comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Teneie sensum ab eo loco ubi an uenite
audite & narrabo uobis omnes quume¬
tis dñm. quania fecii animae mee.
& dixit quae audistis. & ad finemiticon¬
clusit:. Benedictus ds̃ meus : qui nona¬
mouet de precationem meam . & miseri¬
cordiam suam ame : Sic en imperuenti
adresurrecuonem iste qui loquitur:
aos Ncrogen is dm̃ut nona nobis a mo¬
sc pretatis em nostram & miseri¬
dum suay Idest ut & perseueranter
oremus & seueranter misereaiur
Mulueni languescunt in orando & in
nout a suae conuersionis feruenter
orm postea languide. postea frigide:
oste iegligenter. quasi securi fiunt.
t ũ hostis. dormistu. Ip sedñs prȩcepit
nungelio quia oportet semperorare
mondeficere : & dat similitudinem
eillo iniquo ludice qui nec dm̃ timebat
nec hominem reuerebatur: quem interpel¬
labit illa uidua cotidie ut audiret eam:
&ussit tedio qui non flectebatur miseri¬
cordia & ait sibi iudex nequam: Si nec dm̃

Expanded text:
Tenet sensum ab eo loco, ubi ait, Venite, audite, et narrabo vobis, omnes qui timetis Deum, quanta fecit animae meae; et dixit quae audistis, et ad finem ita conclusit: Benedictus Deus meus. qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Sic enim pervenit ad resurrectionem iste qui loquitur, sumus, hoc rogemus Deum, ut non a nobis amoveat deprecationem nostram, et misericordiam suam; id est, ut perseveranter oremus, et perseveranter misereatur. Multi enim languescunt in orando, et in novitate suae conversionis ferventer orant, postea languide, postea frigide, postea negligenter: quasi securi fiunt. Vigilat hostis: dormis tu. Ipse Dominus praecepit in Evangelio; quia oportet semper orare, et non deficere. Et dat similitudinem de illo iniquo judice, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; quem interpellabat illa vidua quotidie ut audiret eam: et cessit taedio qui non flectebatur misericordia; et ait sibi judex nequam: « Si nec Deum
Abbreviated transcription (Latin):
&time neforte quod datum esthumili :
auferatur superbo: namut noueritis ho
esse factum deipsa superbia iudaeorum.
quasi se ex operibus legis iustificantium
& ideo cadentium dicit alius ꝓsalmus
hiincurribus & hi in equis : quasi insuis
quibus dam passibus & instrumentis ad
erectonem suam nos autem in quit inm
minedñi dĩ nostri magnificabimur uid¬
quemad modum illi ex tollebantur ine
uide quem ad modum isti gloriabantursb
propterea quid secutus est: illis obligiu
sum pedes &ceciderunt: nos autem sim¬
ximus & erectesumus Audiipsumdĩmn
nostrum hocidem dicentem. egouenii
quit ut quinon uident uideant . & quiui¬
dent cȩcifiant.: uide inuna parte bonu m̃
in alia quasi malitiam sed quid illo melus
quid misericordius quid iustius : quareeo
qui non uident uideante propterbonitat᷑
Quare & quiuident caecifianto propter
elauonem : & uere uidebant & facusum

Expanded text:
et time; ne forte quod datum est humili, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine Domini Dei nostri magnificabimur: Hiquemadmodum illi extollebantur in se; vide quemadmodum isti gloriabantur in Deo. Propterea quid secutum est? Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ipsum Dominum nostrum hoc idem dicentem: Ego inquit, veni; ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Vide in una parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. Et vere videbant, et facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quigloriatur in dño glorietur: dateergo
gloriam laudieius nolite imitari iudȩos
qui quasi meritis suis uolebant tribuere
ustificationes suas : & inuidebant gentib
accedenubus ad grauam euangelicam :
ut peccata omniã donarentur eis: quasi
illi non haberent quod sibi donaretur:
iam quãsi boni operarii mercedem ex pec¬
tantes & cum adhuc aegrotiessem sanos
seputabint: in depericulosius aegrora¬
bant ⁊ namsiuel miuus ȩgrorarent.
non phrenetici medicum occiderent.
& non amanda o audialiam uocempsalmi:
Seruite dño intimore : & exulta te eicum
tremore : Quid sibi hocuult o audiuocem
apostoli : cum uimore inquit &tremore
uestram ipsorum salutem operamini
Quare cumumore & tremore subiecit
causam ds est enim quioperatur in uobis
& uelle &operari. probonauoluntate:
Siergo ds operatur inte : grauadĩbene
operaris non uiribustuis ergo sigaudes

Expanded text:
Qui gloriatur, in Domino glorietur . Date ergo Qui gloriatur, in Domino glorietur . Date ergo gloriam laudi ejus. Nolite imitari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. Nam si vel mitius aegrotassent, non quasi phrenetici medicum occidissent. et non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quid sibi hoc vult? Audi vocem Apostoli: Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est enim qui operatur in vobis, et velle, et operari, pro bona voluntate . Si ergo Deus operatur in te, gratia Dei bene operaris, non viribus tuis. Ergo si gaudes,
Abbreviated transcription (Latin):
ta in quodolus nonest elegit ergo dñs
postea & oratores sed illi superbirent:
si non prius eligeret piscatores. elegit.
diuites. sed dicerent meritodiuitiarũ
suarum see lectos esse : nisi primo
elegisset pauperes.: elegit imperato¬
res postea. sed melius est ut romam
cum ueniret imperator: deposito
de ademate ploret ad memoriam pis¬
catoris. quamut piscator ad memo
riam ploret imperatoris. Infirma enim
mundielegn: ut confundat fortia: Ignobi¬
lia mundi elegit & ea quae non sunt tamquã
sint: ut ea quaesum euacuentur: & quid se¬
quitur & conclusit a postolus. ut nongloriet᷑
coram dõ omniscaro. uidete quemad modũ
nobis abstulit gloriam: ut daret glorum.
abstulii nostram: ut daret suam. abstulit
inanem : ut daret plenam. Abstulit nut antẽ :
ut daret solidim.: Quanto ergo gloriañra
fortior & firmior : quia indõ est nonergo
inte debes gloriari quod probibuit ueritas.
sed quod an a postolus. hoc prȩcepit ueritas:

Expanded text:
ta, in quo dolus non est. Elegit ergo Dominus ta, in quo dolus non est. Elegit ergo Dominus postea et oratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur. Et quid sequitur? Conclusit Apostolus: Ut non glorietur coram Deo omnis caro. Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
quaesiuit unde dictum est anazareth.
& ille anazareth potest aliquid boniesse.
procul dubio qui intellexit quianazareth
potest aliquid boniesse. peritus eratlegis.:
& bene prophetas inspexerat: noui esse
in illis uerbis aliam pronuntiationem:
sed a pruden tioribus non est ad probata
ut quasi desperasse uideretur ⁊ illecum
audiens. dixis set: ana⁊ areth porest
aliquid boniesse & idest. num quid potest.
sic pronuntiando . quasi desperaret.
quasi non credens: anazareth potest aliquid
boniesse o Respondetur. ueni & uide
quod noncredis Rursus sidicas confir¬
mans : anazareth potest aliquid boni
esse ⁊respondetur. ueni & uide : quã uere
sit bonum quodnuntio anazareth: &
quam recte credas. ueni & experire .:
Hinctamen existimatur doctus inlege
ille fuisse : quia nonest electus inter
discipulos ab illo quistulta mundi prius
elegit cum tantum ei perhibuerit testi¬
monium dñs dicens. ecce uere is raheli¬

Expanded text:
quaesivit unde; et dictum est, A Nazareth: quaesivit unde; et dictum est, A Nazareth: et ille, A Nazareth potest aliquid boni esse. Procul dubio, qui intellexit quia a Nazareth potest aliquid boni esse, peritus erat Legis, et bene Prophetas inspexerat. Novi esse in illis verbis aliam pronuntiationem; sed a prudentioribus non est approbata: ut quasi desperasse videretur ille, cum audiens dixisset, A Nazareth potest aliquid boni esse? id est, numquid potest? Sic pronuntiando quasi desperaret. quasi non credens, A Nazareth potest aliquid boni esse? respondetur, Veni, et vide quod non credis. Rursus si dicas confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; respondetur, Veni, et vide quam vere sit bonum quod nuntio a Nazareth; et quam recte credas, veni, et experire. Hinc tamen existimatur doctus ille in Lege fuisse, quia non est electus inter discipulos ab illo qui stulta mundi prius elegit; cum tantum el perhibuerit testimonium Dominus dicens: Ecce vere Israeli
Abbreviated transcription (Latin):
eaquae non sunt tam quam ea quae sunt.
ut ea quae sunt euacuentur ⁊ Quid uoluit
dicere : quiduoluit ostendere. Descendit
genus humanum. & da regratiam suã
omnibus intellegentibus quia gratia
illius est non merita eorum & nequalib&
persona glori xetur incarne. infir mos
elegiti nam inde non estelectus: &iam
ille nathana hel. Quid enim tibi uidetur
ut publicanum inteloneo sedentem ele¬
geret matheum : & non elegeret natha¬
nahel cui perhibuit testimonium ipsedicens.
fuisse legẽ non quia doctos. non eratelec¬
iurus sed si ipsos primo elegisset doctrinȩ
suae merito seelectos putarent. Ita illorũ
scentia laudaretur: & lausxp̃i gratiae
minueretur: perhibuit testimonium
tam quam bono fideli in quodolus nonerat:
sed tamen eum non as sumpsit interillos
discipulos quos primum elegit idiotas :
&unde intellegimus quod ille perius
erat legis: quando audiuit ab uno exeis
qui secuti erant dñm dicentem: inueni¬
mus messiam quod inter pretaturxp̃s ⁊

Expanded text:
ae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur . Quid voluit dicere? quid voluit ostendere? Descendit genus humanum, et dare gratiam suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipse Dominusfuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus Christi gratiae minueretur. Perhibuit testimonium tanquam bono fideli, in quo dolus non erat; sed tamen eum non assumpsit inter illos discipulos, quos primum idiotas elegit. Et unde intelligimus quod ille peritus erat Legis? Quando audivit ab uno ex eis qui secuti erant Dominum, dicente, Invenimus Messiam, quod interpretatur Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
num quã maleiuxis sens. sia uobis hiberetis¬
nunquam bene uixissetis psallit eaũt
nomineius : date gloriam laudieius:
Totam intentionem nostram in laudem
dimiuit: nihil nobis relinquit unde lau¬
demir gloriemur inde magis & guidea¬
mus illi inhaereamus. in illolaudemur.
audistis cum legeretur a postolus. uidere
uocationem uestram fratres : quia non
mulii sapientes secundum carnem. non

Expanded text:
nunquam male vixissetis; si a vobis haberetisnunquam male vixissetis; si a vobis haberetisn bene vixissetis: Psallite autem nomini ejus. 4. Date gloriam laudi ejus. Totam intentionem nostram in laudem Dei mittit; nihil nobis relinquit unde laudemur. Gloriemur inde magis, et gaudeamus; illi inhaereamus, in illo laudemur. Audistis cum legeretur Apostolus: Videte vocationem vestram, fratres; quia non multi sapientes secundum carnem, no
Abbreviated transcription (Latin):
antur hominibus operamea. Attende
hominibus ut uideant bona facta uestra
uos glorificandos facitis operabona
Respondetur quod ipsedixit dequibdĩ
talibus Amendico uobis perceperum
mercedem suam &iterum ⁊ Alioquin.
mercedem non habebitis apud patrenim̃
qui in caelis est ergo inquies debeo abson¬
dere operamea: ne faciam coramhominb
non: sed quida it o luceant operauestu
coram hominibus. Ancepsergo remamo
hacmibidicis cauete facerȩ iustitiamurin
corã hominibus. hac mihidicis. luceamtop
seruire duobus dominis diuersa iubentibus:
quam nec uni diuersuubenti.: namandñs¬
non diuersa iubeo. finem attende. infinẽ
canta. quo fine facias uide ⁊ sudeo facis:
ut tuglorificeris. hoc prohibui Si autem
ideo ut ds̃ glorificetur. hociussi psallits
Uos psallite. ille laudetur ÷ uos beneiuiu¬
te: ille glorificetur unde enim habets
ipsum beneui uert ÷ siaendetim labetis

Expanded text:
antur ab hominibus opera mea? Attendite antur ab hominibus opera mea? Attendite hominibus, ut uideant bona facta uestra vos glorificandos facitis opera bona, respondetur quod ipse dixit de quibusdam talibus: Amen dico vobis; perceperunt mercedem suam. Et iterum: Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est . Ergo, inquies, debeo abscondere opera mea, ne faciam coram hominibus? Non. Sed quid ait? Luceant opera vestra coram hominibus. Anceps ergo remanebo: hac mihi dicis, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus; hac mihi dicis, Luceant opservire duobus dominis diversa jubentibus, quam nec uni diversa jubenti. Non, ait Dominus, diversa jubeo. Finem attende, in finem canta; quo fine facias, vide. Si ideo facis ut tu glorificeris, hoc prohibui; si autem ideo ut Deus glorificetur, hoc jussi. Psallite i vestri. Vos psallite; ille laudetur: vos bene vivite; ille glorificetur. Unde enim habetis ipsum bene vivere? Si aeternum haberetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ueore octi tribus diebus etrib: noctib ł
Quomodo fuit ionas inuest reio. nercton¬
reie posteauiuus euo meretur : hor
fuit insernus dño quodiondece us
boc signum proprium commenduus
hocest potentissimum petenulis et
reixis se moriuum : quam non fusse
mortuum magnnudo porentue trũ¬

Expanded text:
errae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut postea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fuisse mortuum. Magnitudo potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum non habereus modo autem
quia dicius uidemus: peccatum uestrum
uidere iedicis. cessabunt colliria. simꝑ
caecus rema nebis. confitere teciecum.
ut in luminari merearis. ⁊ At iende iudȩo
crucifixerunt. qui non uiderunt credide¬
runt ⁊ ergo quid fecisti oxp̃e aduersus
superbos quid fecisti : uidemus quia
digna tuses & membratua sumus

Expanded text:
eretis: modo autem quia dicitis, Videmus, peccatum vestrum videre te dicis? Cessabunt collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; crucifixerunt; qui non viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid fecisti? Videmus, quia dignatus es, et membra tua sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Illudtamen perseruos non fecit suamipe
omnia faciebat ut aliquis ipsorũ mortũ¬
us esset & resur geret inuitamaetertu
Quia ergo possent dicere iudaei cumm̃¬
racula faceret dñs fecit haet & manter
fecit helias. fecit beliseus: possen sibi
ista dicere : quia & illi moruuos resusci¬
tiuerunt. & multa mirabili feceriñ
propterea cum ab illo signum peteretur
proprium signum commendunis quoam
se solo futurum erit ante s mnes quođ

Expanded text:
Illud tamen per servos suos non fecit nam ipse Illud tamen per servos suos non fecit nam ipse omnia faciebat, ut aliquis ipsorum mortuus esset, et resurgeret in vitam aeternam. Quia ergo possent dicere Judaei, cum miracula faceret Dominus, Fecit haec et Moyses, fecit Elias, fecit Elisaeus: possent sibi ista dicere, quia et illi mortuos resuscitaverunt, et multa miracula fecerunt: propterea cum ab illo signum peteretur; proprium signum commendans quod in se solo futurum erat, ait: Generatio
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nostri ihũ xp̃i. maxime apparuit
inresur recuone : unde psalmus iste
titulum accepit & resurgens apparuit
discipulis suis non apparuit inimicis
suis sed discipulis suis crucifixus appa¬
ruit omnibus resurgens fidelibus.
ui & in postea qui uellet crederet & credon¬
t resurrectio promitteretur. Multi sci
multamiracula fecerunt nullus ipsorũ
mortuus resurrexit : quia & qui abeisresis¬
citatisunt morituri resuscitatis n  bntsn¬
dit caritas uestra : commendars dnico pere
suadixit: Operibus credite : simihi non
uulus credere: & commendantur&iam
prȩterita opera prophetarum : & sinon
eadem tamen multa eadem mult eiudẽ
potentue : Ambulauit dñs supermerea
iussit & petrumnum quid nonibierat
ipsed̃s quando sediuisit mare aut moxses
cum populo isrł transiret ide mans ulas
faciebat. qui fecitista percarnem suamipse
faciebat . & percarnem seruorum suorpn

Expanded text:
Domini nostri Jesu Christi maxime apparuit Domini nostri Jesu Christi maxime apparuit in resurrectione, unde psalmus iste titulum accepit. Et resurgens apparuit discipulis suis. Non apparuit inimicis suis, sed discipulis suis . Crucifixus apparuit omnibus; resurgens fidelibus: ut etiam postea qui vellet crederet, et credenti resurrectio promitteretur. Multi sancti multa miracula fecerunt; nullus ipsorum mortuus resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, morituri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita opera Prophetarum; et si non eadem, tamen multa eadem, multa ejusdem potentiae. Ambulavit Dominus super mare, et Petrum . Numquid non ibi erat ipse Dominus, quando se divisit mare, ut Moyses cum populo Israel transiret ? Idem Dominus illa faciebat. Qui fecit ista per carnem suam, ipse illa faciebat per carnem servorum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit hoc apostolus & facium estin eis : Resur¬
rexit dñs & multi crediderunt: non intel¬
lexerunt cumcrucifigerent: tamen postea
crediderunt in eum : & donatum esteis tam
magnum delictum Fusus dñi saguis. dona¬
tus est homicidis ut nondicam deicidis. quia
si cognoiussent : numquam dñm gloriaecru¬
cifixissent Modo homicidis donatus est
fusus sanguis in nocentis & ipsũ sangui¬
nem quemper insaniam fuderunt. per
gratiam biberunt : Dicite ergodõ quam
mei uendi sunt operatua. undetimenda
quia caecitas ex parte isrł facta est: in ple¬
nitudo gentium inraret. O gentium
plenitudo dicdõ : ⁊imenda sum operatua
& sicgaude ut contremiscas: noliextolli
super ramos prȩcisos Dicredõ quam
metuenda sunt operatua. in multitudi¬
ne potentia etuae. mentientur tibi ini¬
micitui Adhoctibi inquit mentientur
inimicitui. ui multa sit poteniatua.
Quid est hoc sꝰ intenius audne: porentia

Expanded text:
dixit hoc Apostolus; et factum est in eis. Resurdixit hoc Apostolus; et factum est in eis. Resurrexit Dominus, et multi crediderunt: non intellexerunt cum crucifigerent; tamen postea crediderunt in eum, et donatum est eis tam magnum delictum. Fusus Domini sanguis donatus est homicidis, ut non dicam deicidis; quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Modo homicidis donatus est fusus sanguis innocentis; et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt, per gratiam biberunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt opera tua! Unde timenda? Quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . O Gentium plenitudo, dic Deo, Quam timenda sunt opera tua! et sic gaude ut contremiscas; noli extolli super ramos praecisos. Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! 6. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ad hoc tibi, inquit, mentientur inimici tui, ut multa sit potentia tua. Quid est hoc? Intentius audite. Potentia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ uautem inquit fidestas : nolialium
sapere sed ume Si enim natura libus ra¬
mis ds non pe percit. neq tibi parcet.
attende ergo ramos fracios & tein seruon:
nolextolli superramos fractos. sed magis
dicitedo quam metuenda sum operatua.
Tratres si aduersus iuda eos olimprȩcisos
deradice patri archarum ex tollere nos
non debemus sed umere potius & diceredõ
quam timenda sunt operatua. quantominus
nonnos debemus ex tollere aduersus recentia
uulnera prȩcisionum prȩcisi sunt ante
iudaei. de ipsa insertione prȩcisi sunt here¬
tici.: sed neq: contra illos nos extollere debe¬
mus ne prȩcidi mereatur. quem delectẽt
insultare: prȩcisis fratresmei qualescũq
epis copi uox sonuit uobis Rogamus uos
ut caueatis quicumq inecclesia estis nolite
insultare eis qui non sunt intus. sed orate
potius. ut & ipsi intus sint. Potens est eñi
ds iterum inserere illos deipsis iuda eis

Expanded text:
sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noli altum sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noli altum sapere, sed time: si enim naturalibus ramis Deus non pepercit, neque tibi parcet. Attende ergo ramos fractos, et te insertum: noli extolli super ramos fractos; sed magis dicito Deo, Quam metuenda sunt opera tua! Fratres, si adversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, Quam timenda sunt opera tua! quanto minus non nos debemus extollere adversus recentia vulnera praecisionum? Praecisi sunt ante Judaei, insertae sunt Gentes; de ipsa insertione praecisi sunt haeretici; sed neque contra illos nos extollere debemus, ne forte praecidi mereatur, quem delectat insultare praecisis. Fratres mei, qualiscumque episcopi vox sonuit vobis, rogamus vos ut caveatis: quicumque in Ecclesia estis, nolite insultare eis qui non sunt intus; sed orate potius ut et ipsi intus sint. Potens est enim Deus iterum inserere illos. De ipsis Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
mferei. & plenitudo gentium intra
adhoc abscondistidm̃. & hominem
speiubus obiecisti. uidebint & nonui¬
bin Videbant quod acceperas : & ñ
udebi quoderas.: uidebant formam
serũ non uidebant formamdĩ formã
senu quamaior est pater non formamdi
orpter quam modo audistis ego & pater
unumsumis tenuerunt quod uidebant
iniufixerunt quod uidebant Insultauerĩ
a quem uidebant: non agnouerunt quila¬
cebit: audi apostolum dicentem. sienim
uognouissent numquam dñm gloriae cruci¬
figssens Ergo gentes quaeuocataeestis
Vtenditeramos prȩcisos propterseueri¬
utem uos autem in sertos propterboni¬
uiem & participes factos pinguidinis
oleae non altum sapientes id est non
superbientes Non enim iuradicem
porias ait sed radixte magis terreamini
quia uideus amputatos ramos naturales.
Iudaeienim perpatri archas uenerunt:
decarne abrahȩ nausunt: & quid ait apos¬
tolus & sed dicis fracti suntrami ut ego in¬
serar bene : propier in fidelitatẽ fracu

Expanded text:
lenitudo Gentium intraret. Ad hoc abscondisti Deum, et hominem aspectibus objecisti. Videbant, et non videbant: videbant quod acceperas, et non videbant quod eras: videbant formam servi, non videbant formam Dei ; formam servi, qua major est Pater ; non formam Dei, propter quam modo audistis, Ego et Pater unum sumus . Tenuerunt quod videbant, cruxifixerunt quod videbant; insultaverunt ei quem tebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te. Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas venerunt; de carne Abrahae nati sunt. Et quid ait Apostolus? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter infidelitatem fracti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt libri tam multi. ut pertineret ad scrip¬
torẽ aestimationẽ eorũ facere: & sum mã
pretii conscribere. Hoc utiq propter gloriã
dĩ ne tales etiã perditi desperarentur: ab illo
qui nouit quaerere quod perierat. Peruerat
ergo iste. punc quaesitus: inuentus. ad duc¬
tus est. Portat secũ codices incendendos.
per quos fuerat incendendus: ut illis inignẽ
tamen eum fratres. olimpulsare ad ecclesiã
exercitus erat quae suspecta esset demen¬
datio atque fallacia : dilatus est ne tẽptaret
Et aliquando tamen amissus est: ne peri¬
culosius temptaretur. Orate pro illo
perxp̃m prorsus. hodiernã precem pro
illo fundite dño dõ nostro. Scimus enim
& certisumus. quia oratio uestra delet
om̃s impietates eius. dr̃s uobiscũ. Amen

Expanded text:
sunt libri tam multi, ut pertineret ad scripsunt libri tam multi, ut pertineret ad scriptorem aestimationem eorum facere, et summam pretii conscribere . Hoc utique propter gloriam Dei, ne tales etiam perditi desperarentur ab illo qui novit quaerere quod perierat . Perierat ergo iste; nunc quaesitus, inventus, adductus est: portat secum codices incendendos, per quos fuerat incendendus, ut illis in ignem eum tamen, fratres, olim pulsare ad Ecclesiam exercitatus erat, quae suspecta esset de mendacio atque fallacia, dilatus est ne tentaret; et aliquando tamen admissus est, ne periculosius tentaretur. Orate pro illo per Christum. Prorsus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et certi sumus quia oratio vestra delet omnes impietates ejus. Dominus vobiscum. IN
Abbreviated transcription (Latin):
re cordis accidisse. Quid enĩ dicturi sumus:
Numquid siexpagano conuerteretur mat¬
hematicus : magnũ quidem ess& gaudium.
Sed tamen posset uideri quia conuersus est:¬
sic clericatũ quaerere inecclesia. Paenitens est
non quaerit: pisi solã misericordiã. Cõmen¬
dandus ergo est a oculis & cordibus uestris.
Eum quẽ uidetis. cordibus amate: oculis
custodite. Videte illũ. scitote: & quacũq
transierit fratribus ceteris qui modo hic
non sunt ostendite illũ. & ista diligentia
misericordia est. neille seductor redeat¬
adeor & obpugnet. Custodite uos: nonuos
lateat conuersatio eius. uia eius. ut testimonio
uestro nobis confirmetur uere illũ addm̃
esse conuersũ. Non enĩ silebit fama uitarius.
quando sic uobis & uidendus & miserandus of¬
fertur. Nostis inactibus a postolorũ scriptũ est:¬
quia multi perditi. idest talium artium &
codices suos ad a postolos attulerunt. & incensi

Expanded text:
re cordis accidisse. Quid enim dicturi sumus? re cordis accidisse. Quid enim dicturi sumus? Namque si ex pagano converteretur mathematicus, magnum quidem esset gaudium; sed tamen posset videri quia si conversus esset, clericatum quaereret in Ecclesia. Poenitens est; non quaerit nisi solam misericordiam. Commendandus est ergo et oculis et cordibus vestris. Eum quem videtis cordibus amate, oculis custodite. Videte illum, scitote illum, et quacumque ille transierit, fratribus caeteris qui modo hic non sunt, ostendite illum: et ista diligentia misericordia est, ne ille seductor retrahat cor, et oppugnet. Custodite vos; non vos lateat conversatio ejus, via ejus; ut testimonio vestro nobis confirmetur vere illum ad Dominum esse conversum. Non enim silebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. Nostis in Actibus Apostolorum esse scriptum quia multi perditi, id est talium artium hocodices suos ad Apostolos attulerunt; et incensi
Abbreviated transcription (Latin):
aeccdesiae sitis. etiam istũ quemuidetis
bibere uult: simul etiam ut noueritis
quam multi in cõmixtione xp̃ianorũ ore
suo benedicant & corde suo maledicant
Iste exxp̃iano & exfideli paenitens redit.
St territus potestate dñi. conuertitur ad
misericordiã dñi. seductus enĩ abinimico cũ
esset sidelis. diu mathematicus fuit. seductus
seducens: deceptus decipiens. Intellexit. fe¬
fellit. multa mendacia locutus est contra dm̃
bonũ est: & non faciendi quod malũ est. Iste
bat uoluntas propria: sed mars. Et iustũ non
fciebat ds̃. sed iouis. & alia mala sacrilega
non parua. Quam multis eũ putatis xp̃ia¬
nis pummos abstulisse: Quam multi ab illo
emerunt mendaciũ. quibus dicebamus filii
hominũ quousq grauescorde ut quid diligi¬
tis uanitatẽ & quaeritis mendaciũ : Modo
sicut deillo credendũ est horruit mendaciũ.
& multorũ hominũ intellectu se adiabolo
aliquando sensit inlectũ. Conuertatur ad
dñm paenitens. Putamus fr̃s. demagno timo¬

Expanded text:
Ecclesiae sitis etiam istum, quem videtis, bibere vult. Simul etiam ut noveritis quam multi in commixtione Christianorum ore suo benedicant, et in corde suo maledicant, iste ex christiano et fideli poenitens redit, et territus potestate Domini convertitur ad misericordiam Domini. Seductus enim ab inimico cum esset fidelis, diu mathematicus fuit; seductus seducens, deceptus decipiens, illexit, fefellit, multa mendacia locutus est contra Deumbonum est, et non faciendi quod malum est. Iste bat voluntas propria, sed Mars; et justum non faciebat Deus, sed Jovis: et alia multa sacrilega non parva. Quam multis eum putatis Christianis nummos abstulisse? Quam multi ab illo emerunt mendacium, quibus dicebamus: Filii hominum, usquequo graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? Modo, sicut de illo credendum est, horruit mendacium, et multorum hominum illectorem se aliquando a diabolo sensit illectum; convertitur ad Deum poenitens. Putamus, fratres, de magno timo
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. uires regni ⁊ romani noĩs fundam̃tũ. In pͥma delectꝰ .i. elt¬
cioĩs examĩacione consistunt. nec lene putetur hoc officiũ ã passimi
quibuscũq qr mandand̃ ꝙ ap̃ uet̾es inter tam uana gn̾a uͥtutũ p̾ci¬
pue coustat ẽẽ laudatũ. Iuuentus .n. cui deffẽsio ꝓuinciaꝵ ĩminet.
et morib excellere d ⁊ unib. Honesta᷑ .n. ydoneũ militẽ reddit. ⁊
electio ĩiudicio fu̾it approbata sign andi st̃ ⁊ ascribẽdi milicie.
qui ad eam ĩuemẽtur ydonei. nam et uelocitas requirẽda ẽ ⁊ rob ͦ
utrũ armoꝵ disciplina qͥs edic̾e ualeat. ⁊ an h̃eat ꝯfidẽciã¬
rẽ. pleriq .ii. ꝙͣuis nõ improbabiles uideãtur ĩ specie. tũ exꝑimĩtis̾
ꝯprobantur ĩdigni. Repellendi gͦ minus ntiles ⁊ ĩ locum eoꝵ stre¬
mussimi sb̾rogãdi. In om̃i .n. conflictu nõ tã prodest multitudo ꝙͣ
uirtus. ĩ qua explorãda formãda ⁊ ꝓmouẽda ducis utit᷑ tã opera

Expanded text:
gantur: vires regni et Romani nominis fundamentum, in prima delectus examinatione consistunt. Nec leve hoc putetur officium, aut passim quibuscunque mandandum, quod apud veteres inter tam varia genera virtutum praecipue constat esse laudatum. Juventus enim, cui defensio provinciarum imminet, etelectio judicio fuerit approbata, signandi sunt, et ascribendi militiae, qui ad eam invenientur idonei. Nam et velocitas requirenda est, et robur, et utrum armorum disciplinam quis ediscere valeat, et an habeat confidentiarem. Plerique enim quamvis non improbabiles videantur specie, tamen experimentis comprobantur indigni. Repellendi ergo minus utiles, et in locum eorum strenuissimi subrogandi. In omni enim conflictu, non tam prodest multitudo quam virtus. In qua exploranda, formanda et promovenda, ducis vertitur tam opera
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe attrite manus salutẽ publicã stabilierũt urgẽtes hostiũ copias
pessũdederũt. que modo arãciũ boũ ngũ rex̾ant trummphał currus
haberas retinuenĩt. uec fuit hus rubor eburneo sciptone depoĩto agͥs¬
leret ab anitio fiisse abductũ. ut dictator fieret maiori utiq honore ꝙͣ
consul uictisq hostib urgẽtẽ głam ꝯsecutũ. In ead̾ pauꝑtate infĩsiise. ⁊¬

Expanded text:
opere adtritae manus salutem publicam stabilierunt, ingentes hostium copias pessum dederunt, quaeque modo arantium boum iugum rexerant, triumphalis currus habenas retinuerunt, nec fuit his rubori eburneo scipione deposito agresleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse?
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtur. Pemꝑem alere difficile ẽ. diuitẽ ferre torm̃tũ. ad de ꝙ milla ẽ¬
uxoriᷤ electio s qualiscũq euen̾it hñda si iracunda si fatua si defor¬
uxor nõ ostend̃ ne añ displiceat.ꝙͣ ducatur. Et pꝰ qͦscũq illad
lex̾it ⁊ ĩgrati amãdi. Si totã ei domuii regendã ꝯmiseris ẜmend̾ est
si aliquid tuo abitrio reseruau̾s fidẽ s̾ hr̃e non putab . ⁊ ĩodiũ u̾tetur
ic nirgia. et nͥ cito consulius parabit uenena ⁊ sõnngit᷑ Dez¬
dest ⁊ diligẽs custodia cum uxor ẜuari ĩpudica nõ possit pudita nõ
debeat. Infida em̃ custos castitatis ncc̃itas. ⁊ illa u̾e pudica dicẽda ẽ
cui licuit peccare s noluit pulchra cito ad amatur. feda facilime cõcu¬
piscit. diffĩcile custodit᷑ qd̃ płres amant. molestũ ẽ posside̾ qd̃ nemo hr̃e
dignatur. minore tñ miseria deformis hectur ꝙͣ formosa ẜuet᷑. nichil
niitũ ẽ ĩqͦ tocius ppłi uota suspirãt. alius forma alius faceciis. aliꝰ ĩge¬

Expanded text:
ifficile est, diuitem ferre tormentum. Adde quod nulla euxoris electio, sed qualiscumque obuenerit habenda. Si iracunda, si fatua, si deforuxor non ostilexerit, gratis sunt amandi. Si totam ei domum regendam commiseris, seruiendum est. Si aliquid tuo arbitrio reseruaueris, fidem sibi haberi non putabit et in odium uertetur ac iurgia, et nisi cito consulueris, parabit uenena. Anus etiam diligens custodia, cum uxor impudica servari non possit, pudica non debeat. Infida enim custos est castitatis, necessitas. Illa vero pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, feda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignatur. Minori tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est in quo totius populi vota suspirant, alius forma, alius ingenio, alius face
Abbreviated transcription (Latin):
Tu licet extremos late dñeris ꝑuidos. te medꝰ te molliᷤᷤ arabs te seres
adorẽt si metius si pͣna cupis. si duc̾is na ẜuicii paciere iugũ tolłabis
ñ qͣs ĩt̾ius leges tunt omĩa iure tenebis. cũ potis rex ẽẽ tui ꝓliuiqr u¬
sus. In peiora datur suad q licẽcia luxũ. illecebris effrena fanet tũc
p s ꝯp̾me motꝰ nec tͥ quid licecit s quid fecisse decebit. occurret m̃tẽq
domet respectus honesti. ħ ille. ¶ Dñ et ualerius ĩperator octogenanus.¬

Expanded text:
Tu licet extremos late dominere per Indos. Te Moedus, te mollis Arabs, te Seres adorent. Si metuis, si parva cupis, si duceris ira, Servitii patiere jugum, tolerabis iniquas Interius leges, tunc omnia jura tenebis, Cum poteris rex esse tui, proclivior usus In pejora datur, suadetque licentia luxum, Illecebris effrena favet, tunc prime motus nec tibi quid liceat, sed quid fecisse decebit occurrat, mentemque domet respectus honesti. Hoc te praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
dignior idicaus ꝙͣto a crimĩe ambicionis uideris ẽẽ remocior. tue gͥ
mirtuti cõgratulo ⁊ fortime mee. Si tñ recte gesseris quẽ ꝓbe m̾usti
aliocya te pericuł et me detrahẽciũ linguis ib̃iectũ ir nõ dubito cũ et
ĩtiniã ĩpatoꝵ roma nõ ferat. et ẜmo publicuᷤ delita discipuloꝵ refim¬
de soleat ĩ p̾ceptores. Sic sene  neronis su m̾tto detrahẽciuĩ carpit᷑ lur¬
guis. adolescenciũ suoꝵ tem̾itas ĩqͥntilianũ refũdr. Et socrates ĩ pu¬
pillũ suũ fuisse clem̃tior cͥm̃atur. ¶ Tu u̾o quid uis rectissime ge

Expanded text:
anto a crimine ambitionis videris esse remotior. Tuae itaque virtuti congratulor, et fortunae meae, si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahentium linguis subjectum iri non dubito, cum et is imperatorem romanum feriat et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in preceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis; adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminat
Abbreviated transcription (Latin):
tacionẽ cũ cet̾is habe coĩonẽ. Pupura uãq imperatores nõ facdo¬
tes facit. Tunc fidelissimus ĩperator ⁊̃ hãc tradicionẽ aĩo gratãti
suscipiẽs remãdauit nõ audacie cã intra cancellos mansi. S ĩ estã¬
tinopolitana urbe hanc consuetudinẽ ẽẽ cognomi. Uñ ago gr̃a ᷤ¬
ꝓ huiꝰ medicina. ¶ Cali igitur tantaq p̾sul et ĩperator u̾tute cla¬
rebãt. Ego nãq utriusq opꝰ adiror illius fiduciã. hiꝰ ã obediẽ¬
ciã. illiꝰ zeli furorẽ. huiꝰ fidei puritatẽ. Porro regłas pietatis q̃s
a magno sacerdote p̾cepit ⁊ reu̾sus ĩ cõstautinopolitana urbe ser¬
neunt. Nã dũ festiuitatis tpr̃e ad ecrãm ꝓcessiss oblatis ĩ altare mu¬
et sacerdotis. uix.n. u̾itatis ĩuem magr̃m. ambrosiũ nt̃q sol̃ noui
uocari digne pontificẽ. Cantũ itaq prodest increpacio a uiro u̾tuti

Expanded text:
tationem cum ceteris habe communem. Purpura namque imperatores, non sacerdotes facit. Tunc fidelissimus imperator etiam hanc traditionem animo gratanti suscipiens, remandavit: Non audaciae causa intra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urbe hanc consuetudinem esse cognovi; unde grai medicina. Tali ergo tantaque et presul et imperator virtute clarebant. Ego autem utriusque opus ammiror, illius fiduciam, hujus oboedientiam, illius zeli fervorem, hujus fidei puritatem. Porro regulas pietatis quas a magno sacerdote recepit, reversus etiam in Constantinopolitana urbe servavit. Nam dum festivitatis tempore ad ecclesiam processisset, oblatis in altari muet sacerdotis; vix enim veritatis inveni magistrum; Ambrosium namque solum novi vocari digne pontificem. Tantum itaque prodest increpatio a viro virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
armis ⁊ diuiciis hũdantissimo. ĩ flatꝰ aĩo. appollinẽ pisciũ scicitatũ
ueniss. au as mortaliũ se ẽẽt felicior. Ille ex abdito sacrarq uoce mis¬
curitate tugurriũ q̃m tristẽ curis et sollicitudinib aulã paucas ꝙ gle¬
bas pauoris ex partes ꝙͣ pinguissima lidie. arua metu reft̾a. ⁊ unũ
ã alteꝵ iugum boũ facił tutele ꝙͣ ex̾citꝰ equitatus ⁊ arma uoracib¬
ĩsidiis et cupiditatib expoĩtos. ¶ta gyses dũ scipulatorẽ uane
oppĩonis deum hr̃e concupiscit. u̾ nam solida et sincera eẽt felicitas.

Expanded text:
ssimo inflatus animo Apollinem Pythium sciscitatum uenisset an aliquis mortalium se esset felicior, deus ex abdito sacrarii specu uoce miscuritate ridens tugurium quam tristem curis et sollicitudinibus aulam, paucasque glebas pauoris expertes quam pinguissima Lydiae arua metu referta, et unum aut alterum iugum boum facilis tutelae quam exercitus et arma thesauros omnium insidiis et cupiditatibus expositos. ita Gyges, dum adstipulatorem uanae opinionis deum habere concupiscit, ubinam solida et sincera esset felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
ead̾ nocte c̾uit ĩsompnis uenisse ãgelum t̾ribili facie minitãtẽ penas
excruciata. quid feceris. ⁊ finito qͥnto mẽse ad inferna ducaris. Sin
autẽ ꝑseu̾ai̾us ĩ scelere. ⁊ marito simul orbaberis. ⁊ filuis oĩa per ordĩ¬
nẽ expleta st̃ ⁊ serã misere peĩtẽciã uelox signauit ĩt̾itus. sic ulcscit᷑
xpc̃ ĩ molatorib templi su s ͨ gẽmas ⁊ p̾ciosissima ornam̃ta deffendit.
et hoc retuli. nõ ꝙ insultare uelimi. calamitatib ĩ feliciũ. s ut mone¬
ã cum ꝙͣto metu et tacione ẜuare debeas qd̃ dño spopõdisti. ħ ille.

Expanded text:
eadem nocte cernit in somnis uenisse ad se angelum terribili facie minitantem poenasexcruciata, quid feceris, et finito mense quinto ad inferna ducaris. sin autem perseueraueris in scelere, et marito simul orbaberis et filiis\'. omnia per ordinem expleta sunt et seram miserae paenitentiam uelox signauit interitus. sic ulciscitur Christus uiolatores templi sui, sic gemmas et pretiosissima ornamenta defendit. et hoc retuli, non quod insultare uelim calamitatibus infelicium, sed ut te moneam, cum quanto metu et cautione seruare debeas, quod domino spopondisti. Heli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ĩ ea mensura bonoꝵ conquiesc̾e. qͣ qͦndam fint eiꝰ impudẽs botũ
nemo agit de tribunatu gr̃as. s q̃ritur qd̾ nõ ẽ ad p̾turã usq ꝑduc¬
tus. uec̃ hec grata ẽ. si de est consulcitus. nec quicꝙͣ quid̃ hic saiciat
si unus ẽ ultra se cupiditas pornigit. et facultatẽ suã nõ intelłigitiq
nõ uñ uenit respicit. s quo tendit. ħ ille. Ex qͦ gͦ gentiles despiciebãt¬

Expanded text:
 in ea mensura honorum conquiescere, quae quondam eius fuit impudens votum. Nemo agit de tribunatu gratias, sed queritur, quod non est ad praeturam usque perductus ; nec haec grata est, si deest consulatus ; ne hic quidem satiat, si unus est. Ultra se cupiditas porrigit et felicitatem suam non intellegit, quia non, unde venerit, respicit, sed quo tendat. Omnibus his
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuctionẽ recusat. illi soli. suã caritatẽ reseruat illi custodit nomen
uxoris. Discite gͦ inquit muliereres ꝙͣta sit uduitatis gr̃a q̃ eciã

Expanded text:
it foedera, illi soli suam charitatem reservat, illi custodit nomen uxoris. Discite, mulieres, quanta sit viduitatis gratia, quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
b concordie. adhĩtis tolleretur. senectuti iuuẽtus ita cumulatũ. ⁊ cͥs¬
spectũ honorẽ reddebat. tãꝙͣ maiores necti adolescẽtiũ ẽent pr̃es cões.
micũ ad cia deducebãt affyciq ualuis expectabãt. donec reducẽ
nis meditacione ip̃i doctiores erãt. ¶nuitati admẽsã diligent̾ q̃rebãt.
qͥ nã ei ĩcõuiuio interfuturi erãt ne semoris aduentũ discubitu pre
ad tibias egregia fr̾oꝵ opera carm̃e cõp̾hensa pãgebãt. qͦ ad ea imitã¬
da. iuuenũ uͥtutẽ alacuorẽ redd̾ent. ħ uałius ¶Cmiał gͦ urbanitas ã

Expanded text:
 concordiae adhibitis tolleretur. Senectuti iuuenta ita cumulatum et circumspectum honorem reddebat, tamquam maiores natu adulescentium communes patres essent. micum, ad curiam deducebant, affixique valvis exspectabant, donec reducendris meditatione ipsi doctiores erant. Invitati ad coenam, diligenter quaerebant quinam ei conuiuio essent interfuturi, ne seniorum aduentum discubitu praead tibias egregia superiorum opera carmine conprehensa † pangebant, quo ad ea imitanda iuuentutem alacriorem red
Abbreviated transcription (Latin):
dat dunisit. Et cũ ille amore pugnãdi ĩ ex̾citu remãsiss
ad pompiliũ scͥpsit ut si pat̾etur enm ĩex̾citu reman̾e eũ ẜo oblig¬
sacram̃to. qr priore amisso iure cũ hostib pugͣre nõ pot̾at. Siłr¬
narci catoĩs senis. epͣ ẽ ad marrũ filiũ. ĩ qua scribit se auĩ
gͥ ut caueat ne p̾liũ meat. negat eĩ ius ẽẽ cum hoste pugr̃e qͥ mi¬

Expanded text:
tabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obligsacramento, quia priore amisso, jure cum hostibus pugnare non poterat. M. quidem Catonis senis epistola est ad M. filium, in qua scribit se audisigitur ut caveat, ne praelium ineat; negat enim jus esse cum hoste pugnare qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur eccẽ exsacram̃to solẽpni. qr iã ex consuetudĩe plerũq non
itur. nullus tñ ẽ qui sacram̃to tacito uł exp̾sso ecc̃e nõ tenea
obuoxius. Et forte iõ cessat ap̃ aliquos solempnitas uiramĩti. qr ad
suetudo solempnis. Ut ip̃a dte qͣ quisq militari cingło decoratur ec¬
clesiã solẽnit adeat gladioq sr̃ altare poĩto ⁊ oblato. qrͣ celebri profes¬
sione se ip̃i obsequio altans denoueat ⁊ gladii .i. officii sui iugẽ
do spondeat famulatũ. neq ẽ ncc̃e ut hoc ꝓfiteãtur u̾bo cũ lĩma ꝓfes

Expanded text:
ex consuetudine plerumque non praestatur, nullus tamen est qui sacramento tacito vel expresso Ecclesiae non teneatur obnoxius. Et forte ideo cessat solemnitas juramenti, quia ad it consuetudo solemnis, ut ea ipsa die qua quisque militari cingulo decoratur, ecclesiam solemniter adeat, gladioque super altare posito et oblato, quasi celebri professione facta, se ipsum obsequio altaris devoveat, et gladii, id est officii sui, jugem Deo spondeat famulatum. Neque necesse est ut hoc profiteatur verbo, cum legitima profess
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuceps quid inliceat. ille statĩ ꝑ fenestr̃a misit. ¶ Siłr nules ꝑitꝰ ancu
cile ꝯcippiebat. irã ita nec facile ad mittebat ad amiciciã. ⁊ quẽ semeĩ
adunserat cõstãtissime retinebat. Eidẽ inter uaria dedecora. a quodã
ꝓbrose obiectũ ẽ. ꝙ adopcionẽ anũculi stupro m̾uerit. qr eũ iulsꝰ arciꝰ
amasse dc̃s ẽ. nõ sine rumore ꝓstrate amicicie. ¶ Alins qͣ ei iratꝰ obie¬
cit ꝙ solitus erat crura ardẽti face sb̃urere. qͦ mollior surg̾et pilꝰ ¶ Itez
cũ namis ob corporis breuitatẽ cõui ciautis impetu cuiꝰdã¬

Expanded text:
ps: « Quidni liceat? » Ille statim per fenestram misit. Miles peritus aucupcile concipiebat iram, ita nec facile admittebat ad amicitiam; et quem semel admiserat, constantissime retinebat. Eidem inter varia dedecora a quodam probrose objectum est, quod adoptionem avunculi stupro meruerit, quia eum Julius arctius admisisse dictus est, non sine rumore prostratae pudicitiae. Alius quoque eidem iratus objecit, quod solitus esset crura ardenti face suburere, quo mollior surgeret pilus. Sed et cum nanus ob corporis brevitatem convitiantis cujusda
Abbreviated transcription (Latin):
tiocimũ denegaret ne doctoris ĩpleret m̾cedẽ. Hĩto consilio litẽ picta
goras cũ eo cõtestatur. Cũ gͦ ad nidices ĩ emuide cõstituẽdeq cẽ uenis¬
sent gr̃a. pitagoras sic exorsus ẽ. Disce inqͥt stultissime adolescẽs ut
inquit tue tã ãcipiti capcioni isse obuiã. Si i̾ba nõ ip̃e fac̾e̾m atq alio
patrono ut̾er. s mag̾ ĩ ista nictoria p̾uidiciũ ẽ cũ te nõ ĩ cã tm̃. s ĩ argn¬
m̃to qͦ isto deuicero. Disce gͦ tu magr̃ sapiẽtissĩe utͦq mͦ futurũ uti. nõ

Expanded text:
tur, ne doctoris impleret mercedem, habito consilio, litem cum eo Pythagoras contestatur. Cum ergo ad judices ineundae constituendaeque causae venissent gratinquit, huic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem, atque alio patrono uterer. Sed magis in ista victoria, praeludium est, cum te non in causa tantum sed in argumento quoque isto evicero.
Abbreviated transcription (Latin):
nolẽcia scurrax ẽ ⁊ cõmessatoꝵ. uenterq ⁊̃ es estuãs. cito despumat
idĩes. In uino luxuria ĩ luxuria. uoluptas. ĩ uoluptate ĩpudi
a. Qͥ luxuriatur uiuẽs mortuꝰ ẽ. qͥ aũt ĩebriatur ẽ mortuus ⁊ se¬
annos sobrietate cõtexerat .xix. geñ. Loth ꝑ temulenciã nesciẽs libi¬
dini miscet ĩcestũ. ⁊ quẽ sodonia nõ interiit uina uicerũt .is. geñ.¬

Expanded text:
uinolentia scurronum est et comissatorum uenterque mero aestuans cito despumat idines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et secentos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet incestum et, quem Sodoma non uicerat, uina uicerunt. pe
Abbreviated transcription (Latin):
una cõscia ãcilla ab iminẽte exicio nõ sine magno perido suo tunt¬
p̾stitit niro resugnĩ singłanq fide id egit ut cũ cet̾i ꝓscͥpti uix e¬
ut cum sciret uiro suo uriã ex ãcillulis gratã ẽẽ dissiłau̾it. ne domi
eiꝰ a fuit. ut pꝰ mortẽ affricani mamimussã ãcillã ĩ mrĩmoniũ lib̾to
suo daret. Et de h silr̾ nerrat ualius .li . xͦu pͥus ca .ii. de fide uxoꝵ

Expanded text:
una conscia ancillula ab inminente exitio non sine magno periculo suo tutum praestitit singularique fide id egit, ut, cum ceteri proscripti in ut, cum sciret uiro suo ancillulam ex suis gratam esse, dissimulauerit, ne domiteius afuit, ut post mortem Africani manu missam ancillam in matrimonium liberto suo da
Abbreviated transcription (Latin):
tutor consequatur. uł eũ suo mucrone iugulet. ob cuiꝰ deffẽsion
ab eod̾ traditũ t̾ gladiũ accepisti. Rẽ nãq publicã frut iure pupilli ꝑ¬
celebre ẽ. et eã tunc demũ recte ꝓced̾e̾ cum caput eiꝰ se ĩutile ẽẽ cogͦscit. nͥ
ĩtumescat. Ut a membris ã oĩo ãsine molestia fu̾i nõ possit hãc passio¬
nẽ sine grauissimo dolore mẽbroꝵ tolłari uł curari ĩpossibile ẽ. Si u̾o
ĩcurabil fu̾it passio sic mu̾e ꝙͣ mori mmfius ẽ. miẜis aũt nichil utiluiᷤ

Expanded text:
mucrone jugules, ob cujus defensionem, ab eodem traditum tibi gladium accepisti. Rem namque publicam frui jure pupilli percelebre est, et eam tunc demum recte procedere, cum caput ejus se utile esse cognoscit, nisi intumescat, ut a membris aut omnino, aut sine molestia ferri non possit. Hanc autem passionem sine gravissimo dolore membrorum tolerari vel curari, impossibile est. Si vero incurabilis fuerit passio, sic vivere quam mori miserius est.