comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea signa portari: ne aut usum ꝑderet belli: aut ua¬
cans aspectum amitteret gladiorum.
sta est contus cum ferro. cuiꝰ diminutiuũ facit
astilia. Nomen autem asta ab astu sumpsit.
undẽ et astutia. Contum ferrum non habet sed tan¬
acuto cuspide ctintos. Contum autem quasi conitũ:
est enim conum acuta rotunditas. Trudes amittes
sunt cum lunato ferro quȩ greci amplustria dicunt.
Atrudibus autem uerum. quod trudunt et de
dicta quasi uenatui habilia. uł quia uenientem
excipiunt.: quasi excipi abilia. excipiunt enim
apros expectantq leones. intrant ursos. sit tantum
In medio. dicta autem lancea quod equa lance idẽ.
equali amento ponderata uibratur. Amentum
uinculum ẽ: iaculorum astilium: quod mediis ha-¬
stis aptatur. et inde amentum quod media asta re-¬
ligatur ut iaculetur. Claua ẽ qualis fuit hercłis
dicta quod sit clauis ferreis inuicẽ religata. et ẽ
cubito semis. facta in longitudine. Hec et cateia quã

Expanded text:
Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vaEa signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. De hastis . Hasta est contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastilia. Nomen autem hasta ab astu sumpsit; unde et astutia. Contum ferrum non habet, sed tanacuto cuspide contos. Contum autem quasi conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato ferro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus autem verum† quod trudunt et detdicta quasi venatui abilia, vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabula. Excipiunt enim apros expectantque leones, intrant ursos, sit tantum in medio: dicta autem lancea quod aequa lance, id est aequali amento, ponderata vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium qui mediis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
um gladius est a media spate longitudine appella¬
tum ñ ut inprudens uulgus dicit. sine spacio dum
sagita uelocior sit. Pugio a pungendo et transfigen¬
do uocatus: est enim gladius paruus et bis acutus la-¬
teri adherens. Idem et clunabulum dictum quod relige¬
tur ad clunen. Celidoniatus gladius. ferrum ẽ latũ.
cuiꝰ duplex mucro ac bifurcus in modum caudȩ hi-¬
rundineȩ formatur: unde et celidomatus dicitur. Sica
a secandodicta: ẽ enim gladius breuis. quo maxime
utuntur: qui apud italos latrocinia exhercent.
Aquo et sicarii dicti. Tranquillus autem dicit. dũ¬
cui usdam gladiatoris in ludum emissũ gladium
curuatum fuisset ex acie recta: procucurrit unꝰ
ad id corrigendum : tũq apugnante responsum. ẽ.
sica pugnabo. inde sicȩ nomen datum. Secures
signa sunt quȩ ante consules ferebantur. quas is pani ab
usu francorum ꝑ diriuationem franciscas uocantes. ⁊¬

Expanded text:
um gladium est a media spatae longitudine appellaum gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; a quo et sicarii dicti. Tranquillus cuiusdam gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ladius generalit̾ dicitur ensis in p̾relio: sed
ensis ferrum tantum. gladius uͦtotus. Propͥe
autem appellatus gladius. quod gulam diuidit:
idest ceruicem secat. Ad hoc enim pͥmũ ẽ factus.⁊
nam cetera menbra securibus magis ceduntur: col¬
lum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumi¬
ne dicta. Capulus uocatus uł quia caput ẽ gladii.
uł quia ibi capitur ut teneatur: nam alias acies ferri
non sinit. Mucro non tantum gladii ẽ. sed cuius lib&
teli acumen. dictus a longitu dine : nam macroii greci
longũ uocant. Hinc et macͥera: machera autẽ est᷑ gla¬
dius longus ex una parte acutus. Framea uero gladiꝰ
ex utraq parte acutus quam uulgo spatam uocant.
ipsa ẽ et rumphea. Framea autem dicta quia ferrea
est. nam sicut ferramentum. sic framea dicitur
ac ꝓinde omnis gladius framea. Spata a passione di
et pat̾ior et patitur dicius. Alii spatam latine au¬
tumant dictam. eo quod spaciosa sit idest lata et
ampla. uude et spatulam in pecoribus. Semi spati-¬

Expanded text:
ladius generaliter dicitur ensis in proelio; sed ensis ferrum tantum, gladius vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est cervicem secat. Ad hoc enim primum est factus; nam cetera melum gladio tantum: acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longitudine: nam Macron Graeci longum vocant: hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus, ex una parte acutus. Framea vero gladius est ex utraque parte acutus, quam vulgus spatham vocat: ipsa est romphaea. Framea autem dicta, quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Spatha a passione diet patior et patitur dicimus. Alii spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispati
Abbreviated transcription (Latin):
brachia sunt appellatȩ. eo quod ex eis in modum
alarum motus brachiorum inchoet. quas quidam
a scellas uocant quod er eis brachia celluntur. id est
mouentur: unde et oscillaᷤ dictaᷤᷤ ab eo quod scillan¬
tur hoc ẽ moueantur ora. nam scillere est moue¬
re. Has quidam sub hutos uocant. ꝓpter quod
in plerisq hominibus hircorum fetorem reddant.
Manus dicta quod sit totius corporis munus.
ipsa enim cibum ori ministrat. ipsa oꝑatur om̃ia
atq dispensat. Per eam accipimus et damus. Ab¬
usiue autem manus etiam ars ut artifex: unde
et manus precium dicimus. Dextra uocatur a dando:
ipsa enim pignus pacis datur. ipsa fidei testis atq sa-¬¬
lutis adhibetur. et hoc ẽ illud apud tullium fidem
publicam iussusenatus dedi. idest dextram. Unde

Expanded text:
brachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum brachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas quidam ascillas vocant, quod ex his brachia celluntur, id est moventur; unde et oscilla dicta ab eo quod his cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est movere. Has quidam subhircos vocant, propter quod in plerisque hominibus hircorum foetorem reddant. Manus dicta, quod sit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat; ipsa operatur omnia atque dispensat; per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur; ipsa fidei testis atque salutis adhibetur; et hoc est illud apud Tullium Cat. 3, 8: 'Fidem publicam iussu senatus dedi,' id est dextram. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ceruix. Ceruix autem uocata quod ꝑ eam partem
cerebrum ad medullam spinȩ dirigitur: quasi cere¬
bri uia. Ueteres autem plurali tantum numero
ceruices dicebant. prius ortensius ceruicem sin-¬
gulariter dixit. Ceruix autem numero singłari
menbrum ipsũd significat. nam pluralit̾ contu¬
matiam sepe demonstrat. Cicero in uerrinis. pre-¬
torem tu accuses. frange ceruices. Humeri dicti. qͣsi
armi ad distinctionem hominis a pecudibus mutis.
dr̃upedum armi sunt. Ola summi humeri pars poste.¬
rior. Brachia a fortitudine nominata: bari en im grece
graue et forte significatur. in brachiis.n. tori lacertoꝵ
sunt. et in signe musculoꝵ robur existit In his st̃
tori idest musculi. et dic̾ti tori quod illie uiscera
torta uideantur. Cubitum dictum: quod ad cibos
sumendos in ipso cubamus. Ulna scdm quosdam utriꝰq
manus extensio ẽ: scđ̾m alios cubitus. quod magis
uerum ẽ. quia grece olenos cubitus dicitur. Alȩ sub-¬

Expanded text:
cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis 6, 110: 'Praetorem tu accuses? frange cervices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, e armi quadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum est, quia Graece ὤλενος cubitus dicitur. Alae sub
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s fertur: seu quod artis et angustis meatibus sp̃mui¬
talem retineant. unde uocis sonos emittunt: Qui
soni uno modo sonarent: nisi linguę motus distanti¬
as uocis efficeret. Toles gallica lingua dicuntur.
quas uulgo ꝑdiminutionem tussillas ł toxellas¬
uocant: quȩ in faucibus turgescere solent. Alentũ
dictum quod inde mandibule oriantur. ut quod ibi
iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit :
cuius meatus ad os et nares ꝑtendit: habens uiam
qua uox ad linguam transmittitur. ut possit uerba
collidere. unde et garrire dicimus. Rumen ꝓximũ
gurgulioni quo cibus et potio deuoratur. Hinc bestie
que cibum reuocant ac remandunt: ruminare di¬
cuntur. Sublinguium oꝑculum gurgulionis: quasi
parua lingua quȩ foramen lingne recludit aperit ue.
Collum dictum quodsit rigidum et erectum ut co-¬
lumna. bauilans caput et sustentans quasi capi¬
tolium. cuius anterior pars gula uocatur: posterior

Expanded text:
spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vispiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum duo in dextera maxilla et duo in sinist᷑
sunt : et dicti canini quia ad similitudinẽ canino¬
rum existunt : et canes ex ipsis ossa frangunt.
sicut et homo. ut quod ñ possunt priores precide.¬
re : illis tradunt ut confringant: hos uulgus ꝓ
longitudine et rotunditate colomellos uocant.
Ultimi sunt molares. qui concisa a prioribus
atq confracta subigunt et molunt atq in mas.¬
sant. unde et molares uocati sunt. Dentium
autem numerum discernit qualitas sexus: nã
in uiris plures in feminis pauciores existunt. Hin¬
giuȩ a gignendis dentibus nominate. fac̾tȩ st̃
autem etiam ad decorem dentium. ne nudi horro¬
ri potius quam ornamento existerent. Palatum
a polo ꝑ diriuationem. Sed et grecisimiliter pala.
uitate cęli similitudinem habeat. Faucesa fun-¬
dendis nocibus nominate. ut quod ꝑ eas famur uoces.¬
Arteriȩ uocate. siue quod ꝑ eas apulmone aer. hoc est

Expanded text:
quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocatautem numerum discernit qualitas sexus, nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae sunt, factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatuvitate coeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
quam ceꝑit. Marium recta pars ꝓpter quod equa¬
liter sit in longitudine et rotunditate porrecta
columna uocatur. extremitas eiuspurula. a formu¬
la pomipyri. Quȩ uero dextra leuaq sunt: pin¬
nulȩ ab alarum similitudine. Medium autem
int̃finium. Os dictum: quod ꝑ ipsum quasi ꝑ ostiũ
et cibos intus mittimus. et sputum foris ꝓicimus :¬
uł quia inde ingrediuntur cibi inde egrediunt᷑
sermones. Labia a lambendo nominata. Quod au¬
tem suꝑius ẽ labium dicimus: quod inferius eo
quod grossius sit labrum. Alii uiroꝵ labra: mu¬
lierũ labia dicunt. Linguȩ.alin gendocibos.
putat uarro nomen impositum. Alii quod ꝑ arci¬
culatos sonos uerba ligat. Sicut enim plectrum cor¬
dis.ita lingua inliditur dentibus. et uocalem efficit
sonum. Dentes greci odontes uocant: et inde in
latinim trahere nomen uidentur. Horum primi
precisores dicuntur : quia omne quod accipitur
ipsi prius incidunt. sequentes omini uocantur.

Expanded text:
quam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod sint supra maxillas. Maxillȩ ꝑ diminu¬
tionem a malis: sicut paxillus a palo. taxillus
a talo. Mandibulȩ sunt maxillarum partes :¬
ex qua et nomen factum. Barbam ueteres uoca¬
uerunt quod urorum sit : ñ mulierum. Auriũ
nomen inde dictum a uocibus hauriendis. Unde
et uuirgilius. Uocemq hisauribus bausi. aut qͥa
uocem ipsam greci audenliden uocant ab auditu.
ꝑ inmutationem enim litterȩ. aures quasi audes non¬
cupate sunt. Uox enim reꝑcussa ꝑanfractus ea¬
rum sonum facit: quo sensum excipiant audiendi
Pinnula summa pars auris ab acumine dicta.
pinuum eium antiqui acutum dicebant. Unde et
bipennis et pina. Nares ideirxo nominantur. qͥa
ꝑ eas uł odor uł sp̃s manare ñ desinunt. siue quia
nos odore admonent. ut odoremꝰ aliquid ac sciamꝰ.¬
Unde e contra inscii ac rudes ignari dicuntur: Olfe¬
cisse enim scisse ueteres dicebant. Terentius. Ae ñ
notis ex mensibus prius olfecissent: quam ille quis¬

Expanded text:
quod sint supra maxillas. Maxillae per diminuquod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem dicuntur a malis, sicut paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes quibus et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Auribus nomen inditum est a vocibus hauriendis: Unde et Virgilius: Vocemque his auribus hausi: aut quia Graeci vocem ipsam ανδήν auden vocant ab auditu. Per immutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus aurium sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnon enim antiqui acutum dicebabipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per eas, vel odor, vel spiritus nare non desinit; sive quia nos odore admonent, ut norimUnde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terentius Adelph. 397: Ac non totis sex mensibus prius olfecissent, quam ille quid
Abbreviated transcription (Latin):
ne inruentes facile iniurias excipiant. et ex eo
noceantur ut pulueris uł cuiusquam crassioris
materiȩ arceant contactum. aut ipsum quoq ae¬
rem concidendo mitificent. quo tenuem atq sere¬
num faciant uisum. Lacrimas quidam a lace¬
ratione mentis putant dictas. Alii existimañ
idõ quod greci darsiriam uocant. Cilia sunt teg¬
mina quibus cooꝑiuntur oculi: et dicta cilia qͣd
celent oculos. tegantq tuta custodia. Sꝑcilia
dicta: quia suꝑposita sunt ciliis quȩ idciro pi¬
lis uestita sunt: ut oculis munimenta p̃ten¬
dant. et sudorem a capite defluentem depellant.
Intercilium uero est medium illud inter suꝑci¬
lia: quod sine pilis est. Genȩ sunt inferiore socu¬
lorum partes: unde barbȩ inchoant. Nam gre¬
ce genos barbe : hinc et genȩ quod inde incipiañ
gigni barbȩ. Malȩ sunt eminentes sub oculis
partes ad protectionem eorum subpositȩ. Uocatȩ
autem malȩ : siue quod infra oculos ꝓminent

Expanded text:
ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectioautem malae sive, quod infra oculos in rotun
Abbreviated transcription (Latin):
nes nobis uidentur: ꝓpterea pupillȩ appellant᷑.
Nam paruuli: pupilli dicuntur. Hanc pleriq pu¬
pulam uocant. Uocatur autem pupilla: quod
sit pura atq inpolluta. ut sunt puellȩ. Phificidi¬
cunt easdempupillas quas uidemus in oculis mori¬
turos ante tridium ñ habere : quibus non uisis
certa est desperatio. Circulus uero quo a pupilla
albȩ partes oculi separantur discreta nigritudine.
Corona dicitur. quod rotunditate sui ornet ambi¬
tum pupillȩ. Palpebrȩ sunt sinus oculoruma pal¬
pitatione dictȩ quia semꝑ mouent᷑. Concurrunt
enim inuicem ut assiduo motu reficiant obtutũ.
Munitȩ sunt autem uallo capillorum: ut et
aꝑtis oculis siquid inciderit repellatur. et somno
coniuentibus tamquam inuoluti quiescant latente ᷤᷤ
Insummitate autem palpebrarum locis quibꝰ
se utraq clausa contingunt. extant ad notati
ordine seruato capilli: tutelam oculis ministrantes.

Expanded text:
nes nobis videntur, propterea pupillae appellantur. nes nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes,
Abbreviated transcription (Latin):
enim in uarios motus mutatur: unde et differunt
sibi utraq. Fam facies simplicit̃ accipitur de u.¬
nius cuiusq naturali aspectu : uultus autẽ animo¬
rum qualitatem significat. frons ab oculorum
foraminibus nominata ẽ. Hec inago quendam
animimentis motum specie sua exprimit: dum
uel leta uł tristis est. Oculi uocati. siue quia eos
cilioꝵ tegmina occultant : ne qua incidentis in iuriȩ
offensione ledantur. siue quia ocultum lum̃ habende
idest secretum : uł intus positum. Hiinter
omnes sensus uiciniores anime existunt. In oci¬
lis enim omne mentis inditium est: unde et animi
ꝑturbatio uł hilaritas. in oculis apparet. Oculi
autem idem et lumina: et dicta lumina quod ex
eis lumen manat: uł quodex initio sui clausam te¬
neant lucem: Aut extrinsecus acceptam ui sui pre¬
ponendo refundant. Pupilla est medius punctus
oculi in quo uis ẽ uitdendi : ubi quia paruȩ unagi¬

Expanded text:
enim in varios motus mutatur, unde et differunt enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitatem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagi
Abbreviated transcription (Latin):
capitis pilli : factiut et decorem prestent et cere¬
brum aduersus frigus muniant. atq a sole de¬
fendant. Pilos autem dictos a pelle qua prodeunt.
sicut et pilum dicitur apila ubi pignentum con-¬
tunditur. Cesaries autem acedendo uocata. ⁊dõq tan¬
tum uroꝵ est. Hirum enim tonsũ e̾e̾ decet. milierẽ
non decet. Comȩ sunt ꝓprie ñ cesi capilli. et est grecꝰ
quod etiam idem greci mallonem uocant. Crines ꝓpne
mulierum st̃. Dicti autem crines : eo quod uittis¬
discernantur. Unde et discriminalia dicuntur :
a quibus diuisȩ religantur. T. ipora sunt quę̧
caluarie dextra leuaq subiacent: quȩ idõ sic noncu-¬
pantur quia mouentur. ipsaq mobilitate quasi tẽ.¬
pora quibusdam interuallis mutant᷑. Facies dicta
ab essigie: ibi est enim tota figura hominis. et unius¬
cuiꝰq ꝑsonȩ cognitio. Uultus uero dictus: eo quod ꝑ
eum animi uoluntasostenditur. Scd̾m uoluntatem

Expanded text:
capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerecapitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pellsicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. 29. Caesaries, a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. 6 30 Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus m iidem Graeci μαλλὸν vocant. 31. Crines, proprie mulierum sunt. Dicti autem crines, eo quod discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ham tactu probamus quicquid ceteris sensibus
iudicare non possumus: Quo autem genera tactꝰ
esse. Nam aut extrinsecus uenit quod feriat: aut
intꝰ in ipso corpore orit᷑ ut sentatꝰl In icuiq autẽ sensui:
ꝓpriam naturam datam. Nam quod uidendum ẽ
oculis capitur : quod audiendum ẽ auribus. Mollia
et dura: tactu estimantur. Sapor gustu. odor nari¬
bus ducitur. Prima pars corporis caput : datumq
illi hoc nomen. eo quod sensus omnes et nerui in de
in itium capiant. atq ex eo omnis uigendi causa ori¬
atur. Ibi enim om̃s sensus apparent : unde ipsius
animȩ quȩ consulit corpori quodam modo ꝑsonam
gerit. Uertex est ea pars qua capilli capitis colli¬
guntur: et in qua cesaries uertitur. unde et non.¬
cupatur caluaria. ab ossibus caluis dicta. ꝑ defecti¬
onem. et neutraliter ꝓnuntiatur. Obcipicium
capitis pars posterior: quasi contra capitium. uł
quod sit capitis retrorsum. Capilli uocati quasi

Expanded text:
Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut prȩ oculis quȩ presto sunt. oculis. Ui sus
est: qui a philosophis umor uitreus appellatur.
Ui sum autem fieri qidam adseuerant. aut ext̃¬
na et et herea luce. autint̾no spu lucido ꝑtenues
uias acerebro ueniente itq penetratis tunicis in
aerem exeuntes et tuncõmixtione similismate¬
riȩ uisum dante. Uiss dictus quod uiuatior sit
ceteris sensibus ac prestatior. siue quod uel ocius
ampliusq uigeat. quatum memoria inter oete¬
ra mentis officia. Uicini est enim cerebro. unde
omnia manant. ex quat ut ea quȩ ad alios per¬
tinent sensus uide dicans. ueluti cum dicimus.
uide quomodo sonat. und quomodo saꝑit sic et
cetera. Auditus appellais: quod uoces hauriat:
hoc est aere uerberato susciat sonos. Odoratus
quasi odor aeris ad tac̾tus acto enim aere sentitur
Sic et olfactus: quod odorus olficiatur. Qustus.
a gutture dictus. Tactus quas ꝑtractet et
tangat. et ꝑ omnia menbra uigorem sensus asꝑgat.

Expanded text:
sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat.
Abbreviated transcription (Latin):
mentum enim semen.ẽ masculi. unde animalium
et hominum orpora concipiuntur. Hinc et paren.¬
tes creatores uocantur. Caro autem ex quatuor elem̃¬
tis compacta est. nam t̃ra in carne est. aer in haneli-¬
tu. Humor in sanguine. ignis in calore uitali. Ha¬
bent enim in nons elementa siam queq partem.
cui quid debetur compage resoluta. Caro autem
et corpus diuersi significant. In carne semper
corpus est: non sonꝑ in corpore caro. Nam caro est
quȩ uiuit. idem et corpus. Corpus quodñ uiuit.
idem ñ caro. Nlamcorpus dicitur aut quod post
uitam est mortuũ aut sine uita est conditum.
Interdum et cum uta corpus et noncaro: ut her¬
ba et lignum. Seniis corporis quinq sunt : uisꝰ
auditus. odoratus. aistus et tactus. Ex quibus
duo aperiuntur et lauduntur: duo semꝑ pa¬
tentes sunt. Sensusdicti: quia ꝑ eos anima subti-¬
lissime totum corpungitat uigore sentiendi. In¬
de et presentia noncuantur: quod sint p̃sensibꝰ

Expanded text:
mentum enim semen est masculi, unde animalium mentum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus;
Abbreviated transcription (Latin):
manere. et sine mente animam durare. Unde et
amentes. Nam mentem uocari ut sciat. anim ĩ
ut uelit. Mens autem uocata quodemineat in ani¬
ma. uł quod meminit. unde et in memores amentes
Qua propt̃ non anima. sed quod excellit in anima
mens uocatur. tamquam caput eius uel oculus.
Unde et ipse homo scdm mentem: imago dĩ dicit᷑.
Ita autem hȩc omnia adiuncta sunt animȩ. ut
una ressit. Pro efficientiis enim causarum diuer¬
sa nonuna sortita ẽ anima. Nam et memoria mets
est. unde et inmemores amentes. Duingͦ uiuifi¬
cat corpus : anima ẽ. Dum uult: animus est.Dũ
scit: mens est. Dum recolit : memoria est. Dum
restum iudicat : ratio est. Dum spirat: sp̃s est.
Dum aliquid sentit : sensus est. Nam inde animꝰ
sensus dicitur. pro his quȩ sentit. Unde et sententia
nomen accepit. Corpus dictum: eo quod corruptũ
perit. Solubile enim atq mortale est: et aliquando
soluendum. Caro autem a creando ẽ appellata: cre-¬

Expanded text:
manere, et sine mente animam durare: unde et manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ut t̾ram intendat uelut pecora quȩ natura prona
et uentri obedientia finxit. Duplex est autem
homo interior. et exterior: interior homo aĩa. exterio
homo corpus. Anima autẽ agentilibus nomen
accepit. eo quod uentus sit: unde et grece uentus
anenos dicitur. quod ore trahentes aerem uiuere ui¬
deamur. sed aꝑtissime falsum ẽ: quia multo pruis
gignitur amina quam concipi aer ore possit. qͥa
iam in genitricis utero uiuit. Non ẽ igituraer
anima quod putauerunt quidam qui non potuert̃
incorpoream eius cogitarenaturam. Sp̃m idem ẽẽ
testatem habeo sumendi eam̃. De hac quoq ipsa do.¬
mini anima. passionis tempore memoratus euan¬
aninam ponere : Sed anima dicta propt̃ quod ui¬
uit. Sp̃s autem uł prospiritali natura. ut pro
eo quod inspiret in corpore. Item animum ibem eẽ
quod animam : sed anima ⁊itȩ est. Animus consi¬
lii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo uitã

Expanded text:
ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse testatem habeo sumendi eam.' De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus Evananimam ponere? Sed anima dicta propter quod vivit: spiritus autem vel pro spiritali natura, vel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ATURA dicta: ab eo quod nasa
aliquid faciat. Gignendi enim et
faciendi potens est. Hanc quidam
dm̃ esse dixerunt: a quo omnia crea¬
ta sunt et existunt. Renus agig¬
nendo dicꝰtum: et: diriuatum nom̃
a terra. ex qua omnia gignuntur. Ge. enim grece.
terra dicitur. Uita dicta: propter uigorem. uel qͦd
ium teneat nascendi atq crescendi. Unde et arbores
uitam habere dicuntur. quia gignuntur et crescuã
Homo dictus: quia ex humo est factus. sicut et
in genesi dicitur. Et creauit ds̃ hominem de li-¬
mo terrȩ. Abusiue autem ꝓnuntiatur ex utiaq
substantia totus homo: idest ex societate animȩ
et corporis. Nam proprie homo ab humo greci
autem hominem antropum appellauerunt ÷ eo.
quod sursum spectet subleuatus ab humo. ad cõ¬
tẽplationem artificis sui. Quod ouidius poeta de
cetera terram: os hominisublime dedit cȩlumq
uidere iussit: et erectos ad sidera tollere uultus
Qui ideo erectus celum aspicit ut dm̃querat. ñ

Expanded text:
Natura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; γῆ enim Graece terra dicitur. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur 2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta descetera terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non
Abbreviated transcription (Latin):
et species decentissima. Quȩdam tantum decoris ut
mamillȩ in uiris: et in utroq sexu umbilicus. Quȩ¬
dam discretionis: ut in uiris genitalia. barba ꝓlixa.
pectus amplum. In mulieribus lenes genȩ. et angu-¬
stum pec̾tus: ad concipiendos autem et portandos fetꝰ
Renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad
partes adtinet corporis: ex parte dictum est: nunc
etites eiis subiungam.
I. De etatibus hominis.

Expanded text:
et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba prolixa, et pectus amplum. In mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concrenes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. § 2 De aetatibus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
in utero foueatur. cuuis secunde dicuntur folliculus.
qui simul cum infante nascitur. continetq eum:
dictusquia ⁊ cũ egreditur sequitur. Nasci autem pa¬
tribus similes auint. si pat̾num sem en ualidius sit.
matribus. si matris hac ratione similes ex primi
uultus. Qui autem utriusq parentis figuram res¬
dunt: equaliter mixto pat̃no mat̾̃noq semine conci-¬
piuntur Auorum ꝓ auorumq simues fieri: quia si-¬
out int̾ra multa semina occulta: sic et in nobis se¬
mina celantur figuras parentum redditura. Ex pa¬
terno autem semine puellas nasci: et ex materno
pueros. quia omnis partus constat duplici semine.
ouius pars maior cum inualueritoccupat similitudi¬
nem sexus. In corpore nr̃o quȩdam tantum utilitatis
causa facta sunt: ut iuscera quȩdam et utilitatis
et decoris.: ut sensus in facie. et in corpore manus
ac pedes : quorum menbrorum et utilitas magna ẽ:

Expanded text:
in utero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, in utero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in cac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est,
Abbreviated transcription (Latin):
inde ediderint in rabiem efferuntur: glutinum as¬
falti quod nee ferro nec aquis dissoluitur. cruore ipso
pollutum sponte disꝑgitur. Post plurimos autem
dies menstruos idõ semen ñ e̾e̾ generabile. quia iam non
est menstrualis sanguis. a quo ꝑfusũ in rigetur. Te¬
nue semen locis muliebribus non adherere. Conlabit᷑
enim. nec habet uim adherendi. Similiter et crassũ
ium non habet gignendi: quia muliebri sanguini
miscere se non potest. ꝓpter nimiam spissitudiuẽ¬
sui. Hinc et steriles matres uł feminas fieri uł ꝑ
nimiam seminis uł sanguinis crassitudinem: uel
ꝓpter nimiam raritatem. Primum autẽ auint cor
hominis fingi. quod in eo sit et uita hominis et
sapientia: deinde quadragesimo die totum opus
expleri. quod exabortionibus ut ferunt collectũ ẽ.
Alii fetus a capite sumere dicunt exordium: un¬
de et in auium fetibus primum oculos fingi in
ouis uidemus. Fetus autem nominatus quod ad huc

Expanded text:
inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asinde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
na autem dicta siue quod urat seu quia ex renibus
egeritur: cuius inditio et salus et egritudo fut᷑a
monstratur. Qui humor uulgo locium dicitur. qͥd
eo lota id est munda uestimenta efficiantur: Semen
est quod iactum sumitur. aut a terra. aut ab utcro
ad gignendum uł fructus uł fetus. Est enim liquor
ex cibi et corporis decoctione factiis: ac diffusus ꝑ
uenas atq medullas: qui inde desudatur in modũ
sentine. Concrescit in renibus: eiectusq ꝑ coitum
et in utero mulieris susceptus calore quodam modo
uiscerum et menstrualis sanguinis in rigatione for¬
matur. in corpore. Menstrua suꝑuacuus mulierũ
sanguis. dicta autem menstrua a circuitu lunaris lu¬
minis. quo solet hoc euenire profluuium. Luna enĩ
grece mene dicitur: heo et muliebria noneupant᷑.
Nam mulier solum animal menstruale ẽ: cuius cru¬
oris contactu fruges non germinant. Aceseunt musta.
moriuntur herhȩ. amittunt arbores fetus. ferrum¬

Expanded text:
na autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus na autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur her
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterũ
solȩ mulieres habent in quo concipiunt ad simili¬
tudinem cauliculi: tamen auctores uterum pro
utriꝰ libet sexusuentre plerumq ponunt. nec¬
poetȩ tantum modo sed et ceteri. Uocatus autem ute¬
rus quod duplex sit. & ab utraq in duas se diuidat par¬
tes. quȩ in diuersum diffusȩ ac replexe circumplican
pleatur fetu. Hinc et uter. quod aliquid intrinsecꝰ
habuerit. ut menbra et uiscera. Aqualiculus autẽ¬
ꝓprie porci est. hinc ad uentrem translatio. Alatrix
dicitur quod fetus in eogeneretur: semen enim re¬
ceptum confouet. confotum corporat. corponitum
in menbra distinguit. Uulua uocata quasi ualua.
idest ianua uentris. uł quod semen recipiat: it qͦd
ex ea fetus procedit. Uesica dicta qͣsi uasaquȩ. qͥa sic̃¬
uas aq̃ita de renibꝰ unna collecta completur et humore di¬
stenditur. ouius usus in uolucribus ñ habetur: Uri¬

Expanded text:
ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores uterum pro utriusque libet sexus ventre plerumqpoetae tantummodo, sed et caeteri. Vocatur autem uterus, quod duplex sit, et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac reflexae circumplicantetu interius. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habet, ut membra et viscera. Aqualiculus proprie porci est; hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod foetus in eo generetur: semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Vulva vocata quasi valva, id est ianua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea foetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Uri
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse cibum excipiat atq ad intestina transmit¬
tat. Intestina dicuntur: eo quod corporis interiore
parte cohibentur. quȩ ideirco longis nexibus in cir-¬
culorum ordinata sunt modo. ut susceptas escas
paulatim digerant. et suꝑadditis cibis ñ impedian¬
tur. Omentum menbranum quod continet intesti¬
norum maiorem partem: quod enIT AΟIN greci
uocant. Disseptum intestinum: quod discernit
uentrem et cetera intestina a pulmonibus et a
corde. Cȩcum intestinum quod sit sine foramine
et exitu. quod greci tilonenterot dicunt. leiuina
tenue intestinum: unde et ieiunium dicitur. Uen-¬
ter autem et aluus et uterus: inter se differunt.
Uenter est qui acceptos cibos digerit: et apparet
extrinsecus: ꝑtingitq a pectore ad inguinẽ. et dictꝰ
uenter: quod ꝑ totum corpus uitȩ alimenta trans¬
mittit. Aluus est: qui cibum recipit et purgari
Et uocatum aluum quod abluatur. idest purget᷑.

Expanded text:
et ipse cibum excipiat atque in intestina transmitet ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non inpediantur. Omentum menorum majorem partem, quod ἐπίπλουν Graeci vocant. Disseptum intestinum, quod discernit ventrem, et caetera intestina a pulmonibus et a corde. 131. Caecum inteset exitu; quem Graeci τυφλὸν ἔντερον dicunt. Ieiuna tenue intestinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est qui cibum recipit, et purgari Et vocatum alvum quod abluatur, id est purgetur:
Abbreviated transcription (Latin):
ceterosq sensus et m̃bra diffunditur: et calore suo
ad se sucum excibo tractum uertit in sanguinem.
quem ad usum pascendi nutriendiq singulis in en¬
bris prebet. In iecore autem ꝑsistit uoluptas et
concupiscentia iuxta eos qui de sicis disputant
Fibrȩ iecoris sunt extremitates: sicut et extremȩ
partes foliorum in intibis. siue quasi linguȩ eminentes.
Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad febi
aras ferebantur ab ariolis. quibus oblatis atq succen¬
sis responsa acciperent. Splen dictum a subplem̃to
ex contraria parte iecoris: ne uacua existeret. quem
quidam etiam risus causa fac̾tum existimant. Nam
splene ridemus. felle irascimur: corde sapimus. ieco¬
re amamus. quibus quatuor elementis constantibꝰ
integrum ẽ ammal. Fel appellatum. quod sit folli¬
culum: gestans humorem qui uocatur bilis. Stoma¬
chiis grece os uocatur: eo quod ostium uentris sit.

Expanded text:
ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit,