comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eandem ipsam tractar& difficillimã questi.¬
inquitas apud dm̃ Absit: Siergo absit
ut sit inquitas apud dm̃ : siue quando ad iu¬
uat misericorditer facit : siue quando non ad¬
iuuat iuste facit : quia omnia non temerita¬
te. sed iudicio facit: Porro iudicia sancto¬
rum si iuista sunt: quanto magis sanctifican¬
tis & iustificantis dĩ : Iusta ergo sunt : sed oc¬
culta: Ideo cum questiones huius modi in me¬
dium uenerint. quare alius sic alius autẽ sic:¬
non nobis iudiciũ deudicio tanti iudicis usur¬
pemus : sed contremescentes. exda memus
cum apło Oaltitudo diuitiarum sapientiȩ
& scientiae di : quam inscrutabilia sunt uidi¬
cia cius. & inuestigabiles uiae eius : Vnde
dictum est in psalmo: Iadicia tua. mul
ta abyssus : Non ergo me fr̃s ad hanc pene¬
trandam altitudinem. ad hanc abrssũ discu.¬
tiendam . ad inscrutabilia ꝑscrutanda. expecta¬
tiouiae caritatis impingat: Agnosco modulũ

Expanded text:
eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestioeamdem ipsam tractaret difficillimam quaestioiniquitas est apud Deum ? Absit. Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum, sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit; quia omnia non temeritate, sed justo judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, et alius sicnon nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dedit illis ds̃ spm̃ compunctionis. oculos ut ñ
uideant. Aures ut non audiant. usq in hodi¬
ernum diem : Audistis fr̃s propositã questio¬
nem : nempe quã ꝓfunda sit cernitis. sed
respondemus ut possumus: Non poterant
gedere : quia hoc esaias ꝓpheta praedinit : quia
terant si a me quaerat᷑: cito respondeo : quia no¬
lebant: Malam quippe corum uoluntatem
pracui dit ds̃ : & ꝑ prophetã praenuntiauit illo
cui abscondi futura non possunt: Sed aliam
cdusam inquis dicit ꝓpheta. non uoluntatis
eorũ : Quam causam dicit propheta: Quia
dedit illis ds̃ sꝑm̃ compunctionis: oculos ut
non uideant. Aures ut non audiant: & excae.¬
cauit oculos eorũ. & indurauit eorum cor:
Etiam hoc eorum uoluntatẽ meruisse respon-¬
deo : Sic enim excaecant. sic obaurat dĩ.
deserendo & non adiuuando: quod occulto
iudicio facere potest : Iniquo non potest: Hoc
omnino pietas religiosorum in concus sum
deb& inuiolatumq seruare : sicut apłs cum

Expanded text:
oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc terant, si a me quaeratur, cito respondeo: Quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem praevidit Deus, et per prophetam praenuntiavit ille, cui abscondi futura non pocausam, inquis, dicit propheta, non voluntatis illorum. Quam causam dicit propheta? « Quia dedit illi Deus spiritum compunctionis, oculos ut non videant, et aures ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et obduravit cor eorum . » Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvando, quod occulto judicio facere potest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare. Sicut Apostolus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mea ego non iudico eũ. in nouissimodier
hoc enim si dixiss&: non uideo quomodo
poss& non esse contrariũ illi sententiae
ubi ait. pater non iudicat quem quam.
sed om̃e udiciũ dedit filio: cum uero dixit.
qui spernit me & non accipit uerba mea.
hab& qui iudic& cũ: Expectantib autẽ

Expanded text:
mea, ego non judico eum in novissimo die. mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus aute
Abbreviated transcription (Latin):
sest mundus : Et siquis audicit inquit
uerba mea & non custodierit: ego non ui¬
dico eum: Mementote quae uos audis¬
se in superiorib: lectionib: noui: & qui obli¬
ti forte estis recolitẽ : & qui non affuistis.
sed ad estis audite : quomodo dicitfilius.
ego non iudico eũ : cum dicat alio loco: Pa¬
ter non iudicat quem quã. sed om̃e iudiciũ
dedit filio: nisi quia intellegendũ est.
modo non iudico eum: Quare non modo¬
iud icat : A dtende quid sequitur. Non
enim ueni inquit ut iudicem in quit mun¬
dum: sed ut saluiui ficem mundum: id est
saluum faciã mundũ : Nunc ergo est tẽ¬
pus miseri cordiae : post erit iudicii : quia
miscđam inquit & iudicium. cantabo tibi
dnẽ: Sed deipso etiam futuro nouissimo
iudicio uidete quid dicat : Qui spernit
me & non accipit uerba mea : hab& qui
iudic& eũ Sermo quem locutus sum:
ille iudicabit eũ in nouissimodie : Non
ait qui spernit me & non accipit uerba

Expanded text:
s est mundus. Et si quis audierit, inquit, s est mundus. Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : nisi quia intelligendum est, Modo non judico eum. Quare non judicat modo? Attende quid sequitur: Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvificem mundum: id est ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae, post erit judicii: quia, Misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . 6. Sed de ipso etiam futuro novissimo judicio videte quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba
Abbreviated transcription (Latin):
at omnib: qui indomo sunt: Sicluceat lu¬
men urm̃. corã hominibus. ut uideant
opera urã bona. & glorificent patrẽ urm̃
qui in caelis est : non tamen eis dixit. Clos
lux uenistis in mundũ ut om̃is qui credit
inuos. in tenebris non maneat : Nus quã
hoc legi posse confirmo: Lumina ergo sunt
om̃s sancti : sed credendo ab eo inluminant᷑:
a quo siquis recesserit. tenebrabitur : Lu¬
men autem illud quo in luminantur. a se
retedere non potest : quia in commutabile
ommno est: Credimꝰ ergolumini in lumi¬
nato sicut prophetae. sicut apło : sed non¬
ideo illi credimus. ut non in ipsum creda¬
mus qui in luminatur : sed cum illo creda¬
mus in illud lum en a quo in luminatur:
ut ⁊nos illumi non ab illo. sed cum illo aquo ille: Cum au¬
tem dicit . ut om̃is qui credit in me intenebris
non maneat: satis manifestt om̃s seintene¬
bris inuenisse : sed neͫ eis tenebris maneant
in quib inuenti sunt debent credere in lucẽi
quat uenit inmundum: quia ꝑ illum factꝰ¬

Expanded text:
uceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut prophetae, sicut apostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat ombris invenisse; sed ne in eis tenebris remaneant, in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia per illam factu
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & illa membra eiꝰ: Sed si exaltatus
inquit fuero aterra: hoc est cum exaltatꝰ fuero.
non enim dubitat futurd esse qđ uenit imple¬
re Hoc refertur adillud. qđ superius ait: Si
affert: Nam exaltationẽ suam quid aliud
dixit quam incruce passionẽ: Qđ & ipse
euu angelista nontacuit : subunxit enĩ & att
S Hoc autem dicebat. significans qua morit
Fess&i moriturus: Respondit ei turba

Expanded text:
eorum, et illi membra mea. « Sed si exaltatus, » eorum, et illi membra mea. « Sed si exaltatus, » inquit, « fuero a terra, » hoc est, cum exaltatus fuero. Non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait: « Sum fructum affert. » Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim et ait: « Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba
Abbreviated transcription (Latin):
ans sibi: his ee quorum cordib: princeps hui
mundicicitur foras: & ego inquit si eralta¬
omnia : nisi exquib ille eicitur foras. Non
autem dixit om̃s sed omnia : non enĩ omni¬
um est fides : Nonitaq hoc ad uni uersitatẽ
hominum retulit sed ad creatura integrita.¬
tem: id est spm̃ & animã & corpus: & illud
quod intelligimus. a illud quoduiuimus &
illud quod uisibiles & contractabiles sumꝰ
Qui enĩ dixit. capillus capitis urĩ non perbit :
omnia trahit postse: Aut si om̃ia ipsi homi¬
nes intellegendi sunt : om̃ia praedestinata
ad salutem possumus dicere: ex quib omni-¬
busait nichil esse periturum. cum supra de
ouibus suis loqueretur : Aut certe omnia
hominum genera : siue in lingus omnibus.
quicquid aliud dici potest scđm in numerabi¬
les differentias: quibus interse practer pec¬
cata homines distant. ab excelsissimis usq
ad humillimos artge usq ad mendicũ:
O mnia inquit traham post me: ut sit capuđ

Expanded text:
ans sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps hujus ans sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps hujus mundi ejicitur foras. omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corpus, et illud quod intelligimus, et illud quod videmus, et illud quod visibiles et cQui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus, ait, nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias, quibus inter se per sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum. « Omnia, » inquit, « traham post me, » ut sim caput
Abbreviated transcription (Latin):
rare : Quantas lib& tamen aduersum nos
engat machinas: quando non ten& locum
cordi s ubi fides habitat. eiectus est foras.
Sed nisi dñs custodierit ciuitatem : In uanum
uigilabit qui custodit eam: Nolite ergo de
ubis ipsis praesumere : si non uultis foras ciec¬
tum dlibolum. Intposteri rtũdares AAbsit
autem. ut diabolum inundi prisdp̃e ita dictũ
existimemus ut eum caelo & terre dõminari
posse gedamus sed mundus appellatur
malis hominibus. qui toto terranum orbe Af¬
susi sunt : sicut appellatur domus in his a quib
habitatur. sccundũ quod dicimus. bona damꝰ
est uel mala domus est : Non quando repra¬¬
hendimus siue laudam aedificium parictũ
atq: tectorum : sed quando mores uel bonorũ
hominũ uel malorũ : Sic ergo dictum est
princeps huius mundi: id est princeps malo
rum omniũ qui habitantnmundo:
Appella tur etiam mundus in bonisqui sip¬
liter toto terrarum orbe diffusi sun Inde di

Expanded text:
rare? Quantaslibet tamen adversum nos rare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui cuvobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, prrum omnium qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt: inde d
Abbreviated transcription (Latin):
factus est & ipse quod fȩcit Homo enĩ fictꝰ
est qui hominem fecit : sed ds̃ in commutabils
mansit : & hominẽ in melius commutauit
Audiergo quid deinde subiungat cum dius¬
s& nunc anima meaturbata est : & quid dica
inquit: Pater saluifica me exhora har Sed
tuũ nomen : Docuitte quid cogites: docunt
quid dicas: quem in uoces inquo speres cuꝰ
uoluntatem certã atq diuinã tua uolunta
& si abi quando uulntrat. ad est qui sanat :
quia sicut pugnantibus dictum est. haccu
scribo uobis ut non peccetis. ita qui uulneran.¬
tur quod sequitur audiunt: & siquis pecca
ustum: ipse est propitiatio peccatorũ nrõrũ :
Qud enim oramꝰ cum dicimus. dimitte nobis
debita nrã : nisi ut uulnera nr̃ã sanentur.
Et quid aliud petimꝰ cum dicimus. ne nos infe¬
ras intemptationẽ : nisi ut ille qui insidiatus.
uel certe  extrinsetus. nulla hirumpat ex parte :
nulla nos fraude nulla nos possit uirtute supe.¬

Expanded text:
factus est et ipse quod fecit: homo enim factus factus est et ipse quod fecit: homo enim factus est qui hominem fecit; sed Deus incommutabilis mansit, et hominem in melius commutavit. Audi ergo quid inde subjungat, cum dixisset, Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam, inquit? Pater, salvifica me ex hac hora: sed fica nomen tuum. Docuit te quid cogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae volunta si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis pecc Christum justum; ipse est propitiatio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute supe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uideor mihi audire in cogitatione mei
respondentem mihi dnm & quodam nabo
dicentem: Magis sequeris quia sic mei¬
pono ut sufferas: Audisti ate uocem foraa¬
nis meae : audi in me uocem infirmitatistu¬
ae: Vires suggero ut curras nec rẽprimo
qđ acceleres: sed trans fero in me qđ trepi¬
das & substerno quatranseas: Od nẽ itli¬
ator dĩs supra nos. homo propternos: aenos¬
comiscđam tuam: Nam quod tu tantis tȩ
caritatis uoluntate turbaris. multos iorpo¬
retuo qui suae infirmitatis nec essitate tur¬
bantur ne desperando pereant consolins
Demq homo qui sequi uult: audiat qui sequi¬
tur: Accessit forte hora terribilis. proponit᷑
optio. aut faciendat iniquitatis. aut sub.¬
eundae passionis: Turbatur anima infirma
propter quam spontt turbata ẽ anima inus¬
ta : praepone tuae uoluntati. uoluntatẽ di
Adtende enĩ. quid deinde subiungat creatortu¬
us & magistertuus quite fecit : & ut docer&

Expanded text:
Sed videor mihi audire in cogitatione mea Sed videor mihi audire in cogitatione mea respondentem mihi Dominum, et quodammodo dicentem: Magis sequeris, quia sic me interpono ut sufferas: audisti ad te vocem fortitudinis meae, audi in me vocem infirmitatis tuae: vires suggero ut curras, nec reprimo quod acceleras; sed transfero in me quod trepidas, et substerno qua transeas. O Domine mediator, Deus supra nos, homo propter nos, agnosco misericordiam tuam! nam quod tu tantus tuae charitatis voluntate turbaris, multos in corpore tuo qui suae infirmitatis necessitate turbantur, ne desperando pereant consolaris. 3. Denique homo qui sequi vult, audiat qua sequatur. Accessit forte hora terribilis, proponitur optio aut faciendae iniquitatis, aut subeundae passionis; turbatur anima infirma, propter quam sponte turbata est anima invicta: praepone tuae voluntati voluntatem Dei. Attende enim quid deinde subjungat creator tuus et magister tuus, qui te fecit, et ut te doceret
Abbreviated transcription (Latin):
est cũ latarum suscitar&. turbauit sem& ĩp¬
sum Oportebat enĩ ut unus mediatordi&
ad summa. Ita nobiscũ paterctur in firima
Audiꝰ superius dicentẽ. Glenithora ut glori¬
ficetur filius hominis: Si mortificatũ fuerit
granũ multum fructum affert: Audio qui
odit animã suam in hoc mundo inuitã & ter¬
nam custodi& eã : net ꝑmittor tantũ modo
mirari. sed iubeor imitari: Deinde sequenti¬
bus uerbis. siquis inihi ministrat mesequat᷑
& ubi sum ego ibi & minister m̃serit. mundũ
contempnere accendor : & in conspectu meo
nihilest uitaehuius tutũ. quantumlib&
fuerit prolixus uapor: preamore aeternorũ
temporalia mihi cuncta uilescunt: Ent iurto¬
sus ipsum dm̃ meũ qui me illis uerbis rnfirint
anima mea turbata c̃: Quid hoc est: Quo¬
modo sequi iubes animam meam : si turbin
uideo animam tuã : Quo modo sufferan
qđ graue tanta firmitas sentit : Quiꝰ
fundamentũ quaeram : si p&ra succunbi

Expanded text:
est, cum Lazarum suscitaret, turbavit semetipest, cum Lazarum suscitaret, turbavit semetipsum . Oportebat enim ut unus mediator Deiad summa, ita nobiscum pateretur et infima . 2. Audio superius dicentem, Venit hora ut glorificetur Filius hominis: si mortificatum fuerit granum, multum fructum affert. Audio, Qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Nec permittor tantummodo mirari, sed jubeor imitari. Deinde sequentibus verbis, Si quis mihi ministrat, me sequatur; et ubi sum ego, ibi et minister meus erit; mundum contemnere accendor, et in conspectu meo nihil est vitae hujus totus, quantumlibet fuerit prolixus, vapor; prae amore aeternorum temporalia mihi cuncta vilescunt: et rursus ipsum Dominum meum, qui me illis verbis ab infirmanima mea turbata est. Quid est hoc? Quomodo sequi jubes animam meam, si turbari video animam tuam? quomodo sufferam quod grave tanta firmitas sentit? quale fundamentum quaeram, si petra succumbit?
Abbreviated transcription (Latin):
UERBIS LECTIONIS
HESTERNS MINIS¬
t ros suos ut seipsum sequerent᷑
hortatus est : cumita praediriss&
passionem suam. quod nisi granũ frumenti
cadens interrã mortuum fuerit. s blum ma¬
n& si autt̃ mortuum fuerit. multũ fructũ
affert ubi excitauit eos qui eum ad regnũ
caelorum sequi uellent. ut animam suam o¬
dissent in hoc mundo si eam inuitã aeternã
custodire cogitarent : ad nostrã rursus in fir¬
mitatem suum temperauit affectũ : & ait
unde lectio caepit hodierna: Nunc anima
mea turbata est Vnde turbata est dnẽ ani¬
matua. Nempe paululo ante dixisti. qui
odit animã suam in hoc mundo inuitam ater¬
nam custodit eã Ergo ne animatua in hoc
mundo amatur : ideo turbat᷑ ueniente hora
qua ex hoc mundo egrediat᷑. Quis hoc dea-¬
nima dnĩ audeat affirmart: Sed nos in se
transtulit : nos in se suscepit: capuđ nrm̃ mẽ¬
brorum suorũ suscepit affectum : & ideo non
est ab aliquo turbatum: sed sicut deillo dictũ

Expanded text:
erbis lectionis hesternae ministros suos ut seipsum sequerentur hortatus est, cum ita praedixisset passionem suam, quod nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert: ubi excitavit eos, qui eum ad regnum coelorum sequi vellent, ut animam suam odissent in hoc mundo, si eam in vitam aeternam custodire cogitarent: ad nostram rursus infirmitatem suum temperavit affectum, et ait, unde lectio coepit hodierna, Nunc anima mea turbata est. Unde turbata est, Domine, anima tua? Nempe paulo ante dixisti, Qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo anima tua in hoc mundo amatur, ideo turbatur veniente hora qua ex hoc mundo egrediatur? Quis hoc de anima Domini audeat affirmare? Sed nos in se transtulit, nos in se suscepit caput nostrum, membrorum suorum suscepit affectum: et ideo non est ab aliquo turbatum; sed sicut de illo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs tanquam in seruo: Filius autẽ unige¬
nitus recte dicere potuit. credite indm̃. &
in me credite: & quod nuncait. qui credit
in me non credit inme: sed in eũ qui misit
me : Non asc abstulit credentis fidem : sed
noluit in forma serui remanere credentẽ :
Qm̃ ancumꝰqsᷤ credit in patrem qui cũ misit:
ꝓfecto credit infilium. sine quo patrẽ non
esse cognoscit: &ita credit ut credat aequa¬
lem : qm̃ sequitur. & qui uidet me. uid&
eum qui misit me : Ađtende & caetera:
Ego lux in mundũ ueni: ut om̃is qui credit in
me. in tenebris non maneat: Dixit quodã
loco discipulis suis: Vos estis lux mundi : ñ
potest ciuitas abscondi supra montem consti¬
tuta : neq accendunt lucernã. & ponunt

Expanded text:
tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem constituta, neque accendun
Abbreviated transcription (Latin):
nrõ. & brachiũ dnĩ cui reudatũ est : Quib¬
respondemꝰ dnm̃ praescium futurorũ per
prophetã praedixisse infidelitatẽ iudeoꝵ
Pratdirissetamen non fecisse : non enĩ piop¬
terea quemquã ds̃ ad petrandum cogit.
quia fatura hominum peccata iam nouit:
Ipsoxenĩ praesciuit peccata non sua: non cuiꝰ.¬
quam alterius. sed ipsorum: Qua propter
sica quae illt praesciuit ipsorum. non sunt
ipsorum : non uere ille praesciuit: sed quia
illius pracscientia falli non potest : sine du-¬
bionon alius. sed ipsi petcant: quo q ds̃ pec.¬
catores esse praesciuit : Fȩcerunt ergo
peccatum iudei qđ eos facere non cõpulit
cui peccatum non plat& : sed facturos er̃
praedixit. quem nichil lat& : &idco si
non malũ sed bonũ facere uolussent ñ
probiberent᷑: & hoc facturi p̃uiderentur
ab eoqui nouit qͥd sit quisq facturus. & qud
Fei sit proenus optre redditurus : Sed qudese¬

Expanded text:
nostro? et brachium Domini cui renostro? et brachium Domini cui reominum praescium futurorum per prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum, praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus cogit ad peccandum, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum, non vere illa praescivit. Sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur, et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditurus. II.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsisiudeis dequibus dictum est. & brachiũ dñi
Ecui reuelatum est Hic occurrit alia ques¬
tio dequa quidẽ ut competenter aliquid¬
ds putetur & om̃s litebrosis simi sinus ꝑsera¬
tentur. & excutiantur ut dignum est : nec
mearũ uipum esse arbitror. nec angustia¬
rum temporis. nec uraẽ capacitatis. tamen
quia transiit ad alia urã expectatione non
sinimur nisi aliquid in de dicamꝰ : accipite
quod potuerimus & ubi ur̃aȩ expectationi
non suffecerimus. ab illo incrementũ pos¬
cite. qui nos plantare posuit & rigare : quia
sicut dicit apłs. neq qui plantat est aliquid
neq qui rigat : sed qui inqementũ dat ds
Quidam ergo interse musitant & ubi possunt
aliquando ꝓclamant : & turbulenta discep¬
tatione contendunt dicentes: Quid fp̃ce¬
runt iudei. uel quae culpa eorũ . fuit : sine¬
cesse erat ut sermo cͥsaiat ꝓphetac imple.¬
ietur quem dixit. dnẽ quis credidit auditai

Expanded text:
Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquiddisputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui
Abbreviated transcription (Latin):
bili errori corum qui dicunt solã esse patrẽ.
sed pro diuersitate causarum ipsum dici fi¬
audeant dicere : Ecceuidetis quia solus
est pater si brachium eius est filius : Non
enim duae sed una ꝑsona est. homo & bra¬
diium eius: non intellegentes neq: aduer¬
tentes quomodo uerba derebus aliis ad res
alias transferanter propter aliquam si¬
militudinem etiam in locutionib: cotidianis
deui sibilibus & notissimis rebus: quanta
magis & nobis in effabilia qualiter quaetũ¬
q: dicantur quae dicisicuti sunt omnino
non possunt : Nam & homo alterũ homi¬
nem ꝑ quem sol& agere quicquid agit. bra¬
chium suum appellat: & si ei auferatur. do¬
lens dicit. brachium meũ ꝑdidi : & ei qui
abstulerit dicit. brachium meũ abstulisti
ntellegunt ergo quomodo dictum sit
filius brachium patris. ꝑ quod paterope¬
ratus estomma : ne hoc intellegendo &
in sui erroris tenebris ꝑmanendo similes sint

Expanded text:
bili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, bili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici Fiaudeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non enim duae, sed una persona est homo et brachium ejus. Non intelligentes neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo quomodo dictus sit Filius Patris brachium, per quod Pater operatus est omnia; ne hoc non intelligendo, et in sui erroris tenebris permanendo, similes sint
Abbreviated transcription (Latin):
sum facta sunt: ideo brachiũ dnĩ dictũ est:
Sicut enim tuum brachium ꝑ quod operaris.
sic dĩbrachium dictum est eius uerbã quia
ꝑ uerbũ operatus est mundũ : Curenĩ homo
brachium ut aliquid operetur extendit: nisi
quia non continuo sit quod dutrit: Siau¬
tentanta potestate pracualer&. ut sineullo
motu corporis sui qđ dicer& ficr& : brachiũ
genitus. filius. sicut non est paterni corporis
membrũ ita non est cogitabileud sonabile
ac transitorium uerbum : quia cum om̃ia
pipsum facta sunt : dĩ uerbum erat: Cum ergo
audimus brachium dĩ patris esse dm̃ filiũ:
non nobis obstrepat consuctudo carnalis. sed
quantũ illo donante possumus dĩ uirtutẽ
& sapientiã cogitemus. ꝑ quem facta sunt
omnia : Tale quippe brachium nec porrec¬
tum extendit᷑ : nec collectũ contrahitur:
Non est enim ipse qui pater : sed unum sunt
ipse & pater: & aequalis patri. ubiq totuti
est sicut pater: nealiqua occasio detesta¬

Expanded text:
ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est Deus mundum. Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur, extendit, niquia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium Patris Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detesta
Abbreviated transcription (Latin):
P̃S PASSIONO SUA
OT MORTE FRUCTCOSA
in ex altationt crucis ubi dixit se omĩa tractu¬
ramesse post serum intelbexissent uidei qđ
desua morte drciss&. & proposuissent ei ques¬
tonem quomodo dicer& se es se moriturũ.
cum exlege audierint : qđ xp̃s man& in atter¬
num: Hortatus est eos utdũ ad huc modicũ
lumen in eis ess&. quo xp̃m aeternũ esse
didicissent ambularent ut totum discerent
ne comprachentur a tenebris: Et cum haec
esse locutus. ab scondit se ab eis: haec insu¬
periorib dominicis lectionib uerbisq
didicistis: Deindetulit euuangelista un¬
de hodiernũ capitulum recitatum est & ait:
Cum autẽ tanta signa fȩciss& coram eis: non
qredebant in eũ : ut sermo esaiae ꝓphetae im¬
plerct᷑ quem dixit: Dnẽ quis credidit auditiui
nro & brachium dnĩ cui reuelatũ est: Vlbi sa¬
tis ostendit brachium dñ ipsum filiũ dĩ non cu¬
patũ: non qđ ds̃ pater figcra determinitur
brum corporis hereat. sed quil omnia ꝑip

Expanded text:
s passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint quod Christus manet in aeternum; hortatus est eos, ut dum adhuc modicum lumen in eis esset, quo Christum aeternum esse didicissent, ambularent, ut totum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae prophetae impleretur q Brachium Domini cui revelatum est? « ubi satis ostendit brachium Domini, ipsum Dei Filium nuncupatum; non quod Deus Pater figura determinetur brum corporis haereat, sed quia omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
re caeperant : non abeis quidum ramis palni¬
rũ & laudibus obuiã uenerant : sed ab eis qui
udebant & in uidebant : quia nec ui deban
sed in lapidemillum cactitate offendeban
Cum autem se abscondit iħs ab eis qu eũ otcide¬
recupiebant qđ saepe propter obliuionẽ co¬
monendi estis. nraẽ infirmitati consuluit : non
suae potestati derogauit:¬

Expanded text:
re coeperant, non ab eis qui cum ramis palmare coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offendebant. Cum autem abscondit se Jesus ab eis qui eum occidere cupiebant quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit
Abbreviated transcription (Latin):
Dint ergo eis iħs: Adhuc modicum lumen
in uobis est: Hinc est qđ intelligitis. quia rp̃s
man& in acternũ : Ergo ambulate dum lucẽ
habetis ut non tenebrat uos comprachendant:
Ambulate : accedite: totum intelligat & mon
fusurum quo redimat : & ascensurũ in sublim¬
a quo ꝑducat Tenebrac autem uos compre¬
hendant : sico modo credideritis apĩ aeterni¬
tatem. ut negetis in eo morts utilitate. Et¬
qui ambulat in tenebris. nescit quo uadat. sic
potest offendere in lapidem osfensionis &
petram scandali: Quod fuit dñs caccis uidt¬
is. sicut credentibus lapis quẽ re ꝓbaue¬
runt aedificantes hic factus est incapit
anguli: Hinc dedignati sunt credere inin
E di: & craltatio trahentis post se omnia:
cem in quit habetis. credite in lucẽ : ut filil
sitis: Cum aliquid ueri auditũ habrts q
dite inueritatẽ: ut renas camini inuertat
aec locutus est iħs & abiit afalart & abscon¬
dit seabeis non ab eis qui credere & di liogt¬

Expanded text:
Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et msanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. E in tenebris, nescit quo vadat. Sic ppetram scandali, quae fuit Dominus caecis Judaeis, sicut credentibus lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli. Hinc dedignati sunt credere in Chdi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et dilige
Abbreviated transcription (Latin):
aeternũ : & quo modotudicis oport& exal¬¬
tari filium hominis. Quis sati est iste filias
hominis A Nemoniertenuerunt᷑ qđ ñs
Nam hoc loco ait si eraltitus fuerat aterrafi¬
lius hominis sed superius dicerat qđ hester¬
nodie lectum atq tractatũ est: quando nun¬
tiati sunt gentiles illiqui cũ uidere cupiebant:
uenithora : ut glori ficctur filius hominis:
Hoc itaq isti animo retinentes & quod nuncait
cum exaltatus fuero a terra. mortem qucis in¬
tellegentes: quae sicrunt ab illo. & ducrunt:
Nos audiuimus ex lege quia xp̃s man& inacter
num : & quomodotũdicis oport& exaltari fili¬
um hominis: Quis est enimistefilius homi¬
nis :Sienim axp̃s est inquiunt man& mae¬
ternũ: Si autem man& in acternũ : quomodo
oraltabitur a terra : Id est quomodo qucis
passione morietur : Hoc enĩ eũ dixissȩ in¬
tellegebant. qđ facere cogitabant : Pon ergo
eis uerborum istorum obscurtatẽ a peruit
infusa sapientia : sed stimulata conscientia:

Expanded text:
dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt GenVenit hora, ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo et dixerunt: Nos audivimus num; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & dicit: Propterea non poterant credere
Squia iterũ dicit eͥsaias: Excaecauit oculo¬
Seorum. & indurauit eorum cor. ut non uide¬
Sant oculis. & intellegant corde: & conueraor¬
potuer int credere : qđ peccatum est homoin
non facientis quod non potest factre : Si
autem non credendo peccarunt : potuerunt
ergo credere & non facerent: Si ergo potut¬
runt : quomodo dicit eugłm. propterea ñ po¬
terant credere : qui aiterum dicit eͥsaias. er¬
caecauit oculos eorũ. & indurauit corũ cor:
ut quod est grauius ad dnm referatur causa.
qua non crediderunt : quando quidom ipse
extaetauit oculos corum. & indurauit eorũ
cor: Non enim hoc saltem dediabolo dicit᷑
sed dedõ : quod ipsa prophetica scriptura
testatur: Nam & sarbitremur hoc dictũ
dedialo quod extaccauit oculos corũ. & inda¬
rauit errũ cor: laborandum est quomodo
illorum culpam quia non crediderunt: Pos¬
simus ostendere de quibus dicitur non pote¬
rant credere: deinde quid respondebimꝰ.

Expanded text:
elatum est propterea non poterant credere quia iterum dixit Esaias excaecavit oculos eorum et induravit eorum cor ut non videant oculis et intellegant corde et convertapotuerunt credere, quod peccatum est hominis non facientis quod non potest facere? si autem non credendo peccaverunt, potuerunt ergo credere, et non fecerunt. Si ergo potuerunt, quomodo dicit Evangelium, Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, quandoquidem ipse excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimam: acteperunt ramos palmarum.
& ꝓcesserunt obuiam ei : & clamabant: O¬
sanna benedictus qui uenit in nomine dñi.
recisrł: Rami palmarum. laudes sunt sig¬
nificantes uictoriam : Quia erat dñs mortẽ
moriendo superaturus & tropheo crucis dia¬
bolum mortis principẽ trium phaturus : Clox
autem obsecrantis est osanna. sicut nonnul¬
li dicunt qui hebream linguã nouerunt:
magis affectum indicans. quamrem aliquã
significans: sicut sunt in latina lingua.
quas interiectiones uocant. ueluđ cum
dolentes dicimus eheu. uel cum delectam̃
dicimus ua : uel cum miramur: dicimꝰ orẽ
magnã: Tunc enĩ õnichil significat. nisi
mirantis affectum: Quod ideo credendũ
est ita esse : quia neq grecus neq latinus hoc
interpretari potuit : sicut illud. qui dixerit
fratri suo racha: Mam & haec interiectio esse
ꝑhib&ur affectũ indignantis ostendens:
Benedictus autem qui uenit in nomine dnĩ
rex isrł. sic potius accipiendum ẽ. ut in nomi¬

Expanded text:
arum, et processerunt obviam ei, et clamabant, Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam; quia erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. Vox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum dolentes dicimus, Heu! vel cum delectamur, Vah! dicimus; vel cum miramur, dicimus, O rem magnam! tunc enim, O, nihil significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipiendum est, ut in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
suo hunc suscipi&is: Humilitatis enĩ magis¬
ter est xp̃s. qui humiliauit sem& ipsum. factꝰ
oboediens usq ad mortem : mortem autẽ
crucis : Nonitaq: amituit diuinitatẽ : quan¬
donos doc& humilitatẽ : In illa patri estae¬
qualis in hac nob̵ similis : Per quod patri
est a equalis. nos ut essemus creauit: ꝑ qđ
nob̵ est similis. neperiremꝰ redemit : Has
ei laudes turba dicebat . os anna benedictus
qui uenit in nomine dnĩ. rexisrł: Quadnin¬
qucementis inuidentia principum iud eo¬
rum ꝑ p&i poterat : quando regem suũ xpm̃
tanta multitudo clamabat: Sed quidfuit
dnõ regem esse isrł: Quid magnũ fuit
regi sacculorũ regem fieri hominũ: Non
enim rexis rł xp̃s ad exgendum tributũ.
biliter adbellandos : Sed rex isrł qđ men¬
tes regat : qđ in aeternũ consulat : qđ in reg¬
num caelorum credentes. sperantes. aman¬
tesq ꝑducat: Dĩ ergo filius aequalis pa¬
tri uerbũ ꝑ quod facta sunt om̃ia. qđ rex

Expanded text:
s enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem: in illa est Patri aequalis, in hac nobis similis: per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit; per quod nobis est similis, ne periremus redemit. 4. Has ei laudes turba dicebat, Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Quam crucem mentis invidentia principum Judaeorum perpeti poterat, quando regem suum Christum tanta multitudo clamabat? Sed quid fuit Domino regem esse Israel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum, biliter debellandos: sed rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex
Abbreviated transcription (Latin):
orarent in die festo : Hi ergo accesserunt ad philippũ
quierat abtihsaida galilea : & rogabant cũ dicentes:
Dnẽ uolumꝰ iħmuidere : Venit phrlippus & dicit an¬
dreas : Andreas rursum & philippus. dixerunt ĩħu
lħs autem respondit eis dicens: Venit hora ut cla¬

Expanded text:
i ergo accesserunt ad Philippum, qui erat a Bethsaida Galilaeae, et rogabant eum dicentes: Domine, uolumus Iesum uidere. Venit Philippus, et dicit Andreae. Andreas rursus et Philippus dixerunt Iesu. Iesus autem respondit eis, dicens: Venit hora ut cla
Abbreviated transcription (Latin):
modo bonos ep̃os & dericos cogitare : etiam
uos ꝓmodulo uestroministrate xp̃o. bene
uiuendo : aelemosinas faciendo : nomen doc¬
trinamq eiꝰ quibus potueris praedicando:
ut unus quisq etiam paterfamilias hoc no¬
mine agnoscat paternum affectum suȩ fami¬
moneat: doceat: hortetur: corripiat: impen¬
datbrniuolentiam: exerceat disciplinã : ita
indomo sua aecdesiasticũ. & quodam modo
epis copale implebit officiũ : ministrans apõ.
ut in aeternum sit cum sxfio: Nam & illam
maximam passionis ministrationẽ. multi
ex uestronumero ministrarunt: mulit non
epĩ neq derici. iuuenes & uirgines. seniores
cum iunioribus. multi coniugati & coniugatȩ.
multi patres matresq: familias ministrantes¬
xp̃o. etiam animas suas in eius martrrio posu¬
erunt : & honorificante patre. coronas glorio¬

Expanded text:
modo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam modo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modulo vestro ministrate Christo, bene vivendo, ac eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine cognoscat paternum affectum suae famimoneat, doceat, hortetur, corripiat, impendat benevolentiam, exerceat disciplinam. Ita in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aemaximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas glorio
Abbreviated transcription (Latin):
bulauit & ipse ambulare : Deb& etiã si por¬
rigit esurenti panem de miscđa faccre non
deuctantia : non aliud ibi quaerere. quam opꝰ
bonum : nesciente sinistra. quid faciat dexte¬
ra: Id est ut alienetur intentio cupiditatis.
ab opere caritatis : Qui sic ministrat. xp̃o mi¬
nistrat : recteq illi dicetur Cum uni exmini¬
uam omni credenti: Minister est xpi. usq
ad illud imfagnae caritatis. quod est enĩ animã
suam ponere. hoc est enĩ & proxp̃o penere:. Quia
c hoc propter sua membra dicturus est : Cum
proistis fȩcisti : mefecisti Detali quippe ope
petiam seministrũ facere appellare dignat᷑
est ubiait. sicut filius hominis non uenit mi
ꝓmultis : Hinc ergo ẽ unusquisq minister
api : unde est minster& xp̃s: Sic minis trantẽ
ap̃mꝰ hon orificauit patereiꝰ. honore illo mag¬
nout sit cũ filio eiꝰ: necumquã deficiat felici¬
sum illic & minister m̃s erit: nobte tantum¬

Expanded text:
bulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porbulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minitiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suaet h. propter sua m. dicturus est: Cum pro istis, pro me 413 fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit min pro multis. Hinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicisum, illic et minister meus erit, nolite tantum
Abbreviated transcription (Latin):
alios euuan gelistas inuenitur: intellegim
populum gentiũ. quilegem dñi ꝓõnace¬
perat : Asinã uero quia utrũq: iumentũ dno
adductum est. plebem eiꝰ quat ueniebites
populo isrł non indomitã plane. sed qua¬
s praesepe dñĩ agnouit: Haec non cognoue¬
runt discipulicius primum : sed quando
glorificat᷑ est iħis id est quando uirtuttn
&siquis mihi ministraet. honorificabit cũ pater
m̃s : qm̃ iudam talia ministrantẽ. reprobatũ
potius quam honoratum uidemus: Ult quid
ergo alibi quaerimus quid sit ministrare xpõ:
& non potius inistis ipsis uerbis agnoscimus.:
Cum em̃ dixit. siquis mihi ministrat. me sequa¬
tur : hoc intelligi uoluit. ac si dicer&. siquis me
non sequitur. non mihi ministrat: Minis¬
gant ergo iħuxp̃o : qui non sua quaerunt. sed
quae iħu xpi Hoc est enim mesequatur. uias
ambul& meas non suas. sicut alibi scriptũ est
Qui sedicit in xpõ manere: deb& sicut illeam¬

Expanded text:
alios evangelistas invenitur intelligimus alios evangelistas invenitur intelligimus populum gentium, qui legem Domini non acceperat; asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est, plebem ejus, quae veniebat ex populo Israel, non indomita tamen, sed quae praesepe Domini agnovit. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum, sed quando glorificatus est Jesus. Id est, quando virtutem Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut am