comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor nr̃ perituri
mundi precurrentia mala de¬
nuntiat: ut eo minus ꝑtur¬
bent uenientia. quo fuerint
prescita. Minus enĩ iacula fe¬
riunt: que preuidentur. E
nos tolerabłius aduiersa mũ¬
di suscipimꝰ: si contra hec pre¬

Expanded text:
Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec p
Abbreviated transcription (Latin):
ste electus iõhannes diligendi
ꝓmptior̾ aduocatus in perhennem ueri¬
tatis gratiam mertedem assumens amo

Expanded text:
ste electus Johannes diligendi omptior, Advocatus in perennem veritatis gratiam, Mercedem assumens ho
Abbreviated transcription (Latin):
ñ presinmiit. S est qd̾ sõl¬
licite in hac ip̃a expositio¬
ne dñica: pensare debea¬
tis. Quia si nos uõbis sem̃
uerbum. agrum mũdũ.
uolucres demonia. spinas
diuitias.significare dice¬
remꝰ: ad credendum nõbis
ret. Unde et isdem dñs ꝑ
semet ip̃m dignatus est
exponere qd̾ dicẽbat : ut

Expanded text:
 est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis ret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, u
Abbreviated transcription (Latin):
terne rerum conditor
noctem diemq qui regis et tempoꝵ
das tempora ut alleues fastidium.
reco diei iam sonat noctis
profunde ꝑuigil nocturna
lux uiantib a nocte noctem
segregans.
oc excitatus
lucifer soluit polum caligi¬
ne hoc om̃is erroꝵ chorus ui¬
am nocendi deserit¬
it. Hoc nau¬
ta uires colligit pontiq imi¬
tescunt freta hoc ip̃a petra
eccłie cauente culpam dilu
Surgamꝰ gͦ strenue gal¬
lus iacentes excitat et sonmno¬
lentos increpat gallus negã¬
tes arguit. G allo canente
spes redit egris salus refun.¬
ditur mucro latronis condit᷑
lapsis fides reuertitur.
labentes respice et nos uiden¬
do corrige si respicis lapsus
cadunt fletuq culpa soluit᷑.¬
u lux refulge sensibz m̾e¬
tisq somnũ discute te nr̃a nor
pͥmum sonet et uota soluamꝰ¬

Expanded text:
terne rerum conditor, Noctem diemque qui regis, Et temporum das tempora, Ut alleves fastidium, Praeco diei jam sonat, Noctis profundae pervigil, Nocturna lux viantibus, A nocte noctem segregans. Hoc excitatus Lucifer, Solvit polum caligine, Hoc omnis errorum chorus, Viam nocendi deserit. Hoc nauta vires colligit, Pontique mitescunt freta, Hoc ipsa petra Ecclesiae Canente, culpam diluit. Surgamus ergo strenue, Gallus jacentes excitat, Et somnolentos increpat, Gallus negantes arguit. Gallo canente, spes redit, Aegris salus refunditur, Mucro latronis conditur, Lapsis fides revertitur. Jesu, labantes respice, Et nos videndo corrige; Si respicis, lapsus cadunt, Fletuque culpa solvitur. Tu lux refulge sensibus, Mentisque somnum discute: Te nostra vox primum sonet, Et vota solvam
Abbreviated transcription (Latin):
ecepit hic qͥdem ocłos.i
ter accepit : et qd̾ nato
non dederat. manꝰ xp̃i form¬
uit. Imposuit enĩ frontipi¬
uerem sputo consꝑsum. et
ad tactum sacre manꝰ open
disciplina festinans. lucife
re miracło: dum fiebãt.

Expanded text:
ecepit hic quidem oculos, lter accepit; et quod natura non dederat, manus Christi formavit. Imposuit enim fronti pulverem sputo conspersum, et ad tactum sacrae manus operis disciplina festinans luciferre miraculo, dum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitas qͥn is sit: quem
caym frat̾ occiderit. Iustus
aut̃ ñ solũ a dñi nũc sent̾ẽ tia.
s ex genesis testimonio com¬
ꝓbatur: ubi accepta eiꝰ a deo
narrantur munera. Que¬
rimꝰ qͥs sit iste zacharias filiꝰ
barachie: qr multos legimꝰ
zacharias. In diuersis diuer¬
sã legi: et debeo singłoꝵ opi¬
uiones exponere. Alii zacha¬
riam filumi barachie dicũt.
qͥ in duodecim ꝓpħis undeci¬
mus est: patrisq meo nom̃
scriptura ñ loquitur. maxĩe
cũ temporibus eius uix ru¬
ine templi fuerint.

Expanded text:
m Cain frater ejus occidit; justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque in eo noScriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhemĩe eiꝰ uitã uenerat: m
dextera sedebat. Qui stola
candida cooꝑtus apparuit:
qr festiuitatis nr̃e gaudia
nuntiauit. Candor etenĩ
uestis: splendorem nr̃e de¬
nuntiat sollempnitatis.
Nr̃e dicamꝰ an sue : S ut
fateamur uerius: et sue
dicamus et nostre

Expanded text:
venerat, in dextra sedebat; qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit; candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostr
Abbreviated transcription (Latin):
dis est impensa mortali¬
b: et sacram̃tum est. et exen¬
plum.Sacram̃tum quo ui¬
tus impletur diuina: exem¬
plum quo deuotio incitatur
humana. qm̃ captiuitatis iu¬
go erutis. etiã hoc prestat
redemptio: ut eam sequi ps¬
sit imitatio. Nam si munda¬
na sapientia rra insiuis glat
errorib. ut quem sibi duce
qͥsq elegerit. eiꝰ opiiones
et mores atq omĩa institusa
sectetur: que nobiserit con
est ut ip̃e insinuauit. uia.
ueritas. et uita: Uia scli¬
cet conu̾sationis sc̃e: urital
doctrine diuine. uita bea-¬

Expanded text:
dis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur divina; exemplum, quo devotio incitatur humana: quoniam captivitatis jugo erutis, etiam hoc praestat redemptio, ut eam sequi possit imitatio. Nam si mundana sapientia ita in suis gloriatur erroribus, ut quem sibi quisque ducem elegerit, ejus opiniones et mores atque omnia instituta sectetur, quae nobis erit comest, ut ipse insinuavit, Via, et Veritas, et Vita ? Via scilicet conversationis sanctae, Veritas doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
egimus scm̃ moysen po¬
pulo dei p̾ceptadantem:
ubi dixit. audi isrł. Dñs deus
tuus: d̾s unꝰ est. Non potest ẽẽ
maior. ñ potest ẽẽ minor: nõ
potest numerari. dicente pro¬

Expanded text:
egimus sanctum Moysen populo Dei praecepta dantem, ubi dixit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est . Non potest esse major, non potest esse minor, non potest numerari
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ fidei ab abrãham du¬
exemplum: qui cũ in occidua
constitutꝰ etate filium a deo
ꝓmissũ se crederet acceptu¬
rum. et fidei preciũ in filio
conspexit: et in stellarum¬
numerum suã sõbolem re-
dundantẽ fide eadẽ compara¬

Expanded text:
us fidei ab Abraham duum, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stellarum suam sobolem numerum redundantem fide compara
Abbreviated transcription (Latin):
erra inqͣm indicta quadra¬
gesima asꝑitatẽ deponit
hyemis: ego indicta qͣdragesĩa
asꝑitatẽ reitio delictoꝵ. Illa t̾ra
aratris scinditur: ut mũdanis
sit congrua frugĩb. mea t̾ra ie¬
iuniis exaratur: ut celestibus
sit apta seminibus.

Expanded text:
erra, inquam, in dicta quadragesima asperitatem deponit hiemis, ego in dicta quadragesima asperitatem rejicio delictorum. Illa terra aratris scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus: mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibus.
Abbreviated transcription (Latin):
quadragesima constricta hy¬
emali gelu t̾ra resoluitur: et aqͣ¬
rum fluenta meatus suos glatie
liquefacta recipiunt. Sic qͦ corpo¬
rum nr̃oꝵ hoc eodem temꝑe cõtrac
rigore.
li. meatum suũ pͥsti¬
num recognoscit.

Expanded text:
Quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos, glacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contractrigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
doctus in regno celoꝵ similił
est honuni patrifamilias.
intelligiualet: quia nõ de
hus qͥ fuerunt.s de hirs qͥ
meccłia ẽẽ poterant loque.¬
batur. Qui tunc noua et
uetera ꝑferunt: cum urri.¬
usq testam̃ti predicam̃ta.
uocib et morĩb loquunt᷑.¬

Expanded text:
is est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquunt
Abbreviated transcription (French):
i ꝑ nouum et uetus qd̃¬
dicitur utrumq testa¬
mentum accipimꝰ. abraham
doctum fuisse denegamꝰ: qui
noui ⁊ ueteris testam̃ti et si
facta nouit:minime uerba
nuntiauit. Moysen qͦ docto¬
ri patrifamłias comꝑare nõ
possumꝰ: qui et si testam̃tũ
uetus edocuit. noui testam̃¬

Expanded text:
per novum et vetus quodicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tam
Abbreviated transcription (Latin):
siu explanandũ. D̾s unis est
pater. d̾s unꝰ est filiꝰ: d̾s unus
est sp̃s sanctꝰ. Non tres dii: s unꝰ
d̾s. Tres in uocabulis: unus
in deitate substantie.

Expanded text:
sui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctus; non tres dii, sed unus est Deus: tres in vocabulis, unus in deitate substantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
mari a ad por tam que respi¬
cit ado ri en tem et ueniet
in bethleem ambulans suꝑ a quas
redemptionis iu de¬
tunc saliuis e rit omnis homo

Expanded text:
maria, a porta quae respicit ad Orientem, et veniet in Bethlehem ambulans super aquas redemptionis JudaeTunc salvus erit omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
net arte aliqua. nec remediis.
s solo tantũ modo uideret ser¬
monis imꝑio restituta: Par¬
uahec tamen ad xp̃i potentiã

Expanded text:
aliqua, nec remediis, sed solo tantummodo videret sermonis imperio restituta? Parva haec tamen ad Christi potentia
Abbreviated transcription (Latin):
uocet te in gradum pristi nupi tunc
me mento me i. Ut suggeras.
demonium. locutus est mutus:
et ammirate sunt turbe. Et Rel.¬
niacus iste apud matħm.
non solum mutus: s et cecus fu¬
isse narratur. Curatusq dicit᷑
a dño: ita ut loqueretur et ui¬
deret. Tria genalia signa: si¬
mul in uno hoĩe ꝑpetrata sunt.
Cecus uidet. mutus loquitur:
possessus a demone liberatur.
Qd̾ et tunc qͥdem carnaliter
factũ est: s cotidie complet᷑
inconuersione credentium.
ut expulso pͥmum demone:
fideilumen aspitiant. dem¬
de ad laudes dei tacentia pͥus
ora laxend¬

Expanded text:
ocet te in gradum pristinum; tunc memento mei. Ut suggeras. daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbaeniacus iste apud Matthaeum, non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur. Curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemonio liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxen
Abbreviated transcription (French):
I clauis dauid et sceptrum
domus ifrahel qui aperis et nemo
claudit claudis et nemo aperet
ueni educ uinctum de domo carce-

Expanded text:
 clavis David, et sceptrum domus Israel, qui aperis, et nemo claudit; claudis, et nemo aperit; veni, et educ vinctum de domo carce
Abbreviated transcription (Latin):
scłm laboramꝰ : uix usq
ad mortẽ sufficit. morsnãq
in t̾ueniens: fructꝰ nr ĩ labo¬
ris abscidit. Qd̾ uero ꝓ et̾na
uita agitur: etiam post mor¬
tẽ seruatur. Et tunc appare¬
re incipit. cũ laboꝵ carnali¬
um fructꝰ: ceꝑit non uideri
Ibi gͦ illa retributio inchoat:
ubi istater

Expanded text:
m laboramus vix usque ad mortem sufficit . Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit; quod vero pro aeterna vita agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista ter
Abbreviated transcription (Latin):
hic habent patriã: cuiꝰ
solum uite desideriis norũt
inhiare.Id̾oqz post hanc ui¬
tam iexilumi relegantur
ꝑpetuum: ubi cunctis carẽ¬
tes uoluptatĩb. sola in adu̾¬

Expanded text:
hic habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare. Ideoque post hanc vitam in exsilium relegantur perpetuum, ubi cunctis carentes voluptatibus, sola in torm
Abbreviated transcription (Latin):
Caph. Defeterunt pre lacͥmis
ocłi mei : conturbata sũt uis¬
cera mea. Effusum est in t̾ra
ietur meũ suꝑ contritionem
filie ppłi mei: cum defic̾et par¬
uulus et lactans in plateis
oppidi. Lamech Satrib iuf
xerunt ubi est triticum⁊ i
num. cũ deficerent qͣsi uuli¬
rati in plateis ciuitatis: an
exalarent animas suas mi¬
nu matrum suarum. R

Expanded text:
s oculi mei, conturbata sunt viscera mea: effusum est in terra jecur meum super contritione filii populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.  Lamed.  Matribus suis dixerunt: Ubi est triticum et vinum? cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis: cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum.
Abbreviated transcription (Latin):
me quem dilige bam et terribili¬
bus o cu lis plaga crudeli pertun
Et cederunt
in escam meam fel
et in siti me a. Ace

Expanded text:
me quem diligebam, et terribilibus oculis plaga crudeli percutiEt dederunt in escam meam fel, et in siti mea. Re
Abbreviated transcription (Latin):
quam dñs adueniat antixp̃m
regnaturum: qͥ ita tenẽbras
humano generi sue prauita¬
tisinfundet: ut lucem ueri¬
tatis nemo pene respitiat.et
caligine ꝓpria oꝑens mentes
hominũ. cecitatẽ qͣndam spi¬
ritalib ocłis exhibebit. Nec
mirum si diabłs immittat
iniqͥtatis tenẽbras: cum ip̃e
nox sit om̃ium peccatoꝵ.¬

Expanded text:
us adveniat, Antichristum regnaturum, qui ita tenebras humano generi suae pravitatis infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spiritualibus oculis exhibebit. Nec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccato
Abbreviated transcription (Latin):
strictus: s ad hoc tantum sũb
clamide t̾reni imꝑii xp̃i mili¬
temtegebat absconditũ. ut
xp̃ianoꝵ animos quos in torm̃¬
tis uidebat deficere cõfortaret:
et deo redderet anmas. qlias
diabłs conãbatur auferre. R¬

Expanded text:
strictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
lius exoptatur: et inm̃sa
ei multitudo ꝓmittitur.
Solatium uniꝰ heredis conqͥr¬
tur : et mnumerabłis soboles
destinatur. Nescis inquit dñs
nescis abrãham: quid destina¬
tum sit tͥ. S iccirco nescis: qr
quid merearis ñ respicis. N¬
Per memet ipsum iiraui dicit
domi nus non aditiam ultra a qual
dilu uii super ter ram pacti me
recorda bor ut non per dam
Aquis di luui i om nem car¬
nem. U Lo nam arcum meunl
in nubibus ce li et uirabo per dex

Expanded text:
ahae exoptatur, et immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Per memetipsum juravi, dicit Dominus, non adjiciam ultra aquas diluvii super terram. Pacti mei recordabor, ut non perdam aquis diluvii omnem carnem. Vers. Ponam arcum meum in nubibus coeli, et jurabo per dex
Abbreviated transcription (Latin):
Cum q abisset ruben ad puteumet
non inuenisset puerum scissis uesti¬
buis pergens ad fratres a it pu er non

Expanded text:
Cumque abiisset Ruben ad puteum, et non invenisset eum, scissis vestibus, pergensque ad fratres, ait: Puer non
Abbreviated transcription (Latin):
us de ter ra et de spolis e ml
sortem mitta mus inter nos¬
ipsi enim homicide thesaurizaue¬
runt sibi ma lum insipientes et
maligni oderunt sapientiam es
rei facti sunt in cogitatio¬

Expanded text:
us de terra, et de spoliis ejus sortem mittamus inter noIpsi enim homicidae thesaurizaverunt sibi malum, insipientes et maligni oderunt sapientiam, et rei facti sunt in cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
racłis. uerum qr om̃ino decet
ut prẽm pium filii ñ degen̾es
imutari satagant: expedit suc¬
cincte et simplici sermone e¬
uoluere: que in uita tanti põ¬
tificis p̾cesserunt. meritoꝵ in

Expanded text:
raculis. Verum quod omnino decet ut patrem pium filii non degeneres imitari satagant, expedit succincte et simplici sermone evolvere quae in vita tanti pontificis praecesserint meritorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i gente que sũb celo est.
sum aut̃ facta eet hec uox. cõ¬
te confusa est: quia audiebãt
imusqͥsq eoꝵ sua lingua loqu̾e.¬
tes eos. Stupebant aut̃ om̃s:

Expanded text:
omni gente quae est sub coelo. Cumque facta esset haec vox, conte confusa est, quia audiebat unusquisque eorum sua lingua loquentes eos. Stupebant autem
Abbreviated transcription (Latin):
post tergũ reductis ocłis uiso
littore suspiro. Qd̃q adhuc est¬
grauiꝰ. dũ imm̃sis fluctib turba¬
tus feror: uix iam portũ ualeo
uidere qd̾ reliqui. Hec aut̃ de¬
se ip̃e ñ ꝓfectũ iactando uirtu¬
tum. s deflendo potiꝰ defectum:
referre consueu̾at. quem se ꝑ
pastoralem curam incurrisse
metuebat

Expanded text:
post tergum reductis oculis, viso post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, quem semper se per pastoralem curam incurrisse metuebat
Abbreviated transcription (Latin):
npontificatu iam positus. dũ cũ
yetro suo colloqueretur diacono:¬
sendo usus est dicens. In felix qͥp¬
px animꝰ meus occupationis sue
puilsatus uulnere. meminit qͣlis
liqͣndo in monasterio fuit. qͦmͦ
nilabentia cuncta subter erant.
Oqͣntum reb que uoluuntur
mminebat. qd̾ nulla nͥ celestia
iogitare consueuerat: qd̾ etiã
retentiis corꝑe. ip̃a iam carnis
claustra contemplarione tran¬
siebat: qd̾ mortẽ qͦ que pene
cunctis pena est. uidelicet ut
ingressum uite. et laboris sui p̾¬
nium amabat. ixͣ. Sed nunc
i occasione cure pastoralis. sclari¬
um hominũ negotia patitur. et
post tam pulchrani quietis sue
spetiem: t̾reni actꝰ pulu̾e fedat᷑.
Perpendo itaq qͥd tolero: ꝑpen¬
d qͥd amisi. Cumq intueor illd̾
ꝙ ꝑdidi: fit hoc grauiꝰ qd̾ porto.
Ecce etenĩ nunc magni maris
fluctib quatior: atq in naui m̃¬
tis. tempestatis ualide ꝓcellis: illi¬
dor. Et cũ prioris uite recolo: qͣsi

Expanded text:
in pontificatu jam positus, dum cum in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentclaustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne głam dignitatis : diui¬
na grã largiente conuertit.
Et qui ante serico contextus.
ac geminis micantib solitus
erat ꝑ urbem ꝓcedere trabea.¬
tus: post uili contex tꝰ tegnu¬
ne. ministrabat pauꝑib pau
mundi naufragio nudus ena¬
sit. In quo tanta ꝑfectionis
gr̃a cepit comiersari: ut iã
tunc in ipĩs iniciis ꝑfectorum
possit numuro deputari. Ine¬
rat deniq ei tanta abstinẽtia
in cibis. uigilantia in or̃onib.
strenuitas in ieiuiis. ut in¬
firmato stomaco: uix consiste
posset. Sustinẽbat preterea
assiduas corꝑis infirmitates.
maximeq ea pulsabat᷑ mo¬
lestia: qͣm medici greco elo¬
quio sincopin uocant. Cuiꝰ
incõmodis ita uitalium cru¬
uabatur incisione. ut crebris in¬
iniceptis angustiis: ꝑ singła pene
hraꝵ mom̃ta ad exitum ꝓpinqͣ¬
nt.UIͭI. Qualis aut̃ in mona¬
terio fuerit. qͣmq laudabłi stu¬
no uitã duxerit. ex ipius possu¬
nus uer̃bis colligere: quib ip̃e

Expanded text:
supernae gloriam dignitatis, divisupernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tegi melius putaret uelletq p̾¬
senti mundo. quasi spetiete nꝰ
deseruire: ceꝑuntq multe cõ¬
tra eum ex eiꝰdem mundi cure
succrescere. ut in eo ñ iã spetie:
s ut ip̃e de se asseruit. retine¬
tur et mente. uͣ. Tandem et¬
cũ parentũ iam dudũ obitu libe¬
ram disponendaꝵ suaꝵ rerum
haberet facultatẽ. qd̾ prius
m̃te gestiẽbat aꝑuit: qd̾q iam
in diuinis erat obtutib. huma¬
nis etiã uisib ostendit. Mox
etenĩ cuncta que habere potu¬
it ad pietatis opus distrĩbuẽs.
ut xp̃m ꝓ nõbis factũ egenũ.
egens ip̃e sequeretur: sient et
fecit. Sex insicilia monaste¬
frẽs illic xp̃o seruituros aggͦ¬
gauit. Septimũ uero intra
ur̃bis muros instituit: in qͦ
et ip̃e postmodũ regłari tra¬
mite multis sibi sotiatis fr̾ib
sub abbatis imꝑio militauit.
.UIͣ. Quib monasteriis tan¬
morantib ad cotidia nũ uictũ
sufficere. Reliqua uͭ cũ om̃i
domo predia uendidit: ac pau

Expanded text:
tegi melius putaret, velletque prtegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monastees illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tanmorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac paup
Abbreviated transcription (Latin):
le: eiꝰ attauus fuit.S tamen
nc gregorius tante nõbłitatis
meam morĩb extũlit: probis
actib decorauit. Ueniq ut post
in ꝓpatulo claruit. ñ sine magno
quodam presagio: tale sortitus
est nomen. Gregorius nainq ex
quo tramite celestia scanderent:
patefecit. Disciplmis uͦ libera¬
lib hoc est gramatica. rethorica.
dialetica. ita apuero est institu¬
tus: ut qͣmuis eo temꝑe florerẽt
adhuc rome studia litt̾aꝵ: nulli¬
parua etate maturũ iam studiũ :
et si qͥd dignũ potuisset auditu
ꝑciꝑe. ñ segniter obliuiomi tͣ.¬
dere: s tenaci potiꝰ memorie cõ¬
mendare. Hauriẽbatq iam tunc
sitibundo doctrine fluenta pecto¬
re: que post congruenti temꝑe
mellito guiture ructaret.iiiͬi.
Hic in anus adolescentie in qͥb
deo cepit deuotus existere. ⁊ ad
suꝑne uite patriam totis deside¬
riis anhelare. S dum diu lõge¬
q conuersationis gr̃am differ.¬
ret. et postqͣm celesti afflatus¬
est desiderio: sclari habitu con¬

Expanded text:
, ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litteraruaetate maturum jam studium: et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu con
Abbreviated transcription (Latin):
sierit ih̾c ex hoc mundo
ad pr̃em: pulchro sermone de¬
signat euuangłi sta cum dicit.
cũ dilexisset suos qui erant in
mundo: in finẽ dilexit eos. Id
est in tantũ dilexit. ut ipsa
dilectione uitam ad tempus
finiret corꝑalem. mox de mor¬
te aduitam: de hoc mundotͣn¬
siturus ad prem. Maiorem
namq hac dilectionẽ ne mo
habet: ut animam suam po¬
Reuelabint ce li miquitates
iui de et terra aduersus e um
con surget et manifestum e rit
petcatum illiꝰ us in die furoris

Expanded text:
sierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermone designat evangelista cum dicit: Cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos , id est, in tantum dilexit, ut ipsa dilectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad vitam, de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem enim hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam revelabunt coeli iniquitates Judae, et terra adversus eum consurget, et manifestum erit peccatum illius in die furoris
Abbreviated transcription (Latin):
et dare tͥ. Ostium amicidiui-¬
niest intelligentia sermonis.
qd̾ sibi apłs orat aꝑiri: ad lo¬
quendum mysterium xp̃i.
clausumq est temꝑe famis
rp̃i: cum intelligentia ñ datur.¬
glicam sapientiã tanqͣm pa¬
nem erogantes ꝑ orbem terre
predicauerunt: pueri patris
samilias iam sunt in secreta qͥ¬
ete cum deo. et tam̃ orando
efficitur ut accipiat desid̾ans
intellectũ ab ip̃o deo. etiam si
desit homo: ꝑ quẽ sapientia

Expanded text:
st, etc. Ostium amici, divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis uerbi, cum intellegentia clauelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauerunt, pueri patris familias, iam sunt in secreta quiete cum domino; et tamen orando efficitur, ut accipiat desiderans intellectum ab ipso deo, etiam si homo desit, per quem sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
gas qd̃ uerum est: Respondit
anima tua. et res publica tua au¬
gebitur: et inimici tui extĩgũe¬
tur. et tum om̃ib uictor eris:
peniteat te de sangume scõꝵ

Expanded text:
michi quod uerum est?». Respondit anima tua et res publica augebitur et inimici tui extinguentur et tu in omnibus uictor eris epeniteat te sanguinis sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
mogenita egipti. et filios is.¬
rahel liberans: et qd̃ ip̃i filii
isrł transierunt illa nocte de
egiptiaseruitute: ut ueni¬
rent in t̾ram ꝓmisse olim he¬
reditatis et pacis. Mystice
aut significat qd̾ in eo dñs tran¬
siturus eẽt ex hoc mundo ad pa¬
trem: et qd̾ eiꝰ exemplo fideles
abiectis temꝑalib desideriis.
abiecta uicioꝵ seruitute. con¬
tinuis uirtutũ studiis: tran¬
sire debent ad ꝓmissionẽ pa¬
trie cele

Expanded text:
imogenita ejus, et Filios Israel liberans, et quia filii Israel transierunt illa nocte de Aegyptia servitute, ut venirent ad terram promissae olim haereditatis et pacis . Mystice autem significans quod in eo Dominus transiturus esset ex hoc mundo ad Patrem, et quod ejus exemplo fideles, abjectis temporalibus desideriis, abjecta vitiorum servitute, continuis virtutum studiis transire debent ad promissionem patriae coele
Abbreviated transcription (Latin):
me ns sim cum quibus ueniens inuita¬
sti me a peri michi ianuam uite et
perduc me ad conuiuium epula rum

Expanded text:
meis sim, cum quibus veniens invitasti me. Aperi mihi januam vitae, et perduc me ad convivium epularum
Abbreviated transcription (Latin):
es redemptionis noue. repa¬
rationis antique: felicitatis
eterne. Reparatur enĩ nob̾
salutis eterne annua reuolu¬
tione sacram̃tum: ãb mitio
ꝓmissum. in fine redditũ:
sine fine mansurũ. In quo
cordib diuinũ adorare myste¬
rium: ut qd̾ magno dei mu¬
nere agitur.magnis ecclesie
gaudiis celebretur. Uens eñ
omp̃s et clemens: cuiꝰ natura
bonitas. cuiꝰ uoluntas poten

Expanded text:
es redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas poten
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ dicit.¬
diuiserunt sibi uestim̃¬
ta mea. et suꝑ uestem meam
miserunt sortem: hoc factũ
in euuangłio repperimꝰ. qd̃
milites quatuor qui crucifi¬
xerunt saluatorem: inqua¬
tuor partes eiꝰ sibi diuiserunt
tum non erat. sed erat de suꝑl¬
ore contextum: sorte ꝑcepunt.
Que gͥ ista uestim̃ta uideamꝰ:¬

Expanded text:
uod autem dicitDiviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem : hoc factum in Evangelio reperimus, quod milites quatuor, qui crucifixerunt Salvatorem, in quatuor partes ejus sibi diviserunt tum non erat, sed erat de superiore contextum, sorte perceperunt. Quae igitur ista vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
quib xp̃i dñi annuntiatum est
antes. aduersarii saluatoris. hoc
est ꝑuersi heretici.qui cotidie
in illum tanqͣm milites manꝰ
impias ingerunt. ꝓ sua sibi di¬
uidunt uoluntate: et imius
corꝑis uestim̃ta ꝑ uaria m̃bra
distribuunt. atq spoliantes

Expanded text:
est antes adversarii Salvatoris, hoc est 140 perversi haeretici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra distribuunt, atque spoli
Abbreviated transcription (Latin):
mitte agnum dñe dñato¬
rem t̾re: de petra deserti
ad montẽ filie syon. Et erit
sic̃ auis fugiens: it pulli de
nido aduolantes. Sic erunt
filie moab: in transcensu ar¬
non. Ini consilium. coge con¬
cilium. pone qͣsi noctẽ um¬
bram tuã: in meridie. Hec¬

Expanded text:
itte agnum dominatorem terre: de petra deserti ad montem filie Syon. Et erit sicut avis fugiens: et pulli de nido advolantes. Sic erant filie Moab in transgressu Arnon: ini consilium: coge concilium. Pone quasi noctem umbram tuam in meridie.
Abbreviated transcription (Latin):
ser: defecit qͥ conculcabat
sericordia olium: et sedebit
suꝑ eum nueritate. in ta¬
bernacło duid: iudicans et
querens uditium. et uelo¬
citer reddns qd̾ iustũ est.

Expanded text:
defecit qui conculcabat sericordia solium: et sedebit super eam in veritate: in tabernaculo David. Judicans et querens judicium; et velociter reddens quod justum est.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ spes interim mortua
reuiuiscit in posterũ.fides per¬
dita reparatur in głam.temꝑa¬
lis uita ꝓficit ineternam. i
om̃e genꝰ humanũ ad celestua
se subrigens. ab inferis ad alti¬
ora consur¬

Expanded text:
hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consur
Abbreviated transcription (Latin):
bone arboris: hic boni the.¬
sapientis architecti. que nobis
hodierna scĩ euuangłu lectio
cõmendat: ñ nos formam so¬
lummodo. s uirtutẽ potiꝰ habe¬
re pietatis. Qd̾ etiã mystica
ueteris instrum̃ti nobis hysto¬
ria diligenter insinuat: qͣndo
uel moyses tãbernacłm. uł tẽ¬
plum dñi salomon in sce eccl̃ie
typum condidit. Utraq enĩ
domꝰ : firmiter fundata ẽẽ re-¬
fertur.¬

Expanded text:
bonae arboris, hic boni cordsapientis Architecti, quae nobis hodierna Sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis: quod etiam mystica veteris instrumenti historia diligvel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur
Abbreviated transcription (Latin):
eniq consentiens mulier
talis circa uirũ extitit:
qualem cirta se malitiã serpẽ¬
tis muenit. Adeo ꝑsuasa est
et ꝑsuasit: infecta est et infe¬
cit. decepta est: et decepit. R¬

Expanded text:
enique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit; adeo persuasa est et persuasit; infecta est, et infecit; decepta est, et decepit.
Abbreviated transcription (Latin):
prefectꝰ tantã in puellaci¬
stantiã: parentes eiꝰ alloquitu
Et qr erant nobłes. et uim ife¬
re ñ poterat: titulum eis xp̃iat¬
tatis opposuit. Sequenti nãq
die: agnem sͥ rep̾sent ari uũe
Et iterũ iterũq repetens. repͥi¬
care cepit: de iuuenrs amorest¬
monem. Cumq om̃is ser moes
cassõ labore deficeret: sistiean
quoꝵ te magicis artib iactas
nͥate fuerit segregata: ñ p¬
teris insaniam abicere pectie
neq equissimis cõsiliis prebet
consensum. Unde ad uenesadl
deam uestam te ꝓperare necesse
tia placet. eiꝰ die noctuq sacri

Expanded text:
praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse atis placet, ejus die
Abbreviated transcription (Latin):
est:testificata a lege et¬
credunt. Ubi est ergo gła¬
tio tua: Exclusa est. Per
quam legem: Factoꝵ: N
S per legem fidei.

Expanded text:
ethristi. Ubi est ergo gloriatio tua? exclusa est; per quam legem? factorum? Non; sed per legem fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
re sanctifica me saluator. euouae.¬
A Laput draconis saluator contri¬
uit mͥ iordanis flumine ab euis po¬
testate omnes eripuit. euouae. A¬
Lagnum mysterium declaratur
hodie quia creator omnium in ior¬
dane expurgat nostra facinora.

Expanded text:
re: Sanctifica, me, Salvator. Ant. Caput draconis Salvator contrivit in Jordane flumine; ab ejus potestate omnes eripuit. Ant. Magnum mysterium declaratur hodie, quia Creator omnium in Jordane expurgat nostra facinora.
Abbreviated transcription (Latin):
roristus oc cidi tur nam et iudas
armis doc tus sce le ris qui per
patem didicit fa cere bel lum ostui¬
ando tradi dit dominum ihe¬

Expanded text:
ristus occiditur, nam et Judas armidoctus sceleris, qui per pacem didicit facere bellum, osculando tradidit Dominum Je
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiori dñica capitulum
euuangłicum disserẽtes.
partem qͣndam ex illo ꝑtrin-¬
ximꝰ: suꝑest ut sequentia de¬
curramꝰ. Descripsimꝰ enim:
te erunt duo: in lecto uno. Nẽ¬

Expanded text:
ominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim te erunt duo in lecto uno, e
Abbreviated transcription (Latin):
es preclarius in quo saluator mundi
aꝑ paru it quem prophe te pre¬
dixe runt an geli ado raue¬
runt cu ius stellam magi ui¬
den tes gauisi sunt et numera
E i obtu le runt. U Et i

Expanded text:
es praeclarus, in quo Salvator mundo apparuit; quem prophaete praedixerunt, angeli adoraverunt; cujus stellam magi videntes gavisi sunt, et munera ei obtulerunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
rruerunt ergo in lumen ue¬
rum filii tenebraꝵ: et utẽ tes
faculis atq lanternis. ñ eua¬
serunt infidelitatis sue noctẽ:
qr ñ intellexerunt lucis aucto¬
rem. Occupant paratũ tene¬
ri: et trahunt uolentẽ trahi.
Quisi uellet obinti: nichil
qdem in iniuriam eiꝰ impie
manꝰ possent. s mundi redẽp¬
rio tardaretur. Et millũ sal¬
uaret illesus : qui ꝓ om̃ium
erat salute moriturus. Sinẽs

Expanded text:
rruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omnium erat salute moriturus. »
Abbreviated transcription (French):
supplicum.
Qui condolens inte¬
ritu mortis perire scł̃m sal¬
uasti mundum languidũ
donans reis remediũ
gente mundi uesꝑe uti
sponsus de thalamo egres¬
sus honestissima uirginis
matris clausula. Quiꝰ fort

Expanded text:
supplicum. Qui condolens interitu Mortis perire saeculum, Salvasti mundum languidum Donans reis remedium. Vergente mundi vespere, Uti sponsus de thalamo, Egressus honestissima Virginis m
Abbreviated transcription (Latin):
irarum et discordie uirꝰ
adeo crassabatur. ubi accitũ
ad aliud concilium. om̃s fere
calumpniis et accusatioi¬
b insurgerent inpontificẽ:
et ꝓbrosis insultationibus
impeterent. Cumq uix in¬
ueniretur qui ei loqueret᷑:
uel faceret bonũ. s omĩa ce¬
derunt in contrariũ. ⁊ mora
certum traheret ꝑiclm: ft̃a
appellatione miquitari ces¬
sit. clam paucisq comitatꝰ
recessit: mare adiit.trant̾¬
fretauit. Ibat aut̃ ꝑ uiam
suam gaudens et exultãs:
qr dignus habitus est pro
uistitia a concilio cõtume¬
liam pati. Ad itoq beatissi¬
mo papa alexandro. qͥ ea
tempestate in frantiam
uenerat: negotiosa q̃dam
sic̃ et ante ꝓposuit. tum de
salute anime sue. tũ de op¬
pressionib eccl̃ie qͣm regẽ¬
dam susceꝑat.diligenter
exposuit: at cum pater et
pastor unuer salis aduentꝰ
coep̾i sui causam ex integro
cognouisset. de tanta ⁊ ta¬
li calumpnia in domo dei
erecta: gr̃as egit deo. Exul¬
tabat qͦ uberiꝰ. qd̾ lucerna

Expanded text:
irarum et discordiae virus adeo grassabatur, ut accitum ad illud concilium omnes fere calumniis et accusationibus insurgerent in pontificem et probrosis insultationibus impeterent. Cumque vix inveniretur qui ei loqueretur vel faceret bonum, sed omnia cederent in contrarium et mora certum traheret periculum, facta appellatione iniquitati cessit clamque paucis comitatus recessit, mare adiit, transfretavit. Ibat autem per viam suam gaudens et exsultans; quia dignus habitus est pro justitia a concilio contumeliam pati. Aditoque beatissimo papa Alexandro qui ea tempestate in Franciam venerat, negotiosa quaedam sicut et ante proposuit, tum de salute animae suae, tum de oppressionibus Ecclesiae quam regendam susceperat, diligenter exposuit. At cum pater et pastor universalis adventus coepiscopi sui causam ex integro cognovisset, de tanta et tali columna in domo Dei erecta gratias egit. Exsultabat quoque uberius, quod lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
nem carnem: et ꝓph̾ãbunt
siones: et senes sompnia sõp¬
niabunt. Et quidem super
seruos meos et ancillas effũ¬
dam de spĩ meo: et dabo pro¬
digia in celo sursum: ⁊ signa¬
in t̾ra deorsum. Sol conuer¬
tetur in tenebras. et lima
oniĩs quicumq inuocau̾it

Expanded text:
nem carnem et profetabunt uidebunt et senes somnia somniabunt, et quidem super seruos et ancillas meas effundam de spiritu meo et dabo prodigia in caelo susum et signa deorsum; sol conuertetur in tenebris et luna erit: quicumque inuo
Abbreviated transcription (Latin):
meuum tempꝰ est. idest pueri¬
tia. Scd̾a adolescentia. uel iu¬
uentus:que auctoritate sacri
eloquii unum sunt dicentis.
Letare iuuenis: in adolescẽ¬
tia tua. Tercia aut̃: senectꝰ
accipitur. Quigͦ uigłare ĩ
pͥma uigłia noluit. custodi

Expanded text:
imaevum tempus est, id est, pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima
Abbreviated transcription (Latin):
t licet nos om̃i łc. iii.¬
temꝑe bonis oꝑib ornatos
c splendidos ẽẽ conueniat: p̾¬
ipue tam̃ in die natalis dñi. sic̃
n eim̃głio ip̃e dixit. lucere de¬
derate queso fr̃es. qͣnͣdo aliqͥs
omo potens aut noblis nata¬
in aut suũ aut filii sui cele¬
bare desiderat: qͣnͣto studio an
i płes dies qͥcqͥd in domũ suam
sididũ uiderit ordinet emim¬
dri. qͥcqͥd meptũ ⁊ incongruũ
ꝓti. qͥcqͥd utile et necessariũ:
pͥpit exhiberi. Domꝰ etiam si
oscura fuerit dealbatur: paui¬
ninta scopis mundantur. et di¬
uesis resꝑsa florib adornantur.
Qucqͥd etiam ad letitiã animi
etorꝑis delitias ꝑtinet: om̃i
solcitudine

Expanded text:
t licet nos omni tmpore bonis operibus ornatos ac splendidos esse conveniat, praecipue tamen in die Natalis Domini, sicut in Evangelio ipse dixit, lucere desiderate, quaeso, fratres, quando aliquis homo potens aut nobilis natalem aut suum aut filii sui celebrare desiderat, quanto studio ante plures dies quidquid in domo sua sordidum uiderit, ornate mundari, quicquid ineptum et incongruum, proici, quicquid utile et necessarium, praecipit exhiberi. domus etiam, si obscura fuerit, dealbatur, pauimenta scopis mundantur et diuersis respersa floribus adornantur, quicquid etiam ad laetitiam animae et corporis deliciarum pertinet, omni sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
antum enĩ de me tua me.¬
ruit fides. tantum tua
obsequia ualuerunt: ut etꝰ
qͥd desideres nori. et facere
merearis qd̾ decreuerĩ. Nãq
tͥ nascetur filiꝰ. cuiꝰ semendif.¬
fundetur in milia : ut simili.¬
tudini syderum coequetur.
et harene iimensitatib
comparetur.Tu aut̃.R

Expanded text:
antum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Cr
Abbreviated transcription (Latin):
onfortamini manus fatiga¬
te et genu a dissoluta robo ra¬
mi ni qui pusilla nimes e stis mente
conua lesci te me timete dicit
do mi nus qlua uenio disrirm¬
pere iu gum captiuitatis uestre.
abilon dilecta mea: ui¬
posita est mͥ in miracu¬
lum. Pone m̃sam: contem¬
plare in specula. comedentes¬
et bĩbentes. Surgite princi¬
pes. arripite clipeum: hec
enim dixit mͥ dñs. uade pone
spetulatorem: et qd̾cumq uide

Expanded text:
onfortamini manus fatigatae, et genua debilia, roboramini: qui pusillo animo estis mente convalescite, ne timete, dicit Dominus; quia venio disrumpere jugum captivitatis vestrae. abylon dilecta mea posita est mihi in miraculum pone mensam contemplare in specula comedentes bibentes surgite principes arripite clypeum haec enim dixit mihi Dominus vade et pone speculatorem et quodcumque vide
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo marie magdalene ad mo¬
num̃tum: qͣndo ei desideranti
pedes eiꝰ amplecti dc̃m est noli
trem meũ ascendi. Deinde du¬
ãb a monum̃to currentĩbus
nuntiare discipłis que ab ange¬
lis de ꝑfecta eiꝰ resurrectione
didicerant: de quib scriptum
est. qr accesserunt et tenuerũt
pedes eiꝰ: et adorauerunt eumi
paruit ip̃o die aduesꝑencente

Expanded text:
a Maria Magdalene ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti dictum est, Noli trem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die adve
Abbreviated transcription (Latin):
grege mus munum ea q̃
in ortu ĩhũ dicta scriptaq sũt
de eo: et tunc scire poterimus
singula queq digna ẽẽ mira¬
culo. Qmͣ ob rem mirãbatur
et pater. sic enim appellatus
est ioseph: quia nutritiꝰ eius
fuit. Mirãbatur et mater:
suꝑ om̃ib que dicẽbantur de
que de paruulo ih̃u fama dis¬
ꝑserat: Pastores erant in re-¬
gione illa uigilantes et obser¬
uantes custodias noctis super
gregem suũ. uenit angelus
sũb ip̃a hora natiuitatis ihũ:
et ait ad illos. Annuntio uo¬
bis: gaudium magnum. Ite
et inuenietis infantẽ inuolu-¬
tum in pannis: et positum in
presepio. ixͣ. Nec dum angłs
uerba fimerat: et ecce multi¬
tudo celestis exercitus laudare
cepit et benedicere dm̃. Cum
hoc pastores trepidi ꝑspexis.¬
sent: et angls recessisset ab eis.¬
ab eis: dixerunt adinuicem.
Camus in bethleem et uideamꝰ
factum: qd̾ dñs ostendit nobis.
uenerunt. et muenerunt par
uulum. tam illi qͣm parentes:¬
et que facta fuerant miraban

Expanded text:
gregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio. Necdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis. Venerunt et invenerunvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant miraban
Abbreviated transcription (Latin):
lis eẽt sollempnitas: ignora¬
bat. Uen̾abłis aut̃ pb̾r: rur¬
sus asseruit dicens. Ueraciter
hodie resurrectionis dñice pas.¬
chalis dies est: abstinere tĩbi
minime congruit. qr et ego ad
hoc missus sum: ut dona om̃i¬
potentis dñi pariter simiamꝰ.
Benedicentes gͥ dm̃: sumpse¬
runt cĩbum. Expletis itaq
refectione et colloquio: ad eccle¬
siam pb̾r recessit. ixͣ. Eodem
qͦ temꝑe hunc in specu latiran¬
tem. etiam pastores muenert.
inter frutecta cernerent:ali¬
qͣm bestiam ẽẽ crediderunt. S
cognoscentes dei famłm: eoꝵ
multi ad pietatis gr̾am. abesti

Expanded text:
lis solemnitas esset ignoralis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a besti