comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmhes diffintio labeonis ꝓ¬
banda ẽ dicentis. id demumile¬
gatum ad hĩdẽ legatarii tra¬
sire. qd̾ ẽtimisit debitum ir
si adeatur hr̃ditas. sitarã. ou¬
os ur̃des mstituam ⁊ sialt̾ exͣ
hͣis adeat hrditatem. alicuile

Expanded text:
onis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas. Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui le
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hroitdeicommisit. siuxõħr
nõ eiͣt. dõtem ei ⁊ alia q̃dam c¬
dari. post mortẽ maĩti. uxor ã
teꝯditionẽ priusꝙ̃ adeat. hr¬
ditatẽ decessit Qstu ẽ andi¬
es fideicõmissicũ morit̾ cessis¬
se uideat᷑. idõq ħrdib eiꝰ dbe

Expanded text:
 fidei commisit, si uxor heres non erit, dotem ei et alia quaedam dari: post mortem mariti uxor ante condicionem et priusquam adeat hereditatem decessit. quaesitum est, an dies fideicommissi cum moritur cessisse videatur ideoque heredibus eius de
Abbreviated transcription (Latin):
tione de rationibꝰ distrahendis.
nemotenet᷑ uisiquiitute la ge¬
renda rẽ. ex bonis pupilli abstr¬
sĩt. qd si furandi animo fec̾. etiã
fũti ctũt᷑. Utraqi aut̃ actioẽ ob¬

Expanded text:
tione de rationibus distrahendis nemo tenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abstulerit.Quod si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actio
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ pupilrisuraluent ⁊ lib̾a¬
ub artib institu̾it cumalit̾ ei
cõtĩg̾e nõ possent nicħ conomi¬
ne tutele iuditio pupillo. au st̃¬
Qul ubi edncaiͣpupillumoporte¬
at /eausa cognitaid p̃sidi sratitẽ
oporteb̾ In daẽ cognitione euitã¬
disunt. quipudicitic impubis
possunt insidiari.
Niphꝰ. Si absens sit tutors⁊ aliõ¬
ta pupulus d̾sid ⁊ Isiquid̃ negli¬
gentia ⁊ ninria cessatioin admĩ¬
stratione tutoris obiciatur q̃ ⁊̃
ex hoc arguatur qd̃ ꝑ absñtia
ci d̾ftaterelictaq fint pupilli

Expanded text:
aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut subuel ubi educari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt insidiari.num.Si absens sit tutor et alimenta pupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
ssime rescͥptu c. quidiuut inuiᷤ.
ex tut̾oribꝰ ydoneus ẽ: nõ posse.
admagr̃atus qui ded̃unt ueniri
sicent accĩpiend̃. si nõ cõtutor
obhoc conueniat᷑ .s. qd̾ suspegũ
fac̾e uł satis exig̾e nolũt. ¶Hã
accionẽ etiãm heredĩs tutorẽ cõ

Expanded text:
ssime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noluit.Hanc actionem etiam in heredem tutoris co
Abbreviated transcription (Latin):
pupilluintsit et mg̃ eẽ aibitrõ
in hac actoẽ. qd̾ intͣest nõ ueĩre.
si reitantũ estim᷑atõẽ. ¶Intute¬
la ex una obligatioẽ duas acti¬
ones eẽ constat/ ⁊ idõ sine tute¬
le fuĩt accum de rationib dist̃¬

Expanded text:
pilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem.In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus dist
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽdandam. ¶ꝑlane si exdo¬
locomuni comñtus p̃stitit tr¬
tor. ni mandande sunt actio ẽs
n utił competit. qr ꝓpru delicti
penam subut. Que res indigniu
eunfeẽ. ut acet̾ĩs quidcõseqͣt᷑
doli principib. Nec enimulla
societas malefitiorũuł comuni
docõtũtͤores. ut prius ad magi

Expanded text:
tutorem dandam.Plane si ex dotutorem dandam.Plane si ex dolo communi conuentus praestiterit tutor, nroprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum vel communicdo contutores, ut prius ad magi
Abbreviated transcription (Latin):
existimat. ¶Ergo ⁊ siex inqui¬
sitiõe ꝑꝑ reinotitiã fuĩt datustu¬
tor/eiq alim̃ta statu̾unt cõtu¬
tores/ debeb̃ eorũ ratiohabi. Qͥ a
ẽ reputat᷑um. Idẽoq ⁊ si liberis
ta int̾cedat. ¶Itẽ sumptus liti
tutor reputabit. ⁊ matica si exo¬
ffõ necẽe habuit aliquo excur¬
rere uł ꝓficisci. ¶ Nunc tracte¬
mus si plures tutelampupilli
aministrau̾int. ꝓ qua ꝗsq eoꝵ¬
ꝑte ꝯueniend̾ sit. Et siqd̾ om¬
sisigun gesserũt tutelã ⁊ os sol¬
uñto sit. equissimũ eiͣ̃t diuidi
actõnẽ int̾ eos: ꝓ portionib i¬
rilib exemplofideiussorũ ¶ Si
et sinõ om̃s solunto sint/int̾
eos quisolundo sunt. diuidit᷑
actio s ꝓut quisq: solundo ẽ.
pot̾it conueniri. ¶ Et si forte
ꝗs ex fcõ alt̾ius tutoris cõcep̃¬
natus p̃stitĩt/ uł ex comimge¬
stunec ei mandate st̃ actiões.
cõstitutum ẽ adiuo pioꝵ⁊ ab ĩ¬
ꝑatore nr̃o ⁊ adiuo patre eius.
util ẽ actionẽ tutori adu̾sus cõ¬

Expanded text:
existimat.Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia est reputaturum: idemque et si liberis ta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et viatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere vel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administraverint, pro qua quisque eote conueniendus sit.Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum.Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri.Et si forte quis ex facto alterius tutoris condemnatus praestiterit uel ex communi gestu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a diuo Pio et ab imperatore nostro et diuo patre eius utilem actionem tutori aduersus con
Abbreviated transcription (Latin):
nus sen̾us dec̾uit. cumn inuẽ¬
taria/ neq rõnalia ꝓferutur.
remelio eonti debere/ ut rõnes
a suis qui rem gessant ꝓferãt᷑.
has rõnes. sieẽ malafide cõscͥptaᷤ
afuis. dicẽt tutores. ⁊̃ in q̃stioẽ
matrẽ aluit pupinitutor pu¬

Expanded text:
uus Seuerus decreuit, cum neque inuentaria neque auctionalia proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a seruis dicunt tutores, etiam in quaestionem matrem aluit pupi
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Qui filium hr̃dẽ instituerat.
fuie dotis nomine cumin fami¬
lia nupsiss. ducẽta legauerat.
iussꝯ ẽ alim̃ta pupille. ⁊ micerez
ut lib̾alib artibi instrueret᷑. py¬
pilc nomine p̃ceptoribi dare.¬

Expanded text:
um.Qui filium heredem instituerat, filiae dotis nomine, cum in familia nupsisset, ducenta legauerat niussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine prae
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃ta dec̾iumtur. ¶I ampli tñ
patrimonus positis. ñ cimmulus
patrimoniꝰ s qd̃ ex hibitioni fr̃¬
gałr suffic̃ mod̾ alim̃tis dab. s
sinõ constat quis mod̾ faculta¬
timi sitsint̾ tutorẽ ⁊ cumͣ qui aliͦ¬
graniores se nsuras infligi eius
.qd̃ sup̃ ꝓfessionẽ apd̾ eum fu̾it
cõp̃hensu. ¶ Idẽ. ad instructionẽ
quoq pupilloꝵ uł atolescenciũ

Expanded text:
alimenta decernuntur.In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimgrauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulesce
Abbreviated transcription (Latin):
sciri. nõ denegabr̃ ei actio. ⁊ ita
diuus sci̾us sepissime statuit.
tutores. nõ inꝑpbas admnͣtẽ. ut
put si dicat impendisse in ali¬
m̃tapupilliuł disciplinas. ¶ox¬
dus autẽ siqdemp̃tor.arbitrãt
est: ro sibi seruari deb / quẽ p̃tõ
statuit siu̾o p̃tornõ ẽ additus
ꝓmo facultatum pupilli debet
arbitͥo iudicis estimaĩ. Nec enĩ
¶c̃ꝑmittend̾ ẽ tutoritĩnieputare
ꝙͣntũ deõ. Si plus equo declitiᷤ¬
Hoc amplius ⁊ sip̃tor mod̾ alił¬
res facultarm ẽ. qd̃ dec̾tum ẽ
nec suggessid p̃tori de statu fac
tanta decͥñentur. ¶S sipat sta¬
tuit alĩtifilussut lib̾i qͦs hrdeᷤ

Expanded text:
sciret, non denegabitur ei actio, et ita diuus Seuerus saepissime statuit. tutoris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta pupilli uel disciplinas.Modus autem, si quidem praetor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit.Hoc amplius et si praetor modum alimres facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facutanta decernerentur.Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes
Abbreviated transcription (Latin):
in ex unuisa familia legata ess
hẽs aliquẽ priusqm optaret᷑ ma¬
fumisit ad lib̾tatẽ eum int̾im ñ
uinifit. ammctit. quiais aut
uio d̾di. ineuntẽ seriimoptar
nemti ait. icħ agi repudiato p̃i
heteintransmistiplacuit sont᷑ at¬

Expanded text:
ui ex uniuersa familia legata esset, heres aliquem priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum interim non umiserit amittit, quia is aut uio dedi: ‹i›s eundem seruum optauit: Neratius ait nihil agi repudiato Pampheredem transmitti placuit. L
Abbreviated transcription (Latin):
ris adꝗsitum ẽ diuiseu̾us ⁊
antoninus ixipẜũt: retin̾e eũ
nõ posse/ tãqm sĩtutor ꝓupur¬
am ccͣ decretum amplissimi or¬
dinis indonũ suam dũxiss.
utroq ergo casu ⁊ si ex asse hes
instiutus adierit hereditatez
fiscolccus fit / nam qͣrindigno

Expanded text:
ris adquisitum est diui Seuerus et Antoninus rescripserunt retinere eum non posse, tamquam si tutor pupillam contra decretum amplissimi ordinis in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno
Abbreviated transcription (Latin):
de familia habeaturine br̃s ꝓpt̾
ꝯpendium suum familie facinꝰ
ut ꝗs ad u̾dem saruitiles ac¬
tiones transmittat. si forte añ
adit̾ionẽ decessit: ẽxploratum

Expanded text:
de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum
Abbreviated transcription (Latin):
puco plomꝰ accipiend̾ ut etiam
ad eos lilos ꝑtinear qui in pote¬
state nõ st̃ frĩs. In eoqui ẽ ina¬
dopcionẽ datus. nõ putamius lo¬
cumlubẽ senͣat̾ ꝯ./ Qm̃uis ĩado̾
sceũ. ait: qui crampost mortem
patris ꝓͥbut. si anteq̃meisuus e¬
his existat oct̾isus fui̾t. d̾ sccũ
ait scõstanciꝰ dfendedũ berede

Expanded text:
puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt.In eo, qui est in adoptionem datus, non putamus locumScaeuola ait: quod etiam post mortem patris probat, si ante, quam ei suus heres existat, occisus fuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede
Abbreviated transcription (Latin):
dos. siuistum dolorẽ ex eq̃ntido¬
minonõ rẽstit̾unt. ¶Si cranos
dni agg̾ssuram pat̾ent᷑. inuẜ
uus opẽ tulit ansit excrisand̃
anu̾o qr omnib nõ tulit płe¬
ferre potuit. qmius quib̾dam¬

Expanded text:
dos, si iustum dolorem exsequenti domino non restiterunt.Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni seruus opem tulit, an sit excusandus, an uero quia omnibus non tulit pleferre potuit, quamuis quib
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui qui auxiliuntuler̃. siñ dolo
malo ¶lam sifinx̃quis auxiliũ
ferre uł dictis grãmtulit. nich̾
pẽ fereut saluus eẽt doꝰ uerũ
is quoq qui qd̃ potuit fec̃. tam¬
et si dominꝰ int̾fectus ẽ. ueluti
siqͥs clamauit. ut ad auxilium
conueniret᷑. aut t̾ruit aggͥssore.
atq siꝗs t̃bam conuocauit. aut
sicorpꝰ suum obiecerit a̾ ał cor¬
pore suo auxilumtulit ñ tm̃sẽ¬
ꝑ qui clamore usus ẽ. auxiliũs
ille clamorẽ inanem eleg̃. plec¬
tendꝰ utiq eiͣt. Qd̃ siuuln̾ati st̃¬
partieis delere. nisisi. aut sibup
nuln̾a ipã fec̾unt: data opane pn¬
nirent᷑. aut taliauuln̾a istiacce¬
punt. ut posset nichominꝰ opẽ
ferre siuoluisset. ¶ Si dominꝰ mõ¬
tifẽ uuln̾atus suꝑuix̾it. nec deqͦ

Expanded text:
ulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil pem ferre, ut saluus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel pore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium ericulum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit. Quid si vulnerati sparci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de
Abbreviated transcription (Latin):
siixta hoc tam̃uid̾t᷑ diuus ĩ ad̾a¬
nus rescͥpsisse in hec ũba: Serui
quoc̃. dos suis auxilium fẽre po¬
sunt: nõ debent salũtieoꝵ. suã
añponepotuisse aut̃ ancillãq̃ ĩ
eotẽ cõclauicũ domina sua fue.¬
rat auxiliũ ei ferre. siue corꝑe
suo/ aut c̾te uoce plorantẽ. u hu
quinidomo fu̾ant/ aut. uicinia
atũ si ꝓclamass Ultimũitaqo
suppliciumpati debet. nͣł ħ ne
ceti ẜuic̾dant inpiculodomĩoꝵ
tummulta contin ¶Nameino
pãcit quii eodẽ cõclaui fuit: ⁊ et
quitimuit morinõ ignoscit:
qd̃it uc̃ce oporteat. ẜ uos dñis
auxilium ferre ostẽdit. ¶Siq
inuilla agẽs occisꝰ sit plusq̃m
iniquum ẽ. si forte cliffus a late
eos qui cumipõ qui occisꝰ dr fu¬
ert̃. ⁊ qui suspitioẽ cedis. ã con¬
occid̾et᷑. uł cumuna fuisset. ꝓfu¬
g̾unt. supplitiũ sum̃d̾ ẽ. Qd̾ sic̃
domino nemofuit cũ occidet᷑. ce¬
ssãt ista senatus cõsulta ¶ Ipu¬
ĩtẽs. ñ in eadẽ eã erunt. Etas eͥni

Expanded text:
Iuxta hoc tamen uidetur et diuus Hadrianus rescripsisse in haec uerba: 'Serui quotiens dominis suis auxilium ferre possunt, non debent saluti eorum suam anteponere: potuisse autem ancillam, quae in eodem conclaui cum domina sua fuerat, auxilium rei ferre, si non corpore suo, at certe uoce plorantem, ut hi, qui in domo fuerant aut uicini aatum, si proclamasset. ultimum itaque supplicium pati debet uel hoc, ne ceteri serui credant in periculo dotum multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod uel uoce oporteat seruos dominis auxilium ferre, ostendit.Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late peos, qui cum ipso qui occisus dicitur fuerunt et qui suspicione caedis aut conoccideretur uel, cum una fuissent, profugerunt, supplicium sumendum est. quod si cum domino nemo fuit cum occideretur, cessant ista senatus consulta.Imputens non in e
Abbreviated transcription (Latin):
mul om̃ib nõ potuit extusand̾.
qr quib̾dã openitulit. Namisld̃
duꝵ ẽ dr̃c si cuta duob auxili¬
um ferrenõ possit: eleg̃ alt̾icẽ
auxilio. electione crum̃ contrax¬
isse. Nr̃⁊ si seruus mukeĩs mͥa
ei delr. ¶ Subueritur eis quico
tp̃x quo dñs dominane occisa ẽ
clausi ita f̾u̾unt sũdolomalo.
ut crumꝑe succũrendicã. aũcõ¬
p̃hendi eos quicedem fecerunt.
nõ potu̾unt. Nec int̾ẽ aquocla¬
usi contixiebunt᷑. sic tm̃ s nõtu¬
ta oꝑa. ĩ folu̾unt. se ita conelud̾
ne õpem ferre possĩt. Clausos
accipx d̾bemus ⁊ si sunt iuncti.
uincła. ⁊ auxilioeẽ nõ potuer̃.

Expanded text:
non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit alteri esse auxilio, electione crimen eum contraxisse.Quare et si seruus mulieris marei debere.Subuenitur eis, qui eo tempore quo dominus dominaue occisa est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debemus et si sunt uincti, uincula et auxilio e
Abbreviated transcription (Latin):
.domini appellaticẽ. nõ cõtinchr̃.
¶N ec quiusũfructũ solumbabu¬
it. ¶ Seruus pignoridatus. qͥ
attim ad debitoris necem/ ꝓ in¬
pominia habet᷑ atq siͥpignori c¬
datus nõ ess / Serui appellatiõe
ctiã hii contim̾ntur. qui sub con¬
ditioc̃ legatisut. Naminclio
tp̃e hr̃ois sunt. nec qd̃ conlitio
existens efficitut desinant essc
sr̃dis. fac̃. ne uideantur infĩme
statulibo̾ ¶S meo cui fideicõmissa
lib̾tas. puiͣr d̾etur. extat Rpt̃.
dimpii. ad uiitiũ sabinum.
.quo ostendr̃nõ est festinandũ.

Expanded text:
domini appellatione non continebitur, nec qui usum fructum solum habuit. Seruus pignori datus, quod attiperinde habetur atque si pignori datus non esset.Serui appellatione etiam hi continentur, qui sub condicione legati sunt: nam medio tempore heredis sunt, nec quod condicio existens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim statulibero.Sed in eo, cui fideicommissa libertas pure debetur, exstat rescriptum diui Pii ad Iuuentium Sabinum, quo ostenditur non esse festinandum
Abbreviated transcription (Latin):
putaiugulatum. strãgulatũ. p̃¬
cipitatu. uł saxo. uł fuste. ut ia¬
pide ꝑcussũ. uł alio aliquo telote¬
catum Qd̾ siquis putaueneno
ułet̾ qͦ alio quodomnecire. sole¬
at intemptus sit. ad hoc senatus
cõsultumuindictamortis eius
puniendi sut ẜuiqui auxilio
domino nõtulerunt. quoc potu¬
er̃ ei adu̾sus uim opẽ stire. ⁊ nõ

Expanded text:
rangulatum praecipitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum.Quod si quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum uindicta mortis eius puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens potuerunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
pena nõ ẽ capĩs. u̾untñ iudic¬
anti placuit qnͣge penã. nõob¬
est hoc patronĩfilio. Neq enii
imꝑitia aut sen̾itas iudicãtiᷤ
obeẽ. debi. patronifulio qui cri¬
m̃ leuius import̾au̾int. ¶Sed
sinõ accu̾sau̾it. s testimoniu
ĩ cap̃ lib̾ti dix̾it/ aut subiecit
accusatorẽ. puto cum eeͣ tab̾
patronifili̾ calumpuis. eum
capĩs ꝑuiri desiderau̾it. ñ de¬
bet repellilxc eclicte. Idẽ puto
si ab eopetitus retorsit. in eũ
crimina. Ignosçend̃ epim est
ei. si uoluit se ulciscipnccat¬
¶ Si prĩs mortẽ d̾feñdere. neceẽ
habu̾it. andicẽd̾ sit. hic qͦq
ei sucẽrend̃. ¶ Silib̾tum pat̾iũ
pꝑ hoc accusauit. medicumob
mortẽ patris. aut cubiculãm̃
aut ꝙ̃ alium qui grca patrem
fu̾at. ⁊ putosucturrend̾. si affe¬
ctiõe ⁊ ꝑiculo pat̾ne subẽ ditẽ
⁊te. neceẽ habuit accusatione
uł calumpniosã instituẽ̾. ¶A¬
ccusassecũ dicimus qui cͥmiã

Expanded text:
ena non est capitis, uerumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut seueritas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen leuius inportauit. Sed si non accusauerit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum a contra patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit, non debet repelli hoc edicto. idem puto et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscendum enim est ei, si uoluit se ulcisci prouocatus. Si patris mortem defendere necesse habuerit, an dicendu‹m› sit hic quoque ei succurrendum, si libertum paternum propter hoc accusauit, medicum forte patris aut cubicularium aut quem alium, qui circa patrem fuerat? et puto succurrendum, si affectione et periculo paternae substantiae ducente necesse habuit accusationem uel calumniosam instituere. Accusasse autem eum dicimus, qui crimina
Abbreviated transcription (Latin):
tuebr̃.p̃tor adu̾sus substitut᷑.
Estimo autẽ quoc̾ sub cõdcõe
hr̃s fili scͥbr. alias necciam eẽ
ex hrdaticẽm a substitutis. alia̾
cit. puto ⁊̃ õmissa ꝯditoẽ filiũ
locum substitutis fac̾e. Siu̾o
ꝯditio ñ fint inpotestate filu
ueluti sititiꝰ ꝯsul fẽs fu̾it. tũc
substitutus ñ admittit᷑ insifi¬
uiꝰ ab eo nominatĩ exhrdatus
fu̾it. Silib̾tus filiumemãci¬
patũ hroeminstitu̾it. ⁊ q̃fidei
cõmisit. ut tot.am hr̃ditatem
sempnio restitu̾et. Et fuius
cũ suspectam sibi hr̃ditatẽ di¬
c̾et. iussu p̃toris camadierit.⁊¬

Expanded text:
bstitutum. existimo autem, quotiens sub condicione heres filius scribitur, alias necessariam esse exheredationem a substitutis, alias cerit', puto etiam omissa condicione filium locum substitutis facere: si uero condicio non fuerit in potestate filii, ueluti 'si Titius consul factus fuerit', tunc substitutus non admittitur, nisi filius ab eo nominatim exheredatus fuerit. Si libertus filium emancipatum heredem instituerit eiusque fidei commiserit, ut totam hereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum suspectam sibi hereditatem diceret, iussu praetoris a
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. ad̃. Si ex patronis alicui
satisfactuũ ei̾t. itaut alii ã¬
plius sua portioẽ ex bonis lib̾¬
ti relinqͣtur. ei cui satiffactu
nõ eĩt. ita acciodab̃r. ut portõ
suppleat᷑. ex eo qd̾ extranco he̾¬
di.⁊ qd̃ patrono ma portonẽ.¬

Expanded text:
ictum. Si ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono
Abbreviated transcription (Latin):
nõ restituti. ¶ Dab legati petitõẽ
pacror. ¶Si ẜuopatroni declerit
to. ¶ Ei qui substitutus eĩt p̾a
sit substitut᷑. ⁊ patronus nino
testatore d̾cesẜit filium patroi

Expanded text:
non restituturi. Dabimus legati petitionem patrono, si seruo patroni dederit to. Ei, qui substitutus erit patsit substitutus et patronus uiuo testatore decesserit, filium pa
Abbreviated transcription (Latin):
se potit quis patronũ admitte
¶Patronus patroniq lib̾i. sedm
uoluptatẽmortui liberti hr̃dit. at̾
adierintꝰ. iegatumne aut fide¬
icõmissum pct̾e malu̾int. ad

Expanded text:
se, poterit quis patronum admittere. Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem mortui liberti hereditatem adierint legatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitute. S ⁊ siqs nõ totũ suu
s ꝓ pãte uł usũfructũ in eo suũ
dicat uł quod aliud op̾ habe̾
nõ pot̃ meo nisi serius sit. an
repellat᷑ qiuseruitute pecieĩt
qd est u̾ius. ¶ Si pecieit inser¬
uitute ⁊ obtinuit. mox cogni¬
tuu̾itate passus sit ĩlib̾tate
morati. ñ deb eiobeẽ. maxim̃
sihabuit iustã cãm errandi.
petisse in serintute nõ uidet᷑
qui añ litẽ ꝯtestatam destitiss

Expanded text:
seruitutem. Sed et si quis non totum suum, sed pro parte uel usum fructum in eo suum dicat uel quid aliud, quod habere non potest in eo, nisi seruus sit, an repellatur quasi in seruitutem petierit? quod est uerius. Si petierit in seruitutem et optinuerit, mox cognita ueritate passus sit in libertate morari, non debet ei obesse, maxime si habuit iustam causam errandi. Petisse in seruitutem non uidetur, qui ante litem contestatam destitit:
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃. ad. Etiãsius anuloru
consecutus sit. lib̾tus ap̾ncͥ¬
re. adusꝰ huius tab̾. uenit pa¬
tronus. ut iultis rescͥptis ꝯ¬
us. morit᷑ qnͣib̾tus. ¶ plane
si nacalibo hedditus sit.cessat

Expanded text:
. Etiamsi ius anulorum consecutus sit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patronus, ut multis rescriptis cus, moritur quasi libertus. Plane si natalibus redditus sit, cessat
Abbreviated transcription (Latin):
blice datarẽpetit.. iammaior
dicend̃ ẽ. hũc eẽ remouendũ
Maior enĩ fr̃s potuit siũtimc̃e
d̾ẜeͣ ꝗpolit rõne accusationũ.
s deinũ uidet᷑ accusasse. quita¬
supplitiũ habuitz. aut exiliiii.
qd̃ fit uiced̾portationis ubi
ciuitas amrtit ¶Sitam̃ q̃s li¬
u̾tũ eocrimine accusau̾it. cui

Expanded text:
blice data repetit iamiam maior, dicendum est hunc esse remouendum: maior enim factus potuit sine timore deserere abolitam accusationem. Is desupplicium habuit aut exilium, quod sit uice deportationis, ubi ciuitas amittitur. Si tamen quis libertum eo crimine accusauerit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
D. Si patron test̾. iure nilita¬
rifacto filmm siłntio ex ħedau̾¬
it. debi noce̾ ei exbrdatio. Uerũ.
est enim hunc cxħrdatlim ee
Siqͦs lib̾tum filio suo assigna.¬
uit. cumq exhrdau̾it. admit
sit. s ex alia cã exhrdatio ip̃inẽ

Expanded text:
. Si patronus testamento iure militari facto filium silentio exheredauerit, debebit nocere ei exheredatio: uerum est enim hunc exheredatum esse. Si quis libertum filio suo adsignat eumque exheredauerit, admittsit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ⁊ idẽ substitutus ẽ. Ergo
is quimstitutus sit. hĩs uł pͥ¬
mo graduuł seq̃nti. uł ał quo
gradulicet exhĩs sit. ex eodẽ
testõ nõ est submoũnd̾ auib̾ti
bonis. ¶Si putroni fuiꝰ emanci¬
patus nolu̾it a dire hr̃ditutẽ. ut
quim potestate ẽ retin̾e. nich.¬

Expanded text:
tus et idem substitutus est. ergo is, qui institutus sit heres uel primo gradu uel sequenti uel alio quo gradu, licet exheres sit eodem testamento, non est summouendus a liberti bonis. Si patroni filius emancipatus noluerit adire hereditatem uel qui in potestate est retinere, nih
Abbreviated transcription (Latin):
et cereos. indomesticũpisũ par
paratas contin̾i. Uasa quoq̃ pe¬
nuai̾a qncontineant᷑. nulla dy¬
bitatio est. aristo. autẽ scribit
dolianõ contin̾i⁊ ẽ uͥum scd̃m
illã distinctõẽ qm supͣ muno
fecimus. Nec frĩtinec legi¬
minũ thece. arcule. forte u põ¬
te. uł siqua aliasunt. que grei
penuarii. ut celle penuaĩe instͣ¬
ende gr̃a hab̾ent᷑. nõ continebt᷑
s ea solacontinebunt᷑. sine qb̃
penis hab̃i nõ recte pot̃.

Expanded text:
et cereos in domesticum usum paraparatas contineri.Uasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitatio est.Aristo autem scribit dolia non contineri, et est uerumillam distinctionem, quam supra in uino fecimus. nec frumenti nec leguminum thecae ar‹c›ulae forte uel sportae uel si qua alia sunt, quae horrei penuarii uel cellae penuariae instruendae gratia habentur, non continebuntur, sed ea sola continentur, sine quibus penus
Abbreviated transcription (Latin):
it̾ legata fu̾int. nõ omĩs penꝰ
legata c̃ ¶tẽ siqͥnisolutus fruc¬
tus suos mnd̾e penumlegau̾it.
cã habu̾it: legasse uidetur. sed
ea sola que inpemisibi separa¬
bat. q̃d si ꝓmistue uti solebat
tc̃ qͣntum ad annum usũ ei su e¬
ffic̾et. familieq eius cet̾orum¬
q quicirea eum sunt. legatoce¬
det. Qd̃ fere inquit sabmꝰ eue¬
nit inꝑsonis mereatoꝵ. aut qͦ¬
ciens cella est olei ⁊ uini que ue¬
nire solebant inherelitate rel
sit. utrum ꝙ ẽ intracontinentia¬

Expanded text:
nt legata fuerint, non omnis penus legata est.Item si quis solitus fructus suos uendere penum legauerit, causa habuit, legasse uidetur, sed ea sola, quae in penum sibi separabat. quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, qui circa eum sunt, legato cedet: quod fere, inquit Sabinus, euenit in personis mercat‹o›rum aut quotiens cella est olei et uini, quae uenire solebant, in hereditate relisit', utrum quae est intra continentia
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ⁊hi qui meu̾ manndi eã reci¬
pe se consuei̾unt. legati uident᷑.
at si q̃ coñsulto infuudo conge¬
sta contrectaue sunt. quo leg.¬
tum cumulet᷑. ea nõ uident᷑ ie¬
gata eẽ. ¶Qdamcianita legas¬
setꝰ. uullã meam. itant ip̃e pos

Expanded text:
ri et hi, qui in eum manendi causa recipere se consueuerunt, legati uidentur: at si qua consulto in fundo congesta contr‹a›ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata esse. Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse pos
Abbreviated transcription (Latin):
uillenstrunto. neq fructus re¬
positos. n equitum contini. su¬
ppellectilẽ aut̃ legnto cẽdẽ. ¶ Se¬
mimũo. arte fabrica pitum qui
uills nõ contini.

Expanded text:
uillae instrumento neque fructus repositos neque equitium contineri, suppellectile autem legato cedere: seruum uero arte fabrica peritum, qui uillae non contin
Abbreviated transcription (Latin):
post test̾m factum in fund̾̃ seie d
relictũ atestatore inducta fũdi
testator demõstrass que tẽ ibi
essẽt. cum legaret. tm̃nõ miny¬
endĩlegati. s augendicã man¬
cipiorũ queq fecit m̃ticẽm. ce

Expanded text:
stamentum factum in fundum Seiae relictum a testatore inducta, funditestator demonstrasset, quae tunc ibi essent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipior
Abbreviated transcription (Latin):
et putoã q̃litatẽ nũmoꝵ posse
postea adoipslam ⁊ si adiectañ fy¬
iss. utiqͣ plac̾et coniectiõẽ fi eiꝰ
qd reliꝗt. uł ex uicinis scͥpturiᷤ ⁊¬
regionis. ¶ ntestam̃tis ĩ quib
testes rogati adeẽ debẽt. ut testm̃
fiat Aalt̾i rei cã forte rogatos adte¬
stand̾. nõ eẽ ydoneos plac̃ Qd̾
sic accipiend ẽ. ut ł ad aliam rez
sit rogatiuł collecti. si tam̃. m̃¬
no testimoniũ c̃ciorent᷑. adtestm̃n¬
seesse adhibitos. posse eos test̾¬
s  r ẽ aut̃ io contextunullũ aliẽ¬

Expanded text:
m posse postea addi: nam etsi adiecta non fuisset, utique placeret coniectionem fieri eius quod reliquit uel ex uicinis scripturis uregionis.In testamentis, in quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati uel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testi est autem uno contextu nullum actu
Abbreviated transcription (Latin):
i. ẜuumiꝑndisse scͥpsit. Itaq pri¬
mos hẽdes ex eo testõnĩ futosiã¬
beo tam̃ hoc ium oe existimat. si
cõstaret uoluisse plures eum ꝗ
testam̃tũ feciss hedes ꝓnuntiaẽ
ergoneo ẜuumputo aluit sensi.¬

Expanded text:
 respondisse scripsit: itaque primos heredes ex eo testamento non futuros.Labeo tum hoc uerum esse existimat, si constaret uoluisse plures eum, qui testamentum fecisset, heredes pronuntiare: ego nec Seruium puto aliud sensi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ñ m̃otstp̃a Si gͥ tẽ cũ sigͣret̃
tules fiu̾nt. ut adhib̾i possint
nicħ̾ nocet. siqpio postea eis ꝙn¬
tig̾it. ¶ Si ab ip̃o testatore anupͣ¬
lum accepo ⁊ signa uõ testam̃tũ.
uali qĩ alieno signau̾im. ¶ Sisi¬
gnaturbata sut ab ip̃o testacce.
sinõ eẽt. ⁊ siut multi faciunt ascͥ ͤ ͣ¬

Expanded text:
signarent, tales fuerint, ut adhiberi possint, nihil nocet, si quid postea eis contigerit.Si ab ipso testatore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim.Si signa turbata sint ab ipso testatore, non esset: et si, ut multi faciunt, adsc
Abbreviated transcription (Latin):
s inc̾t̾i act̾io eit cum hr̃de. ut le¬
endi. declucendi. facultutẽ pr̃et.
aut ca serintus conͣsticuat᷑ sub
hrc cautione ut si decesẜit sga¬
tarius. uł capite diminutus: c.ħ.¬
ud er magͥna ca fu̾it restituatͣ.¬

Expanded text:
sed incerti actio erit cum herede, ut leendi ducendi facultatem praestet aut ea seruitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius uel capite deminutus ex magna causa fuerit, restituat
Abbreviated transcription (Latin):
ptincant quo adpueniar frͣ
tum ẽ / d̃functo maiore fr̃e hrd̾
Ac̃o ꝑcipiendi redortus fũtoꝵ
amuiũs aĩa p̃steturꝰ ⁊ alla que
praturus ess Isiuiu̾et seur ad
nͣdẽ eiꝰ tr̃asierint. A nũo / id

Expanded text:
rtineant, quoad perueniat frater tum est, defuncto maiore fratre ondicio percipiendi reditus fundorum, anniuersaria praestetur alia, quae praestaturus esset, si uiueret, Seius, ad heredem eius transierin
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius annis legatur. nõ unũ
s pluralegata sunts aliud est
in suitute aqu̾e ⁊ ie. iueenu
puatus heres. comiinit̾ utifrm
passus eit. Nrebat᷑ anutriq ex

Expanded text:
alternis annis legatur, non unum, sed plura legata sunt. aliud est in seruitute aquae et uiae: uiae enim mnatus heres communiter uti frui passus est: quaerebatur, an utrique ex
Abbreviated transcription (Latin):
ricce qnͣdo cede deleat. utrũ exqͦ
petit eas legaturus. an ex quo
additu mditas ẽti cui peant dic̾
quib eger seruus fu̾it. ⁊ pũto er
dic pet̾itionis eas ceclẽ. quare si
post petitas egereẽ seruus cepe¬
rit. legaairiõ pibũrit.
suffructus municipibꝰ legatus
erit. q̃ritur quousq in eoꝰ usuf¬
ructutuendi sunt. Namsiquis
eos poctuo tuetur. nulla utilit. i
eĩt nute ꝓpetatis semꝑ ab sceo¬
gente nsufructu unde centũ ao
Lobẜuandos esse ꝯstat. qui finiᷤ¬

Expanded text:
lictae quando cedere debeant, utrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et cui pereant dies, quibus aeger servus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse servus coeperit, legatario peribunt. s fructus municipibus legatus erit, quaeritur, quousque in eo usu fructu tuendi sint: nam si quis eos perpetuo tuetur, nulla utilitas erit nudae proprietatis semper absc‹e›dente usu fructu. unde centum annos obseruandos esse constat, qui fini
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ pupillus puen̾it. nõ o¬
portet diciint̾ pupi am
meũ senatus consultũ incid¬
isses discreta sunt enimiura
deuen̾unt. Aliud tutoris. alii
nisi aprincipe conẜuatasint.
peunt. a deo illẽ est accusato¬
ris d̾fensor.⁊ qua si patronus
idẽ ⁊ sabinus libris ad intel

Expanded text:
tatem pupillus pervenerit, non oportet dici in Turpillianum eum senatus consultum incidisse. discreta sunt enim iura, devenerint, aliud tutoris, aliudnisi a principe conservata sint, pereunt: adeo ille est accusator, is defensor et quasi patronus. idem et Sabinus libris ad Vitel
Abbreviated transcription (Latin):
liteminotã pcep̃ restituẽcogẽd
rendi. qd̾ bonefidei possõrfuis¬
se nõ uidetur. exemplo bonoꝵ
fiscomilica̾torum post motã
de tu fideicommisso strou̾si¬
am añ p̃ci a fructiuĩ pcepta cũ
usuris esse resticuenta rꝑndi.¬

Expanded text:
litem motam percepit, restituere cogendum respondi, quod bonae fidei possessor fuisse non videtur exemplo bonorum fisco vindicatorum. post motam de tacito fideicommisso controversiam ante pretia fructuum percepta cum usuris esse restituenda r
Abbreviated transcription (Latin):
ue tañ iꝑ eos quisins duatione pe¬
gre essent uł egritudine uł uai¬
itudine ita impedirent᷑. ut inius
ꝓduci nõ possunt tam̃ nec d̃fen

Expanded text:
ropter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
teb / Cum enĩ oparum cdiccio
nich aliut sit quã offitui p̃starõ:
absurdum ẽ cred̾e. ar die deberi
offitiũ qͣminquo is uell cup̃¬
demum debͥ⁊ si prĩ hrdis extit̾it.
hr̃de̾s tm̃ extitisse libos parenti
ita demũ ꝓdc̃e ad oparũ petittẽ¬
mancipato filio seruũ eiꝰ hr̃dẽ
instituerit ⁊ ꝑ eũ fuum hĩs ex

Expanded text:
ebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is vellet, cui prdemum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitmancipato filio seruum eius heredem instituerit et per eum seruum heres ex
Abbreviated transcription (Latin):
his quoq dieb ⁊ quib opas de¬
lit satis tempꝰ ad q̃stum faciẽ¬
torẽ. ipõ patrono denegatum.¬
quia unusqͦsq qd spopondit.
suo impendio darc deb. ꝙͣdixͤ
id qd̾ deb in rerumnã ẽ. ¶ Ex
ꝓuint᷑ lib̾tum rõamuenlre de¬
mã uenit. patrorio ꝑire. dum¬
mõ patronus tũqmͣur bon

Expanded text:
his quoque diebus, quibus operas edat, satis tempus ad quaestum facientorem ipsam patrono denegatuquia unusquisque, quod spopondit, suo impendio dare debet, quamdiu id quod debet in rerum natura est. Ex provincia libertum Romam venire demam venit, patrono perire, dummodo patronus tamquam vir bon
Abbreviated transcription (Latin):
alt᷑ h̾s solus extitĩt. utrumꝑ
und ratiolegis falc̃. habendas
sit. ac si statimabuntio hĩ sõ¬
lus hĩs institutus es. s adsin¬
gularum portionum seꝑatiz
daẽ ĩpectande sunt et placi
si elus pars legatis exausta si
qui hr̃s extitit aduuara leg¬
atarios ꝑͥ deficientem parte.
qnͣiand est legatis honerata.
quia ⁊ legataque apud he̾dem
remam̃nt. effĩciunt. ut cet̾is le¬
gatꝗnis aut nicħ̾ aut inipꝰ
detrahat᷑ Siu̾o defe̾cta pursfr¬

Expanded text:
alter heres solus exstiterit, utrum perinde ratio legis Falcidiae habenda sit, ac si statim ab initio is solus heres institutus esset, an singularum portionum separatim causae spectandae sunt? et placet, si eius pars legatis exhausta sit, qui heres exstiterit, adiuuari legatarios per deficientem partem, quia ea non est legatis onerata, quia et legata quae apud heredem remanent efficiunt, ut ceteris legatariis aut nihil aut minus detrahat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt agnati ꝓxim̃s tutclã nan¬
ciscit᷑. Et si cotẽ graduplures sĩt¬
om̃s tutelam nanciscuntiu:
sit inpub̃i agnatitutor. nõ õbͣ¬
cit᷑ Ideo patruus sororẽ cõsan¬
guncã hñtis frĩs filłi legitiinu᷑
ei̾t tutor nec amita putͦo magͦ¬

Expanded text:
sunt adgnati, proximus tutelam nanciscitur et, si eodem gradu plures sints tutelam nanciscuntur. sit impuberis adgnati tutor, non obicitur, ideoque patruus sororem consanguineam habentis fratris filii legitimus erit tutor, nec amita patruo mag
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ tuerent᷑ bonaue dilapidurẽt᷑
sintdumalibiẽ hereclitas alibito¬
tela ͥnt putasisit ꝯsangninea py¬
pulo. Namhereditas ꝗdẽ adagn¬
atamptim. tutela antẽ ad agñ¬
tum ͥtẽ in lib̾tinũs si sit patn̾a
et patronifilius Nantutelã pa¬
troni fuiꝰ. hẽditatẽ patrona oꝑt¬
filia ⁊ nepos. ¶Si apudhostes
sit fr̃ inferioris gradus. agnato
cutela nõ defertur/nã ⁊ sipatronꝰ
apud hostes sit^ patroni fiuotute¬
Intd autẽ ĩ sinc h̃ditate tutelad̾¬
utputa meo quilatit᷑auit cums¬
Nã gn̾ałr duius pius rescͥpsit ⁊¬
iithobassqius ptronicumnõ¬

Expanded text:
tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optfilia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tuteInterdum autem etiam sine hereditate tutela deut puta in eo qui latitauit, cum snam generaliter diuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius patroni eum no
Abbreviated transcription (Latin):
ccipesinõ fuit ignarus scil eoꝵꝵ
que ip̃e p̃tor de tutore ꝯꝑta habet.
Quid deniq si postea de eo quem
pt᷑ test am̃tocedicillisue nõ uire
ded̾. scͥpsit tutorẽ eẽ nolle. nẽpe
nõ seqt᷑ pͥm̃ uoluntatẽ p̃cor. a
qua put̾ discessit.
orẽ d̾dit fideicõmisso ei relicto
q̃situm ẽ. an ad ministrare cura¬
tor ꝯpelli delrat./  qͣd̾ curatorẽ
ess. temĩ cum ex fideicõmisso si ñ

Expanded text:
si non fuit ignarus scilicet eorum, quae ipsa praetor de tutore comperta habet. quid denique si postea de eo, quem pater testamento codicillisue non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam uoluntatem praetor, a qua pater discessitorem dedit fideicommisso ei relicto: quaesitum est, an administrare curator compelli debeat. respondit curatorem esset, teneri eum ex fid
Abbreviated transcription (Latin):
et ing̃ut si om̃s satis nõ dedit
uł sifinita ẽ safisdatio ñ nuĩqͣm
enĩ satisdatio ib eis nõ pet̾it᷑. aut.
satis d̾sinit esse cautumsaut. ina¬
gr̃itus municipales. abhis quoᷤ
ded̾int./ aut nõ potũcͥat aut no¬
liuint satis cxig̃e uosse dicienã
cessat satistũtio ⁊ puto inpitiõi
nõ oporte̾ admitti puocatioẽ nisi
ex magnacã nẽquius spem sũcc¬
essionis deminuat Nam sipat̾no¬
tutela nõ fu̾it commissa. pot̾it
¶Silegitimus tutor crpite mimr¬
tus sit. dicend̃ ẽ desine eunitut̾
orẽ cẽ locum esse ilitio tutele.¬

Expanded text:
 ut, si omnes satis non dederint vel si finita est satisdatio nonnumquam enim satisdatio ab eis non petitur, aut satis desinit esse cautum, aut magistratus municipales ab his quos dederint aut non potuerunt aut noluerunt satis exigere, posse dici etiam cessat satisdatio? et puto in patronis non oportere admitti provocationem nisi ex magna causa, ne quis spem successionis deminuat: nam situtela non fuerit commissa, poteritSi legitimus tutor capite minutus sit, dicendum est desinere eum esse tutorem et locum esse iudicio tutel
Abbreviated transcription (Latin):
qui subũtere fideicõmissã lib̾tai¬
tẽ uelint./ comõ puniat᷑ neius:
assignatus sit tutela qdẽ apud
fre remaneb̃ ut marcellꝰ notat
legitima qut̃ hr̃ditus ad sorore¬

Expanded text:
qui subvertere fideicommissam libertatem velint, eo modo puniatur, ne ius adsignatus libertus sit: tutela quidem apud fratres remanebit, ut Marcellus notat, legitima autem hereditas ad sorore
Abbreviated transcription (Latin):
abier̃ tutela ut ⁊ alii in secume¬
orũ dent᷑ nõ ut successio admuit¬
fat᷑ Nõ tantũ aut̃ morte n̾ũ etiã¬
capis diminutioẽ successio deb
inlegitima tutela admitti. qr̃e.
si ꝑximior capite climinutus si¬

Expanded text:
abierunt tutela, ut alii in locum eabierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successio admittatur. Non tantum autem morte, uerum etiais deminutione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus e
Abbreviated transcription (Latin):
plane si forte exrubriano scnãtus
consuito ꝑuenit adlib̾tatemnõ
habeb̾ tutorẽeum quirogatus est.
seo horcinus lib̾tus effẽcius. ad
numuitant. om̃s tutores surit.
S simułr sit int̾ manumissore
dicend̾ est solos m̃asculos fore.¬
tutores s ⁊ si iliquis ex patroniꝰ
decesẜit tutela penes cet̾os pat̾no
ẽlqͣmius ile filium relinq̃ret..
d̾ si ab hostib fũit captus: intĩã
putroni decesserunt: tuno tutela
id libõs corumincip̃ ꝑtin̾e ꝓiñ¬
si alit᷑ ex patronis filium. alt̾ ne¬
potẽ reliqrit utrũ ad solũ filiũ
ann̾o ad nepotẽ tutela ꝑtinea .
qr ⁊ nepos in famina patͥs sui ꝓ¬
uimus ẽ. hoc apparebit ex legiti¬
iis hereditatib legitima autẽ
hẽditas. ad solum ful̾ium ꝑtinet.
g̾ et tutela ad solũfiliumscend̃
post fuim tc̃. ad nepotẽ Quẽi p
sipatronialius sit irmotus uel
excusatus annepoti tutela d̾fea̾¬
tͥur ⁊ marcelꝰ mea sentẽcia estũ
succedi nõ posse scribat Pdcͥco ẽ

Expanded text:
natus consulto peruenerit ad libertatem, non habebit tutorem eum qui rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad numittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendtutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamvis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim d si omnes patroni decesserint, tunc tutela ad liberos eorum incipit pertinsi alter ex patronis filium, alter nepotem reliquerit, utrum ad solum filium an vero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim
Abbreviated transcription (Latin):
bł agnatis delate sut
ꝯsangumieis st̃ patronis ut est
is qui ad legnima hc̃ditatẽ adm¬
ittipossunt hoc simma ꝓuidc̃tia
ut quisparẽt hanc suctessionẽ¬

Expanded text:
 adgnatis delatae sunt et consanguineis, item patronis, id est his qui ad legitimam hereditatem admitti possint: hoc summa providentia, ut qui sperarent hanc successione
Abbreviated transcription (Latin):
chil p̃t̾ rudemmatlã demõstrat᷑
uidi posse E mus hec ratio tͣdit᷑.
arpe eqͦ que tar nature sint: u̾ se¬
pius in sua religipossĩt ñtia ea
ma ᷑ põtentła euicta . numꝙͣ ire
ci effugiant. ¶Coctuqdxprio
nomme s appellat᷑. qn usicolo¬
porrocoracinum. anisguiũ. aũ
melinũ suo nomĩs qͣm cotum.¬

Expanded text:
 rudem materiam demonstratum videri posset. cuius haec ratio traditur, quippe ea, quae talis naturae sint, ut saepius in sua redigi possint initia, ea materiae potentia victa numquam vires eius effugiant. Coccum quod proprio nomine appellatur quin versicoloporro coracinum aut hysginum aut melinum suo nomine quam coccum
Abbreviated transcription (Latin):
ciend̾ anlut̾is ⁊ rãt̾ionih appel¬
latione seianorũ gabaniana qͦ:
fusi. relitus titulo seranorũ ac¬
cepto legnti essent ¶Balñça le¬
gate domus cẽ pornõe. ꝯstabaat
q̃d̾ si eas publice p̃buit. ita de¬
mum domus cẽ portionẽ balñ a.
si ꝑ domum qq intrusetꝰ Adic̃¬
tur. ⁊ musu patrisfamilie uł ur¬
ons. nõ numqͣm fu̾unt bameo
m̾itormndomus rationib acc¬
cpto ferebant᷑. ⁊ uno p̃cĩo cõpati¬

Expanded text:
ciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoqfusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirentur et in usu patris familiae uel uxoris nonnumquam fuerunt et oriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio compa
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ que mea erit siuẽ dubro ꝓꝯ
ditione accipiendũ puto ss et si¬
stichum quimeus erit. puto
ꝓconitione accipiend̾ nec ĩtẽ¬
esse urrumita quinĩs eĩt. anita
u esse. ¶Labeo tantum scrib̾ etiã in
futumtp̃s collatũ. hc̃ fcc̃m quis

Expanded text:
stem, quae mea erit' sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et 'Stichum qui meus erit' puto pro condicione accipiendum nec interesse, utrum ita 'qui meus erit' an ita m esse. Labeo tamen scribit etiam in futurum tempus collatum hunc s
Abbreviated transcription (Latin):
possidet aditũ. que meũ ꝑ dom̃
hubuit. ⁊ elium ortus aditamẽ¬
tũfuit. domus legato ꝯtm̾eh̃.
AAppelloẽ domus insulã q̃q in¬
uno p̃cio cum domo fuiss ꝯpata
et utriq pensiones sumilr ac¬
cepto latas rationibꝰ ostent̾et᷑.
et negidia filise mec h̃cẽs ert̃
tc̃ meia emedio sumito. rcipi¬
to sibiq habeto fundos meos
ulum ⁊ uiũ cum caͣsulis ⁊ custo¬
his omĩb agris qui ad cõuĩc¬

Expanded text:
possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque inuno pretio cum domu fuisset comparata et utriusque pensiones similiter accepto latas rationibus ostenderetuet Negidia filiae meae heredes erunt, tunc Maeuia e medio sumito praec‹i›pito sibique habeto fundos meos illum et illum cum casulis et custohis omnibus agris, qui ad coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
ta uestẽ que exea facta̾sit rattͣ¬
ius ãmanmie ex ea factumñ
m̃dicet᷑. ¶ Laue autẽ legat.a
bet. ¶ Massa aut̃ legata ciphi
ex ea fcĩ exigi põssunt.

Expanded text:
ta uestem, quae ex ea facta sit, deberis armariumue ex ea factum indicetur. Naue autem legata betur. Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Seruos ex hustem fundis. cuttiꝰ
alus. dnninuisse filii legatura
dẽ argento ⁊ suppellectili que a¬
libi ess eiicuius nocio est esti¬
mat̾umut. id optineat qd̾ cesta¬
tori ꝑlacuisse alegatuo appba¬

Expanded text:
seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat, tori placuisse a legatario adp
Abbreviated transcription (Latin):
fucrunt legata existimantuꝵ¬
lego nummos ibi repositos. u̾
ciuilib faccitassent. eos legato
continitandisse se rusticos sene
ita picentes. pecuniã sine peculoe
fragile ẽẽ peculium appellantes
qd̾ p̃sidu cã reponẽntur. ¶Area
legata sunedifieata medio tp̃e¬

Expanded text:
fuerunt, legata existimantulego' nummos ibi repositos, ut ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, peculium appellantes, quod praesidii causa seponeretur. Area legata s
Abbreviated transcription (Latin):
bis ub̾.uti ame possessa suntyi e
q̃cumq ibi crunt cummoriã. ꝙ
Q situm ẽ dẽ maricipus. que ĩ
his p̃diis morata fu̾ant. uł o¬
pis rusticicã. uł alt̾ius offitii.
cetisq reb. que ibi fu̾mt. ĩ di¬
nesie alumpne mee ad sc̾bati.

Expanded text:
uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt cum moriar': quaesitum est de mancipiis, quae in his praediis morata fuerunt uel operis rustici causa uel alterius officii, ceterisque rebus, quae ibi fuerunt in dinesiae alumnae meae adscribatis
Abbreviated transcription (Latin):
stituas fructus quos hr̃s nĩim
pcep̃. Itẽq que fructumiñte
restituendis testaticem regass
deicõmlssũ relinq̃bat substitir¬
tioe int̾ eõs fcã exp̃ssit. ut post
mortemextremi ad postos eoꝵ
ptin̾et. Q rocumnemo alius sit
insilib̾tus erꝰ qui extremo moꝵ¬
tuus ẽ. anis ad fideicõmissũm

Expanded text:
stituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice restituendis testatricem rogasse deicommissum relinquebat, substitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qui extremo mortuus est, an is ad fideicommissum