comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sor supͣdicte rei. huniꝰ rei sũt fide¬
iussores. Ttran de lamazere. Sanciꝰ
lupꝰ de faisan. T estes uero sũt. Ber¬
nardꝰ abbas casa dei. arnaldꝰ de
logorcano archidiaconꝰ. fortaneriꝰ
dabadenes. Uitał de camassas. Gillmꝰ
de chartigal pͥor. Gilłmꝰ fuert cel¬
lerariꝰ. Eiz de la serra. Gilłmꝰ de mar¬
rast. abbas de cimore. B̾nardꝰ albas
gemundi. Forto de nogarol. Laurẽciꝰ
nepos. Gilłm de laserra. Senatus de
la serra. Sanciꝰ de bacuran. Factũ est
hoc anno ab incarnatione dm̃i.mͦ. cͦ.¬
L.xͦi. Regnante lodouico rege frãcoꝵ.
S ancio comite astaracensi.

Expanded text:
sor supradicte rei. Hujus rei sunt fidesor supradicte rei. Hujus rei sunt fidejussores : Bertran de Lamazere, Sancius Lupus de Faisan. Testes vero sunt : Bernardus abbas Case Dei, Arnaldus de Logorsano archidiaconus, Fortanerius Dabadencs, Vitalis de Camassas, Gillelmus de Chartigal prior, Gillelmus Fuert, cellerarius, Eiz de La Serra, Gillelmus de Marrast, abbas de Cimorre, Bernardus abbas Gemundi, Forto de Nogarol, Laurencius nepos Gillelmi de Laserra, Senatus de Lasserra, Sancius de Bacuran. Factum est hoc anno ab incarnatione domini MCLVI, regnante Lodovico rege Francorum, Sancio comite astaracensi.
Abbreviated transcription (Latin):
garentiam d̃ om̃ibus amꝑatoribꝰ
predictis habitatoribꝰ bdonarum.
h uiꝰ domi ⁊ absolutionis sũt fide¬
iussores dodo de semezies. bezian
de marrast. bnard d̾ panasac. Iorda¬
nus de scõ romano. Gilłmꝰ b̾nardi
de maẽiis. Garsias arnaldꝰ d̾ casa¬
rels. hoc totum laudatũ ⁊ firmatũ
est in curia astaracẽsi apd̾ mõtem¬
cassinum. huiꝰ tociꝰ p̃dicte rei.
sũt testes. b̾nardꝰ d̾ basalag. ł ictaui¬
nꝰ de mairast. Rannundꝰ arnarldꝰ
de sa barta. Arnaldꝰ Gill̃mi desparos.
C entullꝰ de logorçano puer. Giraldꝰ
de mont brun. Bnardꝰ d̾ montalt.
a ugeriꝰ de maur. Sanciꝰ lupus d̾
faisan. Brumos d̾ la barta.⁊ arnal¬
dꝰ fr̃ eius. Sddo de manas. Sddo
dauriebad. Ugoles d̾ marrast. Gilłmꝰ
dagui. Fortaneriꝰ de sc̃o romano.
S ddo dauriag. Maurinꝰ de bedbe¬
zer. Toschana d̃ fred palers. hoc
⁊̃ laudatũ et firmatum est in ca¬
pło auaris in manu domni ẜ ilłmi
auxitam archiẽpi. qui est fideius¬

Expanded text:
rentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus doni et absolutionis sunt fidejussores : Dodo de Semezies, Bezian de Marrast, Bernard de Panasac, Jordanus de Sancto Romano, Gillelmus Bernardi de Maceriis, Garsias Arnaldus de Casarels. Hoc totum laudatum et firmatum est in curia astaracensi apud Montemcassinum. Hujus totius predicte rei sunt testes : Bernardus de Basalag, Pictavinus de Marrast, Raimundus Arnaldus de Sabarta, Arnaldus Gillelmi Desparros, Centullus de Logarsano puer, Giraldus de Montbrun, Bernardus de Montalt, Augerius de Maur, Sancius Lupus de Faisan, Brumos de La Barta et Arnaldus frater ejus, Oddo de Manas, Oddo Dauriebad, Ugoles de Marrast, Gillelmus Dagui, Fortanerius de Sancto Romano, Oddo Dauriag, Maurinus de Bedbezer, Toschana de Fredpalers. Hoc etiam laudatum et firmatum est in capitulo Auxis in manu domini Gillelmi auxitani archiepiscopi, qui est fidejus
Abbreviated transcription (Latin):
cius sui generis. donauit ꝯcessit
et absoluit deo ⁊ beate ꝙͣ b̾donar̃.
& arnaldo ałbi ⁊ conuentui eius¬
dem loci. p̃senti et futuro pascua.
espleitam ⁊ erbagges. ꝑ omnes t̾ras
suas quas habebat uel hab̾e debebat
ꝑ se uel ꝑ aliam ꝑsonam cultas et
incultas. Donauit etiam lib̾um in¬
troitum ⁊ exitum ꝑ om̃s tr̃as suas ⁊
omnem espleitam exceptis t̾ris bla¬
datis ortis ⁊ uineis eultis. Recognoũ
quoq predictus Sanciꝰ omnia dona
que bnaroꝰ comes astaracensis diẽs
pat̃ eiꝰ et ip̃e fecerant habitatoribus
b̃donarũ. uidelicet donum abb̃ie de
b̾donis et eccłiam p̾dicti loci ⁊ te¬
tum ea integro casale p̃dicte eccł̃e
cum omnibꝰ ꝑtinentiis eoꝵ. et
totum exc integio nemꝰ d̾ buolas.
cum omnibꝰ ꝑtinentiis eiꝰ. ⁊ totũ
ex integro illud casale del moliar qd̃
ãr de planca cum omnibꝰ ꝑtinẽtiis
eiꝰ. ⁊ totum illud ex integro casale
d̾ mazerolas qd̃ uocatur del freison.
cum om̃ib ꝑtinentiis suis donauit

Expanded text:
avit, concessit et absolvit Deo et beate Marie Berdonarum et Arnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro pascua, espleitam et erbagges per omnes terras suas quas habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam cultas et incultas. Donavit etiam liberum introitum et exitum per omnes terras suas et omnem espleitam, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis. Recognovit quoque predictus Sancius omnia dona que Bernardus comes astaracensis dictus pater ejus et ipse fecerant habitatoribus Berdonarum, videlicet donum abbatie de Berdonis et ecclesiam predicti loci et totum ex integro casle predicte ecclesie cum omnibus pertinentiis eorum et totum ex integro nemus de Biolas, cum omnibus pertinentiis ejus et totum ex integro illud casale del Moliar quod dicitur de Planca, cum omnibus pertinentiis ejus et totum illud ex integro casale de Mazerolas quod vocatur del Freison cum omnibus pertinentiis suis. Donavit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dict loci predictis habitatorib bdo¬
narũ p̃dictus Sanciꝰ gorpiuit ẽt
⁊ absoluit totum hoc qd demãda¬
bat uel demandare poterat ꝑ se uel
ꝑ aliam ꝑsonam in supͣdicta t̾ra de
tarano ⁊ in om̃i t̾ritorio eiꝰ p̾dic̃is
habitatoribꝰ łdonaꝵ. ĩ otum hoc ut
supͣdictum est p̾dictus sanciꝰ co¬
mes astaracensis donauit p̾dicto ab¬
bati ⁊ p̃dicto ꝯuentui cum ingres

Expanded text:
predictis habitatoribus Berdonarum. Predictus Sancius gorpivit etiam et absolvit totum hoc quod demandabat vel demandare poterat per se vel per aliam personam in supradicta terra de Tarano et in omni territorio ejus predictis habitatoribus Berdonarum. Totum hoc ut supradictum est predictus Sancius comes astaracensis donavit predicto abbati et predicto conventui, cum ing
Abbreviated transcription (Latin):
ie partẽ demãdau̾it cognita causa
confilio ꝓboꝵ hominũ saluo iure
frm̃ b̾donaꝵ datis pͥꝰ.ccc .soł. morł.
frĩbꝰ b̃donaꝵ quiete partẽ accipiat
de martror en martror espleites fo¬
res. Huiꝰ rei s̃ testes. Gassiarnalt
de sadeuesa. ⁊ augĩꝰ de sa pena. ⁊
b̾ nardꝰ de alb̃ia de scõ urso. ⁊ Gilłmꝰ
de bono fonte. ⁊ fr̃ Gasto de samag.
⁊ fr̃ Ram̃dꝰ de sadorni. ⁊ fr̃ forta¬
ñꝰ. monachi b̾donaꝵ. Fc̃m est hoc
anno ab incarnatione dm̃ .mͦ. ccͦ.¬
xͦI. Regnante filippo rege francoꝵ.
bnardo auaitano archiep̃o. Centul¬
lo comite astaraci¬

Expanded text:
ognita causa consilio proborum hominum, salvo jure fratrum Berdonarum, datis prius CCC sol. morl. fratribus Berdonarum, quiete partem accipiat de martror en martror, espleitis foris. Hujus rei sunt testes : Gassiarnalt de Ladevesa et Augerius de Sapena et Bernardus de Abbatia de Sancto Urso et Gillelmus de Bonofonte et frar Ramundus de Sadorni et frater Fortanerius, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCCXI, regnante Philippo, rege Francorum, Bernardo auxitano archiepiscopo, Centullo, comite astarac
Abbreviated transcription (Latin):
suis cultis ⁊ incultis. qd̾ casale ẽ
a panchanũ.ꝓro ec .L. soł morł. Et
est manifestum qd̾ onĩs fructus ⁊
om̃s espleitas que de p̃dicto casale
do p̃dicto pign̾e exierint. ⁊ fratres
bdenarũ ande recepint. totas earin¬
tegro illas espleitas predẽs centullꝯ
comes astaracensis donauit inelemo¬
sina dõ ⁊ bẽ marie b̾donaꝵ ꝓ redẽp¬
tione pecc̃oꝵ suoꝵ ⁊ om̃i ꝯuentui eiꝰ¬
dem loci presenti ⁊ futuro. sine om̃i
retentione quã ibi nõ fecit. Et si ali¬
qͥs homo in p̃dicto pignore aliqͥd am¬
ꝑau̾it. p̃dic̃s centullꝰ comes astara¬
censis debet fac̾e bonã ⁊ firmã ga¬
rentiã de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ fr̃ibꝰ
b̾donarũ. ĩ erminꝰ huiꝰ pigñis redi¬
mẽdi. est de martror emartror esplei¬
tas foras datis priꝰ .cc.l. soł morł.
fr̃ibus b̾donarũ. huiꝰ rei sũt testes.
G iraldꝰ de logorsano. ⁊ arnaldꝰ de sẽo
romano. ⁊ G̃ilłmꝰ de burgano. ⁊ se¬

Expanded text:
incultis, quod casale est ad Ponchanum pro CCL sol. morl. et est manifestum quod omnis fructus et omnes espleitas que de predicto casali vel de predicto pignere exierint et fratres Berdonarum inde receperint totas ex integro illas espleitas predictus Centullus comes astaracensis donavit in elemosina Deo et beate Marie Berdonarum pro redemptione peccatorum suorum et omni conventui ejusdem loci presenti et futuro sine omni retentione quam ibi non fecit ; et si aliquis homo in predicto pignore aliquid amparaverit predictus Centullus comes astaracensis debet facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus fratribus Berdonarum. Terminus hujus pignoris redimendi est de martror e martror, espleitas foras, datis prius CCL sol. morl. fratribus Berdonarum. Hujus rei sunt testes : Giraldus de Logorsano et Arnaldus de Sancto Romano et Gillelmus de Burgano et Pe
Abbreviated transcription (Latin):
dum et patrem eiꝰ albas b̾dona¬
rum iam dẽs.⁊ frẽs illiꝰ loci re¬
ceperunt ꝓ fr̃ibꝰ et conuerfis in
domo b̾donaꝵ. Q uod si forte ali¬
quis de parentibꝰ suis ad quem
honor p̃dẽs de iure ꝑtiñe indea¬
tur aliquid in dono iam dẽo frĩ¬
bus b̾donaꝵ amꝑau̾it: donet il.¬
le quicumq fũit .d. soł morlanoꝵ
fr̃ibꝰ bdonaꝵ in pace. quos donat¬
⁊ laudat et concedit fuꝑ donum
bant pͥꝰ .cce. soł morlanoꝵ in pre¬
dicto honore.⁊ fic mͦ h̃nt. dece.
soł morł suꝑ p̃dc̃m honorem. Et
naldi hoc totum qd̃ firmat mͦ
iam quondam donauerat deo.
lans.⁊ Gaffiarnaldi de ladeuese.
arnaldi qui dr᷑ rubeus. ⁊ fr̃ Petrꝰ
de bilsano. ⁊ fr̃ arnaldꝰ de logor¬
chano. monachi b̾donaꝵ. et fr̃
lamundꝰ de leziano. ⁊ fr̃ bnardꝰ
del casso. conũfi etusdẽ loci. fem̃¬
est hoc anno ab uicar natione
dñi.Mͦ. cͦcͦ.xͦ. Philippo rege franeoꝵ.¬

Expanded text:
dum et patrem ejus abbas Berdonarum jam dictus et fratres illius loci receperunt pro fratribus et conversis in domo Berdonarum. Quod si forte aliquis de parentibus suis ad quem honor predictus de jure pertinere videatur aliquid in dono jam dicto fratribus Berdonarum amparaverit donet ille quicumque fuerit D sol. morlanor. fratribus Berdonarum in pace quos donat et laudat et concedit super donum bant prius CCC sol. morlanor. in predicto honore et sic modo habent DCCC sol. morl. super predictum honorem. Et naldi hoc totum quod firmat modo jam qnondam donaverat Deo elan et Gassiarnaldi de Ladevese earnaldi qui dicitur Rubeus et frater Petrus de Bilsano et frater Arnaldus de Logorchano, monachi Berdonarum et frater Ramundus de Leziano et frater Bernardus del Casso, conversi ejusdem loci. Facest hoc anno ab incarnatione Domini MCCX, Phillippo rege Franco
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̾ Gilłmꝰ ar¬
naldi de leziano qui deꝰ
boca defer bono am̃o et bona
uoluntate ꝓ se ⁊ ꝓ om̃ibꝰ sueces¬
soribꝰ suis p̃sentibꝰ et futuris
dedit et concessit deo ⁊ bẽ ob

Expanded text:
ciendum est quod Gillelmus Arnaldi de Leziano qui dicitur Bocadefer bono animo et bona voluntate pro se et pro omnibus successoribus suis presentibus et futuris dedit et concessit Deo et b
Abbreviated transcription (Latin):
ciend̾ est qud arnaldꝰ de ma¬
zeroles quando uenit ad re¬
ligionem in bdonensi domo bo¬
no am̃o ⁊ bona uoluntate bona
side et sine om̃i retentione ꝓ se
et ꝓ omnibꝰ fuccessoribꝰ fuis pre¬
sentibꝰ ⁊ futuris donauit conces
⁊ arnaldo abb̃i et conuentui eius¬
dem loci presenti ⁊ futuro unam
auxiensem modiatam de t̾ra il¬
la quam habebat apd̃ sparciacũ
retro eccłiam desparchag. Et de¬
bet inde facẽ bonam ⁊ firmani
de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ predictis habi¬
tatoribꝰ b̾donaꝵ. huiꝰ tei testes s̃.
frat̃ b̾nardus de foiss. fr̃ uitalis
des poi. frat̃ b̾nardus de poisec.
conũsi b̾donaꝵ. ⁊ Forto de sent
sceuer sacerdos.

Expanded text:
ciendum est quod Arnaldus de Mazeroles, quando venit ad religionem in Berdonensi domo, bono animo et bona voluntate, bona fide et sine omni retentione, pro se et pro omnibus successoribus suis preseet Arnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro, unam auxiensem modiatam de terra illa quam habebat apud Sparciacum retro ecclesiam Desparchag. Et debet inde facere bonam et firmam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Hujus rei testes sunt : frater Bernardus de Foiss, frater Vitalis des Poi, frater Bernardus de Poisec, conversi Berdonarum et Forto de Sent Scever, sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾̃ Giraldꝰ d̾ marrecs ĩ illo die qͦ pt
suꝰ. G.d̾̃ marrẽcs obiit ĩ domo b̾donaꝵ eũ
uolũtate ⁊ assensi giraldi filii eiꝰ gͣtis et
spõtanea uolũtate amore dĩ ⁊ remissione
p̃dc̃i patͥs su giraldi. donauit lib̾e ⁊ ꝯcesit

Expanded text:
aldus de Marrencs in illo die quo pater suus G. de Marrencs obiit in domo Berdonarum cum voluntate et assensu Giraldi filii ejus, gratis et spontanea voluntate, amore Dei et remissione predicti patris sui Giraldi donavit libere et
Abbreviated transcription (Latin):
garentiã de oĩbꝰ amparatoribꝰ p̾dictiᷤᷤ
habitatoribꝰ bdonarum. Et ꝓ hoc dono
et ab solutione p̾dictus albas dedit eiᷤ
excaritate.xi.soł morlanoꝵ et recep̃
eos in bñfitio totiꝰ ordinis. Huiꝰ rei
destes sunt B̾nardus capellanus de la
fite. arnaldꝰ fr̃ enis. Btͣndꝰ de lobolĩ
en barraus. arnaldꝰ gaut̾nis monads
gemundi. Arnaldꝰ rufellꝰ Monachus
b̾donensis. Anno ab incarnatione am¬
Mͦ. cͦ. ixͦxx .iͦi. Regnante lodonico
rege francoꝵ. ẜisemeno astaracensi
comite. Giraldo auxitano archiep̃o.¬

Expanded text:
ratoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Et pro hoc dono et absolutione, predictus abbas dedit eis ex caritate XI sol. morlanor. et recepit eos in beneficio totius ordinis. Hujus rei testes sunt : Bernardus, capellanus de La Fite, Arnaldus frater ejus, Bertrandus de Lobolin, en Barrans, Arnaldus Gauterius, monachus Gemundi, Arnaldus Rufellus, monachus Berdonensis. Anno ab incarnatione Domini MCLXXXII, regnante Lodovico rege Francorum, Eisemeno astaracensi comite, Giraldo auxitano archiep
Abbreviated transcription (Latin):
tui eiꝰdem loci p̾senti ⁊ fut᷑o totum nis
et totam dñationem qͣm habebant uł
hr̃e debebant ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam ⁊̃
t̾ra deu robalt. de sent cristal que t̾ra
uocatur foeles ⁊ est a las cledes. Hoc to¬
tum ut p̃dictum est p̾dicti donatores
donauerunt p̃dicto abb̃i et p̾dicto ꝯuen-¬
tui cum ingressibꝰ et egressibꝰ aquis

Expanded text:
uro, totum jus et totam donationem quam habebant vel habere debebant per se vel per aliam personam in terra d'en Robalt de Sent Cristal que terra vocatur Foeles et est a las Cledes. Hoc totum, ut predictum est, predicti donatores donaverunt predicto abbati et predicto conventui cum ingressibus et eg
Abbreviated transcription (Latin):
fide qd̾ nũꝗͣ. ł cũ carta ł siñ carta occ̃oẽ
eiꝰdẽ ꝯposicionis ulteriꝰ dẽm monast̾iu
uerab̾it. Et ut ħ ab solutio siue diffini¬
tio ꝑpetuã obtineat roboris firmitatẽ.
uoluer̃ ꝑtes qd̾ iñ fiãt duo ĩ ftrum̃ta
ꝑ alphabetũ diuisa. ħꝰ rei ⁊estes s̃. Rͦ.

Expanded text:
fide quod nunquam vel cum carta vel sine carta occasione ejusdem composicionis ulterius dictum monasterium vexaverit. Et ut hec absolutio sive diffinitio perpetuam obtineat roboris firmitatem, voluerunt partes quod interfiant duo instrumenta per alphabetum divisa. Hujus rei testes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pascius d̾ mõbardõ ꝑtes ad talẽ ꝯcor¬
diã deuener̃. qd domꝰ berdõ. solluit
et qͥtaũ dc̃o nobili et sius qͥaͥd petebat
uł pet̾ẽ pot̾at in dc̃is pascuis. rõne ł
p̃missis int̾ ꝑtes feẽ. Ut dẽs nob̾ił ꝑ¬
se et suos soluit ⁊ diffiniũ pactũ qd̾ sͥ

Expanded text:
pascuis de Montbardon partes ad talem concordiam devenere quod domus Berdonarum solvit et quitavit dicto nobili et suis quidquid petebat vel petere poterat in dictis pascuis ratione vel promissis inter partes facere ut dictus nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ. ⁊ tibi Gilło abbi ⁊ om̃i conuen¬
tui eiusdẽ loci p̾senti et futuro. totũ
exintegro cultũ et incultũ qd̾ ha-¬
beo ⁊ hr̃e debeo ꝑ me uel ꝑ aliã ꝑ¬
sonam a ponzan. sine om̃i retentio¬
ne quam ibi non facio. Et est ue¬
rum qd̃ ego p̃dẽs giłłmꝰ pelad ac¬
cepi a frĩbꝰ b̾donaꝵ excaritate.xxͣx.
⁊ .iͦi. soł mort̃. ꝓ hoc dono p̃dc̃o. Et
si aliqͥs homo uel femina. in p̃ac̃o do¬
ego Gilłmꝰ pelad ⁊ mei faciemꝰ uob̾
bonam ⁊ firmam garentiam de oi¬
bus amꝑatoribꝰ. hoc totũ factũ est ⁊¬
firmatum in manu Gilłi arnaldi
des barads. qui debet ẽẽ bonꝰ auctor
frĩbꝰ b̃donaꝵ. huiꝰ rei testes funt.
R aimũdꝰ bnardꝰ de gosene. qͥ uocatur
furdꝰ. ⁊ arnaldꝰ de ponzan. ⁊ arnal¬
dꝰ de bastanos. ⁊ fr̃ Raimũdꝰ de sa
puios. monachi b̃donaꝵ. factum ẽ ħ
anno incarnati uerbi .Mͦ.ceͦ.xxͦ. łhi¬
lippo rege francoꝵ. Bernardo auri¬
tano archiep̃o. Bernardo comite cõ

Expanded text:
narum et tibi Gillelmo abbati et omni conventui ejusdem loci presenti et futuro totum ex integro cultum et incultum quod habeo et habere debeo per me vel per aliam personam a Ponzan, sine omni retentione quam ibi non facio, et est verum quod ego predictus Gillelmus Pelad accepi a fratribus Berdonarum ex caritate XXX et II sol. morl. pro hoc dono predicto et si aliquis homo vel femina in predicto doo Gillelmus Pelad et mei faciemus vobis bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus. Hoc totum factum est et firmatum in manu Gillelmi Arnaldi des Barads qui debet esse bonus amparator fratribus Berdonarum. Hujus rei testes sunt : Raimundus Bernardus de Gosene, qui vocatur Surdus et Arnaldus de Ponzan et Arnaldus de Bastanos et frater Raimundus de Sadus dez Puios, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno incarnati Verbi MCCX, Philippo rege Francorum, Bernardo auxitano
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃ibꝰ frĩbꝰ illiꝰ loci. p̃sentibꝰ et
futuris. eccłiam de sabarte. cum de¬
cunis ⁊ pͥmiciis. ⁊ cum om̃ibꝰ ad ip¬
sam eccłiam ꝑtinentibꝰ ⁊ casale de
cassellario. totum exintegro eũ oĩ¬
bus ꝑtinentiis funis. ⁊ casale de be¬
liano. totum exintegro cũ om̃ibus
prmentiis fins. ⁊ casale de ceruias
dotum ex integro eum om̃ibꝰ ꝑtinẽ¬
tiis firis. Hec tria fupͣdicta casalia
cum decimis ⁊ pͥmiciis. ⁊ cum om̃i¬
bus ad ea ꝑtinentibꝰ.⁊ totum p̃dc̃m
locum de artigas cultũ .s. ⁊ incultũ
ex integro cum dectmis ⁊ pͥmiciis. ⁊
cum om̃ibꝰ fuis ꝑtinentiis. ut̃q ħ
trandꝰ de marrenes pat̃.s. ⁊ filiꝰ dona

Expanded text:
et omnibus fratribus illius loci, presentibus et futuris, ecclesiam de Sabarte, cum decimis et primiciis et cum omnibus ad ipsam ecclesiam pertinentibus et casale de Castellario totum ex integro cum omnibus pertinentiis suis et casale de Beliard, totum ex integro cum omnibus pertinentiis suis et casale de Cerival totum ex integro cum omnibus pertinetiis suis. Hec tria supradicta casalia cum decimis et primiciis et cum omnibus ad ea pertinentibus et totum predictum locum de Artigas, cultum scilicet et incultum, ex integro cum decimis et primiciis et cum omnibus suis pertinentiis, uterque Bertrandus de Marrencs, pater scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
S ancii astaracensiũ comitis. ⁊ fr̃is eiꝰ
boamundi. qui p̃dc̃oꝵ donoꝵ debẽt
ẽẽ boni auctores fr̃ibꝰ b̃donaꝵ. legiti¬
me sine engãno. huiꝰ rei sunt testes
a rnaldꝰ de logorzano canonichꝰ ⁊ ar-¬
chidiaconꝰ auxiensis.⁊ Uitał de ca¬
qui dr̃ estarag. canonici auxienfis
⁊ b̃nardꝰ de clauseds. abb̃s de mofter
et Garsias de petrucia. ⁊ Bonꝰ de cor¬
tada. filiꝰ Ramundi Sancii de cor¬
tada. factum est hoc anno incar¬
nonas etusdem mensis. frã .uͣ. lina
.uͣi. Lodoieo p̾hilippi filio existente
rege francoꝵ. Gilłmo auxitano ar¬
chiep̃o. atq Sancio comite astaracẽ¬
si. cum Boamundo frẽ fuo. Garfias
seripfit hanc cartam.

Expanded text:
Sancii Astaracensium comitis et fratris ejus Sancii Astaracensium comitis et fratris ejus Boamundi qui predictorum donorum debent esse boni auctores fratribus Berdonarum, legitime, sine enganno. Hujus rei sunt testes : Arnaldus de Logorzano canonichus et archidiaconus auxiensis et Vitalis de Caur Estarag, canonici auxiensis et Bernardus de Clauseds abbas de Moster et Garsias de Petrucia et Bonus de Cortada filius Ramundi Sancii de Cortada. Factum est hoc anno incarnonas ejusdem mensis, feria V, luna VI, Lodovico Philippi filio existente rege Francorum, Gillelmo auxitano archiepiscopo atque Sancio comite astaracensi, cum Boamundo fratre suo. Garsias scripsit hanc cartam.
Abbreviated transcription (Latin):
fribꝰ illiꝰ loci p̃sentibꝰ ⁊ futuris.
quicqͥd iuris habebant in eccłia
dartigas.⁊ in eccłia scĩ Saturnini.
fiue ꝓ dono. seu alio qͣlibet mͦ. ut
fiẽs b̾donaꝵ habeant ⁊ possideant.
iure ꝑꝑtuo tõtum qd̾ ad tp̃os aliqͦmͦi
in p̃nõĩatis eccłiis ꝑtinebat. Et hac
dñatione ⁊ concessione fc̃a: Ramun¬
dꝰ sanciꝰ de cortade. est receptꝰ a p̃dc̃o
Arnaldo alb̃e b̃donaꝵ ꝑ monacũ in do¬
mo b̃donaꝵ. ⁊ Sanciꝰ de cescom̃es.
Uitał de maceriis. fuerunt recepti a
mo b̃donarz. Item memorie cõmẽdan¬
dum est. qd̾ si aliqͥs homo uł femina
in om̃ibꝰ donis p̾dcĩs aliqͥd amꝑaue¬
rit fribꝰ b̾donaꝵ. p̃dc̃i donatores de¬
bent inde facẽ bonam ⁊ firmam ga¬
rentiam de omnibꝰ amparatoribꝰ frĩb
b̾donaꝵ. Et ut magis omĩa p̃sctipta
rrum de marrenes.⁊ Bertrandum d̾
macĩa.⁊ arnaldum de balanteas.
hoc totum fuit factum ⁊ firmatũ in
manu Gilłm archiep̃i auxciensis. et

Expanded text:
ribus illius loci presentibus et futuris, quidquid juris habebant in ecclesia Dartigas, et in ecclesia Sancti Saturnini, sive pro dono seu alio quolibet modo, ut fratres Berdonarum habeant et possideant, e perpetuo totum quod ad ipsos aliquo modo in prenominatis ecclesiis pertinebat. Et hac donatione et concessione facta, Ramundus Sancius de Cortade est receptus a predicto Arnaldo abbate Berdonarum per monachum in domo Berdonarum. Et Sancius de Cescomeres Vitalis de Maceriis, fuerunt recepti a mo Berdonarum. Item memorie commendandum est quod si aliquis homo vel femina in omnibus donis predictis aliquid amparaverit fratribus Berdonarum, predicti donatores debent inde facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus fratribus Berdonarum. Et ut magis oninia perscripta rium de Marrencs et Bertrandum de Maceria et Arnaldum de Balanteas Hoc totum fuit factum et firmatum in manu Gillelmi archiepiscopi auxiensis et
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̃ b̾trandꝰ de
marrenes maior ⁊ minor.
hoc est pater et filiꝰ bona uolũtate
ac recta fide absq dolo ⁊ fraude fñ
om̃i retentione firmit̾ inꝑꝑm. dona¬
uerunt concesserunt et tradiderũt
et firmauerunt deo ⁊ bẽ Mͦ b̃dona¬
rum. ⁊ arnaldo abb̃i et om̃i conuẽ¬
tin eiusdem loci p̾̃senti et futuro.
totum exintegro locum d̾ artigas.
cum decimis ⁊ pͥmiciis.⁊ cum om̃i¬
bus ꝑtinentiis illiꝰ loci. cultis uide¬
licet ⁊ incłtis ficut meliꝰ ad ip̃os.
siue ꝑ se fiue ꝑ aliquem hominem
erat ꝓpͥe totus fundꝰ de artigas. ex¬
cepto uno loco t̾m. quem iam antea
dederant Ramundo Sancio de corta¬
de. ⁊ aliis habitatoribꝰ scĩ saturnini
ad edificandam ibi eccłiam t̾m. Do¬
nauerunt etiam p̃dc̃i donatores .s.¬

Expanded text:
ciendum est quod Bertrandus de Marrenx major et minor, hoc est pater et filius, bona voluntate ac recta fide absque dolo et fraude, sine omni retentione firmiter in perpetuum donaverunt, concesserunt et tradiderunt et firmaverunt Deo et beate Marie Berdonarum et Arnaldo abbati et omni conventui ejusdem loci presenti et futuro, totum ex integro locum de Artigas cum decimis et primiciis et cum omnibus pertinentiis illius loci, cultis videlicet et incultis, sicut melius ad ipsos, sive per se sive per aliquem hominem erat proprie totus fundus de Artigas, eccepto uno loco Term? quem jam antea dederant Raimundo Sancio de Cortade et aliis habitatoribus Sancti Saturnini ad edificandam ibi ecclesiam Term?. Donaverunt etiam predicti donatores s
Abbreviated transcription (Latin):
inde facẽ bonam ⁊ firmam garẽtiam
de om̃ibꝰ amꝑatoribꝰ p̃dictis habitatori¬
bus b̃donaꝵ. Et ꝓ hoc dono ⁊ absolutiõe
acceperũt excaritate. L. soł morlanoꝵ.
⁊ unũ pullũ equinũ electum cuiꝰ p̃ciũ
erat. L. solidoꝵ. Et debent recipi in do¬
mo b̃̾donaꝵ si ad religionẽ uenire uolu¬
erĩt ⁊ nixta ordinis consuetudinem
sam ⁊ incolumes de om̃ibꝰ membris
sins uenire pot̾int. factum ⁊ firmatũ
est hoc donum in capło b̾̃donaꝵ. huiꝰ rei
testes sunt. Gilłmꝰ b̾nardi demꝑenes. Pe¬
trus constantinꝰ. Gilłmꝰ b̃nardi de clar¬
mont. monachi b̃donaꝵ. factum est h
anno ab incarnatione dñi. mͦ.cͦ. l aͦxa.¬
uͦi. Regnãte philippo rege francoꝵ. sise

Expanded text:
tiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Et pro hoc dono et absolutione acceperunt ex caritate L sol. morlanor. et unum pullum equinum electum cujus precium erat L solidor., et debent recipi in domo Berdonarum, si ad religionem venire voluerint et juxta ordinis consuetudinem sani et incolumes de omnibus membris suis venire poterunt. Factum et firmatum est hoc donum in capitulo Berdonarum. Hujus rei testes sunt : Gillelmus Bernardi Demperencs, Petrus Constantinus, Gillelmus Bernardi de Clarmont, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCLXXXIII, regnante Philippo rege Franco
Abbreviated transcription (Latin):
uentui ensdem loci p̃senti ⁊ futo to¬
tam exintegro t̾ram cultam ⁊ incul¬
tam quam habebant uł hab̾e debebãt
ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam alanuces scilie
quartam ꝑtem t̾re de lanuces. Dona¬
uerunt eciam p̃dicti donatores totã
exintegio t̾ram illam quam habebãt
uł hab̾e debebant ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑso¬
nam in lana illa que est subtus mo¬
nasternim b̃donaꝵ. Et nemꝰ qd̾ ibi ha¬
bebant uł ab̾e debebant ꝑ se uł ꝑ aliã
ꝑsonam scilic mediam nemoris ꝑtem.
qd̾ nemꝰ uocatur barta. hoc totum fi¬
cut p̃dictum est donauerũt p̃dc̃i do¬
natores p̾dc̃o alb̃i ⁊ p̃dc̃o conuentui.
cum ingressibꝰ ⁊ egressibꝰ aquis pascu¬

Expanded text:
i et futuro totam ex integro terram cultam et incultam quam habebant vel habere debebant per se vel per aliam personam a Lanuces, scilicet quartam partem terre de Lanuces. Donaverunt etiam predicti donatores ex integro terram illam quam habebant vel habere debebant per se vel per aliam personam, in lana illa que est subtus monasterium Berdonarum et nemus quod ibi habebant vel habere debebant per se vel per aliam personam scilicet mediam nemoris partem, quod nemus vocatur Barta. Hoc totum, sicut predictum est, donaverunt predicti donatores predicto abbati et predicto conventui cum ingressib
Abbreviated transcription (Latin):
bant uel domandare pot̾ant siue
iuste siue niniste qualib ratiõe
suꝑ illas t̾ras ⁊ suꝑ honores qͦs
tenent frẽs b̾donarũ. de łetro dez
barads. ⁊ Gilłmo arnaldo filio suo.¬
Insuꝑ p̃dictꝰ Bnaroꝰ de troncen
et filiꝰ suus Galardꝰ ꝓmiser̃ in
uerbo u̾itatis ne unqmͣ de cet̾o
quolib modo nichil mali faciãt
fr̃ibꝰ b̾donarũ . nec alicui suoꝵ
facere dimittant. Causa uero ma¬
ioris auctoritatis ⁊ ꝯfirmationis
hoꝵ omniũ que supͣ dicimꝰ. pre¬
dictꝰ Bnaroꝰ redlidit se ꝑ fr̃em
et familiarẽ. Uitali abbi ⁊ fr̃ibꝰ
b̾donarũ.⁊ quesurit ab eis hu¬
milit̾ indulgentiã de omnibus
mał que fecit ipse ⁊ frẽs sui. Wꝰ¬

Expanded text:
e juste sive injuste qualibet ratione super illas terras et super honores quos tenent fratres Berdonarum de Petro dez Barads et Gillelmo Arnaldo filio suo.Insuper predictus Bernardus de Troncen et filius suus Galardus promiserunt in verbo veritatis ne unquam de cetero quolibet modo nichil mali faciant fratribus Berdonarum nec alicui suorum facere dimittant. Causa vero majoris auctoritatis et confirmationis horum omnium que supra diximus predictus Bernardus reddidit se per fratrem et familiarem Vitali abbati et fratribus Berdonarum et quesivit ab eis humiliter indulgentiam de omnibus malis que fecit ipse et fratres sui, W
Abbreviated transcription (Latin):
sit omnibꝰ hominibꝰ tam
legentibꝰ hanc cartã qua audi¬
entibꝰ qd̃ B̾nardꝰ de troncen di¬
uina inspiratione recognouit
seipsum culpabilem ⁊ multum
et indebite se peccasse adu̾sus
domũ b̾donarũ. qm̃ sepe ⁊ se¬
pius arripuit boues . uaccas.
et uitulos frĩbꝰ b̾donarũ. ⁊ ꝓ¬
pter iniurias quas fecit eis
p̃dictꝰ b̾naroꝰ sub mala ⁊ inde¬
bita occasione. ⁊ unqmͣ noluit
inde acciꝑe dreit a fribꝰ b̾donaꝵ
nec audire iudiciũ ꝓboꝵ homi¬
num. ꝓpter hanc causam pre¬
dictꝰ Bnardꝰ ⁊ Galardꝰ dẽs filiꝰ
suꝰ bono am̃o ⁊ sine dolo. bona
fide ⁊ absq ulla retentione do¬
nauer̃ libere. ꝯcesser̃ fidelit̾. dif̃¬

Expanded text:
sit omnibus hominibus tam legentibus hanc cartam quam audientibus quod Bernardus de Troncen divina inspiratione recognovit seipsum culpabilem et multum et indebite se peccasse adversus domum Berdonarum quum sepe et sepius arripuit boves, vaccas et vitulos fratribus Berdonarum et propter injurias quas fecit eis predictus Bernardus sub mala et indebita occasione et unquam voluit inde accipere dreit a fratribus Berdonarum nec audire judicium proborum hominum. Propter hanc causam predictus Bernardus et Galardus dictus filius suus bono animo et sine dolo, bona fide et absque illa retentione, donaverunt libere concesserunt fideliter, dif
Abbreviated transcription (Latin):
tum sic iam dictũ est fc̃m et
cõfirmatũ fuit a perruce coram
ppło. anno ab incarnatione dm̃.
mͥ. ceͦ.xxx.iiͦiͦi. quarto nonas ui¬
lii. frã .xͣ. Luna. iiiͣi. xcͤ. Lodo¬
uico rege francoꝵ. Centullo co¬
mite astaraci. Gassiele auaitane
sedis archiep̃o.¬

Expanded text:
tum sicut jam dictum est factum et confirmatum fuit a Peiruce coram populo, anno ab incarnatione domini, M.CC.XX.IIII. quarto nonas iulii, feria V luna IIIIX, Lodovico rege Francorum, Centullo comite Astaraci, Gassiele auxitane sedis archiep
Abbreviated transcription (Latin):
Bnaroꝰ ⁊ filiꝰ suꝰ Galardꝰ acceper̃
a frĩbꝰ b̃donarũ .c.L. soł morł.
hoꝵ omniũ testes sunt. Petrꝰ de
mont alt prior de sent mamed.
de peiruce. Espaio fr̃ supͣdicti
b nardi. Rꝰ. dictꝰ filiꝰ den ĩ egbaut
de peiruce. Rꝰ. od dez coz. Arnal¬
dus Rꝰ. dez casquil. qui dicitur
mãs. Gassias de petrucia. Bnar¬
dus de lane bidz. Bnaroꝰ de petru¬
cia. uetula. ⁊ bidon. fr̃. P. de la¬
serre . prior case dei. Fr̃.B. dez
casso. ⁊ fr̃ b̾naroꝰ de mont lazũ.
dicꝰ celłariꝰ eiusdẽ domꝰ. hoc to

Expanded text:
nardus et filius suus Galardus acceperunt a fratribus Berdonarum CL sol. morl. Horum omnium testes sunt : Petrus de Montalt prior de sent Mamed de Peiruce, Espaio frater supradicti Bernardi, Ramundus dictus filius d'en Tegbaut de Peiruce, Ramundus Od dez Cor, Arnaldus Ramundus dez Casquil, qui dicitur Menas, Gassias de Petrucia, Bernardus de Lanebidez, Bernardus de Petrucia Vetula et Bidon frater P. de Laserre, prior Case Dei et frater dez Casso et frater Bernardus de Montlazun, dicus cellarius eiusdem domus. Hoc to
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit o̾ibꝰ hoĩbꝰ tã p̃sentibꝰ qͣm ciᷤ.
fut᷑is. qd̾ alt̾catio olĩ fuit int̾. aruald̾¬
de faisan. ⁊ W. Ramũdũ de burgan atq
domũ b̾donaꝵ suꝑ t̾rã de tͣmalho. Dicebãt
eñ p̃dc̃i. Arnaldꝰ. ⁊ Gilłs ram̃dꝰ d̾ burgan.
asserebat ⁊ affirmabãt totã t̾rã exxĩtegͦ clłtã
⁊ incułtã ẽẽ de domo b̾donaꝵ iuire donatõis
scilic de Buardo dauriag. Post multũ uͦ tp̃ris.
calueti. qͥ difimer̃ ⁊ pacẽ fecer̃ de illa alt̾tatõe
et ꝯtentõe. tali pacto ⁊ tali ꝯditõe. ut dimi¬
dia tociꝰ t̾re de tͣmalho. q̃ est iuaxta bonsen
eẽt p̾dc̃i amaldi de faisan. ⁊ p̃dc̃i W. Ram̃di
de burgan. ⁊ dimidia etꝰdẽ t̾re culte ⁊ in¬
culte ẽẽt de domo b̾donaꝵ ⁊ de habitato¬
ribꝰ eiꝰdẽ domꝰ. Hoc totũ sic̃ p̃dc̃m ẽ. xesser̃

Expanded text:
otum sit omnibus hominibus tam presentibus quam futuris quod altercatio fuit olim inter Arnaldde Faisan, W. Ramundum de Burgan atque domum Berdonarum super terram de Tramalho. Dicebant enim predicti Arnaldus et Gillelmus Ramundus de Burgan firmabant totam terram ex integro cultam et incultam esse de domo Berdonarum jure donationis scilicet de Bernardo Dauriag. Post multum vero temporCalveti qui difinierunt et pacem fecerunt de illa altercatione et contentione tali pacto et tali conditione ut dimidia tocius terre de Tramalho, que est juxta Bonsen, esset predicti Arnaldi de Faisan et predicti W. Ramundi de Burgan et dimidia ejusd. terre culte et inculte esset de domo Berdonarum et de habitatoribus ejusdem domus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
senti et fut᷑o. 2ͣ. soł. mort. suꝑ om¬
nem t̾ram suam quam habebat
et hr̃e debebat ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑ¬
sonam ad eccł̃iam de podio et ad põ¬
tem regale. qͣm t̾ram prius impig¬
norauerat ꝓ.xx. soł arnaldo de aue¬
zano. Quos mandauit fr̃ĩbꝰ b̾dona¬
rum ut si uellent dispignorare a
p̃dictis .xx. soł. Larr. soł ibi haberẽt.¬
s qd om̃em uoluntatem suam et es¬
pleitam faciendam. donec ab ipso
uł a successoribꝰ suis p̾dicti.2xx. so¬
lidi darent᷑. et qͣmdiu illam tene¬
ent nec lege diuina nec lege huma¬
lemosina. Et de hoc dono p̾dictꝰ
Ispanꝰ de albiano debet facere bonã
et firmam garentiam de om̃ibꝰ
amparatoribꝰ p̃dictis fr̃ibꝰ b̾donaꝵ.
Hoc p̾dictum donum fecit p̾dictꝰ
naldus subpͥor. et fr̃ arnaldus de
logorsano. et fr̃ bnardꝰ de scõ fausto
monachi bdonaꝵ. Factum est hoc.
anno ab incarnatione dm̃. mͦ. cͦe.¬
.xͦii. Philippo rege francoꝵ regnante.
Centullo connite astaraci. Giłłmꝰ hãc

Expanded text:
senti et futuro, L sol. morl. super omnem terram suam quam habebat et habere debebat, per se vel per aliam personam ad ecclesiam de Podio, et ad pontem regale sic quam terram prius impignoraverat pro XX sol. Arnaldo de Avezano, quos mandavit fratribus Berdonarum ut si vellent dispignorare a predictis XX sol., LXX sol. ibi haberent ad omnem voluntatem suam et espleitam faciendam, donec ab ipso vel a successoribus suis predicti LXX solidi darentur et quamdiu illam teneent, nec lege di, sed pro eleemosina, et de hoc dono predictus Ispanus de Albiano debet facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis fratribus Berdonarum. Hoc predictum donum fecit predictunaldus subprior et frater Arnaldus de Logorsano et frater Bernardus de Sancto Fausto, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCCXII, Philippo rege Francorum regnante, Centullo comite Astaraci. Gillelmus hanc
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ rõne ĩ toto t̾ritorio de faisened qd̾ ẽ ad
sc̃m felicẽ. ⁊ totũ similit̾ ius suũ qd̾ habe¬
bat uł hab̾e debebat ĩ toto t̾ritorio d̾ cortade.
Hoc totũ sic̃ p̃dc̃m ẽ donauit p̃dc̃s. Romeu.
⁊ p̃dc̃s filiꝰ eiꝰ arnaldꝰ gilłi ambo parit̾. p̃¬
aqͥs pascuis ⁊ nemoribꝰ. ⁊ cũ o̾ĩbꝰ exrĩtegͦ¬

Expanded text:
d est ad Sanctum Felicem et totum similiter jus suum quod habebat vel habere debebat in toto territorio de Cortade. Hoc totum sicut predictum est donavit predictus Romeu et predictus filius ejus Arnaldus Gillelmi, ambo pariter, praquis, pascuis et nemoribus et cum omnibus e
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̾ Giradis
de insula. Petrus de aba ber¬
bona uoluntate bona fide et sine
oĩ retentione ꝓ se et ꝓ oĩbꝰ sureᷤ¬
soribus suis p̾sentibꝰ et futurs¬

Expanded text:
ciendum est quod Giraldus de Insula, Petrus de Abbatia, Berbona voluntate, bona fide et sine omni retentione pro se et pro omnibus successoribus suis presentib
Abbreviated transcription (Latin):
aquis pascuis et nemoribꝰ eũ de¬
cuis et pͥmiciis et cum om̃ib
aduenatum ꝑtinentibꝰ ut habemt
et possideant ip̃am t̾ram et ipam
decimam libere et qͥete sine oi fu
et suoꝵ contradictione imꝑpetium
E t debent facere de p̃dicta t̾raui
et de p̃dicta decima bonãetr
et firmam garentiam de oĩbꝰ all¬
psaoribis p̃dictis habitatoribꝰ
terdonaꝵ Et ꝓ hoc dono et abso¬
utione p̃dicti donatores acceper
nrdus de labarta qͥ uocabatur
auberg. tenebat pign̾atum Giral¬
dum de inisula unum casale de
alicta t̾ra. et ꝓ isto casali fĩs bdo¬
naꝵ retinebant.x. soł morlanoꝵ.
biraldo et p̃dictis donatoribꝰ. Et
am Giraldꝰ et socii eius p̾dictũ
cisale donauerunt et andorgaue¬
tunt fr̃ibus b̃donaꝵ. suos.ꝙͣ. soł
acciꝑe debent a fr̃ibꝰ bdonaꝵ. huiꝰ
iomi et garentie fideiussores sunt.
ẜtrandus de logorchano qͥ uocaba¬
uur cauderon. Nutritus de logor¬
chano. Raimundꝰ bnardi qͥ uoca¬
batur escharroie. Galteriꝰ del terrail

Expanded text:
um decimis et primiciis et cum omnibus ad venatum pertinentibus ut habeant et possideant ipsam terram et ipsam decimam libere et quiete sine omni sua et suorum contradictione in perpetuum. Et debent facere de predicta terra et de predicta decima bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Et pro hoc dono et absolutione predicti donatores acceperunt o quod Bernardus de Labarta, qui vocabatur Ausberg tenebat pignoratum Giraldum de Insula unum casale de predicta terra et pro isto casali fratres Berdonarum retinebant X sol. morlanor. Giraldo et predictis donatoribus. Et cum Giraldus et socii ejus predictum casale donaverint et audorgaverint fratribus Berdonarum suos X sol. accipere debent a fratribus Berdonarum. Hujus doni et garentie fidejussores sunt : Bertrandus de Logorchano, qui vocabatur Cauderon, Nutritus de Logorchano, Ramundus Bernardi qui vocatur Escharroie, Galterius del Terrail,
Abbreviated transcription (Latin):
dono bonã ⁊ garentiã de omnibus
amparatoribꝰ p̃dictis habitatoribꝰ
b̃donarũ. hoꝵ omnũ fideuissores
sunt auarquet de labartere. Uitał
de scõ iustino. Testes uero sunt. Ar¬
naldꝰ de artigas prb̃r. Petrus de sales.
Uilłmꝰ de goz. Sanciꝰ de lacausera.
et martinꝰ del sorber. Fc̃m est hoc an¬
no ab incarnatione dñi .mͦ. cͦ.

Expanded text:
garentiam de omnibus amparatoribus predictis habitatoribus Berdonarum. Horum omnium fidejussores sunt : Avarquet de Labartere, Vitalis de Sancto Justino. Testes vero sunt : Arnaldus de Artigas, presbiter, Petrus de Sales, Willelmus de Goz, Sancius de Lacausera et Martinus del Sorber. Factum est hoc anno ab incarnatione Domino MC.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾conarũ ⁊ arnaldo abħi ⁊⁊ conuentui
eiusoẽ loci p̃senti ⁊ futuro lib̾um in¬
sorum ⁊ exitũ pascua ⁊ erbagges
ditotam espleitã ꝑ om̃s t̾ras suas
ailtas ⁊ incultas excceptis tũs bla¬
Ams ertis ⁊ umeis cultis. hoc donĩ
conanit p̃ dictus xitalis p̃dicto ab¬
bita ⁊ p̾dicdo conuentui cũ ingressi¬
buos degressibꝰ aquis pascius ⁊ ne

Expanded text:
rnaldo abbati et conventui ejusdem loci presenti et futuro liberum introitum et exitum, pascua et erbagges et totam espleitam per omnes terras suas cultas et incultas, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis. Hoc donum donavit predictus Vitalis predicto abbati et predicto conventui cum ingressibus et egressibus, aqu
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit oĩbꝰ hõibꝰ tã identibꝰ hãc
cartã qͣm audientibꝰ qd̾ . Aꝰ. d̾ tͦn¬
cen e Hasaure uxor eiꝰ ambo ĩ simł gͣtis
et bona fide bono aĩo ⁊ absq ulla re¬
tentõẽ cũ uoluntate ⁊ assensu. Au¬

Expanded text:
otum sit omnibus hominibus tam videntibus hanc cartam quam audientibus quod Arnaldus de Toncen et Nasaure uxor ejus ambo et similiter gratis et bona fide, bono animo et absque ulla retentione cum voluntate et assensu Au
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̾ anno dñi.oͦ. cͦc.¬
den comdebon dantin in illa iusirmitate
de qua mortuꝰ est recognouit se multa
mala et iniurias fecisse domu ⁊ fribꝰ
b̾donaꝵ ex partibꝰ ⁊ in diu̾sis modis.
Unde notũ sit õibꝰ hõibꝰ tam udentibꝰ
hanc cartã qͣm audientibꝰ qd̾ idem. Rꝰ
sac dantin ĩ suo bono sensu positꝰ ⁊ ple¬
na memoria bono am̃o ⁊ spontanea
uoluntate bona fide ⁊ absq ulla re¬
le fec̃at domui b̾donaꝵ donainit et
tui erꝰdẽ loci p̾senti ⁊ fut᷑o pascua her¬
bagges lib̾um intriotũ ⁊ exitũ cũ
aqͥs pasturalibꝰ lignis. fagis. glandibꝰ.
nemoribꝰ ꝑ om̃s t̾ras suas qͣs habebat
uł hr̃e debebat aliqͦ uire uł aliqͣ ratione
en las a fites ⁊ ĩ oĩbꝰ locis añ boes. ut
fr̃s b̾donaꝵ habeãt ⁊ possideãt ad omnẽ
suã uoluntatẽ ⁊ espleitẽt lib̾e ⁊ qͥete sic̃

Expanded text:
ciendum est quod anno Domini MCd'en Comdebon Dantin in illa infirmitate de qua mortuus est, recognovit se multa mala et injurias fecisse domui et fratribus Berdonarum ex partibus et in diversis modis, unde notum sit omnibus hominibus tam videntibus hanc cartam quam audientibus quod idem Ramundus Sac Dantin in suo bono sensu positus et plena memoria, bono animo et spontanea voluntate, bona fide et absque ulla rele fecerat domui Berdonarum, donavit et tui ejusdem loci presenti et futuro pascua, erbagges, liberum introitum et exitum cum aquis, pasturalibus, lignis, fagis, glandibus, nemoribus per omnes terras suas quas habebat vel habere debebat aliquo jure vel aliqua ratione en las Afites et in omnibus locis ante Boes ut fratres Berdonarum habeant et possideant ad omnem suam voluntatem et esple
Abbreviated transcription (Latin):
tentõe misit ĩ pignꝰ ꝓ.cc. soł morł. ꝓ se ⁊
ꝓ õibꝰ successoribꝰ suis. Uitali abb̾i ⁊ ꝯuen¬
tui b̾donaꝵ p̃senti ⁊ fut᷑o pascua. herbad¬
ges. lib̾ũ intͦitũ ⁊ exitũ. cũ aqͥs. herb̾ p̃tis
lignis. nemoribꝰ. ⁊ cũ õĩbꝰ ad uenatũ ꝑti¬
nentibꝰ ꝑ õs t̾ras suas delas afitas qͣs habe
tegro sic̃ p̃dc̃m ẽ ⁊ expleitent cũ aĩalibꝰ et
peccoribꝰ suis erceptis t̾ris bladatis ortis
⁊ uneis cłtis. lib̾e ⁊ qͥete sine sui ⁊ suoꝵ cꝰ

Expanded text:
sol. morl. pro se et pro omnibus successoribus suis Vitali abbati et conventui Berdonarum presenti et futuro pascua, herbadges, liberum introitum et exitum cum aquis, herbis, pratis, lignis, nemoribus et cum omnibus ad venatum pertinentibus per omnes terras suas de las Afitas quas habetegro, sicut predictum est et espleitent cum animalibus et pecoribus suis, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis libere et quiete sine sui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfẽm fr̃m b̾donaꝵ exceptis t̾ris bladatis ortis
⁊ uineis cłtis. S si forte pastores b̾donaꝵ
fossas uł peias inueu̾int ĩ p̃dc̃is pascuis que
aĩalibꝰ noc̾e possẽt p̃moneãt pͥꝰ illos hõĩnes
qͥ eeis fecer̃ uł posuer̃. ut fossas discooꝑiant.¬
⁊ pecias distendãt ⁊ leuet᷑. qd̾ si fac̾e noluerĩt.
pastores b̾donaꝵ eas leuẽt et discooꝑiãt ⁊

Expanded text:
fratrum Berdonarum, exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis scilicet, si forte pastores Berdonarum fossas vel peias invenerint in predictis pascuis que animalibus nocere possent, premoneant prius illos homines qui eas fecerunt vel posuerunt ut fossas discooperiantet peias distendant et levent ; quod si facere voluerint pastores Berdonarum eas levent et discoperiant et
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit oĩbꝰ hõĩbꝰ p̃sentibꝰ parit̾ ⁊
futis qd̾ Giraldꝰ de b̾nadeds dc̃s filiꝰ
Surdi de gosene ⁊ arnaldꝰ de b̾nadeds siue
õs t̾ras suas qͣs hũt uł hr̃e debent qͦlib
cartͣneũ mittat ĩ his p̃dc̃is pascuis. Hoc

Expanded text:
otum sit omnibus hominibus presentibus pariter et futuris quod Girardus de Bernadeds dictus filius Surdi de Gosene et Arnaldus de Bernadeds sive omnes terras suas quas habent vel habere debent quolibet extraneum mittat in his predictis pascuis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
habebat uire pigñis ĩ p̃dc̃is pascus. qͦs.c.L.
soł portauit ⁊ pagauit fr̃ ds̃ adiuua p̃dc̃o
Ugoni. ⁊ Giraldo suo filio aligͥan fubt̃ humũ.
pͥmũ pagaũ.L. soł. uidente. Gassia d̾ porcaro.
postea pagauit .c. soł. cũ. a. debadeaua celłio.

Expanded text:
ebant jure pigneris in predictis pascuis quos CL sol. portavit et pagavit frater Deusadjuva predicto Ugoni et Giraldo suo filio a Liguian subter humum primum pagavit L sol. vidente Gassia de Porcaro, postea pagavit C sol. cum A. de Badcava, cellerario,
Abbreviated transcription (Latin):
tui ut heãnt ⁊ recipiat᷑ p̃dc̃os duos. solꝰ
⁊ etiã possideãt hb̾e ⁊ qͥete ⁊ espleitent
pace ꝑpetua oĩa dona ⁊ oĩa pascua q̃ ip̃e
⁊ pat̃ suus antea donau̾ant hĩtatoribꝰ
doni s̃ testes. Aug̃iꝰ d̾ monte laguno. bis¬

Expanded text:
tui, ut habeant et recipiant predictos duos solidos et etiam possideant libere et quiete et espleitent pace perpetua omnia dona et omnia pascua que ipse et pater suus antea donaverant habitatoribus doni sunt testes : Augerius de Monte
Abbreviated transcription (Latin):
tione ⁊ sine lesione pereq fossaꝵ ⁊ cuiꝰ¬
cũq alt̾iꝰ ĩpedim̃ti ĩ ꝓpetuũ earceptis
t̾ris bladatis ortis ⁊ uieis cultis. Hoc
donũ factũ fuit apd̾ scm seuerũ ĩ p̾sen¬
tia dñe Esclarmonde uxoris p̃dc̃i. R

Expanded text:
lesione peiarum, fossarum et cujuscumque alterius impedimenti in perpetuum exceptis terris bladatis, ortis et vineis cultis. Hoc donum factum fuit, apud Sanctum Severum in presentia domine Esolarmonde uxoris predicti R
Abbreviated transcription (Latin):
Ugonis d̾ ligͥan ĩ illa infirmitate d̾ qͣ mortuꝰ
ẽ ⁊ sepultꝰ ĩ domo b̾donaiꝵ positꝰ uͦ ĩ suo
bono sensu ⁊ plena inemoria cũ uolũtate
et assensu. Bnardi frĩs sui ⁊ uroris sue
suis causa caritatis ac remissione pec̾oꝵ
suoꝵ donauit fidełr ⁊ ꝯcessit firmit̾ deo
p̃seti atq futo. duos solidos morł annua¬
tim ad festũ õiũ scõꝵ qͦs debet dare ex in

Expanded text:
qua mortuus est et sepultus in domo Berdonarum, positus vero in suo bono sensu et plena memoria cum voluntate et assensu Bernardi fratris sui et uxoris sue successoribus suis causa caritatis et remissione peccatorum suorum donavit fideliter et concessit firmiter Deo presenti atque futuro duos solid. morl. annuatim ad
Abbreviated transcription (Latin):
de bisano. et fr̃ Buardꝰ de sent fost.
et fr̃ Ramundꝰ despiuos. monachi
b̃donaꝵ. Factum est hoc anno ab
in carnatione dm̃. mͦ. cͦeͦ. xiͦii. łhi¬
lippo rege francoꝵ regnante. Centul¬
lo comite astaracensis. Ei ilłmꝰ hãc
çartam scripsit.

Expanded text:
de Bilsano et frater Bernardus de Sent Fost de Bilsano et frater Bernardus de Sent Fost et frater Ramundus Despuios, monachi Berdonarum. Factum est hoc anno ab incarnatione Domini MCCXIII, Philippo rege Francorum regnante, Centullo comite astaracensi. Gillelmus hanc cartam scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
tinere debuit. Et sciendum quod
hoc dono facto abb̃s p̾dictus ꝑdo¬
naꝵ accepit p̾dictum Geraldum ꝑ
frẽm. et fecit eum participem oĩ¬
um beneficioꝵ sp̃ualium que fient
in domo bdonaꝵ. Et si ad religio¬
nem uenire uoluerit debet recipi
in domo bdonaꝵ. ꝑ monachũ uł
ꝯuersum. si tamen scd̃m formã
ordinis uenire poterit. Et p̾dẽs
Geraldus accepit.xxu. soł morł ab
alb̃e p̃dicto et a fr̃ibus bdonaꝵ
tunc qnͣo p̾dictum donum fecit.
Et si aliqͥs homo uel femina in p̃dc̃o
dono aliquid amparauerit iam dẽs
Geraldus debet inde facere bonam
et firmam garentiam de om̃ibus
amparatoribus fr̃ibꝰ bdonaꝵ. Hoc do¬
num fuit factum et firmatũ in
manu batuli astaracensis. scilie Ra¬
mundi den caluet. huiꝰ rei sunt tes¬
tes. Bnardꝰ de samara. sacerdos et
capellamis montis cassini. et Macip
de molas. et Gilłmꝰ de maur. et Gali.
espareg. et Laurentiꝰ de burga. et
Donatus de paderns. et fr̃ Petrus

Expanded text:
rtinere debuit. Et sciendum quod rtinere debuit. Et sciendum quod hoc dono facto, abbas predictus Berdonarum accepit predictum Geraldum per fratrem et fecit eum participem omnium beneficiorum spiritualium que fient in domo Berdonarum. Et si ad religionem venire voluerit, debet recipi in domo Berdonarum pro monacho vel converso, si tamen secundum formam ordinis venire poterit. Et predictus Geraldus accepit XXV sol. morl. ab abbate predicto et a fratribus Berdonarum tunc quando predictum donum fecit ; et si aliquis homo vel femina in predicto dono aliquid amparaverit jam dictus Geraldus debet inde facere bonam et firmam garentiam de omnibus amparatoribus fratribus Berdonarum. Hoc donum fuit factum et firmatum in manu bajuli astaracensis, scilicet Ramundi d'en Calvet. Hujus rei sunt testes : Bernardus de Samara, sacerdos et capellanus Montiscassini et Macip de Molas et Gillelmus de Maur et Galinus Espareg et Laurentius de Burga et Donatus de Paderns et frater Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est qd̾ Geraldus de bil¬
sano bono am̃o et bona uolunta¬
te donauit et ꝯcessit et tradidit deo
et bẽ marie bdonaꝵ et Gilło abb̃i et
conientui eiusdem loci p̾senti et fu¬
totum hoc qd̵ habebat et hr̃e debe-¬
bat ꝑ se uł ꝑ aliam ꝑsonam cultũ
uidelicet et incultum ad tels uetus.
et in om̃n t̾mino ipsius tels. hoc do¬
num fecit sicut suꝑiꝰ dictum est p̾¬
dictus Giraldus ꝑ se et ꝑ om̃s suos
p̃sentes et fut᷑os. cum aquis. pascuis.
nemoribꝰ. decimis. pͥmiciis. et om̃ibꝰ
dominationibꝰ. quas unqͣm p̾dictus
G eraldus et sin añcessorres habuerũt
et tenuerunt in toto t̾mimo de tels
uet̾i. sine om̃i retentione qͣm ibi
non fecit. de una baisia usq ad aliã.
ut fr̃s b̾donaꝵ ab hac die in antea
teneant et possideant ꝑ suum ꝓpͥũ
alodium: donum p̾dictum de tels
uet̾i. libere et qͥete ad om̃em uolũ¬
tatem suam faciendam in ꝑpetuũ.
sicut unqͣm melius ad p̾dic̾tum Ge¬
raldum et ad suos ꝑtimiit. et ꝑ-¬

Expanded text:
ciendum est quod Geraldus de Bilsano bono animo et bona voluntate donavit et concessit et tradidit Deo et beate Marie Berdonarum et Gillelmo, abbati et conventui ejusdem loci presenti et futotum hoc quod habebat vel habere debebat per se vel per aliam personam, cultum videlicet et incultum, ad Tels vetus et in omni terminio ipsius Tels. Hoc donum fecit, sicut superius dictum est, predictus Giraldus per se et per omnes suos presentes et futuros cum aquis, pascuis, nemoribus, decimis, primiciis et omnibus dominationibus, quas unquam predictus Geraldus et sui antecessores habuerunt et tenuerunt in toto terminio de Tels vetus, sine omni retentione quam ibi non fecit, de una Baisia usque ad aliam, ut fratres Berdonarum ab hac die in antea teneant et possideant per suum et proprium alodium donum predictum de Tels veteri libere et quiete ad omnem voluntatem suam faciendam in perpetuum, sicut unquam melius ad predictum Geraldum et ad suos pertinuit et pe