comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
residuũ fu̾it de sorte
postulat debitorẽ cõ
sit consulendũ credi¬
tori. ad hoc credo pła
auxilia sibi ẽẽ pata
potest eĩ ꝑ actionẽ pͣ¬

Expanded text:
residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compsit consulendum creditori? Ad hoc credo plura auxilia sibi esse parata. Potest enim per actionem p
Abbreviated transcription (Latin):
non timeret de ꝑicło hi pactum apponat firmit̾ proponẽs qd̃ si bos sine¬
culpa conductoris ꝑtret de illo ꝑicło nicħ exigeret ab eodem nõ credo
qd peccaret nͥ pp̃ scandalũ eorũ qui igno rarent eiꝰ intentionẽ illd̾
tñ u̾m est qd conductor rei potest in se suscipe ꝓiełm rei conducte. ⁊ caꝰ fortuitos. qͣntñ est de
nͣ contractus. Sedi propõito caũ nontm̃ est locatio ei conductio sed societas in ꝑiclo ⁊⁊ bous

Expanded text:
ovem, huiusmodi pactum apponat firmiter proponens, quod si bos sinculpa conductoris periret, de illo periculo nihil exigeret ab eodem, non credo quod peccaret, nisi propter scandalum eorum qui ignorarent eius intentionem. Illud tamen verum est, quod conductor rei potest in se suscipere periculum rei conducte et casus fortuitos, quantum est de natura contractus. Sed in proposito casu non tantum est locatio et conductio, sed societas in periculo, in
Abbreviated transcription (Latin):
ciant posse sinĩ ant de peccato. ⁊t q non possũt plene resti¬
tuere. ⁊ proponãt in animo restituere si ꝓuen̾int ad pĩgni¬
orem fortunã. ⁊ sꝑ proposse uitantur. ad hoc possũt ⁊̃ tales
contriti ⁊ satiffacere non ualentes postulare dilationem uł
cꝰa ełie sibi remissionẽ fieri abeo eui tenetur restituere. et sic
et in qͣntũ teneantur heredes tam in hoc qm in aliis easibus¬
tuendi siłr siue sit soluendo siue non usurariis. uel heres eiꝰ. R̾
usurarii ⁊ nõ uult satiffacere ab officio sꝰpendetur: t si emẽ¬
dare nolu̾it: deponetur. exͣ .e. p̾terea.di. xluii. ep̾c. si quis cłi

Expanded text:
ciant et doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vel causa eleemosyne sibi remissionem fieri ab eo cui tenentur restituere et sic et in quantum teneantur heredes et etiam de forma restitutuendi similiter, sive sit solvendo sive non usurarius vel heres eius, requsurarii et non vult satisfacere, ab officio suspendetur et, si emendari noluerit, depone
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hostib rei publice. Siciit lru plane sonat. talib em̃ aꝑte. et
que male detment. Secꝰ de uideis. qi illi seriu nr̃i sunt ⁊t pa¬
coĩor est ꝙ a nullo homine xp̃ĩano iudeo uel alio pagano.
sid̾are nocere gͦ a nullo debesusuras exigere. ⁊ sic exponunt
totam lr̾am. S pone qd̾ xp̃ianꝰ accepit usuras auideo cͥ restitu¬
etu uidͦ qd̾ iudeo per ea que supͣdc̃a sunt in .ẜ. compłłiit᷑. ita¬
tñsu p̃e restituat om̃s usuras quas accepit qd̾ nͥ uelit fac̾e saciꝰ
xpĩanis a quib ip̃e uideus exegerat nsuras. ⁊ notificet ħ iudeo
eo repeti. emmutiłr gessi̾t negociũ ip̃iꝰ iudei. ⁊ ĩo uelit nolit te¬

Expanded text:
et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperque male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et pacommunior est quod a nullo homine christiano, iudeo, pagano siderare nocere, ergo a nullo debes usuras exigere. Extorte Sed pone quod christianus accepit usuras a iudeo; cui restituet? Videtur quod iudeo, per ea que dicta sunt supra. Ita tamen, si ipse restituat omnes usuras quas accepit, quod nisi velit facere, sanius christianis, a quibus ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, eo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit te
Abbreviated transcription (Latin):
de pecimia licite possũt
aliuid donũ gratis datum¬
cis. Caritatem idem dico si nullo adhuc
ant fidełr Eendere in su̾icio competenti
ne ał bona paupmi cõsinne̾ uideantur
Idem dico de illis qui emũt insi sit fc̃a
talis uendicio in fraudem usurar̃ qd̃
p̾simitur exenconstantiis positis. Se.¬
paratus emere. ¶ Quid de illis qui acõitatib eiitatũ. uel monaste¬
riis emũt certos amuios redditus uel certos modios ad uuitam slã. nũ
sit suie bursalis non predialis credo licet quidã legiste dicant ꝯͣriũ
eꝙꝓ illicitus est contractus tñ qr uenditor facile posset desidare mor¬
tem emptoris ut sic liberatus eẽt. tũ quia nlłm est emptoris ꝑicu¬
lũ de st̾ilitate terre aut tempestatib que solent fruetus terre. iam
paratos ad messem alñ destruere qd̃ ꝑicłm suslment emptores pᷤ¬

Expanded text:
ssunt aliud donum gratis datm. Idem dico, si nullo adhuc ant fideliter respondere in servitio competenti, ne alias bona pauperum consumere videantur. Idem dico de illis qui emunt, nisi sit facta talis venditio in fraudem usurarum quod presumitur ex circumstantiis positis erte Quid de illis, qui a communitatibus civitatum vel a monasteriis emunt certos annuos redditus vel certos modios annuos ad vitam suamsit sive bursalis, non predialis. Credo, licet quidam legiste dicant contrarium, quod illicitus est contractus, tum quia venditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de sterilitate terre aut tempestatibus, que solent fructus terre iam paratos ad messem aliquando destruere, quia periculum emptoris pr
Abbreviated transcription (Latin):
de ills qui agro seminato emũt fructiñ inde ꝑcrpi¬
usura ex forma contractus potest tñ fiᷤᷤ in fraudẽ
usurar. ut si tantus est ager ⁊ talis qd̾ iu̾siłe sit ꝙ
fructus in de colligendi ualeant in autũpno plꝰ
dicenda. Si aũ dubitabłr probabłr dubitat᷑ utrũ
fructus itli plus uelmiꝰ debeant ualere qm qd̃ emp¬
tor dedit nõ est usura. eiii. credo uidicandũ de credi¬
tore qui possõnem alienã recipit pro c̾ca pecune
qͣntitate. itaqd iisq ad certos amnos puta quad̾ ẽ¬
nũi uel qͥnq̃nniũ faciat fructus suos. licet enĩ iste
contractus non sit usurariꝰ ex forma potest fleri in
fraudem usurar̃ ⁊ recurrendũ est in foro c̾aru
ad p̾sũpciones cupͣpositas. inforo aut̃ pnĩali stabi¬
creditorem. ⁊ indicenda est ei restitucio in pnĩa.

Expanded text:
de illis qui agro seminato emunt fructus inde percipiusura ex forma contractus. Potest tamen fieri in fraudem usurarum, ut si tantus est ager et talis, quod verisimile sit quod fructus inde colligendi valeant in autumno plus dicenda. Si autem probabiliter dubitatur, utrum fructus illi plus vel minus debeant valere quam quod emptor dedit, non est usura. Eodem modo credo iudicandum de creditore qui possessionem alienam recipit pro certa pecunie quantitate, ita quod usque ad certos annos faciat fructus suos. Licet enim iste contractus non sit usurarius ex forma, potest tamen fieri in fraudem usurarum. Et reiiciendum est in foro causarum ad presumptiones suprapositas. In foro autem penitentiali stabicreditorem et indicenda est ei restitutio in penitentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ambꝵ. qd̃ licite a talib hostib possunt usuras exigere xpĩani. cuiꝰ uerba
hec sunt ab illo exige usuras cui merito noc̾e desideras cui une refu̾nt᷑ ar¬
ma huic legitime aufu̾ntur usure qm bello uincere non potes ad ħ usurã
rie. Dñt eĩ quidam ꝙ loquitur scd̾m antiqua temꝑa. qñ ꝑmissum erat
iudeis in lege accipe usuras ab alienigenis deut̾ononir xxiii. in fr

Expanded text:
Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt exigere usuraem . Ab illo exige usuram cui nocere merito desideras, cui jure inferuntur arma; huic legitime inferuntur usurae, quem bello non potes facile rie. Dicunt enim quidam, quod loquitur secundum antiqua tempora, quando permissum erat iudeis in lege accipere usuras ab alienigenis iuxta illud: Non
Abbreviated transcription (Latin):
exͣ. de arbitris dilecti. utrũ & liceat tales penas exigere
et .s.e. s. licet .a. ille qui talem penã apposuit consueuͭ
ẽẽ usurariꝰ p̾sumitur qd̾ in fraudẽ usurar̃ adiecit penã¬
usura. Si ꝑ singulos menses ⁊ annos
insiłib que ab usurariis solent sp̃ałr
ex̾ceri. talia em̃ indueũt semꝑ pre¬
sũptionẽ pͥma facie qd̃ sit usura. ĩ
iudicio tñ anime starem confessioĩ
sue.sed ꝓp̃ p̾sũptiones contrarias di¬
ligenciꝰ ex aminarẽ conscĩam suã. Itẽ
quid si uendendi prediũ tali condͦne
ne uel herede meo rehabeã predium ego uel heres m̃s ł
quncũq a septẽnio usq ad nouennuũ uel simile nũqͥd est
usurarius contractus. ad hoc dico qd̾ nõ est mutuũ. et
ep̃tor facit fructus suos sine ꝑiculo usure licet uenditor
uieta uendicionis foriã postea recuperet prediũ ab̾¬

Expanded text:
entio recta. Utrum autem liceat tales penas exigere, is. Si autem ille qui talem penam apposuit, consuevit esse usurarius, presumitur quod in fraudem usurarum adiecerit penausura, si per singulos menses vel annos imilibus que ab usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predium tali conditione me vel herede meo, rehabeam predium ego vel heres meus vel quandocumque a septennio usque ad novennium vel simile; numquid est usurarius contractus? Ad hoc dico, quod ibi non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet prediu
Abbreviated transcription (Latin):
pactum apponere uel principłr sp̃e uel
intencionem in tali retributione. hab̾e. s
speret qd̃ ille debitor sibi remutuet uel¬
remutuet uel aliqͥd simile si opus fuerit
forte non est reprobandũ. ardi. hxbi qͥd
na est apposita incontracin mutui. nũ¬
quid saltim pena illa poterit peti absq piculo usure. ad ħ
dico qd̃ si pena est indicialis .i auidice impõita ⁊ statuta ꝓp
puniendã cõtumaciã debitoris qm̃ cũ possit contẽpint ĩt̾m̾io

Expanded text:
pactum apponere vel principaliter spem vel intentionem in tali retributione habere, sedperet, quod ille debitor sibi remutuet vel aliquod simile si opus fuerit, forte non est reprobandum. DE CASIBUS na est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitor
Abbreviated transcription (Latin):
debitores. Qd̾ si uirauit qd̃ solueret
usuras qñ pet̾et dico ꝙ nõ repetet di¬
recte pp̃ uĩ iam̃ti. s ĩ directe bñ repe¬
tet. s. deñciando ecc̃e cͥm̃e illiꝰ ut cõ¬
pellatur ad pnĩam qͣm ñ pot̾ agere

Expanded text:
etere. Quid si iuravit quod solveret usuras et non peteret? Dico quod non repeteret directe propter vim iuramenti, sed indirecte bene repetet, scilicet denunciando ecclesie crimen illius, ut compellatur ad penitentiam, quam non potest agere
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoĩem si rectam
habuit intẽcionẽ
ĩmo pocius m̾u̾is¬
se dũmodo ał. satis¬
faciat ut dem̃ est
bent romani scd̾m leges. Quid si paganꝰ hẽat xp̃ianũ uł ancillam
in domo sua ñquid licebit seruo hͦi uel ancille baptizare clanculo.¬

Expanded text:
ad hominem, si rectam habuit intentionem, immo potius meruisse, dummodo alias satisfaciat, ut dictum estbent romani secundum leges. Quid si paganus habeat christianum in domo sua; numquid licebit servo huiusmodi vel ancille baptizare clanculo
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero sunt pͣles .i De tarius tenentur decimas dare dere legata uel donata licet decmata ni¬
sũt quodam mͦ ad prepͥetatẽ sisuccedat patri ñõ tenetur eas decnnare si¬
tir. infeutio t̾re dis decimata sunit apatre. sed heres tenetur ad hoc sieut legatarłꝰ ci dona¬
noi inpͥmo caũdedu lit male oblata in totũ resituere tenentur reshꝰ decimare qd eñ ĩtei
eũ sede ligit ut eredo. gi resille non fu̾ant a dño decimate deduꝯtur: ñquid de

Expanded text:
ius et donatarius tenentur dare decimas de re donata vel legata, licet decimata sunt quodammodo quoad proprietatem, si succedat patri, non tenetur ea decimare, si decimata sunt a patre, sed heres extraneus tenetur ad hoc, sicut legatarius et donasi non velint male ablata in totum restituere, tenentur res huiusmodi decimare, ntelligit, ut credo, si res ille non fuerant a domino decimate. Summa de
Abbreviated transcription (Latin):
de possõnib quas ħebant añ gen̾ale conciliũ. De illis eĩ
q̃ postea gratis sunt collate sibi uel quas sibi emersĩt pro
monasteriis de nouo fundatis. qr aliter non liceret ei em̾e
tales possõnes. de quib decime debebãtur eccłus. ⁊⁊̃ si il¬
las propͥis manib uel sũptib excolant tenent᷑ ꝑsoluere
decimas eccłiis. quib rõne prediorũ antea soluebãtur exͣ¬
.ĩ. predia. Nam de prediis pr̾imoĩalib. tenẽtur dare illi
eccłie in cuiꝰ ꝑrochia sita sunt. alii dñt qd̾ si nõ recipiũt
ecͣcstica sacramenta ab illa eccłia non tenetur dare. ał.
sic. uel dic qd̾ si desi̾nũt illam eccłiam non tenẽtur ał. sic

Expanded text:
de possessionibus quas habebant ante generale concilium. De illis enim que postea gratis sunt collate sibi vel quas ipsi emerunt pro monasteriis de novo fundatis, quia aliter non licet eis emere tales possessiones, de quibus decime debebantur ecclesiis, etiamsi illas propriis manibus vel sumptibus excolant, tenentur persolvere decimas ecclesiis, quibus ratione prediorum antea solvebantur. Exie. Nam de prediis patrimonialibus, tenentur dare illi ecclesie in cuius parrochia sita sunt. Alii dicunt, quod si non recipiunt ecclesiastica sacramenta ab illa ecclesia, non tenentur dare, aliter sic. Vel dic quod si deserviunt illi ecclesie, non tenentur, alias sic
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os et presbiteros admonemꝰ ne falsis penitenciis la¬
nitencia agitur. Ut cum sic agitur de uno. ut nõ disceda¬
tur ab alio. Uñ seriptũ est qui totam legem ĩpleuit
tm̃ maneat et̾ne uite ianuam non intrabit. fła est eĩ
pñia eũ penitens ab officio uel curiali uel negociali:
odium in corde gesserit. aut si offensio euilibet non satis¬
faciat. aut si offensiis offendenti non indulgeat. Aut si
arma contra iusticiam gerat. Item g̾g̾. falsas pñiten

Expanded text:
os et presbiteros ammonemus, ne falsis penitentiis lanitentia agitur aut cum sic agitur de uno, ut non discedatur de alio. Unde scriptum est: „Qui totam legem obseruauerit, tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curiali uel negotiali nodium in corde gestetur, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam gerat. Illud adicien
Abbreviated transcription (Latin):
nitur ꝓleps isrłitica in manib hostiũ tradita est. Item
pro pcc̃o hely. et filiorũ eiꝰ ppłus in manu philistiorũ
diuĩ desenit in popłm. Item pro pcco sodomitarũ. par¬
uuli eorũ celesti igne ꝯsũpti funt. et insinita exempla
possent suꝑ hoc inueniri. amplus pro pcc̃o hominũc⁊
bruta ałia ⁊ insensata legũtur punita ⁊ maledcã a dño

Expanded text:
n plebs Israelitica in manibus hostium tradita est. § 5. Item peccato filiorum Heli populus in manu Philistinorum dita est. Item pro peccato sodomitarum parvuli celesti igne consumpti sunt. Et infinita exempla possunt super hoc inveniri. Amplius, pro peccato hominum, etiam bruta et insensata leguntur punita et maledicta a do
Abbreviated transcription (Latin):
peualegał est młiplex
Nam alia est mortise
det̾ncatõnis menbroꝵ.
alia deportatio. ã pro¬
scriptio. alia relegatõ
alia exiliũ et alie ml¬

Expanded text:
legalis est multiplex, nam alia est mortis detruncationis membrorum, alia depositio, alia proscriptio vel relegatio, alia exilium et alie m
Abbreviated transcription (Latin):
leuior qͣmsisam tale quid ꝯmisissent¬
ad cautelam. et ne disciplĩa eccłie de¬
culpa ct apena coactio a toto si fu̾t
absoluta a tanto sifm̾t ꝯdicionał. di¬
.l p̾sbiteros. Item excusat deceptio
si forte aliquis deceptus ꝑ fraudem
uel dolum alt̾ins. uel ꝑ errorem fcĩ
probabłem fecit uõ faciend̾ uelomi¬

Expanded text:
levior quam si sani tale quid commissad cautelam et ne disciplina ecclesie deculpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, a tanto, si fuerit conditionalis. Item excusat deceptio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
Item młitudo non exeusat aliquem
alios suadendo monuisse scełis cum istat. sed ħ .ini᷑. genera¬
passus est. ałr enĩ puniũtur ex eiꝰdem facinoribꝰ sui qͣm libe
et qui in magr̾atũ qm qui in pͥuatum. inhi rei consid̾atõne
etatis quo ro̾ ħetur locus facit ut idem uel furtũ. uł sacͥlegnũ.¬

Expanded text:
tia dicitur: Si quis ignorat, ignorabitalios suadendo monuisse, sceleris est instar. Sed hec quatuor generapassus est. Aliter enim puniuntur ex eisdem facinoribus servi quam liberxtraneum, et qui in magistrum quam qui in privatum. In huius rei consideratione, etatis quoque ratio habeatur. Locus facit, ut idem vel furtum vel sacrilegiu
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste probatur qd̾ nõ solũ ẽ subditus. u̾m ct̾ cũ
sed apromdis. ⁊ honestis nec semeltm. sed sepe ꝙ cla¬
morĩnuit et diffamatio manifestat d coram ecc̃e
semorib ui̾̃tatem diligenciꝰ ꝑscrutari. Ut si reipopos¬
cerit qualitas canõica dissictio cłpã feriat deli̾q̾ntis.¬

Expanded text:
manifeste probatur, quod non solum cum subditus, verum etiam cum sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed saepe, quod clamor innuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis
Abbreviated transcription (Latin):
puire subditos suos¬
iuxͣ qͣnͣtitatem culpa¬
hoc .c. namiurdcĩo si¬
ne modica coh̾cione ẽ¬
decapitare qnͣtũ ad forũ scłare ł de¬
ponere quo ad forũ eccͣsticũ non pos¬
sunt uidices maiores qui ct dnr hab̾e¬

Expanded text:
punire subditos iuxta quantitatem culpaus. Nam iurisdictio sine modica coerctione decapitare, quantum ad forum seculare, vel deponere, quo ad forum ecclesiasticum, non possunt iudices, nisi maiores, qui etia
Abbreviated transcription (Latin):
passi sũt inincendiis t rapinis rer̃ suar̃. De expensis aũ quas¬
fec̾init ueniendo ad ex̾citum uel morando ibi catis ꝯcueuerunt¬
nis concedi potest. Si ex cã probabili uid̾it id̾it pͥncipes ea
poctꝰ ẽẽ rem̾tenda qmͣ carere comodo pacis ⁊ mci̾rre belloꝵ peui
eula. ⁊ eum in hoc caĩi pͥncipes gerant ntiłr negociũ fubditorũ
talr componẽdo tenẽtur cubditi ratum hr̾e. Sed etsi ab mieio gͣ¬

Expanded text:
passi sunt in incendiis et rapinis rerum suarum. De expensis aufecerunt veniendo ad exercitum vel morando ibi, satis nis concedi potest, si ex causa probabili viderint principes ea esse remittenda, quam carere commodo pacis et incurrere bellorum Et cum in hoc casu principes gerant utiliter negotium subditorum, taliter componendo, tenentur subditi ratum habere. Sed etsi ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
bellum contra alium militem licite facit suñ quid¬
qͥd capit ab hoste uel uallatorib euis siue eubditis suis
siue aliis quousq iuxͣ conseĩam stram fit sibi sat fcm
de om̃i dampno dato ⁊ labore ⁊ oꝑis tam snis qͣm su¬
orum hoĩm uel donec ip̃e hostis offerat iꝰ nel uelit
sat̾facere tp̃i. Subditos asi illos qui dm̃ plusqm hoĩes
timentes uolut suo bello dño in bello illicito impen¬
dere consilium auxiliũ ł fauorem credo nullatenus

Expanded text:
bellum contra alium militem, licite facit suum quicquid capit ab hoste vel coadiutoribus, sive subditis suis sive aliis, quousque iuxta conscientiam suam sit sibi satisfactum de omni damno dato et labore et opere tam sui quam suorum hosatisfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
guit hoc a quo fiat ista denũciatio nec dec. exͣ. de sen. excõitua. qd̾ a̾ dcm̃¬
est de incendiariis intlłigas ⁊̃ t de effractorib eccłiarũ qui siłr ip̃o uure
sũt excõicati. ⁊ appͣ ab soluendi. Simłr cũ quis ꝑ uiolenciã młm enor¬
mia ꝯm̃tit in ecc diruendo altare. uel frangendo c̾cem uelenormiter
tractando corpꝰ xp̃i uel similia ip̃o iure est excõicatus. licet non frangat

Expanded text:
guit hic a quo fiat ista denunciatio, nec decre decretalis extra o iure sunt excommunicati et a papa absolvendi. Similiter cum quis violentiam multum enormem committit in ecclesia, diruendo altare vel frangendo crucem vel enormiter tractando corpus Christi vel similia, ipso iure est excommunicatus, licet non frangat
Abbreviated transcription (Latin):
per pnĩam. Uñ cc penam corpalẽ insistamꝰ. pena hõicidii
consilio uel defensione ut puta si dissuadet. t si dissuadẽ¬
do retrahit abono propõito hominem uolentem alum
liberare a morte. ⁊ sic quodãmͦ indirecte defendit homici¬
dam. pena inqͣm est uregłaritas que et̃ post peractam
pnĩam impedit promouẽdũ.  deicit iam promotũr de¬
aidi .i. Sepe si duo.s̃. pena honucidii uoluntarir. ẽ ĩ cłico
om̃s intelligas pret᷑ pnĩam. Item p̾ter penas legales qͣs nõ¬

Expanded text:
nsistamus. Pena homicidii consilio vel defensione, utputa hic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irregularitas, que etiam post peractam penitentiam impedit promovendum et deieri. Pena homicidii voluntarii est in clerico omnes intelligas preter penitentiam; item preter penas legales, quas no
Abbreviated transcription (Latin):
xxxui. ql de raptorib. scd̾m canones raptor efficitus
bus. Item debet excõicari eñ fautorib sius .xxxui.r.ire.¬
.u. e iiii. Si tñ rapta uelit esi raptore. Contrah̾e potestiexͣ¬
e accedens. ⁊ ñquid si pͥnceps coninittat iudici eccłiastico
potestatem puniendi tales ip̃e citra mortem uel menbꝰ
trũcationẽ uel sangͥnis effusionem pot̾i̾t raptorem ibere
⁊ carcerari uel flagellari uel pena pecũiaria mulctari.
quostam inuem̾it adeo enormiter excessisse qd̾ mortem
uel menbri det̾ncationẽ debeant sustinere debet resua¬
re puniendos regie potestati. exͣ.e i archiep̃atir pdo
dicitur duob modis. Nam predo est qͥ
alios iniuste p̾datur ut sunt qui uiato¬
ribus ausu̾nt sua. & c̃t predomiles qui
querit ultra stipendiũ sibi assignatũ¬

Expanded text:
um decapitatur. Secundum canones vero raptor efficitur e. Item debet excommunicari cum fautoribus suis. Si tamen rapta velit cum raptore contrahere, poteste Et nota quod si princeps committat iudici ecclesiastico potestatem puniendi tales, ipse circa mortem vel membri truncationem vel sanguinis effusionem, poterit raptorem iubere incarcerari vel flagellari vel pena pecuniaria mulctari. Quos tamen invenerit adeo enormiter excessisse, quod mortem vel membri detruncationem debeant sustinere, debet reservare puniendos regie potestati. QUOD REA NOdicitur duobus modis. Nam predo est, qui alios iniuste predatur, ut sunt qui viatoribus auferunt sua. Et est predo miles, qui querit ultra stipendium sibi assignatu
Abbreviated transcription (Latin):
inferenda.⁊⁊ .c. ułt. et hoc intelligas in bello iniusto Nã
tales in bello iusto non reprobo. nisisit ibi corruptaĩ¬
tencio uel talis ꝑsona cũ armis cuinon liceat arma
tũ ad irrͣritatem & om̃es dico indistincte repellendos
qui fuerũt ex ꝑte iuranciũ ⁊ q̃ eos qui fu̾nt ex ꝑte
illoꝵ quib fiebat miuria. Si cł̾ici erant ⁊ sbi moue

Expanded text:
erunt a morte et hoc intelligas in bello iniusto. Nam tales in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corrupta intentio vel talis persona cum armis, cui non liceat arma tem autem, omnes dico indistincte repellendos, qui fuerunt ex parte iniuriantium et etiam eos qui fuerunt ex parte illorum quibus fiebat iniuria, si clerici erant et ibi m
Abbreviated transcription (Latin):
p̾donis eadem est que ⁊ raptoris cũut̾q raptor dici pꝰsit
ut predo ꝯtineatur sub raptore tanqͣm sp̃es sub genere.
⁊ ita qd̾ par facnius qd̾ inquinat eiequat pena debet con¬
similis ꝯmitari .xu.q iii sane incendiariꝰ dicit᷑ qui ĩcẽdit
auct̾e propͥa ciuitatem nel uillam uel mansũ. uel segetẽ
uel rem similem malo studio siue pro odio siue prouĩdc̃a
testatem indicendi bellum non uidicarẽ eũ incẽdiarium

Expanded text:
predonis eadem est que et raptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam species sub genere. Et ita quos par facinus coinquinat et equa pena debet similisque comitari.auctoritate propria, civitatem vel villam vel mansum vel segetem vel rem similem malo studio sive pro odio sive pro testatem indicendi bellum, non iudicarem eum incendiarium,
Abbreviated transcription (Latin):
non ultra nisi sit talis hostis.
qui aut pp̃ infidelitatẽ. aut here¬
tieam pͣnitatem. aut pp̃ aliud in¬
to publico m̾uerit in quo eaũ
omĩo potest expoliari. e de tͤ¬
ra ext̾minari dato sibi et suis

Expanded text:
non ultra, nisi sit talis hostis, qui aut propter infidelitatem aut hereticam pravitatem aut propter aliud vito publico meruere; in quo casu omnino potest expoliari et de terra examinari. Quid si ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
menbroꝵ pessimant. tñ om̃es habentur
excõicati in quibdam
ne cõsuetudinis qͣm ppͣ
scit ⁊ tolerat. utrũ aũ
sola consuetudo absq
snĩa uel constitutione
possit facere qd̾ quis
reuera sit excõicatꝰ dis¬
putationi relinqͦ. Item¬

Expanded text:
ie Tamen omnes habentur excommunicati in quibusdam ne consuetudinis, quam papa scit et tolerat. Utrum autem sola consuetudo, absque sententia vel constitutione, possit facere quod quis revera sit excommunicatus, disputationi relinquo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑcꝰserũt ⁊ cĩ qui uolũtate occidẽdi uen̾unt. l nõ per¬
eusserunt. Item ⁊ illi qui non occid̾unt nec uolunta¬
tem occidendi hũerunt. Sed uen̾unt ut pr̃arent au¬
xilium occisorib. Si forte uoleneia ip̃oꝵ replłeret᷑
Discretus tñ sacerdos minorẽ ꝓm̃am debet impo¬
nere sed̾is qͣm pͥmis ⁊ terciis qͣm pͥmis uel sed̾is. illiẽt
non sunt inmunes a culpa. nec debent ẽẽ inmimes
apena qui cũ possent hoĩem non lib̾auerũt amorte

Expanded text:
qui percusserunt et etiam qui ex voluntate occidendi venerunt, licet non percusserunt. Item et illi qui non occiderunt, nec voluntatem occidendi habuerunt, sed venerunt ut prestarent auxilium occisoribus, si forte violentia aliquorum repellerentur. Discretus tamen sacerdos minorem penitentiam debet imponere secundis quam primis et tertiis quam primis vel secundis. Illi etiam non sunt immunes a culpa, nec debent esse immunes a pena, qui cum possent, hominem non liberaverunt a morte
Abbreviated transcription (Latin):
el̾ici erant in eulpa e⁊ hoc
aliquis eẽt a defendẽtibus
int̾fectus. ex alia ꝓte reli¬
int̾scores adiunissẽt. nõ
eent rerͣres lic nolũta¬
tem occidendi hũissent

Expanded text:
 erant in culpa et hoc aliquis esset a defendentibus interfectus ex alia parte, reliinterfectores adiuvissent, non essent irregulares, licet voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis prohicit lapidem ad auem. uł
ał. ⁊ alius transiliens ex insꝑato ꝓ¬
eutitur ⁊ moritur uel meidit arborẽ
⁊ eãu arboris aliquis oppmitur ⁊ siłia
rei aut licite. si illicite ut puta proiei¬
ebat lapidem uersus loca uñ consue¬
uerunt hom̃nes transitũ facere. uel
dum furabatur bouem ueleqũ aliqͥs
abone uel equo ꝑcrissus est t similia ħ

Expanded text:
aliquis proiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur et simrei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et similia. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpt̃. ca Siuero licite rei dabat oꝑam ut q manitẽsta causa
disciplme u̾berabat discipłm uel deponebat aliquis fenũ de
curru uel arborem ꝓpͥam sibi ncc̃i̾am incidebat qt siłia. hic si
adhibuit diligenciam qͣm potint uidelicet respiciendo et pro¬
clamando non miꝰ tarde uel remisse sed tempe congruo ⁊⁊ alte
ita qd̾ si aliquis erat ibi uel ueniebat poterat fugere ⁊ cauere
sibi uel mag̾r non excedendo modũ in u̾b̾ando discipłm ñ
imputaturei. ał si dabat oꝑam reilicite ⁊ non adhibuit
diligentiam debitam ut dem̃ ẽ im¬

Expanded text:
te Si vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel veniebat, poterat fugere et cavere sibi; vel magister non excedendo modum in verberando discipulum, non imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, im
Abbreviated transcription (Latin):
uel fc̃o. lingua tribus modis .s precepto
mortale fc̃o qͣtuor modis . ẜ iusticia. ne¬
cessitatẽ cãu ⁊ uoluntate iusticia ut cũ¬
natũ occidit. hoc homicidiũ si sit ex luore
uel delectatione aidendi hũanũ sangͥnẽ
licet ille iuste occidatur iste tñ pͤcat mor¬
tałr ꝓp̃ intencioñe corruptam. Si u̾o
fit ex amore uisticie nec peccat iudex
simissus aiuidite occidit codempnatũ
peccaret tñuterq mortałr. si faceret
uiris ordine non seruato. probat᷑ hec

Expanded text:
vel facto. Lingua tribus modis, scilicet precepto, mortale. Facto quatuor modis, scilicet iustitia, necessitate, casu et voluntate, de quibus scilnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine n
Abbreviated transcription (Latin):
pus est quidam uincendi modꝰ. Nec tã
bonus. Ut non requirat ista pꝰ mor
talis in bono ut hec non requirat.
⁊ est rursus talis in malo ut nͥ hiis
ualeat. cum hanc uitam tnͣsierit
adiuuari quocirca om̃e hic mi̾tũ.
oꝑatur quo possit post uitam reue¬
lari quispiam uel iutiari ⁊ pꝰ pau

Expanded text:
 enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post motalis in bono, ut het est rursus talis in malo ut nec habens valeat cum ab hac vita transierit adjuvari. Quocirca omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo au
Abbreviated transcription (Latin):
expensas tñ potest
deducere ⁊ forte ope¬
ras suas moderatas
ut in hiis ⁊ agatur
cum eo miciꝰ qͣm ẽ
fure raptore. Con
sulo a̾ ut satiffẽiat
de usuris petatur
uenia ad cantelaꝰ.
de debitore qr forte
ꝓp̃ premissa esset ei
aliquid ultͣ restituen¬
dum. In sũma noͣ ꝙ
uxor usurarii ł fa¬
milie debent proce¬
dere sieut uxor et
familie raptoris. R

Expanded text:
Expensas tamen potest deducere et forte operas suas moderatas, ut in his etiam agatur cum eo mitius quam cum fure vel raptorsulo autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et familia raptoris. R
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ om̃s alios qui non adeo euri
ignoranter excõi¬
catis cõmunicant
quibcũq a aũora¬
tor. aut peregͥnus.

Expanded text:
 omnes alios qui non adeo curiaignoranter excommunicatis communicant. Quicunque autem aut orator aut peregrinus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis qͣntũcũq pollutus sit sacͣmta
diuma polluere que purgatoria eñc¬
tarũ cogitationũ existunt idcͥco preci¬
ꝑitatur ꝙ ꝑcipiatur om̃io a sac̾dote
qͣntũc̃q polluto usq quo ep̃oꝵ indici¬
ticulũ laitus proseqͣr. qr ccͣ eũ occur¬

Expanded text:
aliquis quantumcumque pollutus sit, sacramenta divina polluere, que purgatoria cunctarum cogitationum existunt. Idcirco precipitur, quod percipiatur communio a sacerdote quantumcumque polluto, usquequo episcoporum iudiciticulum latius prosequar, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ignominiaẽ ĩħm
cͧcifixũ pauperem
esurientem farsis
p̾dicare corꝑib. e⁊
iubentes buccas tu¬
menciaq ora ꝓfr̾e¬

Expanded text:
 ignominia et Jesum crucifixum et pauperem et esurientem fartis praedicare corporibus: et per rubentes buccas tumentiaque ora pr
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid sipotest ⁊ ułt ꝑtem solu̾e eũ totũ nõ possit c⁊ płib teneatur ñquid
potest gratificare uni soluendo ei solidũ. aut tenetur singulis soluere prora
bitoris aucte̾ uidicis incipiant possideri. qi pꝰea uira paria sũt sc̃a omm̃i cre¬
ditoꝵ qui nõ hñt pignora uel ypotecas. uel nõ sunt pruułiate ꝓͤqͥtẽ
cari. ueleadem porcio singłis queri. Item si unus editoꝵ denũciau̾it alii
ne accipiat a debitore infraudẽ uidetur u̾sari ille si accipiat. Ubi aũ nõ
uigilauit creditor exigendo dolũ nõ uid᷑ qd debitor debeat ei gratificare
Iure tñ poli. ⁊ si non iure fori excusaretur. Ut eredo debitor si pietate mo¬
isti quib tenetur ex maleficio .ł q qm illi quib tenet᷑ ex ꝯͣctn. uel qͣsi

Expanded text:
 quis, si vult partem solvere, cum totum non possit, et pluribus teneatur; numquid potest gratificare uni solvendo ei solidum, aut tenetur singulis solvere pro rabitoris auctoritate iudicis incipiant possideri: quia iura paria facta sunt omnium creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel non sunt ibus communicari vel eadem portio singulis queri. Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem versari videtur ille si accipiat. Ubi autem non vigilaverit creditor exigendo debitum, non videtur quod debitor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate moisti quibus tenetur ex maleficio vel quasi, quam illi quibus tenetur ex contractu, vel quasi;
Abbreviated transcription (Latin):
do cipublicando crĩe aliqdᷤ contra aliũ uel c̃ occultam
exinen alti̾s prodendo ⁊ manifestando fit et hoc qm̃ ub¬
siue plaiis siue artificiosis siue cantilenis. qñq mutib. Et
si ut eũ aliquas scribit cartam minurriã ci infamiã alti . ec
pioicit eam occuite ieccłia uel platea. uel domo ut ea inũe
ta aluuis infametur istiom̃s peccant mortałi. contrahos¬

Expanded text:
do et publicando crimen aliquid contra alium, vel etiam occultum crimen alterius prodendo et manifestando, sive etiam hoc qusive planis sive artificiosis sive cantilenis quandoque nutibus si, ut cum aliquis scribit chartam in iniuriam et infamiam alterius et proiicit eam occulte in ecclesia vel platea vel domo, ut ea inventa et lecta alius infametur. Isti omnes peccant mortalit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ si in bello capti¬
uau̾int pagani xͥanos
nũquid temꝑe treuge
ga inita est iͣ gn̾ahiter
qd non liceat alt̾utͥs nec
ꝑ uiolenciam. uel alio
mͦ sibi muicem auferre
ri hi xpĩanos. Si aũ con¬
ueiit desola molencia
non infe̾nda eredo ꝙ lici¬
te possunt furari non
nec tenebũt᷑ ꝯuper hus
ad aliqmͣ restitutõm uł¬

Expanded text:
Quid si in bello captivant pagani christianos; numquid tempore treuge ga inita est ita generaliter, quod non liceat alterutris nec per violentiam nec alio modo sibi invicem auferre ri christianos. Si autem convenit de sola violentia non inferenda credo quod licite possunt furari non nec tenebuntur super his ad aliquam restitut
Abbreviated transcription (Latin):
utrilioet soluat lib̾atus est. Melius tñ est si non timeatur scandaiũ. ł peri¬
culum soluentis qd restituat eccł̃ie gerendo negociũ militis qd̾ ip̃e seit
utiliter gestum ratum habere tenetur deñciare debet tñ militi ꝑ se
si audet uel ꝓaliũ tacito nomĩe si nõ audet ꝑ qd̾ ꝑ aliũ lib̾atus est¬
de pecinna uidei uelusurarii. Maxime qñ nncħ est habet nisi de
furto subreptam. quia si adhuc extat apud rem in ipa sp̃e pocius
facienda est restitucio uideo uel usurario ne fur alii soluendo hi
rem adhuc ꝑseu̾aret inculpa furti rem contractando alienam.
uideus hñit usuras sed̾m illam ⁊̃ opĩonẽ que tenet qd̾ usura ñ tnͣf¬
fert dñiũ in qͣopĩone fuit .h. credo qd̾ si res illa in sp̾e qͣm huĩt
usurariꝰ de usura ei furto sieripiatur lib̾abitur fur si restitu¬
uel usurario eui sub¬

Expanded text:
Utrilibet solvat liberatur. Melius tamen est, si non timeatur scandalum vel periculum solventis, quod restituat ecclesie, gerendo negotium militis quod ipse, cum scit utiliter gestum, ratum habere tenetur. Denunciare debet tamen militi per se, si audet, vel per alium tacito nomine, si non audet, et in tanto liberatus estiudei vel usurarii, maxime quando nihil habet nisi de furto surreptam, quia si adhuc extat apud furem in ipsa specie, potius facienda est restitutio iudeo vel usurario, ne fur alii solvendo huiusmodi rem, adhuc perseveraret in culpam furti, rem contrectando alienam, iudeus habuit usuras, secundum etiam illam opinionem que tenet, quod in usura nonfuit Hugo Hugutius . Credo quod si res illa in specie quam habuit usurarius de usura, ei furto surripiatur, liberabitur fur, si restituvel usurario cui su
Abbreviated transcription (Latin):
tacio debili calidita¬
te suggeritur. Nam
si totum tribuat qd̾
abstulerat addit po¬
di neq eñi si agis in¬
ique ac ꝑperam in¬
uasis ita quis utat᷑
ut ex eorũ fructibus
largas elias faciat io
rapinã iustificat. ui¬

Expanded text:
i diaboli calliditate suggeritur, nam si totum tribuat quod abstulerat, addit pom. neque enim si agris inique ac perperam inuasis ita quisque utatur, ut ex eorum fructibus largas elemosynas faciat, ideo rapinam iustificat;
Abbreviated transcription (Latin):
petens feũis postea furiosus repetis. ñ
teneor ĩmo nec debeo tibi reddere ni¬
si tibi restituta sanitate ne forte occi¬
Item ureaul⁊ tibi gn̾ałr qd̾ starem
om̃ib man datis tuis ꝓp̃ inuriam

Expanded text:
peteres, factus postea furiosus repetis, non teneor, immo nec debeo tibi reddere, nisi tibi restituta sanitate, ne forItem iuravi tibi generaliter quod starem omnibus mandatis tuis propter iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
Item illa decret̾. uen̾abilẽ locr᷑ de regno alemãnie. qd̾ qui ht̃ eo ip̃o debet ẽẽ mi¬
ꝑator qd̃ sñ approb̾one pape fieri nõ debet et forte ccͣ magnas ꝑͣs et ardua negotia. ꝓp̃
scandalũ solus papa int̾ponere potest ꝑtes suas in talib iuram̃tis. t qd̃ dicit magist᷑
in predc̃o titulo restͥngend̾ est ad casus de quib exemplicat ci ad ꝯsues loqr᷑ de aucto
prestanda uemiendi contra licitũ uiram̃tũ uei dubiũ precise ssi aliqͣ ꝯmutatõne. qd̾
olus papa potest face̾ euiꝰ auctoritas indet᷑ excepta in quibdã iuram̃tis ad miꝰ ep̃c gͦ

Expanded text:
e persone. Item illa decretalis venerabilem, loquitur de regno Alemannie, quod, qui habet, eo ipso debet esse imperator, quod sine approbatione pape fieri non debet et forte circa magnas personas et ardua negotia, propter scandalum solus papa interponere potest partes suas in talibus iuramentis. Et quod dicit magister in predicto titulo, distinguendum est ad casus de quibus exemplificat et ad similes. Vel loprestanda veniendi contra licitum iuramentum vel dubium precise sine aliqua commutatione, quod solus papa potest facere, cuius auctoritas videtur, excepta in quibusdam iuramentis. Ad minus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
negociatõne. aut ꝙ ñ ibs̃t ad istas nd̃mnas. ł
ad alias. Si aũ iuxam̃tũ respicit ꝯmodũ uel
in ꝯmodũ alienũ: diaingue quia si respicit
⁊ spectat ad ꝯmod̾ alieñ obsu̾atio uiram̃ti nõ
post̾ sibi remtere ut siuirent mechaniei alitꝰ artis
texent pãnos de filis formatis ad rotam. Si aut
obsuatio iuram̃ti dapnosa sit aliis nõ est ob li¬
gatoriũ ut si uirent sutores qd̾ nͥ facient de noc¬
te de opere suo artis. ⁊ certis tꝑib anni ut pp̃
raritatẽ rariꝰ uendãt oꝑa sua uelsi uiãt car¬

Expanded text:
bunt ad istas nundinas vel ad illas. Si autem iuramentum respicit ad commodum vel incommodum alienum, distingue quia si respicit et spectat ad commodum alienum observatio iuramenti, non possunt sibi remittere, ut si iurent mechanici alicuius arttexent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iuramenti damnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod nihil faciant de opere sue artis vel certis temporibus anni, ut propter raritatem carius vendant o
Abbreviated transcription (Latin):
tali. uel qd̾ uirant ciies alicuiꝰ ciuitatis hñtis
uineas ꝙ nõ ꝑmitant uiũ aliside asportatũ
uendi insuo tr̾itorio qmdiuuinũ illiꝰ t̾eitorii
iurat᷑. cũ pcc̃m sit cirꝯsc̾pto iuram̃to talia
facere ues uirare corrupta intentione tũ¬

Expanded text:
tali, vel quando iurant cives alicuius civitatis habentes vineas quod non permittent vinum aliunde asportatum vendi in suo territorio, quamdiu vinum illius territorii iuratur, cum peccatum sit, circumscripto iuramento, talia facere vel servare corrupta intentione, t
Abbreviated transcription (Latin):
qr si absq uiram̃to tenẽtur facere qd̾ uirant nõ post̾ sibi remit tere
qr pp̃ salutẽ aĩarũ iidetur sic iuratũ ut si carifices uirent qd̵ ñ uen¬
dent carnes infectas uel corruptas pro saiis aut m̾catores qd̾ non
sophisticablit m̾ces suas aut uendent crnes¬
põ tĩnũ. Si aũ nõ tenẽtur s̾uare qd iurat᷑ nisi
qr uiratur distingue qr si obsu̾antia inxam̃ti spͤ¬
remtere. ut si quis iuret alii. qd̃ faciet sibi dom̃
uei librũ uelalias operas ⁊ asuis iuret ei qd̾
reddet ei m̾cedem. ł qñ duo soci urant de cõi¬

Expanded text:
 si absque iuramento tenebantur facere quod iurant, non possunt sibi remittere, quia propter salutem animarum videtur sic iuratum, ut si carnifices iurant quod non vendent carnes infectas vel corruptas pro sanis: aut mercatores quod non sophisticabunt merces suas, aut quod npropter terminum. Si autem non tenentur servare quod iuratur, nisi quia iuratur, distingue, quia si observantia iuramenti speremittere. Ut si iuret quis quod faciet sibi domum vel librum vel alias operas et alius iuret ei quod reddet sibi mercedem vel quando duo socii iurant de communi
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯmodũ patiũtur ex hoc s̾u̾antes uiramẽtũ
nõ est tu tũeis uenire ꝯtra uiram̃tũ sed deñtia¬
re pot̾u̾nt prelato ut uel compellat uiantes sibi inuicem remit¬
tere uiram̃tũ uel illos qui nõ c̾uant seruare qd̾ uirau̾nt. Si aũ eꝑ
uiratũ est spectat ad cultũ dei e⁊t religionẽ uei pietatẽ. ant si tale qͥd
iuratũ est qd̾ ten̾ent᷑ facere absq uiram̃to si dubitetur utr̃ smpłr
⁊ absolute aut sub conditione uiratũi sit. aut si nesertur de quot
aliis intlłexint illam cond̾nem. si alii su̾arent tenend est certũ.
⁊ dim̾tend̾ inc̾tũ c⁊ int̾p̾tandñ est urantes obligatos ẽẽ ꝑ hi ura¬

Expanded text:
um patiuntur ex hoc servantes iuramentum, non est tutum eis venire contra iuramentum, sed denunciare poterunt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non servant servare quod iuraverunt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot aliis intellexerunt illam conditionem si alii servarent, tenendum est certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obligatos esse per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ licita uixam̃ta potest mutare in meli
xinne cũ uiratur ꝗd nulli est itile. et alicꝰ¬
dico qd̾ non periuri. Obligatio eñ iura¬
menti pͣł est ꝗ non transit ad successoreᷤᷤ
qͣntum ad ꝑicłm ꝓuirii. Tenentur tñ
supͣdc̃a. Item aliquis iurauit se serua¬
turũ statuta in eccłia sua edita pꝰea
fit ibi nouũ statutũ iste promittit per
idem iuramẽtũ se s̾u̾atur̃ illud postea¬

Expanded text:
 licita iuramenta potest mutare in melius, xime cum iuratur quod nulli est utile et alicDico quod non sunt periuri. Obligatio enim iuramenti personalis est et non transit ad successores quantum ad periculum periurii; tenentur tamen plere. Item aliquis iuravit se servaturum statuta in ecclesia sua edita; postea fit ibi novum statutum, iste promittit per idem iuramentum se servaturum illud
Abbreviated transcription (Latin):
post̾ hꝰi uiram̃ta sibi rem̾t̾e. siue cũ iurat imiu̾sitas siue cũ iant aliqͥ se
rem uel adcultum dei. aut religionẽ. uel pietatẽ ꝑtinet iͤam̃tũ ñ pꝰ sũt
remͣtere. Ut si duo urent qd ibñt ultra mare militare deo aut qd̾ intra¬
bũt religionẽ. aut qd̃ dicent duo uel tria psalti̾a. promuitẽ. aut sipic¬
tores aut aliam mechanci uirent qd̾ de lucro suo e̾tam portione dabũt
fabrice alicinꝰ eccłie. uel in alios piosusus uͥ cũ aliqui iuirant qd̃ ibũt

Expanded text:
nt aliqui se se vel ad cultum dei aut religionem vel pietatem pertinet iuramentum, non possunt remittere, ut si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel aliqui mechanici iurent quod de lucro suo certam portionem dabunt f
Abbreviated transcription (Latin):
ramẽto promissorio excuset a ꝑuirio .u̾.
gͣ uirauit debitor se soluturũ inc̾to ter¬
mino impeditus nõ potest solu̾e̾. ad ħ¬
ad hoc dicas qd si t̃e
qũ iauit credebat se
ñ posseredd̾e uł cre¬
debat qd̃ posset. sed
inconscĩa. in scd̃o
u̾o credebat ab ĩtõ
se posse redd̾e ⁊ pro¬
babłr nõ peierebat
qͣntũ in hoc ⁊t post̾a
q caũ si nõ potuit
pp̃ hoc ꝑiurꝰ ex hac
causa młomag̃ ex¬
eusatur si misit tẽ¬
pore debito sed cãu fuit amissa pecu¬

Expanded text:
ramento promissorio excuset a periurio. Verbi gratia: iuravit debitor se soluturum in certo termino, impeditus non potest solvere. Ad hoc dicas, quod si tunc quando iurabat credebat se non posse reddere vel credebat quod posset, sed in conscientia, in secundo ero credebat ab initio se posse reddere et probabiliter, non peierabat quantum ad hoc, si postea  casu si non potuit propter hoc periurus. Ex hac causa multo magis excusatur, si misit tempore debito; sed casu fuit amissa pecu
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti. ¶Item pone qd̃ uniu̾sitas alicu¬
iꝰ eiuitatis uel collegii obligauit se ui¬
ramento ad aliquid mortui sũt iurã¬
tes queritur utr̃ successores sint piuri
si tnͣsgrediantur. uidetur qd̾ sic. qr oẽs
obligationes añcessorũ transeũt ad s.¬
successores . exͣ. de soł .c. ⁊ de usuris

Expanded text:
itentie Item pone quod universitas alicuius civitatis vel collegii obligavit se iuramento ad aliquid et mortui sunt iurantes: queritur utrum successores sint periuri, si transgrediantur? Videtur quod sic, quia omnes obligationes antecessorum transeunt ad successo
Abbreviated transcription (Latin):
uratum est creditur mansuetus ei uistus ⁊ ñ
quib uiratũ est deputate sunt eusto die illiꝰ a qͦ
recipitur et exigitur hꝰi sacram̃tũ sñ pcc̃o po¬
test pr̃ari ⁊ obs̾u̾ari d puta si quis inderit
furem asportantẽ res całr eiꝰ custodie depu¬
tatas. licet hoc colus uideat potest clamare. ⁊
tasẽ fur̃e manifestare ⁊⁊ ꝑ sequirem furtĩãm
ne si in hoc negligens fu̾i̾t teneat᷑ dãpñ resti¬
tuere nec reputabit᷑ ralis crm̃ns proditor sic̃
ño reputatur qui iniuriã suã aut dap̃nũ prose¬
quit᷑ corã udice. licet nõ possit probare qd̾ in¬
tendit. ꝯiaũ ñ teneat᷑ ad custodiã illar̃ rerũ
locũ ht̃ p̾dc̃a distinctio. Ut supͣ. a pꝰssit proba

Expanded text:
iuratum est creditur mansuetus et iustus et noquibus iuratum est, deputate sunt custodie illius a quo recipitur vel exigitur huiusmodi sacramentum, sine peccato potest prestari et observari debet: puta si quis viderit furem asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum restituere nec reputabitur talis criminis proditor, sicut non reputatur qui iniuriam suam aut damnum prosequitur coram iudice, licet non possit probare quod intendit. Si autem non tenetur ad custodiam illarum rerum, locum habet predicta disti
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ est illicitum qͦ ad hoc. crideo nõ
obsu̾and̾. ⁊ istam distinctionẽ teneas ꝓ
omĩa et᷑ usuras nõ soluendas uel solutas
pitio . iiii. casus in quib uiramentum
per uimi uel metũ extortum nõ obli¬

Expanded text:
tum quoad hoc et ideo non servandum. Et istam distinctionem teneas per omnia circa non solvendas usuras vel solutas uatuor casus, in quibus iuramentum per vim vel metum extortum non obli
Abbreviated transcription (Latin):
inniere qd̃ qui uirat se facturũ aliquid. si
non intendat se obligare uel facere qd̾ uirat
non est obligatus ex illo uiram̃to licet morta¬
liter peccauerit sic urando. ego eredo sine p᷑¬
iuditio qd̾ ex quo quis inducit deum ĩ¬
testem alicuiꝰ res licite faciende qͥd⁊ quid
intendat. quidquid proponat. qd̾ tenet᷑¬

Expanded text:
innuere, quod qui iurat se facturum aliquid, si non intendat se obligare, vel facere quod iurat, non est obligatus ex illo iuramento, licet mortaliter peccaverit in iurando. Ego credo sine preiudicio, qud ex quo quis inducit deum testem alicuius rei licite faciende, quicquid intendat, quicquid proponat, tenet