comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seg̃garet uocẽ tnͣseuntẽ a u̾bo
semꝑ ⁊ incõmutabilit̾ manẽte:
ut in sinuaret matutinã stel¬
lam in ortu regni celoꝵ apparẽ¬
temꝰ ⁊ declararet solẽ iusticie
suꝑuenientẽ. Testem discernit
abeo de quo testimoniũ ꝑbibet:
missum ab eo qui mittit: lucer¬
uam lucubrantẽ aluce claris¬
sima mundũ implente: tociꝰ
⁊ delictoꝵ demoliente. Precur¬
sor itaq dommi. hõ fuit tnͣsit᷑uᷤ¬
Ds̃ erat ꝑnaturã÷ accept᷑us
hoiẽm ꝑhumilitatẽ: ⁊ nr̃e salu¬
tis ⁊ redemtionis uoluntatẽ.
Homo erat missuᷤ. aqͦ: Adeo
Cui nom̃ eiat ioħes. Cui dona¬
tum ẽ ut regis regum fieret p̃¬
cursor. in carnati uerbi manife¬
stator: ⁊ sp̾italem filietatẽ bap¬
tirat᷑us. et̾m luminiᷤᷤ. uoce. et
testimõrum. Ecce agnꝰ di: ecce
qui tollit pecc̃ã nrũndi. Et it̾m.
Qui pꝰme ueñ añ me factus est.
Quod eiudñtius in g̾colegit᷑. e¬
añ cõspectum meũ factus est. Ac
si aꝑte dic̾et. Qui in ordine tp̃m

Expanded text:
segregaret vocem transeuntem a Verbo semper et incommutabiliter manente; ut insinuaret matutinam stellam in ortu regni caelorum apparentem, et declararet solem justitiae supervenientem. Testem discernit ab eo, de quo testimonium perhibet, missum ab eo, qui emittit, lucernam lucubrantem a luce clarissima mundum implente, totius et delictorum demoliente. Praecursor itaque Domini homo fuit, non DeuDeus erat per naturam, accepturus hominem per humilitatem, et nostrae salutis et redemptionis voluntatem. Homo erat missus. A quo? A Deo Cui nomen erat Joannes, cui donatum est regi regum fieri praecursorem, incarnati Verbi manifestatorem, et in spiritualem filietatem baptizatorem, aeterni luminis voce et testimonium ejus: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi » ; et iterum: Qui post me venit, ante me factus est » . Quod evidentius in Graeco legitur ante conspectum meum, factus est. Ac si aperte diceret: Qui in ordine temporum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑangłm hominib. s ꝑ hoĩem.
⁊ hominibꝰ ⁊ angłis. ñ infantasia
s in ip̃a tiera humanitate quã
totam sibi inunitate substantie
suscep̃. apparuit: suamq cogniti¬
onẽ omnibꝰ cognoscentibꝰ se p̾sti¬
omni rationali ⁊ intellectuali cre¬
ature se ip̃m manifestauit: sueq
diuinitati qua patri equaliᷤ est.
abdita reser auit mistia. Et lur
intenebris lucet. Audi apłm. Fui¬
stis inquit aliquando tenebre:
nc̃ autẽ lux in dño. Audiysaiã.
Sedentib in regione umbre mor¬
tis: luxorta ẽ. Lux intenebris lu¬
cet. Totum genus humanũ m̾ito
originalis pecc̾i intenebris erat.
Non ext̾iorum oculoꝵ quib
sensibilium forme coloreᷤq sen¬
tiunt᷑ s int̾iorum. quib intel¬
ligibilium species. ⁊ pulcͥtudineᷤᷤ

Expanded text:
angelum hominibus, sed per hominem et hominibus et angelis, non in phantasia, sed in ipsa vera humanitate, quam totam sibi in unitatem substantiae suscepit, apparuit, suamque cognitionem omnibus cognoscentibus se praestiomni rationali et intellectuali creaturae seipsum manifestavit, suae que divinitatis, qua Patri aequalis est, abdita revelavit mysteria. Et lux in tenebris lucet. Audi Apostolum: « Fuistis » , inquit, « aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino » . Audi Isaiam: « Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est » . Lux in tenebris lucet. Totum genus humanum merito originalis peccati in tenebris erat, non exteriorum oculorum, quibus sensibilium formae coloresque sentiuntur, sed interiorum, quibus intelligibilium species et pulc
Abbreviated transcription (Latin):
ut testimoniũ ꝑ hiberet delumi¬
ñ erat lux. Quare ergolucerna
ardens. astrumq uocitat᷑ matu¬
tinũ: Lucerua ardens erat᷑.s
ñ pͥo igne incensus ardebat:. ñ
ꝓpria luce lucebat. Stella erat
debat. Non erat ille lux: s par¬
ticeps luminiᷤ. Siuim ñ erat:
qd̾ in se.⁊ ꝑ se fulgebat. Ut enĩ
suꝑiꝰ diximus. nulla seu ratio¬
nalis. seu intellectualiᷤ creat᷑a.
ꝑse ip̃am sub̾alit̾ lux est. s par¬
ticipatione uniꝰ ac ueri lumi¬

Expanded text:
ut testimonium perhiberet de luminon erat lux. Quare ergo lucerna ardens astrumque vocitatur matutinum? Lucerna ardens erat, sed non proprio igne incensus ardebat, non propria luce lucebat. Stella erat splendebat. Non erat ille lux, sed particeps luminis; suum non erat, quod in se et post se fulgebat. Ut enim superius diximus, nulla seu rationalis seu intellectualis creatura per seipsam substantialiter lux est, sed participatione unius ac veri lumi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit uerbum in pͥncipio. alid̾
ds̃ erat u̾bũ : Beticam opinionẽ
destruens cõseqñter subnectit
Hoc erat in pͥncipio apd̃ d̾m.
Ac si diceret. Hoc u̾bum qd̾ ds̃
est apd̃ dm̃i: ip̃m ẽ ⁊ ñ aliud.
quod erat in pͥncipio: s signifi¬
cantiꝰ exg̾coꝵ exemplarib pot̃
intelligi. Ineis .R. aitoc. scribi¬
tͣ idẽ hic. Et potest referri ad
utrũq: ad u̾bum uidelicet ⁊
ad dm̃. hec quippe duonoĩa.
g̾cos masculim genĩs sunt. Ae
ꝑ hoc ita potest intelligi: et
deus erat u̾bum: hic erat in
oĩa ex patre: omĩa cũ ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m
facta s̃. Nam ip̃ius expat᷑ gen̾a¬
tio: ip̃a ẽ causaꝵs om̃iũ conditio:
spẽs ꝓcedunt oꝑatio ⁊ effectus.
cipio fc̃a sũt oĩa. Audi diuinũ¬

Expanded text:
voluisse Verbum in principio, aliud Deus erat Verbum, haereticam opinionem destruens, consequenter subnectit: Hoc erat in principio apud Deum, ac si diceret: hoc Verbum, quod Deus est, apud Deum ipsum est, et non aliud quid erat in principio. Sed significantius ex Graecorum exemplaribus potest intelligi. In eis enim οὗτος scribitur, id est, hic, et potest referri ad utrumque, ad Verbum videlicet et Deum; haec quippe duo nomina ecos masculini generis sunt. Ac per hoc ita potest intelligi: et Deus erat Verbum; hic erat in omnia ex Patre, omnia cum ipso et per ipsum facta sunt? Nam ipsius ex Patre generatio ipsa est causarum omnium conditio, species procedunt, operatio et effectus. cipio facta sunt omnia. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
dita indelicet sũmi bom penetra¬
re mist̾ia : et ea q̃ tͥ reuelata ⁊ decla¬
rata sũt. humanis m̃tib ac sñsibꝰ
intimare: Dic q̃so cui talis actã
ta donata ẽ grã: fortassis quiᷤ di¬
cet sũmo u̾tici apłoꝵ: petro dico:
qui dño int̾roganti quẽ se ẽẽ ex¬
quis dix̾it. plus intypo fidei ⁊
actionis: quã scientie ⁊ cõtempla¬
tionis. petrũ talia dixisse. Quare:¬
Ea scilicet ratione. qua petrꝰ in
forma actionis ac fidei ponitur:
iohes autẽ contemplatioĩs atq
scientie typũ imitat᷑. Unus siqͥdẽ
recumbebat suꝑ pectuᷤs dñicũ.
qd̾ẽ cõtemplationiᷤ sacͣmentũ:
alt̾ sepe tytubabat. quasi trepi¬
de actionis symbolum. Actio nãq¬

Expanded text:
t summi boni penetrare mysteria, et ea, quae tibi revelata et declarata sunt, humanis mentibus ac sensibus intimare? Dic, quaeso, cui tanta ac talis est donata gratia? Fortassis quis dicet: summo vertici apostolorum, Petro dico, qui Domino interroganti, quem se esse exquis dixerit, plus in typo fidei et actionis, quam scientiae et contemplationis Petrum talia dixisse, ea scilicet ratione, qua Petrus in forma actionis ac fidei ponitur, Joannes autem contemplationis atque scientiae typum imitatur. Unus siquidem decumbebat super pectus Dominicum, quod est contemplationis sacramentum, alter saepe titubabat, quasi trepidae actionis symbolum. Actio namq
Abbreviated transcription (Latin):
ex spiritalis aquile:
auditum pulsat ecłie
Ext̾ior sensus tnͣseun¬
tem accipiat sonitũ:
int̾ior animꝰ manen¬
tem penetret intellectum. Uox
altiuidi uolatilis. ñ aerẽ corꝑeũ.
uł ethra. uel tocius sensibił mũ¬
di ambitum suꝑ uolitantiᷤ: s
omnẽ theoriam ultra oĩa q̃ sũt.
⁊ q̃ ñ st̃. citiuolis intime theologie
pennis clarissime suꝑeque cõtem¬
plationis obtutib transcendñ¬
tis. Dico autẽ q̃ sunt: q̃ siue hu¬
manũ. siue angłicũ. non omĩo

Expanded text:
x spiritualis aquilae auditum pulsat Ecclesiae. Exterior sensus transeuntem accipiat sonitum; interior animus manentem penetret intellectum. Vox altividi volatilis, non aera corporeum vel aethera vel totius sensibilis mundi ambitum supervolitantis, sed omnem theoriam, ultra omnia, quae sunt, et quae non sunt, citivolis intimae theologiae pennis clarissimae superaeque contemplationis obtutibus transcendentis. Dico autem quae sunt, quae sive humanum sive angelicum non omnino
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. u̾m etiam inca q̃ suꝑant
omnẽ intellectũ ⁊ significationĩ
suꝑuehit᷑: extra om̃nia in esfa¬
in esfabili mentiᷤᷤ uolatu archana
unius omĩum pͥncipii exaltatꝰ: in¬
conp̾hensibilem q ip̃ius pͥncipii
et uerbi. hoc est patris ⁊ filii unitã
suꝑ cẽntialitatẽ. nec ñ ⁊ distinctã
suꝑ substantialitatem pure di¬
noscens: eũgłm suũ inchoat di¬
cens. In pͥncipio erat u̾bum. Obea¬
te ioħes: ñ imm̾ito uocitariᷤ iobeᷤ¬

Expanded text:
um etiam in ea, quae superant omnem intellectum et significationem, supervehitur, extraque omnia ineffabili mentis volatu in arcana unius omnium principii exaltatur, incomprehensibilemque ipsius principii et verbi, hoc est Patris et Filii, unitam superessentialitatem, nec non et distinctam supersubstantialitatem pure dinoscens, Evangelium suum inchoat, dicens: In principio erat Verbum. O beate Joannes, non immerito vocitaris Jo
Abbreviated transcription (Latin):
acutiꝰ namq atq uelotiꝰ in tima
diuinoꝵ apicũ penecͣt secreta
uirtꝰ contemplationis penitꝰ pu¬
rificate: quã actionis ad huc pu¬
rificande. Uerumtñ pͥmũ in¬
trat petrꝰ inmonum̾tũ: de inde
iohannes. Ac sic ambo currũt:
ambo int̾nt. Petrꝰ siquidẽ fid̾i¬
est symbolũ: iob̾s significat

Expanded text:
velocius intima divinorum operum penetrat secreta virtus contemplationis penitus purificatae, quam actionis adhuc purificandae. Verumtamen primo intrat Petrus in monumentum, deinde Joannes, ac sicut ambo currunt, ambo intrant. Petrus siquidem fidei symbol
Abbreviated transcription (Latin):
głizans dm̃ u̾bum hominẽ factũ
suꝑ nat᷑alit̾ inter oĩa exuirgine.
Ascendit ꝓclamanᷤ. idẽ u̾bum suꝑ¬
eẽntialiter genitũ ex patre: ante
⁊ ultra oĩa. In pͥncipio inquit erat
q̃ ẽ erat. Nam ⁊ positio eiꝰ idẽ sic̃
unũ in equalit̾ flectit᷑. duplicẽ
continet intillectum. Aliqndo
quidẽ subsistñtiã cuiꝰcumq rei
de qua p̃dicatur. absq ullo tp̃ali
motu significat: ideoq substan¬
tiuum uerbũ uocitat᷑: aliquan¬
do temꝑaleᷤᷤ motꝰ scd̾m alioꝵ uer¬
boꝵ analogiam declarat. Tale ẽ
ergo qd̾ait: in pͥncipio erat u̾bũ
Ac si aperte dic̃etur. In patre sub¬
sistit filiꝰ. Quis enim sanꝰ sapi¬
ens dix̃: filium in patre temꝑa¬
lit̾ unquã substitisse: Illic enĩ
sola cogitat᷑ et̾nitas: ubi sola
intelligit᷑ immnutabiliꝰ u̾ita
Lt nequis existimaret ita uerbũ
in pͥncipio subsistere. ut nulla
substantiarum differentia sub¬
intelligatur in eẽ: continuo sub¬

Expanded text:
ngelizans Deum Verbum hominem factum ngelizans Deum Verbum hominem factum supernaturaliter inter omnia ex virgine; ascendit proclamans idem Verbum superessentialiter genitum ex Patre ante et ultra omnia. In principio, inquit, erat quae est erat. Nam et positio ejus, id est sum, unde inaequaliter flectitur, duplicem continet intellectum. Aliquando quidem subsistentiam cujuscunque rei, de qua praedicatur, absque ullo temporali motu significat, ideoque substantivum verbum vocitatur; aliquando temporales motus secundum aliorum verborum analogiam declarat. Tale ergo est quod ait: In principio erat Verbum, ac si aperte diceret: In Patre subsistit Filius. Quis enim sanum sapiens dixerit, Filium in Patre temporaliter unquam substitisse? Illic enim sola cogitatur aeternitas, ubi sola intelligitur immutabilis veritas. Et ne quis existimaret, ita Verbum in principio subsistere, ut nulla substantiarum differentia subintelligatur inesse, continuo sub
Abbreviated transcription (Latin):
eẽntia ing̾ssus est. Non enĩ alit̾
potuit ascend̾e in dm: nͥ pꝰ fieret
deus. Ut enim raduiᷤ oculoꝵ no¬
stroꝵ speties rerũ sensibilium
coloresq non potest sentire. pͥus¬
quam se solarib radiis immis¬
ceat: unũq in ip̃is. ⁊ cũ ip̃is fiat:
ita animꝰ scõꝵ puram rerũ sp̃i¬
alium. omnem q intellectum
suꝑantium cognitionẽ ñ suf¬
fert acciꝑe: nͥ pͥus in comp̾hensi¬
bilis u̾itatis participatioẽ dignꝰ
efficiat᷑ habere. Sc̃s itaq theolo¬
gus in d̾m transmutatꝰ: u̾ita¬
tis particeps. deum u̾bũ sublistẽ
in deo pͥncipio. hoc ẽ dm̃ filiũ in dõ
patre ꝓnuntiat. In pͥncipio inqͥt
erat uerbũ. Intuere celũ aꝑtum:
tum mundo mist̾ium. Animad¬
uerte angłm diuinũ suꝑ filiũ ho¬
minis ascendentẽ: nob̃ ude licet
annũtiantẽ ip̃m eẽ ante oĩa in pͥn¬
cipio u̾bũ: ac mox descendñtẽ suꝑ
eundẽ filiũ hõĩs clamantẽq. Et
u̾bum carofcm̃ ẽ. Descendit eum¬

Expanded text:
essentia, ingressus est. Non enim aliter potuit ascendere in Deum, nisi prius fieret Deus. Ut enim radius oculorum nostrorum species rerum sensibilium coloresque non prius potest sentire, quam se solaribus radiis immisceat, unumque in ipsis et cum ipsis fiat, ita animus sanctorum puram rerum spiritualium, omnemque intellectum superantium cognitionem non suffert accipere, nisi prius incomprehensibilis veritatis participationem dignus efficiatur habere. Sanctus itaque theologus, in Deum transmutatus, veritatis particeps, Deum Verbum subsistere in Deo principio, hoc est Deum Filium in Deo Patre, pronuntiat. In principio, inquit, erat Verbum. Intuere caelum apertum, tum mundo mysterium. Animadvertere angelum divinum super Filium hominis ascendentem, nobis videlicet annunciantem, ipsum esse ante omnia in principio Verbum, ac mox descendentem super eundem Filium hominis, clamantemque: Et Verbum caro factum est. Descendit eva
Abbreviated transcription (Latin):
altissime uolauit: s altiꝰ ille qͥ
eundẽ xꝑm deũ de deo añ omĩa
temꝑa genitũ intellex̃ dicen:
In pͥncipio erat u̾bum. Nemo
nos existimet petro iohannẽ
p̃ferre. Quis hoc fec̾it: Quis nã
uertex ilłoꝵ: Nlo p̾ferimꝰ petro
iob̾em. s cõferimꝰ actioni cõtẽpla¬
tionẽ: purgando ad huc aĩo ꝑ

Expanded text:
 altius ille, qui eundem Christum Deum de Deo ante omnia tempora genitum intellexit, dicens: In principio erat Verbum. Nemo nos existimet Petro Joannem eferre. Quis hoc fecerit? Quisnam vertex eorum? Non praeferimus Petro Joannem, sed conferimus actioni contemplationem, purgando
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habens lex bonoꝵ fut᷑oꝵ ñ
ip̃am imaginẽ rerũ: ꝑsingło ᷤ an¬
nos hisdem ip̃is bostiis quas
offerunt in desment̾: nunqͣm po¬
test accedentes facere ꝑfectos. Er¬

Expanded text:
enim habens lex bonorum futurorum non ipsam imaginem rerum per singulos annos hisdem ipsis hostiis quas offerunt indesinenter numquam potest accedentes perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
sancti angłi dei. ñ quasi nesciat
is qui omĩa nouit añquã fiant.
s ut testes efficiant᷑ sanctitatis
atq pietatis iustoꝵs: it̾um tnͣqͣm
defluente ᷤᷤ impietates. atq in¬
insticiaᷤ iniustoꝵs. aut etiã ip̃iꝰ

Expanded text:
sancti angeli Dei, non quasi nesciat is qui omnia novit antequam fiant, sed ut testes efficiantur sanctitatis atque pietatis justorum. Iterum tanquam deflentes impietates et injustitias injustorum, atque etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
iu tellexerunt ꝑuuloꝵ discipliuis eruditi
sunt que hominibz sunt tradun tur.di¬
cit ergo saluator uon dehiis quos pau¬
lus iu xp̃o ꝑnulos nũcupat et asserit
lacte potandos non forti cibo sed de omĩ¬
bus semel honuimbus ecte ego et ꝑ¬
nuli mei quos dedit mͥ dũs. berũ qũo
ui pueris alii ab aliis acriores et ea
que eis suut tradita uelocius consecũ¬
tur sic uiquͣi suni leui ingenio sis pue¬
ris factum moyses et ꝓphetas sed et
seuietip̃os quia eciaui si ꝓficerent pue¬
ebaut. nec plenam lucem sed obscurã
ymagiuem ideoq repetebant dicentes
uidenius eiũ nũc per speculum et meg
ui eiugiate tunc autẽ facie ad faciẽ
quis ergo hec legeus et uitelligeus iu¬
flabitur et erigitur sine super sciencia
feniora suit hiis que reposita sunt bi¬
ris debent nou eleuar et suꝑbire hii
qui uidentur inter pueros acuioris iuge¬

Expanded text:
intellexerunt, parvulorum disciplinis eruditi sunt, quae hominibus traduntur. Dicit ergo Salvator non de his, quos Paulus in Christo parvulos nuncupat, et asserit lacte potandos, et non forti cibo, sed de omnibus simul hominibus: Ecce ego et parvuli mei, quos mihi dedit Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt aliis acriores, et ea quae eis sunt tradita velocius consequuntur: sic, inquam, similem ingeniosis pueris 1135 factum Moysen, et Prophetas, sed etsemetipsos, qui etiamsi profecerint, pueebant; nec plenam lucem, sed obscuram imaginem. Ideoque repetebant, dicentes: Videmus nunc per speculum, et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quis ergo haec legens et intelligens inflabitur, et erigetur super scientiamferiora sunt his, quae reposita sunt viris. Debent ergo non elevari et superbire ii, qui videntur inter pueros acrioris inge
Abbreviated transcription (Latin):
hec dũs. ego dũs deus tuus qui eduxi
te de terra egypti de domo seriuitutis
bide si non uegocia seculi et actus car
biuere douius est libertatis sicut et¬
seritis i uerbo meo uos aguoscetis
ueritatẽ. et ueritas liberabit uos.
Egyptus ergo douius est seruitutis
uidea uero et ihrłu douus est liber¬
tatis. audi et apłiu de hiis scd̾ui sapi¬
enciam que ei in nũsteno data fuerat
ꝓuniciatẽ que autem sursuui est
uquit ihrlui libera est que est muater
oĩu ur̃mi. sicut ergo egyptus ista ter¬
reua ꝓuinicia filiis isrs donius dicitur
que eis douus efficitur libertatis ita
ad comꝑacõeui celestis ihrlui que ut
ita dicaui mater est libertatis totus
hic uunidus et om̃a que in hoc mũ¬
do sut donuis siuut seruitutis et quĩ
de ꝑadiso libertatis pro pena pectati ad
huius nũdi uentum fuerat seriutu¬
tem idcirco pͥuus seruio decalogi .i. pͥ
ma uiaudatoꝵ dei uox de libeitate pro¬
fertur diceus. ego sinu dũs deus tuus
qui eduxi te de terra egypti de douio

Expanded text:
Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnvivere, domus est libertatis, sicut seritis in verboatem, et Veritas liberabit vos . Ergo Aegyptus domus est servitutis, Judaea vero et Jerusalem domus est libertatis. Audi et Apostolum de his secundum sapientiam quae ei in mysterio data fuerat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo
Abbreviated transcription (Latin):
patitur contigisse sufficiat ꝙ nobis ab
apłis sors ducta designat quia ubi ex¬
fide integra et orõne p̾uissa sors duci¬
tur ea que de boluntas continet in octul¬
to sorte honũbus declarantur ui maui¬

Expanded text:
patitur contigisse sufficiat, quod nobis ab apostolis sors ducta designat. Quia ubi fide integra ac oratione praemissa sors ducitur, ea quae Dei voluntas continet in occulto, sors hominibus declarat in mani
Abbreviated transcription (Latin):
et sicut dicit aplus de hiis qui ad duĩu
ihiũ xpiũ uenerũt quia accessistis in¬
quit ad syon montẽ ad ciuitatem dei
binentis ihrlm celesteui est aliqua in
celis ciuitas que dicitur ihis̾ui et mõs̃
syon non est utiqz siue causa ꝙ benia¬
sine dubio hoc exigebat ut uon alii ꝙͣ
beniamun dari deberet ihrlm terrestris
que illius celestis figuram seruat ac

Expanded text:
et sicut dicit Apostolus de his qui ad Dominum Jesum Christum venerunt, quia « accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem . » Est aliqua in coelis civitas quae dicitur Jerusalem et mons Sion. Non est utique hoc sine causa quod Benjalem ratio sine dubio hoc exigebat, ut jam aliqua Benjamin dari deberet Jerusalem terrestris, quae illius coelestis figuram servat ac
Abbreviated transcription (Latin):
dispensaint diuina sapiencia uoĩa
que daui locorum scribi in scupturis
que nusticam ꝙͣdam uterp̾ta cõeui cõ¬
tineant per que iudicetur uobis qr
hec certis quibusq rõuibus et non
casu uel fortuitu fieri dispen santur
et iufra. et ut certui est ꝙ buusqͥsq¬
uel au geloꝵ uel hoñn ex hus que sibi
ĩuingũtur officiis et actibus eciam
nouuna sorciantur ita cõsequẽs est
eciam loca quedam esse celestia et ciui
esse eciam alias quarũ tyꝑum et yma¬
gueu iste que ii terris sit contiuet̃
que uunc in hac scriptura msticeuo¬
bis per ihui filiu uaue desiguantur¬
et de ipĩs puto cuutatib dictuui edifi¬
cabuutur ciuitates iude et hĩtabuut¬
dum est ciitatib seruo illi qui beue
uegociatus fuerat dĩ dicere qr po
testatẽ hẽbis supra decem ciuitates
et alii supra quiuq .ibi.¬
terre uide ꝓfeire ad uos iii quͣtum fuit
ausi suuus scriptura ꝓuocante que
ui celis que uobis occasiouẽ dederũt
sentire de hiis onũbus ꝙ nuisteria in

Expanded text:
dispensavit divina sapientia nomina quaedam locorum scribi in Scripturis, quae mysticam quamdam interpretationem contineant, per quae indicatur vobis qui haec cernitis, quibusque rationibus, et non casu vel fortuitu fieri dispensenture Abraham. Et ut certum est quod unusquisque angelorum vel hominum ex his quae sibi injunguntur officiis et actibus etiam nomina sortiuntur, ita consequens est etiam loca quaedam esse coelestia et civit Sion; esse etiam alias quarum typum et imaginem istae quae in terris sunt continent, quae nunc in hac Scriptura mystice nobis per Jesum Nave filium designantur. De ipsis puto civitatibus dictum: « Aedificabudum est civitatibus servo illi qui bene negotiatus fuerit Dominum dicere: « Habeo potestatem supra decem civitates ; » et alii supra quinquterrae Judae proferre ad vos inquantum fas fuit ausi sumus Scriptura provocante, qcoelis, quae nobis occasionem dederunt sentire de his omnibus, quod mysteria in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ a. Sepe fideles quiq nou soluui ui hus
que gerunt sed et ui hus que sperant
et credut futuraui cousũ macõem sa¬
lutis expectant in quo quasi ad quã¬
daui paciencie arbore u spe uti et cõ¬
furuati temptacionũ procellas ac tur¬
bffuturoꝵ spes laborautibus requiem
parit sicut et iu agoue positis dolo¬
reui uuluerũ uutigat spes corone.

Expanded text:
a fideles quique non solum in iis quae egerunt, sed et in his quae sperant et credunt futura, consummationem salutis exspectant: in quo quasi ad quandam patientiae arborem, spe vincti ac confirmati tentationum procellas ac turue spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae.
Abbreviated transcription (Latin):
deuiu meritorum ⟦ae cõtemplacione de¬
stinguitur eciam illo in tempore hĩtami
cuui diuideret excelsus gentes et disse¬
iuiuaret filios adau et constitueret fi¬
nes gencium secuidũ iuuuenĩ augło¬
ruui diũ et facta est porcio diũ iacob
finuculus hereditatis eius isrs udes
euĩ quia et hic parteui et funiculum
isrs duĩ dicit esse sorticuui uon ergo for¬
tintu arbitrandum per sortem neuisse
pere. uerbi gracia alii angelo egypcio¬

Expanded text:
Dominum meritorum contemplatione distinguitur etiam in illo tempore habetur: « Cum viderit excelsus gentes et disseminaverit filios Adam, et constituerit filios gentium secundum numerum angelorum Dei . » Et facta est portio Domini Jacob funiculus haereditatis ejus Israel. Vides ergo et hic partem, et funiculum Domini Israel dicit esse sorte. Non ergo fortuito arbitrandum venisse sortem. Illi pere verbi gratia A
Abbreviated transcription (Latin):
quin diues ille sodounta sit. et iuifra.¬
tuu et mauũ pauperis et egentis
uou suscipiebat considera diligenter
enuueracõem pectator sodome ego
ip̃e si uxta iuires meas manũ pauꝑ¬
is et egentis uon adiuuero sodonuti¬
cum hẽo pectatum sequitur alia actu¬
sacio et suꝑbe głiabatur et iactatio¬

Expanded text:
quin dives ille Sodomita sit. Quomoquin dives ille Sodomita sit. Quomo Et manum pauperis et egentis non suscipiebat. Considera diligenter enumerationem peccatorum Sodomae. Ego ipse si juxta vires meas manum pauperis et egentis non adjuvero, Sodomiticum habeo peccatum. Sequitur alia accusatio: Et superbe g
Abbreviated transcription (Latin):
quasi diuicias ex nuquitate posside¬
rt uou eum cumiuatus est seruo
diuinus et meretricibus deditum
uel honucidam aut aliud quodcũq
scelerum facientẽ sed si consideres
hoc quod in p̾senti scuptum est et il¬
lud quod iu enuangelio dicitur uide¬
bis quia et illius maxinũ pectatũ
uiter biuersa pectata suꝑ bia fue¬
ut in saturitate panũ et in habiu¬
dancia afflueus nou habuit misera¬
ciomis affectum ad euui qui aute poi¬
tas suas confectus ulceribus iace¬
bat. sed in tantam suꝑbiaui el atus
est despicieus pauꝑtatẽ ut non cõ¬
putaret ueq inferoꝵ supplicia neq
cõuiuuia ira humauitatis quia
oportet ¶hominẽ humana sapere
et iu alieuis calamitatib pro suułi
condictione sui quodã modo isereu
est ergo et diues ille sodonuta. si euĩ
talia erant pectata sodoie ut in sa¬
turitate panum et in habundancia
fuert talis autem est et diues qui ĩ
enuangelio describitur nulli dubiũ

Expanded text:
quasi divitias in iniquitate possedequasi divitias in iniquitate possederit: non eum criminatus est sermo divinus, quod meretricibus dedit: non homicidam, aut aliud quodcumque scelerum facientem. Sed si consideres hoc, quod in praesenti scriptum est, et illud quod in Evangelio dicitur, videbis quia et illius maximum peccatum inter universa peccata superbia fuerit: in saturitate panum et in abundantia affluens non habuit miserationis affectum ad eum, qui ante portas suas 967 confectus ulceribus jacebat: sed in tantam superbiam elatus est, despiciens paupertatem: ut non computaret neque inferorum supplicia, neque communia humanitatis jura, quia oporteret hominem humana sapere, et in alienis calamitatibus pro simili conditione sui quodammodo misereri. Est igitur et dives ille Sodomita. Si enim talia erant peccata Sodomae, ut in saturitate panum et in abundantia fuerit, talis autem est et dives, qui in Evangelio describitur, nulli dubium
Abbreviated transcription (Latin):
c. Sodouuticũ pectatũ est suꝑbia ĩiqui¬
tas hec sodomiorr sororis tue suꝑbia
bude uascatur suꝑbia et quas habeat
radices adiungit in saturitate pauũ
et in habundancia affluebant. si soli
littere uitendas multa habundancia
autiquitus ii sodomis fuit. erat quippe
terra eoꝵ ut ꝑadisus dei et ut terra¬
egypti. si autem a caniali intellettu ad
spua leui conscendeus ut uideas quo
suꝑbia sodomior in saturitate pauũ
et iu hũdaucia fluxeret utilitatẽ capi¬
es et ad uite officiũ et ad alia quedã
maiora maioribus corrigenda ꝓpoua¬
uius pͥuũ id quod aute multos dies
lectum et uestitum bysso et purpura
diuitem cotidie delicus luxuriaqr le¬
cantẽ et la arum nulueratũ tabe et
ueriuiũ fetore confectum querentemi
solaciũ famis sue micas que de uiẽsa
euis decidebant. opportune autẽ uũc
ui huuc locuni exemplum istud uici¬
ditut ꝑspicuũ fiat que iuiquitas di¬
uitis fuerit locuplex erat hũdabat
deliciis uou euuu actusauit scuptura

Expanded text:
 quippe peccatum est superbi iniquitas. Haec Sodomorum sororis tuae superbia unde nascatur, et quas habeat radices, adjungit: In saturitate panum, et in abundantia affluebant . Si soli litterae attendas, multa abundantia antiquitus in Sodomis fuit. Erat quippe terra eorum ut paradisus Dei, et ut terra Aegypti. Si autem a carnali intellectu ad spiritalem conscenderis, ut videas quomodo superbia Sodomorum in saturitate panum et in abundantia fluxerit, utilitatem capies et ad vitae officium, et ad alia quaedam majora majoribus corrigenda. Proponamus primum id, quod ante multos dies lectum est, divitem vestitum bysso et purpura, quotidie deliciis luxuriaque laetantem, et Lazarum vulnerum tabe et vermium pedore confectum, quaerentem, solatium famis suae, micas, quae de mensa ejus decidebant . Opportune autem nunc in hunc locum exemplum istud incidit, ut perspicuum fiat quae iniquitas divitis fuerit. Locuples erat, abundabat deliciis. Non enim accusavit eum Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
cii actipiendũ est. apud euui iudicẽ
qui potest corpus et a ĩain perdere u
geheuuã uel ceite potest fortassis eci¬
alui illud aptant ut qui sibi conscuis
tauti scandali fueunt ponat. Aĩaui
suaui pio auiuia illuis quẽ scanda¬
lizauent et usq ad mortem debet ope

Expanded text:
cii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det ope
Abbreviated transcription (Latin):
C.Congregauit .s. iosue i ect̃a filios
israel et dieit nuttain sorteui et ꝓ¬
feraui u cõspectu diũ si prius descri¬
bentes terrani attuleritis mͥi descrip¬
cioueui eus et ita post hec sortibus
missis hereditas ppło distribuitur et
agitatur sors ista uon fortuitu sed
scd̃ui hoc qd̃ p̾destinatũ est a dño ibi.
mittamus sortem et scianus cuius
causa hec tauta uialicia est quasi
a coguicione dei nou tamen uihac opi¬
uone falluntur sed quod uerũ erat pro¬
didit eis sors. ibi.¬

Expanded text:
congregavit in ecclesia filios Israel et dixit: Mittam sortem, et proferam in conspectu Domini, si prius describentes terram, et tuleritis mihi descriptionem ejus. Et ita post haec sortibus missis haereditas populo Dei distribuitur; et agitatur sors ista, non fortuitu, sed secundum hoc quod praedestinatum est a Deo. « Mittamus sortem et sciamus cujus causa haec tanta malitia sit , » quasi a cognitione Dei, non tamen hac opinione falluntur, sed quod verum erat prodidit eis sors
Abbreviated transcription (Latin):
signũ belli tuba p̾dicacionis osten¬
tubula cõnum pugna consurgit
ex quo ergo loqui cepit moyses ad
quo iu aĩaui tuaui se riuo dei proba¬
tus uectessario certamina iutra te uir¬
tutibus aduersu uicia suscitantur
prius uero ꝙͣ ueniret seruo qui argue¬
ret bicia iuitra te in pace durabant sed
ubi seruo dei facere cepent buuscuins¬
q discrunẽ tuuc ꝑturbacio magna cõ¬
surgit et siue federe reuascitur bellum

Expanded text:
signum belli tuba praedicationis ostenbulationum pugna consurgit. Ex quo ergo loqui coepit Moses et Aaron quo in animam tuam sermo Dei perlatus est, necessario certamen intra te virtutibus contra vitia suscitatur. Prius vero quam veniret sermo qui argueret, vitia intra te in pace durabant, sed ubi sermo Domini facere ceperit uniuscuiusque discrimen, tunc perturbatio magna consurgit, et sine federe nascitur bellum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ouĩs qui didicit cõtempuere p̾sons
seculuui ꝙ figurałr egyptus appella¬
tur et per u̾buui dei ut scd̾ui scripturas
dicani trauslatus est et nou iuuenitur
quia ad scłm uenturũ festiuat ac ten¬
dit de huuismodi auiuia dicit deus. ego
suin dũs deus tuus qui eduxi te de ter¬

Expanded text:
Omnis qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de ter
Abbreviated transcription (Latin):
ordiuant elegerunt duos et statuerũt¬
eos in medio nec tamen de eis sibuuet¬
ip̃is iudicium cõmiserunt ut illuui fa¬
cerent queni ip̃i uoluissent sed orau¬
tes iquit nuserũt sorteui suꝑ illos
duos quos statuerũt in cõspectu dei
i. ioseph qui nocabatur barsabas qui
coguonuuatus est iustus et mathiam
cecidit iuquit sors super mathiam et
ãuumeratus est cum duodecun apłis

Expanded text:
ordinant et elegerunt duos, et statuerunt in medio, nec tamen de his sibimetipsis judicium permiserunt, ut illum facerent quem ipsi voluissent; « sed orantes, inquit, miserunt sortem, » ut ex illis duobus quos statuerant in conspectu Dei, id est, Joseph qui vocabatur Barnabas, qui cognominatus est Justus, et Mathiam. « Cecidit, inquit, sors super Mathiam, et annumeratus est cum Christi apos
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃a sunt sancta hiis eiuũ et ouũbus q̃
sunt sanctus nichil est et nou leuiter di¬
cunt alter ad alterum sanctus sanctus
sanctus. sed saluatorem omibus cõfes¬
siouein claniore pronũciant que sunt
ista duo seraphin dus meus ihũs et sp̃s
sanctus nec putes trutatis diuidere
uaturaui si noiu seruautur officia oꝑie¬
bat faciem dei exordiuiu eiuĩ dei iguotũ
est sed et pedes nouissiniũ euĩ quid in
uidentur aute ista que fueriut uescio
ex hiis que sunt uitelligo deuui post ista
que futura suit uyxta quod futura suit
erunt et dicam quia dii estis dixit y sa¬

Expanded text:
et ipsa sunt sancta. His enim in omnibus quae sunt, sanctius nihil est. Et non leviter dicunt alter ad alterum: Sanctus, sanctus, sanctus; sed salutarem omnibus confessionem clamore pronuntiant. Quae sunt ista duo Seraphim? Dominus meus Jesus et Spiritus sanctus. Nec putes Trinitatis dissidere naturam, si nominum servantur officia. Operiebant faciem Dei. 1104 Exordium enim Dei ignotum est. Sed et pedes. Novissimum enim quod in videntur. Ante ista quae fuerint, nescio: ex iis quae sunt, intelligo Deum. Post ista quae futura sunt, juxta quod futura sunt,erunt, et dicam quoniam Dii estis . H
Abbreviated transcription (Latin):
¶a. Interp̾tatur hebron cõmuctio uel cõ¬
iugiuui per quod posset fortasse illd̃
ostendi quod spelunca duplex comꝑa.¬
ta ab abrahaui patriarcha in en est
ui qua cõuigia patruui et reliquie
eoruu iacent .i. abrahaui cuui sarra
ysaac cuui rebecta ia cob. cũ lya. suꝑ¬

Expanded text:
. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium; per quod potest fortasse illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha in ea est, in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca
Abbreviated transcription (Latin):
ergo modo intelligendũ est deuin trade¬
re quos tradit non quia ip̃e tradat
aliqueni sed ex eo qd̾ deluiquit uidi¬
gues eos .s. qui se uou ita excolunt et
a biciis purgant ut libenter in eis hĩ¬
tet deus ip̃o refugiente atq au̾tente
ciis exposita est tradita dicitur ex eo ꝙ
deo uacua inuenitur et iuaditur a

Expanded text:
ergo modo intelligendum est Deum tradere quos tradit, non quia ipse tradat aliquem, sed ex eo quod derelinquit indignos, eos scilicet qui se non ita excolunt et a vitiis purgant, ut libenter in eis habitet Deus. Ipso refugiente atque avertente tiis posita est, tradita dicitur ex eo quod Deo vacua invenitur, et invaditur a
Abbreviated transcription (Latin):
cieui ꝑstriugere et buiuersis honũbus
loqui ut ueno fraudaretur reuiediis
sa lutaribus et hiis medelis que nulue¬
uide ea que a deo audient ꝓferebat
ad ppłui sic uos iudigenius spũ sancto
loquente in uobis uusteria ut or̃ouibz
urĩs scupturam possiuius audire et
iursum quod audiuimus ppłis inti¬

Expanded text:
perstringere, et universis hominibus loqui, ut nemo fraudaretur remediis salutaribus, et his medelis, quae vulneinde ea quae a Deo audierat, proferebat ad populum: sic nos indigemus Spiritu sancto loquente in nobis mysteria, ut orationibus nostris Scripturam possimus audire, et rursum quod audivimus, populis inti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiuet hoc eiũ est sacrificiũ requin ac
discuti atq ex ipĩs ominẽ rerum sciẽ¬
ciam actipi capi. si quid autẽ suꝑfue¬
rit quod non diuuia scriptura decerat
nullani aliaui terciam scripturam debe¬
re ad auctoritatẽ sciencie suscipi quia
hec dies tercia nonunatur sed igni tra¬
danius quod suꝑest idest deo reseruemꝰ
ueq eĩ in p̾senti inta deus sare uos
ourĩa uoluit maxime cum id et apłus
dicat. quia exparte sciuius et ex parte
ꝓp hetauius cum benerit autẽ quod ꝑ¬
fectuui est destruentur illa que ex par¬
te suit iste est iguis cui que uu terci¬
ui dieui suꝑfuerut seruare debemiꝰ
et non temertate p̾sumpta assuma¬
uius nobis cuuctoꝵ scienciã ut uieri¬
to nobis dicatur ab eodeu apło uesci¬
eutes neq que locuntur ueqz de quibz

Expanded text:
tinet, hoc enim est sacrificium requiri et discuti, atque ex ipsis omnem rerum scientiam capi, si quid autem superfuerit quod non divina Scriptura decernat, nullam aliam scripturam tertiam debere auctoritate scientiae suscipi, quae hic dies tertia nominatur, sed igni tradamus quod superest, id est, Deo reservemus; neque enim in praesenti vita Deus scire nos omnia voluit, maxime cum id et Apostolus dicat: Quia ex parte scimus et ex parte prophetamus; cum venerit autem quod perfectum est, destruentur illa quae ex parte sunt . Iste est ergo ignis cui quae in tertium diem superfuerint servare debemus, et ut non temeritate praesumpta assumamus nobis cunctorum scientiam, ut merito nobis dicatur ab eodem Apostolo: Nescientes neque quae loquuntur, neque de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti fiet ui te fous aque salieutis
suuilis esse alicui senuuũ cuius natura
hec est ut cum iactuui fuerit ui cerrain
regeneratuu in spicam uel ui quãcũ¬
q aliam sui geueris speciem iultipli¬
citer diffuudatur et tauto cumiulacius
quͣto uel ꝑitus agri cola plus senũbuo
laboris uupenderit uel beneficiũ terre
fecuudiori iudulserit. sic quippe effici tur
ut culture iidulgencia exiguũ semen
uerbi cã siuapis quod est uũuiũ õ
efficitur uiauis ouũbus oleribus et fi¬
at arbor ita ut ueniaut uolatilia celi
et hĩtent ui rauus eiis ita et hic seruo
qui uũc uobis ex diuiuis uolumuinibz
recitatus est si ꝑitum inueniat et dili¬
gentẽ colonũ cum pͥmo a tactu iuidea¬
tur exiguns et breuis ut ceperit exco¬
li et spũaliter retractau crescit u arbo¬
reui ii ramos et in uirgulta diffimidi¬
tur ita ut possint ueuire disputatores
et rectores huius nundi. qui uelut aues
celi leuibus penius u̾boruu duui taxat

Expanded text:
accepisti, fiet in te fons aquae salientis accepisti, fiet in te fons aquae salientis similis esse alicui seminum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus laboris ?: i--  penderit, vel beneficium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
f. Neuio iuexcerritatus et iuꝑitus sermo¬
neui ꝓpheticuui suscipit sed qui scit hau¬
rire aquam de ꝓfundo putei et qui uitã¬
tuui scit haurire ut eci ai hiis sufficiat
qui urõnabiles et ꝑuersi iudentur quo¬
g. Temptenius facere eciaui illud quod
tiuis ꝓprius. tempta ergo et tu o auditor
hẽre ꝓpriuu putenuu et ꝓprium fontẽ
ut et tu cum app̾henderis librinu scrip¬
turarũ incipias eci aui exꝓprio seusu
ꝓferre aliqueni utellectum et scd̾m ea
que ui ectlesia didicisti tempta et tu bi¬
bere de fonte ingenii tui. est uitra te ua¬
ture aque uine sunt ueue ꝑhennes et
iigua fiueuta rõnabilis sensus. si tũ
uon sit terra ex ruderibus oppleta ced sa¬
tis age fodere terraui tuaui et puga¬
re sordes .i. iugeuii tui amouere desi diã
et copporeni cordis ex cutere. audi eiũ quid
dicit scriptura pouge oculum et profeit la¬
cuu aui. pouge cor et profert seusuin pur¬
ga ergo et tu ugeniũ tuũ ut aliquando
eciam de cuis fontibus bibas et de tuis

Expanded text:
 nemo inexercitatus et imperitus sermonem propheticum suscipit; sed qui scit haurire aquam de profundo putei: et qui in tantum scit haurire, ut etiam iis sufficiat qui irrationabiles et perversi videntur, quo Tentemus facere etiam illud quod tuus proprius. . » Tenta ergo et tu, o auditor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis
Abbreviated transcription (Latin):
potuit a puero abra haui et iu matri¬
uouo sociau ysaic. hec fabulas puta¬
tis esse et hystorias uartare iu scuptu¬
us spũi sauctũ aĩaru est ista erudi¬
et docet cotidie uenire ad puteos scrip¬
turas ad aquas spũs sancti et haurire
semper ac pleuũ uas domũ referre si¬

Expanded text:
potuit a puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis esse, et historias narrare in Scripturis Spiritum sanctum? Animarum est ista erudie docet quotidie venire ad puteos Scripturarum, ad aquas Spiritus sancti, et haurire semper, ac plenum vas domum reportare: si
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dũe qui reguas in seculi et uise¬
culuiu et adhuc quociens in seculum
dicitur lougitudo quidẽ temporis. sed
esse fiuis aliquis iudicatur. et si ui ali¬
ud seculum dicatur aliquis sine du¬
bio longior quidem tanen ponitur
curiuis et quocieus secula seculoꝵ uo
iumãtur fortasse licet iguotus uobis
tauiẽ a deo status aliquis teriuiuus
eciaui dicatur quod uero addidit ĩ hoc
q eĩ illud cogitaueris in quo fine ui
putes posse consistere sempertibi di¬
cit senuo ꝓpheticus et adhuc uelut
si loquitur ad te et dicat putas in secu¬
luui seculi duũi regnaturũ et adhuc
putas i secula seculoꝵ et adhuc qd̾
cuuiq illud dixeris de regui euis spa¬
ciis semper tibi dicit ꝓpheta et adhuc

Expanded text:
« Qui regnas in aeternum, et in saeculum et adhuc. » Quoties in saeculum dicitur longitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur, etsi in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen potitur finis, et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse, licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur; quod vero addidit in hoc que enim illud cogitaveris, in quo finem putes posse consistere, semper tibi dicit sermo propheticus, « et adhuc, » velut si loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum saeculi Dominum regnaturum, et adhuc putas in saecula saeculorum, et adhuc, et quodcunque illud dixeris de regni ejus spatiis, semper tibi dicit Propheta, « et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
n. Scieudum est ꝙ ex hostiis que offe¬
rũtur licet concedantur sacerdotibus
ad edendũ non tũ omĩa concedũtur
sed pars ex ip̃is aliqua deo offertur
et altaris ignibus traditur ut scia¬
uius eciam nos ꝙ et si concedatur
nobis aliqͣ ex diuinis scriptuus app̾¬
heudere et coguoscere sunt tauiẽ
aliqua que deo reseruanda sunt
que cum intelligenciã nr̃am suꝑa¬
rent ceusus qz eorum supra uos sic
ue forte aliter a nobis ꝙͣ ueritas se

Expanded text:
n sciendum est quod ex hostiis quae offeruntur, licet concedantur sacerdotibus ad edendum, non tamen omnia conceduntur, sed pars ex ipsis aliqua Deo offertur, et altaris ignibus traditur, ut sciamus etiam quod et si conceditur nobis aliqua ex divinis Scripturis apprehendere et cognoscere, sunt tamen aliqua quae Deo reservanda sunt, quae cum intelligentiam nostram superent, sensusque eorum supra nos sit, ne forte aliter a nobis quam se habet
Abbreviated transcription (Latin):
i. uõ ex seculariũ auctorum sed ex pro¬
pheticis atq apłicis uoliiũb ip̃i¬
edolati resecatis omĩbus uiciis et ex¬
cisis quadratam contiuent uitain
et ex ouũ parte libratam nai aucto¬
res seculariuu li broruui possunt qui¬

Expanded text:
id est non ex saecularium auctorum, sed ex propheticis et apostolicis voluminiqui, resecatis universis vitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
cione directaui ego auteui qnͣtuui ad
opimoneui meaui spectat puto au¬
denter dicendum eciami de hiis uu tuti¬
bus que nũdi huius misteria suscepl̃it
ficieuter exibeat alia nubriuui alia bẽ¬
tor alia mariius alia autem terrestri¬
bus auuualibus uel singulis quibus¬
cuuiq e terra gignentibus p̾sit et esse
ui hiis siugulis sacramenta uieffabi¬
lia diuine dispensacionis ut ordine suo
auicta et competenti per buãqm̃q nͥ
tuteui dirimantur officia sic eñ apo

Expanded text:
tione directa. Ego autem, in quantum ad tione directa. Ego autem, in quantum ad opinionem meam spectat, puto audenter dicendum etiam de his virtutibus quae mundi hujus ministeria susceperuntficienter exhibeat, alia imbrium, alia ventorum, alia marinis, alia autem terrestribus animalibus singulis quibusque a terra gignentibus praesit: et esse in his singulis sacramenta meffabilia divinae dispensationis, ut ordini suo cuncta et competenti per unamquamquam virtutem dirimantur officio. Sic enim et
Abbreviated transcription (Latin):
nacionen earum qui sunt super ter¬
ram sedibi eciam si scd̾mi uumierum
angelor dei dicautur sorte gentes e ẽ
diuise tamẽ illa sors sicut in honũbus
dixiuus quia dei iudicium quod ĩ octul¬
to est sors pandit in publico talis eciã
ibi fuisse credenda est ubi pro uerito
et uirtute sua bnusquisq augelus
illam uel illai gentem in diuisioue
suscipiat. ibi .b.
dei udicio dispensatur eueuire dicen¬
duu est uerbi causa ut alius nr̃mu ta
tate sorciatur uel certe illud qd̵ erga
houũes geri ex scuptius sanctis sepe
docuimus ꝙ et boni augeli adsut ho¬
miuibus et contrarii quod non utiq
fortuitu et absq indicio ille augłus il¬
lius auuie uerbi causa petri custos oẽ¬
sortitus sit et alius pauli et alius iu¬
dicit dũs qr semper uident faciem pa¬
tris qui ui celis est. de quib utiq dubi¬
taudũ non est ꝙ iudicio dei qui uel illo¬
tum dignitatẽ uel nr̃e auime ad li¬
quidiu ꝑspicit uoluutatẽ uiuscu¬
sorteni quidam nusticaui xp̃i dispensa¬

Expanded text:
nationem earum quae sunt super terram. Sed et ibi etiamsi secundum numerum angelorum Dei dicantur sorte gentes istae divisae, tamen illa sors, sicut in hominibus diximus, quia Dei judicium quod in occulto est sors pandit in publico, ita etiam ibi fuisse credendum est, ut pro merito et virtute unusquisque angelus etiam et illam gentem in divisionem suDei judicio dispensatur, evenire dicendum est? Verbi causa, ut alius quidem tate sortitur; vel certo illud quod erga homines geri ex Scripturis sanctis saepe docuimus, quod et boni angeli adsint hominibus, et contrarii; quod utique fortuito et absque judicio sit ille angelus illius animae, verbi causa, et Petri custos fortuitu sit, et alius Pauli, vel alius udicit Dominus « quia semper vident faciem Patris qui in coelis est ; » de quibus utique dubitandum non est quod judicio Dei, qui vel illorum dignitate vel nostrae animae aliquid perspicit, et qualitatem uniuscusorte quadam mystica Christi dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
sorte diuiditur fortuitu uidetur sors
illa ad illum uel alia ad aliuui ced̾e
in scriptura aut sancta uon ita est
et aliquocieus quere bani apud meiz¬
ip̃m si de retanta ac tali patres saucti
sortibus iudiciũ cõmississent quod si¬
eẽnt esset hoc apud sanctos ita gestũ
et de aliis honũbus uel gentilibus ii¬

Expanded text:
sorte dividitur, fortuitu videtur sors illa ad illum, vel alia ad alium cedere. In Scriptura autem sacra non ita est: et aliquoties quaerebam apud memetipsum si dere tanta ac tali patres sancti sortibus judicium commisissent. Quod si esset apud sanctos ita gestum, jam de aliis hominibus vel gentibus ni
Abbreviated transcription (Latin):
ni tradiderat sed nabugodouosor et
serant uguu nabugodonosor de
cerucibus siis et ad phara ouem
trausgressi fuerant ira dei super eos
iugruit et ecoutra euenit qmͣ puta¬
uerant. oportet quippe euui qui a deo
dampnatur uon fugere sentenciã
eius uet uoluutatẽ iudicantis uelle
uintare uerũ pacientissime sustiue¬
re douec ip̃e deus li beret qui dampua

Expanded text:
ni tradiderat, sed Nabuchodonosor, etserant jugum Nabuchodonosor de cervicibus suis, et ad Pharaonem transgressi fuerant, ira Dei super eos ingruit, et contra evenit, quam putaverant. Oportet quippe eum, qui a Deo damnatur, non fugere sententiam ejus, nec voluntatem judicantis velle mutare, verum patientissime sustinere, donec ipse Deus liberet qui damna
Abbreviated transcription (Latin):
uudantibus iniciis conueitere se po¬
cest a rebus fluxis ac ꝑeuntibus et
caducis et audire u̾bum dei ac p̾cep¬
ca celestia hic iutrat cor suũ archaui
salutis edificat et bibliotecaui ut¬

Expanded text:
undantibus malis convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam