comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buit. petrus conscius dicti correctus
in gemuit: Ille tamquam de praehen¬
sus festinat adlatebras: hic tam quã
enendatus prorumpit ad lacrimas
Uelut uitenti enim etcelantisẽ adiui¬
nitato adae dicitur. adam ubies: non
quod adam conspectum dñi latere po¬
tuerit. sed quod peccatrici conscientiae
nullus locus tutus uelcertus sit : dum
metuit depraehendi: Respexit dispe¬
trũ: et apertis oculis eius. emendauit erro¬
rem: Recte oculis emendat: quia
scriptum est Oculi dñi super iustos:
et aures eius in praeces eorum: Ergo
petrus prorupit ad lacrimas: nihil
uoce praetatur: Inuenio enim qđ
fleuerit: non inuenio quid dixerit:
Lacrimas eius lego satis factionem
non lego: Recte plane petrus fleuit
et tacuit : quia quod defleri solet
nonsolet excusari: Etquod defendi
non potest. ablui potest: Lauat enĩ
lacrima delictum : quoduoce pudor
est confiteri Lacrimae ergo: uere.¬
cundiae consulunt pariter & saluti:

Expanded text:
buit, Petrus conscius dicti, correptus buit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Dominus Petrum, et apertis oculis ejus emendavit errorem . Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti,
Abbreviated transcription (Latin):
serus est: fraudis suae uasculum inõsti¬
ana diabolus recognouit: Fideles
uros nonnisi permulierem oppugnare
consueuit: Ibi adam pereuam superat:
hic petrum uicit per ostiariam Fuit
eum sicut legimus inparadiso delici¬
aram ciabolus: nec defuit sicut intel¬
legimus in praetorio iudaeorum:
Ibi imminebat satanas serpens: hic
uidas coluber perurguebat: Est er¬
go eadem similitudo deceptionis in
petro. quae in adam fuit: qm̃ eadem
est etsimilitudo mandati: Accepit
enim adno uterq mandatum: ad am
netangeret. aposto lus nenegaret:
Ille nelignum scientiae praesumeret:
hic necrucem sapientiae praeteriret:
Sed trans grediens uterq praeceptum.
pari modo delinquunt: Gustat ille
quod nonlicet: loquitur iste quod
non decet Et tamen facilior nega¬
tio petri: quam ad ce praeuaricatio:
Citius enim apostolo: quam proto¬
plasto subuenitur: Huncͤ enim ds̃
aduesperum requirit errantem:
illum dñs pullorum cantu denegan¬
tem Adam reus facti nudus eru¬

Expanded text:
sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior negatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus eru
Abbreviated transcription (Latin):
testatis tuae est contentus an¬
gustuis. Quem in iudae.
regnare nonuis: ubiq reg¬
nat. et felitior ipse regnares. si
eius imperio subdertr̃is. Cur
sincero offitio non facis. quod
sib dola falsitate promittis.e¬
ꝑgecum magis: et uerum regẽ
suppliciter að orando uenerãre .:
Sed tu udaicae sequatior cęci¬
tatis. non imitaris fidem gen
deles conuertis insidias. nec
illum occisurus quẽ metuis:
nec illis nociturus quos per
Limi᷑ : Deducti igitur di¬
lectissimi inbethleem magi.
stellae praecedentis obsequuo.
gauisi sunt gaudio magno
dalde. sicut ẽuangelista nar¬
rauit: et intrantes domum.
inuenerunt puerum cumma

Expanded text:
testatis tuae sceptri est contentus antestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fideles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimis. CAP. III. Deducti igitur, dilectissimi, in Bethleem magi stellae praecedentis obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rũ hierosolimis inciuitate re¬
gia reperturos. Sed cũ eos hȩc
opinio fefellisset. per
iudaeorum scribas atq docto¬
res quod sacra deortuxp̃i pre¬
nuntiauerat scriptura di dice¬
runt: ut gemino confirmati
testimoniõ. ardentiores fide ex¬
pe terent: quem et stellue clari¬
tas. et prophetiae manifestabat
auctoritas. Prolato autem
diuino oraculo per responsa
pontificum . & declarata sp̃suo
ce qua dicit. et tubethleem ui
dae nones minima inprin¬
cipibus iuda. exte exiet dux
qui regat populum meum is¬
rahel: Quam facile & quẽ
consequens fuit: ut hebreo¬
rum proceres crẽderent quod
doceblant:S eda ꝑpuret illos
carnaliter &imherade sapuis¬
se. & regnum xp̃i commu¬
ne. cum huius mundi potes¬
tatibus aestimasse : ut & isti
temporalem sperarent ducẽ.
et terrenum metueret ille con¬
sortem. Superfluo herodes
timore turbaris : et frustra in
suspectum tibi puerũ seuire
moliris: N on capit xp̃m
regio tua: nec mundidẽs po¬

Expanded text:
rum Jerosolymis in civitate rerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus po
Abbreviated transcription (Latin):
regnaturus acciperet: Noua
et enimclaritas apud magos
stellae inlustrioris apparuit.
et intuentũ animos ita perad¬
mirationẽ suisplendoris imple¬
uit: ut nequa quam sibi cre¬
derent neglegendum. quod
tanco nuñtiãbat᷑ inditio.
Prȩerat autem sicut resdocuit.
huic miraculo gratia dei: et cũ
xp̃i natiuitatem̃ nec ipsa ad huc
bethleem tota di dicis set: iam
illam credituris gentibus infe¬
rebat : & quod nondum po¬
terat humano eloquio disseri:
caelo fatiebat euangelizar te
nus. ut cog noscibilis gentibus
fieret natiuitas saluatoris: ad
intelligendum tamen miracu¬
lum sig̃ni :potuerunt magi
& iam deantiquis bala am̃prȩ¬
nuntiationib commoneri.
scientes olim ẽẽ p̃dictum. et cȩ¬
lebri memoria diffamatum.
orietur stella exiacob: et exur¬
get homo deisrahel. et domina¬
bitur gentiũ. Trȩs itaq uiri
fulgore insoliti sideris diuinitꝰ
incitati. praeuium micantis
luminis cursum secuntur: existi¬
mantes se signi ficatum pue¬

Expanded text:
regnaturus, acciperet. Nova regnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cnus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum pue
Abbreviated transcription (Latin):
USTUM & rationabile dilectis¬
simi utre pictatis obsequium
est. indiebus quibus diuinae
miscđiae opera protestantur
toto corde gaudere. ethonori¬
fice ea quae ad salutem nostrã
gesta sunt caelebrare. Uocan¬
te nos ad hanc deuotionem ip¬
sa recurrentium temporũ lege.
quae postillum diem in quõ
coaeternus patri filius dei
dentia diuina constituit. Ut
dum sollempni ueneratione co¬
litur ad orata in exordiis suissal¬
uatoris infantia. per ipsa ori¬
ginalia documenta probaret᷑.
ueri mnipso hominis orta natu¬
ra: Hoc est enim quod iustifi¬
cat impios. hocẽ quod expec¬
deitas: et uera credatur humani¬
tas: Deitas: qua ante omnia
secula in forma dei aequalis
est patri: Humanitas. qua no¬
uissimis dieb informa seriu uni¬
tus est homini: A droboran¬
dam ergo hanc fidem quae
contra dmnnes premuniebatur
errores: ex magna faccum est
diuini pietãte consilii. ut
gens in longinqua orientalis
p̾lage regione consistens. signũ¬
nate pueri qui in is rahel esset

Expanded text:
ustum et rationabile, dilectissimi, verae pietatis obsequium est, in diebus qui divinae misericordiae opera protestantur, toto corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei dentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex pecDeitas, et vera credatur humanitas: Deitas, qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, qunati pueri qui supra omnem Israel esset
Abbreviated transcription (Latin):
nisterium ueni seruitutis im¬
plere: ut eos quos peccatum
sub didit seruituti: ad meam
reuocem libertatem. Nec mi¬
reris iohannes: situis me manib
inclino. Qui enim contem¬
tus sum nasci. contemtus cir¬
cumcidi. pannis &iam contem¬
tus inuolua. quomodo non
iordanen hunc condemtus
libenter in grediar .e Noli
putare iniuriosum mihi in¬
dignumꝙ uideri hõc baptis¬
mate : Aliae me manent mui¬
riae. aliae sunt contumelię
quas prohumana per petisa¬
lute disposui. Post haec bea¬
tus iohannes suscepit deuotus.:
quem timidus prohibebat:
N ec ignorabat prophetarũ
ille precipuus a se dnm̃ bapti¬
zandum: sed ministerium su¬
um noluit sine confessione
complere. Itaq & fides con¬
fessa est dnm̃: et oboedientia
impleuit obsequium. Bap
centis. tues filius meus dilectus
in quo benc complacui. Quod
factum fratres nr̃ae proficere
fidei manifestumest: ut prae¬
sentia sci sp̃s et auctoritas pacer¬
nac uocifapud omne hominũ

Expanded text:
nisterium veni servitutis imnisterium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium. Bapta est, dicentis: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Quod factum, fratres, nostrae proficere fidei manifestum est, et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum
Abbreviated transcription (Latin):
terrenus a caelesti. mortalis
ab acterno. fragilis apotente:.
et tuuenis adme ad precurso¬
rem iudex. ad erea turam cre¬
ator.rex administrũ. Et hu¬
peccatores ad baptismũ ue¬
nis. incuius ore dolus inuen¬
tus nonest: et per quem co¬
tius mundi peccata tollunt᷑.
ac tantum te tuis subicis. utͣ¬
creaturis
puteris obliuisci quod ds̃ es.
Ego quidẽ hominem uideo.
sed dñm meum recognosco.
Humanum inte corpus aspi¬
tio: sed caeleste intelligo sacra¬
mentũ. N eq. mespeties hȩc¬
carnis assumꝑtȩ a fide uerita¬
tis adducit: Tues dnẽ: tuesip¬
se quime adista misisti. Quo¬
modo autem nunc ego te ad¬
stantem p̃sentemq ĩgnorare
possum. quem dudum ad huc
inutero uirginali et intra ma¬
ternd uiscerã constitutũ. Nec
dum ipse natus agnouiͤ Cui
ihẽ ait. Sine mođo. Sic enĩ:
decet nos implere omnẽ iusti¬
ciam. Sine modo inquit dñs.
hoc est uera sunt quidẽ. nec
renuo ista que memoras. sed mi¬

Expanded text:
terrenus a coelesti, mortalis terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et hupeccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacramentum; neque me haec species carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
atę mat̾ris sco processit ab
utero. circumcisionis signa¬
culo dedicatur: Siueut in¬
dubitatam carnis suae osten¬
deret ueritate. siue ne eum¬
uelut alienigenã alum na
circumcisioñis plebsiudaica
non poterant offerre proco
purgationis holocaustum:
et prõ illo fratres holocaustũ
purgationis offertur qui om¬
nium̃ hominum sordes pur¬
gaturus aduenit. Sed cum
ĩohannes praemissus ante fa¬
diem eius concurrentes ad se
populos et praedicatione
corrigeret. et paenitentiae
baptismo consecraret: ipse
adeum inter promiscuas
uilesq turbas. unus epopu¬
lo properauit: Et tanta se¬
se benignissimus dignatio¬
ne subiecit. ut illud sacratissi¬
mum capud. tremendum po¬
tesltib angelis uenerandũ.
ad suscipiendum baptismũ.
seruili sui manib inclina¬
ret. Quemuidens iohan¬
nes uenientem ad baptismũ
suum. acdominicae in eo¬
gloriae gloriae in signiare¬
cognoscets: dixitei: Ego
ate debeo baptizari. Hoc est

Expanded text:
atae Matris sancto processit ab atae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro illo, fratres, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ corpora¬
li specie
quasi colũ¬
bam descen dentẽ et ma¬
dit et patrem dicentẽ: hic
est filius meus dilectus: in
quo bene complacui. Aduer¬
tite dilectissimi fr̃s: quanta.
quam subtili sacramento tri¬
nitas se hodie homini reue¬
lauit. Pater enimauditur
inuoce: filius manifestatur
inhomine: sp̃c sẽs dinoscitur
in columba. Quam mirifi¬
co autem mysterio dñs nr̃
uel transitu gloriae sucie omnẽ
ad momentum creaturam scĩ¬
ficat: uiuificat et in lustrat.
A quas enim consecrat: dum
baptizatur. Terram scificat.
dum saepelitur: Mortuos susci¬
tat: dum resurgit. Caelestia
glorificat. dum̃ a scendit ad cȩ¬
lum. et sedet ad dex terampa¬
nostrę auctor acternꝰ
omnipotens dñs.
unigenitus dei uiui insepa¬
rabiłis semper permanens
apud patrem. ita pronobis
per fectum suscipere digna¬
tus est hominem. ita quod
ds erat ex inaniuit insemet¬
ipso: ut per omnia legaliũ
sanctionum sacramenta tran¬
siret. Namut primũ be¬

Expanded text:
sanctum corporasanctum corporali specie, quasi colubam descendentem, et madit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem mysterio Dominus nvel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Panostrae auctor aeternus, omnipotens Dominus, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum be
Abbreviated transcription (Latin):
ne: Tum baptista deuotꝰ
baptizandi potentia
tremefactus: ait. Ego ate
debeo baptizari. et tuuenis
adme. Idest qm̃ egocrea¬
tura sum. tucreator: Ego
seruus: tu dominus Ego
figura : tuueritas: Atihẽ
ait. Sine modo. Sic enim
decet nos implere omnem
iusticiam. Id est quia nunc ista
commemoras: propositum
susceptȩ humilitatis implen¬
dum est. Tunc illȩ qlu pre¬
sumere formidaba eloci¬
ter paruit praecipide. Nim
tizatur : nonut purificetur
aquis. sed utaquas ipħe sanc¬
tificet. P aptizatur. nouus
homo : ut noui bap smatis
constituat sacramentum.
Aperti sunt inquit ei caeli.:
Aestimo ut incalestib ess&
miraculum : dehis quac gere¬
bantur interris.Sicut̃ ait
scriptura. in quem concupis¬
cunt angeli prospicere. Quo¬
modo enim poterat. non
mirari uirtutes caelorum.
et dominationes. cherubim
et seraphim. cum uiderent
dñm sabaoth influuio ab
homine baptizari : ut autẽ
iohannis ad testatio. & iã caȩ¬
lesti destimonio confirmet᷑.

Expanded text:
ne. Et Baptista devotus ne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imtizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bilis baptista. uipcreosemini cõ¬
pararet. Interhuius modiho¬
mines ille unrtutum caelestium
dignatur humilis et quietus. ad
seriiuli sui baptis mum propera¬
re. Sed quid mirum de mansu¬
etudine saluatoris. sise prophe¬
tae sui manibus inlinauit.
qui se abinimiçis suis passus
te adfluusum: talem iohan¬
nes circumstantib turbis erũ¬
pit inuocem: ecceagnus di.
ecce quitollit peccata mundi.
Hoe est dicere: cessate iam ces¬
sate abaptismo meo: quo pat¬
nitentia suscipitur. Ecce bap¬
tista. per quem crimina dimit¬
tuntur. Desinite ultenus
a conseruo uestro baptizari uel¬
It p̃sens ẽ dñs omnium nostrũ
qui baptizat aduitam Illum
sequimini: illum credite a billo
lauacrũ salutis tota mente sup¬
plices postulate. aquo et ego
ipse baptista uester cupiõba p¬
tizan. N onrennuit quidem iħc
testimonium uocis huius. sed
qui perordinem uellet uniuer¬
sa complere. nihil ominus
baptizari se ex petit ab iohan¬

Expanded text:
bilis Baptista vipereo semini combilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium s, non dedignatur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus te ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joan
Abbreviated transcription (Latin):
asserunt eum aquas inuma mutas¬
sc. quidam uero baptizatum illũ
a iohanne confirment. In omnib
dei filius creditur: inomnib est
nr̃a festiuitas. Nam quod ma¬
gis utiq gentilibus & ad orare
dñm. et munera offerre conce¬
ditur: gentiumest praefigura.¬
ta uocãtio. Quod aquãe trans¬
formantur inuinum: religio¬
nis nostrae designatur archanũ.
Quod uero fluentis iordanis
baptizatur
baptis mati
consecrantur.
O portet
itaq carissi¬
mi. ut aliꝗͣ nunc deipso bap¬
tis mate sc̃itati ur̃ac. pro ut dñs
donauerit pro feramus: ut si¬
mul ethumilitatẽ saluatoris
nr̃i. et mysteriogrum gloriam
deserto iohannes: baptismum
paenitentiae populo peccato¬
ri. Non quo erimina commissa
deleret: sed quo emendaret er¬
rantes. Nam remissio pecca¬
torũ: xp̃i grãe seruabatur.
Confluebat ergo adiordanẽ
desiderio lauacri diuersorum
copiosissima multitudo: quo¬
rum essent tamsceleratiactus
uiti tam perdita: ut eos uenera¬

Expanded text:
asserant eum aquas in vina mutasasserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur Baptismati consecrantur. Oportet itaque, charissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate Sanctitati vestrae, prout Dominus donaverit, proferamus; ut simul et humilitatem Salvatoris nostri, et mysteriorum gloriam deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venera
Abbreviated transcription (Latin):
huc figura spiritalis est poculi:
Hic uero ꝑ xp̃m efficitur uinũ.
ubi iam uera est bibentiũ salus.
Quid igitur fr̃s hoclętius
die. quid hac sollempnitate sa¬
cratius: in qua partum uirgi¬
nis qui latebat in cuinis stella
fulgentior gentib coruscauit:
Inqua unigenitũ dei in sc̃ĩfica¬
tionem sui iordanis unda susce¬
pit: homo sp̃m scm̃ uidit: pa¬
trem mundus audiuit. In qua
&iam sobrio illo uinimirabilis
poculo: peccatis ebriũ morta¬
legenus uisitasse se xp̃c ostendit
Et ideo carissimi. inspiritalib
donis lubricae carnis uolupta¬
te deposita.s piritaliter gau¬
deamus: uttenebras cordis nr̃i
lumen stelleze caclestis inradi¬
et benedicuo paternae uocis
in lustret: et salutare nos ui¬
num xp̃o propinante lceti
Iicet fis dilectis simi de sol¬
lempnitate diei huius ueterũ
sit diuersa traditio: unatam̃
scãe deuotionis est fides. Et
quam quam non nulli hodie
aestimant adorotũ aliidutẽ¬

Expanded text:
huc figura spiritalis est poculi; huc figura spiritalis est poculi; hic vero per Christum efficitur vinum, ubi jam vera est bibentium salus. Quid igitur, fratres, hoc laetius die, quid hac solemnitate sacratius, in qua partum virginis, qui latebat in cunis, stella fulgentior gentibus coruscavit; in qua Unigenitum Dei in sanctificationem sui Jordanis unda suscepit, homo Spiritum sanctum vidit, Patrem mundus audivit; 90 in qua etiam sobrio illo vini mirabilis poculo peccatis ebrium mortale genus visitasse se Christus ostendit? Et ideo, carissimi, in spiritualibus donis, lubricae carnis voluptate deposita, spiritualiter gaudeamus, ut tenebras cordis nostri lumen stellae coelestis irradiet, benedictio paternae vocis illustret, et salutare nos vinum Christo propinante laetifratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie aestiment adoratum; alii a
Abbreviated transcription (Latin):
ut tertia deuotionis huius cari¬
tati nostrae causa clarescat. Ho¬
die nihil ominus ut perhibetur
apatrib dñs ihẽ inchana gali¬
leae deaquis effecit uinum.
Nichil anobis est fr̃s: in huius¬
modi mirabilibus decreatore
cunctandum. Qui enimin
exordio mundi dedit esse aqͦs.
infine quoq mundi quoduo¬
luit fecit ex aquis. Maioris
nempe maiestatis est creare
quae nonerant: quam creata
mutare. Et quid mirũ si ad
praeceptum dñi sui aqua tran¬
siuit inuinum: cuius nutu sa¬
lubrium fomento imbriũ.
& ipsa uini genitria uuanu¬
tritur. e Quid mirum si dñs
omnium propter hominẽm
aquas uertit inuinum. qui
ut hominẽ conderet: terram
trans formauit incarnẽ: Quid
mirum si eius uissu aqua me¬
liorẽ proficit insaporem cuiꝰ
operatione cum amaralesset.:
In myrra bibituris populis
ligno mediante dulcata est.
cirii. Smperio & iam ut sicien¬
tibus inheremo non deesset:
conuta prosiliuit ȩ petraꝰ ⁊
a qua procedit esaxo: ubi ad¬

Expanded text:
ut tertia devotionis hujus cariut tertia devotionis hujus caritati vestrae causa clarescat. Hodie nihilominus, ut perhibetur a patribus, Dominus Jesus in Cana Galilaeae de aquis effecit vinum . Nihil a vobis est, fratres, in hujusmodi mirabilibus de Creatore cunctandum; qui enim in exordio mundi dedit esse aquas, in fine quoque mundi quod voluit fecit ex aquis: majoris nempe majestatis est creare quae non erant, quam creata mutare. Et quid mirum, si ad praeceptum Domini sui aqua transivit in vinum cujus nutu salubrium fomenta imbrium et ipsa vini genitrix uva nutritur? Quid mirum, si Dominus omnium propter hominem aquas vertit in vinum, qui ut hominem conderet, terram transformavit in carnem? Quid mirum, si ejus jussu aqua meliorem proficit in saporem, cujus operatione, cum amara esset, in myrrha bibituris populis ligno medicante dulcata est; cujus imperio etiam, ut sitientibus in eremo non deesset, concita prosilivit e petra? 89 aqua procedit e saxo, ubi ad
Abbreviated transcription (Latin):
cramenta. Et reuera fr̃s quo¬
modo pro nobis xp̃c ad bap¬
tis mum non ueniret. propter
quos & iam corpore circumcisi¬
oriis nonuitauit inuiriam:¬
Unde et iohannes salutare myste¬
rium recognoscens: non iam dĩ fi¬
lium ut baptista scĩficat. sed ut
deuotus minister caelestib obtẽ¬
perat imperatis. N ec enim po¬
terat non oboedire seruus domi¬
no: preco iudici. regimiles. praecur¬
sor auctori: atq ũthaec omnia
diumitate agiplenius perfec¬
tiusq propheta dinosceret: in
speti e columbae sc̃s se sp̃s uide¬
ridedit. et inuoce sermonis pat̃
audiri. Ait enim. Hic est fili¬
us meus dilectus: in quo bene cõ¬
placui. Ui dete et intendite
fr̃s. quantũ gr̃ãe dediuina dig¬
natione mortalitas consequat᷑.
N am et sacratissima redemp¬
tionis nrae mysteria confir¬
mantur: ut & manifestius ae¬
terna nobis trinitas reueletur.
Baptizatur filius imiordane:
spc̃ scificat sacramentũ. pater
a perit ueritatem. Super estiã:

Expanded text:
sacramenta. Et revera, fratres, quosacramenta. Et revera, fratres, quomodo pro nobis Christus ad baptismum non veniret, propter quos etiam corporeae circumcisionis non vitavit injuriamUnde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in specie columbae sanctus se Spiritus videri dedit, et in voce sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte et intendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissima redemptionis nostrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane. Spiritus sanctificat sacramentum, Pater aperit veritatem. Superest jam
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ate debeobaptizari. quia
mihi est ex paterna praeuarica¬
tione corruptio: et tibi in paternec
maiestate communio E go
inhunc mundum carnali sum
parente profusus: tu uero huc
ab ingenito patre unigenitus¬
aduenisti. Me uiri et feminae
naturalis copula procreauit:
te autem altissimi obumbrauit
uirtus. ueneranda nobis uir¬
ginitas dedit. Ego terrenum
animal: tu agnũs es dei . Ego
peccati lege mortalis: tuautẽ
aduersus p̃eccata ueniens. nescis
subiacere peccato. Et postom¬
nia ego factus sum redimendꝰ
ate : tuautem natus ut redimas.¬
s Cui dignatus: res pondit ihẽ:
Sine mõdo. Sic enim decet
nos implere omnem iusticiã:
idest omnia quidem uera sun
quae memoras: sed haec mei ad¬
uentus est ratio. ut quia sub
lege factus sum: ordo legitimꝰ
suppleatur. Ut menim non
ut mihi uiuerem. unuita de¬
terna cum natre est: sed ut con¬
ditionem uestrae mortis aufe¬
ram. Et hoc est iustissimum.
ut quia totum suscepi hominẽ.

Expanded text:
utique a te debeo baptizari, quia utique a te debeo baptizari, quia mihi est ex paterna praevaricatione corruptio, et tibi in paterna majestate communio. Ego in hunc mundum carnali sum parente profusus; tu vero huc ab ingenito Patre Unigenitusti. Me viri et feminae naturalis copula procreavit; te autem Altissimi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum suscepi hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
magus per stellam repperit.
quoð iudaeus credere noluit
per prophetas: Hodie genti¬
litas edocta decaelo. redempto¬
remmundi in quirit ut regem.:
muneratur ut fortem. ad orac
ut din Et quẽm recte carissimi¬
intestimonium nouae natiuitatis.
noua terris stella resplenduit.
cuius utiq uidaeorum gens perfi¬
cda. nec radium occultãre possit.
nec abscondere ueritatem: Neq¬
enim ulla iam per eos poterat
locum habere malignae inter¬
praetationis obscurĩtas : ubi cae¬
lum ipsum uniuersorum oculis
sidereolumine credenda fulgebat :
Et quam hoc mirabile. quod
exiguus stellae radius stupentia
alienigenarum corda permouit.
cumillum iudaicum populum.
cui mare diuisum. cui praẽbitum
manna denubibus. nec ignea po¬
tuerit et ipsa de caelo mĩcans co¬
lumpna conuertere : Sed iam
ad xp̃i baptismum properemꝰ.:
Uenit inquit ihc̃ adiordanem.
ut baptizaretur aiohanne: Cui
ait ioh̃: Ego ate debeo bapti¬
zari. ec tuuenis ad me.e Ego

Expanded text:
magus per stellam reperit magus per stellam reperit quod Judaeus credere noluit per prophetas. Hodie gentilitas edocta de coelo Redemptorem mundi inquirit ut regem, muneratur ut fortem, adorat ut Deum. Et quam recte, carissimitestimonium novae nativitatis, nova terris stella resplenduit, cujus utique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulgebat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi baptismum properemus: Venit, inquit, Jesus ad Jordanem, ut baptizaretur a Joanne; cui ait Joannes: Ego a te debeo baptizari; et tu venis ad me ? Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ONPLU RA nobis
fr̃s atq diuersa festi¬
uitas praesentis diei:
salutarium mysterio¬
rum sacramenta multiplicat.
Nam sicut posteritati suae
fidelis mandauit antiquitas.
hodie saluator humani genȩ¬
ris caelestibus ostensus indi¬
tus. achalda eis est adoratiis.
nsterio fluenta iordae
nedictione proprii baptis matis
consecrauit. Hodie & iam inui¬
tatus ad nuptias: diuinitatis suae
potentiam manifestans. aquas
uertit inuinum: id est quas scĩ¬
ficauit anbaptismo. nobilita¬
uit innuptiis: Iria quidẽ haec
fr̃s unius diei mysteria recen¬
semus : sed que perunum dnm.
dignatio trinitatis impleuit.
N eq enim aliquando mope¬
ratione uirtutum abessesibi
unitas potest: aut umquam sepa¬
rari abinuicem poterit. quod
deitate est indiuisum : Deniq
cum bapti zarctur saluator. non
se deesse unigenito pater inuõ¬
ce prodidit. sp̃c incolumba.:
Non ergo miremur fr̃s quib:
in fide est trinitas : sitria unũ
nobis diem mysteria conseera¬
runt: Hodie itaq ut diximus

Expanded text:
omplura nobis, fratres, atque diversa festivitas praesentis diei salutarium mysteriorum sacramenta multiplicat. Nam, sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator humani generis coelestibus ostensus indiciis, a Chaldaeis est adoratus nisterio fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit . Hodie etiam invitatus ad nuptias divinitatis suae potentiam manifestans aquas vertit in vinum, hoc est quas sanctificavit in baptismo, nobilitavit in nuptiis . Tria quidem haec, fratres, unius fidei mysteria recensemus, sed quae per unum Dominum dignatio Trinitatis implevit. Neque enim aliquando in operatione virtutum abesse sibi unitas potest, aut unquam separari ab invicem poterit, quod deitate est indivisum. Denique, cum baptizaretur Salvator, non se deesse Unigenito Pater in voce prodidit, Spiritus in columba. Non ergo miremur, fratres, quibus in fide est Trinitas, si tria unum nobis diem mysteria consecrarunt. Hodie itaque, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
et exemplo: ut in adoptionẽ
uocatos perillud proueher&
ad salutem: ꝑ hoc imbueret
adlaborem. Hic autem la¬
bor dilectissimi. piis filiis et
bonis seruis. non solum necas¬
per. nec onerosus: sed &iam
suauis et leuis est. Dicente
dño. Uenite ad me omnes qui
laboratis et honerati estis: etego

Expanded text:
et exemplo: ut in adoptionem et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente Domino: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati est
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem ꝑtinet: caritatẽ
quam & iam inimicis nrĩs ex
dominica eruditione debemꝰ.
et optandum nobis est ecstu¬
dendum: uthic populus qui
abilla spirecili patrũ nobi¬
litate defecit: ramis suae arbo¬
ris inseratur. Multumenĩ
nos dõ beniuolentia ista cõ¬
mendat: quia ideo delictum
illorum nohis misericordiȩ
locum fecit. ut eos ademula¬
tionem salutis recipiendȩ.
fides nrã reuocaret. Nam
uitã piorum nonsolum sibi.
sed&iam aliis ẽẽ utilẽ decet
ut quod apud eos aginon
potest uerbis. obtineatur
exemplis. Considerantes
tem: cooperatores simus gratiȩ
dei operantis innobis. Nonenĩ
dormientibus prouenit regnũ
dei. nec otio desidia que cõrpen¬
tib beacitudo aeternitatis in¬
geritur. Sed quia sicut aita pos¬
tolus. si conpatimur et conglo¬
rificabimur. Illa nobis cũr
renda est uia. quam ipse dñs
se esse testatus ẽ : qui nobis nul¬
lis operum meritis suffragan¬
tib et sacramento consuluit

Expanded text:
dilectissimi, pertinet charitatem, dilectissimi, pertinet charitatem, quam etiam inimicis nostris ex dominica oratione debemus , et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia ideo delictum illorum nobis misericordiae locum fecit, ut eos ad aemulationem salutis recipiendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. Considerantes tem, cooperatores simus gratiae Dei operantis in nobis. Non enim dormientibus provenit regnum coelorum, nec otio desidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut Apostolus ait, si compatimur, et conglorificabimur renda est via quam ipse Dominus se esse testatus est Joan. XIV, 6: qui nobis nullis operum meritis suffragantibus, et sacramento consuluit
Abbreviated transcription (Latin):
dño sunt adepti: hoc inpo¬
pulissiuis perfidem quȩ iusti¬
ficat impios: totus mundus
a ssequitur & hereditatẽ
dei ante secula praeparatã
accipiunt adoptiui : et per¬
dunt qui uidebantur essele¬
gitimi. Resipiscȩ tandem
iude e resipisce: & ad redemp¬
torem & iam tuum deposita
infidelitate conuertere. No¬
li sceleris tui inmanitate der¬
reri. N on iustos xp̃c sed pec¬
catores uocat. Nec impietatẽ
tuam repellit: qui prote cũ
crucifixus eẽt orauit : In mi¬
tem crudelium patrum tuo¬
rum solue sententiam: neq.
te eorum maledicto patia¬
ris constringi: qui claman¬
tes de xp̃o. sanguis eius suꝑ
nos et suꝑ filios nrõs. Tacinꝰ
inte suicriminis trañs fude¬
runt. Redite ad misericordẽ.
utemini clementia remittentis
Seuitia enim urãe iniquita¬
tis. conuersa est in caus am sa¬
lutis: uiuit quem perire uolu¬
istis. Confitemini negatũ.
a dorate uenditum. ut̃uobis
bonitas illius prosit: cui urã
malignitas nocere nonpo

Expanded text:
Domino sunt adepti, hoc in poDomino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justos Christus, sed peccatores vocat ; nec impietatem tuam repellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis ejus super nos et super filios nostros , facinus in te sui criminis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, cui vestra malignitas nocere non po
Abbreviated transcription (Latin):
dum primordis renatorum
qui extrã regnum xp̃i esseuo¬
luerunt: ad huc quodam mo¬
do subherodis sunt principa¬
tu. & dominante sibi salua¬
toris inimico alienigene ser¬
uiunt potestati: q̃liasi nesci¬
entes prophetatumicente
iacobondefitiet princeps
ex iuda et dux defemorib
eius. donec ueniat cui repo¬
sita sunt: et ipse erit expec¬
tatio gentium. Sed nondũ
intelligunt quod negare non
possunt: et mente non capi¬
unt. quod scripturarum nar¬
ratione norunt. Qm̃ insa¬
nis magistris ueritas scanda¬
lumest: et caecis doctorib fit
caligo quod lumen est.
Respondent itãq interroga¬
ti quod in bethleem nascitur
xp̃c: et scientiam suam qui
alios instruunt non sequuntur.
Perdiderunt successionemre¬
gum: placationem hostiarũ.
locum. supplicationẽ ordinẽ.
sacerdotͥum. et cum omnia
sibi clausa: omnia experiant᷑
eẽ finita: non uident ea inxp̃m
ẽẽ translata. Unde quod illi
tres uiri uniuersarum gentiũ
personam gerentes ađorato

Expanded text:
dum primordiis renatorum qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt: et ipse est exspectatio gentium . Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, non sequuntur. Perdiderunt igitur successionem regum, placationem hostiarum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; et cum omnia sibi clausa, omnia experiantur sibi esse finita, non vident ea in Christum esse translata. Unde quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato
Abbreviated transcription (Latin):
nis: quae uel ad cognationẽ
mariae uirginis. ueł ad scĩ io¬
seph familiam pertinebant.
Hoc autem signum quod ma¬
gos in longinquo positos et
efficaciter mouit: & addnm
us sine dubio gratiae sacramen¬
tum. etillis fuit uocationiꝰ exor¬
dium: quia non iniudea tan¬
tum. sed & iam in toto mundo
xp̃i erat euangelium praedi¬
candum. Ut per illam stel¬
lam quae magorum i sui-
splenduit. is rãhelitarum ue¬
ro oculis non refulsit: et in lumi¬
natio significcta sit gentiũ.
et cecitas iudaeorum. Per¬
manet igitur dileccissimi sicut
euidenter apparet. mystico¬
rum forma gestorum: et quod
imagine inchoabatur: uerita¬
te completur. Radiat etae¬
lo stella per gratiam: ettres
magi coruscãtione euange¬
lici fulgoris acciti. in omini¬
bus cotidiae nat onib: ad ad¬
orandam potenciam summi
regis accurrunt. Hero desqͦq¬
indiabolo fremit: & aufer¬
ri sibi iniquitatis suat req¬
num. in his qui adap̃m tran¬
scunt ingemgͥscit. Unde

Expanded text:
nis, quae vel ad cognationem nis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dous sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordium, qua nimirum non in Judaea tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit gentium, et caecitas Judaeorum. CAP. II. Permanet igitur, dilectissimi, sicut evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes qin diabolo fremit, et auferri sibi iniquitatis suae regnum in his qui ad Christum transeunt ingemiscit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ODIERRAMLES¬
tiuitatem dilectissimi.
apparitio dñi et saluatoris
nr̃i sicut nostis in lustrat.
Et hic ille est dies quo ad cog¬
noscendum adorandumq dĩ
filium: tres magos praeuia
stella ꝑduxit. Cuius fac¬
ti memoriam merito placuit
honore annuo caelebrari.
ut Edum euangeli ta histo¬
ria in cessabiliterꝰ recensetur.
semperse intelligentiũ
sensib inferat salutiferum
my sterium: perinsigne mi¬
raculum. Praecesserat quidẽ
multa documenta. quae cor¬
poream natiuitatem dñĩ ma¬
nifestis inditiis declararent.
siue cumbeata uirgo maria
siue cumsalutatione ipsius
inutero elisabeth nondum
natus iohannes prophetica
exultatione commotus est.
quasi & iam intra matris uisce
res caelestis exercitus sunt cla¬
ritate circumdati. Ut non
ambigerent depotestate pu¬
eri: que merant in praesepe
uisuri. Nec putarent quod
insola natura hominis editͦ:
cui supernae militiae famula¬
retur occursus. Sed haec atq
alia huius modi paucis tunc
uidentur innotuisse perso¬

Expanded text:
odiernam festivitatem, dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera res coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse perso
Abbreviated transcription (Latin):
de. et inuenictis requiẽ anima¬
bus urĩs. Iugum enim meũ
suaue est: et honus meum le¬
ue est. N ic hil ergo dilectis¬
simi arduum est humilibus.
nihil asperum mitibus: et fa¬
cile omnia praecepta ueniunt
ineffectum. quando et gratia
praetendit auxilium: et̃ oboe¬
dientia mollit imperium: In¬
tonant enim cotidiae aurib
nris eloquia dei: et omĩs homo
quid diuinae iusticiue place¬
at scire conuincitur. Sed qͥa
iuditium illud quo unusqͥsq
recipiet prout gessit. siuebo¬
num siue malum Iudicatu¬
ri pacientia et bonitate dif¬
fertur : inpunicatem sibi mi¬
quitatis infidelium corda ꝓ¬
mittunt. et putant huma¬
norum actuum qualitates
addiumnae ꝓuidentiae non
pertinere censuram Quasi
non euidentissimi s plerumq
suppliciis malegesta plȩctan¬
tur: aut non sepe se caelestiũ
comminationum terror os¬
tendat. quibus utiq et fides
monetur. ecinfidelitas incre¬
patur: Inter haec autẽ per¬
manet super omnes benig¬
nitas dei: ẽt nulli misericordiã

Expanded text:
tis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nihil ergo, dilectissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatur. CAP. IV. Inter haec autem permanet super omnes benignitas Dei, et nulli misericordiam