comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dom̾ mauricio tyb̃io. Rẽ. auã.¬
anno.iii.Indict̾ quinta.
eterũ isdem beatissimus pontifex plu¬
rima constituit in eccłia autissiodo¬
rensi. sic̃ in antiqͥs canonib reppitur.
que ut p̾cipuo obseruarent᷑ uigore. consi¬
lio. & auctoritate xp̃ianissimi guntranni
regis sũmoꝑe roborauit. Nam ad tutelam
gregis sibi adõ cõmissi: p̃cepit ut tam inci¬
uitate autissiodorensi. quã ꝑ parrochias
ipsius pagi hec debeat institutio custodiri.

Expanded text:
dom. Mauricio Tyberio imp. auanno III, indictione quinta.» Caeterum idem beatissimus pontifex plurima constituit in Ecclesia Antissiodorensi, sicut in antiquis canonibus reperitur, raecipuo observarentur vigore, consilio et auctoritate Christianissimi Guntranni regis summopere roboravit. Nam ad tutelam gregis sibi a Domino commissi, praecepit, ut tam in civitate Antissiodorensi, quam per parochias ipsius pagi haec debeat institutio custodiri.
Abbreviated transcription (Latin):
pe urbis rome. adaunariũ autissiodo
placitos sedi
apłice ueneratio¬
ne uos redditis: tanto com̃datior illi
tanto com̃datior illi
cuius sedes ẽ fit ũre fidutia caritatis. Nec
alit̾ unã solamq dĩ confitemur ȩccłiã:
nͥ om̃s ad petrã suꝑ quã fundata est fides
catholica. construamur. Propt̾ qđ̃ dilec¬
cionis tue desideriis successit effectus
& celer et facilis: qͥa eoꝵ sc̃uaria q̃runt᷑
a qͥb pͥncipib sumpsit p̃dicatio ueritatis ex¬
ordium. Qd̃ uͦ in ur̃is regionib habundare
indicatis eccł̃ias nouas. gratulant̾ suscipi¬
mus.tam̃ siscient̾ expet̾e studiũ ꝓphetige
uocis amplecteris querite faciem eiꝰ semꝑ
Quantũ nanq humanis intellectib incar¬
nationis dñi nr̃i ueritas aꝑit᷑. tanto am¬
plius & honorat᷑ & colit᷑. Sicut aut̃ uos
cupitis dõ nr̃is orationib cõmendari: uo
etiam nr̃is necessitatib & angustiis quib
ince ssabilit̾ oneram. intercessionis con¬

Expanded text:
E URBIS ROMAE AD AUNARIUM ANTISSIODORplacitos sedis apostolicae veneratione vos redditis, tanto commodatior illitanto commodatior illi, cujus sedes est, fit vestra fiducia charitatis, nec aliter unam solamque Dei confitemur Ecclesiam, nisi omnes ad petram super quam fundata est fides catholica construamur: propter quod dilectionis tuae desideriis successit effectus, et celer, et facilis, quia eorum sanctuaria quaeruntur, a quibus principibus sumpsit praedicatio veritatis exordium. Quod vero in vestris regionibus abundare indicatis Ecclesias novas, gratulanter suscipimus, tamen si scienter expetere studium propheticae vocis amplecteris, quaerite faciem ejus semper. Quantum namque humanis intellectibus Incarnationis Domini nostri veritas aperitur, tanto amplius et honoratur et colitur. Sicut autem vos cupitis Deo nostris orationibus commendari, vos etiam nostris necessitatibus et angustiis, quibus incessabiliter oneramur, intercessionis con
Abbreviated transcription (Latin):
Senoñ concordi om̃ium consensu ⁊ uotis obp̃clara sue ꝓbitatis insignia: ad
regunen eccl̃ie se noñ asciscit᷑. ⁊ apud sedem apłicam ut de autissiod̾ traufferret᷑
ad eam: ab om̃ib postulat᷑. d Innocentiꝰ t̾cius qui tunc agebat in papatu: iur qͥdẽ
uolũtatis ꝓpͥe debito forte plus plerumꝙ motum seqñs transiationẽ ip̃iꝰ ꝓ suo ar¬
bito impediuit. ut magr̃m ⁊ qͣi nutͥtorem suum in scolis dum eẽt in frantia. Ma-¬
gr̃m iudelicet Petrum de Corbolio in illa preficeret eccłia uł potus intruderet:
etiam renitente capitulo. qd̾ et fecit ⁊ postulationẽ factam de Ep̃o non tam iure
qm uoluntate ꝓpria si fas est dicere: ñ admisit. Sicq duuna factum ẽ ꝓuiden¬
tia: qd̾ eccl̃ia autissiod̃ pannos duof fericos cum ꝙͣ conubii spũalis fedꝰ contraxe¬
rat: nequaqmͣ tanti patris diuortio uidua remaneret.
De ornam̃tis q̃ ꝯtulit eccłit

Expanded text:
ensi, concordi omnium consensu et votis ob praeclara suae probitatis insignia ad regimen Ecclesiae Senonensis asciscitur, et apud sedem apostolicam, ut de Antissiodorensi transferretur, ad eam ab omnibus postulabatur. Sed Innocentius tertius, qui tunc agebat in papatu, vir quidem voluntatis propriae debito forte plus plerumque motum sequens, translationem ipsius pro suo arbitrio impedivit, ut magistrum et quasi nutritorem suum in scholis, dum esset in Francia, magistrum videlicet Petrum de Corbolio, in illa proficeret Ecclesia, vel potius intruderet, etiam renitente capitulo. Quod et fecit, et postulationem factam de episcopo, non tam jure quam voluntate propria, si fas est dicere, non admisit; sicque divina est factum providentia, quod Ecclesia Antissiodorensis, cum qua connubii spiritualis foedus contraxerat, nequaquam tanti Patris divortio vidua remaneret. De ornamentis quae contulit ecc
Abbreviated transcription (Latin):
indictioe obtin̾e cognoscit᷑: tͥ tiusq successorib
lib̾a semꝑ & illibata seruent᷑. Nullus õĩno cuiꝰ¬
cũq dignitatis aut ordinis inuitis uob̃. aut eccłaᷤᷤ
ur̃e subiectiõis. aut res ur̃e possessionis inuad̾e.
auferre. aut aliqͦm subtrahere audeat: sed
oĩa intua tuoꝵq successoꝵ canonica honesta¬
te uiuentiũ obedientia & dispositione ꝑsistãt.
Sic enĩ a p̃decessorib nr̃is sc̃e romane eccłie pon¬
tificib ꝑ beati Germani peticionẽ cuiꝰ patri¬
moniũ altissiodorensis parrochia fuerat: cre¬
dit᷑ institutũ. Si qͣ gͥ infuturũ. eccłastica scłarisue
ꝑsona hanc nr̃e constitutionis paginã. sciens cõtͣ eã

Expanded text:
e cognoscitur, tibi tuisque successoribus libera semper et illibata serventur, nullus omnino cujuscunque dignitatis aut ordinis invitis vobis aut ecclesiae vestrae subjectionis aut res vestrae possessionis invadere, auferre, aut aliquo modo subtrahere audeat, sed omnia in tua tuorumque successorum canonica honestate viventium, obedientia et dispositione persistant: sic enim a praedecessoribus nostris sanctae Romanae Ecclesiae pontificibus per beati Germani petitionem, cujus patrimonium Antissiodorensis parochia fuerat, creditur institutum. Si qua igitur ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae constitutionis pag
Abbreviated transcription (Latin):
struxit. nec procul ab hus extͣ porprisiam plantaũ
uineas ex plantis diu̾soꝵ uinetoꝵ elcis: que temu¬
lentam annis singuł afferunt ub̾tatẽ. Quałr ꝓ¬
fectus ẽ ĩ auxłium karoli regis cicilie.

Expanded text:
struxit, nec procul ab his extra poprisiam plantavit struxit, nec procul ab his extra poprisiam plantavit vineas ex plantis diversorum vinetorum electis, quae temulentam annis singulis afferunt ubertatem. Qualitfectus est in auxilium Caroli regis Siciliae.
Abbreviated transcription (Latin):
ab opere cepto prohibitis cuius prõhibitõm ĩ cu¬
ria regis ad eo uictrice constancia prosecutꝰ fuit
qd̃ demum iniure comite sb̃combente et regia
declarante snia quo ab incepto per comitem iu¬
re non poterat prohiberi. Ex prohibentis resistẽ¬
cia prouocatus. ceptum opꝰ in munitõnẽ aulã
geminam et capellam nobilitatis exquisite pro¬
uerit hitatoni regie congruentes natiua rup¬
pe circimqͣ excisa que pre sua laudabili pulcͥtud̾ie
intuenciũ morant᷑ ocłos. intuendo delectant aĩos
et h̾itatores iocunda reficiũt mansione. Rursus ex¬
usis in profundo subt̃ aulam sicce ruppis usceri¬
b cauas fecit ad uinoꝵ custodiam q̃ tꝑ̃ib ebulliẽ¬
tis estatis et estuantis leonis meri potum erhibẽt
glacialem. Extͣ fortericiam. s tñ infra loci continẽ¬
ciam dep̾ssis muralib circonclausam stabula pro e¬
quis et grangiam lapideam capacitatis ĩmense cõ¬

Expanded text:
ab opere coepto prohibitus, cujus prohibitionem in cuab opere coepto prohibitus, cujus prohibitionem in curia regis adeo victrice constantia prosecutus fuit, quod demum in jure comite succumbente et regia declarante sententia, quod ab incoepto per comitem jure non poterat prohiberi, ex prohibentis resistentia provocatus coeptum opus in munitionem, aulam geminam et Capellam nobilitatis exquisitae provexit habitationi regiae congruentes, nativa rupexcisa, quae pro sua laudabili pulchritudine intuentium morantur oculos, intuendo delectant animos et habitatores jucunda reficiunt mansione. Rursus excisis in profundo subter aulam siccae rupis visceribus cavas fecit ad vinorum custodiam quae temporibus ebullientis aestatis et aestuantis leonis meri potum exhibent glacialem: extra forteritiam, sed tamen infra loci continentiam depressis muralibus circumclusam, stabula pro equis et grangiam capacitatis immensae con
Abbreviated transcription (Latin):
ampliasset edium accrementis. Sed qr sitũ eius
non multa grattificabat amenitas: rarisq hun¬
dabat prouentib. idõ forsitam ip̃m rariori nec mi¬
rum presequebatur affcũi.
pud uarziacum aulam ep̾alem geminam
p̾grandem et plura continentẽ h̾itacła mu¬
ꝑ incendio concremata magnis reedificauit sũp¬
tib et instructuram restituit clariorem muros¬
et pro pugnacula munitõnis castri in suis cacumi¬
nibus pro maiori parte dirupta uel̃ collapsa eg̾¬
gie reparauit. appenticiaq placide mansionis et
aperte commoditatis extruxit muris ip̃iuis mu¬
nitonis affulta.
pud uillam catuli prope conadam locum
in proprio ec̾ce solo mediocrit̾ eminentẽ ꝙ̃
ligeris fuuuius antetͣrit. situs amenitate conspicu¬
um et diffũdentem longe radios uisionis elegit
Cuius oblectamentis allectus receptacłm quoddã
ad recreatõñe natẽ ⁊ leuam̃ fatiscentis inquietu¬
dinis sicut intͥdum expedit inchoauit ibidem sed

Expanded text:
ampliasset aedium accrementis, sed quia situm ejus ampliasset aedium accrementis, sed quia situm ejus non multa gratificabat amoenitas variisque abundabat proventibus, ideo forsitan ipsum rariori nec mirum prosequebatur affectu. Apud Varziacum aulam episcopalem geminam praegrandem et plura continentem habitacula insuper incendio concremata magnis reaedificavit sumptibus, et in structuram restituit clariorem, muroset propugnacula munitionis castri in suis cacuminibus pro majori parte dirupta vel collapsa egregie reparavit, appendiciaque placidae mansionis et apertae commoditatis exstruxit muris ipsius munitionis affulta, apud villam Catuli prope Conadam locum in proprio ecclesiae solo eminentem, quem Ligeris antecurrit, situs amoenitate conspicuum et diffundentem longe radios visionis elegit, cujus oblectamentis allectus receptaculum quoddam ad recreationem naturae et levamen fatiscentis inquietudinis, sicut interdum expedit, inchoavit ibidem. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
appenticia neccessaria ip̃is muris munitõnis affũl¬
ta et ordine decenti locata cõstrux̃.
ua temꝑris hyemał algorib leiandis accõmod̃¬
domum quadam depͥssam receptacłm ep̾oꝵ in¬
gloriũ. in aulam geminam placide uenustatis
h̾itaculumq gratõsum produx̃: cum socia came¬
ra structure simił ad propriam ep̾orum quietãm
Ercursum quoq unius stagnoꝵ usq muros ip¬
sins aule pertingentẽ ꝑmiectã t̾re molemĩgen¬
tẽ qiͣ ag̾e constituto remisit ĩ int̾ĩoꝵaquar profũ¬
dius accrem̃tum: et in huius t̾re massa coniecta
et planificata diu̾si genis plantatis arborib uirgł¬
tum pro loci capacitate fecit amenum. In super appe¬
dentia int̾ aulam et capellam hospitib et familie
nccͣrie. logiasq magne habłitatis ab aula in ca¬
pellam et ecunu̾so ducentes aliaq diu̾ticula edi¬
fitorum construxit ibidem et maiorib forte loc̃

Expanded text:
appenditia necessaria ipsis muris munitionis affulappenditia necessaria ipsis muris munitionis affulta et ordine decenti constructa et locatia temporis hiemalis algoribus levandis accomdomum quamdam depressam receptaculum episcoporum inglorium in aulam geminam placidae venustatis, habitaculumque gratiosum produxit cum socia camera structurae similis ad propriam episcoporum quietem. Excursum quoque unius stagnorum usque muros ipsius aulae pertingentem per injectam terrae molem ingentem quasi aggere constituto remisit in interiorum aquarum profundius accrementum, et in hujus terrae massa conjecta et planificata diversi generis plantatis arboribus, virgultum pro loci capacitate fecit amoenum. Insuper appendicia inter aulam et capellam hospitibus et familiae necessaria logiasque magnae habilitatis ab aula in capellam, et e converso ducentes, aliaque diverticula aedificiorum construxit ibidem et majoribus forte locis
Abbreviated transcription (Latin):
potuit m̾istrare maceria et pro toto residuo lapi¬
deis propugnacłis q et turrib restituit undiq cir¬
cunseptẽi. Iuxͣ cuius introitum turrim qͣdratam
ualidissimam et pregrandem qͣm portellũ uocãt
plura continentẽ mansionũ. Int̾sticia ex murati¬
b spisse latitudinis et late pissitudinis construc-¬
tamerexit. Intͣ septa predicte fortaricie aulam e¬
palem antiquam. quibusdam suꝑadditis et aliis
in melius tranfformatis. in statum redegit solito
pulcriorem. Duas quoq cameras utramq gemi¬
nam pregrandes aule compares et confines alterã
uidelicet nobilioris structure maiori ex tranu̾so.
postioris pinaculi coherentẽ ⁊ uitellinis fenestri¬
uncuł refulgentem ex cõmendabli laꝑideo tabu¬
latu construxit antiquasq logias super ycauña
uetustate consũptas et ruine iam proximas ex
integro reparatas informã restituit uenuste pulcͥ¬
tudis et pulch̾rime uenustatis. Ex alia u̾o parte

Expanded text:
potuit ministrare maceria et pro toto residuo lapipotuit ministrare maceria et pro toto residuo lapideis propugnaculisque et turribus restituit undique circumseptis, juxta cujus introitum turrim quadratam validissimam et praegrandem quam Portellum vocant, plura continentem mansionum interstitia ex muralibus spissae latitudinis et latae spissitudinis constructam erexit, intra septa praedictae fortaritiae aulam episcopalem antiquam quibusdam superadditis et aliis in melius transformatis in statum redegit solito pulchriorem. Duas quoque cameras, utramque geminam, praegrandes aulae compares et confines, alteram videlicet nobilioris structurae majori ex transverso posterioris pinnaculi cohaerentem et vitellinis fenestriunculis refulgentem ex commendabili lapideo tabulatu construxit, antiquasque logias super Icaunam vetustate consumptas et ruinae jam proximas ex integro reparatas in formam restituit venustae pulchritudinis et pulcherrimae venustatis. Ex alia vero parte
Abbreviated transcription (Latin):
et iam senio collabantem qͣi funditus reparauit
et in elegantõrem re extulit spẽm nouitatis. Rur¬
sus cum ab eodem pratello usq ad prisionem ꝑ
desubtus a ꝑte ycaune ꝑuius et facilis nulla uł
prorsus inutili obsistente clausura ad domum
epalem pateret assensus muris nouis ac fortibus
portelloq ⁊ propugnacuł operis sumptuosi ui¬
su pulcherrimis illum ambitum cuconcinxit
pud regennam prope apoigniacum no¬
tum ycauna fluuius a parte postiori ꝑ latera cir¬
concingit. In primis murũ quendam ab una ꝑte
fluuii ad altam includentem continuam ⁊ pla¬
nam t̾re int̾carpidinem ab ant̾iori parte int̾ for¬
tericiam et fossata construxit. primumq ĩbi or¬
dinauit introitum. cui muro stabula ad equos
pro ipsuis muri longitudine constructa ꝑdeintus
adiunxit. Deinde clausuram munitõnis. lateri¬
ciam. ruinosã et ꝓ parte collapsam nec fere partẽ
dimidiam ambitus accingentẽ muris egregus
pro tantula parte latericus quantum ruinosa

Expanded text:
et jam senio collabantem quasi funditus reparavit et in elegantiorem reextulit speciem novitatis, rursus cum ab eodem Pratello usque ad prisionem per de subtus a parte Icaunae pervius et facilis nulla vel prorsus inutili obsistente clausura ad domum episcopalem pateret ascensus, muris novis ac fortibus portelloque et propugnaculis operis sumptuosi visu pulcherrimis illum ambitum circumcinxit. Apud Ragennam prope Apoigniacum notum Icauna fluvius a parte posteriori per latera circumcingit, inprimis murum quemdam ab una parte fluvii ad alteram includentem continuam et planam terrae intercapedinem ab anteriore parte inter forteritiam et fossata construxit, primumque ibi ordinavit introitum, cui muro stabula ad equos pro ipsius muri longitudine constructa per de intus adjunxit, deinde clausuram munitionis lateritiam ruinosam et pro parte collapsam, nec fere partem dimidiam ambitus accingentem, muris egregiis pro tantula parte lateritiis, quantum ruinosa
Abbreviated transcription (Latin):
inficus eoꝙ circa illam feruore ardebat. ut ad capiendas uulpeculas q̃ de moli¬
unt᷑ uineã dñi sabaoth. ⁊ h̾eticis dognnatib degeuerare faciunt in labruscas:
tota uigilantia laboraret. contra quos apud nobilẽ diocesis sue uitũ de Ca¬
ritate uidelicet eo accingebat᷑ feruentiꝰ qͦ h̃eticoꝵ ibi ampliꝰ feruere cognoᷤ¬
cebat errorem. tantaꝙ animi ꝯstantia heticos ibi ꝑsequutꝰ est qd̾ quidam
ex eis ꝑ diũsas dioceses publicam agentes pnĩam ad grenium mat̾s eccłiẽ
abuirata heresi salubrit̃ sunt reũsi. Alii ꝑtinatiores in salutis sue dispendi¬
um in ytaliam uł ad albigñs es ad sui erroris complices consugerunt t̃re na¬
tuitatis sue. ⁊ ꝓprie cognationis. ⁊ heditatis extorres. Sicꝙ in eo ꝓfecit negotõ
ut heticoꝵ malleꝰ non in merito diceret᷑. Qualr domos ep̃ales autissiodor̃

Expanded text:
ificus, eoque circa illam fervore ardebat, ut ad capiendas vulpeculas quae demoliuntur vineam Domini sabaoth et haereticis dogmatibus degenerare faciunt in labruscas, tota vigilantia laboraret; contra quos ad nobilem dioecesis suae vicum de charitate videlicet eo accingebatur ferventius quo haereticorum ibi amplius fervere cognoscebat errorem, tantaque animi constantia haereticos ibi persecutus est, quod quidam ex eis per diversas dioeceses publicam agentes poenitentiam ad gremium matris Ecclesiae abjurata haeresi salubriter sunt reversi, alii pertinaciores in salutis suae dispendium in Italiam vel ad Albigenses ad sui erroris complices confugerunt, terrae nativitatis suae et propriae cognationis extorres; sicque in eo perfecit negotio, ut haereticorum malleus non immerito diceretur. Qualiter domos episcopales Antissiodor
Abbreviated transcription (Latin):
mortis precipitio lib̾aret. Soluit᷑ ep̃s in lacrunas ⁊ stuporem ⁊ inspecta mortis imagi¬
ne: ex intimis cordis medullis: in deb laudes ꝓrumpit. Ad ruine fragorem concurrit
turba ⁊ de manifesto miraculi spectaculo unuiersi exultant dei magnalia predicanteᷤᷤ.
bendas preter alia que ad hoc contulit ꝑrochiales etcłias cum suis ꝓuentib eisdem
deputans ⁊ assignans

Expanded text:
mortis praecipitio liberaret! Solvitur episcopus in lacrymas et stuporem, et inspecta mortis imagimortis praecipitio liberaret! Solvitur episcopus in lacrymas et stuporem, et inspecta mortis imagine ex intimis cordis medullis in Dei laudes prorumpit. Ad ruinae fragorem concurrit turba, et de manifesto miraculi spectaculo universi exsultant Dei magnalia praedicantes. bendas, praeter alia quae ad hoc contulit, parochiales Ecclesias cum suis proventibus eisdem deputans et assignans
Abbreviated transcription (Latin):
regͥ scõ parasceues erat ip̃e solus inca¬
mera sua supiori psalmodie ⁊ orationi intentus. Inferius in palatio maiori. illi
caniere contiguo: uir quidẽ de Druia castro cum uxore sua ad confitenda peccata ⁊ axcipi¬
endam ab ep̃o penitentiã: expectabant. Inminente iam hora t̃cia: transitu illuc fa-¬
ciens archidiaconus adibat ep̃m. eosꝙ sibi assurgentes inuenit. ⁊ cognito cuiꝰ rei gratia
expectabant: insinuauit ep̃o. Qui statim eos ad se accersiri mandauit. Uixq palatium
egressi fuerant: cum ecce in eaꝑte in qua steterant pedes eoꝵ tectum palatii corruit
secum trabens lignorum ⁊ tegulaꝵ ingentia fragnuna inrumã que penitentes pre¬
dictos penitus contͥuissent: nisi uirtus subuenisset diuina. que donec discessissent
riunam continuit. que sic de ꝓximo pendebat futura. O mira penitentie uirtus. q̃
sic diuinam continuit iusticiam. ut iam morituros sola dei miscd̾ia: de instantis

Expanded text:
esto Parasceves erat ipse solus in camera sua superiori, psalmodiae et orationi intentus. Inferius in palatio majori illi camerae contiguo, vir quidam de Druia castro cum uxore sua ad confitenda peccata et excipiendam ab episcopo poenitentiam exspectabant. Imminente jam hora tertia transitum illuc faciens archidiaconus adibat episcopum, eosque sibi assurgentes invenit, et cognito cujus rei gratia exspectabant insinuavit episcopo qui statim eos accersiri ad se mandavit; vixque palatium egressi fuerant cum ecce in ea parte in qua steterant pedes eorum, tectum palatii corruit secum trahens lignorum et tegularum ingentia fragmina in ruinam; quae poenitentes praedictos penitus contrivissent nisi virtus subvenisset divina, quae donec discessissent ruinam continuit, quae sic de proximo pendebat futura. O mira poenitentiae virtus, quae sic divinam continuit justitiam ut jam morituros sola Dei misericordia de instantis
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionem fidelium. ⁊ sue passionis effigiem. ⁊ locum ubi ꝓ confratrib specialiter di¬
uina cotidie celebrant᷑ mnysteria: ceteris dirutis conseruare. Quamuis in altare
mauis riuna ꝑuenerit: frontemꝙ eiꝰ ⁊ latera multo aggere repleuerit: ei tamen fu¬
it innoxia excepto qd̾ panum sericum preciosum quidẽ qd̾ obdiei sollempnitatẽ
infronte ei fuerat ante positum: dissipauit penitꝰ ⁊ disrupit. Capse que erant al¬
tari suꝑposite: sc̃oꝵ pignora continentes: ꝑmanserunt ꝓrsus intacte.
Demi

Expanded text:
devotionem fidelium, et suae passionis effigiem et locum ubi pro confratribus specialiter divina quotidie celebrantur mysteria, caeteris dirutis, conservare. Quamvis in altare majus ruina provenerit, frontemque ejus et latera multo aggere repleverit, ei tamen fuit innoxia; excepto quod pannum sericum pretiosum quidem, quod ob diei solemnitatem in fronte ei fuerat antepositum, dissipavit penitus et disrupit, capsae quae erant altari suppositae, sanctorum pignora continentes, permanserunt prorsus intactae. De mi
Abbreviated transcription (Latin):
nouum opus iniunxit eidẽ ut ab opere cepto desiste¬
ret et quicquid noui construxat. facẽt demoliri.
Cum de consuetudine generali castrum aliud inf
castellaniam aliquẽ approbatam. inuito superiore
nouit extruere non liceret. S miles obstinatꝰ ⁊ oĩa
uilipendens ab opere quod patrabat nichomag̃
ꝯquieuit. ep̾cautem animi roborat᷑ constancia
et paucis diebz expugnans. quicquid noue et ne¬
tis inuenit fortaricie diruit fecit penit᷑ et sb̃u̾ti
sicut adhuc ruinosum structure uestigium cer¬
nentib attestatur. Quamobrem miles nequam
pluries uite epi latent̾ posuisse fertur insidias.
quas tamen intrepidus et hoste multo potenci¬
or si armorum p̾sidio uellet uti: opitislante dõ
caute semꝑ euasit. De facto robini caprarui cli

Expanded text:
novum opus injunxit eidem ut ab opere coepto desistenovum opus injunxit eidem ut ab opere coepto desisteret, et quidquid novi construxerat demoliri faceret, cum de consuetudine generali castrum aliud infra Castellaniam aliquam approbatam, invito superiore noviter exstruere non liceret; sed miles obstinatus et omnia vilipendens, ab opere quod patrarat nihilo magis conquievit. Episcopus autem animi roboratus constantia bsidens et paucis diebus expugnans, quidquid novae et veteris invenit fortaritiae dirui fecit penitus et subverti, sicut adhuc ruinosum structurae vestigium cernentibus attestatur. Quamobrem miles nequam pluries vitae episcopi latenter posuisse fertur insidias quas tamen intrepidus et hoste multo potentior, si armorum praesidio vellet uti, opitulanti Deo caute semper evasit, De facto Robini clerici
Abbreviated transcription (Latin):
gna cleri et populi translatus ẽ usbi quałr rexit q̃¬
ue gessit. satis oꝑm suoꝵ euidencia declarat᷑. de qͥ¬
bus aliqua breui cirografo ꝑstringamus. In e¬
ius siquid nouitate. miles quid̃ regnaudu nõie¬
dictus rongeferantiquũ et depͥssum statum dom᷑
sue de montib prope. uarziacum castrũ epatꝰ site
in castellania dum castri latant̾ immutans et ĩ
fortericiam temptans enge̾: muris eam nouis et
fortib intͣ cetͣ lignea et uetera dc̃e domus circoncĩ¬
ge̾ clam incep̃ quod in gͣue dispendium ep̃atus
et perpetuum uille ⁊ hominum de uarziaco no¬
tumentũ posset successius temꝑib redundare
siceptum opus pro desiderio consummasse ͥppe
cum locus ille de montib dĩnatiuo situ pro ma¬
iori ꝑte difficił et fortis existat: et miles ille iicino¬
rum inuiriosus et consuetus oppressor uillam et
homines ualziaci iamiam pluries infestasset. quo
comꝑto memorato ep̃c p̾fato militi qi nuncians

Expanded text:
i et cleri translatus est, ubi qualiter rexit, quaeve gesserit, satis operum suorum evidentia declaratur, de quibus aliqua brevi chirographo perstringamus. In ejus siquidem novitate miles quidam Regnauddictus Rongefer, antiquum et depressum statum domus suae de montibus prope Varziacum castrum episcopatus, sitae in Castellania, domum castri latenter immutans et in forteritiam tentans erigere, muris eam novis et fortibus inter caetera lignea et vetera dictae domus circumcingere clam incoepit: quod in grave dispendium episcopatus et perpetuum villae et hominum de Varziaco nocumentum posset successivis temporibus redundare, si coeptum opus pro desiderio consummasset; quippe cum locus ille de montibus de nativo situ pro majori parte difficilis et fortis existat, et miles ille vicinorum injuriosus et consuetus oppressor, villam et homines Varziaci jamjam pluries infestasset. Quo comperto memoratus episcopus praefato militi quasi nuntians
Abbreviated transcription (Latin):
õns lapso deinde aliquanti tẽporis interuallo
bone memorie. Regnum de sailligniaco
autissiod̾ ep̃o rebus humanis exempto ad eccãm
autissiodor in qͣ decanatum retinuerat ut p̾dc̃m ẽ.
tam per electõm quam postulatõm canonicam.¬

Expanded text:
lapso deinde aliquanti temporis intervallo, bonae memoriae Regnaudo de Salligniaco Antissiodorensi episcopo, rebus humanis exempto, ad Ecclesiam Antissiodorensem, in qua decanatum retinuerat, ut praedictum est, tam per electionem quam postulationem canoni
Abbreviated transcription (Latin):
ruine congeriem: ut nichil om̃mo secum traheret in rumam. Oin effabilis diuune
miserationis bonitas que sic ꝑituros ad penitentiam reseruabat. ⁊ ad deuotionem
restant stilum reuertamus
Qualit̃ translatꝰ est ad eccl̃iam parisieñ.

Expanded text:
ruinae congeriem ut nihil omnino secum traheret in ruinam. O ineffabilis divinae ruinae congeriem ut nihil omnino secum traheret in ruinam. O ineffabilis divinae miserationis bonitas, quae sic perituros ad poenitentiam reservabat, et ad devotionem restant, stylum revertamus. Qualiter translatus est ad Ecclesiam Parisien
Abbreviated transcription (Latin):
Is aũt qui de turri meridionali remanserat: fisuram fecerat. ⁊ hyatum: qui semꝑ¬
instantem nunabat᷑ rumam. Nucholinnꝰ tam̃ plebs deuota: ceteri ue mercede conducti.
cura remouend̾ aggereni desudabant. siec obstalut stucdis rimie piculum ĩminentis.¬
aggeris congeriem in ea parte in qua fissus paries erat ꝓcluuior ad riunam
us ꝙ ad horam uesptmam instantaisi aborassent: opusꝙ fepueret: pars illa pariens
que lapsum minabatur: tepit repente cdissolii. Q nso clamor orit᷑ astantium ut
qui de subtus instabant oꝑi: fuge uelocius consulerent quib fugientib: unus
tu uecam diserat. ad quani tollendam: omnib ut fugeret clamantib: est re¬
ũsus. Suspensa ẽ riuna. diuma faciente iurtute: quousꝙ ille tunicam sustuliss
que ingenti lapsa fragore eccrema eius tangens uestia: sic ĩnoxia cecidit suꝑ aliã

Expanded text:
is autem, qui de turri meridionali remanserat, fissuram fecerat et hiatum, qui semis autem, qui de turri meridionali remanserat, fissuram fecerat et hiatum, qui seminstantem minabatur ruinam. Nihilominus tamen plebs devota, caeterive mercede conducti circa removendum aggerem desudabant; nec obstabat studiis ruinae periculum imminentis. Die quadam cum ad removendam aggeris congeriem in ea parte in qua fissus paries erat proclivior ad ruinam usque ad horam vespertinam instantius laborassent opusque ferveret, pars illa parietis quae lapsum minabatur coepit repente dissolvi. Quo viso clamor oritur astantium, ut qui de subtus instabant operi, fugae velocius consulerent, quibus fugientibus, unus tunicam dimiserat, ad quam tollendam omnibus ut fugeret clamantibus, est reversus; suspensa est ruina, divina faciente virtute, quousque ille tunicam sustulisset. Quae ingenti lapsa fragore, extrema ejus tangens vestis, sic innoxia cecidit super aliam
Abbreviated transcription (Latin):
cathalogum scõrum continens ⁊ quidam alii libri ad missam neccessarii: cum archa
in qua reponebant᷑: in medio chori: sub eadem ruina fuerunt oppressi. Archa fuit pe¬
nitus cõminuta. libri cuciter mensam uł amplus fuerunt sub ruma imbrib expo¬
siti: qui tunc hyemali temꝑe: uberius ꝓfluebant. Candem remoto agere mitenta ẽ
archaminutatim consfracta. ⁊ libri asserib integris in nullo ruine uł pluuaꝵ
sensisse dispendia. nisi qd̾ parum erant pulueris asꝑsione fuscati. qui tam̃ leui exeu¬
ssione discessit. Quis in tanto miraculoꝵ spectaculo ñ stupuit. Qs se de tanta mortiᷤ
ereptum uoragine considerans ñ expauit: Qs diuine uirtutis magnalia quibus
potuit laudib ñ extulit: Quis ꝓ tam manifesta conditoris clementia ingr̃arum
actionescum lacͥmis ñ ꝓrupit: ad remouendum aggaẽm. sacerdotum edicto: plebe̾
excitata feruebat deuotio. Deutraꝙ uero turri suꝑerat paries exterior exterioriuna.

Expanded text:
catalogum sanctorum continens, et quidam alii libri ad missam necessarii, cum arca in qua reponebantur in medio chori, sub eadem ruina fuerunt oppressi. Arca fuit penitus comminuta, libri circiter mensem vel amplius fuerunt sub ruina imbribus expositi, qui, tunc hiemali tempore, uberius profluebant. Tandem remoto aggere, inventa est arca minutatim confracta, et libri asseribus integris in nullo ruinae vel pluviarum sensisse dispendia, nisi quod parum erant pulveris aspersione fuscati; qui tamen levi excussione discessit. Quis in tanto miraculorum spectaculo non stupuit? quis se de tanta mortis septum voragine considerans non expavit? Quis divinae virtutis magnalia quibus potuit laudibus non extulit? Quis pro tam manifesta Conditoris clementia in gratiarum actiones cum lacrymis non prorupit? Ad removendum aggerem sacerdotum dictae plebis excitata fervebat devotio. De utraque vero turri supererat paries exterior ex ruina;
Abbreviated transcription (Latin):
chello quod proprii domanii et iuris ep̾atꝰ existe¬
bat cum nec esset in eo penit᷑ aliquid quod liber̃
nauium transitum impediret ultͣ fines manda¬
ti fimbrias extendissent eas iuste eruerat. sicq
fcm ẽ: quod hiis et alus iustis ꝑ or̾onib confusiᷤ
et stupefc̾is adu̾sariis lib̾ uictor abcessit.
difitorum additamentis loca domoꝵ e
palium decorauit sb̃ silencio peterire dignum ñ
est autisẜ namq uixta aulam ep̾alem antiqͣm
aliam geminam mire uenustatis aulam supͣ
testudinem lapideam in qͣ uina consueuint re¬
poni arce cimentaria p̾pollentem erex̃ fenestra¬
lib aperturis extructis scultura spetabłi iutrei¬
q ꝑlucidis illustratam cui ad diuini cultus ho¬
norem capellam geminam non inferioris struc¬
ture et cameram dupplicem officiantes in fius
et suꝑius ip̃am aulam cum iocunde uisionis tͦ¬
ricula denti decenti situatas ordine connuit. In¬

Expanded text:
chello quod proprii dominii et juris episcopatus existechello quod proprii dominii et juris episcopatus existebat, cum nec esset in eo penitus aliquid quod liberum navium transitum impediret, ultra fines mandati fimbrias extendissent, eas juste eruerat: sicque factum est quod his et aliis perorationibus confusis et stupefactis adversariis liber victor abscessficiorum additamentis loca domorum episcopalium decoravit silentio praeterire dignum non est. Antissiodori namque juxta aulam episcopalem antiquam aliam geminam mirae venustatis aulam supra testudinem lapideam in qua vina consueverant reponi arce caementaria praepollentem erexit fenestralibus aperturis exstructis, sculptura spectabili vitreisque perlucidis illustratam, cui ad divini cultus honorem capellam geminam non inferioris structurae, et cameram duplicem efficientes inferius et superius ipsam aulam cum jucundae visionis turricula decenti situatas ordine conjunxit. In
Abbreviated transcription (Latin):
campanam et quod de beneditõne nubenciũ
attemptatum fuat emendari.
egnante inclite recordatõnis ludouico d̾i
gracia francorum rege cum nautis instã¬
tib regium emanasset p̾ceptum amoueri cũcta
que ꝑ ycannam fluuium impedimẽto ẽẽ pote¬
rant mentibz tramiehendis: exequtores superh̾
deputati alia ⁊ maiora quam commissũ sibi re¬
quiret m̾ist̾ium sicut in plerisq małi moris est
ag̾e gloriantes. trabetulas duas in bochello sb̃t᷑
pontem autissiod̃ quod proprii uiris et proprie¬
tatis ep̾atus ẽ fundo flumĩs inflixunt. Hiric inde
flores lilu.ferreos in signum regal dñii earum
summitatib imponentes quas statim audita
re huiuscemodi animosus uir fecit potenter e¬
rui ⁊ ĩ domum ep̃alem tranfferri. Sed propt hoc
ad regis p̾sentiam procurantib emuł euocatus¬
proposuit coram eo quod cum regis misterialeᷤ
ip̃o minime requisito mittendo trabeculas in bo¬

Expanded text:
campanam, et quod de benedictione nubentium campanam, et quod de benedictione nubentium attentatum fuerat emendari. Regnante inclytae recordationis Ludovico Dei gratia Francorum rege cum nautis instantibus regium emanasset praeceptum amovere cuncta quae per Icaunam fluvium impedimento esse poterant navibus transvehendis, exsecutores super hoc deputati alia et majora quam commissum sibi requireret ministerium, sicut in plerisque malis moris est, agere gloriantes, trabeculas duas in Bochello subtus pontem Antissiodori, quod proprii juris et proprietatis est episcopatus, fundo fluminis infixerunt hinc inde flores lilii ferreos in signum regalis dominii earum summitatibus imponentes, quas statim audita re hujusmodi animosus vir fecit potenter erui et in domum episcopalem transferri. Sed propter hoc ad regis praesentiam procurantibus aemulis evocatusproposuit coram eo quod cum regis ministeriales ipso minus requisito mittendo trabeculas in Bo
Abbreviated transcription (Latin):
llud eciam memoriali membrana conscribi dig¬
num est: quod cum templarii soliti. sue t̾mios
excede lib̾tatis et quod ab apłico concessum ẽ eis
ad grãm conu̾te̾ frequent ad noxam campanam
quandam in domo sua de moneistallo appendis¬
sent in altum publiceq pulsarent ad conuocan¬
dum popłm pro diuinis in eoꝵ oratorio audien¬
dis: nec non benedictõnem quorundam nub̃e¬
cum tem̾e sollempnirassent ibid̃: cum hoc eis
ex p̾uilegioꝵ suoꝵ largitõne neqͣquam liceret e¬
os canonice monuit ut amouerent campanam
et qd̃ superbenedc̃one huiusmodi nupciali p̾¬
sumpserant emendarẽt eidem qd̃ ip̃is face recu¬
sentib querela fuit ad audienciam reuendi¬
pris .s. dĩ gr̃a . t̾t. sc̾e cecilee presb̾ri cardinal fungẽ¬
tis tunc offit̾o legatõnis in partib gallicanis per¬
lata. coram quo tanto uigore negocium prose¬
cutꝰ fuit quod inuire p̾ualens obtinuit ꝑ legati
snĩam condempnatis sibi templariis amouere

Expanded text:
llud etiam memoriali membrana conscribi dignum est, quod cum Templarii soliti suae terminos excedere libertatis, et quod ab apostolico concessum est eis ad gratiam, convertere frequenter ad noxam, campanam quamdam in domo sua de Monastello appendissent in altum publiceque pulsarent ad convocandum populum pro divinis in eorum oratorio audiendis, necnon benedictionem quorumdam nubentium temere solemnisassent ibidem cum hoc eis ex privilegiorum suorum largitione nequaquam liceret, eos canonice monuit ut amoverent campanam et quod super benedictione hujusmodi nuptiali praesumpserant, emendarent eidem, quod ipsis facere recusantibus, querela fuit ad audientiam reveDei gratia tituli sanctae Caeciliae presbyteri cardinalis fungentis tunc officio legationis in partibus Gallicanis perlata, coram quo tanto vigore negotium prosecutus fuit, quod in jure praevalens obtinuit per legati sententiam condemnatis sibi Templariis amovere
Abbreviated transcription (Latin):
fremitu conculcauit quibrdam infugam conu̾¬
sis aluis gladio corruentib et cet̾is captis ductis-
fuitq captoꝵ numerus capienciũ multo ma¬
ior in quo conflictu sacerdotał̃ mist̾u et pontifi¬
cał indestie non oblit᷑ letalit̾ nullum lesit. sed
animando et exortando suos ad pugnam plus
offito lingue quam ip̃is manib profecit ad pug¬
nam. Obtentaq uictoria ad castrum unde exie¬
rat cum gaudio regressus ẽ. Paucis aut̃e decursis
diebus ciues uirga correctõnis edocti quod paulo
ante mansuetudinis monita flectere nequiuant
pacem ceperunt inquir̾e et mediantib bonis ad
hanc conco rdie formã deuentum ẽ qd̃ iurdcõe
omnimoda tꝑali et uirib ecc̃e restitutis decies
mille libras ep̃o pro dampns et somptib exsol¬
u̾nt. Seditq epc ciuitatem extunc in tranquil¬
liteite regens cui tm̃ p̾fuit anno uno
Qualr ad

Expanded text:
fremitu conculcavit, quibusdam in fugam convefremitu conculcavit, quibusdam in fugam conversis, aliis gladio corruentibus et caeteris captis ductis. Fuitque captorum numerus capientium multo major, in quo conflictu sacerdotalis ministerii et pontificalis modestiae non oblitus lethaliter nullum laesit, sed animando et exhortando suos ad pugnam plus officio linguae quam ipsis manibus profecit ad pugnam, obtentaque victoria, ad castrum unde exierat cum gaudio regressus est. Paucis autem decursis diebus cives virga correctionis edocti, quos paulo ante mansuetudinis monita flectere nequiverant, pacem coeperunt inquirere et mediantibus bonis ad hanc concordiae formam deventum est quod jurisdictione omnimoda temporali et juribus Ecclesiae restitutis decies mille libras episcopo pro damnis et sumptibus exsolverent, seditque episcopus civitatem ex tunc in tranquillitate regens, cui tantum praefuit anno uno. Qualiter ad
Abbreviated transcription (Latin):
tificał honoris mitram ep̾alem galee supͣposi¬
tam deferebat. Cadem uo̾ die ep̃c cum quibdã
sus armatis exierat charniacum castrum ad
pͥ̾dand̃ ut creditur animalia que cuies exͣ ciui¬
tatem immiserant depascenda. S a longe p̾uisi
nobłis et bellicosa siui geni̾s com̃tiua que nõ pro¬
cul aberat et pro qua mandauerat conuenissẽs
ad eum. Quib congregatis numero paucis ui¬
delicet trecentis estimabłruiris et. non płibu
ut credit᷑ milicie tamen peritis ⁊ armoꝵ indust̃¬
is circonspectus hito ẽp̃c breui consilio cum ei s¬
dem occupato promontorio circoncludens ad¬
uersarios belli indoctos ⁊ opposito soli suppositos
et tam prudent quam prude. potent cum suis ir¬
ruens i eosdem ommipotente do qui docuit ma¬
nus suoꝵ ad prelium causam. suam tuente nõ
tam uictoriose quã miraculose deuicit eosdẽ et e¬
rectum male u̾ticẽ rebellemcium ĩ delictis suo

Expanded text:
tificalis honoris mitram episcopalem galeae suprapositificalis honoris mitram episcopalem galeae suprapositam deferebat. Eadem vero die episcopus cum quibusdam suis armatis exierat Charniacum castrum ad praedandum, ut creditur, animalia quae cives extatem immiserant depascenda; sed a longe praevisis ostibus sui generis comitiva quae non procul aberat et pro qua mandaverat, convenisset ad illum, quibus congregatis numero paucis, videlicet trecentis aestimabiliter viris et non pluribus, ut creditur, militiae tamen peritis et armorum industriis circumspectus episcopus habito brevi consilio cum eisdem occupato promontorio circumcludens adversarios belli indoctos et opposito soli suppositos et tam prudenter quam potenter cum suis irruens in eosdem omnipotenti Deo qui docuit manus suorum ad praelium causam suam tuente, non tam victoriose quam miraculose devicit eosdem ut erectum male verticem rebellantium in delictis suo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis uillam exiens et corpus xp̃i faciens extͣ¬
ferri ciuitatẽ ipãm et homines generali suppo¬
suit int̾clicto. dimissis ibidem sacdotib aliquot
tm̃ modo ad penitencias morienciũ et baptis¬
mata paruuloꝵ et suspicans quod contͣ ip̃m li¬
bent sinistrum aliquod molirent᷑ si possent
se se in cast᷑ et munitõnes epat᷑ recepit. Ipsis ãt
ex hus indignantissim prouocati spũ rebellio¬
nis assumpto. ceꝑunt non recte cogitare. qͣir
ĩiuste. iustum possent opprime. sicq fcm̃ ẽ qd̃
die quadam communi diffinitõne int̾ se h̾ita
et edicto publice pro clamato: exierunt ciita¬
tem armati ĩ fragore nimio et tumultu pom¬
patico . Omnes a iuuene usq ad senem armo¬
rum gestabiles et debellare ualentes cum mi¬
litib conducticus numero qͣiͣ duodecies mille
estimabiles ad terram ep̃atus uastandam et ĩ¬
dam ducentoꝵ et maior eoꝵ in uituperium põ¬

Expanded text:
civitatis villam exiens et corpus Christi faciens extcivitatis villam exiens et corpus Christi faciens extferri, civitatem ipsam et homines generali supposuit interdicto, dimissis ibidem sacerdotibus aliquot tantummodo ad poenitentias morientium et baptismata parvulorum, et suspicans quod contra ipsum libenter sinistrum aliquod molirentur, si possent, sese in castra et munitiones episcopatus recepit; ipsi autem ex his indignantissime provocati, spiritu rebellionis assumpto, coeperunt non recte cogitare qualiter injuste justum possent opprimere. Sicque factum est quod die quadam communi definitione inter se habita et edicto publice proclamato exierunt civitatem armati in fragore nimio et tumultu pompatico omnes a juvene usque ad senem armorum gestabiles, et debellare valentes cum militibus conductitiis numero quasi duodecies mille aestimabiles ad terram episcopatus vastandam, idam ducatorum et major eorum in vituperium pon
Abbreviated transcription (Latin):
ritatiue monuit et rogauit et post mod ꝑ alios
magnos et sapientes diligent int̾pellari fecit qͣ¬
tinus iur̃ditõnem ec̃ce taliter usurpatam et in¬
ra epͥalia que sb̃traxerant ecc̾e restituerant. et a¬
p̾sumendis similib abstinent quod surdis auri¬
b obaudientes efficͥe recusarunt. p̾retendentes
sb̾ ficta uborum suauitate sicut moris est pr̃ie:
ertusatones multiplices in pcc̃is. deinde uia regi¬
a copłsus procede̾ ipsos canonice pͥmonitos et suꝑ¬
bo oculo pare monitis resti recusantes. excõmini¬
catõnis mucrone pertulit: ꝙͣ sicut uiris erat ad¬
eo agrauatam ut in personas ecceistice censure
neruus progressibil ultͣ non eẽt sustinentes ani¬
mis obstinatis. et ex correctõne pertinatõres effc̃i:
ibant ab obice seniores. uidens aũt nequiciam
ip̃oꝵ in quib ab antiquis pro genitoribus usu¬
ra et dolus uiguerant et uigebant p̾ma delibe¬
ratõne cum sollempni processione cleri tocus

Expanded text:
ritative monuit et rogavit, et postmodum per alios ritative monuit et rogavit, et postmodum per alios magnos et sapientes diligenter interpellari fecit, quatenus jurisdictionem ecclesiae taliter usurpatam et jura episcopalia quae subtraxerant, ecclesiae restituerent, et praesumendis similibus abstinerent. Quod surdis auribus obaudientes efficere recusarunt, praetendentes sub ficta verborum suavitate, sicut moris est patriae, excusationes multiplices in peccatis. Deinde via regia compulsus procedere ipsos canonice praemonitos et superbo oculo parere monitis recusantes excommunicationis mucrone percutit, quam sicut juris erat adeo aggravatam ut in personas ecclesiasticae censurae nervus progressibilis ultra non esset, sustinentes animis obstinatis et ex correctione pertinaciores effecti, ibant ab obice leviores; videns autem nequitiam ipsorum in quibus ab antiquis progenitoribus usura et dolus viguerant et vigebant, praevia deliberatione cum solemni processione cleri totius
Abbreviated transcription (Latin):
nno etatis sue tricesimo. scdo ułcirca uoca¬
tus per electõm canonicam ad regimen ecce
uirdunen quam qͣm de ipsuis gͥmio non esset et
in ep̃m consecratus. retento nichilominꝰ ex disp̃e¬
satõne sedis apłice decanatu autissiodoren eccl̃e ꝙ̃
prius optinebat: intellex̃ qd̃ omnimoda iurisdi¬
tõ spũał iudelicet et temporał ciuitatis et cuiiũ.
diu pacifice possederent pleno ire. sed per incuri¬
am aut impotenciam quorundam qui in medi¬
ate p̾fuerant pritificum ciues astuti uirdcõm ci¬
uitatis temporalem et iura ep̾alia in multis usur¬
pauerant. nec non maiores et scabinos creanerãt
ꝑ quos eadem ciuitas in temporalib regẽbatur Im¬
posuerant quoq publicas exactõnes et pedagia
ex quib serem publicam gub̾nare murosq et me¬
nia ciuitatis fortificare dicebant. Quib ad suam¬
pͥsenciam euocatis. ip̃e ut erat prudens aĩo ẜi
doctrinam euuangelicam. primo perse ipsum
blandis ẜmonib et dulcib inductiuis ipsos ⁊ ca¬

Expanded text:
nno aetatis suae tricesimo secundo, vel circa, vocatus per electionem canonicam ad regimen Ecclesiae Virdunensis, quanquam de ipsius gremio non esset, et in episcopum consecratus, retento nihilominus ex dispensatione decanatu Antissiodorensis ecclesiae quem prius obtinebat, intellexit quod omnimoda jurisdictio, spiritalis videlicet et temporalis, civitatis et civium diu pacifice possederant pleno jure, sed per incuriam, aut impotentiam quorumdam, qui immediate praefuerant, pontificum, cives astuti jurisdictionem civitatis temporalem et jura episcopalia in multis usurpaverant, necnon majores et scabinos creaverant, per quos eadem civitas iis temporibus regebatur. Imposuerant quoque publicas exactiones et pedagia, ex quibus se rempublicam gubernare murosque et moenia civitatis fortificare dicebant. Quibus ad suamentiam evocatis, ipse ut erat prudens animo secundum doctrinam evangelicam, primo per seipsum in blandis sermonibus et dulcibus inductivis ipsos et cha
Abbreviated transcription (Latin):
unum matͥcularium ⁊ alios qui campanas pulsare. ⁊ ea que ad officium suum ꝑ¬
tinent ualeant ex̃cere. Ep̃s p̃ter illos: instituit tres matͥcularios unum uidelicet cłi¬
cum quẽ attitulauit altaris scẽ crucis ineadem eccł̃ia ut ibi seruiret inofficio sa¬
cerdotis. meclietatẽ beneficii eiusdem altaris: illi matͥcularie ꝑpetuo uire annectẽ s.
cũ centum soł indenariis pentecostalib de uarziaco ꝑcipiendis amiuatm.⁊ duos la¬
icos. quib singulis decem libraꝵ in redditib assignauit. ad quoꝵ p̃dicta stipendia:
eccłia de uermentone duodecim. eccłia de betriaco octo libꝵ soluere anuuatun tenẽ¬
tur¬

Expanded text:
unum matricularium et alios qui campanas pulsare et ea quae ad officium suum pertinent valeant exercere. Episcopus propter illos instituit tres matricularios, unum videlicet clericum, quem attitulavit altaris sanctae Crucis in eadem ecclesia, ut ibi serviret in officio sacerdotis, medietatem beneficii ejusdem altaris illi matriculariae perpetuo jure annectens, cum centum solidis in denariis Pentecostalibus de Varziaco percipiendis annuatim; et duos laicos quibus singulis decem libras in redditibus assignavit, ad quorum praedicta stipendia Ecclesia de Vermentone duodecim, Ecclesia de Berriaco octo libras solvere annuatim tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
ceret memoria. Canonicis quoq sc̃i eusebii.
inmolendinis uilla. mansos contulit octo.
ꝑ p̃ceptũ regiũ: ꝑpetualit̾ eoꝵ destinans usui.
ut eoꝵ interuentus fragilitatis illius fieret
deletio. Post tremo dum talia agunt᷑. subitus¬
uitȩ irrepsit occasus: omniũq quȩ uident᷑
& transeunt oblicus. sola mortis cepit trepi¬
datione urgeri. reũ se clamitans. sceleratissi¬
mũ confitens. ueniã acunctis ut necesse fu¬
erat flebilit̾ deposcens. Spes ad cȩlũ erigit᷑
mens & consiluim ad xp̃m ñ sero conuertit᷑.:
atq post beati stepħi cuiꝰ sedi p̃fuerat. int̾¬
uentum. sc̃i clem̃tis se suffragiis cõmittit.
atq in limine domus extra eccłiam. corꝑis
sui glebam sepeliri efflagitat. Sicq totus
clem̃tis affectus cleri recondit: ꝑ quem ui¬
uens adhuc apud clem̃tiã sũmi iudicis. ob¬
nixe se credidit ad iuuari. Rexit eccłiam an¬

Expanded text:
ceret memoria. Canonicis quoque sancti Eusebii ceret memoria. Canonicis quoque sancti Eusebii in Molendinis villa, mansos contulit octo per praeceptum regium perpetualiter eorum destinans usui, ut eorum interventu fragilitatis illius fieret dilectio. Postremo dum talia aguntur, subitustae irrepsit occasus omniumque quae videntur et transeunt oblitus, sola mortis coepit trepidatione urgeri, reum se clamitans, sceleratissimum confitens, veniam a cunctis, ut necesse fuerat, flebiliter deposcens, spes ad coelum erigitur, mens et consilium ad Christum non sero convertitur, atque post beati Stephani, cujus sedi praefuerat, interventum, sancti Clementis se suffragiis committit, atque in limine domus extra ecclesiam corporis sui glebam sepeliri efflagitat, sicque totus Clementis affectus cleri recondit, per quem vivens adhuc apud clementiam summi judicis, obnixe se credidit adjuvari. Rexit ecclesiam an