comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere socialẽ uitã metũ. ñ illis tollerẽ clericatũ: seor¬
sũ manerent: seorsũ uiuerent: quomodo nossent dõ uiuerent.
& tam̃ ante oculos posui. quantũ mali sit a ꝓposito cadere:
Malui enĩ habere uel claudos: quã plangere mortuos Qui
enĩ hipocrita ẽ : mortuus ẽ: Quomodo gͦ quicũq uoluisset
extra manere. & de suo uiuere. ñ ei tollerẽ clericatũ: ita
modo quia placuit illis dõ ꝓpitio socialis hȩc uita: quis¬
quis cũ hipocrits uixerit. quisquis inuentꝰ fuerit habens
ꝓpriũ. non illi ꝓmitto. ut inde faciat testamentũ: sed dele¬
bo eũ de tabula clericoꝵ. Interpellet contra me mille
concilia : nauiget contra me quo uoluerit: sit certe ubi
potuerit: Aduuabit me dñs. ut ubi ego ep̃s sũ. ille clericꝰ
accepert̃: sic eã pure fidelit̃q seruabt̃ Pixi aliquid suũ
ñ habere prb̃os cohabitatores meos: int̾ quos ẽ & barna
omiã quia emit uillã adilecto & honorabili filio meo

Expanded text:
suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum: sed seorsum manerent, et seorsum viverent, quomodo nossent, Deo viverent, et tamen ante oculos posui, quantum mali sit a proposito cadere. Malui enim habere caecos vel claudos, quam plangere mortuos. Qui enim hypocrita est, mortuus est. Quomodo ergo quicunque voluisset extra manere, et de suo vivere, non ei tollerem clericatum: ita modo, quia placuit illis, Deo propitio, socialis haec vita, quisquis cum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe ubi potuerit. Adjuvabit me Dominus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus acceperunt, sic eam pure fideliterque servabunt. Dixi aliquid suum non habere presbyteros cohabitatores meos inter quos est et presomnia, quia emit villam a dilecto et honorabili filio meo
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ cõmune accipio: Si quis meliorẽ dederit uendo:
qđ & facere soleo: ut quando ñ potest uestis eẽ cõmunis.
pretiũ uestis possit esse cõmune: uendo & erogo paupe¬
rib.: Si hoc eũ delectat. ut ego habeã : talẽ de et de
quõ ñ erubescã: fateor uobis. De p̾tiosa ueste erubesco.
ñ decet hos canos Etiam illud dico : si forte ĩ nr̃a domo.¬
mnrã societate. eger ẽ aliquis. uel post ȩgritudinẽ.
ut necesse sit eũ ante horã prandi reficere: Non phi-¬
beo religiosos uel religiosas mittere eis. qđ eis tudet
ut mittant : prandiũ tam̃ & çenã extra nemo habe¬
bit Ecce dico : audistis: audiunt: qͥ habere uoluerit
ꝓpriũ. & de ꝓprio uiuere. & contra ista precepta
nr̃a facere: Parũ ẽ ut dicã. ñ mecũ manebit: sed cle¬
ricus ñ erit: Axxerã enĩ. & scio me dixisse: ut si nollent

Expanded text:
quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo; ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis possit esse commune. Vendo, et erogo pauperibus. Si hoc eum delectat, ut ego habeam; talem det, unde non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco: n decet haec membra, non decet hos canos. Etiam illud dico: si forte in nostra domoin nostra societate aeger est aliquis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? audiunt. Qui habere voluerit proprium et de proprio vivere et contra ista praecepta nostra facere, parum est ut dicam, non mecum manebit, sed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me dixisse, ut si nollent
Abbreviated transcription (Latin):
tros oculos sumꝰ: nulluꝰ aliqͥd desideramꝰ. nisi bona
opera urã Ꝙ uos exͥortor fr̃s mei .si aliqͥd uultis cle-¬
ricis dare : sciatis quia ñ debetis quasi uitia eoꝵ fouere
erit. Distribuet᷑ unicuiq sicut cuicũq opus erit. Ga¬
⁊ophilatiũ attendite. & onĩs habebimꝰ: ualde me delec¬
tat. si ipsũ fuerit p̾sepe urm̃: ut nossimꝰ uim̃ta dĩ.
me uelle habere. quicqͥd habeo: Nolo talia offerat scĩtas
urã : quib ego solus quasi decentius utar Offerat᷑ mͥ uer¬
bi grã birrũ pretiosũ: forte decet ep̃m. quãuis ñ deceat
augustinũ: id ẽ hominẽ pauperẽ depauperib natũ: Mlo¬
do dicturi st̃ homines. quia inueni p̃tiosõs uestes. quas
ñ possĩ habere uel ĩ domo patris mei uel ĩ illa scłari pro¬
fessione mea: ñ decet: talẽ debeo. qualẽ possĩ si ñ habu¬
erit frĩ meo dare: qualẽ potest habere prb̃r: qualẽ potest
habere. detenter diaconꝰ & subdiaconꝰ: talẽ i olo accipere.

Expanded text:
tros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos exhortor, fratres mei, si aliquid vultis clericis dare, sciatis quia non debetis vitia eorum fovere erit, distribuetur unicuique prout cuique opus erit. Gzophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, um sciam commune me velle habere quidquid habeo. Nolo talia offerat sanctitas vestra, quibus ego solus quasi decentius utar. Offeratur mihi, verbi gratia, birrum pretiosum. Forte decet episcopum, quamvis non deceat Augustinum, id est, hominem pauperem de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines, quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet. Talem debeo habere, qualem possum; si non habuerit, fhabere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere:
Abbreviated transcription (Latin):
& loca eis congrua attribuant. in quib nutrimenta fiant. unde
necessaria pulm̃ta habeant: exceptis his quȩ de ȩccłȩ uillis uel¬
de oblationib fidelium accipiunt: Habent itaq id ẽ cannoniei
hort holerum : unde cum ceteris additamentis aliqđ pulm̃¬
tũ cotidie in refectorio sibi uicissim ministrent: Propt̃̾ diuersi-¬
tates namq & inequalitates mensurarũ. quȩ apud plerosq ñ
ȩque scđm dnĩ legẽ. sed scd̾m uniuscinusq ꝓuintiȩ usũ ha¬
bent᷑. mensurã cibi & porus ponderis ratione canonicis dandã
esse censemus: E hoc ideo. qr cũ huiuscemodi m̃surȩ diuersis-¬
simȩ & inȩquales soleant habere: Sublicum tam̃ pondus ꝓum¬
tus. ciuitatib metallisq inditũ nichil diuersitatis aut inȩqua¬
litatis pati debet .: quatinꝰ sicut idẽ pondus ȩquum ꝑmanet.
ita etiam eadẽ m̃sura ȩque illis tribuat᷑ Nouerint tam̃ gene¬
raliter om̃s. libram ñ ampluis quã duodecĩ untus constare debere:

Expanded text:
 loca eis congrua attribuant: in quibus nutrimina fiant, unde necessaria pulmenta habeant, exceptis his quae de ecclesiae villis vel oblationibus fidelium accipiunt. Habeant itaque iidem canonici hortos olerum, unde cum caeteris additamentis aliquod pulmentum quotidie in refectorio sibi vicissim ministrent. Propter diversitates namque et inaequalitates mensurarum, quae apud plerosque non aeque secundum Domini legem, sed secundum uniuscujusque provinciae usum habentur, mensuram cibi et potus ponderis ratione canonicis dandam esse censuimus, et hoc ideo, quia cum hujuscemodi mensurae diversissimae et inaequales soleant haberi, publicum tamen pondus provinciis, civitatibus, metallisque inditum, nihil diversitatis aut inaequalitatis pati debet, quatenus sicut idem pondus aequum permanet, ita etiam eadem mensura aeque illis tribuatur. Noverint tamen generaliter omnes libram non amplius quam duodecim unciis constare debere.
Abbreviated transcription (Latin):
abstractu ualde attenuatȩ. pauci numero. magni tam̃
constituant᷑ officio. Quib saltẽ p̃missa minor mensura
sine difficultate dari possit: Dieb uͦ festis sic̃ moris ẽ
ȩccł̃ȩ. iuxta qđ melius p̃lati posst̃. frĩb cibũ potũq mi-¬
nistrent: In has itaq locis ubi forte nonnulli plati pi-

Expanded text:
abstractu valde attenuatae, pauci numero, magni tamen constituantur, officio, quibus saltem praemissa minor mensura sine difficultate dari possit. Diebus vero festis, sicut moris est Ecclesiae, juxta quod melius praelati possunt, fratribus cibum potumque ministren
Abbreviated transcription (Latin):
tres potus ex diueris materus confecti: Quod sictiã uinifera
minime fuerit: quattuor libras memorati potus. & libram
umni accipiant: Porro in minorib locis ducentos aut trecentos
mansos habentibus. accipiant duas libras uini: Qd si eadẽ
regio ut iam dictum ẽ uineis caruerit : tribuant᷑ eis tres
lib ͤ ceruise: & si facultas suꝑpetit libra uini Licet em̃ in
nonnullis ꝓuititus copia desit uni : satagendũ ẽ tam̃ p̾la¬
tis ut ex circũiacentib umiferis ꝓuintus unũ habeant:
Qm̃ quamquã in plerisq regionib uineȩ non sint. abundat

Expanded text:
tres potus ex diversis materiis confecti. Quod si etiam vini ferax minime fuerit, quatuor libras memorati potus, et libram vini accipiant. Porro in minoribus locis, ducentos aut trecentos mansos habentibus, accipiant duas libras vini. Quod et si eadem regio ut jam dictum est vincis caruerit, tribuantur eis tres librae cervisiae, et si facultas suppetit, libra vini. Licet enim in nonnullis provinciis copia desit vini, satagendum est tamen praelatis ut ex circumjacentibus viniferis provinciis vinum habeant. Quoniam quanquam in plerisque regionibus vineae non sint, abundat
Abbreviated transcription (Latin):
solent᷑. Non tam̃ ob id se suꝑbiendo extollant: quia sicut
in libro prosperi legit᷑. ñ se debent huniscemodi inani iactan¬
tia p̾ferre his quos nichil habentes pascit ac uestit ȩccł̃a:
Illud interea semꝑ caueant p̾lati. ne id qđ dare debent
ant posst̃. qualibet dissimulatione aut tenacitate subditis
subtrahant: ne pauꝑtatis occasione conpulsi ꝑ diuersa ua-¬
gari ac turpib se implicari negotiis cogant᷑: relictoq
ȩccłastico officio incipiant in disciplinate uiuere. & ꝓpͥis
uoluptatib deferuire: & p̾lati qui eis neressaria largiendo
a dño remunerari poterant. districte & seuere iudicent᷑:
Dent quippe eis pulmentũ. uixta qđ uires suppetunt.¬

Expanded text:
solentur . Non tamen ob id se superbiendo extollant: quia, sicut solentur . Non tamen ob id se superbiendo extollant: quia, sicut in libro Prosperi legitur, non se debent hujuscemodi inani jactantia praeferre his quos nihil habentes pascit ac vestit ecclesia. Illud interea semper caveant praelati, ne id quod dare debent aut possunt, qualibet dissimulatione aut tenacitate subditis subtrahant, ne paupertatis occasione compulsi, per diversa vagari ac turpibus se implicare negotiis cogantur: relictoque ecclesiastico officio, incipiant indisciplinate vivere, et propriis voluptatibus deservire; et praelati, qui eis necessaria largiendo, a Domino remunerari poterant, districte et severe judicentur. Dent quippe eis pulmentum, juxta quod vires suppetunt
Abbreviated transcription (Latin):
& sicui ob ȩtnã retributionẽ magis subditis suꝑ erogare
libuerit: hilarit̾ qđ poterit tribuat. Sin autẽ: nullatenꝰ
mensurã p̾dictã absq in euitabili causa eis subtrahat
Quando igit᷑ tẽpus sterilitatis uini extiterit. sicut
crebro peccatis p̃pedientibus euenire solet. & pͣ lati quantũ debent
dare uinũ canonicis nequiuerint: id qđ̃ dederint sic discrete &
temperate distribuant. ut om̃s communit̃ coutant᷑. Plon aut̃ id
murmurantes. sed magis cũ grarũ actione qđ dari potest accipiant.
& socialit in scõ ꝓposito ꝑseuerent: Ideurro ꝓspicere sibi debent
canonici. ut iunũ aut quelibet aliũ potũ in elemosina sibi
datum in cõmune recondant cellariũ: quatinus imminente
huiuscemo di sterilitatis tẽpore. sius eo suffragent᷑ cõmunit
necessitatib: non tam̃ eis ꝓpt̃ hoc ap̃latis potus debitus penitꝰ
subtrahatur. si ẽ unde det᷑: Qui uͦ & suis & ȩccłȩ abundant
rebus instante sterilitatis tempore eis quos pauperes

Expanded text:
rogare libuerit, hilariter quod potuerit tribuat. Sin autem, nullatenus mensuram praedictam absque inevitabili causa eis subtrahat. Quando igitur tempus sterilitatis vini exstiterit, sicut crebro peccatis praepedientibus evenire solet, et praelati, quantum debent, dare vinum canonicis nequiverint, id quod dederint, sic discrete et temperate distribuant ut omnes communiter eo utantur. Non autem id murmurantes, sed magis cum gratiarum actione, quod dari potest, accipiant, et socialiter in sancto proposito perseverent, idcirco prospicere sibi debent canonici ut vinum aut quemlibet alium potum in eleemosyna sibi datum, in communi recondant cellario, quatenus imminente hujuscemodi sterilitatis tempore, suis eo suffragentur communiter necessitatibus: non tamen eis propter hoc a praelatis potus debitus penitus subtrahatur, si est unde detur. Qui vero et suis et ecclesiae abundant rebus, instante sterilitatis tempore, eis, quos pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
sabellius. sed totũ ꝑfectũ quia totũ ex uno & unũ. non tam solita¬
riũ ut p̾sumunt siluanus & praxeas. penta politana dãpnabilis
filius manens ds in homine suo ingła patris desiderabilis uidere ab

Expanded text:
Sabellius, sed totum perfectum, quia ex toto unum, non tamen solitaSabellius, sed totum perfectum, quia ex toto unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Silvanus et Praxeas, PentFilius, manens Deus in homine suo in gloria Patris, desiderabilis videri ab
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ nascendo homo acceperit quafi anteꝗ de iurgine nasceret
as non fuerit. sicut artemon & birillus & marcellus docueru¬
sed ȩternus ds̃ homo ex uirgine natus ẽ. nichil creatũ aut ser¬
uiens in trinitate credendũ ut uult dionisius fonsarru. nichal
inequale ut eunomius: nichil gr̃ȩ̃ coȩquale. ut uult euticius. nihuil
anteruis posterius ue aut minis ut arrius: nichil extraneũ aut of
ficiale alteri ut macedonius. nichil ꝑsuasione aut subreptione
insertũ ut manicheus. nichil corporeũ ut melito & tertullianus. nichil
corporaliter esfigiatũ ut antropomorfus & uadianus. nichil sibi in¬
uisbile ut origenis: nichil creaturis uisibile ut fortunatus: nichil
morib uel uoluntate diuersũ ut martion. nichil trinitatis essentia
ad creaturarũ naturã deductũ ut plato. & tertulianus nichil officio
singulare. nec alteri cõmumcabile ut origenis: nichil confusũ ut

Expanded text:
initium homo nascendo acceperit: quasi, antequam ex virgine nasceretur, initium homo nascendo acceperit: quasi, antequam ex virgine nasceretur, Deus non fuerit, sicut Artemon et Berillus et Marcellus docuers Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut Eunomius: nihil gratia aequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteriusve, aut minus, ut Arius: nihil extraneum aut officiale alterius, ut Macedonius; nihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut Antropomorfus et Vadianus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ ergo hominẽ assũpsit. homo in dm̃ transuit. non naturȩ uer sibili¬
tate sicut tertulliani & apollinaristȩ dicunt. sed di dignatione. ut
nec ds̃ mutaret᷑ in humanã substantiã assumendo hominẽ. nec hemo
in diuinã glorificatꝰ indm̃: quia mutatio uel uersibilitas naturȩ
& diminutionẽ & abolationẽ substantiȩ facit. Creditur a nobis
sine confusione coniuncta trinitas. sine separatione distincta.
latus ẽ ergo dĩ filius ex homine & ñ ꝑ hominẽ id est ñ ex uiri
coitu ficut hebion dicit. sed carnẽ ex uirginis corpore trahens &
non de celo secũ afferens. sicut martion origenis & eutyces affir¬
carnẽ excarne sicut martianus. sed uerꝰ ds̃ ex diuinitate & uerus
homo ex carne: unus filius indiuinitate uerbũ patris. & ds̃ in homine
anima & caro:nima ñ absq sensu & ratione ut apollinaris.
neq caro absq anina ut eunomius. sed animã cũratione sua. &
carnẽ cũ sensib suis. ꝑ quos sensus uerus in passione & ante passionẽ

Expanded text:
s ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sicut Apollinaristae dicunt, sed Dei dignatione: ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam, assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum: quia mutatio vel veet diminutionem et abolitionem substantiae facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta sancta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei Filius ex homine, et non per hominem, id est, non ex viri coitu, sicut Ebion dicit; sed carnem ex Virginis corpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicut Marcion, Origenes et Eutyches affircarnem ex carne, sicut Marcianus, sed verus Deus ex divinitate et verus homo ex carne, unus Filius; in divinitate Verbum Patris et Deus, in homine anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris, neque caro absque anima, ut Eunomius; sed anima cum ratione sua, et corpus cum sensibus suis, per quos sensus veros in passione et ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ ergo principiũ dĩtatis principale nom̃. quia sicut nũquã fuit
non ds̃. ita nũquã fuit non pat̃. A quo filius natꝰ. a quo sp̃s sc̃s non
natus. quia non ẽ filius neq ingenitus: quia ñ ẽ pat̾ nec factus
sps sc̃s quia ñ ẽ ex nichilo sed exdõ patre. & dõ filio ds̃ ꝓcedens.
coȩternus. Non confusa in una ꝑsona trinitas ut sabellius dicit. neq
separata aut diuersa innatura diuinitas ut arrius blasphemat. sed
alter in ꝑsona pat̾. alter in ꝑsona filius. alter in ꝑsona sp̃s sẽs. unus
in natura in scã trinitate ds̃ pater. & filuis & sp̃s sẽs. Non pat car¬
patris dĩ filius. ipse fieret in homine hominis filius. ne filii nomen
ad alterũ transiret. qui non erat natiuitate dĩ filius. Dĩ ergo fi¬
lius hominis factus ẽ filius natus. & scdm ueritatẽ naturȩ ex ho
mine hominis filius: ut ueritas geniti. ñ adoptione. non appellati¬
one. sed utraq naturȩ filii nomen nascendo haberet. & esset uerus

Expanded text:
Pater ergo principium Deitatis: qui sicut nunquam fuit non Deus, ita nunquam non fuit non Pater. A quo Filius natus: a quo Spiritus sanctus non natus, quia non est Filius: neque ingenitus, quia non est Pater: nec factus Spiritus sanctus, quia non est ex nihilo: sed ex Deo Patre, et Deo Filio Deus procedens. coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura divinitas, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Pater, alter in persona Filius, alter in persona Spiritus sanctus. Unus in natura, in sancta Trinitate Deus Pater, et Filius et Spiritus sanctus. CADei Filius, ipse fieret in homine hominis Filius, ne Filii nomen ad alterum nomen transiret, qui non erat nativitate Filius Dei. Dei ergo Filius hominis factus est filius, natus secundum veritatem naturae: emine hominis filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione: sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus
Abbreviated transcription (Latin):
Et si id resurgere dr̃ qd cadit: caro ergo nr̃a in ueritate resurget. sicut in
ueritate cadit. & non scd̾m originẽ inmutatio corporũ erit idest
aliud nouũ corpus ꝓ carne: sed eadẽ caro corruptibilis que cadit re¬
resurget: ut uel pęnã sufferre possit pro peccatis. uel in gła ȩt̾na ma¬
nere ꝓmeritis. Om̃iũ enĩ hominũ erit resurrectio. Di õmiũ erit
ergo om̃s moriunt᷑: ut mors in adã data om̃ib filus eius dominet᷑.
& maneat illud priuilegiũ in dño qđ de eo spetialiter dr̃: non dabis

Expanded text:
omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem caro corruptibilis tam resurgit: ut vel poenam sufferre possit pro peccatis, vel in gloria aeterna manere pro meritis. Omnium enim hominum erit resurrectio. Si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors ab Adam ducta omnibus filiis ejus dominetur, et manet illud privilegium in Do
Abbreviated transcription (Latin):
facere ꝓhibuerit dormiant. In refectorio cotidie una refici¬
ant: nisi forte quẽ necessitas abeẽ compulerit: & hoc ñ sine
licentia magistri fiat. Illis quoq comedentib & silentiũ
religiose tenentib. continuatĩ legat᷑ lectio. & abhis inten¬
tissime audiatur : ut uicissi in refectorio. & ceteris cõmuniũ
necessitatib. sibi fraternitatis officio seruiant: ut nullus fo¬
ras nisi ꝑlicentiã egrediat᷑: egressus quoq nullũ de se
detractioni locũ det. sed magis imitabilẽ se cunctis exhibeat:
Sanc igit᷑ geminã pastionẽ p̾lati sibi cõmissis ouib impen¬
sũmo pontifici secum intremendi exanimis die illesas
p̃sentantes. ñ cũ reprobis & diuina ultione feriendis dãpnent᷑.
sed potius cũ electis pastorib ꝑpetua felicitate adño re¬
munerentur.¬

Expanded text:
facere prohibuerit, dormiant: in refectorio quotidie una reficifacere prohibuerit, dormiant: in refectorio quotidie una reficiantur: nisi forte quem necessitas abesse compulerit, et hoc non sine licentia magistri fiat. Illis quoque comedentibus et silentium religiose tenentibus, continuatim legatur lectio, et ab his intentissime audiatur, vicissim in refectorio et caeteris communibus necessitatibus sibi fraternitatis officio serviant. Ut nullus foras, nisi per licentiam egrediatur, egressus quoque nullum de se detractioni locum det, sed magis imitabilem se cunctis exhibeat. Hanc igitur geminam pastionem praelati sibi commissis ovibus impensummo pontifici, secum in tremendi examinis die illaesas praesentantes, non cum reprobis et divina ultione feriendis damnentur, sed potius cum electis pastoribus perpetua felicitate a Domino remunerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
fime ordinẽ canonicũ feruent: & p̾latis suis ac magistris
honorẽ debitũ humiliter impendant: ut horis canonicis
diuinũ officiũ deuotissime expleant: Intus foris que non
solũ habitu & actu. sed etiã ipso incessu in reprehensibiles
existant: ut ñ ocio uacent. ñ uamloquus inseriuant: ñ
detractionib & cȩteris uinoꝵ illecebris incubant: sed
potius aut orationi. aut lectioni. aut quib libet ȩxcłȩ.
aut certe ꝓprus unlitatib uacent: aut enã doctrinis sa¬
nis & diuersarũ artiũ erudiant discipliis: ita iuidelieet.
ut nullus in congregatione inutilis aut otiosus existens.
stipendia ȩccłȩ inofficiose accipiat: ut cotidie ad collationẽ
ueniant. ubi & hanc institutionẽ & aliarũ scripturarũ
scãrũ lectiones ꝑlegant. & ꝓ admissis uemã postulent. &
sententiã ꝓ qualitate admissi suscipiant: ubi etiã de
comiuni ꝓfectu &
utilitate ȩccłȩ ꝑtractent:
ut om̃s in dormitorio nisi quẽ infirmitas aut senectus id

Expanded text:
ime ordinem canonicum servent, et praelatis suis ac magistris honorem debitum humiliter impendant. Ut horis canonicis divinum officium devotissime expleant, intus, forisque non solum habitu et actu, sed etiam ipso incessu irreprehensibiles existant. Ut non otio vacent, non vaniloquiis inserviant, non detractionibus et caeteris vitiorum illecebris incumbant, sed potius aut orationi, aut lectioni, aut quibuslibet ecclesiae, aut certe propriis utilitatibus vacent, aut etiam doctrinis sanis et diversarum artium erudiantur disciplinis: ita videlicet, ut nullus in congregatione inutilis, aut otiosus existens, stipendia ecclesiae inofficiose accipiat. Ut quotidie ad collationem veniant, ubi et hanc institutionem et aliarum Scripturarum sanctarum lectiones perlegant, et pro admissis veniam postulent, et sentent am pro qualitate admissi suscipiant: ubi etiam de communi profectu et utilitate Ecclesiae pertractent. Ut omnes in dormitorio, nisi quem infirmitas aut senectus id
Abbreviated transcription (Latin):
cat errore pristinũ. & intelligat lucẽ ueritatis. Accepit salẽ sapien¬
tiȩ. ut turpiloquia declinet Adiuratus ẽ diabolus qui fuit in illo
cũ signo crucis. ut recedat adĩ famulo. & inde fit genuflexio ad
dm̃: ut ds̃ illũ expellat a suo uocato. Orare ꝓsemet ipso iã doctus
ut dĩ misedia cogitationes bonȩ & opera corroborent᷑ in ea & recedat ab om̃i
malo qdđ & ad menbra satant ꝑtinet ut faeut bonũ. ut consiceat᷑ se eredere
in dm̃ patrẽ comipotentẽ. & in ułm xpm̃ filiũ cius natũ ex patre ante omia

Expanded text:
cat errorem pristinum et intelligat lucem veritatis. Accepit salem sapientiae, ut turpiloquia declinaret. Adjuratus est diabolus, qui fuit in illo, cum signo crucis, ut recedat a Dei famulo: et inde fit genuflexio ad Deum, ut Deus illum expellat a suo vocato. Orare pro semetipso jam doctus ut Dei misericordia cogitationes bonae et opera corroborentur in eo, et recedat ab omni malo, quod ad membra Satanae pertinet; et faciat bonum; et confiteatur se credere in Deum Patrem omnip
Abbreviated transcription (Latin):
lingua fauor. Qui ergo saeros ordines tribuit. tunc ab
om̃i munere manus ęxcutit.: quando in diuinis rebus
non solum ullam pecuniã. sed etiam humanã gram
non requirit. Plerumq fit ut quisq eoꝵ uel bona cor¬
poralia ab hominib accipere contempnat. sed quia
hȩc non accipit maiores ab eis recipere laudes quęrat
& fortasse munus se accepisse non ȩstimat. quia bona cor¬
poralia accipere recusat: sicut scriptum ẽ superius.
Aliquando muius amanu: aliquando uero ab ore porri¬
gitur. Nam qui nũmũ tribuit: munus ex manu dedit.
Qui autẽ uerbum laudis. impendit. munus abore pro¬
tulit. Plerumq sacerdos & si exteriora dona quȩ ter¬
renȩ forsitan necessitati congruunt. pro impositione.
manuũ accipere recusat: plis ẽ quod sibi retribui
appetit . cũ ultra meritũ laudari desiderans: mimus
ab ore querit.

Expanded text:
lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum ullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. Plerumque fit ut quisquis aurum, vel bona corporalia ab hominibus accipere contemnat, sed quia haec non accipit, majores ab eis recipere laudes quaerat. Et fortasse munus se accepisse non aestimat, quia bona corporalia accipere recusat. Sicut superius dictum est, aliquando munus a manu, aliquando vero ab ore porrigitur, nam qui nummum tribuit, munus ex manu dedit; qui autem verbum laudis impendit, munus ab ore protulit. Plerumque sacerdos etsi exteriora dona, quae terrenae forsitan necessitati congruunt, pro impositione manuum accipere recusat, plus est quod sibi retribui appetit, cum ultra meritum laudari desiderans, munus ab ore quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
simon ꝑ impositionẽ manus edita miracula concu¬
deterius uenderet. quod male comparasset. Redemp¬
tor nr̃ flagello de resticulis facto. de templo turbas
eierit. cathedras uendentium colubas euertit. Co¬
lumbas quippe uendere ẽ impositionẽ manuũ qua
sps sc̃s accipitur : non ad uitȩ meritũ. sed ad premium
dari. Sunt non nulli qͥ nũmoꝵ qͥdem premia ex ordina¬
tione non accipiunt: & tam̃ sacros ordines pro huma¬
na gnã largiunt᷑. atq de largitate eandẽ laudis so¬
lũmodo retributionẽ querunt. Hinimirũ qđ̃ gratis
acceptum ẽ gratis non tribuunt. quia de impenso of¬
ficio scĩtatis. nũmũ fauoris expetunt: cum iustũ uirũ
describeret isaias propheta ait. Qui ȩxcutit manꝰ
suas ab om̃i munere. Neq enim dicit qui excutit
manus suas a munere. sed adiunxit ab omĩ: quia
aluid ẽ mius ab obsequio aliud munus amanu.
aliud munus alingua. Munus ab obsequio ẽ. subiectio
indebite impensa. Munus amanu pecunia. munus a

Expanded text:
Simon per impositionem manus edita miracula concudeterius venderet quod male comparasset. Redempnoster flagello de resticulis facto de templo turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus, qua Spiritus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sunt nonnulli qui nummorum quidem praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceptum est gratis non tribuunt; quia de impenso officio sanctitatis nummum favoris expetunt. Cum justum virum describeret Isaias propheta ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Neque enim dicit: Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit ab omni: quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus ab obsequio est subjectio indebite impensa; munus a manu, pecunia; munus a
Abbreviated transcription (Latin):
lericus ammonendus ẽ. quatinus sic uiuat.
ut bonũ exemplũ uitȩ suȩ scł̃arib prebeat.¬
& in clerico si quid iuste reprehendit᷑. ex euis uitio
ipsa religionis nr̃ȩ̃ ȩstimatio grauat᷑ Clerici
discant. ut quȩ a seniorib suis iuibent᷑ impleant:
ut humiliter eoꝵ imperus subiaceant: ut nec
subiectio eos conterat. nec locus superior extollat:
lerici discant quomodo ante occulti arbitris
oculos ꝑ humilitatẽ & obedientiã sua interiora
conponant: quatinus non cũ reprobis puniant᷑.
sed cum ȩlectis premia ꝑterna sortiantur:
Immonendi sunt clerici. ut tanto circa se solli¬
citius uiuant: quanto eos aliena cura non

Expanded text:
lericus admonendus est, quatenus sic vivat, ut bonum exemplum vitae suae saecularibus praebeat. In clerico si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravatur. Clerici discant ut quae a senioribus suis jubentur impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant; ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat. Clerici discant quomodo ante occulti Arbitri oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, quatenus non cum reprobis puniantur, sed cum electis etiam praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non
Abbreviated transcription (Latin):
implicat Dicendum ẽ dericis. ne prepositoꝵ suoꝵ uitã
temere iudicent. si quid eos fortasse agere reprehen¬
sibiliter uident: ne unde recte mala redarguunt.
inde ꝑ elationis inpulsum in profundi ora mergant:
Ammonendi sunt clerici. ne cũ culpam suoꝵ prepositoꝵ
considerant. contra eos audatiores fiant. Ded sic eoꝵ
praua apud semet ipsos duudicent: ut tamen diui¬
no timore constricti. ferre sub eis iugũ reuerentiȩ
non recusent: quia facta prepositor gladio feri

Expanded text:
implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere 236 judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt clerici, ne cum culpas suorum praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent, quia facta praepositorum oris gladio feri
Abbreviated transcription (Latin):
serit. neq post modicũ interuallũ sicut enon quia substan¬
tialiter uiuit. Animaliũ uero aniȩ ñ st̃ substant tiuȩ. sed
cũ carne ipsa carnis uiuacitate nascunt᷑. & eũ carnis morte
diximus seminatur. sed formate in uentre matris corpore dĩ
iudicio creari & infundi ut uiuat homo intus in utero: &
sic ꝓcedat ꝑ natiuitatẽ. inmundo. Duab substantus constat
homo anima tantũ & carne. Anima cũ ratione sua &

Expanded text:
serit, neque post modicum intervallum, sicut Zenon, quia substanCAPUT XVII. Animalium vero animae non sunt substantivae, sed cum carne ipsa carnis in nativitate nascuntur, et cum carnis morte djudicio creari et infundi, ut vivat homo intus in utero, et sic procedat nativitate in mundum. Duabus substantiis constat homo, anima tantum et carne: anima cum ratione sua
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio intercȩteras intellectuales naturas nec stimil ereatassicut
origenes fingint neq corporib ꝑ cortũ seminant̾ sicut lucise¬
riani & cirillus & aliqui latinoꝵ p̃suptores affirmant. qualiua¬
turȩ consequentia seriuiente. sed dicimus corpus tantũ ꝑ coruo
copulã seminari creationẽ uero animȩ solã creatore õmiu nosse
Dĩ uero iudicio coagulari in uulua & compagi atq formari.
homo ex anina constans & corpore. & egrediat᷑ uiuus exutio ple¬
nos humnana substantia. Peq duas animas ese dicimꝰ ii uno homine
pus & inmixta sit sanguine. & alterã spualẽ que ranione aui¬
nistret seadicimus unã eandẽq esse animã in homine quȩ
& corpus sua societate iuiuficet. & semet ipsã sua ratione. dis¬
ponat habens inse lib̃tatẽ arbitru. ut in sua substantia eligat

Expanded text:
ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari. Creationem vero animae solum creatorem nosse, Dei vero judicio coagulari, et compingi atque formhomo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. Nec duas animas esse credimus in uno homi quae immixta sit sanguini; et alteram spiritualem, quae rationem ministret. Sed dicimus unam eamdemque esse animam in homine, quae et corpus sua societate vivificet, et semetipsam sua ratione disponat, habens in se libertatem arbitrii, ut in suae substantiae eligat
Abbreviated transcription (Latin):
iquis prb̃r aut diaconus & om̃ino quilibet excle¬
ro parroechiã propriam deserens ad aliã propera¬
uit : deinde omnino demigrans. in aliam parroechiã
ꝑ multa tempora nititur inmorari: ulterius ibidẽ non
ministret. maxime si uocanti suo ep̃o & regredi ad pro¬
priã parroechiã conmonenti obȩdire contempserit.
qđ si in hac indisciplinatione ꝑdurat. aministerio
modis om̃ib remoueantur: ita ut nequaquã locũ resti¬
tutionis inueniat. Si uero pro hac causa dampnatũ
alter ep̃s suscipiat. hic etiã a cõmuni coerceat᷑ sinodo
uelut qui ȩccłastica dissoluat.¬
i quis a proprio epo laicis

Expanded text:
quis presbyter, aut diaconus, et omnino quilibet ex clero, parochiam propriam deserens, ad aliam properavit, dein omnino demigrans, in alia parochia per multa tempora nititur immorari, ulterius ibidem non ministret: maxime si vocanti suo episcopo, et regredi ad propriam parochiam commonenti, obedire contempserit. Quod si in hac indisciplinatione perdurat, a ministerio modis omnibus removeatur, ita ut nequaquam locum restitutionis inveniat. Si vero pro hac causa damnatum alter episcopus suscipiat, hic etiam a communi coerceatur synodo, velut qui ecclesiastica consti quis a proprio
Abbreviated transcription (Latin):
pretioso sanguine suo qui ꝑ isaiam dixit. Torcular caluaui solus & de
gentib ñ ẽ uir metũ. Natum i tẽpore nouissimo ex maria iuirgine.
iustos recipere absolutos de corpore terreno. & esse in magno gaudio
scđm uniuscuiusq mansionẽ. atq expectare octauũ diẽ. in quo corpora
reripiant sua integra atq ꝑfecta impii ad iuidiciũ & ad suppliciũ. iusti

Expanded text:
pretioso sanguine suo, qui per Isaiam dixit: Torcular calcavi solus et de gentibus non est vir mecum . Natum in tempore novissimo, ex Maria virgine. justos recipere absolutos a corpore terreno, et erunt in magno gaudio secundum uniuscujusque mansionem; atque exspectare octavum diem, in quo corpora sua recipiant integra atque perfecta: impii ad supplicium, justi
Abbreviated transcription (Latin):
nterrogauinus illos quos antea instruximus in fide. & quos postea
scrutati fumus. si adhuc ꝑmansissent in his quȩ primitus didicerunt.
& si se cȩcos fuisse cognouissent: & modo ꝓperasse ad lumen eoqđ
ꝑfecte id ẽ septies illos scrutati sumus. si abrenuntient id ẽ contra¬
cdicent satanȩ contrariȩ potestati. & om̃ib operib eius. & om̃ib põpis euis di¬
cimus illi contra dic satanȩ. Cũ dauid prophieta obluuscere populũ tuũ & do¬
mũ parris tui. Postea & om̃ib operib enis quȩ sunt fornicatio & idolorum
ad carnis uoluptates ꝑtineant. tanĩ opera sunt satanȩ. quoꝵ suasor & instiga¬
tor ẽ occultus hȩc sunt quȩ regnant in diabolo sine carne. siꝑbia inuidia
inimicitiȩ. contentiones. ȩmulationes. irȩ. rixx. dissensiones. sectȩ & reliqua
quamius ea plus opera carnis dicat. tam̃ sme carne regnant in diobolo.

Expanded text:
nterrogamus illos quos ante instruximus in fide, et quos postea scrutati sumus, si adhuc permansissent in his quae primitus didicerunt; et si se caecos cognovissent, et modo prosperasse ad lumen, eo quod perfecte, id est septies, illos scrutati sumus: si abrenuntient, id est, contradicant Satanae contrariae potestati, et omnibus operibus ejus et omnibus pompis ejus. Dicimus illi: Contradic Satanae, cum propheta David: Obliviscere populum tuum et domum patris tui . Postea et omnibus operibus ejus, quae sunt fornicatio, idolorum ad carnis voluptates pertineant, tamen opera sunt Satanae, quorum suasor et investigator est occultus. Haec sunt quae regnant in diabolo sine carne: superbia, invidia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, sectae et reliqua. Quamvis ea Apostolus opera carnis dicat, tamen sine carne regnant in diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quã diu non potest ualebit sacramentũ adeiꝰ tutelã aduersus contra¬
rias potestates. & tantũ ualebit. ut si ante maioris usũ ex hac uita emi
tione quȩ ꝑ unũ hominẽ intrauit in mundũ. xpĩano adiutorio liberet᷑.¬

Expanded text:
Hoc quandiu non potest valebit sacramentum ad ejus tutelam adversus contraHoc quandiu non potest valebit sacramentum ad ejus tutelam adversus contrarias potestates, et tantum valebit, ut si ante majoris rationis usum ex hatione quae per unum hominem intravit in mundum, Christiano adjutorio liberet
Abbreviated transcription (Latin):
uamius paruuli ꝓ etate ñ possunt in telligere ipsa conuersionẽ ad dm̃
atq credulitatẽ. eredimus tamen eos ad dm̃ conuerter ꝓpt̾ conuersationẽ
sacramentũ & fidẽ habere ꝓpt̃ fidei sacramentũ sicut legimus maugus
ponsio ad celebrationẽ ꝑtiet sacramenti. sicut de ipso baptismo apłs
consepulti inquit sumus cũ xp̃o ꝑ baptismũ in morte. non ait sepultu¬
rã significamus. sed prorsus ait consepulti sumus. Sacramentũ ergo ha¬
tantȩ rei. non nisi eiusdẽ rei uocabulo noncupauit. Itaq paruulũ &¬
si nondũ fides illa quȩ incredentiũ uoluntate consistit. iãtamen ipsius
fidei sacramentũ fidelẽ facit. Nam sicut credere respondent᷑. ita etiã
fideles uocant᷑. Non rẽ ipsã mente annuendo. sed ipsuis rei sacramentũ
ꝑcipiendo. Cũ autẽ homo sapere ceperit: non illud sacramentũ repetit
sed intelligit eius ꝗ uoluntate consona etiã uoluntatẽ coaptabitur.

Expanded text:
uamvis parvuli per aetatem non possint intelligere ipsam conversionem ad Deum atque credulitatem, credimus tamen eos ad Dominum converti propter conversionis sacramentum, et fidem habere propter fidei sacramentum, sicut legimus ponsio ad celebrationem pertinet sacramenti; sicut de ipso baptismo apostolus: consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in mortem; non ait: sepulturam significauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. sacramentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uol
Abbreviated transcription (Latin):
euis de manu tua requiram. hoc ẽ dicere. si ei peccata
sua non annuntiaueris. si eũ non argueris. ut ab impie¬
tate sua conuertatur & uiuat: & te qui non increpas
t & ipsum qui te tacente percauit flãmis pereuntib
ꝑdam. Quis rogo tam saxei pectoris. quis tam ferreus
erit. quẽ sententia ista non terreat. Quis tam alie¬
nus a fide. qui senentiȩ isti non credat.¬

Expanded text:
ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus a fide, qui sententiae isti non credat
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut speculatoris ẽ de loco editiore prospicere: & plus
om̃ib contemplari. ita sacerdos debet propositi sublimita¬
te celsior cunctis ac maioris scientiȩ habere gram qua
possit sub se uiuentes instruere. Uide iam quid diuinꝰ
sermo contineat. Audiens inquit sermonẽ ex ore meo. &
annuntiabis eis exme : ut hoc dicat sacerdos qđ ex di¬
uina lectione didicerit. quod illi ds̃ inspirauerit. non
quod presumptione humani sensus inuenerit. Annun¬
tiabis eis inquit ex me : ex me & non ex te mea uerba
loqueris eis. Non ẽ qđ ex eis tamquam detius infleris.
ex me inquit eis annuntia. Sed iam quid annuntiet au¬
diamus. Dime dicente ad impiũ impie morte morieris.
non fueris locutus ut se custodiat impius a ia sua.¬
ipse impius in mniquitate sua morietur: sanguinẽ uero
euis de manu tua requiram. Quid potuit expressius.
quid aptius potest dici: Siimpio inquit locutus fueris.
ut se ab impietate custodiat. & ille perierit. sanguinẽ

Expanded text:
ut sicut speculatoris est de loco editiore prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo contineat. Audies, inquit, sermonem ex ore meo, et annuntiabis eis ex me ; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me, et non ex te, mea verba loqueris eis; non est quod ex eis tanquam de tuis infleris: ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius a ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Quid potuit expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
Quapropt̃ sciens qđ si quib libet diuitib ac potentibus
maleuiuentib parcat aut foueat. eos ꝑdat simul &
pereat. E sc̃e debet uiuere propter exemplũ: & pie
docere propter suȩ amministrationis officiũ: certus
qđ ei nichil sua iustitia suffragetur. de cuius manu ani¬
ma pereuntis exigitur. quando quicũq alius perierit
quem nulla docendi necessitas manet solus penas sui sce¬
leris dabit. ille autẽ cui dispensatio uerbi conitussa ẽ
etiam si scȩ utuat & tamen ꝑdite uiuentes arguere aut
erubescat aut metuat. cum om̃ib qui eo tacente peri¬
erint perit. Ꝙ quid ei proderit non puniri suo qui
puniendus ẽ alieno peccato. Mentior nisi hoe dñs
ꝑ ezechielẽ prophetam sub cuius dã terroris denun¬
tiationẽ loquitur dicens ad eum. E tu fili hominis.
speculatorẽ dedite domui isrł. Nec hoc transeuntes
debemus audire : qđ sacerdotẽ speculatorẽ appellat.

Expanded text:
Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter exemplum: et docere, propter suae administrationis officium: certus, quod ei nihil sua justitia suffragetur, de cujus manu anima pereuntis exigitur: quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Illi autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierunt, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitor, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. Nec hoc transeunter debemus audire quod sacerdotem speculatorem appellat.
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero dicit apłs. ut nos formam debeamus
exhibere fidelib quid ualebit is cui uel exortandi
bonts ues castigandi malos cura comnussa ẽ bene
iuuendo se imitando honis exhibeat. & malos tacendo
non arguat: Adhoc enĩ nisi me fallet opinio scẽ ui¬
uendũ ẽ sacerdoti: ne dicta sua repugnantib factis
euacuet: si quod predicat fieri debere non faciat. aut
si quod non facit predicare presumpserit. nichil apuđ
eos qui eius uitam mouere proficiat. quia ad hoc ẽ
ȩccłȩ dĩ prepositus : ut non solum bene uiuendo. alios
exemplo suȩ conuersationis instituat. sed etiã fiduti¬
aliter predicando singulis ante oculos percata sua con¬
stituat. quȩ pęna maneat duris. quȩ gła obedientib
ostendat. Nullius salutẽ desperando contempnat. ani¬
mas emendari nolentium plangat. imitatus apłm qui
ait. Ut lugeam multos ex his qui ante peccauerunt
& non egerunt penitentiã. & iterum. Quis in firmat᷑
& ego non infirmor. Quis scandalixatur. & ego non uror.

Expanded text:
uod vero dicit Apostolus, ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel hortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me fallit opinio, sancte vivendum est sacerdoti, nam dicta sua repugnantibus factis evacuet si quod praedicat fieri debere, non faciat; aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere proficiat. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt,  non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror?
Abbreviated transcription (Latin):
Utisq facere satis ualde difficile ẽ: Iudistis modo cũ
enuangelium legeretur. cantauimus uobis & non saltas¬
tis: planximus & non luxistis. Wenit iohannes bap¬
tista non manducans neq bibens. & dicunt demoniũ
habet. Uenit filius hominis manducans & bibens.
& dicunt. Ecce homo uorax. potator uini. & amicus
publicanorũ: Quid ergo facio inter illos. qui parent
reprehendere. & dentes inme ducere. si susciperẽ he¬
reditates eoꝵ qui filios suos irati exheredant: iterũ qͥd
sum facturus eis quib canto & nolunt saltare : qui
dicunt: ecce quare nemo donat ȩccłȩ hipomensi
aliquid: ecce quare non eã faciunt qͥ moruntur
heredem: quia ep̃s augustinus. de bonitate sua. lau

Expanded text:
utrisque facere satis valde difficile est. Audistis modo cum Evangelium legeretur: Cantavimus vobis, et non saltastis: planximus, et non luxistis. Venit Joannes Baptista non manducans neque bibens, et dicunt: Daemonium habet. Venit filius hominis manducans et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, potator vini, et amicus publicanorum . Quid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua lau
Abbreviated transcription (Latin):
ost hoc salutare lauacrũ linitus caputq sacro erismate unde sacerdotes
& reges unctos esse noumus in ueteri testamento ut intelligat se baptira¬
tus regale acsacer dotale misteriũ se acepisse qua ilius corpori se adunatus ẽ
ꝗ rex sũmus & sacerdos ẽ uerus & regnũ sperare debet ꝑpetuũ & ostias im¬
maculatȩ conuersionis dõ offerre memineret.
De tegumento capitis.

Expanded text:
ost hoc salutare lavacrum linitur caput ejus sacro chrismate, unde sacerdotes et reges unctos esse novimus in Veteri Testamento. Ut intelligat baptizatus regale ac sacerdotale ministerium se accepisse, quia illius corpori adunatus est, qui Rex summus et Sacerdos est verus: et regnum sperare debet perpetuum, et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre. De tegumento capitis.