comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solutus est in oꝑe suo: frater est sua opera
dissipantis. Turris fortissima nomen dñi:
ad ipsam currit iustꝰ & exaltabit᷑. Substan¬
tia diuitis urbs roboris eiꝰ: & quasi murus
calidꝰ cutumdans eum. Anteqͣm conterat᷑
exaltatur corhominis: & anteqͣm glorifice¬
tur humiliatur. Qui priꝰ respondet qͣm audi¬
at stultum se ẽe demonstrat: & confusione
dignum. Sp̃s iuri sustentat imbecillitatẽ
suam: sp̃m uero ad irascendum facilem qͥs
poterit sustinere: Cor prudens possidebit sci¬
entiam: et auris sapientium qͤret doctrinã.
Donum hominis dilatat iuam eiꝰ. & ante
pͥncipes spacium ei facit. Iustꝰ prior est accu¬
sator sui: uenit amicꝰ eius & inuestigat eũ.
Contradictiones compͥmit sors: & int poten¬
tes qͦq diuidicat. Frater qͥ adiuuatur a fratre
quasi ciuitas firma: & iudicia quasi uestes
urbium. De fructuoris iuir replebit᷑ uenter
eiꝰ & genimina labioꝵ illiꝰ saturabunt eũ
Mors & uita in manu lingue: qui diligunt

Expanded text:
solutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et exaltabitur. Ettia divitis urbs roboris eius et quasi murus validus circumdans eum antequam conteratur exaltatur cor hominis et antequam glorificetur humiliatur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator sui venit amicus eius et investigavit eum contradictiones conprimit sors et inter potentes quoque diiudicat frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma et iudicia quasi vectes urbium de fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors et vita in manu linguae qui diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
doctus & prudens est: & p̃ciosi sp̃s uir erudi¬
tus. Stultus quoq si tacuerit sapiens re¬
putabitur: & si compresserit labia sua in¬
telligens. Occasiones querit qͥ uult reced̾e ab
amico: omni tempore erit expbrabilis. Non
recipit stultꝰ uerba prudentie: nͥ ea dixeris
que uersantur in corde eiꝰ. Impiꝰ cumin ꝓ¬
fundum ueñit peccatoꝵ contempnȩt: sed sẽ¬
quet᷑ eum ignominia & opprobriũ. qua
ꝓfunda u̾ba ex ore uiri: ⁊ torrenꝰ redundans fonᷤ
sapientie. Acciꝑe ꝑsonam impii in uidicio¬
ñ est bonum: ut dedines a ueritate iudicii.
Labia stulti ummiscent se rixis & os eiꝰ iur¬
gia ꝓuocat. Os stulti contritio eiꝰ: & labia ip¬
sius ruina anime eiꝰ. Uerbabilingius quasi
simplicia: & ipsa ꝑueniunt usq ad interio¬

Expanded text:
prudens est et pretiosi spiritus vir eruditus stultus quoque si tacuerit sapiens putabitur et si conpresserit labia sua intellegens occasiones quaerit qui vult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba prudentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venum ignominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis, quasi simplicia: et ipsa perveniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
rixosa & iracunda. Thesaurꝰ desiderabilis &
oleum in habitaculo iusti: & imprudens
homo dissipabit illud. Qͥ sequit᷑ iusticiam
& miscłiam: inueniet uitam. & iusticiam.
& głam. Ciuitatẽ fortium ascendit sapienꝰ:
& destruxit robur fidutie eiꝰ. Qui custodit

Expanded text:
rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et rixosa et iracunda thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo iusti et inprudens homo dissipabit illud qui sequitur iustitiam et misericordiam inveniet vitam  XXI: Civitatem fortium ascendit sapiens et destruxit robur fidutie eius. Et it
Abbreviated transcription (Latin):
dacii uanus & extors est: & impinget᷑ ad
laqueos mortis. Rapine impioꝵ dethent
eos: q noluerunt facere udicium. Puer¬
sa uia uiri aliena est: qͥ autem mundꝰ est
rectum opuseius. Meliꝰ est sedere in angu¬
lo domatis: qͣm cum muliere litigiosa & ui
domo cõmuni. Anua impii desiderat ma¬
lum: non miserebitur proximo suo. Mulcta¬
to pestilente sapientior erit paruulus: & si
sectetur sapientem sumet scientiã. Excogitat
ustus de domo impii: ut detrahat impios
a malo. Qobtiirat aurem suam ad clamo¬
rem pauꝑis: & ipse clamabit & ñ exaudi¬
etur. Munus absconditũ extinguit iras:
& donum in sinu indignationem maximã.
Gaudium iusto est facere uidiciũ: & pauor
oꝑantib iniquitatem. Uir qui errauerita
uia doctrine: in cetu gygantium cõmorabi
tur. Qui diligit epulas in egestate erit: qͥ a¬
mat unum & pinguia ñ ditabit᷑. Piusto
dabitur impiꝰ. & ꝓ rectis iniquus. Meliꝰ est
habitare in terra deserta: qͣm cum muliere

Expanded text:
inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domo impii ut detrahat impios in malum qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis et ipse clamabit et non exaudietur munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam gaudium iusto est facere iudicium et pavor operantibus iniquitatem vir qui erraverit a via doctrinae in coetu gigantumqui diligit epulas in egestate erit qui amat vinum et pinguia non ditabitur pro iusto datur impius et pro rectis iniquus melius est habitare in terra deserta quam cum muliere
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia edificabit᷑ domus: & prudentia
roborabitur: In doctrina replebunt᷑ cellaria:
uniuersa substantia & p̃ciosa & pulcher¬
ruma. uir sapiens & fortis est. & uir doctus
robustus & ualidus: qr cum dispositione
initur bellum. & erit salus uͥ multa consi¬
lia sunt. Excelsa stulto sapientia: in porta
ñ aꝑiet os suum. Qͥcogitat mala facere:
stultus uocabit᷑. Cogitatio stulti peccatum
est: & abhominatio hominũ detractor. Si
desꝑaueris lassus in die angustie: ĩminu¬
etur fortitudo tua. Erue eos qui ducunt᷑¬

Expanded text:
sapientia aedificabitur domus et prudentia sapientia aedificabitur domus et prudentia roborabitur in doctrina replebuntur cellaria universa substantia pretiosa et pulcherrima vir sapiens et fortis est et vir doctus robustus et validus quia cum dispositione initur bellum et erit salus ubi multa consilia sunt excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum qui cogitat malefacere stultus vocabitur cogitatio stulti peccatum est et abominatio hominum detdesperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
& mater tua: & exultet qͥ genuit tẽ. Prebe
filimi cortuummͥ: & oculi tui uias meas
custodiant. fouea enim ꝓfunda est mere¬
trix: & puteus angustꝰ aliena Insidiat᷑
inuia quasi latro: & qͦs incautos inuen̾̃it
interficiet. Cuiue: Cuiꝰ patriue: Cui rixeͤ
Cui fouee: Cui sine causa uulnera:. Cui suf¬
fossio oculorum: Nonne his qui moran¬
tur in uino. & student calicib epotandis:
Ne intuearis uinũ quando flauescit:
cum splenduerit in uitro color eiꝰ. Ingre¬
ditur blande sed in nouissimo mordebit
ut coluber: & sicut regulus uenena diffun¬
det. Oculi tui iudebunt extraneas: & cor
tuum loquet᷑ ꝑuersa. Et eris sicut dormi¬
ens in medio mari. & qͣsi sopitꝰ guberna¬
tor amisso clauo. & dices. Uerberauerunt
me sed ñ dolui: traxerunt me & ego non
sensi. Quando euigilabo: & rursus uina
repiam. Ne emuleris uiros malos. nec desi¬
deres ẽẽ cum eis: qr rapinas meditat᷑ mens
eorum. & fraudes labia eorum loquunt᷑.

Expanded text:
et mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, et mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et rursus vinaeriam ne aemuleris viros malos nec desideres esse cum eis quia rapinas meditatur mens eorum et fraudes labia eorum loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Ingrediatur ad doctnam cortuũ: & aures
tue ad uerba scientie. Noli subtrahere a pu¬
ero disciplinam. si enim ꝑcusseris eum uir¬
ga: ñ morietur. Tu uirga ꝑcuties eum: &
anumam eius de inferno liberabis.ili
mi. si sapiens fuerit animꝰ tiuuis: gaudebit
tecum cortuum. Et exultabunt rene̾ tui:
cum loquuta fu̾int restum labia tua. N
emuletur cor tuũ peccatores. sed in timore
dñi esto tota die: qr habebis spem in no¬
uissimo. & prestolatio tua ñ auferet᷑. Audi
filimi & esto sapiens: & dirige in uia a¬
nimũ tuum. Noli ẽẽ in conuiuiis potatoꝵ.
nec in comessationib eorum qui carnes ad
uescendum conferunt: qr uacantes potib
& dantes symbola consument᷑. & uestiet᷑
pannis dormitatio Audi patremttiiũ qui
genunt fee& ue contempnas cuni senuienrt
matertua. uentatem eme. & noliuendere
lapientiam: &e doctrinam & intelligentiã.
Etustat gaudio pater uistir quia sapientẽ
genuit. letabitur in eo. Gaudeat pat̾ tiuiᷤ

Expanded text:
ingrediatur ad doctrinam cor tuum et aures ingrediatur ad doctrinam cor tuum et aures tuae ad verba scientiae noli subtrahere a puero disciplinam si enim percusseris eum virga non morietur tu virga percuties eum et animam eius de inferno liberabis fili mi si sapiens fuerit animus tuus gaudebit tecum cor meum et exultabunt renes mei cum locuta fuerint rectum labia tua non aemuletur cor tuum peccatores sed in timore Domini esto tota die quia habebis spem in novissimo et praestolatio tua non auferetur audi fili mi et esto sapiens et dirige in via animum tuum noli esse in conviviis potatorum nec in comesationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiamExsultat gaudio pater justi: qui sapientiam genuit, laetabitur in eo. Gaudeat pater tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe suo. coram regib stabit: nec eritan¬
te ignobiles. Quando sederis ut comedas
cum pͥncipe. diligent᷑ attende que posita st̃
ante faciem tuã: & statue cultrum in gut¬
ture tuo. si tam̃ habes potestatẽ in animã
tuam. Ne desideres de cibis eiꝰ in quo est
panis mendacii. Noli laborare ut diteris:
sed pruclentie tue pone modum. Ne erigaᷤᷤ
oculos tuos ad opes quas hr̃e non potes. qi
facient sibi pennas quasi aquile: & uola¬
bunt in celum. Ne comedas cum homine
inuido. & ne desideres cibos eiꝰ: qm in simili¬
tudine arioli & coniestoris estimat qd̃ ig¬
norat. Comede & bibe dicet tͥ: & menseiꝰ
non est tecum. Cibos qͦs comederas euomẽ:
& ꝑdes pulchros sermones tuos. In aurib
insipientium ne loquaris: quia despicient
doctrinam eloquii tui. Ne attingas termi¬
nos paruuloꝵ: & agrum pupilloꝵ ne in¬
troeas. Opinquus enim eoꝵ fortis est: &
ipse iudicabit contra te causam illorum.

Expanded text:
in opere suo coram regibus stabit nec erit anin opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutttuam, ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes, quas habere non potes: quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in coelum. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus: Quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos in auribus insipientium ne loquaris quia despicient doctrinam eloquii tui ne adtingas terminos parvulorum et agrum pupillorum ne introeas propinquus enim eorum Fortis est et ipse iudicabit contra te causam illorum
Abbreviated transcription (Latin):
ri: & uirga discipline effugabit eam. Qͥ
calumpniat᷑ pauꝑem. ut augeat diuitiaᷤ¬
suas: dabit ipse ditiori & egebit ilimi. in¬
clina auremi tuam & audi uerba sapientiũ:
appone autẽ cortuum ad doctrinã meam. Qe
mino ficlutia tua. Unde & ostendi eamtͥ ho¬
die ecce descripsi eam tͥ tripliciter in cogitatio¬
nib & scientia. ut ostenderem tͥ firmitatẽ &e
eloquia ueritatis: respondere exhis illis qui
miserunt te. Non facias iuolentiam pauꝑi
quia pauꝑ est.neq conteras egenũ in porta.
qr dñs iudicabit causameiꝰ: & configet eos
qͥ confixerunt animã eius. Holi ẽẽ amicꝰ
homini iracundo.neq ambules cum uiro
furioso: ne forte discas semitas eiꝰ. & sumas
scandalũ anime tue. Noli ẽẽ cum his qui
defigunt manus suas. & qͥ uades se offer̃t ꝓ
cause est ut tollat oꝑm̃tum de cubilituo:
Ne transgrediaris terminosantiqͦs: quos
posuerunt patres tiui. Uidisti uirũ uelocem

Expanded text:
ri, et virga disciplinri, et virga disciplincalumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad doctrinam meam: quae mino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pauper est, neque conteras egenum in porta, quia dominus iudicabit causam eius et configet eos qui confixerunt animam eius. noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum uiro furioso: ne forte discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae. noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui uades se offerunt pro causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt sibr: utriꝰq oꝑator est dñs. Callidꝰ¬
uidit malum & abscondit se: innocens ꝑ¬
transiit & affuctus ẽ dampno. finis mode¬
stie timor dñi: diuitie & gła & uita. Arma
& gladii in uia ꝑuersi: custos autẽ anime
sue longe recedit ab eis. Puerbium est. ad¬
olescens iuxta uiam suam: etiam cũ senue¬
rit ñ recedet ab ea. Diues pauꝑib imꝑat: &
qui accipit mutuum seruus est fenerantis.
Q seminat iniqͥtatem metet mala: & uir¬
ga ire sue consũmabitur: Qui ꝓnꝰ est ad mi¬
sericordiam benedicet᷑: de panib enim sius
dedit pauꝑi. Eice derisorem & exibit cũ eo
iurgium: cessabuntq cause & contumelie.
Q diligit cordis munditiam: ꝓpter gratiã
labioꝵ suoꝵ habebit amicum regẽ. Oculi
dñi custodiunt scientiã: & supplantant᷑
uerba mniqui. Dicit piger. Leo est foris: in
medio platearum occidendꝰ sum. fouea ꝓ¬
funda os aliene: cui iratus est dñs incidet
in eam. Stulticia colligata ẽ in corde pue¬

Expanded text:
ator est Dominus. Callidvidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mortuum, servus est fenerantis, Qui seminat iniquitatem, metet mala, et virga irae suae consummabitur. Qui pronus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Ejice derisorem, et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pue
Abbreviated transcription (Latin):
nam &e increpationib ñ adquieuit cormeũ.
nec audiui uocẽ docentium me. & magistͥs
ñ inclinaui aurem meã. Pene fui in omni
malo: in medio eccł̃ie & synagoge. Bibe a¬
quam de cisterna tua: & fluenta puteitui.
Diriuentur fontes tui foras: & in plateis aqͣs
tuas diuide. Habeto eas solus: ne sint alie
ni participes tui. Sit uena tua benedicta: &
letare cum muliere adolescentie tue. Cerua ca¬
rissima & gratissimus hynulus. ubera eiꝰ in e̾¬
brient te omni tempore: & in amore illius de¬
lectare iugiter. Quare seduceris fili mi ab a¬
liena. & foueris in sinu alterius: Nespicit
dñs uias hominis: & om̃s gressus illiuscon-

Expanded text:
pationibus non adquievit cor meum nec audivi vocem docentium me et magistris non inclinavi aurem meam paene fui in omni malo in medio ecclesiae et synagogae bibe aquam de cisterna tua et fluenta putei tui deriventur fontes tui foras et in plateis aquas tuas divideni participes tui. Sit vena tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus
Abbreviated transcription (Latin):
Iustus de angustia liberatꝰ est: & tradetur
unpiꝰ ꝑeo. Simulator ore decipit amicũ
suum: usti autẽ liberabuntur scientia.
In bonis iustorum exultabit ciuitas: & in
ꝑditione impioꝵ erit laudatio. Benedicti¬
one iustoꝵ exaltabitur cuutas: & ore im¬
pioꝵ subuertetur. Qͥ despicit amicũ suũ
indigens corde est: uir autem prudens ta¬
cebit. Qui ambulat fraudulent̃: reuelat
archana. Qui autem fidelis est: celat ani¬
mi commissum. uͥ non est gub̾nator: popłs
corruit. Salus autem: uͭ multa consilia.
Affligetur malo qui fidem facit ꝑextͣneo.
qͥ autem cauet laqueos securꝰ erit. Mulier
gratiosa inueniet głam: & robusti habebt̃
diuitias. Benefacit anime sue uir miseri¬
cors: qui autẽ crudelis est & ꝓpinqͦs abicit.
Impius facit opus instabile: seminanti
autem iusticiam merces fidelis. Clementia
p̃parat uitam: & sectatio maloꝵ mortem.
Abhominabile dño cor prauum: & uoluntã
eius in his qui simplicit̾ ambulant. Manꝰ

Expanded text:
tradetur impius pro eo. Simulator ore decipit amicum suum: justi autem liberabuntur scientia. In bonis justorum exultabit civitas: 171 et in perditione impiorum erit laudatio. Benedictione justorum exaltabitur civitas: et ore imI uersus: Qui despicit amicum suum, indigens corde est: uir autem prudens tacebit. qui ambulat fraudulenter, reuelat arcana: qui autem fidelis est animi, celat commissum. ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multaAffligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cavet laqueos, securus erit. Mulier gratiosa inveniet gloriam: et robusti habebunt divitias. Benefacit animae suae vir misericors: qui autem crudelis est, propinquos abjicit. Impius facit mercedes instabiles: semautem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum mortem abominabile Domino pravum cor et voluntas eius in his qui simpliciter ambulant manus
Abbreviated transcription (Latin):
patres eorum. Hon decent stultum uerba
composita: nec pͥncipem labium meutiens.
Gemma gratissima expestatio p̃stolantis:.
qͦcunq seuerterit prudent̃ intelliget. Qui
celat delictum querit amicicias: qui altero
sermone repetit separat federatos. Plus ꝓ¬
ficit correptio apd̃ prudentem: qͣm centũ
plage apudstultum Semꝑ iurgia querit
malus: angłs autem crudelis mittet᷑ con¬
tra eum. Expedit magis urse occͣrere raptiᷤ
fetib: qͣm fatuo confidenti sibi in stulti¬
cia sua. Qui reddit mala ꝓbonis: ñ recedet
malum de domo eiꝰ. Qui dimittit aquam
caput est iurgioꝵ: & antequam patiatur
contumeliam iudiciũ deserit. Et qui iusti¬
ficat impium & qͥ condempnat iustũ: ab¬
hominabilis est uterq apud dñm. Qiĩd
ꝓdest hr̃e diuitias stultũ. cum sapientiã

Expanded text:
patres sui non decent stultum verba patres sui non decent stultum verba conposita nec principem labium mentiens gemma gratissima expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui altero sermone repetit separat foederatos plus proficit correptio apud prudentem quam centum plagae apud stultum semper iurgia quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedet malum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
mum eiꝰ ducit ad mortẽ. Anima laboran¬
tis laborat sibi: qi compulit eũ os suum.
Uir impiꝰ fodit malum: & in labiis eius
ignis ardescit. Homo ꝑu̾sus suscitat liteᷤ.
& uerbosus separat pͥncipes. Uir iniquus
lactat amitũ suum: & ducit eum ꝑ uiam ñ
bonam. Qui attonitis oculis cogitat praua:
mordens labia sua ꝑficit malum. Corona
dignitatis senectus: que in uiis iusticie reꝑiẽ¬
tur. Melior est patiens uiro forti: & qui dña¬
tur animo suo expugnatore urbium. Sor
tes mittunt᷑ in suium: sẽd adñotemꝑant᷑.
Melior est bucella sicca cum gaudio: quã
domꝰ plena uictimis cũ iurgio. Seruus sa¬
piens dñabitur filiis stultis: & inter fratreᷤᷤ
hereditatem diuidet. Sicut igne ꝓbaturar¬
gentum & aurum camino: ita corda ꝓbat
dñs. Malus obedit lingue inique: & fal¬
lax obtemꝑat labiis mendacib. Qui des¬
picit pauꝑem expbrat factori suo: & qui in
runa letatur alterius ñerit impunitus.
Corona senum filii filioꝵ: & gloria filioꝵ

Expanded text:
t ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit homo perversus suscitat lites et verbosus separat principes vir iniquus lactat amicum suum et ducit eum per viam non bonam qui adtonitis oculis cogitat prava mordens labia sua perficit malum corona dignitatis senectus in viis iustitiae repperietur melior est patiens viro forte et qui dominatutes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem exprobrat factori eius et qui in ruina laetatur alterius non erit inpunitus corona senum filii filiorum et gloria filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & uinum iniqͥtatis bibunt. Iustoꝵ autẽ
semita quasi lux splendens ꝓcedit: & cres¬
cit usq ad ꝑfectam diem. Uia impiorum te¬
nebrosa: nescunt uͥ corruant: Cilimi aus¬
culta sermones meos: & ad eloquia mea inli¬
na aurem tuam. Ne recẽdant ab oculis tuis:
custodi ea in medio cordis tui. uita enim ft̃
inuenientib ea: & uniuse carni sanitas.
Om̃i custodia serua cortuũ: qr ex ipso ui¬
ta ꝓcẽdit. Remoue ate os prauum: & de
trahentia labia sint ꝓcul ate. Oculi tui
recta uideant: & palpebre tue precẽdant
gressus tuos. Dirige semitam pedib tuis:
& omnes uie tue stabilient᷑. Ne declines
ad dexteram neq ad sinstram: auerte pe¬
dem tuum a malo.uias enim que a dextͥs
sunt nouit dñs: ꝑ uerse uͦ sunt que a si¬
nistris sunt. Ipse autem rectos faciet cursus
tuos: itinera autẽ tua in pace ꝓducet. Nili mi
attende sapientiam meã. & prudentie mee
inclina aurem tuã: ut custodias cogitatiões.

Expanded text:
tis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem tis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebrosa nesciunt ubi corruant fili mi ausculta sermones meos et ad eloquia mea inclina aurem tuam ne recedant ab oculis tuis custodi ea in medio cordis tui vita enim sunt invenientibus ea et universae carni sanitas omni custodia serva cor tuum quia ex ipso vita procedit remove atrahentia labia sint procul a te. oculi tui recta uideant et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. dirige semitam pedibus tuis, et omnes uiae tuae stabilientur. nec declines in dexteram aut in sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custo
Abbreviated transcription (Latin):
side sapientiam. posside prudentiam: ne
obliuiscaris neq dedines a uerbis oriᷤmei.
Ne dimittas eam & custodiet te: dilige eã
& seruabit te. Principium sapientie pos¬
side sapientiam: & in omni possessiõe tua
adquire prudentiam. Arripe illam & exalta¬
bit te: glorificaberis ab ea cum eam fueris
amplexatus. Dabit capiti tuo augmenta
gr̃arum: & corona inclita ꝓteget tẽ.A u¬
difilimi & suscipe uerbamea: ut multipli¬
centur tͥ anni uite.Uiam sapientie mon¬
strabotͥ: ducam te ꝑ semitas eqͥtatis. Quas
cum ingressus fueris ñ artabunt᷑ gressus
tui: & currens ñ habebis offendiculũ. Te¬
ne disciplinam ne dimittas eam: custodi
illam qi ipsa est uita tua. Ne delecteris se
mitis impiorum: nectͥ placeat maloꝵ uia.
fuge ab ea. nec transeas ꝑ illam: declina ⁊
desere eam. Non enun dormiunt nͥ male
fecerint: & rapitur sompnꝰ ab eis nisi sup¬
plantaũint. Comedunt panem impieta¬

Expanded text:
side sapientiam, posside prudentiam: ne side sapientiam, posside prudentiam: ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. Ne dimittas eam, et custodiet te: dilige eam, et servabit te principium sapientiae posside sapientiam et in omni possessione tua adquire prudentiam arripe illam et exaltabit te glorificaberis ab ea cum eam fueris amplexatus dabit capiti tuo augmenta gratiarum et corona inclita proteget te audi fili mi et suscipe verba mea ut multiplicentur tibi anni vitae viam sapientiae monstravi tibi duxi te per semitas aequitatis quas cum ingtui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa vita tua. Ne delecteris in semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, ne transeas per illam: declina, et desere eam: non enim dormiunt nisi male fecerint: nec capietur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impieta
Abbreviated transcription (Latin):
dormieris ñ timebis. quiesces: & suauis
erit sompnꝰ tuus. Ne paueas repentino
t̾rore: & irruentes tͥ potentias impioꝵ. Dñs
enim erit in latere tuo: & custodiet pedẽ
tuum ne capiaris. Noli ꝓhibere bene fa¬
cere eum qui potest: si uales & ipse bene¬
fac. Ne dicas amico tuo uade & reuerte¬
re. & cras dabotͥ: cum statim possis dare.
Ne moliaris amicotuo malum: cum in
te habeat fidutiam. Ne contendas aduer¬
sus hominem frustra: cum ipse nichil tͥ
mali fecerit. Ne emuleris hõiem iniustũ.
nec uniteris uias eiꝰ: qr abhominatio dñi
est omnis illusor. & cum simplicib sermo¬
cinatio eius. Egestas a dño in domo impii:
habitacula autẽ iustorum benedicentur.
Illusores ipse deludet: & mansuetis da¬
bit gr̃am. Gloriam sapientes possidebt̃:
tbuam uob̃: legem meam ne derelinqͣtis.
Nam & ego filius fui patͥs mei tenellus.
& unigenitus coram matre mea: & doce¬
bat me atq dicebat᷑. Suscipiat uerba mea
cortuum: cistodi p̃cepta mea & uiues. Pos¬

Expanded text:
sces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si vales, et ipse benefac. Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere: cras dabo tibi, cum statim possis dare. Ne moliaris amico tuo malum, Cum ille in te habeat fiduciam. Ne contendas adversus hominem frustra, Cum ipse tibi nihil mali fecerit. Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus: Quia abominatio Domini est omnis illusor, et cum simplicibus sermocinatio ejus. Egestas a Domino in domo impii; tabernacula autem justorum benedicentur. Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Gloriam sapientes possidebunt: tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
min panis mendaci: & postea implebit᷑
os eiꝰ calculo. Cogitationes consiliis robo¬
rant᷑: & gub̾naculis trastanda sunt bella.
Ei qui reuelat myst̾ia & ambulat frau¬
dulent̃ & dilatat labia sua: ne cõmisce¬
aris. Qui maledicit patͥ suo & matri: ex¬
tinguetur lucerna eiꝰ in mediis tenebris.
Hereditas ad qͣm festinat᷑ in principio:
in nouissimo benedictione carebit. Ne
dicaᷤ reddã malũ ꝓ malo: expecta dñm & li¬
berabitte. Abhominatio ap̃d dñm pon¬
dꝰ & pondꝰ: statera dolosa ñ est bona. A
dño diriguntur gressus uiri. quis autẽ
hõium intelligere potest uiam suã: Ru¬
ma est homini deuorare scõs: & post uo¬
ta tractare. Dissipat impios rex sapiens:

Expanded text:
acii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebit ne dicas reddam malum expecta Dominum et liberabit te abominatio est apud Deum pondus et pondus statera dolosa non est bona a Domino diriguntur gressus viri quis autem hominum intellegere potest viam suam ruina est hominis devorare sanctos et post vota tractare d
Abbreviated transcription (Latin):
& ad quire prudentiam qi p̃ciosior argento.
Semita iustoꝵ declinat mala: custoᷤ anime
sue seruat uiam suã. Contritionẽ precedit
suꝑbia: & ante ruinam exaltatur spiritꝰ.
Meliꝰ est humiliari cum mitib: qͣm diui¬
dere spolia cum suꝑbis. Eruditꝰ in uerbo re¬
ꝑiet bona: & qui in dño sꝑat beatꝰ est. Qͥ
sapiens corde est appellabitur prudens: & qͥ
dulcis eloquio maiora ꝑcipiet. fons uite
eruditio possidentis: doctrina stultoꝵ fa¬
tuitas. Cor sapientis erudiet os eiꝰ. & labiis
illius addet gr̃am. fauus mellis ũba com

Expanded text:
 adquire prudentiam, quia pretiosior est argento.  adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis eruditus in verbo repperiet bona et qui in Domino sperat beatus est qui sapiens corde est appellabitur prudens et qui dulcis eloquio maiora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis ill
Abbreviated transcription (Latin):
la dño oꝑa tua: & dirigentur cogitationes
tue. Uniuersa ꝓpter semet ipsum oꝑatus ẽ
dñs: impium quoq ad diem malũ. Abho¬
minatio dñi est omnis arrogans: etiam si
manu ad manum fuit non erit innocens:
Miscł̃ia & ueritate redimitur iniqͥtas: & in
timore dñi declinatur a malo. Cum placue¬
rint dño uie hominis: inimicos quoq eus
conũtet ad pacem. Meliꝰ est parũ cum iusti¬
cia: qͣm multi fructus cum iniqͥtate. Cor ho¬
minis disponit uiã suam: sed dñi est dirige¬
re gressus eius. Diuuinatio in labiis regis: in
iudicio ñ errabit os eius. Pondꝰ & statera iu¬
dicia dñi sunt: & oꝑa eius omnes lapides
scl̃i. Abhominabiles regi qͥ agunt impie:
q̃m iusticia firmatur solium. Uoluntas re¬
gum labia iusta: qͥ resta loquitur dixigetur.
Indignatio regis nuncii mortis. & uir sapi¬
ens placabit eam. In hilaritate uultus re¬
gis uita: & clementia eius quasi ymber sero¬
tinus. Posside sapientiã qi auro meliorest.¬

Expanded text:
la domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et
Abbreviated transcription (Latin):
li stulticiam: & astuti expectabunt scientiã.
Iacebunt mali ante bonos: & impii ante
portas iustoꝵ. Etiam ꝓximo suo pauꝑ odi¬
osuserit: amici uͦ diuitum multi. Qͥdespi¬
cit ꝓximũ suum peccat: qͥ autem miseret᷑
miscdia & ueritas p̃parant bona. In om̃i
oꝑe bono erit abundantia. uͥ autem uerba
sunt plurima: ibi frequent̃ egestas. Coro¬
na sapientium diuitie eoꝵ: fatuitas stultoꝵ
imprudentia. Lib̾at animas testis fidelis: &
ꝓfert mendacia uersipellis. In timore dñi fi¬
dictia fortitudinis: & filiis eius erit spes. T̃¬
mor dñi fons uite: ut declinent a ruina mor¬
tis. In multitudine popłi dignitas regis: &
in paucitate plebis ignominia pͥncipis. Q
patiens est multa gub̾natur prũdentia: qͥ
autẽ impatiens ẽ exaltat stulticiam suam.
Uita carnium sanitas cordis: putredo ossium

Expanded text:
li stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: li stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cord
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepe uacuum est: uͥ autem plurime sege¬
tes ibi manifesta fortitudobouis. Testis fi¬
delis ñ mentietur ꝓfert mendacium do¬
losus testis. Querit derisor sapientiã &
ñ uiueniet: doctrina prudentium facilis.
Uãde contra uirum stultũ: & nescit labia
prudentie. Sapientia callidi ẽ intelligere
uam suam: & unprudentia stultoꝵerrans.
Stuiltus illudit pegatũ: & inter iustosmo
rabitur gr̃a. Cor qd̾ nouit amaritudinem
anime sue: ingaudio eiꝰ non miscebitur ex¬
traneꝰ. Domus impioꝵ delebit᷑: taberna¬
cula iustoꝵ germinabunt. st uia qͣ ui¬
detur homini iusta: nouissima autẽ eius
deducunt ad mortẽ. Risus dolore misce¬
bitur: & extrema gaudii luctus occupat. Ui¬
is suis replebitur stultus: & suꝑ eũ erit uir
bonus. Innocens credit om̃i uerbo: astutus
considerat gressus suos. Sapiens timet &
declinat a malo: stultus transilit & confi¬
dit. Impatiens oꝑabitur stulticiam: & uir
uerbosus odiosus est. Possidebunt pariui¬

Expanded text:
um est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet pd novit amaritudinem animae suae in gaudio eius non miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis repbonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvu
Abbreviated transcription (Latin):
Homo stultꝰ plaudet manib: cum spo¬
ponderit ꝓ amico suo. Qui meditatur dis¬
cordias diligit rixas: & qͥ exaltat os suum
querit ruinam. Qui ꝑuersi cordis est ñ in¬
ueniet bonũ: & qui uertit linguã inciditꝰ
in malum. Natus est stultꝰ in ignominia
sua: sed nec pater in fatuo letabit᷑. Animꝰ
gaudens etatem floridam facit: sp̃s tristis
exsiccatossa. Munera de sinu impus acci¬
pit: ut ꝑuertat semitas iudicii. In faciẽ
prudentis lucet sapientia: oculi stultoꝵ in
finib terre. Ira pat̾s filius stultus: & dolor
mat̾s que genuit eũ. Non est bonũ damp¬

Expanded text:
ibus, cum spoponderit pro amico suo. Qui meditatur discordiam, dirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum dam
Abbreviated transcription (Latin):
est uocare ad olera cum caritate: qͣm adui¬
tulum saginatum cũ odio. Uir iracundꝰ pro¬
uocat rixas: qui patiens est mitigat susci¬
tatas. Iter impioꝵ quasi sepes spinarum:
uia iustoꝵ absq offendiculo. filius sapiens
letificat patrem: & stultus homo despicit
matrem suã. Stulticia gaudium stulto: &
uir prudens dirigit gressus suos. Dissipant᷑
cogitationes uͥ non est consilium: ubi uero
plures sunt consiliarii confirmant᷑. Letat᷑
homo in scientia oris sui: & sermo oportunꝰ est
optimꝰ. Semita uite suꝑ eruditũ: ut declinet

Expanded text:
 vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio. Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gresscogitationes ubi non est consilium: ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita
Abbreviated transcription (Latin):
filium suum: qͥ autem diligit illũ instan¬
ter erudit. Iustus comedit & replet aĩam
suam: uenter autem impioꝵ insaturabi¬
lis. Sapiens mulier edificat domũ suam:
insipiens extructam quoq destruit mani¬
b. Ambulans recto itinere & timens d̾m:
despicitur ab eo qͥ infami gradit᷑ uia. In

Expanded text:
filium suum qui autem diligit illum instanfilium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibus ambulans recto itinere et timens Deum despicitur ab eo qui infami graditur via in
Abbreviated transcription (Latin):
manu multiplicabit᷑. Spes que differtur
affligit animã: lignum uite desid̾ium ue¬
niens. Qui detrahit alicui rei ipse se ini futu¬
rum obligat: qui autemtimet p̃cepta in
dirigetur uia eius. Lex sapientis fons ui¬
te: ut declinet aruina mortis. Doctrina bo¬
na dabit gr̃am: in itinere contemptorum
uorago. Astutus omnia agit cum consilio:
qui autẽ fatuus est aꝑit stulticiã. Nun¬
ciꝰ impii cadet in malum: legatus fidelis
sanitas. Egestas & ignominia ei qui de¬
serit disciplinam: qͥ autem adquiescit
arguenti glorificabitur. Desid̾ium si cõ¬
pleatur delectat animã: detestant᷑ stulti
eos qui fugiunt mala. Q cum sapientib
graditur sapiens erit: amicus stultorũ
efficietur similis. Peccatores ꝑsequet᷑ ma¬
lum: & iustis retͥbuentur bona. Bonus re¬
linquet heredes filios & nepotes: & custo¬
ditur iusto substantia peccatoris. Multi
cibi in noualib patrum: & alii congͣgan¬
tur absq iudicio. Qͥ parcit uirge sue odit

Expanded text:
multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in tis fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit
Abbreviated transcription (Latin):
enim scorti: uix est uniꝰ panis. Mulier autẽ:
uiri p̃ciosam animnam capit. Nunqͥd ab¬
scondere potest homo ignem in sinu suo ut
uestimenta illiꝰ non ardeant. aut ambłare
suꝑ prunas & ñ comburantur plante eius :¬
Sic qui ingredit᷑ ad mulierem ꝓximi sui:
ñ erit mundꝰ cum tetigerit eã. Non gran¬
dis ẽ culpe cum qͥs furatus fu̾it: furatur
enimut esurientẽ impleat animã. Depre¬
hensus quoq reddet septuplum: & omnẽ
substantiam domꝰ sue tradet. Qui autem
adulter est: ꝓpter cordis inopiam ꝑdet a¬
nimam suam. Turpitudinẽ & ignomini¬
am congregat sibi. & opprobrium illius
ñ delebitur: qr zelus & furor uiri ñ parcet
in die uindicte. nec adquiescet cuiusquam
p̃cib: nec suscipiet ꝓ redemptione dona
plurima. Iili mi. custodi sermones meo.
& p̃cepta mẽa reconde tͥ. fili. honora dñm &

Expanded text:
enim scorti vix unius est panis mulier autem enim scorti vix unius est panis mulier autem viri pretiosam animam capit numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo ut vestimenta illius non ardeant aut ambulare super prunas et non conburentur plantae eius sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui non erit mundus cum tetigerit eam non grandis est culpae cum quis furatus fuerit furatur enim ut esurientem impleat animam deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradet qui autem adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea r
Abbreviated transcription (Latin):
uir mnutilis: graditur ore ꝑuerso. Annuito¬
culis. terit pede. digito loquit᷑: prauo corde
machinat᷑ malum. & in om̃i tempore iur¬
gia seminat. Huic extimplo ueniet ꝑditio
sua. & subito conteretur: nechabebit ultra
medicinam.  ex sunt qͤ odit dñs: & sep¬
timum detestatur anima eiꝰ. Oculos subli¬
mes. linguam mendacem. manꝰ effundentes
innoxiũ sanguinem. cor machinans cogita¬
tiones pessimas: pedes ueloces ad currendũ
in malum. ꝓferentem mendatia. testem fal¬
lacem: & eum qͥ seminat int fr̃es discordias.
Conserua fili mi p̃cepta patris tui: & ne
dimittas legem matͥs tue. Liga ea in corde
tuo iugiter: & circumda gutturi tuo. Cum
ambulaĩis gradiant᷑ tecum. cum dormie¬
ris custodiant te: & euigilans loquere cum
eis. qr mandatum lucerna ẽ: & lex lux. &s
uia uite increpatio discipline. ut cꝰtodiant
te a muliere mala: & a blanda lingua extra¬
nee. I on concupiscat pulchritudinẽ eius
cortuum: ne capiaris nutib illius. Preciũ

Expanded text:
itur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunt quae odit Dominus et septimum detestatur anima eius oculos sublimes linguam mendacem manus effundentes innoxium sanguinem cor machinans cogitationes pessimas pedes veloces ad currendum in malum proferentem mendacia testem fallacem et eum qui seminat inter fratres discordias conserva fili mi praecepta patris tui et ne dimittas legem matris tuae liga ea in corde tuo iugiter et circumda gutturi tuo cum ambulaveris gradiantur tecum cum dormieris custodiant te et evigilans loquere cum eis quia mandatum lucerna est et lex lux et via vitae increpatio disciplinae ut custodiant te a muliere mala et a blanda lingua extraneae non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum nec capiaris nutibus illius pretium
Abbreviated transcription (Latin):
sorem ipse sibi iniuriam facit: & qͥ argu¬
it impium generat maculã sibi. Noli ar
entem & diliget te. Da sapienti occasionẽ¬
& ad detur ei sapientia: doce iustũ & festi¬
nabit acciꝑe.  Rincipium sapientieti¬
mor dñi: & scientia sc̃orum prudentia. P
me enim multiplicabunt᷑ dies tui: & ad¬
dentur tͥ anni uite. Si sapiens fueris tibi¬
metipsi eris: si autem illisor. solus porta¬
bis malum. Mulier stulta & clamosa ple¬
ñaq illecebris & nichil om̃ino sciens. sedet
in forib domus sue suꝑ sellam in excelso
urbis loco: ut uocaret transeuntes ꝑ uiã.
& pergentes itinere suo. Quis est paruulꝰ.
declinet ad me: & uecordi loquiita ẽ. Aque
furtiue dulciores sunt: & panis abscondi¬
tus suauior Et ignorauit qd̃ gygantẽ ibi

Expanded text:
sorem, ipse sibi injuriam facit; et qui arguit impium, generat maculam sibi . » entem et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris si inlusor solus portabis malum mulier stulta et clamosa plenaque inlecebris et nihil omnino sciens sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco ut vocaret transeuntes viam et pergentes itinere suo quis est parvulus declinet ad me et vecordi locuta est aquae furtivae dulciores sunt et panis absconditus
Abbreviated transcription (Latin):
tur obedientiam: os impioꝵ redundat malis.
Longe est dñs ab impiis: & orationes iustoꝵ
exaudiet. Lux oculoꝵ letificat animã: fama
bona impinguat ossa. Auris que audit in¬
crepationes uite: in medio sapientium com¬
morabitur:. Qui abicit disciplinã despicit
animã suam: qͥ autem adquiescit increpa¬
tionib possessor est cordis. Timor dñi disci¬
plina sapientie: & gl̾am p̃cedit humilitas:
Hominis ẽ animum p̃parare: & dñi guber

Expanded text:
tur oboedientiam os impiorum redundat malis longe est Dominus ab impiis et orationes iustorum exaudiet lux oculorum laetificat animam fama bona inpinguat ossa auris quae audit increpationes vitae in medio sapientium commorabitur qui abicit disciplinam despicit animam suam qui adquiescit increpationibus possessor est cordis timor Domini disciplina sapientiae et gloriam praecedit humilitas hominis est animum praeparare et Dei gube
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ dissimile erit. Uictime impioꝵ ab¬
hominabiles dño: uota iustoꝵ placabilia.
Abhominatio est dño uia impii: qui sequit᷑
usticiam diligit᷑ ab eo. Dostrina mala dese¬
renti uiam uite: qͥ increpationes odit morie¬
tur: Infernꝰ & ꝑditio coram dño. qͣntomagis
corda filioꝵ hoĩum: Non amat pestilens
eum qͥ se corripit: nec ad sapientes graditur.
Cor gaudens exhilarat faciem: in merore a¬
numi deicitur sp̃s. Cor sapientis qͤret doctri¬
nam: & os stultoꝵ pascetur imꝑitia. Om̃s
dies pauꝑi mali: secura mens qͣsi iuge con

Expanded text:
 dissimile erit victimae impiorum abominabiles Domino vota iustorum placabilia abominatio est Domino via impii qui sequitur iustitiam diligetur ab eo doctrina mala deserenti viam qui increpationes odit morietur infernus et perditio coram Domino quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura men