comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& intellectualia. innatura integra.
etbeatitate perfecta. Scio quidem
non nulloscorum qui scripturas scãs
antenos infide catholica tractasse
laudaitur itiam sic exposuisse quod
ait apostolus tertium cadum: ut
corporalis. & animalis. & sp̃italis
hominis hic differentiuis accipi uellant.
ieti adillad incorporearum rerum
genus excdienti euidentia contem¬
plandum esse apostolum raptum
quo a genus etiam in hacuita sp̃itales
homunies praeceteris rebus diligunt.
eoq ꝑfrui concupiscunt: Ego auit̃
cur maluerim spiritale et intellectua¬
le dicere. quod illi fortasse animale
espiritale dixerunt : ut earundẽ

Expanded text:
et intellectualia, in natura integra et intellectualia, in natura integra et beatitate perfecta. Scio quidem nonnullos eorum, qui scripturas sanctas ante nos in fide catholica tractasse laudantur, etiam sic exposuisse, quod ait apostolus tertium caelum, ut corporalis et animalis et spiritalis hominis hic differentias accipi uellent atque ad illud incorporearum rerum genus excellenti euidentia contemplandum esse apostolum raptum : quod genus etiam in hac uita spiritales homines prae ceteris rebus diligunt eoque perfrui concupiscunt. ego autem cur maluerim spiritale et intellectuale dicere, quod illi fortasse animale et spiritale dixerunt, ut earunde
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nec eis tanquam praesentiori¬
bus familiarius inclinantur. et
eorum significatiuas similitudines
in spũ ita discernunt. et tanta poten¬
tia quodammodo tractant: ut eas
possint etiam hominum spiritib
reuclando miscere. & illam in com¬
mutabilem substantiam creatoris ita
conspiciunt: ut uisione atq amore
et eam praeponant omnib. & scđm
eam iudicent deomnib. et in eam
dirigantur ut agantur. et exea
dirigant quicquid agunt
Deniq quam uis abrepto apostolo
acarnis sensibus intertium caelum
etparadisum. hoc ipsum certe
defuit ad plenam perfectamq cog¬
nitionem rerum quae angelis in est:
quod siue in corport suie extra corpus
esset nesciebat: hoc utiq nondetrit:
cum receptis corporibus in resurrecti¬
one mortuorum. corruptibile hoc
induetur in corruptione. & mortale
hoc induetur in mortalitate . Omna
cnum eudentia erunt sine ulla falsita¬
te. sine ulla ignorantia suis ordinib
distributa. et corporalia. & spiritalia.

Expanded text:
sunt nec eis tamquam praesentiorisunt nec eis tamquam praesentioribus familiaribus inclinantur et eorum significatiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia quodammodo tractant, ut eas possint etiam hominum spiritibus reuelando miscere, et illam incommutabilem substantiam creatoris ita conspiciunt, ut uisione atque amore et eam praeponant omnibus et secundum eam iudicent de omnibus et in eam dirigantur, ut agantur, et ex ea dirigant quidquid. agunt. denique quamuis abrepto apostolo a carnis sensibus in tertium caelum et paradisum hoc ipsum certe defuit ad plenam perfectamque cognitionem rerum, quae angelis inest, quod, siue in corpore siue extra corpus esset, nesciebat. hoc utique non deerit, cum receptis corporibus in resurrectione mortuorum corruptibile hoc induetur incorruptione et mortale hoc induetur inmortalitate. omnia enim euidentia erunt sine ulla falsitate, sine ulla ignorantia suis ordinibus distributa, et corporalia et spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
imperans uiuificata. & uiuificans tam
in effabili facilitate : ut sit cigloriae.
quod sarcinae fuit: Nimirum enim
erunt et tunc ista tria genera usionũ.
sed nulla falsitate ꝓalio aliud appro¬
babitur. nec incorporalibus nec in
spiritalib uisis. multominus in intel¬
lectualibus: quibus ita praesentatis
et perspicius perfruetur. ut longe
minore eiudentia nunc nobis adia¬
ceant istȩ species corporales quas sen¬
su carnis attingimus. et cis multi
ita sunt dediti ut solas esse arbitrentur.
& quic quid tale non est putent omni¬
no non esse: Sapientes autem ita
sunt in his corporalib uisis. ut quãuis¬
uideantur : certiores sint tamen in
illis quae praeter corporis speciem.
praeterq corporis similitudinẽ intel¬
ligendo ut cumq perspiciunt. quã¬
uis ea non ualeant ita mente conspi¬
cere ut haec sensu corporis intuentur:
Sci uero angeli. ethis corporalibus
iudicandis atq amministrandis prae¬

Expanded text:
inperans, uiuificata et uiuificans tam inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod sarcinae fuit. Nimirum enim erunt et tunc ista tria genera uisionum, sed nulla falsitate pro alio aliud adprobabitur nec. in corporalibus nec in spiritalibus uisis, multo minus in intellectualibus, quibus ita praesentatis et perspicuis perfruetur, ut longe minore euidentia nunc nobis adiaceant istae species corporales, quas sensu carnis adtingimus et eis multi ita sunt dediti, ut solas esse arbitrentur et, quidquid tale non est, putent omnino non esse. sapientes autem ita sunt in his corporalibus uisis, ut, quamuuideantur, certiores sint tamen in illis, quae praeter corporis speciem praeterque corporis similitudinem intellegendo utcumque praespiciunt, quamuis ea non ualeant ita mente conspicere, ut haec sensu corporis intuentur. sancti uero angeli et his corporalibus iudicandis atque administrandis prae
Abbreviated transcription (Latin):
et raptam hominis a carnis sensibus
mentem. et post mortem ipsam carne
deposita transcensis etiam similitudimi¬
b corporalium. nonsic uidere posse
in commutabilem substantiã ut scĩ
angeli uident. siue alia latentiore
causa. siue ideo quia in est ei natura¬
u quidim apptatus cortpus
amministrandi. quo appetitu retar¬
datur quod ammodo. ne tota intentio¬
ne pergat in illud summũ caelum.
quandui non sub est corpus cuius
ad ministratione appetitus ille con¬
quiescat: Porro autem sitalesit
corpus. cuius sit difficilis et grauis
SAmiministbatid sibut dad. dnd quae
corrumpitur et aggrauat animam
depropagine trans gress̃onis existens:
multomagis auertitur mens ab illa
abripienda erat ab eiusdem carnis
sensibus. ut ei quo modo caoore posset
illud ostenderetur: Proinde &am hoc
corpus iam non animale sed ꝑfuturã
cominutationẽ sp̃itale receperit.
angelis ad aequata: ꝑfectum habebit
naturae suae modum. obędiens et

Expanded text:
et raptam hominis a carnis sensibus et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quia inest ei naturalis quidam adpetitus corpus administrandi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa abripienda erat ab eiusdem carnis sensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et
Abbreviated transcription (Latin):
generali nomine quicquid est super
aquas et terram. setundum autem
insimilitudine corporali quod spũ
cernitur. sicut illud unde animali¬
bus plenus inextasi petro discus ille
summissus est tertium uero quod
mente conspicitur. ita secreta & remo¬
ta & omnino ab repta asensibus car¬
nis atq mundata. ut ea quae in illo
caelo sunt t ipsam dĩ substantiam
uidere & audire : non in congruent̃
arbitramur & illir esse apostolum
raptum. et ibi fortassis esse paradisum
omnib meliorem. eisidici oportet
paradisum paradisorum: Si enim
animae bonae laetitia in rebus bonis
est. in omni creatura qud ea lȩticia
praesta. itius. quae in uerbidĩ est per
quod facta sunt omĩa. Sedsiquem
mou&e quid opus sit sp̃itibus defunc¬
torum corpora sua in resurractione
recipere. si potest cis etiam sine corpo¬
ribus summa illa beatitudo preberi.
difficilior quidem quaestio est quam
ut perfecte possit hoc sermone finiri:
ed tamen minime dubitandum est.

Expanded text:
generali nomine quidquid est super generali nomine quidquid est super aquas et terram, secundum autem in similitudine corporali quod spiritu cernitur, sicut illud, unde animalibus plenus in extasi Petro discus ille submissus est, tertium uero quod mente conspicitur ita secreta et remota et omnino abrepta a sensibus carnis atque mundata, ut ea, quae in illo caelo sunt, et ipsam dei substantiam uidere et audire : non incongruenter arbitramur et illuc esse apostolum raptum et ibi fortassis esse paradisum omnibus meliorem et, si dici oportet, paradisum paradisorum. si enim animae bonae laetitia in rebus bonis est in omni creatura, quid ea laetitia praestantius, quae in uerbo dei est, per quod facta sunt omnia? Sed, si quem mouet, quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam ut perfecte possit hoc sermone finiri; sed tamen minime dubitandum est
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut autem setundum corpus si ponderis¬
sui ordinem teneant inferiora  omnia
sunt omnia tristiora: Vnde et ingrẽ¬
ci lingua origo nominis quo appel¬
lantur inferi: exeo quod nihil suaue
habeant resonare perhibetur: Nec
ipsam tamen rerum partem. nr̃ salua¬
tor mortuus pronobis uisitare con¬
tempsit: ut inde soluer&. quos esse
soluendos scđm diuiliam secretamq
iusticiam. ignorare non potuit: qua¬
propter anunae illius latronis cui
dixit hodie mecum eris in paradiso.
nonutiq instros praestiait ubi pęne
sunt peccatorum: sed aut illam
requiem sinus abrahae. non enim
alicubi non est xp̃c. cumipsesit sapi¬
entia cĩ attingens ubiq proptersuã
mundiciam: aut illum paradisum.
siue intertio caelo. siue ubicumq
alibi est quo post tertium caelum
est raptus apostolus: sitamen non
aliquid unum est diuersis nominib
appellatum. ubi sunt animae bea¬
torum: Si ergo caclum primum
recit accipimus hoc omne corporeũ

Expanded text:
sicut autem secundum . corpus si ponderissicut autem secundum . corpus si ponderissui ordinem teneant inferiora sunt omnia riora sunt omnia tristiora: unde et in graeca lingua origo nominis, quo appellantur inferi, ex eo quod nihil suaue habeant, resonare perhibetur. nec ipsam tamen rerum partem noster saluator mortuus pro nobis uisitare comtemsit, ut inde solueret. quos esse soluendos secundum diuinam secretamque iustitiam ignorare non potuit. quapropter animae illius latronis, cui dixit: hodie mecum eris in paradiso, non utique inferos praestitit, ubi poenae sunt peccatorum, sed aut illam requiem sinus Abrahae — non enim alicubi non est Christus, cum ipse sit sapientia dei adtingens ubique propter suam munditiam — aut illum paradisum siue in tertio caelo siue ubicumque alibi est, quo post tertium caelum est raptus apostolus, si tamen non aliquid unum est diuersis nominibus appellatum, ubi sunt animae beatorum. Si ergo caelum primum recte accipimus hoc omne corporeum
Abbreviated transcription (Latin):
gl̃atur. deipsa pacientia plurimum
gaudens. quia scđm multitudinem
dolorum in corde consolationes di iocun¬
dant animam eius: quanto magis
ergo post hanc uitam etiam sinus ille
abrahae paradisus dici potest. ubi iam
nulla temptatio. ubitanta requies post
omnes dolores uitae huius: neq enĩ
etlux ibi non est propria quaedam.
& sui generis & profecto magna:
quam diues ille detormentis & tenebrius
inferorum tam utiq delonginquo cũ
magnum chasma ess& in medio. sic
tamen uidit: ut ibi illum quondam
contemptum pauperem agnosceret:
Quac si ita sunt: ideo subterris dicuntur
inferi uel creduntur. quia congruen¬
ter inspũ per illas corporalium rerũ
similitudines sic demonstrantur.
utqm̃ defunctorum animae inferis
dignae. carnis amore peccauerunt
hoc eis perillas corporalium rerum¬
similitudines exhibeatur. quod ipsi
carni mortuae sol&. ut subterram
recondatur: Deniq inferi. eo quod
in fra sint : latine appellantur:

Expanded text:
gloriatur de ipsa patientia plurimum gloriatur de ipsa patientia plurimum gaudens, quia secundum multitudinem dolorum in corde eius consolationes dei iucundant animam eius. quanto magis ergo post hanc uitam etiam sinus ille Abrahae paradisus dici potest, ubi iam nulla temtatio, ubi tanta requies post omnes dolores uitae huius neque enim et lux ibi non est propria quaedam et sui generis, et profecto magna, quam diues ille de tormentis et tenebris inferorum tam utique de longinquo, cum magnum chasma esset in medio, sic tamen uidit, ut ibi illum quondam contemtum pauperem agnosceret. Quae si ita sunt, ideo sub terris dicuntur inferi uel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur, ut, quoniam defunctorum animae inferis dignae carnis amore peccarunt, hoc eis per illas corporum similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuae solet, ut sub terra recondatur. denique inferi eo, quod infra sint, latine appellantur;
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliquando concludere: Qua prop¬
ter. qm̃ de paradiso sermonẽ instituimꝰ
ꝓpter illud quod apostolus ait scire
se raptuni hominẽ usq interaũ caelũ.
nescire autem siue incorporȩ suie
extra corpus. et quia raptus inparadi¬
sum et audiuit ineffabilia uerba quȩ
non lic& homini loqui: nontemere
affirmamius utrum intertio caelo
sit paradisus: an et in tertium caelum:
& inderursus in paradisum raptus sit:
Sienim proprie quidem nemorosus locꝰ.
translato autem uerbo omnis etiam
sp̃italis quasi regio ubi animae bene
est merito paradisus dici potest: non
solum tertium caelum. quicquid illud
.c̃. quod profecto magnum sublim iterq
praeclarum est. uerum etiam in ipso
homine laeticia quaedam bonae con¬
scientiae paradisus est: Vnde & aeccła¬
in scĩs temperanter. et iuste & pie uiuen¬
tibus. paradisus rectedicitur. pollens
affluentia gr̃arum castisq delicus.
quandoquidem & intribulationibus

Expanded text:
eum aliquando concludere. quapropeum aliquando concludere. quapropter quoniam de paradiso sermonem instituimus propter illud, quod apostolus ait scire se raptum hominem usque in tertium caelum, nescire autem siue in corpore siue extra corpus, et quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, non temere adfirmamus, utrum in tertio caelo sit paradisus, an et in tertium caelum et inde rursus in paradisum raptus sit. si enim proprie quidem nemorosus locus, translato autem uerbo omnis etiam spiritalis quasi regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest, non solum tertium caelum, quidquid illud est, quod profecto magnum sublimiterque praeclarum est, uerum etiam in ipso homine laetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. unde et ecclesia sanctis temperanter et iuste et pie uiuentibus paradisus recte dicitur, pollens adfluentia gratiarum castisque deliciis, quandoquidem et in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
inferos in tormentis esset : et cȩtera:
Uidemus itaq inferorum mentionẽ non
esse factam in requie pauperis: sed
insupplicio diuitis: Iilud etiam quod
ia cobdicit adfilios suos. deducetis senes¬
tam meam cum tristicia ad inferos.
uidetur hoc magis timuisse. ne nimnia
tristicia sic ꝑturbaretur. ut non ad
requiem beatorum ir&. sed ad inferos
peccatorum: Neq enim paruum
animae malum est tristitia: cum et
apostolus cuidam tam sollicite timut¬
rit: ne maiore tristicia ab sorberetur
P roinde ut dixi. nondum inueni. &
adhuc quaero. nec mihi occurrit
inferos alicubi inbono posuisse scrip¬
turam. duintaxat canonicam: Non
autem in bono accipiendum s̃inum
abrahae. et illam requien quo ab ange¬
ls pius pauper ablatis est: nescio
utrum quisquam possit audire. et ideo
quomodo eam apud inferos credamꝰ
esse non uideo: Verum hocdũ querimꝰ.
& aut inuenimis aut non inuenimꝰ
urg& nos lorgitudo libri huius.

Expanded text:
inferos in tormentis esset et cetera. inferos in tormentis esset et cetera. uidemus itaque inferorum mentionem non esse factam in requie pauperis, sed in subplicio diuitis. Illud etiam, quod Iacob dicit ad filios suos, deducetis senectam meam cum tristitia ad inferos, uidetur hoc magis timuisse, ne nimia tristitia sic perturbaretur, ut non ad requiem beatorum iret, sed ad inferos peccatorum. neque enim paruum animae malum est tristitia, cum et apostolus cuidam tam sollicite timuerit, ne maiore tristitia absorberetur. proinde, ut dixi, nondum inueni et adhuc quaero nec mihi occurrit inferos alicubi in bono posuisse scripturam dumtaxat canonicam; non autem in bono accipiendum sinum Abrahae et illam requiem, quo ab angelis pius pauper ablatus est, nescio utrum quisquam possit audire . et ideo quomodo eam apud inferos credamus esse non uideo. Uerum hoc dum quaerimus et aut inuenimus aut non inuenimus, urget nos longitudo libri huius
Abbreviated transcription (Latin):
quidem animam uenisse usq ad ea
loca in quibus peccatores cruciantur.
ut eos soluer& atormentis. quos. ẽẽ.
soluendos occulta nobis sua ustitia
iudicabat. nonimmerito creditur:
Q uomodo enim aliter accipiendum
sit quod dictum .ẽ. quemds suscitauit
ex mortius solutis doloribus inferorum
quia non poterat teneri abeis. non uideo.
nisi utquorundam dolores apud inferos
eum soluisse accipiamus. ea potestate
qua dñs est: cui omne genu flectitur.
caelestium. terrestrium. & infernorum:
ꝑ quam potestatem etiam. illis dolorit:
quos soluit non potuit attineri: Neq
enim abraham uel ille pauper in sinu
euis hoc ẽ. insecreto quietis eius. indolo¬
ribus erat: interquorum requiem &
illa instrna tormenta. legimus magnũ
chasma firmatum: Sed nec apud infe¬
ros esse dicti sunt, contigit enim inqͥt
mori inopem illum et auferri ab anglis
insinum abrahae: Mortuus. ẽ. autẽm
et diues: & scpultus est. Et cum apud

Expanded text:
quidem animam uenisse usque ad ea quidem animam uenisse usque ad ea loca, in quibus peccatores cruciantur, ut eos solueret a tormentis, quos esse soluendos occulta nobis sua iustitia iudicabat, non inmerito creditur. quomodo enim aliter accipiendum sit, quod dictum est: quem deus suscitauit a mortuis solutis doloribus inferorum, quia non poterat teneri ab eis, non uideo, nisi ut quorundam dolores apud inferos eum soluisse accipiamus ea potestate, qua dominus est, cui omne genu flectitur caelestium, terrestrium et infernorum, per quam potestatem etiam illis doloribus, quos soluit, non potuit adtineri. neque enim Abraham uel ille pauper in sinu eius, hoc est in secreto quietis eius, in doloribus erat, inter quorum requiem et illa inferna tormenta legimus magnum chaos firmatum, sed nec apud inferos esse dicti sunt; contigit enim, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae; mortuus est autem et diues et sepultus est. et cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
est. recedere nondebemus: quaquam
possimus ostendert. illorum quoq
sapientes dcinferorum substantia
minime dubitasse. quae post hanc uitã
excipit animas mortuorum: Unde
autem subterris esse dicantur instri
sicorporalia loca non sunt: aut unde
interi appellantur. si subterris non st̃:
merito quaeritur: Animnam uero
nonesse corpoream. non me putart.
sed plane scire audeo profiteri: tamen
habere posse similitudinem corporis.
& corporalium omnino membrorum
quisquis negat: potest negare animã
esse. quat insomnis uid&e uel ambu¬
lare se uel sedere: uel hac atq illac
egressu autetiam uolatu. ferri ac
referri: quod sinequadam similitudi¬
ne corporis nonfit: Proinde si hanc
similitudinem etiam apud inferos
gerit. non corporalem sed corpori
similem: ita etiam in locis uidetur
esse noncorporalibus. sed corporalium
similib. siue in requiem siue indolori¬
bus: quãquã et illud me nondũinuenis¬
se confiteor. inferos appellatos. ubi
iustorum animae requiescunt. ł txp̃i

Expanded text:
on debemus. quamquam possimus ostendere illorum quoque sapientes de inferorum substantia minime dubitasse, quae post hanc uitam excipit animas mortuorum. unde autem sub terris esse dicantur inferi, si corporalia loca non sunt, aut unde inferi appellentur, si sub terris non sunt, merito qunon esse corpoream non me putare, sed plane scire, audeo profiteri: tamen habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat, potest negare animam esse, quae in somnis videt vel se ambulare, vel sedere, vel hac atque illac gressu aut etiam volatu ferri ac referri, quod sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed corposimilem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam et illud me nondum inuenisse confiteor inferos appellatos, ubi iustorum animae requiescunt. et Christi
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter existunt: siue excorpore sp̃iu
quodammodo suggeruntur. sicut
fuerimus affecti uel carne uel animo:
Non solumenim uigilantes homines
curas suas cogitando uersant insimili¬
tudimbus corporum: uerum etiam
dormientes hoc sepe somniant quo
indigent: Nam et negotia lua get̃
ex animi cupiditate. et epulis poculisq
in hiantes insistunt. ii forte esurientes
sicientesq dormiunt: quae omĩa puto

Expanded text:
pliciter existunt siue ex corpore spiritui pliciter existunt siue ex corpore spiritui quodammodo suggeruntur, sicut fuerimus adfecti uel carne uel animo. non solum enim uigilantes homines curas suas cogitando uersant in similitudinibus corporum, uerum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent; nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate et epulis poculisque inhianter instant, si forte esurientes sitientesque dormierunt. qu
Abbreviated transcription (Latin):
lis erat: Fallebatur autem anima
in utrisq: nonnisi cum alia proali is
approbaret: Quam uis ergo non
sint corporalia sed similia corporalib.
quibus animae corporibus exutae
afficiuntur. seu bene seu male. cum
ipsae corporibus suis similes sibimet
appareant: sunt tamen et uera lȩcitia.
& uera molestia facta desubstantia spi¬
ritali : Nam et in somnis magni inter:¬
est: utrum in letis an intristibus simꝰ:
Vnde quidam in rebus quas concupie¬
rant constituti. se euigilasse doluer̃.
et rursus grauibus terrorib atq cru¬
ciatibus exagitati atq uexati. cum
experge facti essent dormire timuer.
ne in eadem mala reuocarentur: Et
ubiq dubitandum non est: quod ex¬
pręssiosa sint illa quae inferna dicun¬
tur. atq obhoc uehementius sentiatur:
Nam et qui subtracti sunt sensibus corpo¬
ris. minus quidem quam si omnimodo
morerentur. sed tamen amplius quã
si dormirent: expręssiora se uidisse
narrarunt. quam si somnia narrauis¬
sent: Est ergo prorsus inferorum

Expanded text:
ur autem anima in utrisque, nonnisi cum alia pro aliis approbaret. Quamvis ergo non sint corporalia, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene seu male, cum et ipsae corporibus suis similes sibimet appareant; sunt tamen et vera laetitia et vera molestia facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magni interest utrum in laetis an in tristibus simus. Unde quidam in rebus quas concupiverant constituti, se evigilasse doluerunt; et rursus grauibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque uexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehementius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se uidisse narrarunt, quam si somnia narrauissent. est ergo prorsus inferorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnia uel inse uel illo ueraciter
intellecta conspiciat: Nam illud ipse
ds̃ est. haec autem creatura: quamuis
rationalis & intellectualis ad eius imna¬
ginem facta: Quaecum conatur lum̃
illud incueri. palpitat infirmitite & minꝰ
ualet: inde est tamen quicquid intelligit
sicut ualet: Cum ergo illuc rapitur. &

Expanded text:
er intellecta conspiciat. nam illud iam ipse deus est, haec autem creatura, quamuis rationalis et intellectualis ad eius imaginem facta, quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et minus ualet. inde est tamen quidquid intellegit sicut ualet. cum ergo illuc rapitur
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& enim & habitũ augeri. cumstatu
non licet: Tunc & splendor ipse per¬
hibetur auri uel argenti. pisͥ fuerat
quidem & in massa sed obscurior. non
tamen nullus: tunc et alii atq alii habi¬
tus accetunt profacilitate materiae
qua duxerit eam qui agit. nihil confe¬
rens modulo nisi effigiem: ita & an ilnȩ
incrementa reputanda. non substanti¬
ua. sed prouocatiua: Quis hunc crede¬
r& cum isto corde. tam disertũ. ẽe. potu¬
isse : sed tremenda ista sunt: non riden¬
da: Ad hoc enun nunquam cogeretur:
si aliquid cogitare posset. quod & sit.
& corpus nonsit: Quid autẽ absurdiuis
quam putare massam cuius piam metal¬
li ex aliqua parte crescere posse dum
tunditur nisi decrescat ex altera. uel
augeri latitudine nisi crasnitudine
minuatur. aut ullum esse corpus
manente naturae suae quantitate
quod undiq crescat. nisi rarescat
quomodo igitur implebit anima
exilla stilła seminis magnitudinem
corporis quod animat. si et ipsa

Expanded text:
licet enim et habitu augeri, cum statu licet enim et habitu augeri, cum statu non licet. tunc et splendor ipse prouehitur auri uel argenti, qui prius fuerat quidem et in massa, sed obscurior, non tamen nullus . tunc. et alii atque alii habitus accedunt pro facilitate materiae, qua duxerit eam, qui agit, nihil conferens modulo nisi effigiem. proinde et animae crementa reputanda non substantiua, sed prouocatiua. Quis hunc crederet cum isto corde tam disertum esse potuisse? sed tremenda ista sunt, non ridenda. ad hoc enim numquid cogeretur, si aliquid cogitare posset, quod et sit et corpus non sit? quid autem absurdius quam putare massam cuiuspiam metalli ex aliqua parte crescere posse, dum tunditur, nisi decrescat ex altera, uel augeri latitudine, nisi crassitudine minuatur? aut ullum esse corpus manente naturae suae quantitate, quod undique crescat, nisi rarescat? quomodo igitur inplebit anima ex illa stilla seminis magnitudinem corporis, quod animat, si et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
significantur. non rebus sedimaginib
utre substantia sicut corpus: asserens
itiam timoris sui causam: ne etiam
decrescere substantia dicatur inquit.
atq ita & defectura credattir. Et tam̃
quia percorpus eam localiter tendit.
non inuenit exitum incrementorum
eius: quam uult desemine exiguo
aequari corporis quantitati: Et ait
Seduis eius in quo naturalia peculia
consita retinemtur. saluo substantia e
modulo quo aprimordio inflata est.
paulatim cum carne producatur:
Hoc forte nonintelligeremus. nisi ad¬
hibita similitudine: plenum facer&
quod dicebat: Constitue inquit cer¬
tum pondus auri uel argenti rudem
adhuc massam: collectus habitus ẽ.
illi & futuro interim minor. tamen
continens intra lineam moduli. totũ
quod natura est auri uel argenti:
De hinc cum in laminã massa laxatur.
maior efficitur initio suo ꝑdilationẽ
ponderis certi. nonper adiectionem.
dum extenditur. nondum augetur
& sic sic quoq augetur dum extenditur:

Expanded text:
significantur non rebus, sed imaginibusignificantur non rebus, sed imaginibucere substantia sicut corpus; afferens etiam timoris sui causam: Ne etiam decrescere substantia dicatur, inquit, atque ita et defectura credatur. Et tamen quia per corpus eam localiter tendit, non invenit exitum incrementorum ejus, quam vult de semine exiguo aequari corporis quantitati; et ait: Sed vis ejus in quo naconsita retinentur, saluo substantiae modulo, quo a primordio inflata est, paulatim cum carne producitur. hoc forte non intellegeremus, nisi adhibita similitudine planum faceret, quod dicebat. constitue, inquit, certum pondus auri uel argenti, rudem adhuc massam: conlectus habitus est illi et futuro interim minor, tamen continens intra lineam moduli totum quod natura est auri uel argenti. dehinc cum in lamminam massa laxatur, maior efficitur initio suo per dilatationem ponderis certi, non per adiectionem, dum extenditur, non dum augetur. etsi sic quoque augetur, dum extenditur;
Abbreviated transcription (Latin):
se uidit in somnis. aut si in alio color
seuidit. non magis miratus. ẽ. si fuit
cum illo memoria aerio tamen colore
aclucido. nescio utrum se umquam
uidisset: si nunquam istum legisset
uel audiss&: quid quod dłcuntur
homines talibus uisis & descripturis
nobis nolunt perscribere. tale aliquid
esse non animam sed ipsum dm̃. qualis
figuraliter scõrum spitibus demonbta¬
tus . ẽ. qualis etiam in sermo Allegorico
ponitur. similia quippe sunt illa
uisa talibus dictis. ac sic errant consti¬
tuentes incorde suo simulachra uanae
opinionis. nec intelligentes ita scõs de
sius uisis talibus uidicasse. qualiter
iudicant. si talia diuinitus infiguris
dicta legerent uel audirent. sicut
septem spicae & septem boues. septem
anni sunt: Sicut enim linteum quat¬
tuor lineis alligatum uelut discus
plenus uarus animalibus. orbis terra¬
rum est cumomnibus gentibus. sic
omnia cętera. & multomagis quae
derebus incorporeis corpor telibus

Expanded text:
se uidit in somnis aut, si in alio colore se uidit in somnis aut, si in alio colore se uidit, non magis miratus est, si fuit cum illo memoria? aerio tamen colore ac lucido nescio utrum se umquam uivel audisset. 43. Quid, quod ducuntur homines talibus visis, et de Scripturis nobis volunt praescribere, tale aliquid esse, non animam, sed ipsum Deum, qualis figuraliter sanctorum spiritibus demonstratus est, qualis etiam in sermone allegorico ponitur? similia quippe sunt illa visa talibus dictis. Ac sic errant, constituentes in corde suo simulacra vanae opinionis, nec intelligentes ita sanctos de suis visis talibus judicasse, qualiter judicarent si talia divinitus in figuris dicta legerent, vel audirent: sicut septem spicae et septem boves, septem anni sunt ; sicut linteum quatuor lineis alligatum, velut discus plenus variis animalibus, orbis terrarum est cum omnibus gentibus : sic omnia caetera, et multo magis quae de rebus incorporeis, corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
& uidere debuerat. habens  cȩteros
artus. perquos incogitationibus utit᷑.¬
& in somnis fungitur : Ecce quibus
auribus & quibus oculis debuit audi¬
re & uidere dm̃ populus. quibus ani¬
ma in somnis fungitur. cum si ipsũ
tertulianum quisquam uider&e in sõnis:
nunquam sedicer& abeo uisum. &
cum eo locutum. quem uicissim ipse
non uidisset: Postremo si anima seipsã
uidet in somnis. cum iacentib utiq uno
loco membris corporis sui ipsa ꝑuarias
imagines euagatur. quas uidit quis
aliquando in somnis aerii coloris ac
lucidi. nisi forte ut cȩtertt quae similiter
falso uid& : nam et hoc potest uidere.
sed absit ut eam talem cum euigilauerit
credat, Alioquin quando se aliter
uiderit quod magis trebrum est aut
mutata erit anima eius. aut nec tunc
animae uidetur substantia: sed imago
corporis in corporea. quae miro modo
sicut in cogitatione formatur: Quis
tnim ethiops non pene semper nigrĩ

Expanded text:
et uidere debuerat, habens et ceteros et uidere debuerat, habens et ceteros artus per quos et in cogitationibus utitur et in somnis fungitur. Ecce, quibus auribus et quibus oculis debuit audire et uidere deum populus, quibus anima in somnis fungitur, cum, si ipsum Tertullianum quisquam uideret in somnis, numquam se diceret ab eo uisum et cum eo locutum, quem uicissim ipse non uidisset. postremo, si anima se ipsam uidet in somnis, cum iacentibus utique uno loco membris corporis sui ipsa per uarias imagines euagatur, quas uidet, quis eam uidit aliquando in somnis aerii coloris et lucidi, nisi forte ut cetera, quae similiter falso uidet? nam et hoc potest uidere. sed absit, ut eam talem, cum euigilauerit, credat; alioquin quando se aliter uiderit, quod magis crebrum est, aut mutata erit anima eius, aut nec tunc animae uidetur substantia, sed imago corporis incorporea, quae miro modo sicut in cogitatione formatur. quis enim Aethiops non paene semper nigrum
Abbreviated transcription (Latin):
animã credidit. non obaliud nisi quod
eam incorpoream cogitare non potuit
& ideo timuit nenihil esset si corpus
non ess&: nec dedõ uoluit aliter sapere:
Qui sane qm̃.ẽ. acutus. interdum contra
opinionem suam uisa ueritate superatur:
Quid enimuerius dicere potuit quam id
quod ait quodam loco. omne corporale
passibile.ẽ. debuit ergo mutare sen¬
tentiam. qua paulo superius dixerat
etiam dm̃ corpus esse: Neq enĩ arbitror
eum ita desipuisse. ut etiam dĩ naturam
passibilem crederet: ut iam non xp̃s
in carne tantum. neq incarne & anima.
sed inipso uerbo perquod facta sunt omĩa
passibilis & commutabilis esse credatur.
quod absit a corde xp̃iano : Item cum
animae etiam colorem darce aerium
aclucidum: uentum ẽ ad sensus. quib
eam membratim quasi corpus instruere
conatus est: & ait: hic erithomo in¬
terior. alius exterior. dupliciter
unus. habens & ille oculos & aures
suas. quibus populus dñm audire

Expanded text:
animam credidit non ob aliud, nisi quod animam credidit non ob aliud, nisi quod eam incorpoream cogitare non potuit t ideo timuit, ne nihil esset, si corpus non esset, nec de deo ualuit aliter sapere: qui sane quoniam est acutus interdum contra opinionem suam uisa ueritate superatur. quid enim uerius dicere potuit quam id, quod ait quodam loco: omne corporale passibile est? debuit ergo mutare sententiam, qua paulo superius dixerat etiam deum corpus esse. neque enim arbitror eum ita desipuisse, ut etiam dei naturam passibilem crederet, ut iam non Christus in carne tantum neque in carne et anima, sed in ipso uerbo, per quod facta sunt omnia, passibilis et commutabilis esse credatur: quod absit a corde christiano. item cum animae etiam colorem daret aerium ac lucidum, uentum est ad sensus, quibus eam membratim quasi corpus instruere conatus est et ait: hic erit homo interior, alius exterior, dupliciter unus; habens et ille oculos et aures suas, quibus populus dominum audire
Abbreviated transcription (Latin):
esse: lta enimferuntur in phan tasias
uel phantasmata imaginum qua e
cogitatio decorporibus uersat: ut his
subtractis. tanquam ꝑ inane pereun-¬
dũ sit reformident: Ita necesse . ẽ.
ut & iusticiam et sapientiam pingant
quodammodo incordibus suis. cũ formis
et coloribus: quas non possunt in¬
corporeas cogitare: Nec tamendicunt
quando iusticia uel sapientia mouen¬
tur u ⁊ uel laudent eas uel scđm eas
aliquid agant: quem colorem. quam
rint: Sed dehis alias & multa iam
diximus. & sids̃ uoluerit ubi res uide¬
bitur postulare dicemus: Nunc qđ
dicere coeperamus. sidetraduce anima¬
rum a parentibus uel nondubitant
quidam quod ita sit. uel dubitant
an ita sit : animam tamen corpus
esse non audeant credere aut dicere.
maxime propter quod dixi. ne dm̃n
quoq ipsum nihil aliud opinentur
esse quam corpus. & si excellentissi¬
mum. et sinaturae cuiusdam propriȩ
cȩtera supergredientis: corpus tam̃:
Deniq tertulianus quia corpus esse

Expanded text:
esse. ita enim feruntur in phantasias esse. ita enim feruntur in phantasias uel phantasmata imaginum, quae cogitatio de corporibus uersat, ut his subtractis tamquam per inane pereundum sit reformident. ita necesse est, ut et iustitiam et sapientiam pingant quodammodo in cordibus suis cum formis et coloribus, quas non possunt incorporeas cogitare, nec tamen dicunt, quando iustitia uel sapientia mouentur, ut uel laudent eas uel secundum eas aliqurint. Sed de his alias et multa jam diximus, et si Deus voluerit, ubi res videbitur postulare, dicemus. Nunc quod dicere coeperamus, si de traduce animarum a parentibus vel non dubitant quidam, quod ita sit, uel dubitant, an ita sit, animam tamen corpus esse non audeant credere aut dicere, maxime propter quod dixi, ne deum quoque ipsum nihil aliud opinentur esse quam corpus, etsi excellentissimum, etsi naturae cuiusdam propriae cetera supergredientis, corpus tamen. Denique Tertullianus, quia corpus esse
Abbreviated transcription (Latin):
deputanda. nec omnino credenda nisi
ipłica esse traditio: Hab&e enim & illa
parua aetas magnum testimonii ponđ.
quae prima proxp̃o meruit sanguinẽ
fundere : Ammoneo sane quantum
ualeam siquos ista prae occupauit opinio.
ut animas credant exparentibus ꝓpagari:
quantum possunt seipsos considerent.
& interim sapiant corpora non esse
animas suas: Nullaenim propior na¬¬
tura est qua diligenter inspecta. possit
etiam ds̃ qui supra omnẽ creaturam suã
in commutabilis perman& incorporalit̃
cogitari : quam ea quae adipsius imagi¬
nem facta est: Et nihil uicinius aut for¬
tasse nihil tam consequens. quam ut
credito quod anima corpus sit: etiam
ds̃ corpus essecredatur ⁊ ꝓpter hoc enĩ
corporalibus a suefacti & affecti sensib.
nolunt animam credere aliud esse
quam corpus: nesi corpus non fuerit
nibil sit: acꝑ hoc tantomagis timent
etiam dedõ credere quod corpus nonsit.¬
quantomagis timent dm̃ credere nihil

Expanded text:
deputanda nec omnino credenda, nisi deputanda nec omnino credenda, nisi apostolica esset traditio. habet enim et illa parua aetas magnum testimonii pondus, quae prima pro Christo meruit sanguinem fundere. Admoneo sane, quantum ualeam, si quos ista praeoccupauit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt se ipsos considerent et interim sapiant corpora non esse animas suas. nulla enim propior natura est, qua diligenter inspecta possit etiam deus, qui supra omnem creaturam suam incommutabilis permanet, incorporaliter cogitari, quam ea, quae ad ipsius imaginem facta est, et nihil uicinius aut fortasse nihil tam consequens, quam ut credito, quod anima corpus sit, etiam deus corpus esse credatur. propter hoc enim corporalibus adsuefacti et adfecti sensibus nolunt animam credere aliud esse quam corpus, ne, si corpus non fuerit, nihil sit, ac per hoc tanto magis timent etiam de deo credere, quod corpus non sit,quanto magis timent deum credere nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sententia qui animas exparentibus
creari putant. debaptismo paruulorum
prȩponderaret: Dequib quid eis respon¬
deri possit: nondum mihi interim
occurrit: Siquid forte postea dĩ deder.
siquam etiam scribendi concesserit
facultatem studiosis talium: nonga¬
uabor : Nunctamen nonesse contem¬
nendum testimonium paruulorum.
ut quasi refelli si ueritas contra est
neglegatur antedenuntio: Aut enĩ
dehac re nihil quaerendum est: ut
sufficiat fidei nr̃ae scire nos quo pie
uiuendo uenturi sumus. & si nesciamꝰ
unde uenerimus. aut si nonimpudo¬
ter ȩstuat anima rationalis etiam
hoc nos se deseipsa: absit ꝑuicatia
contendendi. assit diligentia requiren¬
di. humilitas petendi. perseuerantia
pulsandi. ut si nobis hoc expedire nouit
qui melius quam nos quid nobis expedi¬
at utiq nouit: doe etiam hoc qui dat
bona filiis suis: Consuetudo tamen matris
aeccłae : inbaptiratis pariuilis nequaquã
spernenda .ẽ. neq ullomodo suꝑflua

Expanded text:
sententia, qui animas ex parentibus sententia, qui animas ex parentibus creari putant, de baptismo paruulorum praeponderaret. de quibus quid eis responderi possit, nondum mihi interim occurrit; si quid forte postea deus dederit, si . quam etiam scribendi concesserit facultatem studiosis talium, non grauabor. nunc tamen non esse contemnendum testimonium paruulorum, ut quasi refelli, si ueritas contra est, neglegatur, ante denuntio. aut enim de hac re nihil quaerendum est, ut sufficiat fidei nostrae scire nos, quo pie uiuendo - uenturi sumus, etsi nesciamus, unde uenerimus; aut, si non inpudenter aestuat anima rationalis etiam hoc nosse de se ipsa, absit peruicacia contendendi, adsit diligentia requirendi, humilitas petendi, perseuerantia pulsandi, ut, si nobis hoc expedire nouit, qui melius quam nos quid nobis expediat utique nouit, det etiam hoc, qui dat bona data filiis suis. consuetudo tamen matris ecclesiae in baptizandis paruulis nequaquam spernenda est neque ullo modo superflua
Abbreviated transcription (Latin):
suic coaptationem. si ita dicenda
turum esse confidoͣ. adiuuante dõ
mentem meam: Est aliud testimoni¬
um non neglegendum. quod prose
possunt proferre: qui uenire desuꝑ
animas credunt. dicente ipso dño:
Quod natum est excarne caro est.
et quod natum. ẽ. ex spũ sp̃s est:
Quid hac inquiunt sententia determi¬
natius. non posse ex carne animam
nasci: quid ẽ. enim aliud anima quã
sp̃s uitae. creatus utiq noncreator .⁊
Contraquos illi alii: Quid enim inquunt
nos aliud sentimus. quidicinus carnẽ
excarne. animã exanima : exutroq
constat homo. dequo utrumq uenire
sentimus. carnem decarne operantis.
sp̃m despũ concupiscentis: ut interim
omittatur quod illud dñs nondecarna¬
li generatione. sed despĩtali regenera¬
tione dicebat : his igitur quantum
protempore potuimus per tractatis.
omnia paria uel peneparia exutror
latere rationum testimoniorumq
momenta pronunciarem: nisi eorum

Expanded text:
siue coaptationem, si ita dicenda siue coaptationem, si ita dicenda turum esse confidam adiuuante deo mentem meam. Est aliud testimonium non neglegendum, quod pro se possunt proferre, qui uenire desuper animas credunt, dicente ipso domino: quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. quid hac, inquiunt, sententia determinatius non posse ex carne animam nasci? quid est enim aliud anima quam spiritus uitae, creatus utique, non creator? contra quos illi alii: quid enim, inquiunt, nos aliud sentimus, qui dicimus carnem ex carne, animam ex anima? nam ex utroque constat homo, de quo utrumque uenire sentimus, carnem de carne operantis, spiritum de spiritu concupiscentis, ut interim omittatur, quod illud dominus non de carnali generatione, sed de spiritali regeneratione dicebat. His igitur, quantum pro tempore potuimus, pertractatis omnia paria uel paene paria ex utroque latere rationum testimoniorumque momenta pronuntiarem, nisi eorum
Abbreviated transcription (Latin):
illam uim seminalem. sed tantum corpo¬
ralem substantiam. quae diuinitus
nonde propagine concumbentium incar¬
nem xp̃i. assumpta atq formata est:
Hoc autem de anima quis ualeat affirma¬
re. quod utrumq habeat. & materiem
seminis manifestam. & rationẽ seminis
occultam: sed quid laborem in re quae
persuaderi uerbis nemini forsitan potest.
nisi sitantum actale ingenium sit.
quod possit loquentis praeualere cona¬
tum. nec totum expectare a sermone:
breuiter itaq colligam: si potuit et
de anima fieri quod cum decarne dicere¬
mus forsitan intellectum sit: ita ẽ.
detraduce anima xp̃i. ut non secum
labem praeuaricationis attraxerit
Si autem sine isto reatu non posset inde
esse: non est inde: lam deceterarum
animarum aduentu. utrum ex
parentibus andesuper sit: uincant
qui potuerint: Ego adhuc inter
utrosq ambigo & moueor aliquan¬
do sic: aliquando nic. saluo eo dum¬
taxat. ut uel corpus esse animam
uel aliquam corpoream qualitatem

Expanded text:
illam uim seminalem, sed tantum corpoillam uim seminalem, sed tantum corporalem substantiam, quae diuinitus non de propagine concumbentium in carnem Christi adsumta atque formata est. hoc autem de anima quis ualeat adfirmare, quod utrumque habeat, et materiem seminis manifestam et rationem seminis occultam? sed quid laborem in re, quae persuaderi uerbis nemini forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit, quod possit loquentis praeuolare conatum nec totum expectare a sermone? breuiter itaque conligam: si potuit et de anima fieri - quod cum de carne diceremus, forsitan intellectum sit — ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praeuaricationis adtraxerit; si autem sine isto reatu non posset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu, utrum ex parentibus an desuper sint, uincant qui potuerint. ego adhuc inter utrosque ambigo et moueor aliquando sic, aliquando autem sic, saluo eo dumtaxat, ut uel corpus esse animam uel aliquam corpoream qualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tant: Persemen quippe concumbentis
patris. transfundi etiam semen animae
uolunt: a quo genere conceptionis xp̃c
animam fuiss&: etiam ipse decimatus
esset : Non esse autem decimatum. scrip¬
tura testatur: quae hinc quoq sacerdo¬
tium eius alcuitico sacerdocio distinguit:
An forte dicent. sicut potuit ibi esse scđm
carnem & nondecimari. cur non etiam
scđm animam sine decimatione potuerit:
hic respondetur: Quia utiq simplicẽ
animae substantiã. incrementis auge¬
ri corporalibus nec illiputauerunt.
qui eam corpus existimant: quorum
imparte sunt maxime qui eam expa-¬
rentibus creari opinantur ⁊ Proinde
incorporis semine potest. ẽẽ uis inuisi¬
bilis. quae incorporaliter numerosa¬
& non oculis sed intellectu discernenda
abea corpulentia quae uisu tactuq
sentitur. & ipsa quantitas corporis hu¬
mani. quae utiq modulum seminis
incomparabiliter excedit. satis ostendit
posse inde aliquid sumi: quod ñ habeat

Expanded text:
tiant — per semen quippe concumbentis tiant — per semen quippe concumbentis patris transfundi etiam semen animae uolunt, a quo genere conceptionis Chrisanimam fuisset, etiam ipse decimatus esset; non esse autem decimatum scriptura testatur, quae hinc quoque sacerdotium eius a Leuitico sacerdotio distinguit. An focarnem et non decimari, cur non etiam m animam sine decimatione potuerit? hic respondetur: quia utique simplicem animae substantiam incrementis augeri corporalibus nec illi putauerunt, qui eam corpus existimant, quorum in parte sunt maxime qui eam ei parentibus creari opinantur. proinde in corporis semine potest esse uis inuisibilis, quae incorporaliter numeros agit, non oculis, sed intellectu discernenda ab ea corpulentia, quae uisu tactuque sentitur . et ipsa quantitas corporis humani, quae utique modulum seminis inconparabiliter excedit, satis ostendit posse inde aliquid sumi, quod non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
decimatus. ẽ: cuius caro inde nonferuo¬
rem uulneris. sed materiam medicaminis
trarit: Nam cum ipsa decimacio adprȩ¬
sigurandam medicinam ꝑtinuerit.
llid in abrahae carne decimabatur qđ
urabatur: non illud unde curabatur :
Ladem namq caro non ab rahae tantum.
sed ipsius primi terreniq homi nis.
simul habebat & uulnus praeuaricati¬
onis. & medicamentum uulneris:
Uulnus praeuaricationis in lege menbrorũ
repugnanti legimentis: quae ꝑ omnẽ
inde propagatam carnem seminali ratio¬
ne quasi transcribitur: medicamentum
autem uulneris: in eoquod inde sine
opere concupiscentiali. in sola materia
corporali perdiuinam conceptionis for¬
mationisq rationem. deuirgine assũptũ
est. propter mortis sine iniquitate con¬
sortium. & sine falsitate resurrectionis
exemplum: qua propter. quod anima
ap̃i non sit extraduce animae illius
praeuaricatricis. puto quod etiam ipsi qui
anuimarum traducem defendunt consen¬

Expanded text:
decimatus est, cuius caro inde non feruodecimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illud, unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine adsumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum. quapropter quod anima Christi non sit ex traduce animae illius primae praeuaricatricis, puto, quod etiam ipsi, qui animarum traducem defendunt, consen