comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩam. Ałr non ꝓdest¬
TI. correptio. insi supernus meditus respici
puĩa pudore et timore displicendi aliis interdũ
impecuitur dum plus delectat hoĩem alioꝵ ecisti¬
matio:. qͣm iusticia qua quisq se hũiliat peniten¬
Do. ioq nõ solum cũ agitur pnĩa u̾m ⁊̃ ut agatur¬
dei mĩa necessaria est. Ut enĩ petrus amare fieret:
coguita. resipiscant alaqueis diaboli b recedant¬
ab errarib diaboli quil illaqueati tenentur. ⁊ rede
phana et stulta deui
dempora periculos ꝙ uł
hoĩes amantes se ip̃os
non dm̃ ut petrus qui¬
t̃ int̃rogatus. a dño t̃
ꝓ fessus est. se eũ dilig̾e¬
dicens tu scis qr amo
te. uñ et dñs ei oues
pascendas crediclit.q
in pascendis ouib u̾a
monstratur dilectio.
siquis ibi s̃ querit su¬
eo ã quod se ipsos nõ
deum amant. quasi ex radsce.ħ er que sesne
ti. ad dominum. superbi de honorib sibi impen¬
sis a subditis. blasphemi in dm̃ per hereses. Nor
corrigentib mala pro
bonis reddiuit. scelesti

Expanded text:
iam, aliter non prodest correctio, nisi supernus medicus respiciat, uae poenitentia pudore et timore displicendi aliis interdum impeditur, dum plus delectat hominem aliorum existimatio quam justitia, qua se quisque humiliat poenitendo. Ideoque non solum cuDei misericordia necessaria est, ut enim Petrus amare fleret, cognita resipiscant a laqueis diaboli, ab erroribus diaboli, quibus illaqueati tenentur et incipprofana et stulta devittempora periculosa, velhomines amantes seipsos, non Deum, ut Petrus qui interrogatus a Domino, ter confessus est se eum diligedicens: Tu scis quia amo te . Unde et Dominus pascendas tradidit, quia in pascendis ovibus monstratur dilectio si quis ibi non quaerit sueo autem quod seipsos, non Deum amant, quasi ex radice haec quae sequuti ad Dominum; superbi de honoribus sibi impensis a subditis; blasphemi in Deum per haereses; nocorrigentibus mala pro bonis reddunt; scelesti
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationis est. nunc.
et si ante nontũ nunc cũ¬
in xp̃o sunt non est dico.
quo omnia soliurtur. et
ideo incħ dampnationis¬
est illis. qr et si macule ex
carne sunt non obsunt.¬

Expanded text:
damnationis est, nunc, et si ante, non tamen nunc, cuisto sunt. Non est dico, quo omnia solvuntur, et ideo nihil damnationisest illis, quia etsi maculae ex carne sunt, non obsunt
Abbreviated transcription (Latin):
derate utendo. nocte
diei sumus ł uirtutib lucentes. non solum
uigilemus s sobrii sumus. moderate hus
utentes et ad pugnam otra hostes parti ꝑati
ꝯpat. et caritatem. et galee spen. Sicuit e¬
nim loriaa munit uitalia. ita fides et
catitas nos muniunt contra appetitum
terrenon. Si enim actendimus quod xp̃e
pro nobis passus est. ⁊ resurrgrit ⁊ nobis
uitam parauit. qui sunt quasi coħ entes
hami fidei. et si caritati in sistimmus: irrt
mentes nr̃as uincet temporalis appetitus. si
etiam spes etecnie salutis ad superna tendẽs
ut galea mentẽ obuoluit. non ledetur a¬

Expanded text:
derate utendo, nocte diei sumus, id est virtutibus lucentes, non solum vigilemus, sed sobrii simus, moderate his utentes, et ad pugnam contra hostes parati. Percomparat et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus quod Christus pro nobis passus est, et resurrexit, et nobis vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedetur
Abbreviated transcription (Latin):
pero s memoro ut uere¬
cundemini et debetis
etubescere. qr ñ ẽ inter
uos quis quamr. sic .i.
adeo sapiens qui. possit
iudicare int fc̃em fr̃em
et frẽm suum ut ita
neste sit ut stultos sta¬
tuatis iudices. et hii tsĩ
pocius statuendi sunt
quam ad in fideles iudi¬
ces eatur si disunt sapi¬
malum est. uel ita.¬

Expanded text:
pero, sed memoro, ut verecundemini, et debetis erubescere, quia non est inter vos quisquam sic, id est adeo sapiens, qui possit judicare inter fratrem et fratrem suum, ut ita necesse sit ut stultos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infideles judices catur, si desunt sapimalum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
spsualib emicant nequaquam proximoꝵ infir¬
manciũ negocia funcditus deserant. s ħ aliis quib
dignum est tractanda ortuctant. uł petse gerarit
sic nõ est. redit ad illd̾ ꝙ supra redargint .s. ꝙ ad
inter. fra. ⁊ fra. su s. fs̃. F. ftẽ. ĩ .iii. oten. ⁊ ħ ap̃.
infideles . q. est utic inter nos sapiens qui potest
iudicare. eosdẽm enim quos otemptibiles noĩaue¬
bat .s apientes uocat postea cum ait. Sic nõ est
am quidem
ur̃a repetitis nõ simplici
uos inter quos non de¬
cet. pec̾m enĩ est litga¬
re cum pao eet̃ debeat.
ex hõc apparet qr pec̃m
est iudiciũ hr̃t ⁊tra ałi¬
quem. set ne gxtuses quod uiste hoc agis quia miursã
pateris quam iudicũ sentencia uis a te remoueri
cultam. patimini. quasi mirum est ad non pocus

Expanded text:
spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirspiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant vel per se gerant. Sic non est. Redit ad illud quod supra redarguit, scilicetinter i dicat: Est utique inter vos sapiens qui potest judicare. Gregorius Eosdem enim quos contemptibiles nominaverat, sapientes postea vocat, cum ait, sic non est am quidem stra repetitis non simpliciter quos non decet. Peccatum enim est lit80 cum pax esse debeat. Ex hoc apparet, quia peccatum est judicium habere contra aliquem. Sed ne excuses quod juste hoc agis, quia pateris injuriam quam judicii sententia vis a te removeri, audem patimini. Quasi dicat: Mirum est quod non potius
Abbreviated transcription (Latin):
otemp .i. aliquos sapientes qui tã sunt minens
meriti. apłi ensĩ pdicando ortum euntes talib sĩ
uacabant. Sapientes g̾ qui in locis ꝯsistebaant fide¬
rebant. talium negocioꝵ eraminatores eẽ uoluit
a quib nos excusare nõ possimius et si uelimus.
xpm eiũ testem in uoco qm̃ mallem ꝑ singulos
dies cectis horis aliquid manib oꝑati. ⁊ ceteras
horas hr̃e liberas ad legendum et orandũ uł ad
agend̾ aliquid de diuinis litteris quã tumultuosis¬
simas perplexitates cãꝵ pati de negotiis scłaribus
uł iuidicando dirim̃dis. uł interuemendo p̾cidendis
dico ꝯstitute ꝯtemptibiles hoc ã ad reuerentiam.
ur̃ani. dico ut iudelicet hii tertenas causas gxa¬
minent. qui extetioꝵ res sapĩam ꝑceꝑunt. Eau¬
ã spualib donis ditati sunt tetrens si debent
uegociis implicari ut dum nõ coguntur ĩ ferio¬
ra bona disponere ualeant bonis superiorib deser¬
uire. s tñ magno oꝑe cauend̾ est ut hii qui donis

Expanded text:
t aliquos sapientes, qui tamen sunt minoris meriti. Apostoli enim praedicando circumeuntes talibus non vacabant. Sapientes ergo qui in locis consistebant fidescurrebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. A quibus nos excusare non possumus, etsi velimus.m enim testem invoco, quoniam mallem per singulos dies certis horis aliquid manibus operari, et caeteras horas habere liberas ad legendum, orandum, vel ad agendum aliquid de divinis litteris, quam tumultuosissimas perplexitates causarum pati de negotiis saecularibus, vel judicando dirimendis, vel interveniendo praecidendis. Dico constituite contemptibiles. Hoc autem ad reverentiam vestram dico, ut videlicet ii terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiaualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabimus. quanto
magis. possumus iudica¬
re. secularia .i. de reb
seculi. Seculatia gͥ.
⁊c̃. Sicut iam repre¬
hendit eos. qui causas
agebarit ap̃ infideles
otemptis fidelib. ita
numc reprehendit eos
ꝙ ꝯtemptibiles iudi¬
ces. licet fideles ostitue
dicia. ideo dicit si hũe.¬

Expanded text:
judicabimus, et quanto magis possumus judicare saecularia, id est de rebus saeculi? Saecularia igitur, etc. Sicut jam reprehendit eos, qui causas agebant apud infideles, contemptis fidelibus, ita nunc reprehendit eos quod contemptibiles judices, licet fideles constitudicia, ideo dicit, si h
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ ⁊ m̃bra simus umus perfectus uix. cui ichil
desit et nicħ post addendũ sit. ideo perfectus qr
crescit et omnes meo erunt immortales. et
beati eum eo. et tunc nõ erit neccia prelato.
s usq ad illud tp̃c hos predictos et fluctu¬
antes ministros decdit. Et iam. sicut olim

Expanded text:
caput et membra simus unus perfectus vir cui nihil desit, et nihil plus addendum sit. Ideo perfectus, quia omnes scit, et omnes in eo erunt immortales, et beati cum eo, et tunc non erit necessaria praelatio. Sed usque ad illud tempus hos praedictos ministros dedit: ad
Abbreviated transcription (Latin):
ungnib immoderata et indecens magnitudo
reddetetur. uł ałr potest inte lligi uirum ꝑfec¬
tum appellat xp̃m cum oĩ corꝑe suo qd̵ ñ erit
ꝑfectũ quousq om̃s electiopleantur. ⁊pleto aũ
numero electoꝵ fieo qdꝰ hit d̾r. qĩ donet. ocout. ca

Expanded text:
unguibus immoderata et indecens magnitudo redderetur. Vel ita potest intelligi, virum perfectum appellat Christum cum omni corpore suo, quod non erit perfectum quousque omnes electi compleantur. Completo autem numero ele
Abbreviated transcription (Latin):
id fiat ddrabit prelatio. non post. et sõ nõ ẽ gra¬
pro nehendos in uirum. non sexu s perfectione
uirtictis. hic enum paruuli sunt uirib corporis. ⁊
aĩ. ⁊ sit unus quisq hũs candem etatem ĩ quaeta¬
te xp̃c hũtt plenituctinẽ arnoꝵ et corporis in qua
de hoc mũdo exiuit. que est mensura et meta eta¬
tis ultra qͣm nec ac crescit naturałr aliquid hoĩ
mornuis est et tesurrexit cuiuscumq etans mor¬
tin fuerint. et nomine uiri ꝯprehenduntur etiam¬
mulieres cum ait ur ui. perfes. et quia in eadem
etate om̃s resurgent qua ꝓp̃c mortuus est. ideo ⁊¬
uenienter non ait. in mñsixam corporis. uł stat᷑e.
s etatis. qr inis quis q suam recipiet mensurã
inresucectiont᷑ accidat crrpori magrntudo ꝙp̃
nõ hũit. nec maioꝵ corpoia recligenda sunt ꝑl
modum dñici corꝑis periret enĩ multũ de ilł
corpib curi nec ꝑiturcus sit capillus sic̃ dñs acc.
nec capillus de capite ũro ꝑibit. Ñchil enim

Expanded text:
m fiat, durabit praelatio, non post, et ideo non est graprovehendos in virum non sexu, sed perfectione virtutis. Hi enim parvuli sunt viribus corporis et animi. Et sit unusquisque habens aetatem eamdem, in qua aetate Christus plenitudinem annorum et corporis habuit, in qua de hoc mundo exivit; quae est mensura et meta aetatis, ultra quam nec accrescit naturaliter aliquid hominmortuus est et resurrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Et nomine viri comprehenduntur mulieres, cum ait in virum perfectum. Et quia in eadem aetate omnes resurgent qua Christus mortuus est, ideo convenienter non ait, in mensuram corporis staturae, sed aetatis, quia unusquisque recipiet suam in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
catum .u eitm qui non
peccauerat fecit peccatũ.
.i. hostiam pro pcc̃o. et
rrahitur hec locutis a
ueteri lege. u̾sus est enim ueteris .t. pecẽta dici
sacrificia pro peccats. us peccatsi d̾r siłitudo car¬
nis peceats unde d̾r. alibi. de pecs̃ dampmnautt
carnis peccati. qr moriendo carnis mortalitate
maledõo dei uenit. ut uere dcm̃ in lege intellis¬
gatur maledictus orains qui pendet in ligno.
ibis. quid est qd dicit omnis. qr ⁊̃ ipse rp̃e qui

Expanded text:
catum, id est eum qui non peccaverat, fecit peccatum, id est hostiam pro peccato, et trahitur haec locutio a veteri lege. Usus est enim Veteris Testamenti peccata dici sacrificia pro peccatis. Vel peccatum dicitur similitudo carnis peccati. Unde dicitur alibi: De peccato damnavit carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate maledicto venit; ut vere dictum in lege intelligatur: Maledictus omnis qui pendet in ligno .ibis . Quid est quod dicit, omnis? quia Christus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
illa intelligenda qua deus iustus est. s quaꝰ ta
sunit homines quos grã sua iustificat Adiu
nos. et reconciliauit. nos
ã missi ab eo. adiuuantes
tis. gcã dei est remissio pꝰ¬

Expanded text:
illa intellegenda. qua deus iustus est, sed qua iusti sunt homines, quos gratia sua iustificat. vos, et reconciliavit. Nos et missi ab eo, adjuvantes tis. G
Abbreviated transcription (Latin):
potuit xp̃r reconciliare.
quia pater erat in eo. sic̃
ipse ait. pater in me est.
et ego in patce. per hoc
ã intelligitur pr̃ eẽ in
filio et filus in pt̃e. qr
altero est. qr et ymago
et siłitudo eoꝵ uua est.
erat in xp̃o dico mund̃.
.i. electos de mundo sibi
reconcilians. qualiter ħ
q hoc modo dedit nobis
ministerium reconcilia¬
tionis qr posuat in nob̾

Expanded text:
potuit Christus reconciliare, quia Pater erat in eo, sicut ipse ait: Pater in me est, et ego in Patre . Per hoc autem intelligitur Pater esse in Filio, et Filius in Patre, quia altero est, quia et imago et similitudo eorum una est. Erat in Christo dico, mundum, id est electos de mundo sibi reconcilians. Qualiter? h. Quasi dicat: Hoc modo dedit nobis ministerium reconciliationis, quia posuit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
agunt. siue uidei siue gentles suit .u. in eos qui illa
faciunt que in aliis teprehendunt homines in iudi.¬
cio. attendunt personas potentum diuitum. pro¬
pinquoꝵ. s dei indiciura in hoc est uere. qr qͥ uerax
est non attend̾. personas. s uite meritum. huma
num qͥppe iudicium multis modis corrumpitur.
latur. et contra iusticie regulam interdum mĩa in¬
reddet scdm fnsurã boni uł mals. u̾itas qͥppe iudicii
ħ postulat ut malus mala et bomus recipiat bona.
S illd̾ ĩ ħ loco uid̾r ostendi qd solius dei sit. scdm u̾i¬
tatẽ iudiciũ qr corda hominũ nosse soluis dei est. ⁊ mẽ¬
tis secreta dinoscere. Sunt enũ que dam que ꝯmittim¬
tur opere qui d̃ malo. aĩo ã ñ malo ut si quis ũbi cpur¬
sa hominẽ ñ uolũtate occid̾it. alia uͦ funat opere qͥd̾
dato dei s ut laudetur ab hominib faciat Seqͣ Ex¬

Expanded text:
agunt, sive Judaei, sive gentiles sint, id est in eos qui illa faciunt quae in aliis reprehendunt. Homines in judicio attendunt personas potentium divitum propinquorum, sed Dei judicium in hoc verum est, quia qui verax est non attendit personam, sed vitae meritum. Joanum autem judicium multis modis corrumpitur. latur: et contra justitiae regulam interdum miserireddet secundum mensuram boni vel mali. Veritas quippe judicii hoc postulat, ut malus mala, bonus recipiat bona. Sed illud in hoc loco videtur ostendi, quod solius Dei sit secundum veritatem judicium, quia corda hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta dignoscere. Sunt enim quaedam quae committuntur opere quidem malo, animo autem non malo, ut si quis verbi causa hominem non voluntate occiderit. Alia vero sunt opere quidem dato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
torem bonir non formidatorem mali. ait. sc̃ qͣ.
ud est timere penam. aliud ẽ amare ĩusticiam.
Si timore gehenne si facis malũ: ẽ qͥd̃ ĩte fides
qr credis futũt dei iudicis̃. gaudio fidei tue s ad¬
huc timeo malicie tue. Si ergo uite pax ⁊ sc̃lmo¬
nia sine qua si uidebr̃ d̾s. slam ut̃ dm̃ uideam᷑:¬

Expanded text:
torem boni, non formidatorem mali. Ait, sine quaud est timere poenam, aliud est amare justitiam. Si timore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Sit ergo in te pax et sanctimonia, sine qua non videbitur Deus. Nam unde videamu
Abbreviated transcription (Latin):
oncm ueniens impecliat. illam grãm. et plllam
a maritudinem non solum ille in quo est s etiã
eiꝰ gremplo. in qͥnent᷑. multi alis ⁊ iõ graut est

Expanded text:
onem veniens, impediat illam gratiam, et per illam amaritudinem, non solum ille in quo est, sed etiam ejus exemplo inquinentur multi alii. Et ideo grave est
Abbreviated transcription (Latin):
cupsimiis uos ostentare sollicitudinẽ. ut fĩͤ
segnes efficia. in hac solliciuame ueru
ditabunt .i. hereditate possidebunt. ꝓ mis¬
d̾iones. ł promissam spe beattudinem. et
quasi aliquis q̃ereret añ sunt fc̃e promis¬
siones. Etdet et fc̃as eẽ. et que sunt dicens¬
sciebat placere iu¬
deiẜ promissiones
pr̃m memorari.
dib extollit eos¬
quos supra obdu¬
ratoꝵ exemplo te¬
ruit. in hoc ã ma¬
ham cuius filii st̃

Expanded text:
cupimus vos ostentare sollicitudinem. Ut non cupimus vos ostentare sollicitudinem. Ut non segnes efficiamini in hac sollicitudine, verum ditabunt, id est haereditate possidebunt promissiones, id est promissam saepe beatitudinem. Et quasi aliquis quaereret: An sunt factae promissiones? Respondet. Et factas esse, et quae sint, dicensSciebat placere Judaeis promissiones patrum memorari. dibus extollit eosquos supra obduratorum exemplo teuit. In hoc mait, cujus filii
Abbreviated transcription (Latin):
de spe futurorũ eos actollit. ad que per pre¬
tirita allicit et recreat aios eoꝵ ⁊ ꝯfortat anti¬
qtia eis in mente reuocans. et facit eos existi
fidimus᷑ qr olim młta
bona operati estis. pro
quib si penitetis de
malis: bñ faciet nobis
deus. Sicut enim priora
bona per seq̃una mala
mortua fuerant: et it¬
rita fc̃a: ita ip̃a cadem
per pnĩam. et alia bo¬
na ses̃ntia mala reuiuss
pera illa bona fecistis.
et hec omina fecistis. in
noĩe ipsuis .i. ad honorẽ
ministratis. olim ⁊ ãb̃¬
huc. mimistratis sc̃is ħ
est opus quod dya mag¬
na illis testificatꝰ ẽ. tria
ã bona ꝯmendat in eis.
tiuit᷑ que informat ac¬
tiones. ecce alacritas. ⁊
hoc ad głam dei. ecce
pura et recta intentio.
bonum uobis cupio. et
usq infinem. uite ure
eaudem sollicitudinẽ
ministrandi sanctis ẽr
hoc: ad expletõem sper
.s ut in futuro opleat᷑
in nob qd modo spera¬
ris multam clilecdionẽ erga illes ostendim. et
singulos curam

Expanded text:
de spe futurorum attollit, ad quae per praeterita allicit, et recreat animos eorum et confortat, antiqua eis in mentem revocans, et facit eos existifidimus quia olim multa bona operati estis, pro quibus, si poenitetis, de malis benefaciet Deus vobis. Sicut enim priora bona persequentia mala mortua fuerunt, et irrita facta, ita ipsa eadem per poenitentiam, et alia bona sequentia mala reviviscpera illa fecistis. Et haec omnia fecistis, in nomine ipsius, id est ad honorem ministrastis olim adhuc ministratis sanctis, hoc est opus quod dixi magna testificatus est. Tria enim bona commendat in eis, runt quae informat actiones, ecce alacritas; et hoc ad gloriam Dei, ecce recta et pura intentio. bonum vobis cupio. Et usque in finem vitae vestrae eamdem sollicitudinem, ministrandi sanctis. Et hoc ad expletionem spei, id est ut in futuro compleatur in vobis quod modo speratis. Multam dilectionem erga illos ostendisingulos curam
Abbreviated transcription (Latin):
puaricationis in lege mbro⁊ repugnat legi mẽ¬
tis. que per õem indẽ propagatam carnem semi¬
nali rõne qͣi transcribitut. medicam̃etũ ã uul¬
neris in eo qd̃ inĩ sifĩe opere ꝯcupiscenciali ĩ sola
mat̾ia corporali perliuinã ꝯceꝑtionis formaci

Expanded text:
aricationis in lege membrorum repugnante legi mentis quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur. Medicamentum autem vulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materia corporali per divinam conceptionis forni
Abbreviated transcription (Latin):
net ut sollicitus sit in eccl̃iasnita or clinatione:
tymotheo enĩ in aspa uelicto ep̃o icabit paulus
ordiẽt quales uiduas honoret. qm se ĩ eccłia ha
beat. et quom eam regat. et ẽ intentis apłi. In
hac epła iniruere tẏmotheũ de ep̃alis digni¬
tatis officio. Modus talis est. pͥmo salurat eũ
deinde monet ut uł psendo apłis relutat post.¬
ca instruie de ep̃ali officis docens quales debeat
erdinare pͥsbiteros et diaconos et quales debeant
eẽ musbieris eoꝵ deinde quales induas recipere
debeat. et postra de modo correctiors mnaruio
cum. in fine monet ut uitet ap hanas noitcatos
ꝓmitta uͥo salutationẽ dicens. Oaulus apłe¬

Expanded text:
net ut sollicitus sit in ecclesiastica ordinatione. Timotheo enim in Asia relicto episcopo scribit Paulus ordinet, quales viduas honoret, quomodo in Ecclesia se habeat, vel quomodo eam regat. Et est intentio Apostoli in hac Epistola instruere Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus talis: primo salutat eum; deinde monet ut pseudo resistat; postea instruit de episcopali officio, docens quales debeat ordinare presbyteros et diaconoesse mulieres eorum; deinde quales viduas recipere debeat; postea de modo correctionis instruit eum. In fine autem monet ut vitet profanas novitates, praemittit vero salutationem dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m u hñis spem .i. expectationẽ fituror bo¬
norũ qr sicut ille resurrgnit a mortius et ascen¬
dit ad celos: ita per ip̃m speramꝰ resinrectionẽ
et gloriam et̃ne beatitudinis ascensionẽ pauł
in quam sccibit. tymotheo filio suo dilecto in
fide. et ante alia salutat in hunc mocdum gra
Eicut tͦgaui te. post
salutationem prius de¬
psendo repellendis mai¬
pit hic legem ad huc¬
tenendam docentibus
fac sicut rogaui te. qͣi¬
ꝯparem ñ dico p̾cepi
qͦ minor quod facit
tis. et ut formã humi¬

Expanded text:
pem, id est exspectationem futurorum, bonorum: quia sicut ille resurrexit a mortuis, et ascendit ad coelos, ita per ipsum speramus resurrectionem, et ad gloriam aeternae beatitudinis ascensionem. Paulus, inquam, scribit Timotheo dilecto filio suo in fide, et ante alia salutat in hunc modum: GratSicut rogavi te. Post salutationem prius depseudo repellendis incipit hic, legem adhutenendam docentibus.fac sicut rogavi te, qmparem, non dico praecepi quasi minori: quod facit tis, et ut formam humi
Abbreviated transcription (Latin):
etgo apostolo rebatio imperio dei patris qui sal¬
uat et xpo quo est spes głie repugnat. salutẽ
a refero ad patrem. et spem nr̃ama ad xs̃mo Ide
qr pater dedit nobis salutẽ per filiũ suũ quẽ
dignatus est mttere nobis. et per sp̃m sc̃m &¬

Expanded text:
ergo Apostolo resistit, imperio Dei Patris qui salvat, et Christo ex quo est spes gloriae, repugnat. Salutem autem refert ad Patrem et spem nostram ad Christum: ideo quia Pater dedit nobis salutem per Filium suum, quem dignatus est mittere nobis, et per Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi tẏtum fc̃ẽm mesi. qui ibi nectius erat. s impecditꝰ
ere. et per stcepertib in crecdilis repugnare ñ hũi re¬
quiem dico. s uale faciens eis .s. qui erant comiersi ⁊
in quib hostium erat apertum profectus sũ in ma¬
cedoniam. Deo autter
hactemis de tribulationi¬
bus egit ad eat toleran¬
culpa corinthum ñ uene¬
nerat: dixit. hic incipit
se se ꝯm̃dari. et psendo de

Expanded text:
im Titum fratrem meum, qui ibi necessarius erat; sed impeditus ere, et perstrepentibus incredulis repugnare. Non habui requiem, dico, sed valefaciens eis, qui erant conversi, et in quibus ostium apertum erat, profectus sum Macedoniam, Deo autem Hactenus de tribulationibus egit ad earum toleranculpa Corinthum nonnerat, dixit: Hic incipit se commendare et pseudo de
Abbreviated transcription (Latin):
sint uecesse obseruari a nobis. dum ensi dicit
cura legenda et intelligenda sunit. Cum uͦ dixit in
fugura ostendit iam non eẽ opus ut figuratum
prenmtiantium celebrationi seruiamus cũ res
iꝑasa manitesta sit ad coreettionẽ nr̃am dico. in
cularitas et carnalitas .s. amor reqꝑ temporali¬

Expanded text:
sit necesse observari a nobis. Dum enim dicit,cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dico, in cularitas et carnalitas, scilicet amor rerum temporali
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo perierunt. ab.
getermminatore. angło
qͣui extra terminos a¬
misse terre eos percussit.
et non modo pp̃ hoc. s¬

Expanded text:
et ideo perierunt ab exterminatore angelo, qui extra terminos promissae terrae eos percussit. et non modo propter hoc, s
Abbreviated transcription (Latin):
sumquid potexit para¬
re mensam in deserto.
nec serpens eneus erer¬
tus. quẽ qui intnebat᷑
a morsib serpenciurm.
sanabantur. Neq raur.
minora dona sp̃c hñt q¬

Expanded text:
Nunquid poterit parare mensam in deserto? nec serpens aeneus erectus est, quem qui intuebantur a morsibus serpentium sanabantur. Neque murmuminora dona Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
nis sacerdos qui assistit nultus dei sempper uiuẽs
ad interpellandũ ꝓ nobis ibi sepe offerebat: ħͥ¬
semẽl ibi in sanguine alieno. hic in aprio. Idem
cipiendo. ab origine mundi. ꝙ utiq ñ fuit opis
qr sufficit una eius oblatio. Si enĩ semel obla¬

Expanded text:
nus sacerdos, qui assistit vultui Dei semper vivus ad interpellandum pro nobis . Ibi saepe, hic semel; ibi in sangucipiendo, ab origine mundi, quod utique non fuit opus, quia sufficit una ejus oblatio. Amb
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ bonam qr uolo facere quod ip̃a uiber. Seãti
enim est quasi ad ianuas aĩe. et iõ aliud cogit fa¬
ipsa iuibet et gaudens iuuari ab ea. ꝯdelector di¬
co scd̃m interiorem hominẽ. Interior homo aĩus
est quem dicit oblectetri his que alege tradunt᷑.
qr in aĩo nõ hĩtat pecc̃m s in carne. qr caro ẽ ex¬
sit pitũ qr enĩ caro ex adam traducitur pect̾m ĩ
peccauit. Si u̾o pecc̃m hĩet inse homo nõ se cogͥ¬
nosceret. Nunc autẽ cognoscit se. ⁊ ꝯdelectatire
legi der  ideo aũ

Expanded text:
se bonam, quia nolo facere quod ipsa jubet, quoniamenim est quasi ad januam animae, et ideo cogit aliud falens quod ipsa jubet, et gaudens juvari ab ea. Condelector, dico, secundum interiorem hominem. Interior homo animus est, quem dicit oblectari his quae a lege traduntur, quia in anima non habitat peccatum, sed in carne, id efit peccati, quia enim caro ex Adam traducitur, peccatum peccavit; si vero peccatum in se haberet homo, non se cognosceret; nunc autem cognoscit se, et condelectatur legi Dei. Video autem.
Abbreviated transcription (Latin):
tius enĩ nũis in dicat integritatem scłoꝵ. In fen
sepulcra prostrata sunt bestiis et aiub in deser¬
do quasi in hoc apparet ira dei. ⁊ iõ uobis im¬
punitatem nõ permittatis s in crecduli fu̾itis
prostrauit in creclulos.
in requiem. et hoc est qd̾
illis qui incre. fu. domi¬
no promittenti illis uti¬
q et non aliis. et uidemꝰ
non introire in requiẽ.
et ita uidemus. q̃ iura
uit .i. aperte scimus eue¬
nisse. qr nõ potueriuit
illi inttroire. in requiem
eternam. sicut nec inter¬
ra promissionis. ⁊ hoc fp̃
in credulitatẽ. ⁊ qr illi
perdidetunt requiẽ p̃ꝑ
in credulitatẽ. Time
te uł timore hoc faciamꝰ.
timeamus in quam ne
forte aliquis ex uobis ga¬
imprudenter pͥsumat. de¬
ẽẽ a requie et hoc: relic.

Expanded text:
narius enim indicat integritatem saeculorum. Infenssepultura prostrata sunt bestiis et avibus in deserto. Quasi dicat; In hoc apparet ira Dei. Et ideo vobis impunitatem non promittatis, si increduli fueritis prostravit incredulos, in requiem. Et hoc est quodillis qui increduli fuerunt Domino promittenti, illis utique et non aliis. Et videmusnon introire in requiem, et ita videmus, id est aperte scimus evenisse quia non potuerunt illi introire in requiem aeternam, sicut nec et in terram promissionis, Et hoc, propter incredulitatem. Et quia illi perdiderunt requiem propter incredulitre vel timore hoc faciamus, timeamus, inquam, ne forte aliquis ex nobis eximpudenter praesumat deesse a requie. Et hoc, relicta
Abbreviated transcription (Latin):
dico. gerites debere hono¬
qua eas non eis promis¬
sus. nec ad eas inissus sus¬
cepit. et uelut oues ad¬
duxit. hoc ã testumnonio
ꝓphetico probat subdẽs.
auctaritate ꝯfirmat de
gentib quod assumpte
sunt de quib minus ui¬

Expanded text:
dico gentes debere honoqua eas non pro eis missus, nec ad eas missus suscepit, et velut oves adduxit. Hoc autem testimonio prophetico probat subdens, auctoritate confirmat de gentibus quod assumptae sunt de quibus minus vi
Abbreviated transcription (Latin):
res. Et it̃m ysaias dicit letamini
ogentes qr assumpte es¬
tis ut sitis unũ omle c̃
plebe eius .i. cum iudeis.
quia cum eis unum es¬
tis. et it̾m daiid dicit.

Expanded text:
es. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum ovile, cum plebe ejus, id est cum Judaeis, quia cum eis unum estis. Et iterum David dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
itii. trib magrificate
eum qui aptit nupat¬
rum plebis sue gentib
adiectis. et rursum ysa
quiddam addidit ꝑtine̾s
aro iesse. qui fuit pater da¬
uid qui et ysai dictus est
rcit radix. dauid arbor
fuit. que pet ramũ .i. ꝑ
mariam fecto frũctum
xp̃m. q maria genuit
ccp̃m. dico quod iesse ent
radix et gohac radice ecit
ille qui exurrget. a morte
regere gentes perfidem
et opera bona et so. g̃s
sꝑabunt. in eum. Sẽqĩti¬

Expanded text:
im tribus, magnificate eum, qui auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai dictus est, erit radix. David arbor fuit, quae per ramum, id est Mariam fecit fructum Christum, quia Maria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes sperabunt in eum. De
Abbreviated transcription (Latin):
pud et membra sunt
ge codem. nõ ꝯfundi¬
tut. uł ñ erubescit
munis. uocare .e. ft̃s
qui peccando facti
sunt degeneres dic̃ss
in medio eccłie. ut¬
te. atcende quod cum dicit non erubescit ft̃s
tipt. uł putetur nouum.it̾m. auctorita¬
te ysaie ex deo esse¬
et pendere ostendit:
fidens scd̃ humani¬
tatem in eum .s. dm̃¬

Expanded text:
embra, sunt ex eodem, non confunditur, vel erubescit munis. Vocare eos fratres, qui peccando facti sunt degeneres, dicensin medio Ecclesiaete. Attende quod cum dicit, non erubescit fratres tam, ne putetur novum. Et iterum: Auctoritate Isaiae se ex Deo esset pendere ostendit, fidens secundum humantatem, in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpressit. ⁊ pueceptis dei seriuire coegit furit. etiã
tutor e actor ideñ. quos deus hecedes instituit
dum ꝑili erant cognitione dei. ⁊ iirib re
poralium ad bona incitati. nec sui tbñabant᷑
loco. duen contra malignoꝵ sp̃uum impug̃¬
nationis. ⁊ gentilium ꝑsuauones qui ad ydo¬
larciam traherent illos defendebat. ad monẽ¬

Expanded text:
compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus rporalium ad bona incitati; nec sui dominabantur, loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admone
Abbreviated transcription (Latin):
tis .u. sub lege que per eleñtaa intelligitur.
qr ip̃a est prma institutio ad fidem et iusticiam.
sicut ab elem̃tis. primũ usũ discencdi assumist
puuli elem̃itis dico mundi. bene lex d̾r elem̃ta
mundi qr lex ñ celestia. et eterna: s terrena ꝓ¬
mittebat: uł transitoria. ut est mũdus. Uel in
elem̃tis sigc̃antur neomenie .i. lunaris dies et
salb̃m: que iudei obseruabant. si itaq iudei
sub elem̃tis erant quid differunt a paganis. pa
colunt enĩ astra. solem. limam. a qͣm. terram.
et hi. Iuidei uero sub elem̃tis deo seriuebant.
qr ipĩe ħ mandata dederat. ut obseruarent neo
as .i. limares lies significant. ⁊ sabbm. que ob¬
seruabant iudei. ñ quod elementis sꝑarẽt ut
pagani. s in hiis dñi uenerabanitur. clum par¬
uuli erant. et ad tp̃c plenitudinis s̃ peruene¬
rant. Sicur ergo parnulus sub pedagogo est
⁊ actore. ⁊ tutore añquã sit ad ultus. ita iudeis
ad huc paruulis lex fint pedagogus qr tiore

Expanded text:
id est sub lege quae per elementa intelligitur, quia ipsa est prima institutio ad fidem et justitiam, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. Elementis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quia lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut est mundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum, quae Judaei observabant. Si itaque Judaei sub elementis mundi erant, quid differunt a paganis? AmColunt enim astra, solem, lunam, aquam, terram, et hujusmodi; Judaei vero sub elementis Deo serviebant, quia haec ipse mandata dederat, ut observarent neomid est lunares dies significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore
Abbreviated transcription (Latin):
endo. et sic eterna increpando. Aliqñ pumendo. et
eoꝵ ap̃ dm̃ bene egit. dum ꝑ sacrificia et ex piaci¬
onss. dm̃ eis placuit et hoc usq ad tp̃c prefimi¬
tum .u usq ad aduentum xp̃i. in quo oslimtut
deus ut pecfecti ⁊ libeti fierent. ⁊ heditatem op

Expanded text:
endebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et causam eorum apud Deum bene egit, dum per sacrificia et expiationes Deum eis placavit, et hoc usque ad tempus praefinitum, id est usque ad adventum Christi, in quo constituit Deus ut perfecti et liberi fierent
Abbreviated transcription (Latin):
iure exhecedatuẽ. um ẽ eisĩ
qr patres ius ordinautit
et usq ad qͣm etatem sub¬
icctus debeat tẽ ⁊ ĩ qua
adultus emancipetur sta¬
tuerunt ita ut quaindil
parusius est. libertate su¬
a uti non ualeat. nec do¬
minari. q̃ heres. s siłis
ꝓpe seruis est moditione

Expanded text:
exhaeredatur. Verum est enim quia patres ejus ordinaverunt, et usque ad quam aetatem subjectus debeat esse, et in qua adultus emancipetur statuerunt, ita ut quandiu parvulus est, libertate sua uti non valeat, nec dominari quasi haeres, sed similis prope servis est in conditione
Abbreviated transcription (Latin):
repulerint salus facta est gentib ad quas relictis
iudeis apłi coruersi sunt. ex quoꝵ uoce in actib apos¬
toloꝵ d̾r ad iudeos qi repulistis u̾bum der ecce con¬
uertimur ad gentes. et ita ex eoꝵ delicto quo repu¬
letunt libum fuit. salus gemib fu̾it ⁊̃ go delicto
quo xp̃m occiderinit salus gentib dum indei ꝓ pcc̃o
tib. ita ut iidei zelolegis ⁊ pr̃m emuilentur illos¬
alios .i. gentiles .i. in iudeant eis eosq odio hãnt. ł
hoc seꝑe factum eit et plenus fiet in fine seculi
delic. dixi delictum iudeoꝵ
prodeẽ. quod si est magis
ꝯuersio eorum proderit. et¬

Expanded text:
repulerunt, salus facta est gentibus; ad quas relictis Judaeis apostoli conversi sunt, ex quorum voce in Actibus apostolorum dicitur ad Judaeos: Quia repulistis verbum Dei, ecce convertimur ad gentes . Et ita ex eorum delicto quo repulerunt Verbum fuit salus gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato tibus, ita ut Judaei zelo legis et patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel Hoc saepe factum est, et plenius fiet in fine saeculidicat: Dixi delictum Judaeorum prodesse; quod si est, tunc magis conversio eorum proderit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
bet ergo erigi sursum. sem
Notͣa quod hec ũba nõ op¬
tantis uoto. s p̃dicentis of
ficio dũr. dico ergo. quasi
ductoritate ꝓphetaꝵ. dico iu¬
deos ẽẽ gxcecatos. hoc ergo
ratione et ittilitate. s mĩꝙͥ¬

Expanded text:
bet erigi sursum, sempNota quod haec verba non optantis voto, sed praedicentis offorum? » Dico ergo: Quasi dicat: Auctoritate prophetarum, dico Jueos esse excaecatos. Hoc ergo ratione et utilitate. Sed nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aest .i. quod nolo dimit.¬
tere tñ clmitto. lege itid̾¬
pcipiente. et qd̃ nolo. fa
ego scd̃ interiorem hoĩem.
osentio legi . u scd̃ idem ub¬
lo quod leo que quod uolo

Expanded text:
 est si quod nolo dimittere, tamen dimitto lege iecipiente, et quod nolo faceego, secundum interiorem hominem consentio legi, id est idem lo quod
Abbreviated transcription (Latin):
euis fugerat. s ab apło
audito enuangelio bapti
roma de carcere. et est ua¬
dentio apłi. implorart ue¬
niam honesimo. ap phi¬
lemonẽ. modus talis il¬
lum prius salutat illũ¬

Expanded text:
us fugerat, sed ab Apostolo audito Evangelio baptizRoma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis est, prius salutat
Abbreviated transcription (Latin):
tione proximi continitur. et ideo in hõc pre¬
cepto ꝑtifecio saluus est. qr sine proximꝰ
non diligitur deus. Qui enrm fĩ diligit pro¬
diligere pot̃: Item ciligert prgcimum.
.i. sem hoĩem tanqͣm se ipm quis pot. nũ de¬
um cdiligat. cuins precepto et dono dilectio
nem possit implere. sum ergo uteumiqs
preceptir ita sit. ut nenttum sint alte¬
to possie teneti. unum eqꝵ sufficit ꝯmem

Expanded text:
tione proximi continetur; et ideo in hoc praecepto perfectio salutis est, quia sine proximo non diligitur Deus: Qui enim non diligit prot. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implere? Cum ergo utrumque praeceptum ita sit, ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commem
Abbreviated transcription (Latin):
pro nobis salutate.
ex nostra parte frattis
omnes in osculo. non
simulato s sancto qͥb
quod est signum di¬
lectionis. Salutate di¬
co et epłam ostendi¬
de et inde aduyo uos
per dominum .ẜ. ut le¬
gatur epistola hec om¬
nibus fratcib sanctis
ꝙ in bapurate sanctiu¬
fectis ut in de proficiãt.
et ut in bonis operib
proficiatis. Gr̃a domi
nostri iħu xp̃r sit uobiscum. ameNi¬
d thissalonicesis secundam scribit epiã
nis et de aduersarũ destructione scribens
hanc epistolam ab athenis per tẏtycum

Expanded text:
pro nobis. Salutate ex nostra parte fratres omnes in osculo sancto, non simulato, sed sancto, quod est signum dilectionis. Salutate, dico, et Epistolam ostendite. Et inde adjuro vos per Dominum, scilicet ut legatur Epistola haec omnibus fratribus sanctis, id est in baptismate sanctiffectis, ut inde proficiant, et ut in bonis operibus proficiatis. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit vobis cum. Amend Thessalonicenses secundam scribit Epistomis, et de adversarii dejectione. Scribit hanc Epistolam ab Athenis per Titum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in emuãgłio ira dei .i. pena. Qaiociens ira dei le¬
qltur nõ perturbatio animi eius est intelligenda.
tes. Impietas est in dm̃ peccasse miquitas in hoĩes
nis alienus. sicut ydolatra. Iniquis u̾o d̾r quipra¬
uindicta dei de celo uenturi ad iucliciũ uinoꝵ
et mortuoꝵ. in enuangłio mamfestatur uentura
sr̃. omnẽ. impi. et ĩ ius. reue. de celo. qd accusat¬
eos. q indicauit eis creatorem uł saluatarem. ẜ
ip̃a enim celi fabuca iratus illis deus ostendi.
qui iõ tam pulcra astra condicłit ut ex his qͣmus
et qͣm ad mirabilis creator eor est possit agnos¬
fabeca mundi testante. auctorẽ dm̃ sirum dili¬
gendum. s in iusticia ⁊ impietas in eis apparet.
dum ħ uidentes dissimulant au̾itate nõ facien¬
des unum dm̃. unde subdit. eo qui ũitatẽ dei

Expanded text:
 ira Dei, id est poena. Quoties ira Dei legitur, non perturbatio animi ejus est intelligenda, tes. Orig. Impietas est in Deum peccare, iniquitas in homines. eligionis alienus, sicut idololatra. Iniquus vero dicitur qui praest sensus: Vindicta Dei de coelo venturi ad judicium vivorum, et mortuorum in Evangelio manifestatur ventura super omnem impieteos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosfabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
detiderunt uͥ nõ requies¬
cerent s confracti dissili¬
rent in lapides. hic enĩ
scdm priorem statũ. qr¬
iactabant bonam natu¬
ram. et excusant turpi¬
am. ł contra apłs dicit eos et prius
hũisse uoticiam. et perdiclisse Per cul¬
pani et bonam naturam sibi ipsis a deo relictam in

Expanded text:
deciderunt, ubi non requiescerent, sed confracti desilrent in lapides. Hic enim ndum priorem statum, qjactant bonam naturam, et excusant turpiem Apostolus dicit eos, et prius habuisse notitiam, et perdidisse per culpam, et bonam naturam sibi ipsis a Deo relictam in
Abbreviated transcription (Latin):
nicionẽ decinent. cum sponte eis offerat ipsidics
manentes in inssticia .i. in opete malo. bonum est
quod tenent. sed malum est ubi denit u̾datẽ enũ
tenerit. s in umnquitate. inuenisti .ꝯ. dm̃ otugen
sam detinens in in iusticia et quod per dei opera
cognouisti per hominis opera perclidisti. Eotum con¬
siderasti rerum orcdinem. et nõ ius attendi quod mun¬
aus opus dei sit ydolum opis fabri. si fab. p̾dolo. sic̃
decit figuram daret et cor ab ip̃o ydolo sab̾ adorare¬
tur. qͥ modo ecgo hõ fab̾ d̾s tuꝰ nõ est. si lõ ydoli fab̾
est : quis ẽ deus tuns e qui fecit de. quis eit d̾s fabri:
qui fecit eum. E si ydolũ coc hr̃et nõne fabꝵ adora¬
Quia quod not̃ ÷ d̾i ma¬
tum est ddei materinent uectiatem dai qi
in est in illil de deo noscibile est. manł
st in illis ductu rationis
le est. qͥr multa sunt que de deo per naturã scrci ñ
possunt. ut de misterio tedemptionis st in catnatõis

Expanded text:
nitionem detinent, cum sponte se eis offerat; ipsi dico manentes in injustitia, id est in opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gensam detines in injustitia; et quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabrum adoraQuia quod notum est Dei, matinent veritatem Dei,  est quod de Deo noscibile est, manifestum est in illis, ductu rationis;le est, quia multa sunt quae de Deo per naturam sciri non possunt, ut de mysterio redemptionis et incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ rest noscibile de deo qr nõ solum rõ nanralis.¬
ad hoc profuit. s. ⁊ Dens
per quod eos adiuuit hoc
dicit ne sola natura suf¬
ficete uid̾etur. Ut eñ d̾s qui natura in uisibilis ẽ ⁊̃
aiisibilib poss sciti. opus fecit quod opificẽ iusibi¬
litate sui manifestauit. ut per cectum in c̾tum p̾s
omuium sp̃e ac cdifpõ ne quasi uoce respondertẽ
ex arte artificem cognouerunt. Undi Sequitur

Expanded text:
quod est noscibile de Deo, quia non solum ratio natd hoc profuit, sed et Deus per quod eos adjuvit. Hoc dicit, ne sola natura sufficere videretur. Ut enim Deus, qui natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit, ut per certum incertum posseomnium specie ac dispositione quasi voce respondente ex arte artificem cognoverunt. VERS. 20-23.--
Abbreviated transcription (Latin):
et nero. In eo uero qui non credit inustus iudet᷑.
negat enĩ ueracem dm̃. qui nõ credit esi dedisse ꝙ
cia reuelatur tendens ox fide dei. promntentis
infidem. honunis qui credit ei. qr incredente iꝰ¬
tris apparet deus. uł scd̃ alt̾am premissam sis̃ã
sic procede. Iusticia dei Ẽ ex fide. hec ã susticia fidei¬

Expanded text:
et verax. In eo vero qui non credit, injustus videtur; negat enim veracem esse Deum, qui non credit eum dedisse quod t: Justitia Dei revelatur, tendens ex fide Dei promittentis in fidem hominis, qui credit ei, quia in credente justus apparet Deus. Vel secundum alteram praemissam sententiam sic procede: Justitia Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
actedente caritate remaneat et iurtus fiat. an sp̃
elminetur. et alia suceedat qualitas q̃ iuctus sit
ad qd̾ pocins diuinum. oraculum imploranclum
iud̾ri qm̃ aliquid a nobis diffimendũ. utrumlibet
tat̃a sine periculo dici pot̾. Est ã sides de bonis et de ma¬
is et de preticitis. et de presentil. et de fut᷑is. Seq̃y.

Expanded text:
accendente charitate, remaneat, et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia succedat qualitas quae virtus sit. Ad quod potius divinum oraculum implorandum videtur, quam aliquid a nobis diffiniendum. Utrumlibet tamen sine periculo dici potest. Est autem fides de bonis, et de malis, et de praeteritis, et de praesentibus, et de futuris. Ambr.
Abbreviated transcription (Latin):
Ppt̾ os̃s partes fider ut omns qui uułt per fidẽ
iustificari uiu̾sos articłos simboli hãt. ut tnse¬
at iuds et quic̃q alius ex fide uet̾is. ⁊. nͥ inus¬
nis. ut credat dm̃i pro misisse ac reddisisse. uł red¬
diturum fore. ex fide predicatoꝵ in fidẽ ppłoꝵ ut c̃re¬
dant qd creclunt maiores et minores ex fide semman
fides qua crecluntur ea que nõ iudentur que propue
d̾c fides. S tũ est etiam fides recum qũ uõ uerbis s
reb ipsis p̾sentib crcdiur quod erit cũ per spẽm ma¬
nifestam. se contemtꝑlandam sc̃is prebebit ip̃a dei sap̃ia¬

Expanded text:
 ut omnis qui vult per fidem justificari universos articulos Symboli habeat, ut transeat Judaeus et quicunque alius ex fide Veteris Tesnis, ut credat Deum promisisse ac reddidisse, vel redditurum fore; ex fide praedicatorum in fidem populorum, ut credat quod credunt majores et minores; ex fide seminafides qua creduntur quae non videntur, quae proprie iorum: Est etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur; cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis i
Abbreviated transcription (Latin):
que dedit ephesiis qua
cum audiuissetis .i. per
hoc quod au diuistis. ⁊
postquam audiuistis
ũ. añ cũ enĩ. et causan
notat hic et tp̃e cum
audiuisseris dico ũbũ
cuius oꝑatione et nos
credentes signati estis.
dei reformata in nob.
Unde signatum est suꝑ

Expanded text:
quae dedit Ephesiis. Quacum audivissetis, id est per hoc quod audivistis; et postquam audivistis, non ante. Cum enim et causam notat hic et tempus. Cum audivissetis, dico, verbum cujus operatione, et vos, credentes, signati estis, id Dei reformata in vobis. Unde: signatum est super
Abbreviated transcription (Latin):
nolueriuit. interes tñ aliquid in loquendi
usu inter arram et pugnus pignus enĩ qũda¬
tur soluto eo prro quo ponitur aufertur. ar¬
ra uero est cum de ipso precio datur aliqͥd
qd̵ ñ est auferend̾. s ꝯplendũ. Si ergo caci¬
tatem modo deus tanquam pignus dedit.
anferend̾a anobis est pignus: absit. s ħ quod
dedit implebit. ideo melius hr arra quam
Sanguie eius redempti a iire inimici. ut
ultra non dñetur nobis inimicus ad qui¬
ramus dñi uł ad quiramur deo. ad ħ enim

Expanded text:
oluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. Si ergo charitatem modo Deus tanquam pignus dedit nauferendum est a nobis pignus? Absit! sed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam sanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nobis inimicus. Acquiramus Deum, vel acquira
Abbreviated transcription (Latin):
facta est pax et reconci¬
liano. hic ponit ꝑ que
ipsi sunt coedificati. qi
deus . ẜ reuelauit pau¬
lo salutem ad g̃s perti¬
uere. et misit eis predi¬
care et facit proeis pa
tuit magis sint deo gͣ¬
ti. abultimo ã incipit
hac re michi grata.
ut uos coeclificemius.
uł pro grã dei implenda
in hac re. ego paulus
qui tantus sum modõ

Expanded text:
facta est pax et reconciliatio, hic ponit per quem ipsi sint coaedificati, quia Deus scilicet revelavit Paulo salutem ad gentes pertinere, et misit praedicare, et facit pati pro eis ut magis sint Deo grati. Ab ultimo autem incipit, hac re mihi grata ut vos coaedificemini, vel pro gratia Dei implenda in hac re, ego Paulus, Haimo qui tantus sum, sum modo
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃i .q. data est mͥ dis¬
pensano in uos. qr mͥ
intunatum est diuinũ
occultum. et hoc ẽ. qm̃
supͣ scͥpsi in breus iĩ

Expanded text:
icat: Data est mihi dispensatio in vos, quia mihi intimatum est divinum occultum. Et hoc est quonsupra scripsi in brevi, id est