comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ credere quem filiũ dĩ altis simi demones
credunt & contremescunt que impi&as
iudeorum eũ dicere in principe demo¬
niorum eiecisie demonia quemipsa demonia fatentus nib
secũ abese comune qui hoc ipsum quod tunt ꝑ demo¬
niacida mauede furo sem postmodũ in delubrisido¬
lorum dicese & confiteri non cessarunt: Ihm̃ui deli
cis audoci&atis haberes aulate pexdĩnune

Expanded text:
i daemones credunt et contremiscunt? quae impietas Judaeorum eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune, qui hoc ipsum quod tunc per daemoniaci clamavere furorem, postmodum in delubris idolorum dicere et confiteri non cessarunt, Jesum videlicis aut societatis habere. Adjuro te per De
Abbreviated transcription (Latin):
& caterus uinctus dispupis s& catenias & cum¬
pedes com minus s& & pecno
potexat euo docrare:
Natenis &cũ pedibus graues& dure legis
significantur gentium quibus & ineorũ
republica p&ccata coibentur ruptsq: catenis
uducas scribit agebatur a demonio in deser¬
to qui &iã ipsis trargressis legibus
ad ea stelera cupiditate duce baturqueiã
uulgarẽ consu&ũ dinẽ &cederent : Et secipnoc¬
te acdie irio ionuamttis &iimoritibus epat
aclamans & corrcidrus gelapidibus
Semꝑ nocte acdie furebat demoniosus qui¬
u gentilitas siue aduersis rerum canbus labo¬
nar& seupax & prosperitas idiqua mundi
blandientis ad rider& nequu quam a serui¬
tio malignoru spirituũ collumentis & cutere
nouerat: Sed ꝑ operum feditatem quasi inmo¬
numentis iacebat ꝑfastũ suꝑbiȩ in montium
iugis errabat ꝑ uerba durissime infedulita¬
tis quus arepos furimunda cautibus seipsã
concedebat: Sed alte stante iohanne baptis¬

Expanded text:
et catenis vinctus dirupisset catenas, et comet catenis vinctus dirupisset catenas, et compedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Ruptisque catenis ut Lucas scribit agebatur a daemonio in deserto, qui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiditate ducebatur quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat, et clamans, et concidens se lapidibus. Semper nocte ac die furebat daemoniosus, quia gentilitas sive adversis rerum casibus laboraret, seu pax et prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquam a servitio malignorum spirituum collum mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat, per factum superbiae in montium jugis errabat, per verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus, seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
Cerasu est urbs insignis arabia trans iornen
iuncta monti galuad quam tenuit tribus manas¬
se non longe stagno tiberiadis in quod porti pre¬
cipitati sunt. Signi ficatautem nationem gentium
quã post somnum passionis resurretionis que
suae gloriam missis p̃dicatoribus saluator est
uisitare dignatus: unde bene gerasa siue
gergesi ut quidã legunt colonum eiciens siue
aduena ad propinquans interpr&atur.
ui delic& insinuans quia gentiũ populus &eũ
a quo nequiter incolebatur ostemsuo de corde
repulerit & quierat longe factus sit prope
ram habet populigentilis quiusq attem¬
pora dominice inccornationis. doͬ moͦnicis delusu¬
sa dostrinis idola prođõ colebat qđ domiciliũ
habebat in monumentis qui in mortuis operib
hocest in p&catis del& tabuntur. quidenim sunt
corpora ꝑfidorum nis quidã defunctorum sepul¬
crha in quibus nondi habitat sermo sed anima pec¬
catis mortua reducitur: Er neque catrius i am
quis qũa eũ potexat licaxe qõ sepecũ pedib

Expanded text:
erasa est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manassae non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post somnum passionis, resurrectionisque suae gloriam missis praedicatoribus Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesii ut quidam legunt colonum ejiciens, sive, advena propinquans, interpretatur; videlicet insinuans quia gentium populus et eum a quo nequiter incolebatur hostem de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus sit prope ram habet populi gentilis, qui usque ad tempora dominicae incarnationis, daemonicis delusus doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domicilium habebat in monumentis, quia in mortuis operibus, hoc est in peccatis delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus
Abbreviated transcription (Latin):
& blas phemia non passim dimit tuntur omnibus homi¬
nibus sedhis qui dignam perratibus suis in hacuita peniten¬
tiam egerunt neque illũ hab& locum praue ad sertionis
ul nouictianus ut penitentibus eis qui in martyrio lapsi
sunt ueniam neg& eẽ tribuendam uł origenis ut cidserat
postiudicium uniuersale transactis lic& seculorũ uolu¬
minibus innu meros cunctos p&catores acblas phemus
uenam p&catorũ esse consecuturos adque ad regnum
celeste ꝑducendos cuius erroremsequentia quo quedm̃
uerba redargunt cum subditum¬

Expanded text:
 blasphemiae non passim dimittuntur omnibus hominibus, sed his qui dignam pro erratibus suis in hac vita poenitentiam egerint. Neque ullum habet locum pravae assertionis vel Novatianus ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt veniam neget esse tribuendam; vel Origenes, ut asserat post judicium universale, transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores ac blasphemos veniam peccatorum esse consecuturos, atque ad regnum coeleste perducendos. Cujus errorem sequentia quoque Domini verba redarguunt, cum subditu
Abbreviated transcription (Latin):
sut ab straere grabatũ uero tollere est ipsã quoque carna
ꝑ conti nentie frena correptã specae lestiũ prenuoretrade¬
bicus sgrega re arrenis sublato aut̃ grabato dor edonũ
c sipara disum redire est haec &eñĩ ueraest domausara
que hiorun e ptunrt suscepit noniure amissa sed rraude
cadore slituta ꝑ eum qui fraudulento osti nihil debuito
Aliter sanos quilan guerat domũ reportat grabatũi cũ
anima remis none accepta peccatorũ. adintternã siucusto¬
diã cũ ipso secorport refr& nequid postueniã undeiterũ¬

Expanded text:
bat abstrahere. Grabatum vero tollere est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabato domum ire, ad paradisum redire est. Haec etenim vera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandem restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter sanus qui languerat domum reportat grabatum, cum anima, remissione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post veniam unde iteru
Abbreviated transcription (Latin):
est sebricitantibus incipihente sanitate las sescere &tgrotati.¬
oni sentire molestia, utrũ sanitas ꝙ dñi conferturimperio simul
tota redit necsolũ ipsaridit sed& tanto robore comitante atret
nuo quist adiuue rant ministrare sufficiat & iuxta leges tropo¬
losgiere nembra quis cruuieriNT inmunditiaȩ adiniqutate ut fruc¬
tisi carqđ morti seruiaNT iustitia inuitã & aiaiquttate irs

Expanded text:
ntibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas, quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo, qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut sacrificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam. «
Abbreviated transcription (Latin):
angendum post modum osteni dit Sed secđm
llam ineffabnilem lucẽ qua in luminat omnen
hominem uenientem in hunc mundum secđ m
qua luc& intenebris & tenebracca nonco prae¬
hindor Qlluc nos p̃cessit unde ad nos ueniens nõ
henes srt equonos p̃cedens nondo seruit. Illa
ertesu latio tã quã uera galilea cum similes ei
erimus ibi eum uidebimus sicutiest Ipsacrit
aacitum beatior trans migratio existo scło in illã
a& nitatem Sicius praccepta sicam platamꝰ
ut adeius dexterã segregari non mereamur
Tunceruim ibunt sinis tri in conbustionẽ a&̃nã
Quomodo non uident ympii otolletur erum in¬
pius ut nonuideat claritatẽ dñi. & impulum̃
non uidebunt Haec ẽaut̃ inquiduita a&̃na ut
cognos cantte unũ uerũ dm̃ & quã misistiim̃xpm¬
Sicut in illacaxnitate cognoscitur quoseruos ꝑ¬
duc& ꝑformã scrui ut liberi contem plentur
formam dñi

Expanded text:
tangendum postmodum ostendit, sed secundum illam ineffabilem lucem, qua inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius praecepta sic amplectamur, ut ad eius dexteram segregari mereamur. tunc enim ibunt sinistri in conbustionem aeternaquomodo non uident inpii. tolletur enim inpius, ut non uideat claritatem domini, et inpii lumen non uidebunt. haec est autem, inquit, uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum dsicut in illa aeternitate cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut liberi contemplentur formam domi
Abbreviated transcription (Latin):
ues unicus a&̃ ni genitoris filius. situ praesens hic fuisses
m̃s frt̃ uiuerit oquãbene in ast ha craedis recta fide lo
uocauit silentio ec cenr̃ ad estbonus magister & uocatte
urrens anxia ꝑuenit erat hubidñs. crinib: auulurpa
soluto caesarias pectus pugnis secuciatũ lacrimarũ riuolis
teneris infitus genis madefacta faciae
am quisol& sesuf fundi rubor u&ustissimus mixtũ roseo cin¬
deto simulatus liliis in pallore mox conuersus lus & pulchri¬
tudini iam singultu quatiente uox stridebat gracilis.
oxamplexos incuruata xp̃i pedes strinexerat heumedñ e
si praesens ad fuisses lazarus non fu iss& diligatus m̃s frat̃
mostuus flebant mastha seumaria cunctus flebat popłs
uod ut martha uidit flere acniaria dñs tactus cordis ẽ dolo¬
rebenigna clementia. sem & ipsum moxtur bauit sr enuit

Expanded text:
xit “domine. 16. Tu es unicus aeterni genitoris filius, si tu praesens hic fuisses, xit “domine. 16. Tu es unicus aeterni genitoris filius, si tu praesens hic fuisses, meus frater uiueret. ” O quam, Martha, credis, recta fide loquocauit silentio: “Ecce noster adest bonus magister et uocat te.” e. 18. Currens anxia peruenit, erat ubi dominus, crinibus auulsis sparsim soluta caesarie, pectus pugnis sauciatum, lacrimarum riuolis teneris infectis genis, madefacta facie. 19. Nam qui solet se suffundi rubor uenustissimus mixtus roseo candor, simulatus liliis, in pallore mox conuersus lusit pulcritudini. Iam singultu quatiente uox stridebat gracilis. 20. Mox amplexos incuruata Christi pedes strincxerat. “Heu me, domine, si presens adfuisses, Lazarus non fuisset delicatus meus frater mortuus.” flebant Martha seu Maria, cunctus flebat populus. 21. Quod ut Martham uidit flere ac Mariam dominus, tactus cordis est dolore, benigna clementia semet ipsum mox turbauit, fremuit
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo in confinio ꝓquonunciũ sorores triste ferunt dir̃o
tis mẽbris languens miseris nisiueneris &egrũ inuisere
iubeas desolatas hea relinquit germanas &obut
ad głam ẽ dĩ r&ulit discipulis lazarus amicus ur
nẽ si dormit auint confestim discipuli. saluus eit aesti¬
mantes qđ desomna decer& illeuero de sopore mortis
causcm ꝓtulit moredĩ quia cuncta uiuunt illi ꝑp&im
ani feste post hacc dixit lazarus ẽ mostuus reuertañ¬
pa dit dexitibi ꝑdiem qui graditur sed quinosts te¬
as carpit in pingit ꝑtenebras dexit didimus cui fixum
homas nom̃ resoriat nos eamus &cũ eomoricomur pariter
entergo tunc in loco ilis mundi gła hubimastha iam defuncto
fratraecurrit obuiã mox ꝓstrata suꝑterrã pedesten&
dñi adorauit & in uoce dixit lacrimabili

Expanded text:
summo in confinio, pro quo nuncium sorores triste ferunt dominosummo in confinio, pro quo nuncium sorores triste ferunt dominotis membris languens miseris. Nisi ueneris et aegrum inuisere iubeas, desolatas, heu, relinquit germanas et obiad gloriam est dei”. Retulit discipulis: “Lazarus amicus noster m. ” 10. “Domine, si dormit” aiunt confestim discipuli “saluus erit”, aestimantes quod de somno diceret. Ille uero de sopore mortis causam protulit more dei, quia cuncta uiuunt ille perpetim. 11. Manifeste post hoc dixit: “Lazarus est mortuus, reuertaper diem qui graditur, sed qui noctis tetras carpit, inpingit per tenebras. ” dixit Didimus, cui fixum Thomas nomen resonat: “Nos eamus et cum eo moriamur pariter. ” 13. Venit ergo tunc in loco Iesus, mundi gloria, ubi Martha iam defuncto fratre currit obuiam. Mox prostrata super terram pedes tenet domini, adorauit et in uoce dixit lacrimabili:
Abbreviated transcription (Latin):
rerante fuitillecdinĩ gratissima quticłm guona
Sosi roremixto bed sccmi antediem festũ pasct lb
nar dipistici. fracto fudit a labastro corpus unxiteui
abat dulcia ꝑ saccrospedes strictim basia nõcessabar
lacrimare solutis criminib: undastergere sacratis dñi
delabus audicaebat uerbũ domus fraglebat odoribus
s rastũ signat alabastrũ ihũ corpus mysticcce quod
incrucis estaltare passionis tepor fossũ clacuis &aꝑ¬
tũ ꝑscis surã lanceae dequo sconguis redundacuit undaflux̃ laticis
oc defonte picc&atis odor fraglantissimus emanauit quo
replaus mundus illũ caruit. sordidũ fo&orem dudũ ꝓdolor
heu miseri quẽ tuler pto plasti serpentes degutturac.
oc defonte mundus om̃is ablitus acriminẽ praeciosimo¬
do spirat odoris flagrantia. candidis in di
st maria baptizata hocin fonte craedula est &martha.
quarũ fr̃t̃ infirmatus latarus mosdis adq: uitae stabat

Expanded text:
ria fuit illa domini gratissima, quae unguenti pretiosi rore mixto balsami ante diem festum paschae libram nardi pistici fracto fudit alabastro, corpus unxit domini. 3. Dabat dulcia per sacros pedes strictim basia, non cessabat lacrimarum resolutis crinibus undas tergere; sacratis domini de labiis audiebat uerbum; domus flagrabat odoribus. 4. Fractum signat alabastrum Iesu corpus mystice, quod in crucis est altare passionis tempore fossum clauis et apertum per scissuram lanceae, de quo sanguis redundauit, unda fluxit laticis. 5. Hoc de fonte pietatis odor flagrantissimus emanauit, quo repletus mundus illum caruit sordidum foetorem dudum, pro dolor, heu miseri quem tulerunt protoplasti serpentis de gutture. 6. Hoc de fonte mundus omnis ablutus a crimine pretiosi modo spirat odoris flagrantiam, candidis indutu7. Est Maria baptizata hoc in fonte, credula est et Martha, quarum frater infirmatus Lazarus mortis atque uitae stabat
Abbreviated transcription (Latin):
ciius inisterui gatia scđm maedieu & marchun
rosuue gesis itaman decuerit p̃cedem uosingdlea
ibi meuidebitis Quod &si complaũ esttam post
multa conplaũ est cũ mandactum sicsi tiquãquã
sinep̃ iudicio necessitatis ut aut hoc solũ aut hoc
primũ expectar&ur fieridebuisse Proculdubio
ego qm̃ uoxẽ ista uon euengolistae narrantis qđ
& adño dictũ sit ꝓph&iccedictũ accipiendum est
uelatio prius itaq: scđm trans migration cs ani¬
ficationem quid aliudoc currit intellegendũm.
Praccede uos ingalileam ibicũ uidebitis sicut dixi
lomodo craederentur nisicis ipsedñs uiam incor¬
dib: hominum p̃parar& & hoc in tellegimus
p̃ced& uos ingalilcam qđ aut̃ gaudentes mirarent᷑
dis ruptis &euitus difficultatib aperiri sibi hosui¬
um in dño ꝑ inlum inatione fidelium hocintellggi¬
tur Ibi comuidebitis id est ibi membratius inue¬
na &cis Ibiuiuũ corpus eius in eis quiuos suscepe¬
rint agnos ceas secđm illud ad qđ galilea int̃pre¬

Expanded text:
Marcum resurgens ita mandauerit : praecedam uos in Galilaeam, ibi me uidebitis, quod etsi conpletum est, tamen post multa conpletum est, cum sic mandatum sit — quamquam sine praeiudicio necessitatis —, ut aut hoc solum aut hoc primum expectaretur fieri debuisse. procul dubio ergo, quoniam uox est ista non euangelistae narrantis, quet a domino dictum sit, prophetice dictum accipiendum est.uelatio.\' prius itaque secundum transmigrationis significationem quid aliud occurrit intellegendum praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nisi lo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpre
Abbreviated transcription (Latin):
recta fide mundo corde gradiens introyre iam
ior dane trans misso balsigaeri quod designat
ꝑfigurani saccramentum. baptismi
uius ut possim indignus lactis dedulcedine ac demel
ore mitis simo quod destillat illa ter¬
ra quae sũpta. deuirgine lactem edlc senꝑrigat corda sp̃italit̃
randiate pos conullis confisus demeritis. sed hiaec
tua. supplex p&o cetur declemencice grandice qui
nosti dcre munere gratuito. multo melias quã
quis quã te possit exposcere
aec estilla parec mosis dequasõs cecinit. suxer̃ de
p&ra melle dexaso durissimo oleũ qđ dec&
otestaccipi doctrina ꝑ mellis dulcedinẽ quãro¬
rauit totus dulcis & desiderabilis ihs̃ e& cum
infirma passioni dedita. eius caro quesurgendo
facta est fortissima.

Expanded text:
recta fide mundo corde gradiens introire iam recta fide mundo corde gradiens introire iam Iordane transmisso balsigero, quod designat per figuram sacramentum baptismi, 35. Huius ut possim indignus lactis de dulcedine ac de mellis satiari sapore mitissimo, quod destillat illa terra, quae sumpta de uirgine lacte, melle semper rigat corda spiritaliter. 36. Grandia te posco nullis confisus de meritis, sed haec tua supplex peto certus de clemencia, grandia qui nosti dare munere gratuito multo melius quam quisquam te possit exposcere. 37. Haec est illa petra, Moses de qua sanctus cecinit: “Suxerunt de petra mella, de saxo durissimo oleum”, quod d38. Potest accipi doctrina per mellis dulcedinem, quam rorauit totus dulcis et desiderabilis Iesus, esset cum infirma passioni dedita eius caro, que surgendo facta est fortissima.
Abbreviated transcription (Latin):
Haec est illateria priscis reꝓmissc pactribus quã flu¬
entem mel & lacte scriptura cõmemorat xp̃i e
ro ꝑhant terram quam sũp̃sit ex uirginae recte
potest designari ꝑfiguram typicam
Mel& lac dilcedo potest sentirirori flua quaede
fonte redundecuit dĩ sccpientia nec non opus pi¬
a&atis uirtutũ miracula. quae ꝑmundum radia¬
uit signis mirabilibus
qua uobi degustasrae pabulum qđ exeius meruerunt
uabis ꝓcipere ud quoduitum recoepert desepulcliro latarũ
quã felbx cebeata constat illa anima ad haneterram
quoce ꝑfidem cordis cũ mundatiac intratpassib: amoris
cuida dĩ gratic hoc quod craedit cordesirinat uene¬
randis actibus
Qucm in felix quc̃q recc semꝑ miserabilis ad hancter¬
ram quae non in trat reꝓbatauitus. quam reppel¬
lit infidelis & ꝑuersus animus. haec ad tartari torm̃ta
discendit sulphorea.
raestamihi dsm̃s rerum bone conditor in hanct̃ram

Expanded text:
Haec est illa terra priscis repromissa patribus, quam fluHaec est illa terra priscis repromissa patribus, quam fluentem melle, lacte scriptura commemorat. Christi caro per hanc terram, quam sumpsit ex uirgine, recte potest designari per figuram typice. 30. Mel et lac dulcedo potest sentiri roriflua, quae de fonte redundauit dei sapientiae, necnon opus pietatis, uirtutum miracula quae per mundum radiauit signis mirabilibus.tuit quam uerbi degustasse pabulum, quod ex eius meruerunt labiis percipere uel quo uiuum receperunt de sepulchro Lazarum? 32. O quam felix et beata constat illa anima, ad hanc terram quae per fidem cordis cum munditia intrat passibus amoris cincta dei gratia. Hoc, quod credit corde, firmat uenerandis actibus. 33. Quam infelix quamque rea semper miserabilis, ad hanc terram quae non intrat, reprobata uitiis, quam repellit infidelis et peruersus animus. Haec ad tartari tormenta discendit sulphorea. 34. Praesta mihi, deus meus, rerum bone conditor, in hanc terram
Abbreviated transcription (Latin):
tur bari potestilla deilis essentia
biposuistieum ihs̃ inquid dicito. uenidñenuncuide flaut
rursus dñs flebant nuimirũ iudaei dicentes aedinuice
quã tenere uiuentem diligebat latarum
ate facite speluncã remou&e lapidem. heumednẽ iam f&r&
reli quatis carnib: quasto radio iam solis effugatis tenebris
lux in orbaera diccut ex quoiac& mortuus
unc adccelos celeuatis uenerandis oculis. his a&̃ num
coepit patrem ihs̃ saccris p̃cib: exorare pat̃tibi sũm as a¬
go gratias quia semꝑ me excudis scio quia au dis me
ed hoc dico ꝓpt̃ turbam circũstantem populi ut me
craedat a temissum desuꝑnissedib: haec dicens & cod
sepulchrum conuersus cum laccrimis uocem magna
faciem obpanso tecta desudacrio hunc resoluite
conuers aemillae modus mȩlius quam fuer̃ antelustum
quia mitis dñs uos dilexit & ax̃na praecinx̃ la&itia.

Expanded text:
turbari potest illa dealis essentia. 23. “Vbi posuistis eum” Iesus inquit “dicite.” “Veni, domine, nunc uide.” Fleuit rursus dominus, flebant nimirum Iudaei, dicentes ad inuicem: “O quam tenere uiuentem diligebat Lazarum.” 24. “Patefacite speluncam, remouete lapidem.” “Heu me, domine, iam fetet reliquatis carnibus. Quarto radio iam solis effugatis tenebris lux in orbe radiauit, ex quo iacet mortuus.” 25. Tunc ad caelos eleuatis uenerandis oculis his aeternum coepit patrem Iesus sacris precibus exorare: 'Pater, tibi summas ago gratias, quia semper me exaudis. Scio quia audis me. 26. Sed hoc dico propter turbam circumstantem populi, ut me credat a te missum de supernis sedibus.” Haec dicens et ad sepulchrum conuersus cum lacrimis uoce magna efacie obpanso tecta de sudario. 'Hunc resoluite, conuersae mille modis melius quam fuerunt ante luctum, quia mitis dominus uos dilexit et aeterna praecinxit laetitia. 29.
Abbreviated transcription (Latin):
Nost haec paus ab lacta ꝓrũpa in opere quartadies
ꝑtinacẽ peccctoris animũ non in merito designat
plongã incuriam subpeccato debtis cans dumde¬
feridit crimina.
fet uor his mnodis iac& insplunca pators anuna

Expanded text:
Post haec peius ablata prorumpit in opere. Quarta dies Post haec peius ablata prorumpit in opere. Quarta dies pertinacem peccatoris animum non inmerito designat, per longam incuriam sub peccato delitiscens dum defendit crimina. 64. Quattuor his modis iacet in spelunca pectoris anima
Abbreviated transcription (Latin):
entia ut inscelere sepulto suscit& ceduoniam
uferatur ergo primũ lapis iuissud ñ i ut peccatoruore
xp̃i audens exiliat. & speluna pate feccta idestcor di
audituri reseratũ penitendũ reuiues catanimus
eniant istesorores ꝓsalute mostui ihũ lacrimis ex¬
or&NT ut clem̃ter anima que ẽ mostua respectu pi¬
a&cctis suscit& in sensibilem rigorẽ decorderemoueat
os sunt a&iã ꝑduas hassorores congruae duceuitae
figurari utreq ꝑspecuae altera laborios at quae su¬
dat inopere altera quaese suspendit raptĩsuꝑ a&era
tur circamulta haec demultis libera ista sui condi¬
toris speciem: desiderat. ard& ior
numeri figurã sicdatur intellegi quattuor modis
ritur interior.
rimũ nascitur incordemela cogitatio quã con¬
fossus prauus fou& atq: delectatio haet inspetiae
formata lingua foras parturit dum loquend
decteffectũ ꝑ uerba morti fera.

Expanded text:
entiam, ut in scelere sepultum suscitet ad ueniam. entiam, ut in scelere sepultum suscitet ad ueniam. 57. Auferatur ergo primum lapis iussu domini, ut peccator uocem Christi audiens exiliat et spelunca patefacta, id est cordis aditu reserato, paenitendus reuiuescat animus. 58. Veniant istae sorores, pro salute mortui Iesum lacrimis exorent ut clementer animam, que est mortua, respectu pietatis suscitet, insensibilem rigorem de corde remoueat. 59. Possunt etiam per duas has sorores congrue duae uitae figurari utraque perspicue: altera laboriose quae sudat in opere, altera quae se suspendit raptim super aettur circa multa, haec de multis libera, ista sui conditoris speciem desiderat, ardet ignnumeri figuram sic datur intellegi: Quattuor modis ritur interior. 62. Primum nascitur in corde mala cogitatio, quam consensus prauus fouet atque delectatio. Hac in specie formata lingua foras parturit, dum loquendi dat effectum per uerba mortifera. 63.
Abbreviated transcription (Latin):
a nisa nita quccsi suꝑpositum portat lapidem
quimentis ostendit duritiam
aec introrsus dũq: furtim lat& obstinaciter nec se
forcas confitendũ desperatpdiit fo&& graui sau¬
ciata peccti putraed ine quares pecta piccaatis
ih̃s borus suscitat.
uid ẽ dicerenam ihũ uerui forcos latare nisi hocqđ
in peccati iã dimersum baratrũ uocatpius peccatorẽ
mox ꝑdonũ. graticce ut seuiuus foras ꝓdat confi¬
tendum criminiten
uius caresunt sorores spes & fides gemine mastha
fi dei ostentat typum cuidicitur si craedideris ui¬
debis masthã dĩ glorit̃ spciformulcm maria cor¬
tã ten& pectore
onar guitur maria detem porefidei. sedut uenit
uen erantir adorato due meruit se luti sur
pisci p̃cib quias pes essectũ capet sinoes ttmbi gu
o testratio doceri atq: conscientia ꝑhas duasmigu¬
eres quequas ꝓmortuo. fratrespũ exorant discepia¬

Expanded text:
cato consopita quasi superpositum portat lapidem, cato consopita quasi superpositum portat lapidem, qui mentis ostendit duritiam. 52. Haec introrsus dumque furtim latet obstinaciter nec se foras confitendum desperata prodidit, foetet graui sauciata peccati putredine, quam respectu pietatis Iesus bonus suscitat. 53. Quid est dicere nam Iesum “Veni foras, Lazare” nisi hoc, quod in peccati iam dimersum baratrum uocat pius peccatorem mox per donum gratiae, ut se uiuus foras prodat confitendum crimina. 54. Cuius carae sunt sorores spes et fides gemine. Martha fidei ostentat typum, cui dicitur: “Si credideris, uidebis, Martha, dei gloriam.” Spei formulam Maria certo tenet pectore. 55. Non arguitur Maria de tepore fidei sed ut uenit, ueneranter adorato domino, meruit salutem suis adipisci precibus, quia spes effectum capit, si non est ambiguotest ratio doceri atque conscientia per has duas mulieres, quae quasi pro mortuo fratre spiritu exorant dei sapi
Abbreviated transcription (Latin):
oriuoluit & mortem suamortem ꝑtulit re sur¬
rexit ut aduitam mostuos reducer & caelos
om̃s pen&rauit ut ad cce ligaudia. gaudias ua
morte liberatos mitter& miraculas.
apis ille quis peluncae dicitur in positus insensi¬
bi les demonstrat humanas p̃cordias quae tunc
lapides non dõ cdorabant similis illis factis.
quas i graui iaceban subpondere
uem potest quid sorores lazari significant
quae ꝓmorte fratris ihs̃ postulant tam aixiae
quasi fiatrũ a tarũ genus hominũ quod serpens
ueneno negauerat.
ihil obstat siꝑ ducis has becctas feminas duo quoq
testamenta uolumus exprimere u&us scilic&
acnouũ utrorũq sories ihm̃ diligit & orathumano
uod si cucta ꝑ uolantes sũmatim theoricas repli¬
cemus & succinctae tangamus moraliter singula
quaesunt ꝑstilum ꝓmulgata trophicũ possumꝵ
haet conp&enter aliter intellegi
otest lazari ꝑ mortem peccatoris cenimã una¬
quceq: designari quae cordis inspeleo sub pec¬

Expanded text:
ori uoluit et morte sua mortem perculit, resurrexit, ut ad uitam mortuos reduceret, caelos omnes penetrauit, ut ad caeli gaudia sua morte liberatos mitteret ruricolas. 46. Lapis ille, qui speluncae dicitur inpositus, insensibiles demonstrat humanas praecordias, quae tunc lapides, non deum adorabant. Similes illis facti quasi graui iacebant sub pondere. 47. Queri potest, quid sorores Lazari significent, quae pro morte fratris Iesum postulant tam anxie. quasi fratrem Lazarum genus hominum, quod serpens ueneno necauerat. 49. Nihil obstat, si per duas has beatas feminas duo quoque testamenta uolumus exprimere, uetus scilicet ac nouum. Vtrorumque series Iesum diligit et orat humano Quod si cuncta peruolantes summatim theoricas replicemus et succincte tangamus moraliter singula, quae sunt per stilum promulgata tropicum, possumus haec conpetenter aliter intellegi. 51. Potest Lazari per mortem peccatoris anima unaquaeque designari, quae cordis in speleo sub pec
Abbreviated transcription (Latin):
uandose ꝓnobscm̃ fecit saccrisiatut̃ tunc daateris
fixuram fons uiuus elicuit de quonifia flexe
duosimul flumina sanguis nã redep̃tionis eunda
baptis matis.
aluanãq ueritatẽ decenter historice requiram
diligenter sensus allegoricus. factanri redep̃toris
plena sunt mysteriis habentaureas radices fructus
suauissimaso
Namih̃s scluator mundi sicut ipsed ixerat pat̃meas
operatus nunc &ego operor ut tunc latarum. in
carne suscitauit mortuũ modo mortuos inculpa.
Latarus humanũ genus ꝑ figuram typicat quod
dis fusum est. permundi quad rofixo cardine.
unde quarto iam subdiae sepultus
npeccato ꝓto plasti mortuũ discrilntur qđ ihs̃

Expanded text:
anctum fecit sacrificium, tunc de lateris fissura fons uiuus elicuit, de quo mistice fluxerunt duo simul flumina: sanguis nam redemptionis et unda baptismatis. 41. Salua namque ueritate decenter historiae requiramus diligenter sensus allegoricos. Facta nostri redemptoris plena sunt mysteriis, habent aureas radices, fructus suauissimos. 42. Nam Iesus saluator mundi sicut ipse dixerat: “Pater meus operatur, nunc et ego operor.” Vt tunc Lazarum in carne suscitauit mortuum, modo mortuos in culpa Lazarus humanum genus per figuram typicat, quod diffusum est per mundi quadrufixos cardines. Vnde quarto iam sub die sepultus In peccato protoplasti mortuum describitur, quod Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
quos cucigłi suũ marchus quando tardiũs coce¬
puo inchoauit tantũ in longiora scribendo tẽ¬
pasa porrexit Nam neq denatiuitate ipsius
oñi aut practur soris eius neq deifantia uł pu¬
eritia utriusq lib& eorũ aliqua cõmemorans
neq dediuinitate saluatoris altius scribens ex¬
ara a. ad eã in capite euangelii sui filiũ dĩ no¬
minat ab imĩtio euangelicat p̃dicationis quod ꝑ¬
io hannẽ factũ ẽ coepit. & ad illud us tempus nar
nõ minima quomodo scripserit idem eu cngelista
dixis se angłm mulierib Ite dicite discipulis eius
& paro quia p̃ced& uos ingalileã ibieũ uidebitis sic̃¬
dixi uob Nectam̃ hubiuisũ addiscipulis dnm in
ullo post haec euangeliisui locor&ulerit. Et qui¬
dem matheus abissediscipulis dicit ingalileã in
ib eo accepisse eundi docendi bapti tandi gm̃s gor¬
tes in nomine patris & filii &spũscĩ Attam̃ ins

Expanded text:
quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui filium Dei nominat, ab initio evangelicae praedicationis, quod per Joannem factum est, coepit: et ad illud usque tempus narrnon minima, quomodo scripserit idem evangelista, dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis, sicdixit vobis , nec tamen ibi visum a discipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
ocergo praedicaturi qm̃ qui non craediderit
condẽp̃nabitur cũ idutiq: non craediderit quod no
uidit non ne ipsiprimitur fuerant obiirgandi
quod ante quã dnm uidissent non craedider eis
quib: dñs apparuiss& Quoduero dixiteis Eun¬
tes in mundum uniuersũ p̃dicate eugłm omniqe¬
uelbrutis animalib: fuerat p̃dicatũ ut deco
discipulis dicctur praedicate omnicraeaturae
Sed om̃is craeaturae nomine potest om̃isnatio
gentiũ designari Ante & erum dictũ fuerat
fier & cũ hanc illa addãpnationis suae testimo¬
niũ suꝑba reppulliss& Quicraediderit &bapti¬
zatus fuerit saluus erit. quiuero noncraediderot

Expanded text:
oc ergo praedicaturi, quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit, nonne ipsi primitus fuerant objurgandi, quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni crevel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur, Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine, potest omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
Omnib inquid gentib non unigeniti iudee nec in uno
hiero solimae urbis loco sed in toto orbe terrarum & ne¬
quaquã taurorũ & hircorũ & ari&um sedorationis.
uos aũt pocistis eã spel.uxcam latrrouũ

Expanded text:
Omnibus, inquit, Gentibus, non uni genti Judaeae, nec in uno Hierosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hircorum, et arietum, sed orationis. Vos autem fecistis eam speluncam latronu
Abbreviated transcription (Latin):
uasa eius homines abeo deceptos domũ eius mundũ
qui inmaligno positus est in quo usque adsaluatoris
aduentũ male pasto potiebatꝰ imperio quã in cordibus
infidelium si neulla contradictione qui escebat: alliga¬
uit autem fortem dñs hoc est ubelestoꝵ seductione con¬
pescuit diabolum & tunc domum eius diripuit quia erep¬
tos adiaboli laqueis eos quos suos eẽ preuidit & clesiae suȩ
membris adunac uit ac ꝑ diftinctus ineagraduum ua
riorum dignitates ordinauit: uelcerte domũ eius
diripuit qui a om̃s mundi partes quibus olim hostis do¬
minabatur antiquus a postolis apostolorum que suc¬
cessoribus utinsuaquisque ꝓuintia reuocatos aberro¬
repopulus adiuam uita conuerter & distribuit: osten¬
ditergo ꝑparabolã sediã manifestissĩ mã dñs qđ non
corde sallax operatione cum demonibus utcalum ni&¬
bantur sed diuersa prorsus adque aduersa uirtute
diuinitatis homines ademonibus liberar& : Ideoque

Expanded text:
vasa ejus, homines ab eo deceptos; domum ejus, mundum, qui in maligno positus est: in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, cum in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Alligavit autem fortem Dominus, id est, ab electorum seductione compescuit diabolum. Et tunc domum ejus diripuit, quia ereptos a diaboli laqueis eos quos suos esse praevidit Ecclesiae suae membris adunavit, ac per distinctas in ea variorum graduum dignitates ordinavit. Vel certe, domum ejus diripuit, quia omnes mundi partes, quibus olim hostis dominabatur antiquus, apostolis apostolorumque successoribus, ut in sua quisque provincia revocatos ab errore populos ad viam vitae converteret, distribuit. Ostendit ergo per parabolam, sed jam manifestissimam, Dominus quod non corde fallax, operatione cum daemonibus, ut calumniabantur, sed diversa prorsus atque adversa virtute divinitatis, homines a daemonibus liberaret, ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
Saluata apro fluuio sanguinis muliere
mox filia archisinagogi mortuanuntiatur
quicdum ecła auitioꝵ labe mundacta &
obfidei meritum filic est cognomi necta
continuo synago ga ꝑfidiȩ simul &inuidie
lo &õ soluta est perfidiae quidem quia in xp̃o
credere noluit. inuidiae uero qui & clesiam
credere doluit. scriptum nãque ẽ in acti¬
bus cpostolorum. Sequenti aũt sabbecto
pent uniuersaciuitas conuenit audi reuer¬
bum dñi : Videntes uũt turbas iudȩi reple¬
tisunt gelo & contradicebant hisquẽ a paulo
dicebantur male dicentes & qđ ageb ant nuntu
archi sina gogo quidultra uexas magistrum
ꝑ eos odie quidicitur qui udeo destrtutum
synugo ge statum uident ut restaurari¬
posse non credant : ⁊deoque proresus citatione
illi us subplican dum ẽẽ non esti ment sedque in¬
possibili a s̃ apud homi nes possibilias̃ apud dm̃
unde apte sequitur:

Expanded text:
Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit. Invidiae vero, quia Ecclesiam credere doluit. Scriptum namque est in Actibus apostolorum: Sequenti autem sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaeiti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas Magistrum? per eos hodieque dicitur quia adeo destitutum Synagogae statum vident, ut restaurariposse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
neuangelio luce i tascriptum est &r̃ogub anteum ne
Imperart illis ut inabyssum iraenticieb antergo demones
aliquando futurum ut ꝑ aduentum dñi mitesentus inha¬
bissum Nonipsi futura prediuinantes s& prophetarum
deredicta recolentes ideoque gloriam dominiciaduentus
quã mira bantur adsucc̃ ꝑ timiscebant tenderedã¬
ionem : erat aũt ibi cincamoriteo opexpoꝵ co¬
putroi nus pas cens & dep̃cabatur eum spsdi¬

Expanded text:
Evangelio Lucae ita scriptum est: Et rogabant eum, ne imperaret illis, ut in abyssum irent. Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per adventum Domini mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed prophetarum de se dicta recolentes. Ideoque gloriam dominici adventus, quam mirabantur, ad suam pertimescebant tendere damnationem. Erat autem ibi circa montem grex pomagnus pascens. Et deprecabantur eum sp
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus adt̃ dauid regem proph&am que&ceteros
psalmistas significat. qui post mosen missi sunt ut
colonus uinea post edicta legalia psalmodia modu¬
latione & dulcedine crthare ad exercitiũ boniope¬
ris excitarent: Nã & ipse dauid quicorpopuli udcae¬
lestia desideranda suspender& interritus carnaliũ
uictimarũ laudes dñi continuas suaui melodia de¬
cantare constituit. sed & hunc affectũ contumeliis
in capite ulnerauer̃ quia psalmistarũ carmina quae.
ud laudñi uocabant. parui pendentes ipsum quipsal

Expanded text:
Servus alter David regem prophetamque et caeteros psalmistas significat, qui post Moysen missi sunt, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitarent. Nam et ipse David, qui cor populi ad coelestia desideranda suspenderet, inter ritus carnalium victimarum laudes Domini continuas, suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum contumeliis in capite vulneraverunt, quia psalmistarum carmina quae ad laudem Domini vocabant, parvi pendentes, ipsum qui psal
Abbreviated transcription (Latin):
nomine quiescunt quia magistrierrorum quiue¬
nientibus ad salutem gentiũ doctoribus obsistebaNT
eatenus suastenebras defendere don& mira cu¬
lis atestantibus ueripossessoris acdñiuirtus e mi¬
cuit. ad post quã fidei dominice potestas app a¬
ruitcedentibus passim aduersariornquer el¬
lis libercredentium caecus ad dm̃ quem corde
portar& adducebatur: Et Ix ponuxt il.li
uestimexta sua otsedit suꝑ eumn
Vesti menta apostolorũ ułdostrina uirtu¬
tum uledisertio scripturarũ ułcerte & desias¬
ticorum dogmatũ uari&ates intelligi possurb
quibus illi cordahominum antenuda & frigi da
quox p̃o sesore dignefiant operiunt :
mul.tautẽ uestimtasua stirauent̃ ixiuia
Por tante dñm asinomultiuestimenta sua in
uia sternunt quia stĩ martires proprie se
carnis amitueuentus simplicioribus dĩ
stimulis ara suorangiune parant utiu delic& in¬
offerio gres sumentis ad supna in ogiua cutet¬

Expanded text:
nomine quiescunt. Quia magistri errorum, qui, venomine quiescunt. Quia magistri errorum, qui, venientibus ad salutem gentium doctoribus, obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, libere credentium coetus ad Deum quem corde portaret adducebatur. Et imponunt illi vestimenta sua, et sedit super eum. Vestimenta apostolorum vel doctrina virtutum, vel edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illa corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Multi autem vestimenta sua straverunt in via. Portante Dominum asino, multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitat
Abbreviated transcription (Latin):
inbiuio ligatus stabat. & et sinbiban quan
uonteni cerdus ute uite fideique uia mnte nebat
Sed plures dubio que ses tarun callesse queb a¬
tur erroneos: et quidao deillicotastquab.
dicełant illis quid facitis sol uertioru¬
uoo: Iuluca scriptum est dixerunt que dni
eiusad illos quid soluitis pullũ & aptesatis mu
tos quippe habebat dominos quinonuno doc¬
mati & sux stitioni decditis. sed pyoibitu in muim¬
dorum spirituum aduanio duiebsos quie
miser raptabatur errores ad simula crãmuta
prout ducebatur incedens Denique uernacula
quadã scripturȩ consu&udine cõmune esse dicitꝰ.
quod inmundũ est sicut &ad p&rũ uox dẽcaelo
dicit : qđ ds mundauit ut cõmune nedixeris.
quia quisc̃s est solius diest &cunullo ei comunus
est qui aũt peccator est & inmundus multorũ est¬
multi enĩ demones possident eũ &ideo cõmunis
apellatur: quidixert cis. sicut p̃cepeRat illasiħs
etdimisent̃ cis. etduxeruxt pul. lumadihãm
Quisoluendo pullo contradixerazit audito dñ

Expanded text:
in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus. Et quidam de illic stantibus dicebant illis: Quid facitis solventos. In Luca scriptum est, quia Dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Mutos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, incedens. Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est, solius Dei est, et cum nullo ei communis est. Qui autem peccator est et iMulti enim daemones possident eum, et ideo communis appellatur. Qui dixerunt eis, sicut praeceperat illis Jesus, et dimiserunt eis, et duxerunt pullum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sulbae turit. Sed quip̃ibant &qui re quebant
pomaba it osanna pcent quippeiuiddicur
populus secutus ẽ gentilii &qui aons lceus
siue qui iniudea eẽpoterant siue quinunc in
& denia & istunt in mediatorẽ di & hominum
crediderunit. &credunt quipeunt & qui secunt
citum abinso eni salutem & priores quesiert
&psentes querunt & benedictũ quiusit
in nominedñi confitentur: qm̃una spes una fedes
est p̃cedentium atque sequentium populorũ:
nã sicut illi&p& tata passione acresurr&tione eĩ
sanati sunt nos pr&erita passione illius ac ꝑma¬
nente in scła resurrectione saluamur: quem
enĩ priores nr̃i . & iudaico populo crediderunt
at que anim a uerunt uenturũ hunc nos & uenis se
credimus & amamus eius que desiderio accendimur
ut eũ faciȩ ad faciem contemple mur: Seuedis Iuoo¬

Expanded text:
sternimus. Sed qui praeibant, et qui sequebantur, clamabant: Osanna. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, quia omnes electi, sive qui ex Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatore Dei et hominum crediderunt et credunt. Qui praeeunt, et qui sequuntur, citur. Ab ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides praecedentium et sequentium populorum. Nam sicut illis peccata passione et resurrectionsanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus, et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Nec no
Abbreviated transcription (Latin):
n. Quia deftructionẽ sabbati quã in discipu¬
lis arguebant ꝓbabili magister excusauerat & emplo
nunc ipsum obseruando magistrũ calũ mari uoluNt
Vtsi sabbato cur& trans gressionis si non cur& crude¬
litatis. trut in becillitatis arguant: & ait
&aIT HoMINI
habenti manium apidam supce: inmediuoo

Expanded text:
. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant, probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in mediu
Abbreviated transcription (Latin):
uod paestare sporcorum fugientes istanuntiant
Asignificat quosdã &ici primactes impiorum quan¬
quũ xp̃i anũlegem fugiaNT potentiã tamen eius per
gentes stupendo &mirando predicares

Expanded text:
uod pastores porcorum fugientes ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes, stupendo et mirando praedicare.
Abbreviated transcription (Latin):
uo modo falsitestes sunt si eadicunt qued nm̃ di¬
xis se legimus sed falsus testus est qui non eodẽ
sensu dicta in telligit quo dicuntur. Dns enim
dixerat detr̃olo corporissui s& & inipsis uerbis
calum niatur & paucis additis uel mutatis quasi
iustam calumniam fatiunt. saluator dixerat. sol¬
uite templum hoc isti commutat & aiuint. Ego dis¬
soluam templum hoc manu factum. uos in¬
quid soluite non ego. quia inlicitum est. ut ipsi nob
Aliud non manu factum aedificabo. ut propriae
detemplo iudaico dixis seui deatur. Dñs autem
utosten der& animaluiuum &s pirans tem¬
plum dixerat & ego intriduo sus citabo illud
aliud est a edificare aliud sus citare
ex Sureiens summus sacerdos in me¬
diuen in ter nociauit ihm̃ dicens non
spondosquani

Expanded text:
uomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui, sed et in ipsis verbis calumniatur, et paucis additis vel mutatis quasi justam calumniam faciunt, Salvator dixerat: Solvite templum hoc; isti commutant, et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitum est ut ipsi nobialiud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum dicens: Non respondes qui
Abbreviated transcription (Latin):
nifefte saluationẽ prefigurauit atquo suerure
ꝑfidem reli ta obꝑfidiã iudea dignatus est
peste eni incredule diuacdiuersus errorũ. anfracti¬
bus iastate nationes: Instabilitati amaritudini abscuri¬
tat fluctuantis pelagi conparent. Sed dñs uenit adma¬
re cũ discipulis multaq: turba adiuersis prouintusse¬
cutaẽ eumque p̃dicantibus a postolis cordagentiũ ait &:
post quã meis dilestã sibidomũ ꝓpitius consecrauit
Iã multas ad seuenientes benigne sucepit acdeside¬
rate salutis donauit esse conpotes quibus apte congru¬
it quesequitur:
& dix itdis ipulis suis utria
Neconi primefent eum multos enun¬

Expanded text:
manifeste salvationem praefiguravit, ad quos venire manifeste salvationem praefiguravit, ad quos venire per fidem relicta ob perfidiam Judaea dignatus est. Recte enim incredulae diu ac diversis errorum anfractibus jactatae nationes, instabilitati, amaritudini, obscuritati fluctuantis pelagi comparantur. Sed Dominus venit ad mare cum discipulis, multaque turba a diversis provinciis secuta est eum, quia praedicantibus Apostolis corda gentium adiit. Et postquam in eis dilectam sibi domum propitius consecravit; jam multos ad se venientes benigne suscepit, ac desideratae salutis donavit esse compotes. Quibus apte congruit quod sequitur: Et dixit discipulis suis, ut in ne