nascitur, et avis ad volatum, quia inde mens ad summa evolat, unde caro in infimis durius laborat. quoque appellatione hominis carnalium vita signari. Unde et Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Quibus paulo post subjecit, dicens: Nonne homines estis? In hac itaque vita homo ad laborem nascitur, quia carnalis quisque cum transeuntia appetit, desideriorum suorum est, hanc ipsam praesentis vitae gloriam quaerere, quaesitam quandoque percipere, et perceptam cum circumspectione custodire. Gravis labor est, hoc cum magna fatigatione apprehendere, quod is qui apprehendet, noverit diu stare non posse. Sancti autem viri quia transeuntia non amant, non solum nulla tempo
Abbreviated transcription (Latin):
terrarũ cũ dnõ contra insensatos pugnat : quan¬
do inpoena delinquentium. ec dementorum
aduersitas militat̃. sed tamen dehumo dolor
none greditur : quia res quaelibet insensibi¬
lis ad adflictionem nram stimulo nrae actionis
excitatur : De humo dolor none greditur.
quia nequa quam poena de ea nascitur cre¬
acura quae ꝑcutit: sed de ea ꝓcul dubio
quae peccando iim ꝑcussionis extorsit:
ed curandum magno pere est. ut cum inre¬
bus exterioribus pondere doloris afficitur:
spema dsuꝑna tendamus quatinus eo mens
adalta ꝑueniat: quo nos exterior poena casti¬
gat: Unde & aꝑte subiungitur: Homo ad¬
laborem nascitur : et auis aduo landum: Ad
laborem quippe homo nascitur. quia nimirum
ualde sibi sit inpossibile ut haec peregrinationis
suae tempora sine gemitu euadat Vnde be¬
ne paulus : Cum tribulationes suas discipulis
enumeraret: adiunxit. Ipsꝗ enim scitis. quod
in hoc positi sumus : sed ineo quod caro flagel¬

Expanded text:
terrarum cum Domino contra insensatos pugnat, quanterrarum cum Domino contra insensatos pugnat, quando in poena delinquentium et elementorum adversitas militat. Sed tamen de humo dolor non egreditur, quia res quaelibet insensibilis ad afflictionem nostram stimulo nostrae actionis excitatur. De humo dolor non egreditur, quia nequaquam poena de ea nascitur creatura, quae percutit, sed de ea procul dubio, quae peccando vim percussionis extorsit. Sed curandum magnopere est ut cum in rebus exterioribus pondere doloris afficimur, spe ad superna tendamus; quatenus eo mens alta perveniat, quo nos exterior poena castigat. Unde et apte subjungitur: CAlaborem, et avis ad volandum. - Ad laborem quippe homo nascitur, quia nimirum erat quod valde sibi sit impossibile, ut haec peregrinationis nostrae tempora sine gemitu evadamus. Unde bene Paulus cum tribulationes suas discipulis enumeraret, adjunxit: Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Sed in eo quod caro flagel
Abbreviated transcription (Latin):
quae recta sunt aliquando laboris stido. Al¬
quando uõ dolore ꝑcussionis erudimne An¬
de cum dictum sit. nichil interra sine causa :
humo egreditur cum homo addĩ ima ginẽ
conditus : derebus in sensibilibus flagellatur:
Sed qua ꝑ occultamentium merita aꝑta ꝓ¬
deun flagella poenarũ: Dehumo dolor
nonegreditur. qm̃ sensus nrĩ malitia ex egit.
ut arebus in sensibilibus feriatur: Ecce enim
cernimus quod ad correptionem nram expec¬
tacismber arente terra suspenditur. &
caligosus aer in ardescente sole sic catur. ma¬
re ꝑcellis tumiscentibus saeuit. & alios ad
trans meandum susceptos intercipit. aliis
desideratũ iter erecta incumulum unda con¬
tra dicit: Terra non solum germina fecun¬
ditatis mminuit: sed & iam semina accepta
consumit: In quibus nimirum cunctis pa¬
tenter aspicitur. hoc quod quidam sapiens
ded nõ testatur dicens: Et pugnabit ꝓeo or¬
bis terrarũ : contra insensatos: Orbis quippe

Expanded text:
quae recta sunt, aliquando laboris studio, alquae recta sunt, aliquando laboris studio, aliquando vero dolore percussionis erudimur. Unde cum dictum sit, Nihil in terra sine causa; ahumo egreditur, cum homo ad Dei imaginem conditus de rebus insensibilibus flagellatur. Sed quia per occulta mentium merita, aperta prodeunt flagella poenarum, et de humo dolor non egreditur, quoniam sensus nostri malitia exigit ut a rebus insensibilibus feriatur. Ecce enim cernimus quod ad correptionem nostram exspectatus imber arente terra suspenditur, et caliginosus aer inardescente sole siccatur; mare procellis tumescentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit, aliis desideratum iter erecta in cumulum unda contradicit; terra non solum germina fecunditatis imminuit, sed etiam semina accepta consumit. In quibus nimirum cunctis patenter aspicitur hoc, quod quidam sapiens de Domino testatur, dicens: Et pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos . Orbis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
fitium tenet : quia nimirum sȩpe ingemosi
quiq dum ꝑ neglegentiam torpent inpra¬
ius actibus remanent : Et simplices quo singe
mi penna non aduiuat: ad obtinenda decer¬
niregni moenia urtus oꝑationis leuat:
Stilio ergo dummanibus niticur in regis aedb
moratur: quia illo simplex ꝑ intentionem
ratioꝑis ꝑuenit . quo ingeniosus minim ie ascen¬
dit Sedhis auditis.: quaestio nrĩ cordis oborit᷑
cur uel neglegenti incelligentiae donumtri
buitur.: uel studiosus quisq suisensus tardica¬
Idcirco enim sȩpe & desidiosus ingenium aut¬
pit: ut deneglegentia iustius puniatur : qua
quod sine labore adsequi potuit. scire contemp¬
nit: Eticrto nom noͣmquam studiosus tardita¬
te intelligentiae p̃mitur. ut eo maiora prȩ¬
mia retributionis inueniat : quo magis instudo
inuentionis elaborat : Nichil ergo est incer¬
ra sine causa. quando et studioso tarditas ad
praemium ꝓficit: & desi dioso uelocitas ad

Expanded text:
ficium tenet. Quia nimirum saepe ingeniosi ficium tenet. Quia nimirum saepe ingeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis actibus remanent, et simplinii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus minime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intellbuitur, vel studiosus quisque sensus sui tarditaIdcirco enim saepe et desidiosus ingenium aipit, ut de negligentia justius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat; quo magis in studio inventionis elaborat. Nihil ergo est in terra sine causa, quando et studioso tarditas ad praemium proficit, et desidioso velocitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
amoris elaborat: At contra alius sitim habec
ingenium non habet: amozeͥm ad meditan¬
dum pertrahit. sensus hebitudo contradicit:
Et sepe hoc in diunae legis erudicione quandoq
studendũm intelligit : quod ꝑ neglegentiam in¬
geniosus nescit: Huius ergo stulti diuitias sici¬
entes bibunt : dum praecepta dei quae inge¬
niosi fastidientes nesciunt. hebetes amantes
ad sequntur : In his nimirum tenebris hebi¬
tudinis: in lustratur oculus amoris : Nam
hoc tardioribus sitis aperit: quod uelotio¬
ribus fastidium claudit: qui ielcirco ad
intelligentiae alta ꝑueniunt: quia agere
quac intellexerint. uel minma nulla contenp¬
nunt: Et dum sensum manibus aduuant s ee
ultra altitudinem in geniosorum leuant .I¬
debene ꝑsalomonem dicitur: Scilio manb
nititur. & moratur maedibus regis : Plerumq
enim auesquas aduolatum penna subleuat m̃
uepribus residenc: Etstilio qui a duoladum
pennas non habet.: nicens manibus regis aedi¬

Expanded text:
amoris elaborat. At contra alius sitim habet, amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum levant. Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis . Plerumque enim aves, quas ad volatvepribus resident, et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus, regis aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ter alia corrumpit : Nam sȩpe quosdam¬
m intellectu non temptat. eisq insacrielo¬
quii meditatione non obuat sed camesi eorũ
utam ino peratione sub plantat quidum de
scientiae uitute laudantur nequa qulam
suorũ oꝑũ dam pna respiciuno ame in fa¬
uoris delatatione animus d ctur utae suae
uulnera non medetur: Hunc ergo armatus
hostis rapuit quem fraude teccus in alia de¬
serensex alia parte superauit: ST̃ QVTVRI
habet interm liquoris fontem sed nonbibȩt
quia in genium quidem intelligentiae
accipit: sed tamen ueritatis sententiam
cognoscere legendo contempnit: scit quia
incelligere studendo praeualeat: sed abom¬
ni doctrinae studio fastidiosus cessat: Diuitiȩ
quoq mentis sunt uerba sacrae locutionis :
Sed has diuitias stultus oculis aspicit: & inorna¬
menti sui usum minimae ad sumit. quia uer¬
ba legis audiens. magnã quidem esse consi¬
derat: sed ad comp̃henda haec nullo studio

Expanded text:
ter alia corrumpit. Sequter alia corrumpit. Sequin intellectu non tentat, eisque in sacri eloquii meditatione non obviat; sed tamen eorum vitam in operatione supplantat, qui dum de scientiae virtute laudantur, nequaquam suorum operum damna respiciunt; cumque in favoris delectationem animus ducitur, vitae suae vulneribus non medetur. Hunc ergo armatus hostis rapuit, quem fraude tectus in alia deserens, ex alia parte superavit. Sequihabet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio
Abbreviated transcription (Latin):
calcat: Quia ergo stultus iste recte intelligit¬
& dicit. sed tamen haec oꝑando non amat. mes¬
sem habendo ieiunat: quia nimirum fameli¬
cus comedit. quiais qui addeum scis desideriis
Anhelat: discit. quod audit Aĩt quod didice¬
rit: Et dum doctoris prauȩ recta praedicatio¬
ne reficitur. Quid aliud quamstulti fruge
saciatur : An non famelicos suos uericas ut stul¬
timessem comederent admonebat.: cump
defideria scã flagrantibus dephariseis prae¬
ciperit dicens. quae dicunt facite iuxta oꝑa
uero eorum nolite facere : Acsi aꝑte dice¬
ret: uerbi messem lo quendo ex colunt : sed hanc
male uiuendo minime contingunt: uestram
ergo famem messis ista reficit: quia uobis hanc
ꝑfatuitatis suȩ fastidium seruant: bene autẽ
namq hostis quasi mnermes uincit: Aum ma¬
la aꝑte suggerens humanȩ menti. bona omnia
simul destruere conatur: Sedarmatus ue¬
nit: quando bona alia intacta deserens. laten¬

Expanded text:
calcat. Quia ergo stultus iste recta et intelligit etcalcat. Quia ergo stultus iste recta et intelligit et dicit, sed tamen haec operando non amat, messem habendo jejunat. Quam nimirum famelicus comedit, quia is qui ad Deum sanctis desideriis anhelat, discit quod audit, agit quod didicerit; et dum doctoris pravi recta praedicatione reficitur, quid aliud quam stulti fruge satiatur? An non famelicos suos Veritas, ut stulti messem comederent, admonebat, cum per desideria sancta flagrantibus, de Pharisaeis praeciperet, dicens: Quae dicunt facite, juxta opera vero eorum nolite facere . Ac si aperte diceret: Verbi messem loquendo excolunt, sed hanc male vivendo minime contingunt. Vestram ergo famem messis ista reficiat, quia vobis hanc per fatuitatis suae fastidium servant. Bene autem namque hostis quasi inermis vincitur, cum mala aperta suggerens, humanae menti bona omnia simul destruere conatur. Sed armatus venit, quando bona alia intacta deserens, laten
Abbreviated transcription (Latin):
bere : Hospes eram : & collegistis me: Nudus:
& cooperiustis me. ecetera: Filii igicur stul¬
ti huius ante portam elatisunt. sedinporta
conterentur : quia amatores huius saeculi in
p̃senti uita suꝑbiunt sedinipsoregau adicu
acterna anima duersione feriuntur: Bene
autem subditur. et nonerit quieripiat: Illos
quippe ueritas ab aeterna aduersitate eri¬
pit: quos intempora libus ꝓsperis ꝑ discipli¬
nã premit: quiergo nunc rexnuit premi:¬
tunc non ualet eripii quia iniqui eum quem ꝑ
disciplinam habere neglegunt patrem: afflic¬
tionis suae tempore ꝑadiutorium non in ue¬
niunt ereptorem Sequitur: Cuius messem¬
famelicus comedit: habet &iam stultus mes¬
sem. quando iniquus quisq do num recte in¬
telligentiae accipit. scripturȩ sacrȩ sententiis
docetur. bona loquitur: sed tamen nullo modo
hoc quod diciti oꝑatur: uerba dei ꝓfert: nec
tamendiligit: laudando exaggerat iuuendo

Expanded text:
bere; hospes eram, et collegistis me; nudus, bere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et cooperuistis me , et caetera. Filii igitur hujus stulti ante portam elati sunt, sed in porta conterentur, quia amatores hujus saeculi in praesenti vita superbiunt, sed in ipso regni aditu aeterna animadversione feriuntur. Bene autem subditur: Et non erit qui eripiat. Illos quippe veritas ab aeterna adpit, quos in temporalibus prosperis per disciplinam premit. Qui ergo nunc retunc non valet eripi, quia iniqui eum, quem per disciplinam habere negligunt patrem, afflictionis suae tempore per adjutorium non inveniunt ereptorem. Sequitur: CAPUT alii comedant. --Habet etiam stultus messem, quando iniquus quisque donum recte intelligentiae accipit: Scripturae sacrae sententiis docetur, bona loquitur, sed tamen nullo modo hoc quod dicit operatur: 186 verba Dei profert, nec tamen diligit; laudando exaggerat, vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus ad caelestis patriȩ gloriam intracur:
Bilis in portis ur eius. quando sederit um sena¬
orbus tertae Uir quippe est aecclesiae
humani generis redemptor. qui in portis se no¬
bilem ostendit. qui despectus prius in concu¬
idi is extitt : sedin ingressu regni sublimis ap¬
parebit: quicum terrae senacoribus resecd̃it.
qua uidicii sententiam cumscis eius dem a ecle¬
Ide praedicatorib decernet. sicut ipse ine uan¬
geliodct: Uos quisecuti estis me in regenera¬
tione cum sederit filius hominis insedẽ ma
iudian xis tribus is rahel: Quod esaias quoq longe
ante ꝓnuntians ait : Dñs adiudiuum ueniet cũ
senatoribus populi sui Dehis portis salomon
terum dicit Date ei defructii manuum sua¬
rumꝰ Accipit: cumeã ad ꝑcipiendam caelestia¬
laboris sui retributio aditollit. tunc eam sua
oꝑa inportis laudant: quando eius menbris
imipso regni aditu dr̃ : E suriui enim : & dedistis
michi manducare: Situui: & dedistis michibi¬

Expanded text:
omnibus ad coelestis patriae gloriam intratur. bilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Vir quippe est Ecclesiae humani generis Redemptor, qui in portis se nobilem ostendit, qui despectus prius in contumeliis exstitit, sed in ingressu regni sublimis apparebit. Qui cum terrae senatoribus residet, quia judicii sententiam cum sanctis ejusdem Ecclesiae praedicatoribus decernet, sicut ipse in Evangelio dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede duodecim tribus Israel . Quod Isaias quoque longe ante praenuntians ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . De his portis Salomon iterum dicit: Date ei de fructu manuum suarum, laboris sui retributio attollit. Tunc eam sua opera in portis laudant, quando ejus membris in ipso regni aditu dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bi
Abbreviated transcription (Latin):
cum hanc cerneremsimul &iam poenam sequen¬
tem uidi: non enĩ statim maledicerẽ : Si qua
me gloriȩ illius dilectatio tenuisset: Sed
sine tarditate maledixi: quia supplitia man¬
sura conspitiens. eius potentiam sine du¬
opulus libitatione reꝓbaui: Sed quia miqͥ¬
e. sed ꝑfatiua quiq quo plus in hoc mundoꝓ
ficunt aur̃ plures secum adinteritum tra¬
hunc : recte subdicur. Longe filiieius fient
a salute : tilii quippe stulti sunc : qui in ambi¬
tione huius saeculi ex eius imitatione nascun¬
tur: qui ꝓfecto asaluce tanto longuis funt
quanto in ꝑpetratione ne quitiae nula infi¬
mitate feriuntur: De quibus bene addiur

Expanded text:
cum hanc cernerem, simul etiam poenam sequencum hanc cernerem, simul etiam poenam sequentem vidi. Non enim statim maledicerem, si qua me gloriae illius delectatio tenuisset; sed sine tarditate maledixi, quia supplicia mansura conspiciens, ejus potentiam sine dubitatione reprobavi. Sed quia iniqui quique quo plus in hoc mundo proficiunt, plures secum ad interitum trahunt, recte subditur: Longe fiant filii ejus a salute. Filii quippe stulti sunt, qui in ambitione hujus saeculi ex ejus imitatione nascuntur; qui profecto a salute tanto longius fiunt, quanto in perpetratione nequitiae nulla infirmitate feriuntur. De quibus bene additur
Abbreviated transcription (Latin):
reantur exoptant: Cumuõ gloriosos quosq
aut deiectos subito aut fortasse & iam morien¬
tes aspiciunt: quia humana gloria omnimo¬
donichil sit. cumgemitu fatentur ita ut ꝓtinꝰ
dicant: ecce quamnichil est homo: quihoe m¬
mirum rectius dicerent : Sicum ingloru ho¬
minem cernerent. tunc eius interitum cogi¬
tantes transeuntem potentiam nichilesse syn¬
sissent : Tunc quippe est humana clatio pensan¬
da quam nichil sit : cum sese suꝑ cȩceros sucessibus
extollit: Tunc considerandumẽ. quo cursufela¬
tas transuolet. cumante humanos oculos. qua¬
siꝑ manens pollet : Nam gloriam moriuri
nichil esse: inipsa iam morte pensare in firmi
quilibet possunt : Tunc enimgi &iamilli dero¬
gant : qui hanc &eusq ad mor tem sequente
amant: Bene itaq dicitur : łgouidi stultum
firma radice. & maledixi pulchritudineius
statim: Acsia ꝑte diceret : contra stulti puldm¬
tudinẽ moram in maledictioneri non habui: qͥa

Expanded text:
reantur exoptant. Cum vero gloriosos quosque, reantur exoptant. Cum vero gloriosos quosque, aut dejectos subito, aut fortasse etiam morientes aspiciunt, quia humana gloria omni modo nihil sit, cum gemitu fatentur, ita ut protinus dicant: Ecce quam nihil est homo. Qui hoc nimirum rectius dicerent, si cum in gloria hominem cernerent, tunc ejus interitum cogitantes, transeuntem potentiam nihil esse sensissent. Tunc quippe est humana elatio pensanda quam nihil sit, cum sese super caeteros successibus extollit. Tunc considerandum est quo cursu felicitas transvolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam morituri nihil esse, in ipsa jam morte pensare infirmi 185 quilibet possunt. Tunc enim ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Bene itaque dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Ac si aperte diceret: Contra stulti pulchritudinem, moram in maledictione non habui, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tes aspitiunt: ꝓtinus quac post gloriam poena
sequatur attendunt & alta intus cogitatione
despiciunt hoc quodsuꝑbiforas fastũ uacuaȩ in¬
flationis intumescunt Hene ergo dicitur: E go
uidistultum firmara dit & male dixi pul chritu¬
dini eius statim Pulcritudins quippe stulti ma¬
ledicere est: eius gloriam exconsiderata damp¬
natione iudicare. quia eo a trotius in tormentis
obruetur. quo altius inpeccatis eleuatur. Quia
transit quod excollitur: ꝑmanet quod punitur:
quia honoratur inuia.: in ꝑuectione dampnabit᷑ :
Et quasi ꝑ amoena prata ad carcerem ꝑuenit.
qui ꝑ praesentis uitae ꝓspera ad interitum tendit :
Notandumuõ quod cum stulti pulchritudinem
namq. humanȩ & in firmȩ mentis est: ut cum ea¬
rũ rerum quas respicit: qualitate uarietur:
Saepe eius uidicium. cum ipsa praesentis rei
spetie indicetur: et uixta hoc quod aspicit
intentio illius sensus que formetur : Nam
magnum aliquid exͥtimant: seque ut talia me¬

Expanded text:
tes aspiciunt, protinus quae post gloriam poena sequatur, attendunt; et alta intus cogitatione despiciunt hoc, quod superbi foras fastu vacuae inflationis intumescunt. Bene ergo dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Pulchritudini quippe stulti maledicere, est ejus gloriam ex considerata damnatione judicare, quia eo atrocius in tormentis obruitur, quo altius in peccatis elevatur; quia transit quod extollitur, permanet quod punitur; quia qui honoratur in via, in perventione damnabitur; et quasi per amoena prata ad carcerem pervenit, qui per praesentis vitae prospera ad interitum tendit. Notandum vero, quod cum stulti pulchritudini namque humanae et infirmae mentis est, ut cum earum rerum quas respicit qualitate varietur. Saepe enim ejus judicium cum ipsa praesentis rei specie ducitur, et juxta hoc quod aspicit, intentio illius sensusque & magnum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
eos dicitur Non estis loquuiti coramme
rectum & ꝓtinus additur. sicue seruus
meus iob: ꝓfecto liquet quia non omnino
despicitur : quod ex meliori comparatione
reꝑ batur: Inrep̃hensione quippe eus in cau¬
te delabuntur. sed tamen quia tanti uiriami¬
ci sunt ex familiaritate illius mistica multa
didcerunt  AUnde sicut superius diximus
eorum uerbis &iam apaulus utitur: & haec in
assertionis suae adiutoriũ assumens ꝓlata
ex ueritate testatur: Quae tamen ueritas
recte reprehendit. quia quamlibet fortis sen¬
tentia: contra scm uirũ ꝓferri non debuit:
Possunt ergo mostice difaz uerba pensart:
quibus ad beatum iobloquitur dicens : Ego¬

Expanded text:
eos dicitur: Non estis locuti coram me eos dicitur: Non estis locuti coram me rectum, et protinus subditur, sicut servus meus Job , profecto liquet quia non omnino despicitur quod ex melioris comparatione reprobatur. In reprehensionem quippe ejus incaute dilabuntur; sed tamen quia tanti viri amici sunt, ex familiaritate illius mystica multa didicerunt. Unde sicut et superius diximus , eorum verbis etiam Paulus utitur, et haec in assertionis suae adjutorium assumens, prolata ex veritate testatur. Quae tamen veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia contra sanctum virum proferri non debuit. Possunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquitur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ut supra iam diximus intra scãm aeccle¬
siam incorrectis moribus positiqͦ ꝑfidem
bonis iuxta sunt : eo ꝑuitam durius p̃munt:
Quia enim quasi fideles uitari nequeunt. a fi¬
delibus tanto deterius: quanto & interuis
tolerantur: Amici uero illius qui quasi
ad consolandum ueniunt. sed ad uerba
aspere inuectionis excedunt: here¬
ticorũ spetiem tenente Qui cum
dunt: Haec itaq superius dilati¬
us dicta : Nunc breuiter studi ex
mistica designatione sub iungere. ut
lector meus exipsa hac replicatione :¬
meminerit me in hoc opere spiricali in¬
tellectu deseruire: et tamen cumutili¬
tatis usus postulat: subtiliter quoq
studeo historie uerba discutere: Cum
uero Necesse ẽ : simul utrumq complec¬
tor: Nt spiritales fructus allegoria
germinet : quos tamen exradice historiȩ
ueritas ꝓducit : Amicos uõ beatiiob quos
hereticorũ tenere spetiem diximus indic¬
tissuis. nequa quã ꝑ omnia reꝓbamus:
quia dũꝑ suꝑnamꝰ sententiam contra

Expanded text:
 intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt. Quia enim quasi fideles vitari nequeunt, a fidelibus tanto deterius, quanto et interius tolerantur. Amici vero illius, qui quasi ad consolandum veniunt, sed ad verba asperae invectionis excedunt, haereticorum speciem tenent, qui cumda. --Haec itaque superius latius dicta, nunc breviter studui ex mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit me in hoc opere spiritali intellectui deservire. Et tamen cum utilitatis usus postulat, subtiliter quoque 182 studeo historiae verba discutere. Cum vero necesse est, simul utrumque complector, ut spiritales fructus allegoria germinet, quos tamen ex radice historiae veritas producit. Amicos vero beati Job, quos haereticorum tenere speciem diximus, in dictis suis nequaquam per omnia reprobamus, quia dum per supernam sententiam contra
Abbreviated transcription (Latin):
Huius enĩ stulti messis fuerat. sacrȩ gis
doquiũ : Quaedã namq spicarum gra¬
na sunt: uerba ꝓphetarũ: Quae stultus
habui sed non cõmedit: quia uidicicus
populus legem quidem uerbotisius tenu¬
it. sed ꝑ facuitactis fastidium ab eius intel¬
lectu ieuinauit: Huius uõ stulti messem
famelicus comedit : quia nimirum genti¬
lis populus uerba legis intelligendo
edidit. adq̃. plebs iudaica sine intellec¬
tu laborauit: Hos famelicos fidei dñs
prȩuidit: cum ꝑ euangelium dirit: Beaci
qui esuriunt & siciunt iusticiam: quoniam
ipsi saturabuntur: De his famelius anna

Expanded text:
Hujus enim stulti messis fuerat sacri seges eloquii. Quaedam namque spicarum grana, sunt verba prophetarum, quae stultus habuit, sed non comedit, quia Judaicus populus legem quidem verbo tenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium ab ejus intellectu jejunavit. Hujus vero stulti messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edit, ad quae plebs Judaica sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per evangelistam dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi satur
Abbreviated transcription (Latin):
daeorũ populus exstitit: qui ipsam in carne
prȩsentiam aeternae sapientiae spreuit :
Qui quasi firma radice conualuit: quia elec¬
torũ uitam temporaliter extinguendo su¬
perauit: Sedhunc elifaz maledicendo despi¬
cit : quia nimirũ omnes heretici. quorum
tenerespetiem amicos beati iob diximus.
cum de nomine xp̃i gloriant᷑: iuda eorum
ꝑfidiam ex auctoritate rep̃hendunt:
Dequo stulto ꝓtinus subditur: Longe fient¬
nes qui ꝑfidiae illius praedicatione generan¬
tur. qui scilicet a salute longe sunc: quia
& si temporalem uitam sine afflictione
ꝑcipiunt aeterna grauius ultione feruntur:
Sicut de eisdem filiis illius dñs dicit Uae
uobis scribȩ & pharisei hipocritae. quicir¬
cuitis mare & aridam. ut faciatis unum
ꝓselitum: Et cum fuerit factus facitis

Expanded text:
daeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eliphaz maledicendo despicit, quia nimirum omnes haeretici, quorum tenere speciem amicos beati Job diximus, cum de nomine Christi gloriantur, Judaeorum perfidiam ex auctoritate reprehendunt. De quo stulto protinus subditur: CAPUT Ines qui perfidiae illius praedicatione generantur. Qui scilicet a salute longe sunt, qui etsi temporaliter vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur. Sicut de eisdem filiis illius dicitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum, et cum fuerit factus, facitis
Abbreviated transcription (Latin):
ticur : Auius doctrinȩ fuerint ostendatur:¬
radice stultus in terra figitur. qui totis de
sideriis interreno amorẽ solidatur Vnde¬
bitur . ut aꝑte monstraretur : quia ipse in
terram fundamentum posuit: quia a soli¬
ditate caelestis patriae alienus fuit: quasi¬
firma radice stultus ad collitur : quando
hic temporali ꝓsperitate fulcitur. ut om¬
ne quod appetit assequatur: Aduersa
nulla sustineat. contra in firmos sine re¬
pugnatione prȩualeat : Bene a gentibus
ex auctoritatecontra dicat. admaiora
commoda ex peiori semꝑ accione per¬
ueniat. ut unde uiam uitae deserit. inde
ad tempus fllitior uiuat : Sed cummalos
Florere infirmi conspitiunt : trepidant
& apud semetipsos peccantium ꝓsperitieter tur¬
batiuntus in gresibus mentis nitint: quor ĩ ꝓ fec¬
cospetiem sumpst psilmsta cundee tis No

Expanded text:
titur, cujus doctrinae fuerint, ostendaturtitur, cujus doctrinae fuerint, ostendaturradisideriis in terreno amore solidatur. Undebitur, ut aperte monstraretur quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur; ut omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaleat, bene agentibus ex auctoritate contradicat, ad majora commoda ex pejori semper actione perveniat, ut unde viam vitae deserit, inde ad tempus felicior vivat. Sed cum malos florere infirmi conspiciunt, trepidant; et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus in gressibus mentis nutant. Quorum profecto speciem sumpsit Psalmista c
Abbreviated transcription (Latin):
genitilitas quae scripturae sacrae p̃cep¬
ta non acceperat. sacrieloquii inunda¬
dione satiatur: quam tanto nunc auidi¬
us potat. quanto hanc du sicca siciebat:
Cademergo diuina eloquia: et messes et
diuitiȩ uocantur: messes: quia ieuinam
mentem reficiunt : diuitiae : Quia mag¬
na nos morũ uenustate componunt:¬
Fadem & cõmedi dicuntur & bibi: quia nimi¬
rum dum quaedam in eis obscura sunt. quȩ
non nisi interpraetata intelligimus: haec
quasi mandindo gluttimus : Dum quȩdã
uero ad intelligendum facilia ita sumim
ut inuenimus : ea quasi non mansa bibimus.
quia infracta sorbemus: Haec subintellec¬
tđ mystico breui loquutione transcurrimꝰ
nequid forsitan p̃terisse uideremur : Sed quia
beati iob amici esse non possent. nisi inqui¬
busdã quoq magna morum honestate
fulgerent : restat ut in eorum uerbis uircu¬
tem sensuũ moraliter inquiramus. quati¬
nus dum lo quutionis eorum pondus discu¬

Expanded text:
gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepgentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur, quam tanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Eadem ergo divina eloquia et messes et divitiae vocantur: messes quia jejunam mentem reficiunt; divitiae, quia magna nos morum venustate componuntEadem et comedi dicuntur et bibi, quia nimirum dum quaedam in eis obscura sunt, quae non nisi interpretata intelligimus, haec quasi mandendo glutimus; dum quaedam vero ad intelligendum facilia ita sumimus ut invenimus, ea quasi non mansa bibimus, quia non fracta sorbemus. Haec sub intellectu mystico brevi locutione transcurrimus, ne quid forsitan praeterisse videremur. Sed quia beati 184 Job amici esse non possent, nisi in quibusdam quoque magna morum honestate fulgerent, restat ut in eorum verbis virtutem sensuum moraliter inquiramus, quatenus dum locutionis eorum pondus discu
Abbreviated transcription (Latin):
se locauer̃ : &e famelici saturatisun Sed
qua messem ꝑdidi : rete subiungatur. qua¬
stes ipse eium stultus perit : cum dicitur
etipsum srapiet armatus: antiquus hostis
u daicum populum armatus rapuit. qͥa
nco iutã fidei fraudulencer suggestionis
aculo ex stinxit. ut undese in herere deo
crederet inde eius ordinationi repugna¬
set: Quod ꝓfecto discipulos ueritas prȩ¬
monet dicens: Uenit hora. ut omnis qui
interficit uos arbitretur se obsequium
entes diutias eius: huius stulti diuitias
sitiences bibunt. quia fluentis sacrȩ loquu¬
tionis. quła uidaicus populus insuꝑbiȩ
hos temptatione possederat: conuersae
gencilium mentes in rigantur: Vnde
aecis ꝑ prophetam dicitur : Omnes sicien¬
tes uenite adaquas : & qui non habetis ar¬
genitum ꝓperate : Quia enim argenti
uocabulo eloquia diuna signantur: psal¬
mista testatur dicens: Eloquia dñ
eloquia casta. argeaitum & dec¬
igne examinatum Qui edistis michib¬
ada quas uocantur : Quia ni mirum

Expanded text:
se locaverunt, et famelici saturati sunt . Sed quia messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse etiam stultus perit, cum dicitur: Et ipsum rapiet armatus. Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eo vitam fidei fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinationi repugnaret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium entes divitias ejus. - Hujus stulti divitias sitientes bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possidet, conversae gentilium mentes irrigantur. Unde er prophetam dicitur: Omnes sitientes venite ad aquas; et qui non habetis argentum, properate . Quia enim argenti vocabulo eloquia divina signantur, Psalmista testatur, dicens: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Qui ergo ad aquas vocantur, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ł go sum hostium : ꝑ me si quis intrauert ali¬
bitur: Filii igitur huius stulti extraporta
ꝓficiunt: in porta conterentur : Qiua pa¬
uȩ uideorum sobboles : ante mediatoris A¬
uentum legis obseruatione floruerunt: Seq
impsa redemptoris nr̃i praesentia diunta¬
tis obsequio ꝑfidiae suae meritis repulsĩ
ceciderunt: Quos nimirum non est quien
piat. quia scilicet dum ipsum redempto¬
rem extinguere ꝑ sequendo conati sunt:
De quo bene sub ditur: Cuius messem fa¬

Expanded text:
Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur ? Filii igitur hujus stulti extra portam proficiunt, et in porta conteruntur, quia pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatin ipsa Redemptoris nostri praesentia a divinitatis obsequio perfidiae suae meritis repulsi cecidepiat, quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati sunt, ; de quo bene subditur: CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
demptorem mundi¬
totis suis alligatioruibus cu¬
re sicra scriptura ꝓmittere : eumq ꝑelec¬
quo dolens dr̃ ut ꝑ eius & nomeni & uulne¬
ra redempcoris nr̃ĩ passionem designetur:
De quo ꝓpheta ait. Uere languores nros ipse
tulit: & dolores nr̃os pse portauit :
ui temptator ablatis omnibus. & ser¬
uos & filios occidit: quia non solum uida¬
icum populum ex timorẽ seruentem:
s&dl ipsos quoq a postolos insolo amore
genie ratos. passionis eius tempore
telo ꝑfidiȩ ꝑculit: Uulnere beatuob
corpus atteritur. quia redemptor nr̃
configi clauis incrucis patibulo: non
dedignatur: A planita autem pedis
usq aduerticem uulnera suscepit :
quia scãm aecclesiam: quae corpus
eius est non solum ꝑ extrema & ultuma.
sed usq ad summa membra ꝑ secutione se¬
uens temptator a ffligit Vnde &iam
paulus apostolus dicit: Compleo
ea quae de sunt passionum xp̃i in car¬
emea: Cui suadere ad maledicendum
nicitur uxor: quia carnales quiq intra

Expanded text:
demptorem mundtotis suis allegationibus curat sancta scriptura promittere, eumque per elecquio dolens dicitur, ut per ejus et nomen et vulnera, Redemptoris nostri passio designetur, de quo propheta ait: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Cui tentator, ablatis omnibus, et servos et filios occidit; quia non solum Judaicum populum ex timore servientem, sed ipsos quoque apostolos in suo amore regeneratos, passionis ejus tempore telo perfidiae perculit. Vulnere beati Job corpus atteritur, quia Redemptor noster configi clavis in crucis patibulo non dedignatur. A planta autem pedis usque ad verticem vulnera suscepit, quia sanctam Ecclesiam, quae corpus ejus est, non solum per extrema et ultima, sed usque ad summa membra persecutione saeviens tentator affligit. Unde etiam Paulus dixit: Compleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Cui suadere uxor ad maledicendum nititur, quia carnales quique intra
Abbreviated transcription (Latin):
conantenonis euexerit : adhuc tumea
ei deuetustite uitae nascitur. quod tole¬
retur: unde & ipsi leuitarũ pili radi prȩ¬
cepti sunt. Noneuelli Rasis & enĩ pilis iai
carne radices remanent: & crescunt iterũ
ut recidantur: Quia magaio quidem stu¬
dio suꝑfluȩ cogita ciones amputande sunt:
sedcumeai amputari funditus nequaquã
possunt: semꝑ eaum caro suꝑ flua gexerat.
quȩ semꝑ sp̃s ferro sollicitudiaus recidat:
Sed haec innobis cunc subtilius cognoscimus
cum speculations alta penetrãmus : Vn¬

Expanded text:
ationis evexerit, adhuc tamen ei de vetustate vitae nascitur quod toleretur. Unde et ipsi Levitarum pili radi praecepti sunt, non evelli. Rasis etenim pilis in carne radices remanent, et crescunt iterum ut recidantur; quia magno quidem studio superfluae cogitationes amputandae sunt, sed tamen amputari funditus nequaquam possunt. Semper enim caro superflua generat quae semper spiritus ferro sollicitudinis recidat. Sed haec in nobis tunc subtilius conspicimus, cum speculationis alta penetramus. V