comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lege sunt si quis ꝑsuasione quidem cõmime xp̃o non credit. oꝑetur tam̃
qđ bonum est. iuisticiã teneat. miscdiam diligat. castitatem. & continen-¬
tiam seruet. modestiam lenitatemq custodiat. atq omẽ opꝰ bonum
&e pax poterit non ꝑire. S & grecus idest gentilis qui cũ legem nõ habeat
ipse sibi est lex ostendens opus legis in corde suo. & naturali ratione motꝰ
sicut uidemus non nullos ingentibus. uł iusticiam deneat. uł castitatẽ
seruet. uł prudentiã tẽꝑantiã modestoam q custodiat: iste licet alienꝰ
a uita uideat᷑ ȩt̾na quia non credidit xp̃o. &e intrare non possit in regna
celorum quia renatus non ẽ ex aqua et sp̃u: uidetur qđ ꝑ hȩc quȩ dicunt᷑
ab apło bonorum oꝑum głam et honorem &e pacem ꝑdẽ penitꝰ non possit.
Si enim scđm ea quȩ in suꝑioribus disseruimꝰ uidetur apłs condemnare
gentiles ex eo qđ naturali intelligentia cum cognouissent dm̃ non sicut

Expanded text:
si quis persuasione quidem communi Christo non credit, operetur tantum quod bonum est, justitiam teneat, misericordiam diligat, castitatem et continentiam servet, modestiam lenitatemque custodiat, atque omne opus bonum et pax poterit non perire. Sed et Graecus, id est gentilis, si cum legem non habeat, ipse sibi est lex, ostendens opus legis in corde suo et naturali ratione immotus , sicut videmus nonnullos in gentibus, vel justitiam teneat, vel castitatem servet, vel prudentiam, temperantiam, modestiamque custodiat: iste licet alienus a vita videatur aeterna, quia non credit Christo, et intrare non possit in regnum coelorum, quia renatus non est ex aqua et Spiritu, videtur quod per haec quae dicuntur ab Apostolo, bonorum operum gloriam et honorem, et pacem perdere penitus non possit. Si enim secundum ea quae in superioribus disseruimus, videtur Apostolus condemnare gentiles ex eo quod naturali intelligentia cum cognovissent Deum, non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Lum̃ eorum quȩ in tenebris sunt. eruditorem insipientiũ. magistrũ
infantiũ. habentem formã scientiȩ & ueritatis in lege. Qui ergͦdo
ces aliũ te ipsum non doces: Qui p̾dicas non furandum furaris : qui
dicis non mechandum mecharis: qui ab ominaris idola sacrilegium
cõmittis: qui in lege głaris ꝑ p̾uaricationem legis dm̃ dehonoras: nom̃

Expanded text:
tenebris sunt eruditorem insipientium magistrum infantium habentem formam scientiae et veritatis in lege qui ergo alium doces te ipsum non doces qui praedicas non furandum furaris qui dicis non moechandum moecharis qui abominaris idola sacrilegium facis qui in lege gloriaris per praevaricationem legis Deum inhonoras nom
Abbreviated transcription (Latin):
dibus: non est putandum quia in m̃bro corporis qđ cor appellatur lȩx
scripta dicatur. Unde enim caro aut tantos prudentiȩ sensus possit
emittere. aut tanta memoriȩ receptada conuenire: S sciendum ẽ
rationabilem animȩ uirtutem cor solere nominari. Testimonia sane
conscientiȩ uti apłs dicit eos qui descriptam continent in cordibꝰ lege̾̃.
Unde necessariũ uidetur discutere quid istud sit qđ conscientiã apłs
uocat: utrum ne alia sit aliqua. substantia quã cor uł anima. Hȩx enĩ
conscientia & alibi dicitur quia rep̾hendat non rep̃hendatur : & iuc¬
cet hominem non ipsa udicetur: Sicut ait aoħs. Si conscientia inquit
nr̃a non repreliȩndat nos: fiduciam habemus ad dm̃. Et iterũ ipse pau¬
lus alibi dicit. Quia głatio nr̃a hȩc est testimonium conscientie nr̃ȩ.
Quigͦ tantam eiꝰ uideo lib̾tatem quȩ in bonis quidem gestis gaudeat semi
& exultet. in malis uero non arguatur s ipsam animã cui coheret

Expanded text:
dibus, non est putandum quia in membro corporis quod cor appellatur, lex scripta dicatur, unde enim caro, aut tantos prudentiae sensus possit emittere, aut tanto memoriae receptaculo continere? Sed sciendum est rationalem animae virtutem, cor solere nominari testimonia sanae conscientiae, ut Apostolus dicit eos qui descriptam continent in cordibus legem. Unde necessarium videtur discutere, quid istud sit quod conscientiam Apostolus vocat, utrumne alia sit aliqua substantia quam cor vel anima, haec enim conscientia, et alibi dicitur, quia reprehendat, non reprebendatur, et judicet hominem, non ipsa judicetur sicut ait Joannes: Si conscientia, inquit, nostra non reprehendat nos, fiduciam habemus ad Deum . Et iterum ipse Paulus alibi dicit, quia gloriatio nostra haec est testimonium conscientiae nostrae . Quia ergo tantam ejus video libertatem, quae in bonis quidem gestis gaudeat semper, et exsultet, in malis vero non arguatur, sed ipsam animam, cui cohaeret,
Abbreviated transcription (Latin):
forte simili quadam ratione agatur etiam futurum udiciũ in eos qͥ
p̃uaricati fuerint legen. Cum gͦ diuersas in scripturis dici claruerit
leges: si quiꝰ in tantũ om̃s has refugerit. ut etiam naturalis ipsa lex quę
nulli fere deest. uł ꝑduriciam uł ꝑ crassitudinem cordis oblitterata
in eo udeatur & abolita : de eo isto potest uidi dictum qđ sine lege pe¬
at. Iudicandus uero ꝑ legen dicatur is qui sub lege uiuit: quia & apłs

Expanded text:
forte simili quadam ratione agatur et jam futurum judicium in eos qui forte simili quadam ratione agatur et jam futurum judicium in eos qui praevaricati fuerint legem. Cum ergo diversas in Scripturis dici claruerit leges, si quis in tantum omnes has refugerit, ut etiam naturalis ipsa lex quae nulli fere deest, vel per duritiam vel per crassitudinem cordis obliterata in eo videatur, et abolita, de isto potest videri dictum quod sine lege pereat; judicandus vero per legem dicatur is qui sub lege vivit, quia et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
infirmũ non colligauerunt. & quod ꝑierat non quesierunt. Et post pau¬
ca ipse dñs dicit. Et qđ ꝑit inquit ego requiram. Uerum tam̃ obser¬
ex se pati qđ ꝑit : Ut in hoc ipso ait. sine lege & ꝑibunt: Et uenit filiꝰ
hominiis querere qđ ꝑierat. non qđ ꝑdid̾at. Et ad oues ꝑditas domus
isrł.: non quas ꝑdiderat. Et cum ipse dñs dicit. Om̃s inqͥt quos dedisti
mͥ seruaui : & nullus ex eis ꝑut. Non dixit nullum ex cis ꝑdidi. Sane
ꝑdam sapientiã sapientium. & intellectum prudentiũ reprobabo. Qđ
aũt dicit quia quotqͦt in lege peccauerunt ꝑ legen iudicabunt᷑ intue¬
re ne forte scđm uindictas has quȩ in lege scriptȩ sunt quibus agebant᷑
udicia. ubi lapidari uł in ignem tradi uł ciuitatem refugii adire: uł
alia inuꝰmodi pati iubebantur pat ita sit & udicium futurũ: Qm̃ qͥdẽ
tẏpo & umbrȩ celestium deseruire dicuntur in qui sub lege sunt: Ne

Expanded text:
infirmum non colligaverunt, et quod perierat non quaesierunt, et per pauinfirmum non colligaverunt, et quod perierat non quaesierunt, et per pauca ipse Dominus dicit: Et quod periit, inquit, ego requiram. Verumtamen obsere, shominis quaerere quod perierat, non quod perdiderat, et ad oves perditas domus Israel non quas perdiderat, et cum ipse Dominus dicit: Omnes, inquit, quos dedisti mihi servavi, et nullus ex eis periit , non dixit nullum ex eis perdidi. Sane Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo. Quod autem dicit quia quotquot in lege peccaverunt, per legem judicabuntur, intuere, ne forte secundum vindictas has quae in lege scripta sunt, quibus agebantur judicia, ubi lapidari vel in ignem tradi, vel civitatem refugii adire vel alia hujusmodi pati jubebantur, ita sit et judicium futurum, quoniam quidem typo et umbrae coelestium deservire dicuntur hi, qui sub lege sunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ꝑcuti uidetur is qui sine lege peccauerit. qm̃ ꝑiturꝰ pronuncia¬
tur. tum uaq & miseratione aliqua dignus uideatur qui ad uitorio
non usus est legis: uideamus ne quid iterũ ut in cęteris dociumꝰ di¬
uine bonitatis hic lateat. quã semꝑ abscondit tim̃tibus se. Fortassis gͦ
ob hoc sibi propensiorem curam pro his qui ꝑeunt in esse ipse dñs in
euangłiis ostendit: cum dicit. Quia uenit filiꝰ hominis. quȩrere & saluare
quȩ ꝑierãt. Et iterum dicit. Non sum missus: nisi ad oues quȩ ꝑierũt
domus isrł. Et dauid dicit. Erraui sicut ouis ꝑdita. require seruum
liere. Et gaudet pater suꝑ filio uiniore penitente : qui mortuus fuerat
& reuixit. ꝑierat & inuentus est. Qui uinior filiꝰ ut ego arbitror: etiã
ipsam naturalem iam fugerat legem. Hic enĩ uidetur uidicari: in eo
qđ consumpsit partem pat̾nȩ substanciȩ quȩ eum contingebat. uiuen¬
do luxuriose. S & in iez echiele ꝓpħa pastoribus imputatur: quia

Expanded text:
e lege peccaverit, quoniam periturus pronuntiatur, cum utique et miseratione aliquis dignus videatur, qui adjutorio non usus est legis, videamus ne quid iterum, ut in caeteris docuimus, divinae bonitatis hic lateat, quam semper abscondit timentibus se; fortassis enim, oblitus sibi propensiorem curam pro his qui pereunt, inesse ipse Dominus in Evangelio ostendit, cum dicit, quia venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat ; et iterum dicit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel ; et David dicit: Erravi sicut ovis perdita; require servum liere, et gaudet pater super filio juniore poenitente, quia mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est ; qui junior filius, ut ego arbitror, etiam ipse secundum naturalem jam fuerat legem, hoc enim videtur indicari in eo quod consumpsit partem paternae substantiae quae eum contingebat vivendo luxuriose. Sed et in Ezechiele propheta , pastoribus imputatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ni. Certum est qđ gentes quȩ legem non lm̃t naturalit̃ quȩ legis
sunt facere: non pro sabbatis uł neomenus dicantur uł sacrificũs quȩ
inlege scripta sunt. non enim hȩc lex in cordibus gentuim dicitur
scripta: S hoc est qđ sentire naturaliter possunt. Uerbi gr̃a. Ne homi¬
cidiun ne adulterium faciant: ne furentur. ne falsum dicant.At
honorent patreni & matrem: & horum similia. Fortassis & qđ ds̃ unus
creator sit omĩum: scriptum est in cordibus gentiũ. Magis tam̃ michi
iudentur hec quȩ incorde scripta dicuntur. cum euangłicis legibꝰ con¬
uenire : ubi cuncta ad naturalem referuntur equitatẽ. Quid enim¬
itã naturalibus sensibus proximũ. quã ut quȩ nolunt sibi fieri homi¬
nes. hȩc ne faciant aliis : Legi uero moysi concordare lex naturalis

Expanded text:
. Certum est quod gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt facere, non pro sabbatis, vel neomeniis dicuntur, vel sacrificiis quae in lege scripta sunt: Non enim haec lex in cordibus gentium dicitur esse scripta; sed hoc est quod naturaliter sentire possunt, verbi gratia, ne homicidium, ne adulterium faciant, ne furentur, ne falsum testimonium dicant, ut honorent patrem et matrem, et horum similia. Fortassis et quod Deus unus Creator sit omnium, scriptum in cordibus gentium; magis tamen mihi videntur haec, quae in corde scripta esse dicuntur, evangelicis legibus convenire, ubi cuncta ad naturalem referuntur aequitatem: quid enim naturalibus sensibus proximius, quam ut quae nolunt sibi fieri homines, haec ne faciant aliis? Legi vero Moysi concordare lex naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
s & in sensibus et in fide erret qđ maxime excontentione contingit:
s & qui sapientiȩ obsistunt & iusticiȩ ac scĩficationi. xp̃o diffidunt: qui
sicut ueritas est: ita et sapientia. ita & scĩficatio est. Non ob temꝑare
dubio consequuntur illa quȩ scripta sunt. ira & indignatio. tribulatio
& angustia. De ira sepe iam diximꝰ : qđ interdum ipse qui ex peccati
conscientia animȩ incutitur cruciatꝰ. ira appelletur. Indignatio aut̃ :
ipsuis irȩ tumor quidam significatur. & ꝑ singła quȩq cõmotio: Ut
si uerbi grã uulnus aliqđ pessimũ iram ponamꝰ: Huiꝰ aut̃ tumor & dis¬
tentio  indignatio uulneris appelletur. Tribulatio uero quã sub sequit᷑
angustia: non est simił putanda illi tribulationi de qua dicit apłs
Quia tribulatio pacientiã oꝑatur. Illa enim talis tribulatio angustiã
non habet subsequentẽ: Sicut & ipse apłs dicit. Tribulationẽ patũ

Expanded text:
sed et in sensibus et in fide errant, quod maxime ex contentione contingit. sed et in sensibus et in fide errant, quod maxime ex contentione contingit. Sed et qui sapientiae obsistunt, et justitiae ac sanctificationi, diffidunt Christo, qui sicut veritas est, ita et sapientia, ita et sanctificatio est; non obtemperare dubio consequuntur illa quae scripta sunt, Ira et indignatio, tribulatio et angustia. De ira jam saepe diximus quod interdum ipse, qui ex peccati conscientia animae incutitur cruciatus, ira appelletur. Indignatio autem ipsius irae tumor quidam significatur, et per singula quoque commotio, ut si, verbi gratia, vulnus aliquod pessimum iram ponamus; hujus autem tumor et distentio, indignatio vulneris appelletur. Tribulatio vero, quam subsequitur angustia, non similis putanda est illi tribulationi, de qua dicit Apostolus, quia tribulatio patientiam operatur; illa enim talis tribulatio angustiam non habet subsequentem, sicut et ipse Apostolus dicit: Tribulationem patimur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Lauda aĩa mã dñm : qui sanat om̃s languores tuos. Unus gͦ ex ce¬
teris animȩ languor et quidem pessimus contentio eẽ intelligenda ẽ: ꝑ
quã ome opꝰ prauũ gerit᷑. Per hanc hereses nascunt᷑: ꝑ hanc scismata &e
omia scandala in ȩccłiis generant᷑ : Puni h qui apd semetipsos prudentes
sunt. & in conspectu suo sapientes: quicqͥd libuerit pro lege defendut̃.
Et inde fit ut diffidatur quidem ueritati: obtemꝑetur aũt iniqͥtati.
diffidere porro. pro non crede uł non obtemꝑare solet in scripturis scĩs
inueniri. Sicut in hoc loco: qđ forte aptius latinꝰ int̾pretari potuisset :
si dixisset qui non obȩdiunt ueritaa s obȩdiunt iniqͥtati. Om̃is gͣ qui
alienũ aueritate iter ingreditur. nec sequitur eum qui dixit ego sum
ueritas: diffidit ueritati. & in obȩdiens est ei. Si quis non solum in actil

Expanded text:
dicere: Lauda, anima mea, Dominum, qui sanat omnes languores tuos . Unus ergo ex caedicere: Lauda, anima mea, Dominum, qui sanat omnes languores tuos . Unus ergo ex caeteris animae languor, et quidem pessimus, contentio esse intelligenda est, per quam omne opus pravum geritur; per hanc haereses nascuntur, per hanc schismata et omnia scandala in ecclesiis generantur, dum hi qui apud semetipsos prudentes sunt, et in conspectu suo sapientes, quidquid libuerit pro lege defendunt. Et inde fit, ut diffidatur quidem veritati, obtemperetur autem iniquitati. Diffidere porro pro non credere vel non obtemperare solet in Scripturis sanctis inveniri, sicut et in hoc loco, quod forte aptius Latinus interpres posuisset, si dixisset, qui non obediunt veritati, sed obediunt iniquitati. Omnis ergo qui alienum a veritate iter ingreditur, nec sequitur eum qui dixit, Ego sum veritas, diffidit veritati, et inobediens est ei; sic qui non solum in actibus,
Abbreviated transcription (Latin):
guoris acceꝑit. Si ueno medici p̾cepta custodiens. in sospitate ꝑduret.
utiq ꝑ medicũ dicetur hab̃e. gr̃am sanitatis. Hoc ergo modo consequent᷑
uidebit᷑ ds̃ ipse ꝑ se reddere unicuiq scđm oꝑa sua quȩ bona fũt. mala autem
uenire intelligent᷑ non adõ s expessimis intẽꝑantiȩ sucis. & cruda prauitate
gestorũ. Uerũ & hoc ipsum qđ dixit qui ex contentione diffidunt quidem ueri¬
tati. obtẽꝑant aut̃ iniqͥtati : indiscussum non omittamꝰ. In ins enĩ singulis lan¬
guores quidã animȩ ab apło designant᷑. quorũ medelam nemo inueniet. nͥ
priꝰ morborũ cognouerit causas. Et idõ in diuinis scripturis egritudines aĩȩ
numerant᷑. & remedia describunt᷑ : ut hi qui se apostolicis subdiderint dis¬
ciplinis. ex hns quȩ scripta sunt agnitis languoribus sius. curati possuit

Expanded text:
guoris acceperit: si vero medici praecepta custodiens, in sospitate perduret, guoris acceperit: si vero medici praecepta custodiens, in sospitate perduret, utique per medicum dicetur habere gratiam sanitatis, hoc ergo modo consequenter videbitur Deus ipse per se reddere unicuique secundum opera sua, quae bona sunt, mala autem venire intelligentur non a Deo, sed ex pessimis intemperantiae succis et cruda pravitate gestorum. Verum et hoc ipsum, quod dixit, qui ex contentione diffidunt quidem veritati, obtemperant autem iniquitati, indiscussum non omittamus. In his enim singulis languores quidem animae ab Apostolo designantur, quorum medelam nemo inveniet, nisi prius morborum cognoverit causas. Et ideo in divinis Scripturis, aegritudines animae numerantur, et remedia describuntur, ut hi, qui se apostolicis subdiderunt disciplinis, ex his quae scripta sunt agnitis languoribus suis curati, possint
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur designari. sicut in primo libro regnorum ubi dicit dñs.
ostenditur dicere dñs cos qui glorificandi sunt. ꝑ se glorificandos:
De his uero qui sꝑnendi sunt. non retulisse ad se. s absolute dixis¬
se quia sꝑnentur. Si enĩ ut bona ꝑ semet ipsum p̾stat ita etiã mala
ꝑ semet ipsum retribueret ds̃: consequens erat ut quomͦi dixit glori¬
ficantes me glorificabo. ita diceret & sꝑnentes me sꝑnam. S & in
alio loco ꝑ propłam simile quid iudetur ostendi in eo qđ hi qui
eunt in ignem. non adõ s a semetipsis eum inueniant accensum :
Et ut ad inic planior horum fiat disertio: addentur etiã hȩc. Si qͥs
contra p̾ceptum medici sumptis malorũ ciborum sucis. & corporis
turbata temꝑie. uł febres uł quoslibet huiꝰcemodi incurrerit
morbos: certum est qđ non ꝑ medicũ s ꝑ intemꝑantiã suam pestem lan¬

Expanded text:
intelligitur designari, sicuintelligitur designari, sicudicit Dominus eos, qui glorificandi sunt, per se glorificandos, de his vero, qui spernendi sunt, non retulisse ad se, sed absolute dixisse, quia spernentur. Si enim, ut bona per semetipsum praestat, ita etiam mala per semetipsum retribueret Deus, consequens erat, ut quomodo dixit, Glorificantes me glorificabo, ita diceret, et spernentes me, spernam. Sed et in alio loco per prophetam simile quid videtur ostendi in eo, quod hi qui eunt in ignem, non a Deo, sed a semetipsis eum inveniant accensum, s. Ut adhuc planior horum fiat dissertatio, addentur etiam haec; si quis aegrotus contra praeceptum medici sumpserit malorum ciborum succos, et corporis turbata temperie in febres et in quoslibet hujuscemodi incurrerit morbos, certum est quod non per medicum, sed per intemperantiam pestem lan
Abbreviated transcription (Latin):
non dixit iram & indignationem. ut & hoc referatur ad reddet. quod
suꝑiꝰ dixerat: s ait ira & indignatio. tribulatio & angustia. Unde qui
spualis est & intelligit quid sp̃s loquatur in paulo: dicit non hȩc
tenderet ea quidem quȩ scđm pacientiã boni oꝑis quęrentibꝰ głam &
incorruptionem reddenda sunt ꝑ dm̃ reddi. id est uitã ȩt̾nam: Ea uero
quȩ consequuntur eos qui ꝑ contentionem diffidunt quidem uerita¬
ti obtemꝑant uero iniquitati non adõ dari cuiꝰ dona utiq ꝑmanen¬
tia & ipso digna sunt: s ex consequentia gestorum suorum inis qui
oꝑantur malum ira & indignatio. tribulatio & angustia erit.: scdi
ea quȩ thesauriz auerunt sibi ipsi. Nam utiq sicuti ibi uitã ęt̃nam
casu accusatiuo protulerat. ita & hc iram & indignationẽ. tribula¬
tionenq & angustiam casu accusatuo protulisset: si id ad redden¬
tis dĩ ꝑsonam refferre uoluisset. qđ & in aliis scripturȩ locis similit̾

Expanded text:
non dixit iram et indignationem, ut et hoc referatur ad id, reddet, quod superius dixerat; sed ait, Ira et indignatio, tribulatio et angustia. Unde qui spiritalis est, et intelligit quid Spiritus loquatur in Paulo, dicit non haec tenderet ea quidem quae secundum patientiam boni operis quaerentibus gloriam et incorruptionem reddenda sunt, per Deum reddi, id est, vitam aeternam: ea vero, quae consequentur eos, qui per contentionem diffidunt quidem veritati, obtemperant vero iniquitati, non a Deo dari, cujus dona utique permanentia et ipso digna sunt, sed ex consequentia gestorum suorum his qui operantur malum, ira et indignatio, tribulatio, et angustia erit, secundum ea, quae thesaurizaverunt sibiipsi; nam utique sicut ibi vitam aeternam casu accusativo protulerat, ita et hic iram et indignationem tribulationemque et angustiam casu accusativo protulisset, si id ad reddentis Dei personam ferre voluisset, quod et aliis Scripturae locis similiter
Abbreviated transcription (Latin):
entiam boni oꝑis głam & honorem et incorruptionẽ querunt: qđ ipsis red¬
dit ds̃ uitam ȩt̾nam. Pacientiã aũt boni oꝑis in illis eẽ certum ẽ: qui agones
& cestamina ꝑferunt pietatis. Qđ supra exposiumꝰ euident̃ de xp̃ianis
dici: apud quos martires fiunt. Probantur aũt etiam ꝑ hoc qđ dñs dicit
ad apłos. Quia tribulationem habebitis in hoc mundo. et mundus gra¬
tulabitur. uos aut̃ lugebitis. Et addit post pauca. In ur̃a pacientia adqui¬
retis animas ur̃as. Xp̃ianorũ engo est pressurã pati in hoc scło & lugere

Expanded text:
eddet Deus vitam aeternam: patientiam autem boni operis in illis esse certum est, qui agones et certamina perferunt pietatis, quod supra exposuimus evidenter de Christianis dici, apud quos martyres fiunt, probantur autom etiam per hoc, quod Dominus dicit ad apostolos, qui tribulationem habetis in hoc mundo, et, mundus gratulabitur, vos autem legebitis , et addidit post pauca, in vestra patientia possidebitis animas vestras. Christianorum ergo est pressuram pati i
Abbreviated transcription (Latin):
quiritur utrũ de sola moẏsi lege intelligendum sit. an de lege xp̃i. uł
etiã de quacũq hnimana lege sub qua unum quemq mortaliũ uiuere con¬
tigit. quo scđm ipsam uidicari possit: qui in ea peocat: an qui extͣ solam
moy si legem est: etã si sub aliqua lege uiuat. uelut extra legem positꝰ
cũ peccauerit ꝑeat. Nam & ipse apłs paulus cum dicit se his qui lege sut̃¬

Expanded text:
st utrum de sola Moysi lege intelligendum sit, an de lege Christi, vel etiam de quacunque humana lege, sub qua unumquemque mortalium vivere contingit, quo secundum ipsam judicari possit qui in ea peccat; an qui extra solam Moysi legem, etiamsi aliqua lege vivat, velut extra legem positus, cum peccaverit pereat. Nam ipse apostolus Paulus, cum dicit his qui
Abbreviated transcription (Latin):
g scorum cordis latitudine. non solum habitat. s & inambulat ds̃.
In peccatorum uͦ cordibus. ubi angustiȩ sunt. quia locum dederunt
diabolo ingrediendi. ingreditur quidem s non ut habitet. neq i an¬
bulet angustiȩ enim sunt: s ut lateat  damiquã in cauerna: est enim
serpens. Sic ergo in se infelix anima quam pessimus hic anguis ob¬
sederit serpentino frigore rigens: attralnitur & cairtatur. atq in õs

Expanded text:
ergo sanctorum cordis latitudine non solum habitat, sed inambulat Deus. In peccatorum vero cordibus, ubi angustiae sunt, quia locum dederunt diabolo ingrediendi, ingreditur quidem, sed non ut habitet, neque ut inambulet, angustiae enim sunt, sed ut lateat, tanquam in caverna, est enim serpens: sic ergo in se infelix anima, quam pessimus hic anguis obsederit, serpentino frigore rigens attrahitur, et coarctatur, atque in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ querere dicit᷑. Quo scilicet ꝑ hanc obseruantiȩ incorrupti¬
onem : illam quȩ ex resurrectione est incorruptionem consequi mere¬
atur. Qd aut̃ datur hȩc reqͥrentibꝰ: uideamꝰ. Uita inqͥt ȩt̾nailla de qua
xp̃i iłni. uite ȩt̾nȩ manere substanciã. Agnitio uero dĩ: quomͦ haberi
posset docem᷑ in psalmis cũ dicit᷑. Uacate & agnoscite: qm̃ ego sum deus¬

Expanded text:
ruptionem quaerere dicitur, quo scilicet per hanc observantiae incorruptionem, illam, quae ex resurrectione est, incorruptionem consequi mereatur. Quid autem detur haec quaerentibus videamus Vita, inquit, aeterna, illa de qua Christi Jesu vitae aeternae manere substantiam. Agnitio vero Dei, quomodo haberi possit, docemur in Psalmis, cum dicitur: Vacate et videte q
Abbreviated transcription (Latin):
iuta eẽ designaturet̾na. Est igitur plurimus hic xp̃ianoꝵ locus. quibꝰ
ꝑ pacientiam boni oꝑis głam & honorem & incorruptionem querentibꝰ
uita ȩt̃na reddetur. q̃lla sine dubio quȩ dicit. Ego sum uia & ueritas et
uita. In xp̃o aut̃ qui uita ȩt̾̃na est. bonorum om̃is est plenitudo. Scdo
in loco ponuntur hi qui ex contentione & qui diffidunt quidẽ uerita¬
ti. obtempant aut̃ iniquitati: quibus ira & indignatio. tribulatio &
angustia imminet. id est omĩ animȩ oꝑanti malum. Iudeo p̾mum et
greco. his autem eisdem etiã bonorum retributio Tercio in loco pari cum
distinctione promittit᷑ cum dicit. Gła aut̃ & honor & pax omi oꝑanti
bonũ: Iudȩo primũ & greco. Qđ ut ego caꝑe possum de iudȩis & gentibus

Expanded text:
vita esse designatur aeterna. Est igitur plurimus hic Christianorum locus, quibus per patientiam boni operis, gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus, vita aeterna reddetur illa sine dubio quae dicit, Ego sum via, veritas, et vita ; Christus autem, qui vita aeterna est, bonorum omnis est plenitudo. Secundo in loco ponuntur hi qui ex contentione, et qui diffidunt quidem veritati, obtemperant autem iniquitati, quibus ira et indignatio, tribulatio et angustia imminet, id est, omni in me operanti malum, Judaeo primum et Graeco, his autem eisdem etiam bonorum retributio. Tertio in loco pari cum distinctione promittitur, cum dicit: Gloria autem et honor, et pax omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ex iusticia iusti cũ lapsus fuerit memorabit᷑: quomͦ unicuiq red
readet ds̃ scđm oꝑa sua: S uideamꝰ ne forte absolutionẽ sui in se ipse ser¬
mo duunus inueniat: si obseruemꝰ quomꝰ scriptũ est qđ dicit. cũ auersus
fuerit uistus a iusticia sua. & nõ sufficeret cũ diceret. cũ auersus fuerit a
iusticia sua: s addidit et fecerit om̃em impietatẽ scđ̾m om̃s iniqͥtates qͣs
fecit uiquus. In quo uidetur latent̾ huiꝰmodi inseruisse intellectum:
ut si forte nõ scđm om̃s iniqͥtates quas fecit iniquus fecerit iustus: non
demũ om̃s iusticiȩ in lapsu eiꝰ de memoria subtrahunt᷑. Hȩc quãius occul¬

Expanded text:
nihil ex justitia justi, cum lapsus fuerit memorabitur, quomodo unicuique nihil ex justitia justi, cum lapsus fuerit memorabitur, quomodo unicuique reddet Deus secundum opera sua? Sed videamus, ne forte absolutionem sui in seipso sermo divinus inveniat. Si observemus quomodo scriptum est quod dicit: Cum aversus fuerit justus a justitia sua, et non sufficeret, cum diceret: Cum aversus fuerit a justitia sua, sed addidit, et fecerit omnem iniquitatem, secundum omnes iniquitates quas fecit iniquus, in quo videtur latenter hujusmodi inseruisse intellectum, ut si forte non secundum omnes iniquitates, quas fecit iniquus, fecerit justus, non demum omnes justitiae in lapsu ejus de memoria subtrahuntur. Haec quamvis occul
Abbreviated transcription (Latin):
&e reuelationis. Nunc reqͥramꝰ de iusto iudicio dĩ: in quo reddit unicuiq
scđm oꝑa sua. Et pͥmo quidem exludant᷑ heretii qui dicut bonas uł
malas animarum naturas: Et audiant quia non pro natura uniciuq
dr̃ s pro oꝑibus sus reddit. Scđo in loco ȩdificant᷑ fideles: ne putent sibi
hoc solum sufficere posse qđ credunt: s sciant iustum iudiciũ dĩ reddere uni¬
cuiq scđm oꝑa sua. Uidebunt᷑ nequaquã pro hoc sermone ex dudi posse gen¬
tiles: si forte & ipsi boni aliquid oꝑentur. et em̃datiꝰ agant. S & illud quod
in ihexechiele scriptũ est: huic sentenciȩ uidetur aduersari. Dicit enim
Cũ auerderit se iustus a usticia sua. & fecerit iniqͥtatẽ scđ̾̃m oñs iniqͥtates
quas fecit iniquus: om̃s iusticiȩ eiꝰ quas fecit nõ cõmemorabunt᷑: in lapsu esꝰ
quo lapsus est. & in peccatis suis quȩ peccauit: in ipsis moriet᷑: Dicent enisi

Expanded text:
et revelationis. Requiramus de justo judicio Dei, in quo reddit unicuique et revelationis. Requiramus de justo judicio Dei, in quo reddit unicuique secundum opera sua, et primo quidem excluduntur haeretici, qui dicunt bonas, vel malas animarum naturas, et audiant; quia non pro natura unicuique Deus, sed pro operibus suis reddit, secundo in loco aedificantur fideles, ne putent, sibi autem solum sufficere posse quod credunt, sed sciant justum judicium Dei, reddere unicuique secundum opera sua. Videbuntur nequaquam pro hoc sermone excludi posse gentiles, si forte et ipsi boni aliquid operentur et emendatius agant, sed et aliud, quod et in Ezechiele scriptum est, huic sententiae videtur adversari: dicit enim: Cum averterit se justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem secundum omnes iniquitates, quas fecit iniquus, omnes justitiae ejus, quas fecit, non commemorabuntur in lapsu ejus quo lapsus est, sed in peccatis suis, qui peccavit, in ipsis morietur . Dicent enim: Si
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Econtrario uerxapłicarũ litterarũ opis ꝓfectusq ꝑ eas uniuiersȩ
ȩccłe. & conuersio ad dm̃ atq em̃datio tociꝰ mundi. Quorũ omnium
cause: non nisi cũ ipsuis mundi fine claudent᷑. Et ideo non eẽt iustũ iudi-¬
cumi dẽ : donec de his singłis uł profectus uł impedim̃ta penderent. Qđ
& apłs significare uidetur. cũ dicit. Quorundã hominũ peccata manifesta
suiit p̃cedentia ad uidiciũ: Q uosdam & subsequent᷑. Iam uero sietiã extra
militudinẽ angłorum qui salutis nr̃ȩ ministeria procurant. uł rur-¬
sum peccatores etiam ipsi extra corpus positi agunt aliqͥd scđm ꝓpositũ
iñtis suȩ ad angłorum nichilominꝰ similitudinẽ sinistrorũ cũ quibꝰ
et in ȩt̾num ignem mittendi dicuntur axp̃o: habeatur hoc quoq uit̾
occulta dĩ nec chartulȩ cõmittenda mysteria. Sufficiant ista de die ux

Expanded text:
sunt; e contrario vero apostolicarum litterarum opus profectusque per has universae sunt; e contrario vero apostolicarum litterarum opus profectusque per has universae Ecclesiae, et conversio ad Deum, atque emendatio totius mundi est; quorum omnium causae nonnisi cum ipsius mundi fine claudentur, et ideo non esset justum judicium Dei, donec de his singulis vel profectus, vel impedimenta penderent. Quod et Apostolus significare videtur, cum dicit, quorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia amilitudinem angelorum, qui salutis nostrae ministeria procurant, vel rursum peccatores etiam ipsi extra corpus positi agunt aliquid secundum propositum mentis suae, ad angelorum nihilominus similitudinem sinistrorum, cum quibus et in aeternum ignem mittendi dicuntur a Christo, habeatur hoc quoque inter occulta Dei, nec chartulae committendi mysteria sufficiunt ista de die irae
Abbreviated transcription (Latin):
sane a quibusdam cur dies hic de quo suꝑiꝰ bibliothecas ꝓpħicas nouimꝰ in
fine mundi statutꝰ sit : ut om̃s qui ab initio scłi usq ad finẽ ipsiꝰ defuncti
sunt ad hinc ultimũ diem uidicandi reseruent᷑. Cuiꝰ rei int̾iores causas
certum ẽ secretioribꝰ mysterus contegi. Misteriũ uero regis abscondere
bonum ẽ. Tam̃ explanationis grã dicemꝰ: in quantũ possibile ẽ paginis
uerba cõmitere. Multi sunt qui ex hac uita ab euntes. uł bonorũ uel
malorũ post se quȩdã semina reliquerũt : ex quibꝰ qui suꝑ sut̃ homines
occasiones uł salutis uł ꝑditionis accipiunt. Uerbi gra dixerim. Ut sunt
om̃s qui prauas sectas et alienas adõ int̾ phy losophos condiderunt. uł
qui magica sacrilegia. aut qui errores astrorũ & decreta finxerut: Certe
qui apud nos auctores hereticorũ et prauorũ dogmatũ libris editis
extitere:. Uel etiam qui scismata in ȩccłiis & scandala ac dissensiones oꝑati

Expanded text:
sane a quibusdam cur dies hic, de quo superius bibliothecas propheticas movimus, in fine mundi statutus sit, ut omnes, qui ab initio saeculi usque in finem ipsius defuncti sunt, ad hunc ultimum diem judicandi reserventur? Cujus rei interiores causas certum est secretioribus mysteriis contegi: Mysterium vero regis abscondere bonum est ; tamen explanationis gratia dicemus, in quantum possibile est paginis verba committere. Multi sunt qui ex hac vita abeuntes vel bonorum, vel malorum post se quaedam semina reliquerunt; ex quibus, qui supersunt homines, occasiones vel salutis, vel perditionis, accipiunt, verbi gratia dixerim, ut sunt omnes, qui pravas sectas et alienas a Deo inter philosophos condiderunt, vel qui magica sacrilegia, aut qui errores astrorum, et decreta finxerunt; vel certe, qui apud nos auctores haereticorum et pravorum dogmatum libris editis exstitere, vel etiam qui schismata in Ecclesiis, et scandala ac dissensiones operati
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝑea quȩ facta sunt contẽplari. Ignotũ aut̃ dĩ: intelligendũ est ratio sub¬
stanciȩ eiꝰ uł naturȩ. cuĩq sit ꝓprietatiᷤ ł uto qͣd non solum nos homines. s
& om̃em lxteat creaturã. Aut si aliquando tantꝰ erit naturȩ rationabili pro¬
fectus ut in hanc quoq possit ꝑuenire noticiã: di est nosse. Tale enĩ aliqͥd
mͥ sꝑandũ uidet᷑ ex his quȩ a saluatore dicunt᷑: quia filiũ nemo nouit ni¬
si pat᷑. neq patrẽ quis nouit nisi filiꝰ. & cui uoluerit filiꝰ reuelare. Nõ enĩ

Expanded text:
etur, qui hoc opus fecit. Ignotum autem Dei intelligendum est ratio substantiae ejus vel naturae, cujus quae sit proprietas, puto quod non solum nos homines, sed et omnem lateat creaturam, aut si aliquando tantus erit naturae rationabili profectus, ut in hanc quoque possit pervenire notitiam, Dei est nosse: tale enim aliquid mihi sperandum videtur ex his quae a Salvatore dicuntur, quia Filium nemo novit nisi Pater: ne
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ipsẽ facit reges & cõmutat. Sed non sut hȩc dona spũalia. Beati sunt
gͦ illi quibus spũalem gr̃am tradere uult apłs ad confirmationẽ fidei: ut
ultra iã nõ sint paruuli neq circũ ferant᷑ onũ uento doctrinȩ. Qđ cũ fit a¬
paulo: & ipse consolationẽ capit opus suũ firmũ. & stabile uidens. et illi

Expanded text:
quia ipse facit reges et commutat: sed non sunt haec dona spiritalia. Beati sunt quia ipse facit reges et commutat: sed non sunt haec dona spiritalia. Beati sunt ergo illi, quibus spiritalem gratiam tradere vult Apostolus, ad confirmationem fidei, ut ultra jam non sint parvuli neque circuPaulus et ipse consolationem capit, opus suum firmum et stabile videns, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
debemus opus ẽẽ apłicum desiderare fr̃s. S nõ aliã ob causam: nisi ut con¬
feramus eis aliquid doni sp̃ualis si possimꝰ. ł si non possimꝰ ipsi ut capia¬
mus ab hns. Sine hoc enĩ nõ est probabile desideriũ circueundi fr̃s Qđ
aut̃ dicitur ut aliqđ tradã uobis donũ sp̃uale: uidetur indicare ẽẽ aliqͥd
qđ donũ quidem sit: non tam̃ spuale. Nam donũ fidei: sine dubio sp̃ua¬
le est. Et donũ sapientiȩ & scientiȩ. et uirginitatis similit̾. Ubi aut̃ dicit
de nuptiis & uirginitate loquens s unusquisq propriũ habet donũ a
dõ alius sic. aliꝰ aut̃ sic: donũ quidem dicit ẽẽ: etiã nuptias. Qm̃ sicut
scriptũ est a dõ aptatur mulier iuro s non istud donũ sp̃uale. P ossunt
&e alia multa dona dĩ dici: ut diuiciȩ & foratudo corporis: ut formȩ de¬
cor ut regnũ t̾restre. Adeo enĩ etiã hȩc donant᷑: Sicut & daniel dicit

Expanded text:
debemus opus esse apostolicum desiderare fratres, sed non aliam ob causam, nisi ut conferamus eis aliquid doni spiritalis, si possumus, vel si non possumus, ipsi ut accipiamus ab his; sine hoc enim non est probabile desiderium circumeundi fratres. Quod autem ait, ut aliquod tradam vobis donum spiritale, videtur indicare esse aliquid, quod donum quidem sit, non tamen spiritale. Nam donum fidei sine dubio spiritale est, et donum sapientiae, et scientiae, et virginitatis similiter; ubi autem dicit de nuptiis et virginitate loquens, Sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sic, alius autem sic . Donum quidem dicit esse etiam nuptias, quoniam, sicut scriptum a Deo, aptatur mulier viro, sed non istud donum spiritale. Possunt et alia multa dona Dei dici, ut divitiae et fortitudo corporis, ut formae decor, ut regnum terrestre; a Deo enim etiam haec donantur, sicut et Daniel dicit ,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. & aliqͥd eiꝰ qđ ignotũ sit. Dicit gͦ reuelari uã dĩ his qui ueritatẽ in mi¬
qͥtate detinent. Quȩ reuelant᷑ de obscuris & reconditis ad noticiã ꝓferun¬
tur. Quia gͦ & hic nõ ignorantibꝰ ueritatẽ s tenentibꝰ eam licet male te¬
nentibꝰ iradĩ de cȩlo dicit᷑ reuelari: uidet᷑ qđ ratione & scientia di irã ma
nifestatã dicat eẽ his quibꝰ ueritas nota ẽ. licet eã in iniqͥtate detineat᷑. Qđ
qͥdem ut ex consequentibꝰ declarat᷑. De sapientibꝰ huiꝰ mundi & eruditis uł

Expanded text:
 dicit ergo revelari iram Dei his qui veritatem in iniquitate detinent. Quae revelantur de obscuris et reconditis, ad notitiam proferuntur; quia ergo et his non ignorantibus veritatem, sed tenentibus eam, licet male tenentibus, ira Dei de coelo dicitur revelari, videtur quod rationem et scientiam ut iram Dei manifestatam dicat esse his quibus veritas nota est, licet eam in iniquitate detineant; quod quidem, ut ex consequentibus declaratur, de sapientibus hujus mundi, et eruditis vel
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Per xpm accepisse se dicit grãm & apostolatũ.: ut pote mediatorẽ dei
& hominũ. Grãm & apłatum. Gr̃a. ad laborũ pacientiã referenda est.
id est missus a patre: qͥppe qui ad euangłiz andum pauꝑibꝰ missum se
dicit. Omĩa ergo que sua sunt dat etiã discipłis suis: gr̃a dicit᷑ diffusa
in labus eiꝰ. Dat & apłis suis grãm cũ qua laborantes dicant.: Abundantiꝰ
uero quã om̃s illi laboraui: non aũt ego: s grã dĩ mecũ Et quia de ipso dic-¬
tum ẽ. Habentes igit᷑ pontisicẽ & apłm confessionis nr̃ȩ xp̃m. Dat disci¬
pulis suis apłatus dignationẽ. ut et ipsi efficiant᷑ apłi dĩ. Neq enĩ gentes
quȩ erant alienȩ a testam̃to dĩ. & conuersatione isi ł credẽ poterat ȩuan¬
gelio nisi ꝑ gr̃am quȩ apłis fuerat data. Perquã p̃dicantibꝰ apłis in fidẽ
obedire dicũt᷑ : & in om̃em terrã de nomine xp̃i sonus grȩ̃ eorũ cõme¬

Expanded text:
er Christum accepisse se dicit gratiam et apostolatum, ut pote mediatorem Dei et hominum. Gratia ad laborum patientiam refeid est, missus a Patre, quippe qui ad evangelizandum pauperibus missum se dicit, omnia ergo quae sua sunt dat etiam discipulis suis, gratia dicitur diffusa in labiis ejus , dat et apostolis suis gratiam cum qua laborantes dicant: Abundantius vero quam omnes illi laboravi, non autem ego sed gratia Dei mecum , et quia de eo dit, « habentes igitur pontificem et Apostolum confessionis nostrae Christum, » dat discipulis suis apostolatus dignationem, ut et ipsi efficiantur apostoli Dei; neque enim gentes, quae erant alienae a testamento Dei et conversatione Israel, credere poterant Evangelio, nisi per gratiam quae Apostolis fuerat data, per quam praedicantibus Apostolis in fidem obedire dicitur, et in omnem terram de nomine Christi sonus gratiae eorum comme
Abbreviated transcription (Latin):
eorum ꝑuersa expositione subripiunt :  adulterum fidei sensum ad spon¬
sam xp̃i ȩcclam in regios thalamos inducunt. Recte ad eos dicit᷑: qui
p̃dicas non furandum furaris: qui dicis non mechandũ mecharis. Et
qui ab ominantur idola sacrilegium cõmittunt. P reciosa uasa de templo
dĩ id est uere fidĩ margaritas de scripturis scĩs furantes ꝑ quos & nom̃
dĩ blasphematur int̾ gentes: dum casta & honesta ȩccłȩ dogmata cor-¬
ruptis ac turpibus maculant hereticȩ prauitatis erroribus. Ex illis
enim & infantici dii et incesti. ceterorũq similium scelerum probra: ad
inuidiam scȩ̃ religionis exorta sunt. Sciendum tam̃ est hȩc apłm ꝑ yroniã
dicere ad iudȩos. N eq enim qui uere requiescit in lege. & głatur in dõ. et
probat utiliora : hȩc quȩ enumerata sunt facere credendus est. T̃ estimo¬

Expanded text:
eorum perversa expositione subripiunt, et adulterum fidei sensum ad sponeorum perversa expositione subripiunt, et adulterum fidei sensum ad sponsam Christi Ecclesiam in regios thalamos inducunt, recte ad eos dicitur: Qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non maechandum, maecharis; et qui abominantur idola, sacrilegium committunt, pretiosa vasa de templo Dei, id est, verae fidei margaritas in Scripturis sanctis furantes, per quos et nomen Dei blasphematur inter gentes, dum casta et honesta Ecclesiae dogmata, corruptis ac turpibus maculant haereticae pravitatis erroribus. Ex illis enim et infanticidii et incesti, caeterorumque similium scelerum probra ad invidiam sanctae religionis exorta sunt. Sciendum tamen est haec Apostolum per ironiam dicere ad Judaeos: neque enim qui vere requiescit in lege, et gloriatur in Deo, et probat utiliora, haec quae enumerata sunt facere credendus est. Ci
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ei. Tu qui doces alium te ipsum non doces: qui p̾dicas non furandũ
furaris: qui dicis non mechandum mecharis: Qđ si etiam ut non nũꝗͣ
fieri solet munera oblata dõ & stipem in usus pauꝑũ datam ad propria
lucra conuerterit: recte ei dicitur: qui abominaris idola sacrilegiũ facis:
Si uero etiam aꝑta incurrat obprobria. & de auaricia eiꝰ atq iniquis ui-¬
diciis & temulentia publica iam non teneat notã: dehonoratur dĩ in
actibus eiꝰ. Et cum doctor ȩccłȩ talis eẽ populis in notuerit: nom̃ dĩ blas¬
phematur ingentibus Certi sunt enĩ magistio similes eẽ discipłos. P ossũt
& non nulli eorum etiam legem denent ꝑ quam instructi doctores s esse
cȩcorũ & magistros infantium prositentur: probantes utiliora quȩ la¬
tere ab ȩccłiasticis dicunt. S isti qm̃ furantur uerba dĩ. & intellectum

Expanded text:
dicens ei: Tu qui doces alium, teipsum non doces; qui praedicas non furandum, dicens ei: Tu qui doces alium, teipsum non doces; qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis. Quod si etiam, ut nonnunquam fieri solet, munera oblata Deo, et stipem in usus pauperum datam, ad propria lucra converteret, recte ei dicitur: Qui abominaris idola, sacrilegium facis. Si vero etiam aperta incurrat opprobria, et de avaritia ejus atque iniquis judiciis et temulentia publicam jam teneat notam, dehonoratur Deus in actibus ejus; et cum doctor Ecclesiae talis esse, populis innotuerit, nomen Dei blasphematur in gentibus; certi sunt enim magistro similes esse discipulos. Possuntet nonnulli eorum etiam legem tenuere, per quam instructi, ductores se esse caeterorum et magistros infantium profitentur, probantur utiliora quae latere ab ecclesiasticis dicunt. Sed isti quoniam furantur verba Dei, et intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
& scientia et fides deest. Et idõ maiore cura liȩc in nobis ipsis quã in his
qui ad fidem xp̃i non ueniunt discutere debemus.: ne qui nr̃m qui per
fidem xp̃i & circunicisionem in baptismo datam uerus uidȩus effectus ẽ.
& in lege xp̃i requiescit. Gloriatur quoq se idolorum errore depulso
agnouisse dm̃. et euis sibi in notuisse uoluntatem. Scit enĩ probare qđ
bonum & beneplacitum ẽ & ꝑfectum. Et eo usq ꝑuenit ut eẽt dux &
doctor ȩccłȩ. ad illuminandos eos qui inscientia cȩci sunt & instruendos
paruulos ui xp̃o : neis inquam talis alios quidem uelit docere districtiꝰ
& de his quos instruit sũmam castitatis exigere. ipse uero intemꝑanti ȩ
uitio et cupiditatis urgeatur: Non numquã etiã flaminis occulta libi¬
dinis estuet. Ad huiꝰ modi gͦ hominem : apłicus hic sermo cõpetent̾ aptatꝰ

Expanded text:
et scientia, et fides deest, et ideo majore cura haec in nobis ipsis quam in ipsis his et scientia, et fides deest, et ideo majore cura haec in nobis ipsis quam in ipsis his qui ad fidem Christi non veniunt, discutere debemus, ne quis nostrum, qui per fidem Christi et circumcisionem in baptismo datam verus Judaeus effectus est, et in lege Christi requiescit, gloriatur quoque se, idolorum errore depulso, agnovisse Deum, et ejus sibi innotuisse voluntatem. Scit enim probare quod bonum et beneplacitum est et perfectum; et eo usque pervenit, ut esset dux et doctor Ecclesiae, ad illuminandos eos qui in scientia caeci sunt, et instruendos parvulos in Christo, ne is, inquam, talis alios quidem velit docere districtius, et de his quos instruit summam disciplinam castitatis exigere, ipse vero intemperantiae vitio et cupiditatis urgeatur, nonnunquam etiam flammis occultae libidinis aestuet. Ad hujusmodi ergo hominem apostolicus hic sermo competenter aptatur,
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum non doces: Et qui p̃dicas non furandum. tu aduentũ & p̾sen¬
tiam xp̃i quȩ uniuerso mundo effulsit furaris : qui dicis non mechandũ.¬
seriptum de ea legas quia omĩs gła filiȩ regis intrinsecus. & ad quã legis
ur̃a. Qui ergo negas mechandum tam graue adulterium cõmittis. ut ad¬
& credat. sacrilegium cõmitat. et uere templum dĩ iuolat. Idem qͦq
lnc qui cognominatur uidȩus. et głatur in littera legis moy si. p̃uaricata
uidei & non sunt. nom̃ dĩ blasphematur int̾ gentes: non solum pro oꝑibus
eorũ pessimis. s & ꝓpt̾ humilem &e deiectam intelligentiam quã hñt in lege¬
et ppłis. Ridiculanãq etiã ipsis gentibus fiunt: cum legis litterã sequentes
dicunt: Ne tetigeris. ne gustaueris. ne contaminaueris: quȩ sunt om̃ia¬
ad eum qui nomine non oꝑe uideus est dicit ꝑtinere tam̃ etiã ad omẽm
hominem possunt in quo nom̃ tantũ religionis et pietatis est. oꝑa autẽ

Expanded text:
perimis? Et qui praedicas non furandum, tu adventum et praesentiam Christi, qui in universo mundo effulsit, furaris. Moecharis. Non est auscriptum de ea legas: Quia omnis gloria filiae regis intrinsecus. Qui abominaris ur. Qui negas moechandum. Tam grave adulterium committis, ut ad credat, sacrilegium committit, et vere templum Dei violat; item quoque hic qui cognominatur Judaeus, et gloriatur in littera legis Moysi, praevaricator Judaei et non sunt, nomen Dei blasphematur inter gentes, non solum pro operibus eorum pessimis, set prophetis: ridicula etiam in ipsis gentibus fiunt, cum legis litteram sequentes dicunt: Ne tetigeris, ne gustaveris, ne contaminaveris. Nomen enid eum qui nomine, non opere, Judaeus est, dicit: pertinere etiam tamen ad omnem hominem possunt, in quo tantum nomen religionis et pietatis est; opera autem
Abbreviated transcription (Latin):
tet. Ubi accusatores & defensores adibentur & testes: et quidem de
hoc iusto dĩ udicio Nos homines capiamꝰ exemplũ: Nec putemus
umquã sine accusante & defendente & testibus iustum habere posse
uidicium. Deinde uidendum est quomͦ in illa die cum iudicabit ds̃
occulta hominũ: cogitaciones uł accusabunt animã uł defendent.
Non utiq illȩ cogitaciones quȩ tunc erut: s iste quȩ nunt sunt in
nobis. Cum enim suie bona siue mala cogitamus : uelut in cęris ita
in corde nr̃o tam bonarum quam malarũ cogitacionũ notȩ quȩdam
& signacula relinquunt᷑. quȩ in occulto mnc pectoris posita in illa die
reuelari dicuntur. a nullo alio nisi ab eo qui solus potest occulta homi¬
num scire. Quorum signoꝵ uł quarum notarum causas: non latere
dm̃ etiam nr̃a conscientia contestabitur. Qđ tam̃ uidicium scđm¬

Expanded text:
tet, ubi accusatores, et defensores adhibentur, et testes? Et quidem de hoc justo judicio nos homines capiamus exemplum, nec putemus unquam sine accusante et defendente, et testibus justum haberi posse judicium. Deinde videndum est quomodo in illa die, cum judicabit Deus occulta hominum, cogitationes vel accusabunt animam vel defendent, non utique illae cogitationes quae tunc erunt, sed istae quae nunc sunt in nobis. Cum enim sive bona sive mala cogitamus, velut in caeteris, ita in corde nostro tam bonarum quam malarum cogitationum notae quaedam et signacula relinquuntur, quae in occulto nunc pectoris sunt posita, in illa die revelari dicuntur a nullo alio nisi ab eo qui solus potest occulta hominum scire, quorum signorum vel quarum notarum causas non latere Deum, etiam nostra conscientia contestabitur. Ergo quia fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuã: et quȩ p̃̾parasti cuiꝰ erunt: Aut sapiens est in dm̃ diues: et¬
in t̾ris ambulans conuersationẽ habens in cęlis: atq omuĩa quȩ agit digna¬
sunt regno cȩlorũ. Et iste. talis: diuiciarũ suarũ thesauros condit in cę̧lis.

Expanded text:
animam tuam, et quae parasti, cujus erunt? Aut si sapiens est, in Deum dives, animam tuam, et quae parasti, cujus erunt? Aut si sapiens est, in Deum dives, in terris ambulans, conversationem habet in coelis, atque omnia quae agit dignsunt regno coelorum, et iste talis divitiarum suarum thesauros condit in coelis.