comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didit. utquid dereliquiftime. id est quare. ꝓpt̃
quid. quã ob causam: Profecto enĩ erat aliquã
causa eaq ñ parua. ut noe liberaret de diluuio.
loth de cȩlesti incendio. isaac de imminenti gla¬
dio. iosepꝰ de calũpnia mulieris & custodia carce¬
ris: moy sen ab egiptiis. raab de excidio ciuitatis.
susannã de testib falsis. danielem aleonib. tres
uiros ab ignib. aliosq patres qui exclamauert̃
& salui facti sunt: & xp̃m non liberaret de ma¬
nib uideoꝵ.. eũq inpotestate seuientiũ usq
ad mortis exitũ derelinqueret. Ut quid hoc.
dicit ñ ad insipientiã michi hoc.ẽ. corpori meo.
eccłȩ meȩ. minimis meis. Nam & in eiuati¬
glio. Quando uni deminimis meis fecistis in¬
quid: mͥ fecistis. Sic itaq dictũ ÷ quare me de

Expanded text:
didit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter didit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et salui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis? nam et in euangelio: Quando uni ex minimis meis fecistis, inquit, mihi fecistis. sic itaque dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
ueram uitã qualis in xp̃i non tantũ spii uerũ
etiã carne manifeftata est cũ surrexit amor-¬
tius: ñ qualem iudei in illo peremerunt qua¬
ndõ eũ de manib eoꝵ. ds̃ non eruit. eũq de¬
reliquisse uisus est exclamantẽ. dĩ ds m̃s
ut quid me dereliquisti. ut eo modo in se
txansfiguraret martixes suos. qui &e si mori
nollen quod etrã petro ixͣ. alter te cinget &
feret quo ñ is: significans qua morte clarifi¬
caturus eẽt dm̃. & ob hoc adõ suo derelicti
uiderentur adtẽpus. cũ eis nollet peffͣre quod
uellent: illã uocem cordis emitterent. illũq
ad hiberent pietatis affectũ quẽ passione inpe¬
ndente ore ꝓprio dñs expressit. eos in se iden¬
tidem transfigurans. Uerũ ñ quod ego uolo: s
qd̃ tu ins pater. In quo enĩ primitus nisi in ipso
capite nr̃o debint apparere.ꝓpter quã uitã xp̃i¬
am sumus. ꝑtopt̃ ea non ait ds̃ m̃s dereliqus¬
sti me: sed calisã ad monuit requirendã cũad¬

Expanded text:
ram uitam, qualis in Christi non tantum spiritu uerum etiam carne manifestata est. cum resurrexit a mortuis, non qualem Iudaei in illo peremerunt. quando eum de manibus eorum deus non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo enim primitus nisi in ipso capite nostro debuit apparere, propter quam uitam Christiani sumus? propterea non ait: Deus meus, dereliquisti me, sed causam commonuit requirendam, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuit nec de est bonoꝵ fidiliũ multitudo qui etiã
ista temporalia felicitate p̃polleant. & in ea largito¬
ris di bonitatẽ miscdiãq experiãtur: tenentes
tam̃ quod dispensator noui testam̃ti diuitib
rare inin certo diuitrarũ: s in donuo qui
prestat nobis om̃ia abundanter ad fruendũ.

Expanded text:
fuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam fuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant et in ea largitoris dei bonitatem misericordiamque experiantur tenentes tamen, quod dispensator noui testamenti diuitiburare in incerto diuitiarum sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad f
Abbreviated transcription (Latin):
ialia bona sꝑate quȩ illi aucta redierunt: s ȩt̃na¬
potius quȩ in dño p̃cesserunt. Iob autẽ de illis patri¬
b erat. qui exclamauerunt & salui facti sunt. Cũ enĩ
dicit ego aut̃: satis in sinuat qua salute illos saluos
factos. eẽ. uelit in teligi. in qua ipse utiq derelictus est:
non quo illi asalute ȩt̃na fuerint alieni. s in occulto
tunc erat qđ in xp̃o suerat reuelandũ. In ueteri quippe
testam̃to uelam̃ est. Quod tẽ auferetur: cũ ad xp̃m
qͥsq in de transierit. Quo crucifixo uelamen etiã tẽp¬
li scissum est: ut significaret᷑ quod apłs ait de ue¬
in illis patrib quã uis rarissima tamen fuerunt ꝙ usꝙ¬
ad mortem exẽpla patientiȩ. asanguine abel usq: ad sa¬
guinẽ tacharie. quoꝵ sanguinem dic̃ dñs iħs & abe¬
is er igendũ: qui inpatrũ suoꝵ aquib illi occisi sc̃¬
iniquitate ꝑsisterent. Et in nouo testam̃to nec de-¬

Expanded text:
ralia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterralia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterpotius, quae in domino praecesserunt. Iob ergo de illis patribus erat, qui exclamauerunt et salui facti sunt. cum enim dicit: Ego autem, satis insinuat, qua salute illos saluos esse factos uelit intellegi, in qua ipse utique derelictus est, non quo illi a salute aeterna fuerint alieni, sed in occulto tunc erat, quod in Christo fuerat reuelandum. in uetere quippe testamento uelamen est, quod tunc auferetur, cum ad Christum quisque inde transierit. quo crucifixo uelamen etiam templi scissum est, ut significaretur, quod apostolus de ueuacuatur. Nam et in illis patribus quamuis rarissima tamen fuerunt et usad mortem exempla patientiae a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae: quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum qui in patrum suorum a quibiniquitate persisterent, et in nouo testamento nec de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i adhuc in ista uita tenebantuf. dispensationẽ
testam̃ti ueteris nouiq distinguens. sustinentiam
in qͥd iob audistis & finẽ dñi udistis: ne ideo patien¬
ter sustinerent tẽporalia mala. ut sibi hoc restituere¬
uur qud̃ recepisse iob legimus Nam & ab illo uulne¬
re atq: putredine saluus factus est: & ei cuncta quȩ
amiserat duplicia ft̃ restituta. Ubi etiã cõm̃data
÷ resurrectionis fides. Nã filii non dupli s totidem
redditi. etiã illos quos amiserat resurrecturos sign
ificarunt: ut sic ipsi quoꝙ illis priorib uincti. a
restitutione dupli ñ inuenirentur alieni. Ut ego
non talẽ remunerationẽ speraremꝰ quando mała
tẽporalia paterem. non ait sustinentiã & finem iob
audistis: s ait. Sustinentiã iob audistis: ꝙ finem
dñi uidistis. Tanquã diceret. Mala temporalia si¬
cut iob sustinete: s pro hac sustinentia non tẽpo¬

Expanded text:
Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicata sunt restituta. ubi etiam commendata est resurrectionis fides. nam filii non in duplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurificarunt; ut sic ipsi quoque illis prioribus juncti, a restinon talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ hominis Sic̃ eñĩ in adam om̃s moriuntur: sic ꝙ
in xp̃o om̃s inuificabunt᷑. Ut gͥ exẽnplo suȩ carnis
erortaret᷑ sid eles suos tẽpoialẽ mortẽ ꝓ ȩt̃na felieitite
contẽpnere: usq: ad mortẽ pertulit persequen¬
ces atq seinentes. & quasi uicto & oppresso suꝑbe
illudentes. Quod aut̃ carnẽ suã resuscitauit & discipł¬
oꝵ aspectib atq contactib reddidit eisq uidentib
ascendit in cęlum: ipsos edificauit. &. qͥd expec-¬
tare quid predicare deberent eiudentissima rati
one monstrauit. Illos autẽ aquib tanta mala usꝙ
ad mortẽ ꝑtulerat. quasi de illo suꝑato & extincto
głiantes in ea opinione dereliquit: ut qͥl qͥs eoꝵ salu
us fieri uellet. hoc de illius mortui resurretione crede-¬
ret: qđ hi qui uidert̃ signis contestantib predicaue¬
runt. & ꝓ cap̃dicatione similia ꝑpeti ñ dubitauerunt.
ex ortaret᷑ fideles qui post passionẽ & resurrectionẽ

Expanded text:
 in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Ut igitur exemplo suae carnis exhortaretur fideles suos temporalem pro aeterna felicitatem contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saevientes, et quasi victo et oppresso superbe illudentes. Quod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum conspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare deberent, evidentissima veritate demonstravit. Illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et exstincto gloriantes, in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna salvus fieri vellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod ii qui viderunt, signis contestantibus praedicaverunt, et pro ea praedicatione similia perpeti non dubitaverunt.exhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ridie uelut aparte feruicta &luminosa. ut flu-¬
mo. Conuerte dñe captiuitatẽ nrãm. sicut tor¬
rens in astro. Captiuitatẽ scilicet qua sub di¬
abolo tanqtra sub aquilone tenebantur. ubi
abundante iniquitate friguerant. & quodã mͦ
congelauerant. Hinc & em̃ & in eirãgłio dicit.
m̃ habundabit iniquitas. refrigescet caritas
maloꝵ. At uero flante austro glaties resoluitur.
& torrentes fiuunt. id ÷ peccatis remissis popłi ad
rp̃m caritate concurrunt. Hinc & alibi scriptũ est.
Sicut glaties insereno. ita soluentur pec cata tua.
Pinde rationalis creatura siue in angłico sp̃i si¬
ue in anima humana ita facta ẽ: ut sibi ipsa bo¬
nũ quo beata fiat ẽẽ ñ possit. s mutabilitas eiꝰ
si c̃uertat᷑ adincõmitabile bonũ fiat beata. un¬
de si auertatur misera est. Auersio eius intiũ
uitiũ eiꝰ. & conuersio uirtus eiꝰ est. Natura gͦ
non ÷ mala. quia creatura sp̃s uita est ratio¬

Expanded text:
ridie uelut a parte feruida et luminosa, ut fluridie uelut a parte feruida et luminosa, ut flumo: conuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro; captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim et euangelium dicit: quoniam abundabit iniquitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluent, id est peccatis remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: sicut glacies in sereno, ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed, mutabilitas eius si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et conuersio uirtus eius est. natura ergo non est mala, quia creatura sp
Abbreviated transcription (Latin):
est. ce. tenebre in eo non st̃ ullȩ. Qui rursũ dicit.
Dĩ caritas est. Ac ꝑ hoc sids̃ lux est & deus caritas
est: ꝓfecto caritas lux ipsa est. quȩ dissũditur.
Istȩ sc̃ tenebrȩ. in quas diabolus & angłi eiꝰ multũ
suꝑ biendo ꝓgressi st̃. Caritas eni non emulatur.
non in flat᷑. Idõ non emulatur: quia non in flatur.
Ubi ene p̃cedit in flatio: continuo sequit᷑ emula¬
tio. qm̃ suꝑbia mat̾ est in indentie. Diabolꝰ gͥ &¬
atgłi eiꝰ aliice atq feruore caritatis auersi. & ni¬
mis in suꝑbrã inuidiãq ꝓgressi: uelut glactali
duritia torpuert̃. Et ido ꝑ figurã tanquã in a¬
quilone ponuntur. unde cũ generi humano
diabolus incubaret. uentura gra saluatoris dr̃
Exurge quiirruisti. qui subditis incũbis. qui pos¬
sessos p̃mis. Exurge. utadtuo pondere releuati
erigant᷑: quoꝵ animas pm̃do curirasti. & ueni
auster inquid. sp̃m inuocans grẽ flantẽ de me-¬

Expanded text:
est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, profecto caritas lux ipsa est, quae diffunditur iabolus et angeli ejus multum superbiendo progressi sunt. Charitas enim non aemulatur, non inflatur . Ideo non aemulatur, quia non inflatur: ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio; quoniam superbia mater est invidentiae. 55. Diabolus angeli eius a luce atque feruore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torperunt et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dnt aromata. exsurge qui irruisti, qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur quorum animas premendo curuasti. et ueni, auster, inquit, spiritum inuocans flantem de me
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat impiũ. Hanc dĩ uisticiã ignorantes suꝑbi
udei. & sitã uolentes constituere : iustitiȩ dĩ ñ st̃
subiecti. Hac suꝑbi deiciuntur ut humilis in serat᷑
oleaster. & illi ibunt intenebras exteriores de quib
inter alia requisisti. uenientib ab ori ente multis
qui recunbant cũ abrahã & isaãc & iacob in regno
cęloꝵ. Sunt enĩ modo in ęxteris tenebris. unde correc¬
tio desperanda non est. Quã si confepserint ibunt
intenebras exteriores. ubi correctionis locus ñ erit.
Qm̃ ds̃ lux est & tenebrȩ in eo non sunt ullȩ. Sed
lur cordis non istoꝵ qui in carne sunt oceloꝵ. nec
om̃ino talis qualis huius uisibilis lucis phantasia
cogitatur. Quã quã & ibi ẽ iudere. s longe aliter.
longe dissimiliter. Qualis enĩlux est ipfa ueritas.
quis uerhis explicat: Quis earũ rerũ quȩ sensib
corporis adiacent. ullo demonstrat exẽplo: An
forte lur caritas non est: Audi apłm ioħm. Ipse

Expanded text:
impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster, et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui recumbant cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est. quam si contemserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit, quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae; sed lux cordis, non istorum qui in carne sunt oculorum. nec omnino talis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur, quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat? quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte lux caritas non est? audi apostolum dicent
Abbreviated transcription (Latin):
et adulteriũ: tam̃ qđ de ÷ oꝑi. in est uoluntati. Casta uͦ
alit timet. Nam & ipsa timet uirũ. s caste. Deniq ti¬
met illa ne uir infestus adueniat. istane offensus
abscedat: Non amanti enĩ p̃sentiauiri molesta est
gunt. non alta fapiendo s humilib consentiendo.
cuitimore & tremore. sitã ipsoꝵ salutẽ oꝑent᷑. Dĩ est
enĩ qui oꝑat᷑ in eis. & uelle. & oꝑari ꝓ bona uolunta¬

Expanded text:
et adulterium, tamen, quod deest operi. inest\' uoluntati; casta uero et adulterium, tamen, quod deest operi. inest\' uoluntati; casta uero aliter timet, nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, gunt, non alta sapiendo sed humilibus consentiendo; cum timore et tremore suam ipsorum salutem operentur; deus est eni
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Timor gͦ non: incaritate. quia ꝑfecta caritas
foras mitit timorẽ. Sed illũ seruilẽ. illũ quo cũ se
qͥsq aboꝑe malo abstinet poena terretur. ñ uis¬
ticta delectatur: hunc foras caritas mittit quã non
delectat iniquitas etiã sipponatur in punitas. non il¬
lũ quotimet anima ne amittat ipsã grãm qua in
illa factũ est ut eã ñ peccare delectet. quo timet
ne ds ipsã deserat. etiã sinullis doloꝵ crutiatib
puniat. Hic timor castus est. Non eũ eicit cari¬
tas. s asciscit. De illo quippe scriptũ est. Li mor
dñi castiis ꝑmanet in scłm scłi. Ne qua quã is¬
tũ diceret ꝑmanentẽ. nisi sciens aliũ qui ñ ꝑ¬
maneret. St bene istũ dixit castũ. Hoc enĩ
non caret amor quo anima inherȩt dõ. quȩ dicit
in alio psalmo. Perdidisti omnẽ qui fornicatur abste.
mͥ autẽ adhȩrere dõ bonũ. ẽ. Nam & etiniunr quȩ ad¬
ulterinũ animũ gerit. etiã situnore uiri n on ꝑpetr¬

Expanded text:
in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; et bene istum castum dixit, hoc enim non caret amor, quo anima inhaeret deo, quae dicit in alio psalmo: Perdidisti omnem, qui fornicatur abs te: mihi autem adhaerere deo bonum est. nam et coniunx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri non perpetr
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nrãm in longũ difterri op ortebat. ut in exempplo
carnis eius disceremus qd̃ in nr̃a sꝑare deberemus: no¬
luit alienis de monstiare sed suis. Alienis dico ñ natu¬
ra s uitio: qd̃ sẽꝑ contra natuiã est. Mortuus: gͦ in con¬
spectu hominũ. resurrexit aut̃ in conspectu filioꝵ ho

Expanded text:
sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare, sed suis. alienis dico, non natura, sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in conspectu hominum, resu
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃. in sultando qđ nonfieret: ñ credendo q& futu¬
rũ esset. Factũ : aut̃ & hoc sed sicut fieri oportebat
in filio hominis. in quo spes ȩt̃nȩ uitȩ fuerat reuelan¬
da ad nouũ ꝑtinens testamentũ: non sicut illi expec¬
tabant & quod fieri non uidebant tanquã suꝑato
in sultabant ꝑtinentes ad testam̃tũ uetus. & homi¬
nẽ in quo om̃s moriunt᷑: non ad filiũ hominis in quo
om̃s uiuificantur. Mortẽ quippe in tulit hõ sibi fi¬
usquȩ ad mortẽ. Hõc enĩ uoluit in conspectu in ii¬
coꝵ pati quo eũ tanquã derelictũ putarent. ut gr̃a
cõm̃daret᷑ testam̃ti noui qua disceremꝰ aliã quȩrere
felicitatem. quȩ nunc ÷ in fide. post ea uero erit in spe¬
cie. Quã du enĩ sumus in corpore ait apłs: peregri¬
nam᷑ a dño. Per fidẽ eñĩ ambulamꝰ. ñ ꝑ speciẽ. Et ideo
nunc in spe: tunc in re. Deniq resurrectionẽ suã quã ñ

Expanded text:
dixerunt insultando, quod non fieret. non credendo, quod futudixerunt insultando, quod non fieret. non credendo, quod futurum esset. factum est autem et hoc, sed sicut fieri oportebat in filio hominis, in quo spes aeternae uitae fuerat reuelanda ad nouum pertinens testamentum, non sicut illi expectabant. et quia fieri non uidebant, tamquam superato insultabant pertinentes ad testamentum uetus et hominem. in quo omnes moriuntur, non ad filium hominis, in quo omnes uiuificabuntur. mortem quippe intulit homo sibi fiusque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati, quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, postea uero erit in specie. quamdiu enim sumus in corpore, ait apostolus, peregrinamur a domino. per fidem enim ambulamus, non per speciem, et ideo nunc in spe, tunc in re. Denique resurrectionem suam, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
latet eruitur. Sicut in hoc loco psalmi huiꝰ quẽ
non moueat diftmetionis in tentio. cũ ille qui
dixerat. in te sꝑauerunt patres nr̃i sꝑauert̃ & eru¬
isti eos. adte clamauert̃ & salui facti st̃ in te sꝑauert̃
& ñ sunt consusi. subiungit ego autẽ. Non enĩ ait
sic. & ego autẽ: s eo aut̃. Quid gͦ iste qui se ita dis¬
tinguit: Ego aut̃ in quid sũ uermis & ñ hõ. tanquã
illi quos exau disti & erusti ut eã cõm̃daret felititatem
quȩ ad uetus ꝑtinens testam̃tũ homini ueteri tribu¬
enda eẽt qui cȩpit ab adam: Ego aut̃ sui uermis hoc
÷ filius hominis ñ homo: sicut ille hõ qui non fuit
filius hominis. Ac ꝑ hoc egõ & qđ sequit᷑. ob ꝓbriũ
hominũ & ab iectio plebis. Dõs qui conspieitbant
me suos aniabant mt. locoti suiit ladus &e moue¬
auiit capot. Sptaauit in dnĩo trurt eum. sayum
fatiet er̃ qm uuit eym. Hoc in labiis non incoro e

Expanded text:
latet, eruitur; sicut in hoc loco psalmi huius quem latet, eruitur; sicut in hoc loco psalmi huius quem non moueat distinctionis intentio, cum ille, qui dixerat: In te sperauerunt patres nostri et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, subiungit: Ego autem? non enim ait sic: Et ego, sed: Ego autem. quid ergo iste, qui se ita distinguit? ego autem, inquit, sum uermis et non homo, tamquam illis, quos exaudisti et eruisti, eam commendares felicitatem, quae ad uetus pertinens testamentum homini ueteri tribuenda esset, qui coepit ab Adam, ego autem sum uermis, hoc est filius hominis, non homo sicut ille homo, qui non fuit filius hominis. Ac per hoc \'ego\' et quod sequitur: Opprobrium hominum et abiectio plebis; omnes, qui conspicit locuti sunt labiis, mouerunt caput: Sperauit in deum, eruat eum, saluum faciat eum, quoniam uult eum. hoc in labiis, non in corde
Abbreviated transcription (Latin):
ubertate domꝰ tuȩ: & torrente uoluptatis tuȩ potabis
eos. Sin apud te est fonsuitȩ: & ĩ lumine tuo udebi-¬
mꝰ lum̃. Certe &. hic cũ suꝑius dixisset homines. poste¬
rius dir̃ filii autẽ hominũ: tanquã distinguens ab homi¬
nib filios hominũ. In illa quippe felicitate eius salut¬
is quȩ cõmunis ÷ hominib & ium̃tis. eo nomine illos
appellare uoluit. quo demonstrarent᷑ ad illũ pͥmũ
hominẽ ꝑtinere. aquo uetustas cepit & mors: qui
sic fuit homo. ut non eẽt filiꝰ hominis. Istis aut̃ pos¬
ceriorib qui sꝑant aliã felicitatẽ & fontẽ uitȩ in esfa¬
bilẽ uoluptatẽ.&. sẽpit̾m luminis lum̃. hoc impo¬
suit quo se familtarius appellari uoluit dñs eoꝵ. in
quo talis grã reuelata est: eosq filios hominũ potius
quã homines appellauit. Non aut̃ existimes quasi
locutionis regulã figi ppetua lege seruandã. ut ubi¬
cũstantia lectionis. unde sensus si patet haurit᷑: si

Expanded text:
tuae potabis eos, quoniam apud te fons uitae, in lumine tuo uidebimus lumen. certe et hic, cum superius dixisset \'homines\', posterius dixit <filii autem hominum\' tamquam distinguens ab hominibus filios hominum. in illa quippe felicitate eius salutis, quae communis est hominibus et iumentis, eo nomine illos appellare uoluit, quo demonstrarentur ad illum primum hominem pertinere, quo , uetustas coepit et mors, qui sic fuit homo, ut non esset filius hominis; istis autem posterioribus, qui sperant aliam felicitatem et fontis uitae ineffabilem uoluptatem et sempiterni luminis lumen, hoc nomen inposuit, quo se familiarius appellari uoluit dominus eorum, in quo talis gratia reuelata est, eosque filios hominum potius quam homines appellauit. Non autem existimes quasi locutionis regulam figi perpetua lege seruandam, ut, ubicumstantia lectionis, unde sensus, si patet, hauritur, si
Abbreviated transcription (Latin):
Acꝑ hoc petunt a sapientib oleũ. h ÷ aliquam consolatio¬
nẽ nec ĩueniunt. nec accipiunt illis respondentib se nesci¬
reutrum ł sibi sufficiat ipsa conscientia qua expestant
miscdiam sũb illo uidice. qui cũ in throno sedit. quis glã¬
bit᷑ castum se brẽ cor. aut quis głabit᷑ mũdũ se ẽẽ. a pecca

Expanded text:
Ac per hoc petunt a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolatioAc per hoc petunt a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem; nec inveniunt nec accipiunt, illis respondentibus se nescire utrum vel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua exspectant misericordiam sub illo judice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se e
Abbreviated transcription (Latin):
anueniat. Un de dicit meclia nocte clamorẽ factum
ȩcce sponsus uenit exite obuiã ei. Nimirũ clamor iste
mine aliqͦd eudentissimũ & p̃clarissimũ signum
uul intelligi. quam uocẽ archangłi. & tubã dĩ alio lo¬
quã audiunt hi qͥ ĩ monum̃tis st̃ & ꝓcedunt. Surgt̃
gͣ om̃s ille uirgines & sapientes & stulte. & aptant
nulla erit dubitatio iam instantis p̃sentisq iuditii.
subtrahetur omẽ solatium laudis humane. Neꝙ
enĩ uacabit d̾ alio disceptare. ł dealio iudicare aut gͣtificar
atq suffragari alteri. qnͣ unꝰ quisq pͥũ onꝰ portabit. & de
suor fastorũ reddenda rõe cogitabit. Acꝑ hoc feret᷑ qͥde ini¬
mꝰ uirginũ stultarũ consuetudine ꝓpͥa. s ñ inuentis hu¬
manis laudib deficiet. Neq enĩ germanitꝰ dixer̃ ap̃d
te laus mea. ł ĩ dnõ laud abit᷑ anima mea. aut ĩ dnõ¬
głate s̃ ẽ ignorantes dĩ iusticiã: sticiã suã constituent.

Expanded text:
an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste mine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loquam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet. neque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino laudabitur anima mea, aut in dot, cum ignorantes Dei justitiam, suam justitiam constituerent.
Abbreviated transcription (Latin):
quodã cũ listũ eẽt sacrificate sacͥfitium iusticiȩ et sꝑa-¬
te in clnõ. multi inquit dicunt. Quis oftendit nobis
bona. Deinde ut manifestaret cuiꝰ boni amore debea¬
signatum ÷ in qͥt lum̃ uultꝰ tuidnẽ. dedisti leticiam ĩ
corde meo. Cuiꝰ boni aliquãtũ participati & plenius
ꝑfẽctiꝰq participandi intentione qui bene oꝑat᷑. et
ĩaudabilit̾ cẽ in conspectu hominũ c̃uersantur: ht̃o
leũ sẽcũ quo bona oꝑa eiꝰ lucentia ñ extinguant᷑. qͥa ñ¬
rat usq in finẽ. hoc oleũ stulte uirgines ñ hñt secũ.
qm̃ sibi tribuendo si quid boni oꝑis faciunt. necesse
.c̃. inflent. suꝑbia. & ꝓpt̾ hoc uttium sic laude delec¬
tentur humana. ut eiꝰ gauclio si quid boni agunt.
feruere & lucere uideatur. Tardente aut̃ sponso dor¬
mierunt om̃s. Non enim tunc ueniet cũ sꝑabit᷑.s
meclia nocte cũ ualde obscurũ. id. ẽ. occultum erit:

Expanded text:
quodam, cum dictum esset, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperquodam, cum dictum esset, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino; Multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? Deinde ut manifestaret cujus boni amore debeainquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in conspectu hominum conuersatur, habet oleum secum, quo bona opera eiurat usque in finem. hoc oleum stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
pararent qui in eiꝰ eẽ fãmilia uidentur hoc .ẽ. enĩ
qͦd ait exisse obuam sponso ce sponse. S ponso qͣdẽ
filio dĩ. sponse aũt siue quia in eo corꝑe uenturꝰ
.ẽ. quod sumpsit ex uirgue: siue quia ipsa ȩcłia
tunc latior apparebit ut ad uniu̾si corꝑis congͣ¬
gationẽ menbra concurrarit: quib concurrenti¬
b eiꝰ magnitudo monstrabit᷑. Nugines ꝓpt᷑ conti¬
nentiã ñ cupauit. Decem uͦ. id. ẽ. quinq & quinꝙ
ꝓpt̾ numerum quo censent᷑ corꝑis sensus in quib
habitat continentia c̃ auoluptatib turꝑib & illici¬
tis abstinetur. Lãpadessicut dictum ⁊ bona sunt
oꝑa maximeq ad miscdđiani ꝑtiuenttia. & ippsa qͣ etiã
coram hoĩb lucet laudabilis conu̾satio. S magntt:¬
stultas. s huic eas discernit qͦd stulte ñ sũpseruit
oleum secuni. sapientes aut acceꝑunt oleum secum
inuasis suis. hoc ÷ in corlib suis. uͥfit ipsa partiai¬
pati patio intimi ac suꝑni boni. Unde in psalino¬

Expanded text:
parent, qui in eius esse familia uidentur. hoc est enim, quod ait exisse obuiam sponso et sponsae, sponso quidem filio dei, sponsae autem, siue quia in eo corpore uenturus est, quod sumpsit ex uirgine, siue quia ipsa ecclesia tunc clarior apparebit, ut ad uniuersi corporis congregationem membra concurrant, quibus concurrentibus eius magnitudo monstrabitur. Virgines propter continentiam nuncupauit, decem uero, id est quinque et quinque propter numerum, quo censentur corporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a uoluptatibus turpibus et inlicitis abstinetur. lampades, sicut dictum est, bona sunt opera maximeque ad misericordiam pertinentia et ipsa. quae etiam coram hoalias. Sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem acceperunt oleum in vasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. Unde in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
annutiabit᷑ dnõ generatiouentura hoc dictũ. ẽ. hͥ.
annunciabunt iusticiã eiꝰ. Ipiã quippe gu̾atio quȩ
uentura ꝓpħata. ẽ. piorum atq scõꝵ iusticie dĩ. ẽ.
non ipsorum. ne suit ex illis qui ignorantes dĩ iꝰ¬
ticiam & suam uolentes constituere: iusticie dĩñ
sunt subiecti. Illa namq rusticia dĩ cõmendatur
in eo quod dr̃. Ignorantes dĩ iusticiam: qua nos ex
eiꝰ grã iusti sumus. ut ipsa iusticia eiꝰ nos simꝰ cũ
iuste uiuimꝰ. credentes in eum qui iustificat ĩpiũ
non illa qua ipse iustꝰ ẽ. et̃na sua &e in conmutabi¬
li iusti cia. ħ traq iusticia qua nos dĩmun̾e uistisu¬
mꝰ. significatur in psalmo illo uͥ scriptum. ẽ. Iusti¬
ciatua sicut montes. Montes quippe dĩ scĩ eiꝰ sunt
de quib alibi dr̃. Suscipiant montes pacem po¬
pulo tuo. Et de his montib multa scripta sunt¬

Expanded text:
Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabunt iustitiam eius. ipsa quippe generatio, quae uentura prophetata est, piorum atque sanctorum iustitia dei est, non ipsorum, ne sint ex illis, qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibu
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiat. ac ꝑ hoc &̃ si eomͦ quispiã uerba ħ intelli¬
ge̾ uelit ut eorum iste ordo sit annunciabit᷑ dnõ
generatio uentura. id. ẽ. ea generatio annuncia¬
bit᷑ quȩ dnõ uentura. ẽ. generatio scilicet pioꝵ
dnõ s sibi uentura. ẽ: ab eadem significatione ñ
recedit᷑ qua intelli¬
gat᷑ anime participatio
inid ipsum id.ẽ.
rationalẽ creaturam
cum si muta¬
bilis nonfieri beatam.
nisi aꝓppͥo suo
mutabili ad in conmuta¬
bile bonum
idẽq cõmune qͦd ds .ẽ. a qͦ
supba inpietaite abstute. humili pietate c̃uersa
subsistat. In quo affectu ꝓficiens: quicqͥd boni facit
dnõ facit. hoc ẽ. in eiꝰ laude cuiꝰ gram̃ ꝑcepit ut fã.¬
ciat. Unde.ẽ. actio grãrum. q̃ utimofideliũ mis¬
terio cȩlebrat᷑. Illud aut̃ qͦd sequit᷑ & aunũciabit᷑
iusticia eiꝰ populo qui nascetur quenfecit dñs:
suꝑioris sensus confirmatio. ẽ. Nam qͦd ibi clictum ẽ.

Expanded text:
ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intelleut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicet pioruatio non domino sed sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysteiustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus, superioris sensus confirmatio est. nam quod ibi dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego obtuli memoriam¬
orationis urẽ
Hon ut tunc ds̃ nouerit. quid uelimꝰ: aut quõ
ht̃ rationalis creatura obtemꝑans temꝑalib causis
ad eteruitatis ueritatem referri. siue petendo quid
ergase fiat. siue consulendo quid faciat. qui piꝰ
mentis affestꝰ. ẽ. ut ipsa construat᷑: non ut ds̃ ins¬
truatur. Nam & ħ queclam contestatio ÷ rõnał
creature. quod non sibi ipsa sit bonũ quo beata fi¬
at: s̃ illud in conmut abile cuiꝰ participatiõe &ẽ sa¬
piens efficit᷑. Siueita dictum. ẽ. annunc iabitur
dno gn̾atio uentura: ac si dice̾t᷑. Dnõ placebunt
qui annutiabunt ñ sibi. It ita sit dño annuntia¬
re. sicut. ẽ. dnõ uiuere. Sic dictum. ẽ. qui man¬
ducat dnõ manducat. & qui non inanducat dnõ
ñ manducat. Ad hoc quippe addidit. & grãs agit
dõ: ut ostenderetur quid eẽt clnõ facit. id.ẽ. in eiꝰ
laude facit. Tunc enim recte. tunc iuste. tunc pie
fit: cum opꝰ bonum in eiꝰ fit laude. cuiꝰ grã donat᷑

Expanded text:
Ego obtuli memoriaorationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, quid uelimus uel quo habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. De dormiẽtib aut̃ nolo uosignorare fr̃s. & alio
loco. Sxqͥb multimanent usq adhuc: quidam autẽ
dormierunt. Et alia ĩnum̾abilia in hoc teftimonio aꝑ¬
te m̃scriptura ut q testamenti reꝑiunt᷑. Inde & illẽ
ait. Consanguineᷤ leti sopor. Et si adutas. multa inue¬
nies &e̾ insctarib litt̾is. u mors sonno coꝑat᷑. Signisie¬
cauit gͦ dñs futurum fuisse tempꝰ quo int tribula

Expanded text:
dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempu
Abbreviated transcription (Latin):
nfica retͣ pat̾᷑ qui in celis. ẽ. que intentio ꝑennis. ẽ. glẽ
qua nouit anima dõ sedeb̾e qͦd iustifĩcata .ẽ. ad faciẽ¬
da oꝑa bona. & idõ in illo non in se laudariamat:
unde alibi homo dĩ cantat. in dnõ laudabitur aĩa
in eadem euangelii lestione scͥptum. ẽ. om̃s spõso
tar dante dormisse: Si sonnum istũ intellexeriꝰ qͦd
uelut tardante iuditio ad qͦd faiciendum uenturꝰ.ẽ.
xpc̃. abundante iniquitate caritas refrigescit. qͦmͦ
ibi ponemꝰ uirgines sapientes cum potiꝰ in illis sint
de quib dr̃. qui aut̃ ꝑseuerauerit usq infinẽ hic
saluus erit : Dictum. ẽ. gͦ dormierunt om̃s. qͦd non
tantum stulti qͥ ꝓpt̃ humanã laudẽ bona oꝑant᷑
coram hominib. uerum cẽ sapientes qui hoc ꝓpt̾ea
faciuut ut laudet᷑ ds̃ expunt᷑ istam mortẽ. Ex utr oq: enĩ
geu̾e morũit᷑. & ista mors sepe ĩ scripturis dormientiũ dr̃

Expanded text:
rificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, rificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima in eadem euangelii lectione scriptum est omnes sponso tardante dormisse r si somnum istum intellexerimus, quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dici
Abbreviated transcription (Latin):
licet bona de qͥb dr̃. Luceant oꝑa urã bona cõrã hoib¬
ũt glorificent patrẽ urm qui in cęlis. ẽ. Hucusq ꝑ¬
tendit intentio uirginum sãpientiũ. ut idõueliit
uideri ab hominib bona oꝑa sua. non qͦ ab eis ipse¬
laudentur. s ut glorificetur ds̃ ã qͦ ilł.ẽ. qͦd bene oꝑant᷑.
Ac ꝑ hoc interiore bono gaudent qͦd.ẽ. coram dõ. ubi
elemosina ĩocculto. ut pat̾ qui uidet inocculto reo¬
dat. Et idõ non defitiunt lampades. qͦd interiore deo
uegetantur. id. ẽ. intentione bone conscientie: qua
coram dõ fit in eiꝰ głam quicquid corã hominib ĩbo¬
nis oꝑib lucet. At uͦstutarũ uirginũ ħ ẽ. o leum
ñ secum portantiũ defitiunt lãpades: id.ẽ nͣ ꝑ seue-¬
rant̾ bonaoꝑa lucent cum laus fuerit huma sub¬
tracta ꝓpt̃ qͥuam illa faciebant. hucusq intentio¬
nem suam ꝑclucentes ut uid̾ent᷑ ab hominib non ut glo¬

Expanded text:
licet bolicet boet glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hucusque pertendit intentio uirginum sapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est non perseueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uiderentur ab hominibus, non ut glo
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Einendabit me iustꝰ in miscłia de argu¬
et me. oleum autt̃ ꝑeccatoris ñ inpinguet cap̃meũ
Elegit ã iusto miscdit̾ reprehendi &e quodã m cola¬
fizari. quam ut ei caput in suꝑbiã crescat. peccato¬
ris adulatione laudari. Irridentium quippe respon¬
sio mͥ iudet᷑ cum eis a sapientib turginib dicitur
ite potiꝰ ad uendentes &e emite uobis. sicut in qͦ dã
libro sapientiȩ scriptũ. ẽ: ubi contemptorib dic̃.
.et ego urẽ ꝑditioni suꝑridebo. Illa aut̃ responsio qͣ
petentib oleumn dictum.ẽ. ne forte non sufficiat
nobis & uobis. non desꝑant̃ s humilit̾ dictum est
Quis enim sic p̾sumat de conscientia sua ut certꝰ
sit eam iniuditio sibi dĩ posse sufficere nisi mise¬
ricordes miscditer iudicet. Iuditiũ enĩ sine miscdia
illi qͥ ñ fec̃ miscłiam. Ipse aũ st̃ lãpades accense oꝑasci¬

Expanded text:
in psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguin psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me, oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum.\', elegit a iusto misericorditer reprehendi et quodam modo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapientiae scriptum est, ubi contemptoribus dicit: Et ego uestrae perditioni superridebntibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in iudicio dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer iudicet? iudicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. ipsae autem sunt lampades accensae opera sci
Abbreviated transcription (Latin):
uolutate. si malum. Propͥa quippe uoluntate
aũtit᷑ a bono in conmutabili: eaq au̾sione uitia¬
t᷑. Nec sanari ꝑ se ipsam pot̃ s gratiuta miscłia
sui creatoris. quȩ in hac uita eam ex fide uiuentẽ
in spe constituit salutis eterne. Unde non altũ sa¬
piat s timeat. eoq tunore casto inhereat dõ quieã
apa inmunditia qua in ordinate bona inferiora
dilexit. uelut ã quadam spũali fornicationemun¬
dauit.P Nec humanis laudib excollat᷑. nesit in
uirginib stultis aliena laude letantib hoc enĩde
questionib tius restat extremum: & ꝓpt̃ ipsam ma¬
nem laudẽ. non ꝓpt̃ conscientiã suã uͥ illis ds̃ testis
.ẽ. bona oꝑantib. s sit in uirginib sapientib uͥ dicat
nix̃. hoc ẽ. enini oleũ ferre secum. non auendenttib
em̾e hoc.ẽ. adulantib Ad ulatores namq laudem
suam tamꝙͣ oleum uenditant stultis. De h oleo dr̃

Expanded text:
uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac uita eam ex fide uiuentem in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, sed timeat eoque timore casto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona inferiora dilexit, uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit; nec humanis laudibus extollatur, ne sit in uirginibus stultis aliena laude laetantibus — hoc enim de quaestionibus tuis restat extremum — et propter ipsam inanem laudem, non propter conscientiam suam, ubi illis testis est deus, bona operantibusnostrae. hoc est enim oleum ferre secum, non a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc oleo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ob secramꝰ ꝓxͦ. reconciliari dõ. Ac deinde subiun¬
git. Eum qui ñ nouerat peccatũ. peccatum ꝓ nob̾
fecit. id. ẽ. sacͥfitium ꝓpeccatis. Nam & ipsa in le-¬
ge peccata appellabantur. quȩ ꝓ peccatis offerebã¬
tur. Ut nos simꝰ iusticia dĩ inipso. id.ẽ. in eiꝰ corꝑe
qͦd .ẽ. eccłia cui capͣ. ẽ. nos simꝰ iusticia dĩ qmͣ igno¬
rantes illi & suam uolentes consticuere. id.ẽ. tãꝙͣ
de suis oꝑib głantes: iusticiȩ dĩ non sunt subiecti.
quẽ fecit dñs. Quis ẽ. enĩ popłs quẽ nonfec̃ dñi¬
a quo. ẽ. omĩiuita. om̃isq fãcta &e creata natura:
S ita intelligendum. ẽ. quem fecit dñs. ut ñ solũ
qͦd homines sunt. uerũ &̃ qͦd iusti sunt ab illo facti
intelligant᷑. scłm illud qͦdiam non semel cõmemo
ad monet᷑ quo nouerit nisi participatione ĩ con¬
mutabilis boni. iustam. saluã. sapientẽ. beatã
se eẽ. non posse. nec sibi eam bonum eẽ. posse ꝓͥa

Expanded text:
o Christo reconciliari deo; ac deinde subiungit: Eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrificium pro peccatis; nam et ipsa in lege peccata appellabantur, quae pro peccatis offerebantur —, ut nos simus iustitia dei in ipso, id est in eius corpore, quod est ecclesia, cui caput est, nos simus iustitia dei, quam ignorantes illi et suam uolentes constituere, id est tamquam de suis operibus gloriantes iustitiae dei non sunt subiecti. quem fecit dominus. quis est enim populus, quem non fita omnisque facta et creata natura? sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur secundum illud, quod iam non semel commemoradmonetur, quo nouerit nisi participatione incommutabilis boni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria
Abbreviated transcription (Latin):
indnõ głetur. Habes librum & sĩplixũ. tam̃ quã¬
cum eftimo non suꝑfluum. S ama &̃ eccłiastiẽas
legere scripturas. & non multa inuenies que requ¬
ras ex me: si legendo. & ruminando. si ce pure diẽ
largicorem bonorum omĩum dep̃ceris . omĩa que
cognitione digna sunt. aut certe plurima epño
magis inipirante quam hominum aliqus come¬
monante ꝑdisces. Quam qm eo ipso quo foriie¬
cus bene admonentem. iuditio non errante ap¬
ꝓbamꝰ. quid aliud quam in ȩternum lumen ma

Expanded text:
librum etsi prolixum tamen, quantum existimo, non superfluum. sed ama etiam ecclesiasticas legere litteras et non multa inuenies, quae requiras ex me; sed legendo et ruminando, si etiam pure deum largitorem bonorum omnium depreceris, omnia, quae cognitione digna sunt, aut certe plurima ipso magis inspirante quam hominum aliquo commonente perdisces. quamquam eo ipso, quo forinsecus bene admonentem iudicio non errante adprobamus, quid aliud quam internum lumen ma
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sequit᷑. Nonueniat mͥ pes suꝑbiȩ. Hȩc iusticia
qua eiꝰ fideles iusti sunt. interim iuiuentes ex fĩde
donec ꝑfecta iusticia ꝑclucantur ad spẽm. sicut
salute ꝑfesta &̃ ad ipsiꝰ corꝑis inmortalitatẽ. grã ÷
testamenti noui. unde alio loco cdicit apłr. Fro xpõ¬

Expanded text:
ibi sequitur: Non ueniat mihi pes superbiae. Haec iustitia, qua eius fideles iusti sunt interim uiuentes ex fide, donec perfecta iustitia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis inmortalitatem, gratia testamenti noui. unde alio loco dicit aposto