comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
archarũ & ꝓpħarũ & pͣcetis ipsi morsi ꝯcessũ ẽ de qͦ speci¬
ali: dictũ ẽ qd̾ locutꝰ sit cũ dño facic ad faciẽ. sic̃ loqͥ solet
ħo cũ amico suo. Uñ ⁊ de illo specialit᷑ intelligi ualet. qd
rũ ꝑbõa oꝑa quę dño donante acceꝑat magis ab illo il¬
lustri. atq ab oĩb maloꝵ inc̾siõib meruit obũbrari.
ac sic ad sullimiora uisioĩs ⁊ collocutiõis illiꝰ dona ꝑue¬
nebras ullas sig̾tat. s ꝙ lucẽ habitat in accessibiłe & sic̃
go nãq illa obscuritas ÷ archanoꝵ celestiũ. t̾renis qͥd̾e
corporib iaccessibił. s morsi ⁊ cetis mundo corde beatis¬
dite ad eũ ⁊ illumi namini. In accessibilis nãq ÷ lux eiꝰ
uirib nr̃is. ad ꝗ̃ tñ accedit᷑ munerib ipsiꝰ. Ubi apte
scientiȩ celestis illustrat. & ardore suȩ caritatis ĩfłãmat.
In nube gͦ caligine & igne gła dnĩ uisa ẽ. In nube uideł.
qr nos ab ȩstu tẽptationũ ꝓtegit. In caligine uͦ. qr potñtia

Expanded text:
essum est, de quo specialiter dictum est, quia locutus sit cum Deo facie ad faciem, sicut loqui solet homo cum amico suo . Unde et de illo specialiter intelligi valet, quod rum per bona opera, quae Domino donante acceperat, magis ab illo illustrari, atque ab omnibus malorum incursibus meruit obumbrari, ac sic ad sublimiora visionis et collocutionis illius dona pervenebras ullas significat: sed quia lucem habitat inaccessabilem , go namque illa obscuritas est arcanorum coelestium, terrenis quidem cordibus inaccessibilis, sed Moysi et caeteris mundo corde beatisdite ad eum, et illuminamini . Inaccessibilis namque est lux ejus viribus nostris, ad quam tamen acceditur muneribus ipsius. Ubi apte scientiae coelestis illustrat, et ardore suae charitatis inflammat. In nube ergo, caligine et igne gloria Domini visa est. In nube videlicet, quia nos ab aestu tentationum protegit. In caligine vero, quia potentia
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ nr̃oꝵ dño tollimꝰ. qͣndo si qͥd boni agimꝰ totũ
ħ diuinȩ gr̃ȩ tͥbuimꝰ ueraciter & intimo ex corde ꝓfi¬
tentes. qd̾ ne initiũ qͥđẽ bonȩ actionis aut cogitatio¬
nis aliqd̾ nͥ a dño possumꝰ hab̾e. mala uͦ nr̃a sẽꝑ a no¬
b̾ipsis diabolo instigante & ꝯcepta & osũmata. nec nͥ
retinere: qr se boni aliqͥo a seipsis absq gra di hab̾e
stulta p̃sũptioẽ autumant. Bene aũ p̃cipit᷑ moysi ab
hoie qͥ offert ultroneus acciꝑe pͥmitas. Hylarẽ enĩ
datorẽ diligit ds. Et apłs ñ ex tͥsticia nos aut ex ne

Expanded text:
otum hoc divinae gratiae tribuimus veraciter, et intimo ex corde profitentes, quod ne initium quidem bonae actionis, aut cogitationis aliquid, nisi a Domino possimus habere: mala vero nostra semper a nobis ipsis diabolo instigante, et coepta et consummata, nec nisi retinere: quia se boni aliquid a seipsis absque gratia Dei habere, stulta praesumptione autumant. Bene autem praecipitur Moysi, ab homine qui offert ultroneus, accipere primitias. Hilarem enim datorem diligit Deus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ existit. Idẽ nãq dñs qͥ moysen ĩ montẽ ascendẽ
ussit. ascendentẽ qͦ sua nube & cdaritate circũ dedit.
qr qͥ donũ nob̾ bene oꝑandi tͥbuit. ipse nos bene opan¬
tes ne deficiamꝰ illustrat. ne tẽptam̃tis antiqͥ hostis q̃si
feruorib solis exuram̃ ꝓtegit. Septimo aũ die uoca¬

Expanded text:
 ascendere jussit, ascendentem quoque sua nube et claritate circumdedit: quia qui donum nobis bene operandi tribuit, ipse nos bene operantes, ne deficiamus, illustrat, et ne tentamentis antiqui hostis, quasi fervoribus solis exuramur, protegit. Septimo autem die voca
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ignorantia. nr̃ ad dilectionẽ ciꝰ dẽ pii oditoris aĩmꝰ
in ardescat. Cũq ascendiss moyses: oꝑuit nubes mõtẽ
Sic̃ mons in qͦ legẽ accepit moyses altitudinẽ ꝑfectioĩs
quȩ in eadẽ lege erat oscbenda designat. tta nubes
q̃ mons tectꝰ ÷ grãm diuine ꝓtectiois insinuat. q̃ tantõ¬
qͥsq amplius fruit᷑. qͥnto altiꝰ ad scrutanda mirabilia de
lege dĩ reuelatis ocłis cordis ascendit. Nec montẽ nãq¬
tẽ qͥ neq̃qͣ ad altiora poterat ascendẽ nicħominꝰ nubes ce¬
lesti bndictione ꝓtegit. Et habitauit gła dñi suꝑ synai
tegens illũ nube sex dieb Septimo aũ die uocauit eũ
de medio caliginis. Non tm̃ sullimitas uerũ et̃ nom̃
ma. Diuinitꝰ gͦ ꝓcuratũ ẽ ut mons in q̃ lȩx daret᷑ apho¬
ra mea uocatet᷑. q̃si ipso dño ꝑh uocabulũ significante.

Expanded text:
tur ignorantia, nosterque ad dilectionem ejusdem pii conditoris animus inardescat. Cumque ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses, altitudinem perfectionis, quae in eadem lege erat conscribenda, designat; ita nubes, qua mons tectus est, gratiam divinae insinuat protectquisque perfruitur, quanto altius ad scrutanda mirabilia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque ntem, qui nequaquam ad altiora poterat ascendere, nihilominus nubes coelesti benedictione protegit. Et habitavit gloria Domini super Sinai, tegens illum nube sex diebus. Septimo autem die de medio caliginis. Non tantum sublimitas, verum etiam nomen mea. Divinitus ergo procuratum est, ut mons in quo lex daretur, Amphora mea vocaretur: quasi ipso D
Abbreviated transcription (Latin):
uicinia montis di retrabat. s uxta modulũ nrm̃ uir¬
tutũ oꝑib insistamꝰ inberentes stabili corde sacm̃tis
sumꝰ intemeratã in nobis oseruare curantes Et si qͣ
nos aduersitatũ questio pulsauerit. mox aduttoriũ ĩ uo

Expanded text:
vicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virvicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virtutum operibus insistamus, inhaersumus, intemeratam in nos nobis conservare curantes. Et si qua nos adversitatum quaestio pulsaverit, mox adjutorium invo
Abbreviated transcription (Latin):
excisi de monte sine manib ꝯtͥiusse põpã regni mun¬
dialis. ut regnũ ipsiꝰ solũ sine fine ꝑmaneat. Et re¬
trus fideles amonet dicens. Et uos tanꝗ̃ lapides uiui
suꝑ edificamini domos sp̃uales. Surrȩxerunt gͦ moy¬
ses & iosue minist̃ eius. Iosue minist̃ morsi dnm̃ sal¬
uatorẽ ⁊ noĩe designat et actione. Q iinist morsi recte
uocat᷑. q apparens in carne mosaicę legis inse cerimoni¬
as susciꝑe dignatꝰ ÷. q ũ solũ soluere legẽ. s ueñ adim¬
orib ait. Expectate hic: donec reũtam̃ ad uos. ha¬
betis aaron ⁊ hur uobiscũ. Si qͥd natũ fuerit qͥstioĩs
referetis ad eos. A aron mons fortitudinis. hur it̾pr
apłos in lumine ignis apparuit. Ascendens gͦ moy
lum̃ egnis in cãpestrib ad regim̃ pli dereliqͥt. Et nos
si doctores nr̃os ad altitudinẽ diuinȩ contẽplationis
seqͥ ñ possumꝰ. curemꝰ solliciti ne aliqͣ nos tẽptatio a

Expanded text:
excisi, de monte sine manibus, contrivisse pompam regni munexcisi, de monte sine manibus, contrivisse pompam regni mundialis, ut regnum ipsius solum sine fine permaneat . Et Petrus fideles admonet dicens: Et vos tanquam lapides vivi, superaedificamini domos spirituales . Surrexerunt Moyses et Josue, minister ejus. Josue, minister Moysi, Dominum Salvatorem, et nomine designat, et actione. Qui minister Moysi recte vocatur, quia apparens in carne, Mosaicae legis in se caeremonias suscipere dignatus est: quia non solvere legem, sed venit adimctate hic, donec revertamur ad vos. Habetis Aaron et Hur vobiscum. Si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad eos. Aaron mons fortitudinis, Hur interpapostolos in lumine ignis apparuit. Ascendens ergo adlumen ignis, in campestribus, ad regimen populi dereliquit. Et nos si doctores nostros ad altitudinem divinae contemplationis sequi non possumus, curemus solliciti, ne aliqua nos tentatio a
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ħ eade gr̃a & ueritatis eugłii manifestius eccłiȩ data
incenaculo montis syon constituta suscepit. ⁊ hoc ĩ
uariarũ diuisioe linguarũ. ut tali et̾ mira cło
eccłia cunctarũꝑ orbe gñtiũ linguis dnm̃ collauda
tura signaret᷑. Daboq tͥ ĩ qͥt duas tabulas lapideas.
et legem ac mandata que scripsi ut doceis eos. Huic
simile ẽ illud eugłii quod sup̃ posuimꝰ. docentes eos ser¬
uare omĩa quȩcũq mandaui uob̃. Non g̃ moyses non
seruanda epti scripsit. & in quoꝵ obscruatione utã noᷤ
hab̾e ȩtnã uoluit. sic̃ nec de illis quȩ fieri ussit docto¬
res qͥcꝗ̃ p̃tmittere oportet. s oĩa quec̃q ille mandaũ
suis necesse hnt auditorib cõmitt̾e. Scͥpsit aũ ħ ĩ ta¬
bulis lapideis. q ĩ corꝑib elecbor fide fortib fixa in¬
tentione custodienda firmauit. Quoꝵ exempla c̃ nob̾
ad imitandũ ꝓpoñ: qͣsi scͥpta in lapide statuta suȩ le¬
gis ostendit. Nã ⁊ daniel uidit dnm̃ in figura lapidis

Expanded text:
 eadem gratia et veritas Evangelii manifestius Ecclesiae datin coenaculo montis Sion constituta suscepit, et hoc in variarum divisione linguarum, ut tali esse miraculo Ecclesia cuncttura signaretur. Daboque tibi tabulas lapideas, et legem ac mandata quae scripsi, ut doceas eos. Huic simile est illud Evangelii quod supra posuimus: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Non ergo Moyses, non servanda praescripsit, et in quorum observatione vitam nos habere aeternam voluit: sicut nec de illis, quae fieri jussit, doctores quidquam praetermittere oportet, sed omnia quaecunque ille mandavit, suis necesse habent auditoribus committere. Scripsit autem haec in tabulis lapideis, quia in cordibus electorum fide fortibus fixa intentione custodienda firmavit. Quorum exempla cum nobis ad imitandum proponit, quasi scripta in lapide statuta suae legis ostendit. Nam et Daniel vidit Dominum in figura lapidis
Abbreviated transcription (Latin):
quib: in serantur eatenȩ hoc ÷ im pso exondio cuiusq bonȩ actionis
habeat firmã dẽplicendi intentionem quȩ apta sit ꝑomna siscipi¬
endȩ &xcontinendȩ in sed lectionid̃ & ꝓyxmi. itut siue secunda¬
secuad uersa que queoccurrerint : numquã saluberrimȩ piȩdeuo¬
tionis r&niculi lax&: Hoce namq: sacerdotem inutroq: hume¬
ro uncinos quicatenulis racionalis excipiant habere &m psperis
cum & inisperis rerum eintibus fixumdõ plicendi studium ge¬
rere &huius intentione studii. In ipsius simul & ꝓximi amore
firmari : In seruntergo se unoni soꝑ humeralis catenulis aure¬
is quederationabs sumitatib: offerentur cum ea quȩ mens ratio¬
nabi liter deinterna luce caritatis degustat : moxa lacritas bene
operandi libenter amplexata su scipit P forte citias habitus ratio

Expanded text:
quibus inserantur catenae, hoc est, in ipso exordiquibus inserantur catenae, hoc est, in ipso exordi omnia suscipiendae et continendae in se dilectioni Dei et proximi; ita ut sive prospeseu adversa quaeque occurrerint, nunquam saluberrima piae devotionis retinacula laxet. Hoc est namque sacerdotem in utroque humero uncinos, qui catenulas rationalis excipiant, habere; et in prosperis eum, et in asperis rerum eventibus fixum Deo placendi studium gerere, et hujus intentione studii in ipsius simul et proximi amore firmari. Inserunt ergo se uncini superhumeralis catenulis aureis, quae de rationalis summitatibus offeruntur; cum ea quae mens rationabiliter de interna luce charitatis degustat, mox alacritas bene operandi libenter amplexata suscipit, ne forte citius habitus ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittat Etbeneduus ut & in his quȩ ad diuinȩ cultum seruitatis & incis
quȩ ad fraternȩ subsidum xecersitatis ꝑtinent : rits orpatus ince¬
dit: Et quidem anteopus caritatis ꝑcitenulces ex primitur aurcas.
quia sicut a tenula exxplurimis auri uirgilis una contexitur. Itaca¬
ritas exmultisaria ustitum operatione ꝑficitur: Quis ꝓfecto
uirgulis oxponens a postolus ait : Caritas pitiens⁊ benignaest:
Caritas nonemulitur : Nonagit ꝑperum, Non inflatur non ÷¬
ambitiosa Non quȩ ritquȩ sua sunt : Non inritatur. Non cogitat
milum Nongiud& suꝑiniquitate. Congiud& autem ueritat
& analos aureos equib: cadem ctenȩ pendeant : Id ÷ iugem memorã
ꝑp&uȩ &numquã finiende diritatis incȩlesti patria: ex qua solũ
memoria fieri consueuit : ut continua nob̵ pos sint iacula aritatis
manere. Habeat dios uncmnos suꝑ humeralis angubs eminentes

Expanded text:
permittat. Et bene duas: ut et in his quae ad divinae cultum servitutis, et in eis permittat. Et bene duas: ut et in his quae ad divinae cultum servitutis, et in eis quae ad fraternae subsidium necessitatis pertinent, rite ornatus incedat. Et quidem ante opus charitatis per catenulas exprimitur aureas, quia sicut catenula ex plurimis auri virgulis una connectitur, ita charitas ex multifaria virtutum operatione perficitur. Quas profecto virgulas exponens Apostolus ait: Charitas patiens est, benigna est. caritas non est perpera, non inflatur, non ambitiosa est, non quaerit quae sua sunt, non inritatur, non cogitat malum, non gaudet iniquitate, gaudet autem ueritate, et annulos aureos, e quibus eaedem catenae pendeant, id est, jugem memoriam perpetuae et nunquam finiendae charitatis in coelesti patria, ex qua solum memoria fieri consuevit, ut continua nobis possint vincula charitatis manere. Habeat duos uncinos superhumeralis angulis eminentes,
Abbreviated transcription (Latin):
nale autẽ ad significandã cogitationum munditã ꝑtin& conexio
Quo hec in alterutrum sotut recte illã mentis industriuam figurate
denuntiat. Quadoetorũ fidelium intellectus ac̃ fide stũa peratio ue
coniungitur : Man& it iunctura fabrȩ facta uta se inuicẽ rationa¬
le & suꝑhumerale nequeant separari. Otim tantaeruditione tar¬
to operũ studio p̃min& rector : itnilexhis quȩ ficienda cognouerit¬
cẽ infectum relinquat. Nil oxillis quȩ recta facere cernitur
ꝑ incuriam cordis uistute rectitudinis priu&. Defluunt namq
indumenta pontificis &ase inuicẽ mouent᷑ : suel decus operis
boniminor cordis custoda sondidit: uelcustititem parȩ cogitationis iute¬
Habeat sacerdos inrationa lidus atenulas egcuro purissimo Id ÷ conti¬
nuationem castȩ & non fictȩ dilationis cordisuo firmiter ad fixam.
que num quã manus &x lingucẽ illus ab equitate puri sensus dissentire

Expanded text:
nale autem ad significandam cogitationum munditiam pertitinet, connexio nale autem ad significandam cogitationum munditiam pertitinet, connexio quae haec in alterutrum sociat, recte illam mentis industriam figurate denuntiat, quae doctorum fidelium intellectu ac fide cum operatione conjungitur. Manet enim junctura fabre facta, ut a se invicem rationale et superhumerale nequeant separari, quando tanta eruditione toto operum studio praeeminet rector, ut nil ex his quae facienda esse cognoverit infectum relinquat, nil ex illis quae recta facere cernitur per incuriam cordis virtute rectitudinis privet. Defluunt namque indumenta pontificis, et a se invicem moventur, si vel decus operis boni minor cordis custodia sordidat, vel castitatem purae cogitationis, intent dissolvi, habeat sacerdos in rationali duas catenulas ex auro purissimo, id est, continuationem castae et non fictae dilectionis, cordi suo firmiter affixam, quae nunquam manus et linguam ipsius ab aequitate puri sensus dissentire
Abbreviated transcription (Latin):
nulis inferioruero erat uittis factaligantib:: Vnde apte subiun¬
tinstring&ur rationale anulis suis cumanulis suꝑ humeralis uit ta
hracinechina ut maneat iunctura fabre facta : &ase inuicẽ ratio¬
nale & suꝑ humerale uequeunt separari: Non autẽ patandum ÷
utrumq indum̃ tum : simul eẽ terminatum : Nam rationale quo dm̃¬
surã palmi in altitudinei sicut &in latitudine habuit : Nonmulto ampli¬
us quam pectus solum tegere sufficebit : suꝑhumerale autem usq
adingulum ꝑtingebat: sicut in posteriorib mani festissime osten¬
humerale & rationale mutuo necterentur stricta ab altheũ &a nu¬
bn fortius copulata quosiungebut uitta huacinehina nelaxȩ flue¬
rent &ise inuicẽ iouerentur: Haec deipsa conexione suꝑ humera¬
lis &rationalis secundũ bt terã dicta sunt: Qua uero quod sȩpius dic¬
tum ÷ suꝑ humerale adoperum consũmationẽ bonorum : Ratio¬

Expanded text:
nulis, inferior vero erat vittis facta ligantibus. Unde apte subjunnulis, inferior vero erat vittis facta ligantibus. Unde apte subjunEt instringetur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat junctura fabrefacta, et ab invicem rationale et superhumerale nequeant separari. Non autem putandum est, utrumque indumentum simul esse terminatum. Nam rationale quod mensuram palmi in altitudine, sicut et in latitudine habuit, non multo amplius quam pectus solum tegere sufficiebat. Superhumerale autem usque ad cingulum pertingebat, sicut in posterioribus manifestissime ostenrumerale et rationale mutuo necterentur stricta ad balteum et anulis fortius copulata quos iungebat vitta hyacinrent, et a se invicem moverentur. Haec de ipsa connexione superhumeralis et rationalis, secundum litteram dicta sunt. Quia vero quod saepius dictum est, superhumerale ad operum consummationem bonorum, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ superior conexio hucusq descriptaest: sequitur autem
demferior quȩ erat subtus a scellas scripturaita subiciens:
& moris quȩe regione sunt suꝑhumeralis & posteriora cius aspi
cunt quod dicit. & moris quȩ eregione sunt suꝑ humeralis. nonsig¬
nficat Inoris suꝑbumeralis : sedinoris illis quȩ e regione sunt
suꝑ humerabis hoc÷ in oris rationalis : quȩ uidelic& orcioregione
suꝑ humeralis sunt : Auulienimilli quinultimis & infimis eraN
angolis rationalis. habebant contrase mutroq: latere suꝑ hume¬
ralis aeque anulos. alios quib: ipsi uittis ligantib: iungerentur:
Dequib: sub sequenter adiungitur: Nec non &alios duo sanalos
aureos qui ponendi sunt mnutroq latere suꝑ humeralis deor sum
quo d respicit contra facem iuncturȩ inferioris. ut aptari possit
cũsuphumerali : Contra faciem dicit iunctarȩ inferioris: quia
de iunctura superiore quȩ erat suꝑ scapulas antedixenxt:
Interquas uidelic& iuncturas hocdistibit : quod si periorate¬

Expanded text:
Quorum superior connexio hucusque descripta est. Sequitur autem de inferiori, quae erat subtus ascellas. Scriptura ita subjicit: n oris, quae e rciunt. Quod dicit, et in oris quae e regione sunt superhumeralis, non significat in oris superhumeralis, sed in oris illis, quae e regione sunt superhumeralis: hoc est in oris rationalis, quae videlicet ore e regione superhumeralis sunt. Annuli enim illi qui in ultimis et infimis erant angulis rationalis, habebant contra se in utroque latere superhumeralis aeque alios annulos, quibus ipsi vittis ligantibus jungerentur: de quibus subsequenter adjungitur: Nec non alios duos annulos aureos, qui ponendi sunt in utroque latere superhumeralis deorsum, quod respicit contra faciem juncturae inferioris, ut aptari possit cum superhumerali. Contra faciem dicit juncturae inferioris, quia de junctura superiore quae erat super scapulas, ante dixerat. Inter quas videlicet juncturas hoc distabat, quod superior his cate
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulo post: Uidemus nunc ꝑspeculum in enigmate
tuncautem faciead faciem: Nunc cognosco expaste tunc
autẽ cognoscã sicut & cognitussum: Omne ponduscande¬
Omne ponđcande labricũ uniuersis uasis suis omne xp̃i
corpus est cumipse capite nr̃õmehator edĩ & hominum
& uniuersi selectissuis a sumis usq: ad infimo sabhis quib:
maior internatos mulierum nemo ÷ usqueadeos dequi¬
busdicit . Uid &x ene contempnati s unũ depusillis istis
quim mecredunt : Quinimirũ omne sindiuersis lice
gradib: &atib: sexib: conditionib: ingeniis : tempo¬
rib: uneidemq: auctoriacdatori ꝑp&uȩ lucis suoquiq
tempore acloco quib: cande labro aurco fixaradice

Expanded text:
speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Omne pondus candeOmne pondus candelabri cum universis vasis suis, omne corpus Christi est, cum ipso capite nostro Mediatore Dei et hominum, et universis electis suis a summis usque ad infimos, ab his quibus major inter natos mulierum nemo est usque ad eos, de quibus dicit: Videte ne contemnatis unum de pusillis istis, qui in me credunt . Qui nimirum omnes, in diversis licet gradibus, aetatibus, sexibus, conditionibus, ingeniis, temporibus, uni eidemque auctori ac datori perpetuae lucis, suo quique tempore ac loco, quasi candelabro aureo fixa radice
Abbreviated transcription (Latin):
ma or̃onũ dño reddere negligit mors timenda ẽ. si qͥd
sac̾ sc̃a mistia absq spenali ablutiõe ꝯpundioĩs int̾re
⁊ sc̃a dñi cõmunib manib tͣctare p̃sumĩ. Lauent ẽ
manꝰ suas ac pedes ĩ aqͣ labri enei.⁊ sic ad altare accedat̃
ut cautiore pͥus cura actꝰ suos cogitatꝰ q discutiant. euenti¬
lent. purgent. ac sic ad participanda fid̃i sac̃m̃ta ꝓcedant.
ne audire mereant᷑ ilło apł̃i. Qͥcũq enĩ manducat & bi¬
bit indigne. uidiciũ sͥ manducat & bibit ñ diuidicans
corpꝰ dnĩ. idẽ neqͣquã in eduliũ uiui panis cõmuniũ escaꝵ¬
utilitate c̃c̃ta ⁊ sollicita m̃te secernens. Hec de candelabro
& introitu ad altare possunt et̃ ħ mͦ multũ utilit̾ acci¬

Expanded text:
ma orationum Deo reddere negligit. Mors timenda est, si quis ad sacrosancta mysteria absque speciali ablutione compunctionis intrare, et sancta Domini communibus manibus tractare praesumit. Lavent ergo manus suut cautiore cura prius, actus suos cogitatusque discutiant, eventilent, purgent, ac sic ad participanda fidei sacramenta procedant, ne audire mereantur illud Apostoli: Quicunque enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudiccorpus Domini ; id est, nequaquam edulium vivi panis a communium escarum vilitate cauta et sollicita est mente secernens. Haec de labro et introitu ad altare possunt etiam hoc modo multum utiliter acci
Abbreviated transcription (Latin):
tio solet eẽ sullimior. Naũ ħ ita dicimꝰ qͣsi solis altaris
minists huiꝰ modi ꝯpunctioi̾s uł possint hab̾e uł debe¬
ant uirtutẽ. s memores sermonis beati apł̃i Retͣ qͦ c̃ctis

Expanded text:
a dicimus, quasi soli altaris a dicimus, quasi soli altaris ministri hujusmodi compunctionis, vel possint habere, vel debeant virtutem; sed memores sermonis beati Petri apostoli, qui q
Abbreviated transcription (Latin):
ta Pꝰ altare uͦ holocausti labrũ erat positũ ĩ qͦ lauareñ¬
qͥ ad altare incensi intrabant. qi nemo repente fit sũ mꝰ
s ꝓficientib meritis qͥs q pͥmo deber bella uitioꝵ de¬
uince. deiñ a ꝯditore suo ꝯpunctionẽ lacͥmaꝵ supplex
impet̾re. ut ꝓ ingressu regna dulces fund̃e fletꝰ possit. qͥ
ꝓ timore penaꝵ pͥdẽ fundebat amaros. Eͥd aũ basis ĩ qͣ
idẽ iabrũ erat inpositũ aptiꝰ ꝗͣ ipsũ desideriũ regni
⁊ uitę cȩlestis accipiat᷑ :  Cuiꝰ nimirũ causa tm̃ sit ut
ꝑfectiꝰ sũmi uiri cotidiano se lacͥmaꝵ fonte diluant. ⁊
qd̾ nec du ꝑfecte uiuendo ualent gaudiũ ĩt̾ne qͥetis sal¬
tẽ suspirando degustent. Nã ꝙ hoc lauachro qͥ in tab̃na¬
cło ⁊ altare positũ ẽ ꝑfectoꝵ lacͥmȩ sigurent᷑. testant᷑ ip¬
filii eiꝰ manꝰ suas ac pedes. Neq enĩ qͥs ꝗͣ de plebe ibi la¬
uari. s ipse pontisex uissꝰ: ⁊ filii eiꝰ uideł sac̃dotes gͣdꝰ

Expanded text:
ta. Post altare vero holocausti labrum erat positum, in quo lavarentqui ad altare incensi intrabant: quia nemo repente fit summus, sed proficientibus meritis quisque primo debet bella vitiorum devincere, deinde a Conditore suo cum compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaros. Quid autem basis, in qua idem labrum erat impositum, aptius quam ipsum desiderium regni et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant; et quod necdum perfecte videndo valent gaudium internae quietis, saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacro, quod inter tabernaculum et altare positum est, perfectorum lacrymae figurentur, testantur ipfilii ejus manus suas ac pedes. Neque enim quisquam de plebe ibi lavari, sed ipse pontifex jussus, et filii ejus, videlicet sacerdotes gradus
Abbreviated transcription (Latin):
eo dulciꝰ pane lacͥmaꝵ qͣs ĩ eiꝰ memoriã fundo reficior
Ig̃ altare holocausti lacͥmas i sinuat penitentiũ. de
peccatis q̃ gessert. Altare ĩcensi facta expͥmit gaudñ¬
tiũ de bonis oꝑib quȩ dño uiuante ꝑfecert̃. ac desi

Expanded text:
eo dulcius pane lacrymarum, quas in ejus memoriam fundo, reficior. eo dulcius pane lacrymarum, quas in ejus memoriam fundo, reficior. Igitur altare holocausti lacrymas insinuat poenitentium de peccatis, quae gesserunt. Altare incensi fletus exprimit gaudentium de boni
Abbreviated transcription (Latin):
itus lacrimas fundunt amoris. Recte paltare holo causti labrim
nitor in quo ab luti sacerdotes ingrediantor tab̵ naculũ &chim.
status distinguit᷑. Quia primo necessee quisq: adhnim conuersus
phis qu̧ cõmisit peccatis ueniam fusirlacrimis p̃c& quod comitar¬
b dignis ponitentiȩ fructib: longo tempore ꝑfecerit: Nosat
ut securior deaccepta peccatorũ uenia effectus iã desideriis in hiai¬
tib: o port&uenire tẽpus quomereat᷑ in t̃beatissimos angelorum
nequaqu̾a absq lac̾mis uł huius uitȩ longitudinẽ. uł
illi tolerat dilationẽ. dicens de ista. Heu me qd ĩcolatꝰ
m̃s ꝓlongatꝰ ẽ. habitaui cũ habitantib cedar: idẽ cũ his
qͥ in tenebris erroꝵ ac scelerũ uersant̃. Qd uecabulũ ce¬
dar: sonat. ipse iã ꝑpetuȩ lucis gaudia suspirans: mu¬
tũ laboriosã duxi uitã. Qͥ qͣntũ celestẽ pat̾am sitio. tan¬
tũ uiciniã p̾uoꝵ int̾ qͦs incola ꝯuersor. horreo diceis.

Expanded text:
itus lacrymas fundunt amoris; recte prope altare holocausti labrum ponitur, in quo abluti sacerdotes ingrediantur tabernaculum, et tbystatus distinguitur; quia primo necesse est quisque ad Dominum conversus, pro his quae commisit peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitatibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore profecerit, restat ut securior de accepta pectorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus optet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum nequaquam absque lacrymis vel hujus vitae longitudinem, vel illius tolerat dilationem, dicens de ista: Heu me quia incolatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Cedar , id est, cum his qui in tenebris errorum ac scelerum versantur; quod vocabulum Cedar sonat, ipse jam perpetuae lucis gaudia suspirans multum laboriosam duxi vitam: qui quantum coelestem patriam sitio, tantum viciniam pravorum, inter quos incola conversor, horreo. Dicens
Abbreviated transcription (Latin):
torum sermo concordat: De hiscer& namq: ab inuicem con¬
pago tabularum: si quodunus ꝓpha& auta posto lusdixis s& hoc
alius negu& : Uerum quod concors fabricã codesiȩ sermo
diunorum eloquiorũ erigit : ꝓfecto un aomnes tabnacu¬
litabulas iunctura conpiginatur : atq ab muicem seningi
non sinit: Duib: quoq tabulis quȩ in angalis ponendȩ sant
similis iunctura seruabitur: Eterunt simultabulȩ octo
bases earum argenteȩ sedec ĩduab: basib: panã tabulã sabputatis:¬
Angulccres tabulȩ sunt tabulis pari&am ꝑ omnia coniunctȩ
quod futurȩ reque & in mortalitatis gloru p̃senti nrȩ̃ con¬
uersationi i ꝑfidem spem & caritatem firmissime conext
Immoideo s tabils & inconcura p̃sens nra conuersitio ꝑdurat
Qua futurȩ dona r&ributionis. credit sperat diligit:
Quia crebro suꝑnorum ciuũ adiutorione flatib: turbulentis
inmundorum spirituũ decidere possit contin&ur

Expanded text:
torum sermo concordat. Dehisceret namque ab invicem comtorum sermo concordat. Dehisceret namque ab invicem compago tabularum, si quod unus propheta aut apostolus dixisset, hoc alius negaret. Verum quod consors fabricam ecclesiae sermo divinorum eloquiorum erigit, perfecto una omnes tabernaculi tabulas junctura compaginatur: atque ab invicem sejungi non sinit. Duabus quoque tabulis quae in angulis ponendae sunt similis junctura servabitur: et erunt simul tabulae octo: bases earum argenteae sedecim: duabus basibus per unam tabulam supputatisAngulares tabulae sunt tabulis parietum per omnia conjunctae, quod futurae requiei et immortalitatis gloria praesenti nostrae conversationi per fidem, spem, et charitatem firmissime connexa est: imo ideo stabilis et inconcussa praesens nostra conversatio perdurat, quia futurae dona retributionis credit, sperat, diligit; quia crebro supernorum civium adjutorio, ne flatibus turbulentis immundorum spirituum decidere possit, continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis operibus ꝑfici ut ad&nam requiem infuturo ad re¬
surrectionis glouim ꝑuemre possimus : Nam quod rursũ
aliȩ duȩ tabulȩ exceptis sex primis inangulis iubentur erigi
Postergum tab̵ nacul quȩ uenientes ab oriental plaga pari
excipiunt : &occidentalis plage pari&i coniungant.
ad remunerationem futurȩ ꝑtin&unte Quȩpos tlcbores&etem¬
pora sȩculihuus sccuturaest: Quodb farie diuidit᷑ mabba¬
tis inum scilc& hoc ÷ requem animarũ sc̃aruma Postabsoluti¬
onem corporum : &inglorum resurrectionis incorruptibilium
receptione corporum : Quȩ utrxq: sos remunerationis atriq
populo cõmunis : Nullo um quã fine terminit᷑: Nim a dain marũ¬
requies soꝑueniente temporere surretionis: Nom ullã suidȩ¬
minationem. sedaugmentũ potius accipit: Mipsa mmostalita¬
uimrum omnis electorumuita una cademq fide & aaritate
ad olestatendit : In onumeundemq: finem diunȩ uisionis ꝑꝰ¬

Expanded text:
nis operibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro, et renis operibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro, et resurrectionis gloriam pervenire possimus. Nam quod rursum aliae duae tabulae, exceptis sex primis, in angulis jubentur erigi post tergum tabernaculi, quae venientes ab orientali plaga parietem excipiant, et occidentalis plagae parieti conjungant; ad remunerationem futurae pertinet vitae, quae post labores et tempora saeculi hujus secura est. Quod bifariam dividitur, in sabbatismum scilicet, hoc est requiem animarum sanctarum, post absolutionem corporum, receptionem corporum. Quae utraque portio remunerationis, utrique populo communis, nullo unquam fine terminatur. Bene aurequies superveniente tempore resurrectionis, nullam sui diminutionem, sed augmentum potius accipit, et ipsa immortalitanimirum omnis electorum vita, una eademque fide et charitate ad coelestia tendit; in unum eumdemque finem divinae visionis pe
Abbreviated transcription (Latin):
hie sum interram reꝓmissionis. & collocatum e &. insilo eadem
plaga celihabuit mare magnum: De quoitamstice possu¬
mus sentire quod scĩ in hacuita duo seruentes eiq̃: in suo¬
corde tab̵ naculum facientes suꝑbam impiorũ iactantiari qua¬
sicitius occasuram fiximente despiciant In futura &am
patriacumdro positi ꝑ perium eorũ poenamabsq: olla suȩ
felicitatis in termissione respiaant : Ut eo maionres ei
gratias referant quo non solum fruantur bonis quȩ donacit
uerum &iam intucantur mala a quib: eos liberauit:
Bene autem plagatabnaculi occidentalis quȩ mare respicere
dicta ÷ sextabulis constabat : Vel quia senario numero so¬
l& ꝑfectio bomioperis exprimi: Coquod dns millomund
ornatũ consũmauerit Nnillo hominem in primordio crea¬
uerit: in illogenus humanum sua passione resta ura uerit
Uelquia sex sunt &ates sȩculi huius. inquib: oport& nos bo¬

Expanded text:
Jesum in terram repromissionis, et collocatum esset in Silo, eadem Jesum in terram repromissionis, et collocatum esset in Silo, eadem plaga coeli habuit mare magnum. De quo ita mystice possumus sentire, quod sancti in hac vita Domino servientes, eique in corde suo tabernaculum facientes, superbam impiorum jactantiam, quasi citius occasuram, fixa mente despiciant: in futura etiam patria cum Domino positi, perpetuam eorum poenam absque ulla suae felicitatis intermissione respiciant; ut eo majores ei gratias referant, quo non solum fruantur bonis, quae donavit, verum etiam intueantur mala a quibus eos liberavit. Bene autem plaga tabernaculi occidentalis, vel quae mare respicere dicta est, sex tabulis constabat; vel quia senario numero solet perfectio boni operis exprimi, eo quod Dominus in illo mundi ornatum consummaverit, in illo hominem in primordio creaverit, in illo genus humanum sua passione restauraverit; vel quia sex aetates sunt saeculi hujus, in quibus oportet nos bo
Abbreviated transcription (Latin):
repbimẽnum percunt : Recte de hac plaga tab̵ nacol
insequentib: dicitur quod marerespicer&, Significat
autẽ mare rubrũ in quodimersus cumsuo exercitu pharao
Etdequo saluatus i srł adnõ ad montem sanai. ubi tab̵ na¬
culum facer& ascendit: Respicit ergomare plaga
occidentalis tab̵ naculi : cum scã ȩcclesia post operumbono¬
rum ꝑfectionem toronata. inxpõ libero aspecto intue¬
bitur. uitia uel poenas impiorum qua sipso iuuante caiue fecit:
Esaia adtestante quiait: Quia sicutceli noui & terra noua.
bunt cadauera uirorum: qui p̃uaricati sunt inme. Uer¬
mis eorum nonmoriaur : Eignis eorum non extingu&ur
Maris namq: fluctus ꝓfundi a mari & turbulenti & pec¬
cata possunt significare. quib: reꝓbi in hacuita malede¬
lectati intereunt  & futurȩ quoq: biratrum ꝑditionis.
cumin ultimo examine inignem cũ diabulo mittent᷑ ãium¬
Nec prȩ tereundum. quod tab̵ naculum cũ ȩdifica r&ur in monte
sinai marerubrum habuit adoccasum: Cum introductum ꝑ

Expanded text:
eternum pereunt; recte de hac plaga tabernaculi in sequentibus dicitur, quod mare respiceret. Significat autem mare Rubrum, in quo demersus cum suo exercitu Pharao, et de quo salvatus Israel a Domino, ad montem Sinai, ubi tabernaculum faceret, ascendit. Respicit ergo mare plaga occidentalis tabernaculi, cum sancta Ecclesia post operum perfectionem coronata, in Christo libero aspectu intuebitur vitia vel poenas impiorum, quas ipso adjuvante cavefecit, Esaia attestante, qui ait: Quia sicut coeli novi et terra nova, bunt cadavera virorum qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Maris namque fluctus profundi, amari et turbulenti, et peccata possunt significare, quibus reprobi in hac vita male delectati intereunt, et futurae quoque barathrum perditionis, cum in ultimo examine in ignem cum diabolo mittentur aeternumNec praetereundum quod tabernaculum cum aedificaretur in monte Sinai, mare Rubrum habuit ad occasum; cum introductum per
Abbreviated transcription (Latin):
cato carnis ade ueraciter cẽ inmunis: quomodo quidẽ altina
utrumq exunius enus dẽq generis lignis factum sedñ utrum
eratauro cooꝑtum : sede& i hocaltarin laarnale offerebat᷑ uerum
a romata tantũ adolebuntur qr dñs pces siue la crima seffundens
tatis inexcesis significat : taltare cxtriur lum quidẽ sedo pe
introntũer positum eundẽ medatorem diex hominũ potest figura¬
lit̃ ex primere : Inter homines quidẽ huminitus conuersantẽ : sod
tentia diunitatis cȩlorã interiora pen& rantem: s tabit altare in¬
censi in scc̃ ario ubi& cande labrũ & mensa.: Quia uerbũ caro fictum ÷
& babitaut in nobis: stibit arca intrauelũ qua idẽ dñs postpas sio
nẽ resurrectionẽq: suã ad sũptus : inçȩlũ & sedit ad extrisdĩ
Suꝑ cuius cor nuuaaltaris dep̃at᷑ aaronin sanguine qđ eblactũ ÷ ꝓpecca¬
rantia sacerdotes ꝑumigenitũ filiũ en se se adiuuandos & ꝑ sacra¬
mentũ passionis illius saluandas ee confidunt : monente a pos

Expanded text:
cato carnis Adae veraciter esset immunis. Quomodo quidem altare utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nihil carnale offerebatur, verum aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, tatis in excelsis, significat ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem Mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere, inter homines humanitus quidem conversantem, sed potentia divinitatis coelorum interiora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario, ubi et candelabrum et mensa; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Stabat arca intra velum; quia idem Dominus Jesus poresurrectionemque suam assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Super ejus cornua altaris deprecatur Aaron in sanguine quod oblatum est pro peccarantia sacerdotes, per unigenitum Filium ejus esse adjuvandos, et per sacramentum passionis illius salvandos esse confidu
Abbreviated transcription (Latin):
& balchei aethiare que filis uron inglorũ &deconom fierip̃ceptas
Qund iobis interndecors & glaonȩ cõmendent facillme exhis quo¬
superius exposita intellegi ual& : Tanicasiamq habent sacer dotes
lncascum totum corp suum candore castitatis dedicant: Batheiston¬
cis cingunt : cumeandem castimonia cigilantimentis custodia cirtũ¬
spiciunt Ne conscientia illius desidiosiores ergabonorumoperum
&erotia remanecent Nepuctantim castimoniȩ ipsius &um casti¬
moniȩ meritũ minuant: quienim tanica talceri indutu sabsq: cingo

Expanded text:
altei ac tiarae, quae filiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt, altei ac tiarae, quae filiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt, quid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his qusuperius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candore castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius, desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant; ne per jactantiam castimoniae ipsius etiam castimoniae meritum minuant. Vesti
Abbreviated transcription (Latin):
baltheos &ethiaras ingloriã & decorem neque debaltheis corũ utrum
&ipsi opere plumarirañ anius coloris fieridebuerint aliquid decer¬
nitur. Dicendãigitur primodeb altheo pontificis quide quat tuor ills
colorib: nobilissimis acđo dignis factus÷ quua apte talehaber& ponti¬
fex quẽ singulcriuis tatum decoro semꝑ oportebat accingi apte
pontifex cariante flore colorum fulgentiũ accinctus incedebat:
quia sicat alius qui lib& nece ssa ÷ industru continentȩ p̃cingat᷑.
necaro repugnans spiritui internã mentis pacẽ aliquando conturb&
ita pontifex acdo etor fidelium edomito iã omni concupis cibili matuanii¬
misice corporis i psauistutum deb& gloria cirtumndari: utiuxtiem plũ
dis illius quie gressus  deradicenes se id ÷ dñi saluitoris sitiustitia
ongulũ lumborumenis & fidescinctonum renũ eius : Tanicȩ autemline¬

Expanded text:
balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum et ipso opere plumarii, an unius coloris fieri debuerint, aliquid decernitur. Dicendum est igitur primo de balteo pontificis, qui de quatuor illis coloribus nobilissimis ac Deo dignis factus est, quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi, apte pontifex variante flore colorum fulgentium, accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet, necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam mentis pacem aliquando conturbet; ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu animi sive corporis, ipsa virtutum debet gloria circumdari: ut juxta exemplum floris illius, qui egressus est de radice Jesse, id est, Domini salvatoris, sit justitia cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renu
Abbreviated transcription (Latin):
obdecorẽ & fortitudnẽ : atq tapolimitaaste ditinctũ atdiuersos
flores & gẽmas a stifiq manacontextas sedidditas arbitreris. habebatq
lititudinẽ quat tuor digitonũ quo cingulo ꝓpriȩpontifex ut ebatur¬
& cotunica hi acinthina simul & suꝑhumerale stringebat᷑: Nã in se¬
quentib: a ꝑte de coniunctione suꝑ humeralis & rationabs dictũ ÷
hȩc ante & u&ro ita conueniebant ib iut si ꝑ humera le &ritionile
mutuo necterent᷑ stricta adbaltheum &anulis fortias copolita quosioa¬
gebut unta he acinthina nelaxȩ fluerent &ascinucẽ mouerentur
Nulliautem dubium qu imbaltheus siuecingulũ cuisuꝑ humerale adstrin
gebatur tunc̃a huacinhinã qaȩ & suꝑ humeralis tumi caiuocaibat᷑ cinge¬
batcuncta &i quȩ haccsq dicta s̃ ad pontificir habitum ꝑtinde
Dehinc consequentes filiorum t enur baltheisimul &cetera indum̃ta
exponuntur cundicitur Porrofilis a rontunicas lincas parabis &

Expanded text:
ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos flores et gemmas non artificis manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem quatuor digitorum, quo cingulo in eo tunica hyacinthina simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentibus aperte de conjunctione superhumeralis et rationalis estrationale mutuo necterentur, stricta ad balteum et annulis fortius copulata; quos jungebat vitta hyacinthina, ne laxe fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astrgebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat. Cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent, dehinc consequentur filiorum ejus baltei simul et caetera indumenta exponuntur, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑpeuȩ lucis significant: siue fuerintbissinȩ ipsam nõi corporis
in mortalititẽ que ꝑ ennis futura ÷ figuratedenuntiant : Et recte sacer¬
rationis simuleadẽ gaudia su ꝑnȩ bcatitudinis audientib: ꝓmittat
nesi absq spẽ noributionis ponđ im ponat lacboris: iugĩ x pĩ suaue.
atq: onus leue a sperũ suis audi torib: reddat &dirum: Cumuero dñs
thiaram faciendã p̃ciper& ad didit &baltheumopereplumari:
decuus uidelic& factura balthei maenifestius in superiorib: serip¬
tumest : Cingu lumuero fecerunt debi.sso rortahr acintho por¬
pura a cuermiculo bistincto opereplumarii: Hoceingulum uthiero¬
nimus exiosepho scribit in similtudinẽ pellis colabri quã exxut
insenectute : sic in rotundo textũ ÷ ut marsu ppiũ longius putes
textũ autẽ subte mine coccipurparȩ hracinthi & stamine brssino

Expanded text:
tem perpetuae lucis significant; sive fuerint byssinae, ipsam nostri corporis tem perpetuae lucis significant; sive fuerint byssinae, ipsam nostri corporis immortalitatem, quae perennis futura est, figurate denuntiant. Et recte saceriae vel bonae operationis simul eadem gaudia supernae beatitudinis audientibus promittat; ne si absque spe retributionis pondus imponat laboris, jugum Christi suave, atque onus leve asperum suis auditoribus reddat, et durum. Cum vero Dominus tiaram faciendam praeciperet, addidit: Et balteum opere plumarii. De cujus videlicet facta baltei manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri, quam exuit in senectute, sic in rotundo textum est, ut marsupium longius putes. Textum autem sub tegmine cocci, purpurae, hyacinthi, et stamine byssino,
Abbreviated transcription (Latin):
coronubs suis ebesso poterat intellegiatrasq exbisso facta c̃ẽ
sinoniosephus coronas eẽ aureas designan& quistante adhuctem¬
plo & legali obseruantia celebrata cum eex degenere sicerdo¬
tali facillime potuit mođũ omnem sacerdo talis indum̃ti : nontã
legendo. sed o udendo cognoscere : Uerum siue bisnnȩ seu
fuerint aureȩ coronolȩ cum const& eces factas cẽ. cũmitrisdi¬
canus breuiter defigora: Mitras cum coronulis habent sacer
dotes exbi sso quisic uisum. auditum gustum ol factum & tac¬
tum soũ inuenustate castimoniȩ custodiunt : ut ꝓecedem cus¬
todia se coronam uitȩ quã repmisitdĩ diligentib: se accipere
quidembu. snnum habere uidxur incapite : sed coronulas non haba:
Qua cude lic&x maginemuistutis coram hominib: p̃fest sed mercedẽ
uistitis cũ dño noninuenit: siue ergo cnonilȩ fuerint aureȩ daria¬

Expanded text:
coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, si non Josephus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modum omnem sacerdotalis indumenti, non tantum legendo, sed videndo cognoscere. Verum sive byssinae, seu fuerint aureae coronulae, cum constet eas factas esse cum mitris, dicamus breviter de figura. Mitras cum coronulis habent sacdotes ex bysso, qui sic visum, auditum, gustum, olfactum, et tactum suum in venustate castimoniae custodiunt, ut pro eadem custodia se coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se, accipere quidem byssinam habere videtur in capite, sed coronulas non habet; quia videlicet imaginem virtutis coram hominibus praefert, sed mercedem virtutis cum Domino non invenit. Sive ergo coronulae fuerint aureae, clarita
Abbreviated transcription (Latin):
hab& pontifex sicutreliqui sacer dotes &ilium consutũ exhracin¬
tho uariatõ xircumdat autemei &aurea corona trib: uicib facta
sapra quam surgit in media fronte quasi quidã caulicu lus aureus
simibs herbȩ quȩa pud nos aduno nincupatur : quam grecihi aseramos
dicunt Et paulo post. descriptaeius mirabili uari&ite sub intulit dicers
Hab & autem florem similem plcente plaentagini& ꝑ circuitum tota
corona his florib: eclata ab occipitio usq adutrumqr tempos : Infron¬
te uerohoc quidem non heb& sed lacmina ÷ aurec quȩ sacris litteris
d÷ nomen hab& in scriptum: Hacc quidem de secundo uelamine
& coronis pontificum aureis scriptura scã tacere uid&ur
Coronarũ uerõ breuter fectin sequentib: mentionẽ dicens łecer̃
& tonicas operetextiliuaron &filis er : &mitras cum coronulis suis ex
brsso : sed dequa miteria factes non dix̃ : Cumitdicat & mitrascum

Expanded text:
habet pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacinhabet pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacintho variato. Circumdatur autem ei et aurea corona tribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi calyculus quidem aureus, similis herbae quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci hyosciamon dicunt. Et paulo post descripta ejus mirabili varietate, subintulit dicens: Habet autem florem similem plantagini, et per circuitum tota corona his floribus est caelata, ab occipitio usque ad utrumque tempus. In fronte vero hoc quidem non habet: sed lamina est aurea, quae sacris litteris Dei nomen habet inscriptum. Haec quidem de secundo velamine et coronis pontificum aureis, Scriptura sancta tacere videtur. Coronarum vero breviter fecit in sequentibus mentionem dicens: Fecerunt et tunicas opere textili, Aaron et filii ejus, et mitras cum coronulis suis ex bysso. Sed de qua materia factae essent non dixit. Cum enim dicat, et mitras cum
Abbreviated transcription (Latin):
sua receder&: curandũ & dequinto sensu qui toto÷ corpori cõmunis
ut fiat illud ꝓphacum: Recedite recedite.exite exinde : pollutum
nolite tangere : & sicut ammon& apostolus : Mundemus nos abom
literautem thara haccfuerit facta iosephos doc& dicens, suꝑ capat
autem gestat pilleum inmodũ paruuli cala mauciaut cassidis quod ex¬
tenditur supra sumitatem capitis & nodiceaesticis medi&atem &x¬
cedit & tale ÷ ut uideatur exlini textura confectum habens unttas
quȩ conuolutȩ sȩpius conectunt᷑ ne facile delaebit᷑ qui uidelic&
osephus huic pilleo suꝑ ad ditum eẽ narrat Aliud maius uela¬
ñ quod tortamcapitis su ꝑ ficiem celar& aptatum ꝓfectũ nela¬
borante sacerdote circa sicrificia corrut: quod tamen cuus eã
coloris nonostendit: & hȩc quidem deminoris sacerdotis . Deponti¬
ficis uero thiara hocmodo testitur: pilleum autẽ similit̃ operatum

Expanded text:
sua recederet. Curandum et de quinto sensu, qui toti est corpori communis, sua recederet. Curandum et de quinto sensu, qui toti est corpori communis, ut fiat illud propheticum: Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere . Et sicut admonet Apostolus: Mundemus nos ab omliter autem tiara haec fuerit facta, Josephus docet dicens: Super caput autem gestat pileum in modum parvuli calamaci aut cassidis, quod extenditur supra summitatem capitis, et modice verticis medietatem excedit, et tale est, ut videatur ex lini textura confectum, habens vittas quae convolutae saepius connectuntur, ne facile dilabatur. Qui videlicet Josephus huic pileo super additum esse narrat, aliud majus velamen, quod totam capitis superficiem celaret, apte perfectum, ne laborante sacerdote circa sacrificia corruat. Quod tamen cujus esse coloris, non ostendit. Et haec quidem de minoris sacerdotis; de pontificis vero tiara, hoc modo testatur: Pileum autem similiter operatum