comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quio uelit atcendit᷑. Non qnͣta fla¬
gͣnͣtia uelit s qͥd uelit pͥus. deincle
quantũ uelit. õunc enĩ laudandus
ẽ. animꝰ uehement̾ amans: cum id
qd̃ amat uehement̃ amandum ẽ. Cũ
gꝰ dicunt᷑ hȩc tria. ingeniũ. doct̾na.
usus. pͥmũ horum consid̾atur ĩ illis
trib quid possit quisq memoria. in¬
telligentia uoluntate. Scdm eorum
considãtur quid quisq habeat. in
menioria. ⁊ intelligentia. qͦ studiosa
uoluntate ꝑueñit. Iam uͦusus tcius
inuoluntate ẽ. ꝑtractante illa q̃ me
moria et intelligentia continentum.
siue ad aliquid ea referat. siue eorũ
fine delectata conqͥescat. Uti ẽ. enun
assumẽ aliquid infacultate uolunta¬
tis: frui ẽ. autẽ uti cum gaudio. non
adhue spei s iam rei. Proinde om̃is
quifruit᷑. utit: assumit enim ali¬
quid in facultatem uoluntatis cũ
fine delectationis non autẽ om̃is
quiutit᷑ fruit᷑. s id qd̾ infacultatem uo

Expanded text:
lagrantia velit, sed quid velit prius, deinde quantum velit. Tunc enim laudandus est animus vehementer amans, cum id quod amat vehementer amandum est. Cum ergo dicuntur haec tria, ingenium, doctrina, usus, primum horum consideratur in illis tribus, quid possit quisque memoria, intelligente in memoria, et intelligentia, quo studiosa voluntate pervenerit. Jam vero usus tertius in voluntate est, pertractante illa quae in memoria et intelligentia continentur, sive ad aliquid ea referat, sive eorum fine delectata conquiescat. Uti enim, est assumere aliquid in facultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utitur, fruitur; si id quod i
Abbreviated transcription (Latin):
si pariunt᷑. unde ꝓli similia sunt. ubi
nͥ impsa noticia: Ibi enim quasi
expressa formantur. Nam et si iam e¬
rant res quas querendo inuenimus:
noticia tam̃ ipsa ñ erat. quam sicut
ꝓlem nascentẽ deputauimꝰ. Porro ap¬
petitus ille qui ẽ. inquerendo ꝓcedit
a querente ⁊ pendet quodam mͦ neq
requuescit fine quo intendit᷑: nͥ id qđ
querit᷑ inuentum querenti copulet᷑.
Qui appetit᷑ .i. inquisitio. qͣmins amor ẽẽ.
ñ uideat᷑. quia qd̃ notum ẽ amat᷑. hoc
enim adhuc ut cognoscat᷑ agitur tñ

Expanded text:
si pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, si pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam sicut supra diximus. Quid
gͥ de amore dicendum ẽ.cur ñ etiam
cum se amat ipsũ quoq amorẽ sui
genuisse uideat᷑. Erat enĩ amabil
sibi. et ante qm se amaret. qr p̾ote¬
rat se amare: fic̃ erat sibi nocibil
et ante qͣm se nosset quia poterat
se nosse. Nam si non sibi eẽt noci¬
bilis. nunqͣm se nosse potuisset.
Ita si ñ sibi eẽt amabilis nunqͣm se
amare potuisset. Cur itaq aman¬
do se ñgenuisse dicat᷑ amorẽ suum.
sic̃ cognoscendo se genuit amorem
suum. An eo qͥdem manifeste often¬
dit᷑ hoc amoris eẽ. pͥncipium unde
ꝓcedit. ab ipsa quippe mente ꝓce¬
dit. quȩ sibi ẽ amabilis ante quam
se amet atq ita pͥncipium ẽ. amoris
sui quo se amat. s ideo ñ recte dicit᷑
genitꝰ ab ea sic̃ noticia sui quase no¬
uit. quia noticia iam inuentum
sepe precedit inquifitio eo fine qui-¬
etura: Nam inquisitio ẽ appetits
inuemendi. qđ idem ualet si dicas
reppiendi. Quȩ autẽ repꝑiunt᷑ qua¬

Expanded text:
ipsam, sicut supra diximus. Quid ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cia que ante ñ erat. ⁊ aliquarum
bãt᷑ distinctius nobis aꝑit quid
dicamꝰ: quia et ipsi locutiomi tem¬
ꝑalit̃ digerende facilior ẽ. ad expli¬
candum res quȩ inordine tempors
comp̃hendit᷑. Primo itaq manife¬
stum sit posse fieri ut sit aliquid
scibile .i. qd sciri possit. et tñ nesciat᷑:
illud autẽ fieri ñ posse ut sciatur
qd̃ scibile ñ fuerit. Unde liquido
tenendum ẽ. qd̃ om̃is res quamẽq
cognoscimꝰ: congenerat nob̾ no¬
ticiam sui. Ab utroq enĩ noticia
parit: ⁊ a cognoscende et cognito.
Itaq mens cumse ipsa cognoseit
sola parens ẽ. noticiȩ suȩ. Et ogni¬
tum eñ et cognitor ipsaẽ. Erat¬
autem sibi ipsa nocibilis. ⁊ ante qmͣ
se nosset: s noticia su ñ erat mea.
cum se ipsa ñnouerat. Qđ gͦ cognoᷤ¬
cit se parem sibi sui notciã gignit:
quia ñ minꝰ se nouit quam ẽ. nec al-¬
teruis eẽntiȩ ẽ. noticia eius. ñ solum
quia ipsa nouit. s etiam quia se

Expanded text:
tia, quae antea non erat, et aliquarum tia, quae antea non erat, et aliquarum bantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Eratautem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. et amorem suum ñ gignit
cum se amat: Nam si ꝓpt̾ea ÷ notiei¬
onis suȩ causa quia nocibilis est:
amoris etiam sui causa ẽ quia ẽ.
genuerit: difficile ẽ. dicere. Hȩc
enĩ questio. etiam de ipsa sũmatri¬
tutate omĩpotentissimo creatore do
ad cuius imaginẽ homo factus ẽ.
solet mouere homines quos u̾itas
dei ꝑ humanã loquutionẽ inuitat
tre deo genitus uł creditur uł intel¬
ligit᷑. ut filius etiam ipse dicatur.
Quod nunc inm̃te humana ut canq
uestigare conamur: ut ex inferio¬
re imagine inqua nob̾ familiariꝰ
aciem ab illuminata creatura ad
lum̃ incõmutabile dirigamꝰ: si tam̃
ueritas ipsa ꝑsuaserit. sic̃ dei uer¬
bum filium ẽẽ. nullus xp̃ianus
dubitat: ita caritatem ẽẽ. sp̃m sc̃m.
Ergo ad illam imaginẽ quȩ creatura
ẽ. hoc ẽ ad rationalem mentẽ diligen¬
tius de hac re introgandam consi-¬
dandamq redeamus. Ubi temꝑali-¬
ter existens ñ nullarũ rerum noti¬

Expanded text:
novit; et amorem suum non gignit, novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est genuerit, difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat tre Deo genitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, ita charitatem esse Spiritum sanctum. Ergo ad imaginem illam, quae creatura est, hoc est, ad rationalem mentem diligentius de hac re interrogandam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum noti
Abbreviated transcription (Latin):
tum hȩc in meliore natura ẽ .i. in
mur. quam eramus ante quam nosse¬
mus: maximeq cum eadem noticia
etiam placita digneq amata u̾bum
ẽ fitq aliqua dei similitudo illa noti¬
cia: tñ inferior ẽ. quia in inferiore na¬
tura ẽ Creatura quippe animꝰ: creator
autẽ ds. E x quo colligit᷑. quia cumse
mens nouit atq approbat: sic ẽ eadẽ
noticia u̾bum eiꝰ. ut ei sit par om̃i¬
no et equale atq idemtidem: quia
neq inferioris ẽẽntiȩ noticia ẽ. sicut
corꝑis neq suꝑioris siẽ d̾s. Ot cum
habeat noticia similitudinẽ ad eam
remquam nouit. hoc ẽ. cuius noti¬
cia ẽ. hȩc habet ꝑfectam ⁊ eqͣlem.
quia niens ipsa quȩ nouit ẽ. nota.
Ideoq et imago et uerbum ẽ. quia
de illa expͥmit᷑. cum cognoscendo ei¬
dem coequat᷑. et ẽ. gignendi equa¬
le quod genitum est:¬
uid gͦ amore Non erit imago
non u̾bum non genitꝰ. Cur .xi.
nens noticiã suam gignit eum se

Expanded text:
tum haec in meliore natura est, id estum haec in meliore natura est, id esmur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris, sicut Dei. Et cum habeat notitia similitudinem ad eam rem quam novit, hoc est, cujus notitia est; haec habet perfectam et aequalem, qua mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum estuid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum eiꝰ. Et qm̃ amat noticiã
et nouit amorẽ: et u̾bum in a¬
more ẽ. ⁊ amor inuerbo. et utr̃q
inamante atq dicente. S om̃is¬
sccłm speciem noticia: similis ẽ
mus loquim᷑. et hec pͥuationis in¬
ꝓbatio speciem laudat. idoq appro¬
datur. Habet gͦ animꝰ ñ nullam
speciei notȩ similitudinẽ: siue cũ
ea placet. siue cum eiꝰ priuatio dis¬
plicet. Quo circa inqͣntum dm̃ no¬
iumꝰ. simileᷤ sutmꝰ. S ñ ad equalitatẽ
similes. quia nec tantum eum no¬
uimꝰ: quantũ ipse se. Et quẽ adino¬
dum cum ꝑsensus corꝑis dicimus
corꝑa et fit aliqua eoꝵ similitudo
inanimo nr̃o quȩ phantasia me¬
morie ẽ. non enim omĩno ipsa cor¬
pora inanimo sunt. cum ea cogita¬
mus s eoꝵs similitudines. itaq crtm
eas ꝓ illis aꝑꝑbamus erramꝰ. error ẽ.
namq ꝓ alio alt̾ius approbatio. me¬
lior ẽ. tamen imaginatio corꝑis ui
animo qm illa species corꝑis inqͣn¬

Expanded text:
verbum ejus. Et quoniam amat notitiam verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et utrumque in amante atque dicente. secundum speciem notitia, similis estmus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse se. Et quemadmodum cum per sensum corporis dicimus corpora, fit eorum aliqua similitudo in animo nostro, quae phantasia memoriae est: non enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis in animo, quam illa species corporis, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit in regnum celorũ. Uerum¬
tam̃ cum et illa quȩ odimis recte
displicent. recteq imꝓbant᷑: appro¬
bat᷑ eorum imꝓbatio. et placet et
ũbum ẽ. Neq uitiorũ notitia nobi ᷤᷤ
displicet. s ipsa. łlam placet iͥn
qd̾ noui. et diffinio quid sit intem¬
ꝑantia. ⁊ hoc ẽ. uerbum eiꝰ. Sicuti
sunt in arte nota uitia. et recte ap¬
ꝓbatur eoꝵ noticia. cum discernit
cognitor speciem pͥuationẽq uir-¬
tutis. sic̃ aiere. et negare. & ẽẽ. et
non eẽ. At tam̃ uictute priuari
atq in uitium deficere: dampna-¬
bile ẽ. Et difinire intemꝑantiam
ũbumq eiꝰ dicere. ꝑtinet ad ar tẽ
mnorum: ẽẽ. autẽ intemꝑantẽ ad
id ꝑtinet qd̾ illa arte culpat᷑. Siẽ
nosse ac d̾ifimre quuid sit solo ec is mꝰ
ꝑtinet ad artem loquendi: facere
autẽ uitium ẽ. qd eadem arte rep̃¬
hendit᷑. Uerbum ẽ. gͥ qd̃ nunc dis-¬
cernere et insinuare uolumꝰ: cũ
amore noticia. Cum itaq se mens
nouit et amat: uingit᷑ ei amore

Expanded text:
intrabit in regnum coelorum . Verumtamen cum et illa quae odimus, recte displicent, recteque improbantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem privationemque virtutis, sicut aiere et negare, esse et non esse: attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore
Abbreviated transcription (Latin):
quis se inquit putat aliquid scire:
ñdum scit quẽ ad modum scire opor¬
teat. Quisquis autẽ diligit dm̃: hic
cognitus ẽ ab illo. Nec sic quidem di¬
xit. cognouit illum quȩ ꝑicłosa pre¬
suntio ẽ s cognitus ẽ ab illo. Sic et
alibi ctm dixisset. nnc autẽ cogno¬
scentes dm̃: statim corrigens ĩmo co-¬
gniti inquit a deo. Maximeq illo lo¬
co. Fratres inquit ego meipsum ñ arbi¬
tror apprehendisse. Utium autẽ quȩ
retro oblitus. in ea quȩ ante sunt extẽ¬
tus: scdin intentionẽ sequor ad pal-

Expanded text:
quis se, inquit, putat aliquid scire, quis se, inquit, putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extent
Abbreviated transcription (Latin):
amimũ. Quid amat animus uamico
nͥ animũ: E illic gͥ tria sunt: amans.
et ꝗd amat᷑. et amor. Restat etiam hinc
ascende.⁊ supius ista querere qͣntum
homini dat᷑. s hinc paululum requi¬
escat. intentio. Non ut se iam existimet
inuienisse qd̾ querit: s sic̃ solet inuem¬
ri locus ubi querendum ẽ. aliquid.
ñdum illud inuentum ẽ. s iam in¬
uentum ẽ. ubi querat᷑. Ita hoc dixis¬
se suffecerit. ut aanqͣm abarticulo ali¬
cuiꝰ exordii cetera contexamus:¬
certe querimus non quamlibet sed
illam truntatem que d̾s ẽ: uerusq
ac sũmus et solus ds. Expecta gͦ quis
hȩc audis. Adhuc enĩ querunꝰ. et ta-¬
lia querentẽ nemo uiste rep̃hendit
si tam̃ inside firmus querat. quod
aut nosse aut eloqui difficillimũ
ẽ affirmantẽ uͦ cito iusteq rep̃hen¬
dit. quisqͥs melius uł uidet uł docet.
Querite inquit dm̃ et uitiet anima
ur̃a. Et quisqm se tanqͣm app̃hen¬
disse temere gaudeat: querite in

Expanded text:
animum. Quid amat animus in amico, animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamuscerte quaerimus, non quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel docet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet anima vestra . Et ne quisquam se tanquam apprehendisse temere gaudeat: Quaerite, i
Abbreviated transcription (Latin):
uitã facit a nob̃ diligi forme illius di¬
lectio scđm quam uixisse creduntur
et illorum uita credita in eandem
formã flagrantiorem excitat carita¬
tem. Ut quanto flagrantus dili¬
gimus dm̃. tanto certuis sereniusq
iudeamꝰ. quia indeo conspicimꝰ incõ¬
inutabilem formã iusticiȩ. scđm quã
hoĩem uiuere oportere uidicamus.
U alet gͦ fides ad cognitionẽ et dilectionẽ
dei. non tanqm om̃ino incogniti aut
omino ñ dilecti s quo cognoscat᷑ ma¬
nifestus. et quo firmius diligat᷑. Quid¬
ẽ. autẽ dilectio uł caritas. quam tanto
insi amor boni: Amor autẽ alicuius
amantis ẽ. et amore aliquid amat᷑. Ecce
tria sunt. amans. et qd̾ amat᷑. et amor.
Q uid ẽ. gͦ amor nͥ quędam uita duo ali¬
qua copulans uł copulari appetens.
amantẽ scilicet et qd̾ amat᷑. Et boc etiã
in extremis carnalibq amorib ita est.
S ut aliquid purius et liquidius hau¬
riamus. calcata carne ascendamus ad

Expanded text:
uitam facit nobis diligi formae illius diuitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatuest autem dilectio vel charitas, quam tantopt, nisi amor boni? Amor autem alicujus amantis est, et amore aliquid amatur. Ecce tria sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid est ergo amor, nisi quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam in externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ arma iusticiȩ a dextris et sinistris.
ꝑ głam & ignobilitatem. ꝑ infamiam
et bonam famã. ut seductores: et ue¬
races. ut qui ignoramur. ⁊ cognoscim̃.
quasi morientes ⁊ ecce uiuimus. ut co¬
herciti et ñ mortificati. ut tristes semꝑ
autẽ gaudentes. sic̃ egeni multos aũ
ditantes tanqͣm nichil habentes et
omĩa possidentes: Quid ẽ. qd̾ ascendim
in dilectione pauli apłi. cum ista legi
auditũ credimus: s intus apudnos.
in ipsa ueritate conspicimꝰ. Illum gͦ
quem sic uirissecredissius. ex hoc qd̾
iudemus diligimus: ñ ideo diligere¬
mus illum. quia eius uitam cum in
carne uiueret huic forme coaptatã
et congruentẽ fuisse fide retinemus.
S nescio quomͦ ampliuis et in ipsuis
forme caritatẽ excitamur. ꝑ fidem qͣ
credimus uirisse sic aliquem et spem
quo nos quoq ita posse iuuere qui
homines sumꝰ ex eo quod aliqui hoĩeᷤᷤ
ita uixerunt minime desꝑamus:
ut hoc et desideremus ardentius
et fidentius precemur. Ita et ipsoꝵ

Expanded text:
iustitiae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentesin dilectionem Pauli apostoli, cum ista legimauditum credimus, sed intus apud nos, in ipsa veritate conspicimus. Illum ergo quem sic vixisse credue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia ejus vitam, cum in carne viveret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse, fide retinemus. sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Unde uidet᷑ non eẽ. consequens.
ut ubicunq amor fuerit. iam tria in¬
telligant᷑. Auferamꝰ enĩ ab hac consi¬
deratione cetera quȩ multa sunt. quib
homo constat. atq ut hȩc quȩ nunc re¬
quirimꝰ quantum in his reb possumꝰ
liquido reꝑiamꝰ: de sola mente tracte¬
mus. Mens gͥ cum anat seipsam: duo
quedam ostendit mentẽ et amorem.
uelle ad fruendum se: Et cum tantu
se uult eẽ. quantum ẽ. par menti uo¬
luntas. ẽ et amauti amor ȩqualis et si
aliqua substantia ẽ. amor: non ẽ
utiq corpus s sp̃c. nec mens corpus

Expanded text:
est. Unde videtur non esse consequens est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. se velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus
Abbreviated transcription (Latin):
sis intuet᷑ nr̃e mentis infirmitas. Ecce
ego qui hoc quero. cum aliquid amo. tͥa
sunt. Ego. et quod amo. et ipse amor. Non
eñ amo amerem: nͥ amantem amem.
N amñ ẽ. amor: ubi nichil amat᷑. õria gͦ
sunt: amans. et qd̃ amatur. et amor qͥd
si non amẽ nisi me ipsum: Nonne duo
erunt quod amo et amor: Amans enĩ
et qd̾ amat᷑. hoc idem ẽ. quando se ipse
amat. sic̃ amare et amari. eodem mͦ id¬
ipsum ẽ. cum se quisq amat. Eadem
quippe res bis dr̃ cum dr̃ amat se. et
ainatur ase. Tunc non ẽ. aliud atq a-¬
liud amare et amari. fic̃ non ẽ. alius
atq alius amans et amatus. At uͦ amor
et quod amat᷑: etiam sic duo sunt. Non
enĩ cum quisq se amat amor ẽ nͥ cum
ipse amor amat᷑. Aliud ẽ. autem amare
amor nͥ iam aliquid amans. quia ubi
nichil amat᷑: nullus ẽ amor. Duo gͦ sunt
cum se quisq amat amor. et qd amat᷑.
Tunc enim amans et qd̃ amat᷑ unum

Expanded text:
sis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce sis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum
Abbreviated transcription (Latin):
ta cura et sollicitudine pietatis cupi¬
entes. ut etiam si aliquid aliuo ꝓ alio
dicimꝰ. nichil tam̃ dicamus indignũ.
Ut si quid uerbi gr̾a de patre dicimus.
aut ipsi trinitati. Et si quio de filio qd̾
filio ꝓprie ñ congruat: saltem congru¬
at patri aut sp̃ui scõ aut trinitati. Itẽ
a patre aut filio aut sp̃usc̃õ aut ab uno
deo inipsa trinitate. ueluti non cu¬
pimꝰ uidere utrum illa excellentissi
sa trintas. qm̃ resistere ũ possumus
certissime fidei et ualidissime auctori
scͥpture dicentis. ds cartas ẽ. Non tam̃
debemus deuiare sacrilego errore. ut
aliquid de tͥnitate dicamus: qd̾ ñ crea¬
tori s creature potius conueniat aut
ita sint: attendamꝰ ista tria. quȩ in¬
uenisse nob̾ uidemus. Nondun de su¬
ꝑnis loquimꝰ. nondum de deo patre
et filio ⁊ sp̾u scõ: s de hac impari una¬
gine. ac tamen imagine .i. homine.
Familiarius enĩeam et faciluis fortas¬

Expanded text:
ta cura et sollicitudine pietatis cupita cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, nihil tamen indignum dicamus. Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, aut ipsi Trinitati: et si quid de Filio, quod Filio proprie non congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sancto, aut Trinitati: item a Patre aut a Filio, aut ab uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupimus videre utrum illa excellentissimsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conveniat, aut ita sint, attendamus ista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortas
Abbreviated transcription (Latin):
Quotqͦt gͦ ꝑfecti hoc sapiamiis. Perfec¬
tionem inhac uita dicit ñ aliud. qͣmͣ
ea quȩ retro sunt obliuisci. et in ea
quȩ ante sunt extendi scđm inten¬
tionẽ. Tutissima ẽ. enim querentis in¬
tentio. donec app. ehendat᷑ illud quo
tendimus. et quo extendimur. S ea
recta intentio ẽ. que ꝓficiscit᷑ a fide.
Certa enim fides utcunq inchoat co¬
nou̾imus tutiorem. eẽ. affectum ue¬
ra querendi qm incognita ꝓcogni-¬
tis presumendi. Sic gͦ queramꝰ tan¬
quam inuenturi. et sic inueniamꝰ
tanqͣm quesituri. Cum enĩ consũ¬
mau̾it homo: tunc incipit. De creden¬
dis nulla infidelitate dubitemꝰ de in¬
telligendis nulla temeritate asfir¬
memus. In illis auctoritas tenenda
ẽ. in his ueritas querenda ẽ. Qd̃ gͦ
ad istam questionem attinet. creda
ditorem atq rectorem. nec patrem
ad inuicem. ꝑsonarum. et unitatem
intelligere ab eo ipso quẽ intelligere
uolumus auxilium p̾candes. ⁊ qn̾tum
tribuit᷑ qd̾ intelligimus explicare tan¬

Expanded text:
 perfecti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumqnoverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamae conditorem atque rectorem: nec Patrem ad invicem personarum, et unitatem intelligere, ab eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tan
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ amat qd nescit: Aut si quisquam
dicit ex noticia generali uł speciali
mentẽ credere se eẽ. talem. qualem
alias exꝑta ẽ. et ideo amare semet
ipsam: insipientissime loquit᷑. Unde¬
enim mens aliquã mentẽ nouit.
si se ñ nouit. Neq eñ ut altus ocłs¬
corꝑis uidet alios ocłos et se ñ uidet:
ita mens nouit alias mentes et igno¬
tat semet ipsam. Per ocłos enĩ corpo¬
ris corꝑa uidemus. qui radios qui ꝑ
eos emicant. et quicqͥd cernimꝰ tan¬
gunt. restringere ac torquere in
ipsos non possumꝰ: nisicum specła
intuem᷑. Quod subtilissime obscuris¬
simeq disserit᷑: donec aꝑtissime de¬
monstret᷑. uł ita se rem hab̾e uł ñ ita.
S quomͦ se habeat uis qua ꝑ ocłos cer¬
minꝰ. ipsam certe ium siue sint radii
siue sit aliud aliquid oclis cern̾e non
ualemꝰ s m̃te querimꝰ. et si fieri pot̾
etiam hoc mente comp̃hendimus.
Mens gͦ ipsa sic̃ corꝑearum rerum no¬

Expanded text:
modo amat quod nescit? Aut si quisquam modo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Undeenim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam certe vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum no
Abbreviated transcription (Latin):
s una. Et tam̃ duo quedam unũ
sunt amans et amor. siuie sic dicas
quod amat᷑ et amor. Et hec quidem
Amans quippe ad amorẽ refert᷑. et a¬
mor ad amantẽ. Amans enm aliqͦ
amore amat. et amor alicuiꝰ aman¬
tis ẽ. Mens uͦ et sp̃c non relatiue
dicunt᷑. s eẽntiam demonstrant.
Non enĩ quia mens et sp̃e alicuius
hominis ẽ: ideo m̃s et sp̃e ẽ. Retracto
enĩ eo qd̾ homoẽ: quod adiuncto cor¬
pore dr̃̾. retracto gͦ corpore: mens
et sp̃c manet. Retracto gͦ amante
nullus ẽ. amor. et retracto amore:
nullus est amans. Ideoq qnͣtum
ad inuicem referunt᷑ duosunt. qd̾
autẽ ad se ipsa dicunt᷑ et singła sp̃c.
et simul utrunq unus sp̃e. ⁊ singła
mens. et simul utrunq una mens.
Ubi gͦ trinitas attendamus qͣnͣtum
possumꝰ. & inuocemus lum̃ sempit̃¬
nam: ut illuminet tenebras nr̃as. et
uideamꝰ in nobis qͣntum sinim᷑ una¬
ginẽ dei. Mens enim amare se ipsã
non pot̃: nͥ etiam nou̾it se. Nam quo¬

Expanded text:
sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et spiritus non relative dicuntur, sed essentiam demonstrant. Non enim quia mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur, et singula spiritus, et simul utrumque unus spiritus; et singula mens, et simul utrumque una mens. Ubi ergo trinitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in nobis, quantum sinimur, imaginem Dei. non potest, nisi etiam se noverit: nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ potest diligere: Nec illa iam que
amus fr̃i impendere qͣnͣtum deo.
In comꝑabilit̾ plusqͣm deo. nob. fratri
autẽ quantum nob̾ ipsis. Nos autem
ipsos tantomagis diligimus: quanto
magis diligimus dm̃:
x uina gͥ eademq caritate dm̃
primum diliganus. S dm̃ ꝓpter
dĩ: nos ꝓpter et ꝓrimũ ꝓpter dm̃. Quid
enuñ: queso qd̃ extardescimꝰ. cum audi¬
mus et legimus. ecce nnc tempꝰ accep¬
tabile ecce nunc dies salutis. nullam
in quoqͣm dentes offensionẽ. ut non re¬
prehendat᷑ imnisterium nr̃m. s in
om̃ib cõmendentes nosmet ipsos ut
dei ministros. in multa pacientia. in
tribulationib. in necessitatib. in an-¬
gustiis. in plagis. in carcerib insediti

Expanded text:
 potest diligere? Nec illa jam quaeamus impendere, quantum Deo: incomparabiliter plus quam nobis Deo, fratri autem quantum nobis ipsis: nos autem ipsos tanto magis diligimus, quanto magis diligimus Deum. Ex una igitur eademque charitate Deum proximumque diligimus: sed deum, nos autem et proximum propter deum. Quid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagis, in car
Abbreviated transcription (Latin):
sẽm scriptura clamat apud apłm qui
dic̃. Hescitis quia templũ dei estis Statĩq
subiecit. Et sp̃c dei habitat muob. Os
enĩ habitat intemplo sc̃o fuo. Non enu
tanqͣm intinster habitat sp̃e łi intem¬
plo dei. cum alio loco eindentius dicat.
Nestitis quia corꝑa ur̃a templũ inuo¬
bis ẽ. sp̃c sc̃i. quem habetis a deo ⁊ non
estis ur̃i. Empti enĩ estis precio magno.
Glorificate gͦ dm̃ in corꝑe ur̃o. Quio ẽ.
antẽ sapientia. nͥ lumen sp̃uale et in¬
cõmutabile. Est enim et sol iste lumen
s corꝑale ẽ: et sp̃uale creatura lumens
lumina s unum lum̃. & ideo sapientia
pater. sapientia filius. sapientia sp̃c sc̃s:
et fimul ñ tres sapientiȩ. s una sapi¬
entia. Et quia hoc ibi eẽ qd̃ sapere:
una eẽntia pater et filius. et sp̾e sc̃s.

Expanded text:
 Scriptura clamat apud Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo, et non estis vestri? Empti enim estis pretio magno: glorificate ergo Deum in corpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, slumina, sed unum lumen. Et ideo sapientia Pater, sapientia Filius, sapientia Spiritus sanctus; et simul non tres sapientiae, sed una sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere, una essentia Pater et Filius et Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ibi sapientia quam eẽntia.
Pater gͥ & filius simul una essentia
una magnitudo una u̾itas. & una
sapientia: s ñ pater & filius simul
ambo unum ubum. quia ñ simul
ambo umis filius. Sic̃ enim ad patrẽ¬
eum cuius u̾bum ẽ. refertur cum
dr̃ uerbum. So quippe filius quo uer¬
bum. & eo u̾bum quo filius. Qm̃ igit
pater & filius simul ñutiq unus
filius: consequens ẽ. ut pater & filiꝰ
simul ñ ambo unũ u̾bum. & ꝓpt̾

Expanded text:
eadem ibi sapientia est quae essentia.eadem ibi sapientia est quae essentia.Pater igitur, et Filius simul una essentia, et una magnitudo, et una virtus, et una sapientia. Sed non Pater, et Filius simul ambo unum Verbum, quia non simul ambo unus filius. Verbum enim reeum cujus Verbum est refertur, cum dicitur Verbum. Eo quippe Filius quo Verbum, et eo Verbum quo Filius. Quoniam igitur Pater et Filius simul non utique unus Filius, consequens est ut Pater et Filius simul non amboru
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si hoc ẽ. ibi ẽẽ qd sapere: non ꝑ
illam sapientiam quam genuit sa¬
piens ẽ. pater. Alioquin ñ ipse illam.
s illa eum genuit. Quid enim aliud
causa illi ẽ. ut sapiens sit: ip̃sa illi
causa ẽ. ut sit. Promde si sapientia¬
qm̃ genuit causa ẽ illi ut sapiens
sit etiam ut sit illa illi causa ẽ. qd̃
fieri non pot̾ nͥ gignendo eum aut
faciendo. s neq genitricẽ neq con-¬
ditricem patris: ullo mͦ quisqͣm dixe¬
rit sapientiam. Quid enim ẽ. insantus.
Eigo ꝙ pater ipse sapientia ẽ. & ita dr̃
filus sapientia patris: quomͦ dr̃ lum̃
patris. Idẽ. ut quẽadmodum lumen
de lumine & utrumq unu lumen:¬
sic intelligat᷑ sapientia de sapientia
& utrumq una sapientia. Ergo et
una eẽntia: quia hoc ẽ. ibi eẽ. qd̾ sa¬
nam ẽẽ. & iusticiȩ iustam eẽ. magni¬
tudim magnam eẽ. hoc ẽ. eẽntiȩ.
ipsum ẽẽ. St quia in illa simplici¬
tate non ẽ. aliuo saꝑe quam esse:

Expanded text:
Quod si hoc est ibi esse, quod sapere; non per Quod si hoc est ibi esse, quod sapere; non per illam sapientiam quam genuit, sapiens est Pater, alioqui non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliud apropter quae causa illi est, ut sapiens sit, ipsa illi causa est, ut sit. Erquam genuit, causa illi est ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est. Quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo. Sed neque genitricem, neque conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit sapientiam. Quid enim insanius? Ergo et PFilius sapientia Patris, quomodo dicitur lumen Patris; id est ut quemadmodum lumen de lumine, et utrumque unusic intelligatur sapientia de sapientia, et utraque una sapientia. Ergo et una essentia, quia hoc est ibi esse, quod sanam esse, justitiae justam esse, magnitudini magnam esse; hoc est essentiae ipsum esse. Et quia in illa simplicitate non est aliud sapere quam esse,
Abbreviated transcription (Latin):
tia. qm̃ corpus ipsum cẽntia ẽ. ⁊ illa
euis qualitas. Unde & ab ea dr̃ can¬
didum corpus. cui ñ hoc ẽ. esse qd̃
candidum eẽ. Aliuod enin ibi forma
& aliud color & utrumq ñ in se ipso
s maliqua mose. Quȩ moles nec for¬
uia nec color ẽ: s formata atq colora-¬
ta. sapientia uͦ & sapiens ẽ. et se ip¬
sa sapiens ẽ. Et ꝯm̃ quecunq ani¬
ma participationẽ sapientiȩ fit
sapiens. si rursus desipiat: manet
tamen in se sapientia nec eum fue¬
rit amina instulticiam cõmuta: il¬
la mutat᷑: non ita ẽ. in eo qui ex ea
fit sapiens. quẽ admodum candor
in corpore quod ex illo candidum ẽ.
Cum enm corpus malium colorẽ
dor ille atq omĩno eẽ. desinet. Qd
et si pat̃ qui gentut sapientian
ex ea fit sapiens: neq hoc ẽ illi eẽ.¬
summa simplicitas. S absit ut ita
sit. quia ibi uere ẽ. summe simplex
eẽntia. Hoc gͦ ẽ. ibi ẽẽ. quod saperẽ.

Expanded text:
ipsum corpus essentia est, et illa ipsum corpus essentia est, et illa ejus qualitas: unde et ab ea dicitur candidum corpus, cui non hoc est esse quod candidum esse. Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa sapiens est. Et quoniam quaecumque anima participatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipiat, manet tamen in se sapientia, nec cum anima fuerit in stultitiam commutata, illa mutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem dor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neqsumma simplicitas. Sed absit ut ita sit, quia ibi vere est summe simplex essentia! Hoc ergo ibi est esse, quod sapere.
Abbreviated transcription (Latin):
nũmus non eẽt aliqua substantia:
nec arra posset relatiue dici. Cua¬
ꝓpter si & pater non ẽ aliquid ad
se ipsum: non ẽ. om̃ino qui rela¬
tiue dicat᷑ ad aliquid. Non enim
sic̃ ad aliquid coloratum refertur
color eniis. nec om̃ino ad se dicit᷑
color s semꝑ aliciuus colorati ẽ.
illud autẽ cuius color ẽ. etiam si
eo quo coloratum dr̃. ad coloremre¬
fertur. tam̃ id qd̾ corpus dr̃ ad se
dr̾: ullo mͦ ita putandum ẽ patrẽ
non dici aliquid ad seipsum s quic¬
quid dr̾ ad filium dici. eundem u̾o
filium & ad se ipsum dici & ad pa¬
trem cum dr̃ magnitudo magna
& uirtus potens utiq ad se ipsum.
& magnitudo atq uirtus magni
& potentis patris. qua pater magnꝰ
et potens ẽ. Non gͦ ita: s utrumq
suba: & utrumq una sub̾a. Sic̃ au¬
tem absurdum ẽ. dicere candidum
non eẽ. candorem: ita absurdum ẽ.
dicẽ sapientem ñ eẽ. sapientiam.
Et sic̃ candor ad se ipsum candidus
sapientiam. candor corꝑis ñ ẽ. ẽẽn-¬

Expanded text:
mus non esset aliqua substantia, nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se dicitur color, sed semper alicujus colorati est; illud autem cujus color est, etiam si eo quod coloratum dicitur, ad colorem refertur, tamen id quod corpus dicitur, ad se dicitur: ullo modo ita putandum est Patrem non dici aliquid ad se ipsum, sed quidquid dicitur ad Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autem absurdum est non esse candorem, sic absurdum est dicere sapientem non esse sapientiam; et sicut candor ad se ipsum candidus sapiens. Sed candor corporis non est essen
Abbreviated transcription (Latin):
gła in omĩb. & omnia in om̃ib & unũ
omĩa. Qui uidet hoc uł ex parte uł ꝑ
speculum. & in enigiate: gaudeat co¬
gnoscens dm̃. & sicut dm̃ honoret ⁊ grãs
agat. Qui autẽ non udet: tendat per
pietatem ad uidentum. ñ accipiendũ¬

Expanded text:
a in omnibus, et omnia in omnibus, et unum omnia. Qui videt hoc, vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et sic Deum honoret et gratias agat. Qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
rit dñs reuelare quia ꝑfiltum reue
sitorium & seipsum ostendit et illud
de quo loquimur: quantomagis uer
bum ꝑ quod facta sunt omĩa. qd ita
ostendit patrem sicuti ẽ. pater. quia
et ipsum ita ẽ. & hoc ẽ. qd pater quia¬
tia ẽ. et eẽntia: Nam scdm qd̃ u̾bum
non hoc ẽ. qd̾ pater. quia u̾bum non
ẽ. pater. et u̾bum relatiue dr̃. sic̃ filuᷤᷤ
sapientia dei. quia de patre uirtu¬
te et sapientia etiã ipse uirtus et
sapientia ẽ. & sic̃ lumen de patre lu¬
mine. et fons uitȩ apud dm̃ patrem
utiq fontẽ uitȩ. qm̃ apud te inquit
fons uite. & inlumine tuo uidebimꝰ
lum̃: quia sic̃ pater ht̃ iritam in se-¬
met ipso. sic dedit filio uitam hab̾e¬

Expanded text:
rit Filius revelare : » quia per Filium revelrit Filius revelare : » quia per Filium revelsitorium est, et seipsum ostendit, et illud de quo lobum Dei, per quod facta sunt omnia? Quod ita ostendit Patrem sicuti est Pater: quia et ipsum ita est, et hoc est quod Pater, sectia est et essentia. Nam secundum quod Verbum, non hoc est quod Pater: quia Verbum non est Pater, et Verbum relative dicitur, sicut Filius, sapientia Dei, quia de Patre virtute et sapientia, etiam ipse virtus et sapientia est, sicut lumen Dei de Patre lumine; et fons vitae apud Deum Patrem, utique fontem vitae: « Quoniam apud te, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen , quia sicut Pater habet vitam in semetipso, hic dedit Filio
Abbreviated transcription (Latin):
Ur gͦ in scͥpturis misquam
fere de sapientia quicqmͣ dr̃.
nili ut ostendat᷑ a deo genita uel
creata: Genita scilicet ꝑ qm facta
sunt omĩa. creata uͦ uł facta sic̃ in hõib
cum ad eam que ñ creata & facta sed
genita ẽ. conuertunt᷑ & illustrant᷑. in
ipsis enim fit aliquid qd̾ uocet᷑ eorũ
sapientia: uł illud scͥpturis p̾nuntian¬
ctus ẽ. homo. An ꝓpt̾ea non loquit᷑
millis libris sapientia uł de illa dt̃
aliquid nisi qd̾ eam de do natamos¬
tendat. aut factam qͣmuis sit & patͣ
ipse sapientia. quia illa nobis cõmen¬
danda erat. & imitanda. cuiꝰ imitatio¬
ne formam᷑. Pater enĩ eam dicit ut
u̾bum eius sit. non quomͦ ꝓfertur ex
ore uerbum sonans. aut ante ꝓnun¬
tiationẽ cogitatur. s patiis enimdem¬
por hoc complet᷑. illud autẽ ȩt̃num ẽ:
& illuminando dicit nob̾ et de se ⁊ de
patre. qd dicendum ẽ. hominib. Idoq
ait. nemo nouit filitim nͥ pat̾. e nemo
nouit patrem nͥ filus. et cum uolue¬

Expanded text:
ergo in Scripturis nunquam fere de sapientia quidquam dicitur, nisi ut ostendatur a Deo genita vel creata? genita scilicet, per quam facta sunt omnia: creata vero vel facta, sicut in hominibus, cum ad eam quae non creata et facta, sed genita est, convertuntur et illustrantur; in ipsis enim fit aliquid quod vocetur eorum sapientia: vel illud Scripturis praenuntianctus est homo. An propterea non loquitur in illis Libris sapientia, vel de illa dicitur aliquid, nisi quod eam de Deo natam ostendat, aut factam, quamvis sit et Pater ipse sapientia, quia illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus imitatione formamur? Pater enim eam dicit, ut Verbum ejus sit; non quomodo profertur ex ore verbum sonans, aut ante pronuntiationem cogitatur: spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est, et illuminando dicit nobis et de se et de Patre, quod dicendum est hominibus. Ideoque ait, Nemo novit Filium, nisi Pater; et nemo no
Abbreviated transcription (Latin):
et uidente gignit᷑ uiu̾o. Ita sane ut᷑ iui¬
dente sit sensus ocłor ⁊ aspicientis acq
intuentis intentio: illa tñ informatio sẽ¬
sus quȩ uisio dr̃ a solo impͥmat᷑ corꝑe¬
ꝗd uidet̃ .i. a reliqua uisibili. Qua detra¬
cta nulla remanet forma que inhereat
sensui dum adesset illud qd̾ uidebatur:
sensuᷤ tñ ipse remanet qui erat ⁊ pͥusꝙͣ.
aliquio senuret᷑. Uelut in aqua uestigi¬
um tam duiẽ. donec ipsum corpus qd
impͥmit᷑ inẽ. Quo ablato nullum erit:
cum remaneat aqua que erat ⁊ anteꝗͣ.
illam formã corꝑis caꝑ et. Ideoq ñ pos¬
sumꝰ qͥdem dicere qd sensum gignat
res uisibilis. gignit tñ formã uł simili¬
tudinẽ suam que fit insensu. cumali¬
quid uidendo sentimꝰ. S formã corꝑis
qd̾ uidemꝰ. et formã quȩ ab illa insen-¬
su uidentis fit. ꝑ eundem sensitrñ dis¬
cernimꝰ qm̃ tanta comuntio ẽ. ut ñ pa¬
teat discernendi locus s ratione colli¬

Expanded text:
et vidente gignitur visio, ita sane ut ex viet vidente gignitur visio, ita sane ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intentio: illa tamen informatio sensus, quae visio dicitur, a solo imprimatur cord est, a re aliqua visibili: qua detracta, nulla remanet forma quae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur: sensus tamen ipse remanet qui erat et priusquam aliquid sentiretur; velut in aqua vestigium tamdiu est, donec ipsum corpus quod imprimitur inest; quo ablato nullum erit, cum remaneat aqua, quae erat et antequam illam formam corporis caperet. Ideoque non possumus quidem dicere quod sensum gignat res visibilis: gignit tamen formam velut similitudinem suam, quae fit in sensu, cum aliquid videndo sentimus. Sed formam corporis quod videmus, et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colli
Abbreviated transcription (Latin):
dendo extrinsecus corpori adiungat.
atq in eo uiso figat aspectũ. nisu tñ
ipso indicet se adempto corꝑis sensu
nec ꝑire potuisse nec minui. Manet
qͥdem qͥdam uidendi appetitus in-¬
teger: siue io possit fieri siue ñ pos¬
sit. Hȩc gͥ tria. corpꝰ qd̾ iudet᷑ .⁊ ipsa
uisio. ⁊ quȩ utrunq conuingit int̃¬
tio. manifesta sunt ad dinoscendus
ñ solum ꝓpͥa ꝓpria singłorum uerĩ
etiam ꝓpter differentiam naturarum
Atq mhis consensus ñ ꝓcedat ex corpore
illo qd̃ iudet᷑. s ex corꝑe sentientis animã¬
tis cui anma sua qͦdam muo mͦ cõtem¬
ꝑatur: tñ ex coiꝑe qd uidet᷑ gignitur
uisio .i. sensus ipse format᷑. ut iam ñ tan¬
tum sensus qui etiã in tenebris eẽ. integer
potest diunẽ incolumitas ocłorum s etiã
sensus informatꝰ sit que uisio uocat᷑. Gigni¬
tur gͦ ex re iusibili uisio. s ñ hac sola:ni-¬
si assit et uidens. Quo qrca ex uisibili

Expanded text:
dendo extrinsecus corpori adjungat dendo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit intentio, manifesta sunt ad dignoscendum, non solum propter propria singulorum, verum etiam propter differentiam naturarum. 3. Atque in his cum sensus non procedat ex corpore illo quod videtur, sed ex corpore sentientis animantis, cui anima suo quodam miro modo contemperatur: tamen ex corpore quod videtur gignitur visio, id est, sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca ex visibili