comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ax frĩb & caritas cum fide. quam ne sibi tribuerent con¬
omium ẽ. fides qui audiunt u̾bum. s quib ds̃ partit᷑
mensuram fidĩ. sicut nec omĩa germinant quȩ plan-¬
tantur & rigant᷑. s quib ds̃ dat incrementum. Cur
aut̃ ille credat illȩ non credat cum ambo idem audiat
a si miraculum in eoꝵ conspectu ambo idem uid eant
altitudo ẽ. diuitiarum sapienciȩ et scientiȩ eiꝰ cuius
inscrutabilia sunt iuditia. & ap̃ quem nonẽ. iniqui¬
tas dum cuiꝰ uult miseretur & quem uult obdurat.
Neq enim ꝓpterea sunt ista iniusta quia occulta. De¬
inide pꝰ remissionem peccatoꝵ nisi mundatam domũ
habitet sp̃s sc̃s. nõne cum aliis septem redit inmũdꝰ
quid neq p̃putium. s fides quȩ per dilestionem opatur
sta quippe fides ẽ. xp̃ianorum non demoniorum. Nã
& demones credunt & contremiscunt. S numquid et
diligunt: Nlam si non cred̾ ent ñ dicerent tues sc̃i di
ł tũ es filius dĩ. Si aut̃ diligerent non dic̾ent quid no¬

Expanded text:
atribus et caritas cum fide, quam ne sibi tribuerent, conomnium est fides, qui audiunt uerbum, sed quibus deus partitur mensuram fidei, sicut nec omnia germinant. quae plantantur et rigantur, sed quibus deus dat incrementum. cur autem ille credat. ille non credat. cum ambo idem audiant et. si miraculum in eorum conspectu fiat, ambo idem uideant. altitudo est diuitiarum sapientiae et scientiae eius, cuius inscrutabilia sunt iudicia et apud quem non est iniquitas. dum, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat; neque enim propterea sunt ista iniusta. quia occulta. Deinde post remissionem peccatorum, nisi mundatam domum habitet spiritus sanctus, nonne cum aliis septem redit inmundusquid neque praeputium sed fides, quae per dilectionem operatur. ista quippe fides est Christianorum non daemoniorum. nam et daemones credunt et contremescunt, sed numquid et diligunt? nam si non crederent, non dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, non dicerent: Quid no
Abbreviated transcription (Latin):
ne u̾bis potrus utam᷑ apli. quod sic uolens ds̃ ostendere irã
&e demonstrare potenciam suam attulit in multa paciẽ¬
cia uasaire quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionem. & ut notas fa¬
ti ex eadem massa face̾ aliud uas in honorẽ. aliud ĩcon¬
tumeliã. uͥ quia uniu̾sa ista massam̾ito damnata ẽ. c̃¬
cumeliã debitam reddit iusticia. honorẽ donat in debi¬
tũ grã ñ m̾iti p̃rogatiua. ñ fati necessitate fortune. sed¬

Expanded text:
ne verbis potius utamur Apostoli, Volens Deus ostendere iram, ne verbis potius utamur Apostoli, Volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentia vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam, ubi quia uniuersa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit iustitia. honorem donat indebitum gratia non meriti praerogatiua, non fati necessitate. non te
Abbreviated transcription (Latin):
bonam uoluntatẽ siue adiutorionĩ hominẽ hr̃e consẽ¬
serunt. non intelligunt non se firmare lib̾um arbitriũ
Qdd̾ aut̃ ꝑsonarum acceptorem dm̃ se cred̾e estimant. si cre¬
dunt quod debita reddat᷑ pena damnato. indebita grã
libato. ut nec illȩ se indignũ querat᷑. nec dignum se
iste głet᷑ atq ibi potiꝰ acceptionẽ nullam fieri ꝑ sona¬
rum̃ uͥ una eademq massa damnationis & offensionis
inuoluit. ut lib̾atꝰ de ñ lib̾ato discat quod &̃ sibi supplitiũ
conueniret. nisi grã subueniret. Si aũt grã utiq nul¬
lis m̾itis reddita. s gratuita bonitate donata. S inius¬
tum ẽ. inquiunt in una eademq mala causa hunc libera
uatori dumnobis non redditũ cernimꝰ. qͦd in damnatione
similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enĩ
i nemo quid grã largiret᷑. Ut gͦ in hac difficillima questio¬

Expanded text:
bonam uoluntatem sine adiutorio dei hominem habere consebonam uoluntatem sine adiutorio dei hominem habere conseserint, non intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; d autem personarum acceptorem Deum se credere existimant, si credunt quod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato, ut nec ille se indignum queratur, nec dignum se iste glorietur; atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damnationis et offensionis involvit, ut liberatus de non liberato discat quod etiam sibi supplicium conveniret, nisi gratia subveniret. Si autem gratia, utique nullis meritis reddita, sed gratuita bonitate donata. 5. Sed injustum est, inquiunt, in una eademque mala causa hunc liberarvatori, dum nobis non redditum cernimus quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. Si enim si nemo, quid gratia largiretur. Ut ergo in hac difficillima quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
loquium scĩssimo & fidelissimo ꝑlatore quẽ uoluisti
ẽẽ. ap̃ nos non solum aduestorem scripturarum tuar̃
uerum &̃ narratorẽ testemq factorum rescripta ꝑsol¬
uimꝰ. & aliquantõ diutiꝰ tecũ sermocinamͣ. ad monentes
int docentis instes. quib terrendis satis quantũ cõꝑimꝰ
institisti. Sunt enim quidã qui iustissime dannatas
impietates ad huc liberiꝰ defendendas putant. & sunt
qui occultiꝰ penetrantes domos qͦd in aꝑto clamare iam
metuunt in secreto seminare non quiescunt. St̃ aut̃t̃
qui omĩno siluerunt magno timore cõpressi. s adhuc
corde retinent qͦd ore iam ꝓferre ñ audent qui tamen
ẽẽ frĩb possent expͥore ipsius dogmatis defensione no¬
tissimi. ꝓ inde alii seueriꝰ cc̃hercendi. alii uigilantuis
uestigandi. alii trastandi quidẽ leniꝰ seniꝰ st̃ docendi ut
si non timentur nͨ ꝑdant. ñ tam̃ neglegant᷑ ne ꝑeant. Qd
enim putant haurire sibi lib̾um arbitrrum siue ipsã

Expanded text:
ssimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti esse apud nos non solum aduectorem scriptorum tuorum uerum etiam narratorem testemque factorum, rescripta persoluimus et aliquanto diutius tecum sermocinamur admonentes, ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pereant. Quod enim putant auferri sibi liberum arbitrium. si nec ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
tans adiuiat ut sint fideles. in habitans aduuat iam
fideles. Quod ẽ. gͦ m̾itum hominis ante grãm quo m̾ito
ꝑcipiat grãm. c̾um omẽ bonũ m̾itum nrm̃ non in nob̾
faciat nisi grã : Et cum ds̃ coronat m̾ita nrã. nichil ali¬
ud coronat᷑ quã munera sua. Sicut enim ab inttio fidĩ
miscdiam consequiti sumus. ñ quia fideles eramꝰ s ut ẽẽmꝰ.
sic in fine quo erit uita eterna coronabit nos sicut scriptũ
.ẽ. in miseratione & miscdia. Non utiq frustra dõ cantat᷑

Expanded text:
tans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam tans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quod est ergo meritum hominis ante gratiam, quo merito percipiat gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia et, cum deus coronat merita nostra, nihil aliud coronet quam munera sua? sicut enim ab initio fidei misericordiam consecuti sumus. non quia fideles eramus, sed ut essemus, sic in fine, quod erit uita aeterna, coronabit nos. sicut scriptum est, in miseratione et misericordia. non itaque frustra deo cantatur
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ. s ipsum sp̃m clamantem dicere maluit quo ef¬
ficitur ut clamemus sicut sunt illa. ipse sp̃s interpellat
gemitib in enarrabilib & sp̃s patris ur̃i ẽ. qui loquit᷑¬
in uobis. Sicut gͦ nemo reste sapit. reste intelligit. recte
consilio ac fortitudine p̾ualet. nemo scient᷑ p̃iꝰ ẽ. uel
piȩ sciens. nemo timore casto dm̃ timet. nisi acceperit
spm̃ sapientiȩ. & intellectus. consilii &e forticudinis. sciẽ¬
tie & pietatis & timoris diͣ. nec ht̃ quisquam uirtutem
ueram caritatem sinceram. continentiã religiosam. ni¬
si ꝑ spm̃ uirtutĩ &e carttatis & continenciȩ: ĩta sine spũ¬
fidĩ non ẽ. quisquam reste crediturꝰ. nec sine spũ orõnis
salubrit oraturꝰ. Non quia tot sunt sp̃s. s omĩa hȩc oꝑat᷑
unꝰ atq idem sp̃s. diuidens ꝓͥa unicuiq pro ut uult. quia
sp̃s uͥ uult spirat. S quod̃ fatendum ÷ alit̃ adiuuat non¬
dum inhabitans. alit̾ in habitans. Nam nũdum in habi¬

Expanded text:
mamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamemus, sicut sunt illa: Ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus et: Spiritus patris uestri -est, quiin vobis. 18. Sicut ergo nemo recte sapit, recte intelligit, recte consilio ac fortitudine praevalet, nemo scienter pius est, vel pie sciens, nemo timore casto Deum timet, nisi acceperit Spiritum sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei, nec habet quisquam nirtutem ueram, caritatem sinceram, continentiam religiosam nisi per spiritum uirtutis et caritatis et continentiae. ita sine spirfidei non est recte quispiam crediturus nec sine spiritu orationis salubriter oraturus, non quia tot sunt spiritus. sed omnia haec operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique, prout uult, quia spiritus, ubiuult, spirat. sed, quod fatendum est. aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scm frẽm & cũprb̃m nrm firmum. qui nobis litteras
attulit sinceritatis tuȩ. plenas sinceritate fidei tuȩ. quȩ
nobis tantum gaudium contulerunt. quantũ magis¬
possumꝰ hrẽquam dic̾e. Quod enim fatendũ ẽ. caritatituę
tristes eramꝰ nimis cũ fama iactaret inimicis xp̃iane grẽ
te fauere. s ut hȩc tristicia de nr̃ĩs cordib tergeretur ẜ mo
te p̾orem anathema eis in popło frequent issimo ꝓnun¬
ciasse eadem fama ñ tacuit. Deinde cum litteris apłice se
dis de illoꝵ dominatione ad affricam missis. tuȩ quoq
littere. ad uenerabilem senem aureliũ consequute sunt
tuum tunc ugorem ad u̾sus egxerrorẽ satis indicabãt
Nunc uͦ cum aꝑtiꝰ & latiꝰ quid de illo dogmate contraq. sen¬
tires in literis tus fides ipsa nobiscũ romane eccliȩ lo¬
queretur. cui potissimũ beatꝰ apłꝰ paulus de grã dĩ ꝑ
nrĩs. sã tantum ibi leticie lumen infulfit. ut nichil
egisse in nobis uideretur ille meror & tumor nisi succes¬

Expanded text:
sbyterum nostrum Firmum, qui nobis litteras attulit Sinceritatis tuae, plenas sinceritate fidei tuae, quae nobis tantum gaudium contulerunt, quantum magispossumus habere quam dicere. Quod enim fatendum est Charitati tuae, tristes eramus nimis, cum fama jactaret inimicis christianae gratiae te favere. Sed ut haec tristitia de nostris cordibus tergeretur; primo, te priorem anathema eis in populo frequentissimo pronuntiasse eadem fama dis de illorum damnatione ad Africam missis tuae quoque litterae ad uenerabilem senem Aurelium consecutae sunttuum tamen uigorem aduersus eorum errorem satis indicabant: nunc uero cum apertius et latius, quid de illo dogmate contraque sentires, in litteris tuis fides ipsa nobiscum Romanae ecclesiae loqueretur, cui potissimum beatus apostolus Paulus de gratia dei nostris, sed etiam tantum ibi laetitiae lumen infulsit, ut nihil egisse in nobis uideretur ille maeror et timor nisi succes
Abbreviated transcription (Latin):
to dici pot̾. hii nolue̾runt intelligere ut beneagerent. hii
qͦd ÷ grauiꝰ intellexerunt. & non obedierunt. qr sicut scrip¬
tum ẽ. u̾bis non emendabit᷑ seruus durꝰ. Si enim intellexe¬
rit non obediat uni dõ. ñ obediet nisi suȩ pessime uolunta¬
ti cui grauior cdominatio cdiuina equitate debetur. Cui enĩ
plꝰ datur. płꝰ exigitur ab eo. Istos quippe scriptura in excusa
biles dicit quos non latet ueritas. & in eis ꝑseuerat in iquitas.
Reuelat᷑ enim ira clĩ decelo ait apłr suꝑ omẽm impietatem¬

Expanded text:
to dici potest: Hi noluerunt intelligere, ut bene agerent . Hi, quod gravius est, intellexerunt, et non obedierunt: quia, sicut scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obediet . Unde non obediet, nisi sua pessima voluntate? Cui gravior damnatio divina aequitate debetur: cui enim plus datur, plus evigitur ab eo . Istos quippe Scbiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, super om
Abbreviated transcription (Latin):
i autem uera sunt quȩ dm̃s. tandem resipiscite
tandẽ uidete. in qua estis morte constituti. humi
les estote si optatis liberari. & nolitȩ suꝑbe & im¬
pie dicere uosipsos eẽ. dm̃ om̃potentẽ. Hocem̃ dicitas
cũ aĩas urãs partestrs eiꝰ eẽ. asseueratis. Nonenĩ ds̃ in par¬
te maior. in parte minor ẽ. S potiꝰ dicite uobis. Os̃ in cõmuta¬
bilis.ẽ. noscupiditatib nr̃is corrũpim᷑. Ds̃ inquomquina¬
bilisẽ: nos peccatis nris coinquinamur. Ds̃ ipsa sapientia
ẽ: nos stulti ad sapientiam ꝑuenire conamur. Ds̃ ipsa ȩt̃¬
na cebeatauita ẽ: nospeccatis nrĩs miserisumus & oꝑtantus
ficribeati. Nosgͦ sumus pars subẽ eiꝰ. Si enim pars eiꝰ estis. &
hec tanta patimini: restat ut & ipseiam ex parte hȩc omĩa
paciatur. & ampliꝰpatipotuerit quod eiꝰ contigit parti. nisi ꝑ
urãm miseriam sibi ꝓuid̾et. Nidete uos gͦ quid estis. Si partes
eins dõ estis Si genitiab illo estis: similit ds̾ estis. Quid tanta

Expanded text:
i autem uera sunt, quae dicimus, tandem respicite, tandem uidete, in qua estis morte consles estote, si optatis liberari, et nolite superbe et impie dicere, vos ipsos esse Deum omnipotentem. Hoc enim dicitis, cum animas vestras partes ejus esse asseveratis: non enim Deus in parte major, in parte minor est. Sed potius dicite vobis, Deus incommutabilis est, nos cupiditatibus nostris corrumpimur; deus incoinquinabilis est, nos peccatis nostris coinquinamur; deus ipsa sapientia est, nos stulti ad sapientiam peruenire conamur; deus ipsa aeterna et beata uita est, nos peccatis nostris, miseri sumus et optamus fleri beati: non ergo sumus pars substantiae eius. si enim eius partes estis et haec tanta patimini, restat, ut et ipse iam ex parte. haec omnia patiatur et amplius pati potuerit, quod eius contigit parti. nisi per uestram miseriam sibi prouideret. uidete nos ergo quid estis. si partes estis eius, deus estis, si geniti ab illo estis, similiter deus estis: quid tanta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ manifestum sit solem istũ
sinant blasphemare
& eos nusqͣm comquinar⁊ de¬
nichil attingit. s quia ꝑmanet in sua munditia quale¬
cumq sit quicquid attigerit. sicitt corpꝰ inuulnerabile
aut inpenet rabile. num̃ quid illud dñis quod ñ ꝑcitit᷑
ferro. s potiꝰ quod &ẽ cum ꝑcutitur non penetratur:
ꝑfeminam nasceretur & menbra illa deuitass nideret᷑
indicasse posse se inde pollui. & minus a nobis fiden¬
ter in comquinabilis diceretur. Consecrauit autei
uirginitatem qr de uirgine nasciuoluit & sola illi ma-¬
ter interris eligenda erat ad suscipiendũ hominem

Expanded text:
cum manifestum sit solem istum,sinant blasphemareet eos nusquam coinquinari: denihil adtingit. sed quia permanet in sua munditia. qualecumque . sit quicquid adtigerit sicut corpus inuulnerabile aut inpenetrabile numquid illud dicimus. quod non percutitur ferro. sed potius, quod etiam cum percutitur non penetratur? per feminam nasceretur et membra illa deuitasset, uideretur indicasse posse se inde pollui et minus 8 nobis fidenter incoinquinabilis diceretur. consecrauit autem uirginitatem, quia de uirgine nasci uoluit et sola illi mater in terris eligenda erat ad suscipiendum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis ẽ. tamqmͣ ad pͥncipem necesse.ẽ. ut referamus.
quia ipsi corꝑi principatur. nam &e cũ simꝰ scd̃in atrimã
ĩ mortales. cũ mortui corꝑe fuerimꝰ nos morti dicimur.
& mortuus ẽẽt. manifestatur. ut omĩa ueridice ueri¬
tas & nichil falso fecisse credat᷑.qr potestate ac uolunta¬
te u̾bum caro factum ẽ. & natꝰ. & passus. & mortiuis et
resur. rexit nulla sua necessitate. s uoluntate & potes¬
tate: cuiꝰ nulla pars aliquando depredata. nulla nũc
usq captiua ẽ. non solum diuinȩ. s nec ipsiꝰ mortalis ꝙͣ
suscepit: s nec umquam capi poterii nisi ab his qui ei
ꝑfidem uolueruit mundo corde conungi. non sicut ds̃
ianichei qui necessitatis malo pressus. hodie hic ex par¬
te quod negare non possunt. in miseriis & calamitatibus
uolutat UR.

Expanded text:
sibilis est. tamquam ad principem necesse est ut referamus, sibilis est. tamquam ad principem necesse est ut referamus, quia ipsa corpori principatur — nam et cum simus secundum animam inmortales, cum mortui corpore fuerimus, nos mortui dicimur —et mortuus esse manifestatur: ut omnia ueridice ueritas et nihil falso fecisse credatur, quia potestate ac uoluntate uerbum caro factum est et natus et passus et mortuus et resurrexit nulla sua necessitate, sed uoluntate et potestate, cuius nulla pars aliquando depraedata, nulla nunc usque captiua est non solum diuinae sed nec ipsius mortalis quam suscepit, sed nec umquam capi poterit nisi ab eis, qui ei per fidem uoluerint mundo corde coniungi, non sicut deus Manichaei, qui necessitatis malo pressus hodie hic ex parte. quod negare non possunt, in miseriis et calamitatibus uolutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
os aut̃ xpm dñm uerũ hominem
suscepisse credimꝰ:. & in ipso uisibilit̃ inuisibilem
hominib apparuisse in ipso uit̾ homines conuersa¬
tũ fuisse in ipso ab hominib humana ꝑtulisse. in ipso ho¬
mines docuisse ã quib ẽẽt recedendum. quid ẽẽt per¬
ferendum. quo eẽt tenendũ. Totum aũt hoc: nulla
fecit necessitate. Unde ipse dicit. Propt̾ hoc me pater
diligit. quia ego pono animã meam. ut iterũ fumam
illam. Aemo culit eã ame. s ego pono eã ame ipso
Potestatem habeo ponendica.i. & potestatem babeo it̾ũ
sumendi eã. Non gͦ mali necessitate amisit eã. Uoluit
enim ut illa quȩ in passione eius eiꝰ fãcta sunt. omĩa fie¬
rent ad humanam naturã docendã. non ad suã tuendã
Sicut enim nos qui ex anima & corꝑe constamꝰ. cum sumꝰ
inuisibiles scđm aĩam. insibiles aittem scđm corpꝰ. omiã
que uisibilit̾ siue honoris & beneficiorũ accipimꝰ. siue
cont umeliȩ. uel iniuriȩ patimur. ad animã quȩ inui-¬

Expanded text:
stum dominum uerum hominem suscepisse credimus et in ipso uisibiliter inuisibilem hominibus adparuisse, in ipso inter homines conaersatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse, a quibus esset recedendum, quid esset perferendum, quo esset tendendum. totum autem hoc nulla fecit necessitate. unde ipse dicit: propter hoc me pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam. nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso; potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam. non ergo mali necessitate amisit eam. uoluit enim, ut illa, quae in passione eius facta sunt, omnia fierent ad humanam naturam docendam, non ad suam tuendam. sicut enim nos, qui ex anima et corpore constamus. cum sumus inuisibiles secundum animam, uisibiles autem secundum corpus. omnia, quae uisibiliter siue honoris efbeneficiorum accipimus siue contumeliae uel iniuriae patimur, ad animam, quae inui
Abbreviated transcription (Latin):
PRITAS MT̃. Caro mea uere ÷ cib. & sanguis m̃s uere ÷ potus. Alio qͥn
carnem suã ⁊ sanguinẽ c̃ secratione sp̃s sciꝰ potentialit̾ creari. & cotidie pro
creatur: ita ꝑ eundem ex substantia panis & uisu mystice idem corpꝰ xp̃i
consecretur. Corpꝰ xp̃i ⁊ ueritas & figura. ẽ. Ueritas dũ corpꝰ xp̃i ⁊ sanguis
uirtute sp̃s: in uerbo ipsiꝰ ex panis uiniq substantia efficitur. Pigura uͦ¬
.ẽ. id qđ exceriꝰ sentitur. Iteratur autẽ cotidie hȩc oblatio licet xp̃c semel
passus sit : qr cotidie peocamꝰ peccatis sine qͥb mortał infirmitas uiuere
non potest. Et idõ qr cotidie labim᷑ : cotidie xp̃c ꝓ nob̾ mystice ĩ molatur

Expanded text:
Veritas ait: Caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Alioquin carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro creatur, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecretur. Corpus Christi et veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi et sanguis virtute Spiritus in verbo ipsius ex panis vinique substantia conficitur; figura vero, quod exterius sentitur. Iteratur autem quotidie haec oblatio, licet Christus semel passus sit, quia quotidie peccamus saltem peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest, et ideo quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
rat habuit minꝰ. Non ÷ quantitas uisihił in hoc estimanda nusterioa so
uietꝰ sacram̃ti spalis. sic̃ nec quantitas hõis xp̃i metienda ÷ in corpore. sed uirtꝰ
ineo ⁊ diuitas considanda. Cur hoc misterium ante passionẽ tradit᷑ discipłis :
Aiuia nunquã potest umbra desistere nisi radiante sole. Alit. Nouerat xp̃c
qđ ⁊ boni digne. & mali mdigne hoc misteriũ accepturi. eent. iccirco¬
uoluit cunctis cõmunicantib ostendere. guid bona qͥdue mali ex eo
Accipiant. Et ido uidas in figura omniũ maloꝵ pͥmꝰ ad ꝑcipiendũ ꝑmitttt᷑.
Nam si pꝰ resurrectionẽ fieret: iã iudas cũ scis apłis comunicare non po¬
tuisset qi iã dãpnatꝰ erat. Recte etiã caro sanguini sociat᷑. qr nec
caro sine sanguine. nec sanguis sine carne iure cõmunicat᷑. Totꝰ u
homo qui ex duab substantiis constat redimit᷑. & idõ carne simul
xp̃i ⁊ sanguine saginat᷑. Deniq ñ sicut qͥdã uolunt anima sola hoc

Expanded text:
abuit minus. Non est quantitas visibilis in hoc aestimanda mysterio, sed virtus sacramenti spiritualis, sicut nec quantitas hominis Christi metienda in corpore, sed virtus in eo et divinitas consideranda. Item: Hoc mysterium ante passionem discipulis traditur, quia nunquam potest umbra existere nisi radiante luce. Aliter: noverat C a bonis digne et a malis indigne hoc mysterium acceptum erat. Voluit cunctis communicantibus ostendere quid boni quidve mali ex eo percipiatur, et ideo Judas in figura omnium malorum primus ad percipiendum permittebatur. Nam si post resurrectionem fieret, jam Judas cum sanctis apostolis communicare non potuisset, quia jam damnatus esset. Recte etiam caro sanguini sociatur, quia nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne jure communicatur. Totus enim homo, qui ex duabus substantiis constat, redimitur, et ideo carne simul Christi et sanguine saginatur. Denique non, sicut quidam volunt, anima solo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Go Beringeriꝰ corde credo. & ore c̃fiteor panẽ ⁊ uinũ quę¬
ponunt᷑ in altari ꝑ misteriũ sacrȩ orationis ⁊ ũba nr̃i redẽptoris substan¬
& pꝰc̃secrationẽ ẽẽ uerũ xp̃i corpꝰ qđ natũ ÷ de uirgine. ⁊ qđ ꝓ salute mim¬
di oblatũ in cruce pependit. & qđ sedet ad dexteram patris. & uerũ sangui¬
nẽ xp̃i qͥ de latere eius effusus ⁊. ñ tantũ ꝑ signũ & uirtute̾ sacram̃ti:
sed in ꝓprietate naturȩ. ⁊ ueritate substͥantiȩ. Sicut in hoc breui c̃ti¬
net᷑. & ego legi. ⁊ uos intelligitis: sic credo. nec contͣ hanc fidẽ ulteriꝰ¬
causa reducendĩ eos adhanc fidẽ q̃ ꝑ eiꝰ doctrinã ab ea recesserant:

Expanded text:
go Berengarius corde credo et ore confiteor panem et vinum, quponuntur in altari, per mysterium sacrae orationis et verba nostri Redemptoris substanute mundi oblatum in cruce pependit et sedet ad dexteram Patris, et verum sagwinem Christi, qui de latere eius effusus est non tantum per signum et virtutem sacramenti, sed in proprietate nature et veritate substancie. Sicut in hoc brevi continetur, et ego legi et vos intelligitis, sic credo, nec contra hanc fidem ultericausa reducendi ad fidem eos, qui per ejus doctrinam ab ea recesserant.
Abbreviated transcription (Latin):
eblitionẽ benedictã ꝑ quã henedicam᷑. Asseriptã ꝑ quã om̃s in celo conscribam᷑. Ratã
ꝑ quã inuiscerib xp̃ĩ censeam᷑. Rationabilem ꝑ quã abestiali sensu exuam̃. Acceptabi
biliꝰ ut qr nos iã similitũdinẽ mortis eiꝰ inbaptismo accepimꝰ: similitudine qͦq
carius ⁊ sangiunis eiꝰ sumamꝰ ita ut & ueritas ñ desit in sacram̃to : & ridis.¬
culũ nullũ fiat paganis qđ cruorẽ occisi hominis bibamꝰ. Si enĩ discipli patient᷑
ferre neqͥ uertuit. Qd dñs dixerat qͥ manducat carnẽ meã ⁊ cȩt̾a .s. dixerunt dun
actiones sunt. aut certe obsecrationes petitiones postulationes. Unde ẽ sa¬
cerdos priꝰ eans listarũ uba assumens dicit . Qui pridie quã pateret᷑ ⁊ cȩt̾a¬
usꝙ dedit discip̃lis siuis. Ecce usq ad istũ locũ terba sunt euanglistarũ.

Expanded text:
oblationem benedictam, per quam nos benedicamur; ascriptam per quam nos omnes in coelo conscribamur; ratam, per quam in visceribus Christi censeamur; rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, accebilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, etc.actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones. Unde et sacerdos dicit prius Evangelistarum verba assumens: Qui pridie, quam pateretur, et dedit discipulis suis. Ecce usque ad istum locum verba sunt evangelistarum;
Abbreviated transcription (Latin):
cum audiss egetes credens eas ibi eẽ. discesserit. Quid
ad hȩc dicitis rogo nos: Quare non timuit maximilla
ꝑ turpissimũ lenociniũ ancille suȩ ligare animas in
carne: Cum aũt illum puerutum tam turpiter creda¬
tis ẽẽ. mentitum. quis nobis credat loquentib quando
si mentiamini. dũm uos dicitis imitari: S uostemeri¬
tate pleni adhuic irruite in ueteres libros. ut quȩ nesci¬
tis. potius accusare quam discere laboretis. Consid̾ate
que ibi mira cula suti. si miraculis noui testamenti
delectamini. Ibimortui pͥmo fuscitati. ibi leꝓsi pͥmo mũ¬
lati & alia muita quȩ diligentib & pie querentibus
ad edificandam fidem innõtescunt. Si auͣt bonis p̃¬
ceptis delestamini ibi pͥmitꝰ scripta sunt duo illa pre¬
cepta quȩ sublitnit᷑ dñs laudat de diligendo dõ & ꝑri
minicis. ibi iimico ignoscendũ. ibi tradenda iaxa¬
la acaccipiendã alapam. Et quȩcumq in nouo testa¬

Expanded text:
ciun audisset Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ciun audisset Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ad haec dicit-is? rogo uos. quare non timuit Maximilla per turpissimum lenocinium ancillae suae ligare animas in carne? cum autem illum puerulum tam turpiter credatis esse mentitum, quis uobis credat loquentibus, quando si mentiamini, dominum uos dicitis imitari? Sed uos temeritate pleni adhuc inruite in ueteres libros, ut quae nescitis potius accusare quam discere laboretis. considerate. quae ibi miracula sint. si miraculis noui testamenti delectamini. ibi mortui primo suscitati, ibi leprosi primo mundati et alia multa quae diligenter et pie quaerentibus ad aedificandam fidem innotescunt. si autem bonis praeceptis delectamini, ibi primitus scripta sunt duo illa praecepta. quae sublimiter dominus laudat de diligendo deo et proinimicis, ibi inimico ignoscendum, ibi tradenda maxilla ad accipiendam alapam et quaecumque in nouo testa
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Multum apparet in ꝑiciaurã. ł potiꝰmalitia. Accẽ¬
dite in actib leuci quossub noĩe apłoꝵ scribit q ualia
fint quȩ accipitis de maximilla uxore egetes que cum
nollet marito debitum redd̾e ciun apłs dixerit. uxori¬
uir debitũ reddat. similit̾ et uxor uiro. illa supposuertt
marito suo ancillam suam eucliam nomine. exoruans
eam sicut sibi scriptum ẽ. adu̾sariis lenociniis & fuca¬
tionib. & eam nocte ꝓ se uicariam supponẽs. ut ille nes¬
ciens cum ea tamqmͣ cũ uxore cũconberet. Ibiẽ scrip¬
tum ẽ. quod cum eadẽ maxinilla & ifidama fimul issent
ad audiendum apłm andream puerulus quidam spetio¬
sus quem inlt leutrus uel dm̃ uel ceite angłm intelli¬
gi cõmendanerit eas andree apło: & ꝑrexertt ad preto¬
num egetes. & ingressus cubiculum eoꝵ fuxerti uocẽ
muliebrem quasi maximille murmurantis de dolori¬
b sexꝰ feminei. & ifidame respondentis. Que colloqͥa

Expanded text:
bit. multum adparet inperitia uestra uel potius malitia. adtenbit. multum adparet inperitia uestra uel potius malitia. adtendite in actibus Leuci, quos sub nomine apostolorum scribit, qualia sint quae accipitis de Maximilla uxore Egetis. quae cum nollet marito debitum reddere, cum apostolus dixerit: uxori-uir debitum reddat, similiter et uxor uiro, illa subposuerit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans eam, sicut ibi scriptum est, aduersariis lenociniis et fucationibus et eam nocte pro 86 uicariam subponens, ut ille nesciens cum ea tamquam cum uxore concumberet. ibi etiam scriptum est. quod cum eadem Maximilla et Iphidamia simul issent ad audiendum apustolum Andream, puerulus quidam speciosus. quem uult Leucius uel deum uel certe angelum intellegi, commendauerit eas Andreae apostolo et perrexerit ad praetorium Egetis et ingressus cubiculum eorum finxerit uocem muliebrem quasi Maximillae murmurantis de doloribos sexus feminei et Iphidamiae respondentis. quae colloquia
Abbreviated transcription (Latin):
simi & ceci homines de diuinis eloquiis
possunt dicere. sicut in ea quȩ mistice factauel
dicta funt in ueterib libris ignorantes ferimini. ut
tem̾e accusetis quod non intelligitis. Hȩc añt cum
de nouo testamento uobis obiestã fueruit dicitis diui¬
na & spũalia significare. Neteris autem testamenti
scãs literas figurate posse accipi negatis. cum &e ip¬
se dñs figurate inde quedam dixerit. & apłi paulus
Omĩa illi populo infigura contigisse scribat. Nam
a ipseregsam monftrans. muta mnde exposiut.
S forte dicitis solita uanttate & obtuso corde contra diũ uel aplĩ
ausbtorttatem loquentes. ueteris testamenti dista exponis pror¬
sus non posse. solũ autem nonũ in talib expomposse & nor
consid̾atis nonuos hrẽ ꝗ tud dicere si ab aliis impiis uobis di¬
catur uetꝰ potiꝰ expom posse. nouum non posse. Mens aũ
sana utrumq testamentum consid̾ans quecum inuuo
inuenerit expõnem ad mitt̾e sine dubio in altero dedara¬

Expanded text:
simi et caeci. homines de diuinis eloquiis pofcsont dicere, sicut uos in ea. quae mystice facta uel dicta sunt in ueteribus libris, ignorantes ierimini, ut temere accusetis, quod non intellegitis, haec autem cum de nouo testamento uobis obiecta fuerint, dicitis diuina et spiritalia significare. ueteris autem testamenti sanctas litteras figurate posse accipi negatis, cain et ipse dominus figurate inde quaedam dixerit et apostolus Paulus omnia. illi populo in figura -contigiase scribat. nam et ipse regulam monstrans multa inde exposuit. sed forte dicitis solita uanitate et obtunso corde contra dominum uel apostoli auctoritatem loquentes ueteris testamenti dicta exponi prorsus non posse, solum autem nouum in talibus exponi posse.. et non consideratis non uos habere quid dicere, si ab aliis inpiis uobis, dicatur uetus potius exponi posse, nouum non posse. mens autem sana utrumque testamentum considerans quaecumque in UllO inuenerit expositionem admittere, sine dubio in altero declara
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ in fidelitas peccatum ẽ. & non peccat nifi gens tene¬
brarum. restat ut abonũ peccato parslucis in inunis
inueniatur. Om̃sgͦ ad reginim redeunt quia ipsi ñ
peccant. & nichil timendum ẽ. alicui anunȩ quia nichil pec¬
cat. & falsa sunt quȩ manicheus dicit. sub siciuam lucis par¬
tem. hoc estanunas peccatrices damnariad custodiam glo¬
bi. ut aliqua securitas diuinis regnis in ꝑiculo consticutistã¬
demaliqñ comꝑẽtur. Necesse ẽ. gͦ ut aut pars lucis peccet:
aut pars tenebrarum. S si pars lucis peccat. ds̃ peccat. quod
nefas ẽ. dicere. Si autem pars tenebrarum peccat. ipsa uoca¬
tur ad regnum ꝑ eum qui dixit. non ueniuocare iustos set
peccatores. quia non ẽ. opꝰ sanis medicꝰ. s male habentib Illa
aũt diuinitas de diuinitate. & lux de lumine tenebrarum ge¬
neri degenerans: in eternum sociatur.

Expanded text:
go infidelitas peccatum est, et non peccat nisi gens tenebrarum, restat, ut ab omni peccato pars lucis inmunis inneniatur. omnes ergo ad regnum redeunt, quia ipsi non peccant, et nihil timendum est alicui animae, quia nihil peccat, et falsa sunt. quae Manichaeus dicit, succisiuam lucis partem, hoc est animas peccatrices damnari ad custodiam globi, ut aliqua securitas diuinis regnis iri periculo constitutis tandem aliquando conparetur. necesse est ergo, ut aut pars lucis peccet aut pars tenebrarum. sed lti pars lucis peccat, deus peccat, quod nefas est dicere: si autem pars tenebrarum peccat, ipsa uocatur ad regnum per eum, qui dixit: non ueni uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. illa autem diuinitas de diuinitate et lux de lumine tenebrarum generi degene- rans in aeternum sociatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eus magne. subueni animis
ista turpia credentib ista nefanda sestantib
Quis hȩc non exhorreat. Rogo uos: Quis tã cetͦ
eit ut ista credat. rogo uos: S certe respondeatur michi
ab his qui ipsum manicheum sequunt᷑. Si ds̃ incorrup¬
tibilis est. uel omĩs natura sũnci boni inuiolabilis. ininacu¬
labilis. inadibilis. in couiquinabilis. in cõprehensibilis. qͥd
poterat facere malinatura huic tantę nature sinollet cũ
illa pugnare. ne ad tantum dedecus dechiceret᷑: Hoc dixi.
Quid factura erat dõ gens tenebrarum. si nollet cum illa
dĩ ds̃ in calamitatib. in pressuris. in captiuitate. ĩ suiec¬
tione sit constituta. ut tam turpit̾ &̃ lib̾etur. & nec sicli¬
bari tota possit. uel ipse pat̾ luctun habeat meniorate
partis suȩ causa. quem luctum manicheus in suis libris
aꝑtissime p̃dicat

Expanded text:
eus magne, subueni animis ista turpia credentibus, ista nefanda sectantibus ! quis haec non exhorreat? rogo uos. quis tam caecus est, ut ista credat? rogo uos. Sed certe respondeatur mihi ab iis, qui ipsum Manichaeum sequuntur: si deus incorruptibilis est uel omnis natura summi boni inuiolabilis, inmaculabilis, inadibilis, incoinquinabilis, inconprehensibilis: quid poterat facere mali natura huic tantae naturae, si nollet cum illa pugnare, ne ad tantum dedecus deduceretur? hoc dixi: quid factura erat deo gens tenebrarum, si nollet cum illa dei deus in calamitatibus, in pressuris, in captiuitate, in subiectione sit constituta, ut tam turpiter etiam liberetur et nec sic liberari tota possit uel ipse pater, ut luctum habeat memoratae partis suae causa, quem ludum Manichaeus in suis libris apertissime praedica
Abbreviated transcription (Latin):
non consid̾antes. qr si alus ita cecꝰ sit ut rep̾hendẽ uelte itid̾
quod uosinira dementia dicere soletis. uͥ erat dĩ auteqmͣ
mirari nemo soleat nisi derequȩ illi erat incognita. uidere
antem quia bonum ẽ. nonsit ignorantis. s quia placuit
ei quod fecit. aut illud quod scriptumẽ. dicente dño. quis me
tetigit. & de lazaro. uͥ posiustis illũ. & ego ueni non pacẽ
mtt̾tere sciꝑ cerram s gladium. & ignem ueni miite re
ĩmundum. & ueni ut qui nonuident uideant et qui¬

Expanded text:
non considerantes, quia, si alius ita caecus sit, ut reprehendere uelit illud quod uos mira dementia dicere soletis; ubi erat deus, ante quam mirari nemo soleat nisi de re, quae illi erat incognita. uidere autem quia bonum est, non sit ignorantis sed quia placuit ei quod fecit. aut illud, quod scriptum est dicente domino: quis me tetigit? et de Lazaro : ubi posuistis eum? et: ego ueni non pacem mittere super terram sed gladium et: ignem ueni mittere in mundum et: ueni, ut qui non uident, uideant
Abbreviated transcription (Latin):
& apłi. Telo dĩ uoszelo. & reuelabiturua dĩ de celo suꝑ om¬
nem impietatem. & cetera inumerabilia ab ipso dnõ uł
ab apłis dicta. uel facta. quȩ in sanissime poterunt hoiẽs
accusare non intelligentes. Nam & auari. uel flagitiosi
possunt alit̾ accipere quod dñs ait. ut si quis dimiserto
quȩ ht̃. septuplum. aut &̃ cent uꝑlum in hoc scło acci¬
non anore iusticiȩ. Possunt &̃ horrere male intelligẽ¬
tes quod ait. Si quis non manducauerit carnem mea
&e biberit sangiunẽ meum. ñ habebit in seuitam. Nã
quodait. Qui dixerit frĩ suo fatue. reuserit gehenne
ignis. si dicant stulti. ȩcce ꝓ conuitio gehennã minat᷑
quẽ dicitis misericordem ignoscere peccata. nonne
ignorant ubi cap̃ habeant: Et tam̃ aliquid sibi uidẽ¬
turdice. Aut quomͦ tam multas animas necandas de¬
monib in porcis tradidit. cum tales animas dicatis
ẽẽ porcorum. quales sunt hominũ. aut quomͦ arborẽ
in qua fructus quia non erat tempꝰ non inuenit. ũbo

Expanded text:
 Zelo Dei vos zelo ; et, Revelabitur ira Dei de coelo super omnem impietatem ; et caetera inumerabilia ab ipso Domino, vel ab Apostolis dicta vel facta, quae insanissime poterunt homines accusare non intelligentes. Nam et avari vel flagitiosi possunt aliter accipere quod Dominus ait, ut si quis dimiserit quae habet, septuplum, aut etiam centuplum in hoc saeculo accinon amore justitiae. Possunt etiam horrere, male intelligentes quod ait, Si quis non manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Nam quod ait, Qui dixerit fratri suo, Fatue, reus erit gehennae ignis : si dicant stulti, Ecce pro convicio gehennam minatur, quem dicitis misericordem ignoscere peccata: nonne ignorant ubi caput habeant, et tamen aliquid sibi videntur dicere? Aut quomodo tam multas animas necandas daemonibus in porcis tradidit , cum tales animas dicatis esse porcorum quales sunt hominum? Aut quomodo arborem, in qua fructus, quia non erat tempus, non invenit, verbo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. de lumine lum. de bono bonũ. de scõ scm. det̃no
ȩternum. de dõ dm̃. de omĩpotente omĩpotentem corrup¬
tasit. mortificata sit coniixta sit ꝑ omĩa mundi corꝑa a
sũmo usq adimum. ã cȩlo usq ad ftercora. ut & meretͥtes
intͥeatris & in locis turpiorib turpiores haberent inse oppres¬
sum dm̃. qui liberari forte non possit. Dicit enĩ in fine ipsiꝰ
eplẽ unde unum capitulũ iam posuimꝰ ipsam dĩ partem
quȩ conmixta ÷ non totam posse reuocari ad pristinam
libertatem.

Expanded text:
hoc est, de lumine lumen, de bono bonum, de sancto sanctum, dhoc est, de lumine lumen, de bono bonum, de sancto sanctum, de aeterno aeternum, de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, corrupta sit, mortificata sit, commixta sit per omnia mundi corpora a summo usque ad imum, a coelo usque ad stercora, ut et meretrices in theatris et in locis turpioribus turpiores haberent in se oppressum Deum, qui liberari forte non possit. Dicit enim in fine ipsius epistolae, unde unum capitulum jam posuimus, ipsam Dei partem quae commixta est, non totam posse revocari ad pristinam libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nterea cum dicat idem manicheus dm̃ omib bonis
habruidantem millo in regnis eiꝰ insignib indigente.
aut iufirmo consticuto. ita cẽ fundãta eius dem splen¬
didissima scła. at anullo uniquam concuti uel mo¬
ueri possint in alio loco paulo post sub subiungit et
dicit. Lucis uͦ beatissimȩ pat̾ sciens labam magnam
ac uast⁊ tatem quȩ ex tenebris furg̾et. adu̾sus suã s cã
impendere scłã. nisi aliquod eximitim ac p̃clarum & uir¬
tute potens opponat quo suꝑet simul ac destruat stirpẽ¬
tenebrarum. qua extinctã quies lucis in colis ꝑaret᷑.
tꝰ est dicendo. non posse regna illa ab aliquo concuti.
Est si concusa sunt necessitate aut tumnore. non erti os qͥ
sic concuti potuit. Nam uidemꝰ dm̃ manichei. scdm
eundem manicheum malo necessitatis pressum. cum
labes ac uastitas adu̾sus scła impenderet: aliudq quod
faceret non hrẽt partem su am ad pugnã dedisse. ut ł
hoc tn quietem lucis in colis comꝑaret. Ipsa uͦ pars eiꝰ

Expanded text:
nterea cum dicat idem Manichaeus deum omnibus bonis abundantem, nullo in regnis eius insignibus indigente aut infimo constituto, ita etiam fundata eiusdem splendidissima saecula, ut a nullo umquam concuti uel moueri possint. in alio loco paulo post subiungit et dicit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersus sua sancta inpendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo sutenebrarum, qua exstincta quies lucis incolis parareturtus est dicendo, non posse regna illa ab aliquo concuti. Et si concussa sunt necessitate, aut timore; non erit Deus, qui sic concuti potuit. Nam videmus deum Manichaei secundum eumdem Manichaeum malo necessitatis pressum, cum labes ac vastitas adversus saecula ejus impenderet, aliudque quod faceret non haberet, partem suam ad pugnam dedisse ut vel hoc modo quietem lucis incolis compararet. Ipsa vero pars ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
iautem uere facta sunt
non tam̃ in carne mortali. s impsa diuina subs¬
tancia facta eẽ. dicitis. mutabilem dicitis eẽ. di¬
uinam subam & uisibilem carneis oculis. &e palpbi lem
carneis manib & uulnerabilem ferro quȩ rursus nefas
est credere. Et idõ dumtim et dicere manicheus quia ista
fasta ñ sunt & tt̾um timet dicere. quia in cliuina substantia
fasta sunt& non uuit confiteri. quia nec intelligere potuit
quom filiꝰ dĩ ꝑquem facta sunt omiã sine aliqua mutatio
ne comquinatione diuinȩ substanciȩ suȩ hominẽ cum
cũ suis socus illa omiã passus ẽ. Miseri ñ timetis ne dicatur
noł in uiditio. ego eos liberam ꝓ quib passussum: Ite uie
uos lib̾et. cru meas ascribitis passiones

Expanded text:
autem uere facta sunt. non tamen in carne mortali, sed in ipsa diuina substantia facta esse dicitis mutabilem dicitis esse diuinam substantiam et uisibilem carneis oculis et palpabiJem carneis manibus et uulnerabilem ferro : quae rursus nefas est credere. et ideo dum timet dicere Manichaeus, quia ista facta non sunt, et iterum timet dicere, quia in diuina substantia facta sunt, et non unit confiteri. quia nec intellegere potuit, quomodo filius dei, per quem facta sunt omnia. sine aliqua mutatione uel coinquinatione diuinae cum suis sociis illa omnia passus est. Miseri! non timetis ne dicatur vobis in judicio, Ego eos liberavi, pro quibus passus sum; ite, ille vos liberet, cui meas ascribitis passiones
Abbreviated transcription (Latin):
facere potuit. ut tamen ipse in sua suba nulla ex parte
mutaretur. sic̃ u̾bum dĩ qui ẽ. filiꝰdĩ. &̃ ipse sicut pater
in cõmutabilis suscepit hoĩem mortalẽ itt integra et in-¬
uiolata dĩtate in carne mortali doceret mortales ꝑ pa-¬
cientiam mortem uincere. & ipsius infirmȩ carnis futu¬
rã in meliꝰ cõmutationẽ resurrectione monstraret.¬

Expanded text:
facere potuit. ut tamen ipse in sua substantia nulla ex parte facere potuit. ut tamen ipse in sua substantia nulla ex parte mutaretur, sicut uerbum dei, qui est filius dei, etiam ipse sicut pater incommutabilis suscepit hominem mortalem. tit integra et inuiolata deitate in carne mortali doceret mortales per patientiam mortem uincere et ipsius infirmae carnis futuram in melius conmiitationem resurrectione monstraret
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum huic obiestioni responderi minime possit.
solitam inꝑitam opponunt. Quid fasturi erant iu¬
dei xp̃o si nollet ab eis pati: Outinã uidere possẽt
quod facile uid̾ent. nisi ꝑ nebulas contentionis excecarent᷑.
Quid sit imminentis mali p̃mi necessitate. quam dm̃ sirũ
passum asseuerant. & quid sit miscłiȩ bȩnignissimũ
gine generi humano exhibere dignatꝰ ẽ. ut hominib ꝑ
ħominẽ pacientiȩ demonstraret᷑ exemplũ. Oportebat
enum &e hoc iustum erat ut homines ꝑ pacientiam hu¬
m ilitatis uincerent difficultatem infirmitatis carnis sue
quia in eam ꝑ elationem suꝑbie cecid̾ant. sicut in adam
pmo homine nrã scriptura indicat. Numquit & uos po-¬
testis dicere. qr erant Aliqui homines quos ds̃ uolebat do¬
cere pacientiam. ꝓpterea uoluit a gente tenebrarum tan-¬
ta mala pati. quemadmodum dñs auideis : Aut num¬
quid potestis dicere quia suscepit aliquã naturam passi¬
bilem ds̃ in qua pateret᷑ a gente tenebrarum quicquid ei

Expanded text:
ed cum huic obiectioni responderi minime possit, solitam inperitiam obponunt: quid facturi erant Iudaei Christo, si nollet ab eis pati? o utinam uidere possint, quod facile uiderent, nisi per nebulas contentionis excaecarentur, quid sit inminentis mali premi necessitate, quam deum suum passum adseuerant; et quid sit misericordiae benignissimum gine, generi humano exhibere dignatus est, ut hominibus per hominem patientiae demonstraret exemplum. oportebat enim, et hoc iustum erat. ut homines per patientiam humilitatis uincerent difficultatem infirmitatis carnis suae, quia in eam per elationem superbiae ceciderant, sicut in Adam primo homine nostra scriptura indicat. numquid et uos potestis dicere: quia erant aliqui homines, quos deus uolebat docere patientiam, propterea uoluit a gente tenebrarum tanta mala pati, ouem-. admodum dominus a Iudaeis ? aut numquid potestis dicere, quia suscepit aliquam naturam passibilem deus, in qua pateretur a gente tenebrarum quicquid ei
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo manifestissimȩ instrum᷑ & docemur singłos se¬
cũdum peccatorum suoꝵ plenitudinẽ c̾sũmari. & tam¬
diu ut conuert̾at᷑ sustiueri: quam duicumulũ suoꝵ ñ
habueruit delistorum. Nemose inquã fallat. nemo deci¬
piat. Malos dͤs non amat. peccatores ñ amat. in iustos
ñ amat. rapaces. crudeles. impios. s amat bonos. iustoᷤ.
pios. humiles. ignocentes. mites. sicut scriptum ẽ. Qm̃
non ds̃ uolens iniquitatẽ tues. Non dabit iuxta te ma¬
lignus: neq ꝑmanebunt ininsti ante oculos tuos. Odis¬

Expanded text:
c Id. XV, 16. Quo exemplo manifestissime instruimur et docemur, singulos sec Id. XV, 16. Quo exemplo manifestissime instruimur et docemur, singulos secundum peccatorum suorum plenitudinem consummari, et tamdiu ut convertantur sustineri, quam diu cumulum suorum non habuerint delictorum. Nemo se, inquam, fallat, nemo se decipiat: malos non amat Deus, peccatores non amat, injustos non amat, rapaces, crudeles, impios; sed amat bonos, justos, pios, humiles, innocentes, mites: sicut scriptum est, Quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Auor nos ne scelerttos impios in presens e di iuiditium ena¬
dere posse existimemꝰ: admoneniur exemplo.S hoc magis
sentire nos conuenit. tan diuunũ quemq dĩpacientia sus¬
tentari. quam dui peccatorũ suoꝵ nũdũ t̃minũ finẽq re¬
pleuerit. quo consũmato eum illico ꝑciti. nec illiiam ue¬
niam reseruari. Esse aut̃ certum peccatorũ modũ atq m̃¬
uel celeriꝰ. ł tardius ꝓut̃ peccatorũ suoꝵ modũ expleuertt
iudicent᷑ eiudentissimȩ demonstrat᷑. quando de sodomoꝵ
& gomorreorum. interituatq incendio. qui suaiam peccata
ixpl euerant ad abraham ds̃ loquit᷑ dicens. Clamor sodo¬
morum & gomorreorum repletus est. & peccata eoꝵ mag¬
na uehement̃ repleta sunt. De amorreis uͦ quid dicit qui
sua nundum peccata finierant. quos post multos annos
quam supͣdicte ciuitates crematȩ sunt constat eẽ. delestos:
Nuidum repleta sunt peccata amorreoꝵ usq adbuc. Q

Expanded text:
Quorum nos, ne sceleratos et impios in praesenti etiam Dei judicium evaQuorum nos, ne sceleratos et impios in praesenti etiam Dei judicium evadere posse existimemus, admonemur exemplo. Sed hoc magis sentire nos convenit, tamdiu unumquemque Dei patientia sustentari, quamdiu nondum peccatorum suorum terminum finemque replevit: quo consuullam reservari. Esse autem certum peccatorum modum atque mevel celerius vel tardius, prout peccatorum suorum modum expleverit, judicetur, evidentissime demonstratur, quando de Sodomorum et Gomorrhaeorum interitu atque incendio, qui sua jam peccata repleverant, ad Abraham Deus loquitur, dicens: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum repletus est, et peccata eorum magna vehementer repleta sunt . De Amorrhaeis vero quid dicit, qui sua nondum peccata finierant, quos post multos annos quam supra dictae civitates crematae sunt, constat esse deletos? Nondum repleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhu