comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trite die ⁊ eugmenon
paranete die zeug̃ enãr
nece die zeugmenon
trite hyperboleon
ingenerum propͥaetates facta partitio .ẽ. Vt om̃a qͥdẽ
diatonici generis .u. tetra chorda duob tonis ac semito¬
nio partirem. Dr̃q in hocgenere tonus incõpositus.
idcirco q̃m integer ponitur. nec aliquid ei aliud int̃¬
uallum iungreur. sed in singuł int̃ualł integri in st̃
toni. Inchromate uͦ semitonia acsemitonio cõpositoq
triemitonio posita diuisio. ẽ. Hcirco aũ incõpositũ hoc
triemitoniũ appellatũ . ẽ. q̃m inuno collatũ . ẽ. Inter¬
uallo. Potest enim appellari triemitonium indiatono
scilic& ꝑꝑeandẽ causã incõpositũ nuncupamus q̃m in
Cedinhis ita dispositis Constitutisq tetrachordis sy¬
naphe quã con iunctionẽ dicers latina significatio¬
ne possumus quotiens duo tetrachorda unius medietas
Hic igitur. ẽ. unũ tetrachordũ. hypate
parhypate lychanos hypate meson. par
hypate meson. A liuduero hypate meson

Expanded text:
Trite diezeugmenon. Paranete diezeugmenon. Nete diezeugmenon. Trite hyperboleon. in generum proprietates partitio facta est, ut omnia quidem diatonici generis quinque tetrachorda, duobus tonis ac semitonio partiremur. Diciturque in hoc genere tonus incompositus, idcirco quoniam integer ponitur, nec aliquod ei aliud intervallum adjungitur. Sed in singulis intervallis integri insunt toni. In chromate vero semitonio, ac semitonio incompositoque trihemitonio posita divisio est. Idcirco autem incompositum hoc trihemitonium appellavimus, quoniam in uno collocatum est intervallo; potest autem appellari trihemitonium in diatono scilicet propter eamdem causam incompositum nuncupamus, quonia Quid sit synaphe. Sed in his ita dispositis constitutisque tetrachordis synaphe est. Quam conjunctionem dicere Latina significatione possumus, quotiens duo tetrachorda unius termini Hoc igitur est unum tehypaton, hypate meson. Aliud vero hypate meson, parhypate meson,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tiũ tantũ pars t̃tia quod haud facile incaetis in ae¬
lato ãu ħmͦ fieri inaurẽ consonandiã dicit. Neces¬
Ise .ẽ. inquid uelociorẽ quidẽ . ẽẽ. acutiorẽ sonum. Hic
igitur Cum grauẽ p̃cesserit inaurẽ celer ingreditur.
offensaq: extrema eiusdẽ corporis parte quasi pulsus
ut pͥmo impetu emissus CuCurrit qͦsirca grauior quoq
Cum igit᷑ iã grauior rediens nunc pͥmũ uenienti graui
sono simił occurrit misceturei. unamq ut ait conso¬
nantiam misco¬

Expanded text:
tertium vero ter pars tertia, quod haud facile in caeteris inaetertium vero ter pars tertia, quod haud facile in caeteris inaeo fieri in aure consonantiam dixit. Necesse est inquit velociorem quideam esse acutiorem sonum. Hic igitur cum precesserit gravem, in aurem celer ingreditur, offensaque extrema eiusdem corporis parte, quasi repulsut primo impetu emissus cucurrit, quo circa gravior quoque fit. Cum igitur iam gravior rediens, nunc primum venienti gravi sono simul occurrit, miscetur ei, unamque, ut ait, consonantiam misc
Abbreviated transcription (Latin):
b si sesqualt̃a sit proportio. ut .iiii. ad.M. binarius . ẽ. qui
utrosq metit᷑. q̃ scilic& utrorumq ẽ. differentia. Quod
si sesqui t̃tia sit proportio. ut si .UIII. senario Cõparent᷑
id ẽ binarius utros metit᷑. Io uͦ ñ euenit in caet̾is gene¬
rib in aequalitatũ. q̃ supͣ retulimus ut insuꝑ partiente.
Namsi quinarium ad t̾nariũ cõparemus. binarius qͥeoꝵ¬
.ẽ. differentia neutrũ metitur. Nã semel t̃nario cõpara¬
tus minorẽ duplicatus excedit. Itẽ bis quinario Compa¬
ratus minor.ẽ. Tertio uero suꝑ greditur. atq idcirco io
pͥmũ inaeqͣlitatis genus consonantiae naturae disiungi¬
tur. Amplius quod in his q̃ consonantias formant multa
similia sunt in ilł uͦ minime idprobat᷑ hoc mͦ. Namq
duplum nihil . ẽ. aliud nisi bis simplum. Triplum
nihil .ẽ. aliud nisi t̃tio simplum. quadruplũ uͦ idẽ . ẽ.
quod quarto simplũ. Ses qualtũ bis mediaetas . Sesqui¬

Expanded text:
sit proportio, ut quatuor ad sex, binarius est qui utrosque metiatur, qui scilicet utrorumque est differentia. Quod si sesquitertia sit proportio, ut si octo senario comparentur, idem binarius utrosque metitur, id vero non evenit in caeteris generibus inaequalitatum, quae supra retulimus, ut in superpartiente. Nam si quinarium ad ternarium comparemus, binarius qui eorum differentia est, neutrum metitur. Nam si semel ternario comparatus, minor est, duplicatus excedit. Item bis quinario comparatus, minor est, tertio vero supergreditur. Atque idcirco hoc primum inaequalitatis genus a consonantiae natura disjungitur amplius quod in his quae consonantias formant, multa similia sunt, in his vero minime; id probatur hoc modo: namque duplum nihil est aliud nisi bis simplum. Triplum nihil aliud nisi tertio simplum. Quadruplum vero idem est quod quarto simplum. Sesquialterum, bis medietas. Sesqui
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ocuł qͦq possit agnosci ab antiquis tradita mu
auet̃ib musicis unaq̃q uox diuersis notuł insignita est
discriptio prius notularũ uidet᷑. ẽẽ ponenda. Vt in his
primum perse sognitis inmodoꝵ discriptione facił pos

Expanded text:
ue forma possit agnosci, ab antiquis tradita musmodos a veteribus musicis unaquaeque vox diversis notulis insignita est, descriptio prius notularum videtur esse ponenda, ut his primum per se cognitis in modorum descriptione facilis pos
Abbreviated transcription (Latin):
Relinquitur gͥ extra .NE. q̃ut totus ordo impletur
ad iecta . ẽ. Atq hic . ẽ. oc tauus modus quẽ tholomeus
super a nexuit.
SICAE CONSICAE CONSONANTIE IUDICARI EOSSINT.
Tuͦ indubitant̃ Consonantiarũ ratio colligatur
talibreuissimo acsimplici effici pot̾it instrum̃to
Sit regula diligent̃ extensa. ad. Cuiduo semipheriaqͥs
magadas greciuocant insuꝑ apponant᷑. at ab eaq̃. ẽ .E.
suruatura ad id qđ ẽ .B. diducta linea rectos circum se
angulos efficiat. Itẽ ab eaq̃. ẽ . F. curuatã quã ad id qđ
C.punctũ diducta linea rectos circum se angulos red¬
dant. Sint uͦ ae aeqͥlit̃ undiq ꝑpolitȩ & ad eosdẽ usus
Sint eisdẽ aliae aequales paratȩ Suꝑhas intendatur
to quoneruus semipheriũ tangit ũsad .ł. punctũ quo

Expanded text:
Relinquitur igitur extra H P, quae ut totus ordo impleatur adjecta est, atque hic est octavus modus, quem Ptolemaeus super annexuit. SICAE CONSONANTIAE JUDICARI POSSINT. Ut vero indubitanter consonantiarum ratio colligatur, tali brevissimo ac simplici effici poterit instrumento. Sit regula diligenter extensa Cui duo semisphaeria, quas magadas Graeci vocant, insuper apponantur, ita ut ab ea quae E est, curvatura ad id quod est B diducta linea rectos circum se angulos efficiat. Item ab ea quae est F curvatura ad id quod est C. punctum diducta linea rectos circum se angulos reddat. Sint vero hae aequaliter undique perpolitae, et ad eosdem usus sint eisdem aliae aequales paratae. Super has intendatur to, quo nervus semisphaerium tangit, usque ad F punctum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gandũ. ẽ. Tertiũ . ẽ. quod udicandi ꝑitiã sumit:. Ut
rythinos Cantilenasq totũq Carm̃ possit ꝑpendere
facultas scđm speculationẽ rationẽue propositũ ac mu¬
sicas Conuenientẽ. Demodis atq rithinis deq generi¬
dicandis¬

Expanded text:
gandum est. Tertium est quod iudicandi peritiam sumit, ut gandum est. Tertium est quod iudicandi peritiam sumit, ut rythmos cantilenasque totumque carmen possit perpendere. facultas secundum speculationem rationemve propositam, ac musice convenientem, de modis ac rythmis, deque generidicandi
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit qđ scilic& in aedificioꝵ belloꝵ q opa uidem
Incontraria scilico nuncupatione uocabuli Eoꝵnamq¬
nominib ł aedificia inscribuntur ł ducuntur triũ¬
phi. quorum imꝑio ac ratione instituta s̃. ñ quoꝵ oꝑe
seruitioq ꝑfecta. Tria igit᷑ generas q̃sirca artẽ musicã
uersantur : Vnũ genus qđ instrum̃tis agit᷑. aliud fingio
Carmina t̃tirũ quod instrum̃toꝵ. Opus carm̃q duudi¬
cat. Sediłud quidẽ qđ in instrum̃tis positũ . ẽ. ibiq totã
oꝑã Consumit. ut s cytharoedi quiq organo caet̾isq mu¬
sicae instrum̃tis artificiũ probant amusicae scientiae
intellectu se iunctis. qm̃ famulant᷑ ut dictũ . ẽ. necqͥcꝗ
afferunt rationis. sed sunt totius speculationis exꝑtes
speculatione acratione quã naturali quodã instructu
fertur ad carm̃. Atq id circo ħqͦq genus amusica segre¬

Expanded text:
sumit. Quod scilicet in aedificiorum bellorumque opera visumit. Quod scilicet in aedificiorum bellorumque opera viin contraria scilicet nuncupatione vocabuli. Eorum namqnominibus vel aedificia inscribuntur, vel ducuntur triuphi, quorum imperio ac ratione instituta sunt, non quorum opere servitioque perfecta. Tria igitur genera sunt, que circa artem musicam versantur: unum est quod instrumentis agitur; aliud fingit carmina: tertium instrumentorum opus, carmenque diiudicat. Sed illud quod instrumentis positum est, ibique totam operam consumit, ut sunt citharedi, quique organo ceterisque musice instrumentis artificium probant, a musice scientie intellectu seiuncti sunt, quoniam famulantur, ut dictum est; nec quicquam afferunt rationis, sed sunt totius speculationis expertespeculatione ac ratione, quam naturali quodam instinctu fertur ad carmen atque idcirco hoc quoque genus a musica segre
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc illud. ẽ. intuendum quod om̃is ars om̃isq etiã
disciplina honorabiliorẽ naturalit̃ habeat ra¬
tionẽ quam artificiũ quod manu atq: oꝑs artificiis
exercetur. Multo enĩ . ẽ. maius atq auctius scire qđ
quisq facit. quã ipsum illud efficere quod sciat. Et¬
enim artificium Corporale quasi seruiens famulatur
Ratio uͦ qͦsi domina imꝑat. & nisi manus scđm id qđ
ratio sanxit efficiat frustra. Quanto igit᷑ p̃clarior. ẽ.
scientia musicae incognitione rationis quam in opere
efficiendi atq actu tantũ scilic& quantũ corpiis m̃te
suꝑatur. quod scilic& rationis exꝑs seruitio degit illa
nisiratione ducant᷑. lam uero quanta sit gloria meri¬
tũq rationis hinc intelligi pot. ẽ. qđ caet̃i ut ita dicã
Corporales artifices. ñ ex ipsis disciplina sed expotius
instrum̃tis coeꝑe uocabula. Nam cytharedus excyt¬
di scientiam ñ seruitio Oꝑis sedimꝑio speculationis as¬

Expanded text:
unc illud est intuendum quod omnis ars, omnisque etiam disciplina honorabiliorem naturaliter habeat rationem, quam artificium, quod manu atque opere artificis exercetur. Multo enim est majus atque altius scire quod quisque faciat, quam ipsum illud efficere quod sciat; etenim artificium corporale, quasi serviens famulatur. Ratio vero quasi domina imperat, et nisi manus secundum id quod ratio sancit efficiat, frustra fit. Quanto igitur praeclarior est scientia musicae in cognitione rationis, quam in opere efficiendi atque actu tantum, scilicet quantum corpus mente superatur! Quod scilicet rationis expers servitio degit, illanisi ratione ducantur. Jam vero quanta sit gloria meritumque rationis hic intelligi potest, quod caeteri ut ita dicam corporales artifices non ex disciplina, sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharoedus ex citdi scientiam, non servitio operis, sed imperio speculationis as
Abbreviated transcription (Latin):
locabitur diapente inminimo multiplicito. ẽ. indupli¬
ci scilic& ut sit locus quodiatessanon Consonantiã pos¬
sit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis
generis ñ . ẽ. Quocirca necdiapente in maiore habitu¬
dine multiplicis quã . ẽ. dupla q̃ minima . ẽ. aptaripot ẽ:
Sit gͥ diapente inminima scilic& dupla. Diatessaron
uͦ q̃ minor. ẽ. inmuł tiplici quidẽ aptari non potest.
Non .ẽ enĩ quicquã minus aduplici. Sitgͥ sesqualt̾a
Tonus uͦ sesqui t̃tia. in continuaenim ꝓportione locabit᷑
Sed duo sesquit̾tii ampliores s̃ uno sesquatt̃o. Duo g
toni unã diatessaron consonantiã uincent quod nul¬
la ratione Contingo. Exhis gͥ appbat᷑ diapente ac
diatessaron inmultiplici genere collocari non posse

Expanded text:
locabitur diapente in minimo multiplici, id est duplilocabitur diapente in minimo multiplici, id est duplici, scilicet ut sit locus quo diatessaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca nec diapente, in majore habitudine multiplicis quam est dupla quae minima est, aptari potest. igitur diapente in minima, scilicet dupla, diatessaron vero, quae minor est, in multiplici quidem aptari non potest. Non est enim quidquam minus a se duplici. Sit igitur sesquialtera, tonus vero sesquitertia, in continua enim proportione locabitur. Sed duo sesquitertii ampliores sunt uno sesquialtero. Duo igitur toni unam diatessaron consonantiam vincent, quod nulla ratione continget. Ex his igitur approbatur diapente ac diatessaron in multiplici genere collocari non p
Abbreviated transcription (Latin):
intriplo. Tonus induplici. sed diapente constat exdiates¬
saron ettono. Quadruplum gͥ scđm hanc rationẽ Consta¬
bit extriplo & duplo quod fieri nequit. Rursus statua¬
tur diatessaron quidem intriplici. & diapente inquadru¬
plo. Sigͥauferamus triplũ aquadruplo sesqui t̃tius re¬
linquitur. Rursus si diatessaron diapente consonantiae
subtrahas fit reliquus sonus. Tonus gͥ scđm hancratio¬
nẽ insesqui t̃tia proportione constabit. Sed .iii. sesqͥ¬
t̃tii uno triplici sunt minores. Tres gͥ toniunũ diates¬
saron nullaratione supplebunt quod .ẽ. falsissimũ. Duo
eni toni acsemitoniũ minus diatessaron consonantiam
supplent. Ex his igitur demonstratur diatessaron son¬
sonantiã ñ. eẽ. mułtiplicẽ. Dicoaũ qm nec diapente Con¬
sonantia multiplici genere pot̾it collocari: Namsi in eo
statuatur qm .ẽ. ei minor continua idẽ diatessaron non

Expanded text:
in tripla, tonus in duplici. Sed diapente constat ex diatesin tripla, tonus in duplici. Sed diapente constat ex diatessaron et tono. Quadruplum igitur secundum hanc rationem constabit, ex triplo ac duplo, quod fieri nequit. Rursus statuatur diatessaron quidem in triplici, et diapente in quadruplo. Si igitur auferamus triplum a quadruplo, sesquitertius relinquetur. Rursus si diatessaron diapente consonantiae subtrahas, fit reliquus tonus. Tonus igitur secundum hanc rationem in sesquitertia proportione constabit. Sed tres sesquitertii uno triplici sunt minores. Tres igitur toni unum diatessaron nulla ratione supplebunt, quod est falsissimum. Duo enim toni ac semilonium minus diatessaron consonantiam supplent. Ex his igitur demonstratur diatessaron consonantiam non esse multiplicem. Dico autem quoniam nec diapente consonantia in multiplici genere poterit collocari. Nam si in eo statuatur, quoniam est ei minor continua, id est diatessaron, non
Abbreviated transcription (Latin):
ponetur q̃ ẽ. minor aduplici. Haũ in multi plicitatis ge¬
portio Nam duplicẽ auferamus triplici quodrelinquit᷑
sesqualt̃ . ẽ. Quod si diatessaron quidẽ duplex .ẽ. diapen¬
te uero triplum sub latũq diatessaron adiapente tonꝰ¬
fit reliquus Nullo modo dubitari pot.ẽ. quin tonus in
sesquałt̃a debeat prportione constitui. Sed duȩ sesqͣlt̃e
prportiones duplicẽ uincunt . quẽ ad modũ exeritie¬
ticis instructus sibi pot .ẽ. quisq colligere. Duogͥ toni
diatessaron suꝑabunt qđ ẽ. in conueniens. Diatessa¬
ron enĩ duos tonos semitonii spatio transcendit. Nongͥ
fieri pot.ẽ. ut diapente acdiatessaron insuꝑ particulari
in aequalitatis genere collocetur . Quod siquis tonũ qͦq
in multiplici genere. es̃. p̃scribat. q̃m quidẽ tonus minor
quamdiatessaron. diatessaron uero minus . ẽ. quã diapen¬
te. Diapente quidẽ ponatur inquadrupla.: diatessaron

Expanded text:
ponatur, quae est minor duplici. Haec autem in multiplicitatis geponatur, quae est minor duplici. Haec autem in multiplicitatis geportio. Nam si duplicem auferamus, triplici, quod relinquitur, sesquialter est. Quod si diatessaron quidem duplex est, diapente vero triplum, sublato diatessaron a diapente tonus reliquus fit, nullo modo dubitari potest quin tonus in sesquialtera debeat proportione constitui. Sed duae sesquialterae proportiones duplicem vincunt, quemadmodum ex aritticis instructus sibi potest quisque colligere. Duo igitur toni diatessaron superabunt, quod est inconveniens: diatessaron enim duos tonos semitonii spatio transcendit. Non igitur fieri potest ut non diapente ac diatessaron in superparticulari inaequalitatis genere collocetur. Quod si quis tonum quoque in multiplici genere esse perscribat, quoniam quidem tonus minor est quam diatessaron. Diatessaron vero minus est quam diapente, diapente quidem ponatur in quadrupla, diatessaron
Abbreviated transcription (Latin):
& si io inprima quoq probatione eaqua diapason insuꝑ¬
particulari genere ñ. eẽ. ponendam monstrauimus. Ioqͣ¬
q quodam rationis mͦ p̃claruit. singillatim tñdeeo acdili¬
gentius ꝑtrastemus. Namsi in particulari quis has habi¬
tudines ponendas. eẽ. non duxerit in muł tiplici genere
fatebitur collocandas. Nam insuꝑ partienti ł caet̾is mrx¬
tis cur poni ñ possint suꝑius ut arbitror explanatum. ẽ.
Ponantur gͥ si fieri pot .ẽ. in multiplici genere. &q̃m dia¬
tessann Consonantia minor . ẽ. diapente maior diatessa¬
ron duplici. Diapente uͦ triplici proportioni multiplici¬
tatis aptabitur. Ueri simile eñi . ẽ. ut .s̃. consonantia dia¬
tessaron sonsonantiae diapente Continua: Ita si diatessa¬
ron induplici statuitur diapente Incontinua duplicis
poni id .ẽ. triplici. Tonus aũ qm in habitudinib musicis
post diatessaron collocatur. nimirum in ea proportione

Expanded text:
etsi id in prima quoque probatione ea qua diapason in supetsi id in prima quoque probatione ea qua diapason in superparticulari genere non esse ponenda monstravimus, id quoque quodam rationis modo perclaruit; sigillatim tamen de eo ac diligentius pertractemus. Nam si in superparticulari quis has habitudines ponendas esse non dixerit, in multiplici genere fatebitur collocandas. Nam in superpartienti vel caeteris mixtis cur poni non possint, superius ut arbitror explanatum est. Ponantur igitur, si fieri potest, in multiplici genere. Et quoniam diatessaron consonantia minor est, diapente major, diatessaron duplici, diapente vero triplici proportioni multiplicitatis aptetur. Verisimile est enim ut est consonantia diatessaron consonantiae, diapente continua, ita si diatessaron in duplici statuitur, diapente incontinua duplicis poni, id est triplici. Tonus autem quoniam in habitudinibus musicis post diatessaron locatur, nimirum in ea proportione
Abbreviated transcription (Latin):
plena mediaetas. Quod si sesquiquartũ sesquit̾tio auferas
id quod relinquitur mediaetatẽ sesquiquarti ñeffictt idẽq
incaeteris¬
SISILE DIAPASON INMUITIELICISENERE ESSE.
genunc ad diapason sonsonantiã redeamis. qđ siea
non .ẽ. in multiplici genere inaeqͣlitatis cad& in
suꝑ particularis in aequalitatis genus. Sit gͥ suꝑ particu¬
laris proportio dapason Consonantia. Auferatur abea Con¬
tinua Consonantia id .ẽ. diapente. relinquitur diatessa¬
ron. Bis igitur diatessaron minus. ẽ. uno diapente. & ipsũ
diatessaron ñimpl& diapente consonantiae mediaetatẽ
quod .ẽ. impossibile. Monstrabitur enĩ bis diatessaron
tono acsemitonio consonantiã diapente transcendere.
Quo circanediapason quidẽ in suꝑ particulari ĩ aeqͣlitatis
genere poni potest
estat gͥ ut diapente acdiatessaron & tonũ insup¬
particularitate ponenda. ẽẽ. monstremus. Nã

Expanded text:
plena medietas; quod si sesquiquartum sesquitertio auferas, plena medietas; quod si sesquiquartum sesquitertio auferas, id quod relinquitur medietatem sesquiquarti non efficit, idemque in caeterissibile diapason in multiplici genere esse. ge nunc ad diapason consonantiam redeamus. Quod si ea non est in multiplici genere linaequalitatis, cadet in superparticulare inaequalitatis genus. Sit igitur superparticularis proportio diapason consonantia. Auferatur ab ea continua consonantia, id est diapente, relinquitur diatessaron. Bis igitur diatessaron minus est uno diapente, et ipsum diatessaron non implet diapente consonantiae medietatem, quod est impossibile. Monstrabitur enim bisdiatessaron tono ac semitonio consonantiam diapente transcendere. Quocirca nec diapason quidem in superparticulari inaequalitatis genere poni potest.Restat igitur ut diapente ac diatessaron, et tonum, in superparticularitate ponenda esse monstremus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
icgͥ ita distinsto demonstrabit᷑ diapason c̃sonantia.
q̃ cunctarum Optima .ẽ. inmultiplici in aequaligenere
& induplicitatis habitudine reperi ac pͥmũ quod illud
demonstrandum quemadmodũ inmultiplicitatis genere
diapason sonsonantia posita agnosci. Precurrendũ. ẽ. igit᷑
adbreue quiddam quo prius Cognito facilior demonstratio
fiat. Ab om̃i suꝑ particulari si continuã eis suꝑ particularẽ
quis auferat proportionẽ . q̃ . ẽ. scilic& minor to . ẽ. qđ relin¬
quitur minus. ẽ. eius mediaetate q̃ detracta. ẽ. proportionis
ut in sesqualt̾a ac sesqui t̃tia. q̃m sesqualt̃a maior. ẽ. sesqui¬
t̃tiam desesqualt̃a detrahamus. Relinquitur sesqui octaua
proportio q̃ duplicata ñ efficit integram sesqui t̃tiã pro¬
portionẽ. Sed ea distantia minor. ẽ. q̃ in semitonio reꝑit᷑¬
Quod si duplicata sesqui octaua Cõparatio ñ . ẽ integra sesqͥ¬
t̃tia simplex. Sesqui octaua ñ . ẽ. sesqui t̃tiae ꝓportionis

Expanded text:
itur ita distincto, demonstrabitur diapason consonantiam, quae cunctarum optima est in multiplici inaequalitatis genere, et in duplicitatis habitudine reperiri. Ac primum quidem illud demonstrandum, quemadmodum in multiplicitatis genere diapason consonantia possit agnosci. Praecurrendum est igitur ad breve quiddam, quo prius cognito facilior demonstratio fiat, ab omni superparticulari, si continuam ei superparticularem quis auferat proportionem, quae est scilicet minor, id quod relinquitur minus est ejus medietate, quae detracta est proportionis, ut in sesquialtera ac sesquitertia. Quoniam sesquialtera major est, sesquitertiam de sesquialtera detrahamus, relinquitur sesquioctava proportio, quae duplicata non efficit integram sesquitertiam proportionem; sed ea distantia minor est quae in semitonio requod si duplicata sesquioctava comparatio non est integra sesquitertiae, simplex sesquioctava non est sesquitertiae proportionis
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq addendum necessario . ẽ. qm sidiapente
ac diatessaron suꝑparticulares proportiones tenert
inmaximis suꝑ particularibus proportionib collo¬
cantur. Sunt aũ maximȩ sesqualt̾a & sesquit᷑tia h
uem approbatur hmͦ. Nam si inminorib proportio¬
nib quam sesqualt̃a ł sesqui t̃tia diapente acdiates¬
saron consonantiae collocentur ñ .ẽ. dubiũ quin sicut
aliae quae lib& proportiones suꝑ particulares p̃t̃ ses¬
qualt̾ã ac sesqui t̃tiã iunstȩ ñefficiunt unũ duplũ. łta
diapente acdiatessaron unum diapason nulla ratione
concludunt. Qm̃ eñi dapason induplici ꝓportione. ẽẽ.
monstratũ . ẽ. Duplex uͦ proportio ex sesqualt̃e sesqui¬
t̃tioq cõponitur . Dia pason uͦ exdiatessaron acdiapente
copulatur ñ .ẽ. dubium quin si tonũ diapason induplici
statuamus. Diapente acdiatessaron insesquatt̾a sesqui¬
t̃tiaq proportione locandȩ sint alit̃ eñĩ ñ potunt dia

Expanded text:
llud quoque addendum necessario est, quoniam si diapente ac diatessaron superparticulares proportiones tenent, in maximis superparticularibus proportionibus collocantur. Sunt autem maxime sesquialtera et sesquitertia. Hoc vero approbabitur hoc modo. Nam si in minoribus proportionibus quam sesquialtera vel sesquitertia diapente ac diatessaron consonantiae collocentur, non est dubium quin sicut aliae quaelibet proportiones superparticulares praeter sesquialteram et sesquitertiam junctae non efficiunt unum duplum, ita diapente ac diatessaron unum diapason nulla ratione concludunt. Quoniam enim diapason in duplici proportione esse monstratum est, duplex vero proportio ex sesquialtero sesquitertioque componitur; diapason vero ex diatessaron ac diapente copulatur, non est dubium quin, si totum diapason in duplici statuatur, diapente et diatessaron in sesquialtera sesquitertiaque proportione
Abbreviated transcription (Latin):
aequalium uͦ alii sint multo ĩaequales. alii uͦ minus. alii
uͦ mediocrit̃. In aequales. Exaequalitate quidẽ nascitur
cis ac suꝑ particularis. dupli. tripli. quadrupli. sesqual¬
t̃. atq sesqui t̃tii consonantiae. Ex his uero q̃ in reliquis
proportionib ł multis modis ł ñitaclaris ł longe
Om̃ino a se distantib in asqualitates fiunt dissonan¬
tiae existunt nullaaũ sonoꝵ concordia procreat᷑.¬

Expanded text:
aequalium vero alii sint multo inaequales, alii vero minus, alii vero mediocriter inaequales. Ex aequalitate quidem nascitur ces aut superparticulares, dupli, tripli, quadrupli, sesquialteri, atque sesquitertii consonantiae. Ex his vero quae in reliquis proportionibus, vel multimodis, vel non ita claris, vel longe omnino a se distantibus inaequalitates fiunt, dissonantiae existunt. Nulla autem sonorum concordia procreat
Abbreviated transcription (Latin):
gis in una: Estenimlonga in hoc. O
ũtinam in thalamos inuisicesaris is¬
sem. Breuis in hoc. Iecoridõnõa lexi
tra hit̾ suaquemq uo luptas. Itẽ se¬
in hoc. Splendidus auctoris. deuer¬
arator imitatus ueteres dixerit.
Outinam nr̃is uoluisses fida uiuentus

Expanded text:
nte. Est enim longa in hoc: O utinam in thalamos invisi Caesaris issem. Brevis in hoc: Te Corydon, o Alexi; trahit sua quemque voluptas. s: Splendidus auctoris de verArator imitatus ueteres dixerit: o utinam nostris uoluisses fida iuuentus
Abbreviated transcription (Latin):
IDETURAUEMUTIMUS ME¬
tricus esse consimilis. quia estuerbo¬
rũ modulata copositio Non m&rica
ratione sed numero syllabarum ad
iudicium auriũ examinata. ut sunt
carmina uulgariũ po&arum. Etqͥ¬
dẽ rithinus ꝑsesine i&ro essepo¬
test: metrũ uero siuerith moesse

Expanded text:
idetur autem rithmus metris esse consimilis, quae est uerborum modulata conpositio, non metrica ratione, sed numero syllabarum ad iudicium aurium examinata, ut sunt carmina uulgarium poetarum. etdem rithmus per se sine metro esse potest, metrum uero sine rithmo esse
Abbreviated transcription (Latin):
inquiens omniũ quaeme moran¬
tur thyle inqua solstitio nullas.¬
esse noc tes indicauimus cancrisignũ sole
transeunte nullosq contra ꝑbrumam
dies: Sed tam̃ neces se est cuiꝰcumq sint
ongitudinis dies simul & nox ut xxiiii
orarũ spatium compleant: Igitur fer¬

Expanded text:
inquiens, omnium quae memorantur Thule, in qua solstitio nullases indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosqdit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt qͥauras explorare conas xxii.¬
ti dicant lunã nouã quotiens supino
cornu u troq uidetur tempes tuo¬
sum mensem quotiens erecto uno
serenuin portendere. quod longe

Expanded text:
Sunt qui, auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe
Abbreviated transcription (Latin):
inniceno concilio probata firmatur
postmeridiem. sed auesꝑtina potius
hora mutarinouerimus quianimirũ
luna quae uespere primũ creatomuñ¬
do exorta est: uesꝑtinis exeosemꝑ ho¬
ris necesse est aliam aliaque sumat
primo ortus est teste . gͥenesis scrip¬
tura amane usq ad mane diem com
nae lux uespera mundum irradiauit:
ita omnis diesfestus in lege auesꝑa
initiari. inues ꝑaq ꝑfici debere p̾cipt᷑.¬
Et siquidem eampaulo ante uesꝑam
accendia sole contigerit. moxsole
occidente. prima coputari. &. eẽ. ne¬
accendatur: non tam̃ prima pͥus qu̾a
uesꝑam uiderit sed xxxͣ. potius opor¬
t& estimari. & iansi .xxiii. horaspost
occa sum solis accensa suppleuerit¬

Expanded text:
t Nicaeno concilio probata firmatur,post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumatprimo ortus est, teste Genesis scriptura a mane usque ad mane diem compne lux a vespera mundum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere precipEt siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse neaccendatur, non tamen primam priusquam vesperam viderit, sed XXXam potius opportet estimari, etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit
Abbreviated transcription (Latin):
tentis orbem. suasquȩ que dies
hab& adiectiones xi: Nam uerbi
gratia sihodie cũ scriboquinta ẽ.
luna isto ipso die post annum
huc quȩ nunc est priusquam
ita comuncti incidunt ut inuicẽ
sese in paschali sollempnitate
sequantur: Nam embolis mus
sco moysi diuinitus reuelatus
expleat numerũ annorũ com¬
rouniũ quibus xi. lunares dies
dentis usque ad quarta decima
tuor diefuerint embolismus an¬
nusest. si ceclini comunis

Expanded text:
tentis orbem suos quaeque dies habet adjectiones lunares XI. Nam, verbi gratia, si hodie cum scribo quinta est luna, isto ipso die post annum huc quae nunc est priusquam ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus asancto Moysi divinitus revelatus, expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies dentis usque ad quartam decimam dies fuerint, embolismus annus est; si CCCLI
Abbreviated transcription (Latin):
catholicae institutionis regula
p̃cepit utante supͣ dictiae qui noc¬
tii. trans gressum paschanonce¬
lebretur : Vndenos necesse est
obseruandam ueritatis regulam
dicamus aperte & paschaante
aequi noctium tenebrasq: deuictas
nonimmnolandũ. & hoc aequi
auetoritate paterna. sed & horo¬
logica consideratione docemur:
Sed & c&era triatempoꝵ huius modi
confinia similiratione aliquot die¬
bus ante viii hłdaru sequentium
esse notanda.
mundo aeqͣlis & unaest. uerũ sol¬
annidiuerse longitudinis sunt ꝓ¬
ratione dimatu dispariũ & ũbra

Expanded text:
catholicae institutionis regula praecepit ut ante vernalis aequinoctii transgressum Pascha non ceret. Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte, et Pascha ante aequinoctium tenebrasque devictas non immolandum, et hoc aequinauctoritate paterna, sed et horologica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili ratione aliquot diebus ante octavum Calendarum sequentium esse notanda. mundo aequalis et una est; verum soldiversae longitudinis pro ratione
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicitas ab unitate incipit. Suꝑ particularitas
abinario suꝑ partiens proportio at̾nario in itium capit
Sed dehis hactenus. Nuncq̃dã qͣsi axiomata greciuo¬
cant p̃mitt̃e oportebit. Quae tc̃ demũ qͦ spectare uide¬
ant᷑ intellegems. Cũde unius Cuiusq rei demonstratione
trastabimus

Expanded text:
multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas a binario, superpartiens proportio a ternario initium capit. Sed de his hactenus; nunc quaedam quae quasi axiomata Graeci vocant, praemittere oportebit, quae tum demum quo spectare videantur intelligemus, cum de uniuscujusque rei demonstratione tractabimus
Abbreviated transcription (Latin):
nario scilic& inchoantẽ. Si unũ igitur int̾miseris suꝑbi¬
parcientẽ efficit ꝑnotabis. Quod si duo suꝑ tripatientẽ.
qđ si .iii. suꝑquadripartientẽ idẽq ĩcȩt̃is
Adhunc uemo ordinẽ spectans & com¬
positas exmultiplici & suꝑ particu¬
lari. ł multiplici & suꝑ partienti proportione lestor
diligens speculabit᷑. Sedhis tm̃ om̃ib in herithine¬
ticis expeditius dictum est
Sedinhis illud ẽ. Considerandũ quod multiplex
in aequalitatis genus longe duob reliquis uidetur
antiquius. Naturał enĩ numeri dipositio in mułti¬
plicib unitati q̃ pͥma ẽ. cõparatur. Suꝑ particula¬
ris uero non unitatis comparatione ꝑficitur. Sed ip¬
sorũ qui post unitatẽ s̃ dispositi numerorũ ut t̃nari ad
binarium. quat narii ad t̃nariũ. & incaet̾is ad hunc mo¬
dum. Suꝑ partientium uͦ longe retro formatio.ẽ. q̃
nec continuis numeris Cõparatur. Sed int̾missis nec
sẽꝑ aequali int̾missione. sed nunc quidẽ una nc̃ uͦ duab

Expanded text:
nario scilicet inchoantem. Si unum igitur intermiseris, superbipartientem effici pernotabis; quod si duo, supertripartientem; quod si tres, superquadripartientem, idemque in caeteris. Ad hunc ordinem spectans et compositas ex multiplici et superparticulari, et ex multiplici et superpartienti proportiones, lector diligens speculabitur. Sed de his tamen omnibus in arithmeticis expeditius dictum est.Sed in his illud est considerandum quod multiplex inaequalitatis genus longe duobus reliquis videtur antiquius. Naturalis enim numeri dispositio, in multiplicibus unitati quae prima est, comparatur. Superparticularis vero non unitatis comparatione perficitur, sed ipsorum, qui post unitatem sunt dispositi numerorum, ut ternarii ad binarium, quaternarii ad ternarium, et in caeteris ad hunc modum. Superpartientium vero longe retro formatio est, quae nec continuis numeris comparatur, sed intermissis, nec semper aequali intermissione. Sed nunc quidem una, nunc vero du
Abbreviated transcription (Latin):
parserit eius id quodrelinquitur. id quodutrũq lat̃a
coniungunt. Vt si .iiii. de .xxu. auferam ĩt̃missis duob
quadratis reliqui .xxi. sunt. Eoꝵ uͦ lat̃a s̃ .ii.& .u. quief¬
ficiunt .uii. qͥ sunt pars .iii. numeri .xxi. atq: ħ. ẽ. regu
la. ut si .iii. int̾missi sint pars .iiii. sit id eius qđ exutro¬
rumq lat̃ib efficitur eius quod sub tracto minore a ma¬
iore relinquitur. Sint.iiii. transmittantur quinta
atq uno plus uocabulo numeri partes uenient quã

Expanded text:
pars erit ejus quod relinquitur, id quod utrorumque latera pars erit ejus quod relinquitur, id quod utrorumque latera conjungunt, ut si quatuor de 25 auferam, intermissis duobus quadratis, reliqui 21 sunt. Eorum vero latera sunt 2 et 5 qui efficiunt 7, qui sunt pars tertia numeri 21. Atque haec regula est, ut si tres intermissi sint, pars quarta sit, id quod ex utrorumque lateribus efficitur ejus quod subtracto minore a majore relinquitur. Sin quatuor transmittantur, quinta, atque uno plus vocabulo numeri partes venient, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quies .u. sexies .ui. quorum .ẽ. ista discriptio.
Quꝑius igitur dispositus numerus naturał latus . ẽ.¬
O quadratoꝵ inferius discriptorũ. Continui eñĩ natu¬
rat sunt quadrati qui sese insubiecto ordine Consẽq̃nt᷑.
ut .iiii.UIIII.XUI. & caet̃i. Si igit᷑ Continuũ quadratũ
minorẽ a continuo quadrato maiore sustulemo. quod re¬
linquitur tantũ erit qͣntũ . ẽ. ab utrorũq quadratorũ¬
latib iungitur. ut si .iiii. auferã nouenario quinq sunt
reliqui qui exduob et trib quis utrorũq quadratorũ
lat̾a Coniungunt᷑. Itẽ nouenariũ aufero. qui .xui. nume¬
quat̾narioq Coniunctus. ẽ. qui p̃dictoꝵ quadratoꝵ lat̾a
sunt Idẽq incaet̾is. Quod si ñ sint Continui quadrati. sed
unus int̾eos trans missus sit. fit eius quodtrelinquitur
etas . ẽ. is numerus qui utrorũq lat̾ib c̃uenit. St̃ aũt
atq incaet̃is idẽ modus . ẽ. Sinuͦ .iͦ. int̾mittantur. t̃tia

Expanded text:
que, sexies sex, quorum est ista descriptio: Superius igitur dispositus numerus naturalis, latus est quadratorum inferius descriptorum. Continuum enim naturaliter sunt quadrati, qui sese in subjecto ordine consequuntur, ut 4, 9, 16, et caeteri. Si igitur continuum quadratum minorem a continuo quadrato majore sustulero, quod relinquitur tantum erit quantum est quod ab utrorumque quadratorulateribus jungitur; ut si quatuor auferam a novenario, quinque sunt reliqui, qui ex duobus et tribus, qui sunt utrorumque quadratorum latera, conjunguntur. Item si novenarium aufero de eo qui sedequaternarioque conjunctus est, qui praedictorum quadratorum latera sunt. Idemque est in caeteris. Quod si non sint continui quadrati, sed unus inter eos transmissus sit, fit ejus quod relinquitur etas est is numerus qui ex utrorumque lateribus convenit. Sunt autem Atque in caeteris idem modus est. Sin vero duo intermittantur, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus demonstrandũ propono tonũ duob semito¬
nus minorib solo Comate. ẽẽ. maiorẽ Sit .A. numerus.¬
& sit hoc .D. Ab eo uero quod .a. intendat᷑ semitonium
quod .ẽ. B. semitoniũ aliud intendatur minus quod. ẽ.
uͦ duo contin& minora semitonia uideamus exquasit
differentia int̃ .c. atq: D. numeros constituta. Estaũ
c. scilic& unitatũ . uñ .cliii. Demonstratũ. s̃ gͥ tonũ
duob semitoniis mi cc̃cłxxii. cccexc̃uii. dxxiiii. oxoocĩ uũclui¬
noribus coma esse
Sed q̃m iam om̃a quas probanda promisimus propͥa
ratione monstrata sunt. nunc quod suꝑ. ẽ. musicas in¬
stitutioni regularis monochordi . ẽ. facienda partitio
Quam rem q̃m longior trastatus extendit inpostĩoris
com̃tarii disputationẽ censemus trans ferendum:¬

Expanded text:
Rursus demonstrandum propono tonum duobus semitoniis minoribus solo commate esse majorem. Sit A numerust sit hoc D ab eo vero quod est A intendatur semitonium quod est B semitonium aliud intendatur minus, quod est vero duo continent minora semitonia: videamus quae sit differentia inter C atque D numeros constituta. Est autem E, scilicet unitatum 7153. Demonstratum est igitur tonum duobus semitoniis minoribus commate esse  omnia jam quae probanda promisimus propria ratione monstrata sunt, nunc quod superest musicae institutioni, regularis monochordi facienda est partilio. Quam rem quoniam longior tractatus extendit, in posterioris commentarii disputationem censuimus transferendam
Abbreviated transcription (Latin):
semitoniũ minore semitonio Comate distare monstra
abeo uͦ minus semitoniũ distans sit .B. numerus qui iam
uͦ dist& abeo quod .ẽ .a. is numerus qui colligitur uni
merus dudum Coma monstrabat. Int̾maius gͥ semi¬
toniũ acmin Coma differentiã facit.

Expanded text:
semitonium minere semitonio commate distare monstratsemitonium minus distans sit B numerus, qui jam vero distat ab eo quod est A. Is numerus, qui colligitur unitmerus dudum comma monstrabat; inter majus igitur semitonium ac minus comma differentiam facit.
Abbreviated transcription (Latin):
bimus numerum trib semitonus ab hyꝑbolaeon nete¬
distantẽ. & erit ħ inchromatico genere paranete hy ꝑ¬
bolaeon. Aufero gͥ de ĩ oxcii. ło .ẽ. paranetes hy per¬
bolaeon diatonici generis. ĩi.cccciiii. Io. ẽ. neten hy ꝑ¬
bolaeon. Relinquntur mͥ. cclxxxuii. hos diuido er̃
te hyꝑbolason ł diatonica ł chromatica duos tonos
distat anete hyꝑbolason inenarmonio genere para¬
nete hyꝑbolaeon duob tonis distat abecq̃. s̃. nete
hyꝑbolaeon. Eads̃ erit inenarmonio genere parane¬
te hyꝑbolaeon q̃ ẽ. indiatonico chromatico trite hy¬
perbolaeon. Sed qm trite hyꝑbolaeon diatonici ge¬
neris & chromatici adneten die zeugmenon minus¬
semitoniũ seruat. Constat aũ tetrachordũ enarmonii
generis ex duob integris tonis & diesi acdiesi q̃ s̃ dimi¬
dia spatia semitonii minoris. Distantiam eã q̃ .ẽ. in t̾ne¬
ten die zeugmenon & paranete hyꝑbolason enarmo¬

Expanded text:
bimus numerum tribus semitoniis ab nete hyperboleon bimus numerum tribus semitoniis ab nete hyperboleon distantem, et erit haec in chromatico genere paranete hyperboleon. Aufero igitur de II. D. XCII. id est paranete hyperboleon diatonici generis II. CCCIIII. id est nete hyperboleon, relinquuntur CC. LXXX. VIII. hos divido, erunt te hyperboleon vel diatonica vel chromatica duos tonos distat a nete hyperboleon, et in enarmonio genere paranete hyperboleon duobus tonis distat ab ea quae est nete hyperboleon eadem erit in enharmonico genere paranete hyperboleon, quae est in diatonico vel chromatico trite hyperboleon. Sed quoniam trite hyperboleon diatonici generis et chromatici ad nete diesemitonium servant, constat autem tetrachordum enarmonii generis ex duobus integris tonis et diesi ac diesi, quae sunt dimidia spatia semitonii minoris: distantiam eam, quae est inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enarmo
Abbreviated transcription (Latin):
on enarmonios quod facilius agnoscitur Cur eueniat sũ
trium generum tria tetrachorda nece hyꝑbolason in¬
choantia descripserimus. Qm uͦ si asesquit̃tia propor¬
tione. duas sesqui octauas abstulero relinq̃tur m semi¬
lxxii. quoꝵ ẽ. Dd. nete die ⁊ eugmenon. Continens ao
triten hyꝑbolaeon semitoniumminus. Nam q̃m nete
die zeugmenon. adnete hy ꝑbolaeon diatessaron con¬
tin& consonantiã. Trite aũ hyꝑbola eon diatonos . A.
nete hyꝑbolaeon abea distat diatonũ. Relinquitur
spatiũ quod .ẽ. int̾ netedis ⁊ eugmenon & trite hyꝑbo¬
laeon semitoni minoris. Qm̃ gͥ tetrachordum hyper¬
bolaeon diatonici generis expleuimus. nunc chroma¬
tici & enar monii tetrachorda supplenda sunt ħ mͦ.
tiã paranetes hyꝑbolaeon. & netes hyꝑbolaeon dia¬
tonici generis sumpserimus eius dimidiũ paranete
hyꝑbolaeon q̃ . ẽ. diatonici generis apponamus habe¬

Expanded text:
on enarmonios. Quod facilius agnoscitur cur veniat, cum on enarmonios. Quod facilius agnoscitur cur veniat, cum trium generum tria prima tetrachorda a nete hyperboleon inchoantia descripserimus. Quoniam vero si a sesquitertia proportione duas sesquioctavas abstulero, relinquetur mihi semi3072. Quorum est DD nete diezeugmenon continens ad triten hyperboleon semitonium minus. Nam quoniam nete diezeugmenon ad neten hyperboleon diatessaron continet consonantiam, trite autem hyperboleonete hyperboleon ditonum distat, relinquitur spatium, quod est inter neten diezeugmenon et triten hyperboleon, semitonii minoris. Quoniam igitur tetrachordum hyperboleon diatonici generis explevimus, nunc chromatici et enarmonii tetrachorda supplenda sunt hoc tiam paranetes hyperboleon, et netes hyperboleon diatonici generis sumpserimus, ejusque dimidium paranete hyperboleon, quae est diatonici generis, apponamus, habe
Abbreviated transcription (Latin):
nomeni obtineat locũ . Ix̃. ccxui. Sitq totius chordas
modus abeo quod . ẽ. A. usq ad idquod. ẽ .i. ĩi. hanc quod ÷
A. pros lambanomenon ix .xui. diuido dimidiã ad .o. ut¬
sit tota .a. dupla ab eoquod .ẽ .o. ltem .o. sit duplaabea¬
lamba nomenon diapason Consonantiã Conueniat.
ab eaq̃ . ẽ. nete hyꝑbolaeon quadrupla & bis diapason
ad eã conson& symphoniã. Sitq V. ũ ccciiii:
Lero partẽ lo ẽ .cClxXXViIi bisdẽ¬
q: ad iecero fient mihi. ĩi. dxcii.
te hyꝑbolaeon adneten hẏ ꝑbolaeon obtinens dis¬
tantiam tonum. Rursus eius q̃ ẽ. NN .Io .ẽ. ĩi. dxcii.
bolaeon diatonos. indiatonico scilic& genere .ii. decce
xcii. tonũ quidẽ distans abea q̃ . ẽ. paranete hyꝑbolae¬
on diatonos. Diatonũ uͦ ab ea q̃. ẽ. nete hẏꝑbolaeon.
Fadẽ uero. Ft. erit inchromatico geners trite hyꝑbo¬
La son chromatica. In enarmonio uͦ paranete hyꝑbolae¬

Expanded text:
nomeni obtineat locum VIIII. CC. XVI. Sitque totius chordae nomeni obtineat locum VIIII. CC. XVI. Sitque totius chordae modus ab eo, quod est A. usque ad id, quod est LL. Hanc id est A. proslambanomenon. VIIII. CC. XVI. divido dimidiam ad O. utsit tota. A. dupla ab ea quae est. O. lambanoab ea quae est nete hyperboleon quadrupla, et bis diapason ad eam consonet symphoniam. Sitque II. II. CCCIIII. ro partem, id est, CC. LXXX. VIII. eisdee adjecero, fient mihi II. D. te hyperboleon ad nete hyperboleon obtinens distantiam toni. Rursus ejus quae est HH. id est II. D. XCII. te hyperboleon diatonos, in diatonico scilicet genere II, DCCCC. XVI. tono quidem distans ab ea, quae est paranete hyperboleon diatonos, ditono vero ab ea quae est nete hyperboleon. Eadem vero FF. erit in chromatico genere trite hyperboleon chromatica; in enarmonio vero paranete hyperbole
Abbreviated transcription (Latin):
Uunc gͥ diatonici generis discriptio facta est ut in
eo scilic& modo qui . ẽ. simplicior ac princeps quẽ lydiũ
nuncupamus. Deqͥb modis nunc disserendũ ñ . ẽ. Vt uͦ
ꝑtria genera Currat mixta discriptio. & om̃a ꝓpͥa nu
merorũ pluralitas apponatur at conseruandas scilic&
proportiones ł tonorum atq dieseon excogitatus. ẽ.
numerus qͥ ħ om̃a possit explere ut maximus qͥdẽ ad pros¬
iIII. Reliquoꝵ uͦ sonoꝵ prportiones in hoꝵ mediȩtate
texentur. Sanȩ ab inferiore procedimus om̃iũq nomi¬
na chordarum. ñ solum nominib uerũ &iã appositis lit¬
t̃is demonstramus. Sed ita utq̃m trium generũ . ẽ. fa¬
cienda partitio. neruorumq modus litt̃arũ numerũ
excedit. ubi defecerint litt̃ȩ easdẽ rursus geminamus
h mͦ. ut quando ad .z. fuerit ũs ꝑuentũ ita describimus
reliquos neruos. bis . AA. & bis. Be . Io . ẽ. BB. & bis .ce. ło¬
cc. Sit gͥ pͥmus quidẽ numerus maximusq qͥ pros lamba¬

Expanded text:
ur diatonici generis descriptio facta est in eo scilicet modo qui est simplicior ac princeps, quem Lydium nuncupamus. De quibus modis nunc disserendum non est, ut vero per tria genera currat mixta descriptio, et omnibus propria numerorum pluralitas apponatur ad conservandas scilicet proportiones, vel tonorum atque dieseon, excogitatus est numerus qui haec omnia posset explere, ut maximus quidem ad prosIIII. reliquorum vero sonorum proportiones in horum medietate texentur. Sane ab inferiore procedimus omniumque nomina chordarum non solum nominibus, verum etiam appositis litteris, demonstramus. Sed ita ut, quoniam trium generum est facienda partitio, nervorumque modus litterarum numerum excedit, ubi defecerint litterae, easdem rursus geminamus hoc modo, ut quando ad Z. fuerit usque perventum, ita describimus reliquos nervos. bis a. aa. bis b. bb. et bis c. cc. Sit igitur primus quidem numerus maximusque, qui proslamba
Abbreviated transcription (Latin):
t tͦ. Relinquitur igitur extotius tetrachordi duob
tonis ac semitonio unũ semitoniũ quod sontin& ur ĩ t̃
neten dis zeugmenon & paranete hyꝑbolaeon enar¬
monios. Quod scilic& diuisimus induos diesis. tritehy¬
ꝑbolaeon enarmonio media int̾ iecta spatiumq diese
os ħmͦ signauimus.p. Ita gͥ nob hyꝑbolaeon tetrachor¬
don discriptũ . ẽ. Quoꝑacto ad die zeugmenon tetra¬
chordum ueniamus. Nec immorandũ .s̃. hisdẽ Cõme¬
morationib incaet̃is Cum ab hac discriptions etiã in aliis

Expanded text:
T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus tonis ac semitonio unum quidem semitonium quod continetur inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonion. Quod scilicet divisimus in duas dieses trite hyperboleon enharmonion. Media interjecta, spatiumque dieseos hoc modo signavimus ita igitur nobis hyperboleon tetrachordum descriptum est. Quo peracto ad diezeugmenon tetrachordum veniamus. Nec immorandum est eisdem commemorationibus in caeteris. Cum ab hac descriptione etiam in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
sed non integre quia ut suproc uberrime monstratũ. ẽ.
ñpot. ẽ. tonus induo aequa partiri. Consignauimus gͥ
hoc spatium trium semitoniorum to. s̃. toni ac semi¬
tonii hocmodo. . Rursus paranete hyꝑbolȩon
chromatica adtriten hyꝑbolȩon partẽ retin& toni
ło. ẽ. semitonium quod reliquum fuit ex duob tonis
qͥ sontinentur int̾triten hyꝑbolaeon diatonicam.
& neten hyꝑbolaeon. Subtrastis uͦ .iiii. semitonus¬
reliquũ extota tetrachordo spatiũ semitonii .ẽ. quod
continetur int̾neten & die zeugmenon & triten
hyꝑbolȩon. Constatgͥ & ħ tetrachordũ ex duob tonis
ac semitonio diuisum in uno quidẽ spatio trib semitoniis.
Induob aũ spatiis duob semitoniis. Triauͦ spatia neruis
iiii. Continentur. Inenar monio uͦ genere suma. ẽ. to ꝑ nos
cendi facilitas. Ab ea enĩ q̃ . ẽ. nete hyꝑbolaeon lo .ẽ. ñ.
xui. duos tonos in tegros distat quos hoc modo notauimꝰ.

Expanded text:
sed non integre, quia ut supra uberrime monstratum est sed non integre, quia ut supra uberrime monstratum est non potest tonus in duo aequa partiri. Consignabimus igitur hoc spatium trium semitoniorum, id est toni ac semitonii, hoc modo, T T T. Rursus paranete hyperboleon chromatica ad triten hyperboleon retinet partem toni, id est semitonium, quod reliquum fuit ex duobus tonis qui continentur inter triten hyperboleon diatonicam, et neten hyperboleon. Subtractis reliquum ex toto tetrachordo spatium semitonii est, quod continetur inter neten diezeugmenon, et triten hyperboleon. Constat igitur hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitonio, divisum semel quidem in uno spatio tribus semitoniis, in duobus autem spatiis duobus semitoniis: tria vero spatia nervis IIII. conticendi facilitas, ab ea enim quae est nete hyperboleon, id est 2916, duos tonos integros distat, quos hoc modo notabimus