comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ me fateor tui capatiorẽ. s ipsũ uideo fie¬
ri pleniorẽ. qͦ me sine dubitatione antecellit.
& postea quã redierit q̃d dño adiuuante
mulati particeps fuero. ñ erit impletur us
q̃d in me adhuc uacuũ erit atq auidu sensuũ
tuor. Ita fiet. ut ego & iã tunc egentior sim. ille
copiosior. Sane idẽ fr̃ aliqͦ scripta nrã fert se¬
cũ qͥb legendis si dignationẽ adhibueris. eniã
sincerã fr̃nãq seueritatẽ adhibeas queso. Non
enĩ alit̃ intelligo q̃d scriptũ ẽ. eĩdabit me iustꝰ
in miscdia & arguet me. oleũ aũ peccatoris nͣ
impinguet caput meũ. nͥ qr magis amat ob¬
uirgator sanans. quã adulator unguens ca-¬
put. Ego auͣ difficillime bonꝰ uidex lego quod
scripserim. s aut timidior reticeo. aut cupi¬
dior. Cideo aũ intͣdũ uitia mea s ea malo au
dire ã meliorib. ne cũ me recte fortasse repre¬
hendero. rursus mͥ blandiar. & meticulosam

Expanded text:
enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieenim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante mulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, dire a melioribus: ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar: et meticulosam
Abbreviated transcription (Latin):
get te pietas qͣ cognoscis fluctuare aucto
illos uiros ꝑ qͦs nobis hȩc mnistrata sunt in
scripturis suis offitiose potuisse mͣtiri. nͥ for¬
te regulas qͣsd̾a daturꝰ es. qͥb noueris ubio¬
porteat mentiri. & ubi nͣ oporteat. Qd̾ si fie¬
ri potest ut nullomꝰ m̃dacũs dubũsq ratio¬
nib id explicesi quęso ne me onerosũ aut
impudentẽ iudices. ꝑ humanitatẽ ueracissi
nã & sincerissima̾ dñi nr̃i. Naͣ ut nͣ dicam
nulla. certe non magna culpa meus error
ueritati fauet. si recta in te ueritas potest
fauere m̃datio. Multa alia cũ sincerissimo
corde tuo loqͥ cuperẽ. & de xp̃iano studio
conferre.s huic desiderio meo nulla epła
satis ẽ. Uberiꝰ id possũ ꝑ frẽm quẽ miscendum
ꝙ alendũ dulcib atq utilib sermocinatio¬
nib tuis misisse me gaudeo. & tam̃ quantũ
uellẽ nec ipse q̃d eiꝰ pace dixerim forsitan ca¬
pit. quã quã innichilo me illi pretuleriͣ. Ego

Expanded text:
get te pietas, qua cognoscis fluctuare auctorget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctorillos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis offite regulas quasdam daturus es, quibus noverimus ubi oporteat mentiri, ubi non oporteat. Quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices, quaeso; nec me onerosum aut impudentem judices, per humanitatem veracissim nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere mendacio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo nulla epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego
Abbreviated transcription (Latin):
perari : dgendũ ẽ gͥ ut ad cognitionẽ scriptura
rũ diuinarũ talis homo accedat. qͥ de sc̃is li¬
bris tã sc̃ę & ueracit᷑ estimet. ut nolit aliaͣ
eoꝵ parte delectari ꝑ offitiosa mendatia. potiꝰq
id q̃d ñ iuntelligit transeat. qͣm cor suũ pͣferat
illi ueritati. ꝑfecto enĩ cũ hoc dicit. credi si¬
bi expetit & id agit ut diuinarũ scripturarnͣ
auctoritatib nͣcredamꝰ. Et ego qͥde qualib ꝙ¬
cũq uirib qͣs dñs suggerit omĩa illa testi¬
monia quȩ adhibita sunt astruaende utili¬
tati mendacit᷑ oportere intelligi possim osten¬
dere. ut ubiq eoꝵ firma ueritas doceretur.
Quã eñ testimonia m̃datia eẽ ñ debent. taͣ
ñ debent fauere m̃datio. S hoc intelligentie¬
tuȩ relinqͦ. ad mota enĩ lectiomi diligentiori
confideratione. multo id fortasse faciliꝰ uide¬
bis quã ego. Ad hanc auͣ considerationẽ co¬

Expanded text:
perari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum perari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem co
Abbreviated transcription (Latin):
tũ illud qđ idẽ apłs de mat̾moniorũ uire fir mando
tuari poterãt fuisse mentitũ scilicet non qd hoc
senserit. s ut illoꝵ placaret᷑ aduersitas: Non e¬
ni opꝰ ẽ multa cõmemorare. Possunt enĩ uideri
etiã delaudib dĩ ẽẽ officiꝰa m̃datia. ut ap̃d
homines pͥgriores dilectio eiꝰ ardescat. atq
ita nus quã certa erit in sc̃is ltteris castę ue¬
ritatis auctoritas. Nõne attendimꝰ eunde
apłm cũ ingenti cura ueritatis cõmendan¬
aũ & falsi testes dĩ qͥa testimoniũ dixinꝰ
aduersus dm. q̃d suscitauit dñm iħm quẽ
ñ suscitauit : Si qͥs huic diceret. qͥd in hoc
mendatio ꝑhorrescis cũ id dixeris. q̃d etiã¬
si falsũ sit ad laudẽ di maxime ꝑtinet ñne
huiꝰ detestatꝰ in saniã qͥb possit uerb ꝙ sig¬
apiret. clamans ñ minori aut forte etiã maiori
scelere in do laudari falsitatẽ. quã ueritatẽ uitu¬

Expanded text:
tum illud quod idem Apostolus de matrimoniorum jure firmando tum illud quod idem Apostolus de matrimoniorum jure firmando tuari poterant, fuisse mentitum: scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adversitas? Non enim opus est multa commemorare. Possunt enim videri etiam de laudibus Dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio ejus ardescat: atque ita nusquam certa erit in sanctis literis castae veritatis auctoritas. Nonne attendimus eumdem Apostolum, cum ingenti cura veritatis commendanautem et falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥͦs nob ila scriptura ministrata ẽ atq con¬
scripta aliqͥo in libris suis fuisse mentitos.
Aua es questio ẽ sit ne aliqͣndo mentiri bom
uiri. & alia questio ẽ utrũ seriptorẽ sc̃arum
seripturarũ mentiri oportuerit. immo uero
Nalia s nulla questio ẽ. Admisso enĩ semel ad
tantuꝰ auctoritatis fastigiũ offitioso aliqͦ m̃dati¬
o. nilia illoꝵ libroꝵ particula remanebit.
quȩ ñ ut cuiq uidebit᷑ uł ad mores diffici¬
nis ut ad fidẽ incredibilis eade ꝑnitio sissima
regula. ł ad mentientis auctoris consilium
sis indeus gentilit᷑ ꝙ nͣ uidaice iniis. quẽ ad¬
modu cogis iudairare gentes & rectȩ illiui
debatur petrus fecisse que ñ recte se fecisse & dixit &
scͥpsit. ut quasi animꝰ tumultuantiũ delimretꝰ. qͥd res¬
pondebimus cũ exurrexerint ꝑuersi homines ꝓhiben¬
tes nuptias qͦs futuros ipse p̃nuntiauit & dixerint to¬

Expanded text:
per quos nobis illa Scriptura ministrata est atque conper quos nobis illa Scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. Alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri viri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit, et scripsit » : « ut quasi animos tumultuantium deliniret. Quid respondebimus, cum exsurrexerint perversi homines, prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiavit; et dixerint to
Abbreviated transcription (Latin):
uł consilũs. ut maioris sp̃s concordia quã si
unꝰ homo ẽẽt ñ audeo in aliqm partẽ certã
ferre sententiã. nͥ q̃d eis pͥminente̾ auctri¬
tatẽ in hoc munere sine controuersia tu¬
buenda existimo. illi me plus mouent. qd
posteriores it pͣtarent᷑. & uerboꝵ locimo¬
nũq hebrearũ uiaͣ atq regulas mordanus
ut fert᷑ tenerent. nͣ solũ int se ñ consens¬
runt. s etiã reliquęrtͣ multa. quȩ milti
post erudienda & ꝓdenda remanerent. Si
obscura st̃ te qͦ in illis fali posse credttu
manifesta. illos in eis falli posse ñ creditꝰ. Pull¬
facias obsecrauerĩ. Legi etiã quȩdã scripta ¶
latas cũ enodare uelles. uenit in manꝰ locil
sle q̃ apss petrus ã pnitiosa simulatione rene¬
fateor ñ medioerit᷑ doleo donec refellant᷑.
ifore r efciu possunt ea quȩ me mouent.
chi eñ uidet exitiosissime credi aliqͦs in
on uibris haberi mendanũ. id ẽ eos homines

Expanded text:
uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo. illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, sed etiam reliquerunt multa, quae tanto postobscura sunt, te quoque in eis falli posse creditur; si manifesta, illos in eis falli potuisse non creditur. huifacias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae latas cum enodare uelles, uenit in manus locus lle, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reufateor, non mediocriter doleo, donec refellantur si forte refelli possunt, ea quae me movent. Mihi enim videtur exitiosissime credi, aliquod in Libris sanctis haberi mendacium; id est eos homines,
Abbreviated transcription (Latin):
debuerã si ẽẽ uellẽ epłarũ sollẽpniũ more
contentꝰ. s scatet animꝰ in loquelas cõmu¬
& inatica quędã demonstrauit iineris enã
nȩt᷑: Petimꝰ gͦ & nobiscũ petit om̃is affricani¬
rũ ęccłiarũ studiosa societas. ut uint᷑ pͣtan¬
dis eoꝵ libris qui grece scripturas nras qͣn
optime tractauert᷑. curã atq oꝑam impen¬
dere uͣ graueris. Potes enĩ efficere. ut nos
qͦ habeamꝰ illos tales uiros. & unũ potissi¬
iũ. quẽ tu libentius in tuis litteris sonas
Deu̾tendis anͣ in lingua̾ latinã sc̃is luters
canonicis laborare te nollẽ nͥ eo mͦ qͦ iob in¬
terpͣtatꝰ es. ut signis adhibitis qͥd int̾ hanc
tuã.&. lxxx quor ẽ grauissima auctoritasir¬
ter pͣtationẽ distet appareat. Satis añ neqͥo
mirari. si aliqͥd adhuc in l ebraicis litteris¬
& explarib inuenit᷑. q̃d tot utͣpͣtes illiꝰ lingus
peritissimoᷤs fugerit. Omuto enĩ lxx. de que

Expanded text:
debuerim, si esse vellem epistolarum solemnium more debuerim, si esse vellem epistolarum solemnium more contentus: sed scatet animus in loquelas commuet viatica quaedam demonstrati a se itineris, natur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, • quem tu libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem, nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam et LXX, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in hebraeis exemplaribus inuenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim LXX, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tinus. Nũquã equȩ qͥsquã facie ciulibet in¬
notuit. quã mͥ tuor in dño studioꝵ qͥeta le¬
titia. & uera exercitatio in dño liberalis.
Quã quã ego ꝑcupiã omĩno te nosse. tam̃
exiguũ qͥddã tuiminꝰ habeo.pͣsentia ui¬
delicet corporis. Quã ipsã etiã postea qmͣ
frͣ alipus uidit. remeansq ãme uisus est.
negare nͣ possũ magna exparte mͥ ẽẽ re-¬
iatu eiꝰ impressã. Et ante reditũ cũ te ille i¬
bi uidebat. & ego uidebã. s oculis eiꝰ. Non
enĩ animo me atq illũ s corpore auos qui
nouerit dixerit. unũ concordia du taxat
& familiaritate fidissima. ñ meritis qͥb ilea
tecellit. Qͥa gͦ me pͥmitꝰ cõmunione sp̃s qͦ mu
impudent᷑ qͦsi aliqͥs ignotꝰ cõmendo germa¬
nitati tuȩ frẽm ꝓfuturũ. quẽ nr̃is conatibus
deinde adiutorio tuo uere ꝓfuturũ speranꝰ
nͥ forte q̃d talis ẽ ut ipse tͥ ꝑ eũ fiã cõmenq¬
tior. qm ille ꝑ me. Hactenꝰ foctasse scribere¬

Expanded text:
tinus.. Numquam aeque quisquam facie cuilibet innotuit quam mihi tuorum in domino studiorum quieta laetitia et uere exercitatio liberalis. quamquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam ipsam etiam, posteaquam tfrater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille tecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus, nisi forte quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior quam ille per me. hacten
Abbreviated transcription (Latin):
quare in hebreo sit positũ. & qͥs ibit nobis.
nͥ quib ingenesi dr̃ faciamꝰ hominẽ ad
imaginẽ ꝙ similitudine̾ nrãm. ita & hic pu¬
to dictũ. quis ibit nobis. Nob̃ auͣ quib aliĩs
ineo quid̾e qd uniꝰ loquentis psona ꝓponit᷑
diuinitans ẽ unitas. in eo uͦ q̃d dicit᷑. nobis

Expanded text:
 quis ibit nobis? sicut enim in Genesi dicitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ita et hic puto dictum: quis ibit nobis? «nobis\' autem quibus in eo quidem, quod unius loquentis persona proponitur, diuinitatis est unitas; i
Abbreviated transcription (Latin):
latinis codicib propt᷑ int̾ pretũ uarietatem
sũ ñ sit appositũ. Quid̾a obseruandũ putant
ad quos ꝓphetans mittentis aut missi sere
sint parit᷑ ꝙ apłi: ad qͦs uͦ mittentis sermo nͣ
ponit᷑ cantũ ꝓpħȩ sinr. Qõ ego suꝑfluum¬
puto. & qͥa semel ad tractatũ istius uocabuli
uenimꝰ. sciendũ ẽ sileã collegã pauli lingua
hebrea apłm dici qui cũ eo nonnullas epłas

Expanded text:
Latinis codicibus propter interpretum uarietatem Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum putant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'missi\' ssint pariter et apostoli, ad quos uero mittentis sermo non ponitur, tantum prophetae sint; quod ego superfluumputo. et quia semel ad tractatum istius uocabuli uenimus, sciendum \'Silam\', collegam Pauli, lingua Hebraea \'apostolum\' dici, qui cum eo nonnullas epistulas
Abbreviated transcription (Latin):
sam. Surge ueni prima mea.sponsa mea. co¬
lumba mea. qͥa ecce hiemps transĩt pluui¬
a abi it sibi. Quando enĩ anima in cogi
a a tatione tranquillitatẽ sentit. qͣndo
supra petrã fundata ẽ. & fio es eiꝰ alta ra¬
dice fixa ẽ. uniuersi tẽptationũ sibi fluc¬
tus ꝑtranseunt. & ei non ptranseunt qui
teptatur. Notandi aũ quomͦ ad io cĩd d̃ns
dixerat quẽ mittã. & quis ibit nobis. ꝓpħa
ex parte responderit. ecce ego mute me. &¬
de sequenti tacuerit. intelligens nullum
hominũ dignũ eẽ qͥ do ꝑgeret. & om̃e
it suũ eiꝰ faceret eẽ qui mitteret. Q.nãhu¬
militatẽ añs aduertens. q̃d se scdis putaret
indignũ. imperauit sequentia dicens.
qui uocauit ea quȩ ñ sunt qͦsi sint. & qui
dix̃ ego sum qui sũ. & alibi. & ẽ misit me.
qͥseũq uocauerit statĩ facit subsistere. qmͣ
omĩa quȩ absq eost̃ ñ st̾ Unde ꝓpheta purgatꝰ
a uitũs ausus ẽ dicere. ecce egõ sũ. licet in

Expanded text:
em: surge, ueni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. quoniam ecce hiemps pertransiuit, pluuia tationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa est, uniuersi temptationum fluctus sibi pertranseunt et ei non peatranseunt, qui temptatur. notandum autem, quomodo ad ld, quod dominus dixerat: quem mittam et quis ibit nobis? propheta ex parte responderit: ecce ego, mitte me et sequenti tacuerit intellegens nullum hominum dignum esse, qui deo pergeret et omne iter suum eius faceret esse, qui mitteret. quam humilitatem dominus aduertens, quod se secundis putaret indignum, imperauit sequentia dicens: qui uocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suspirauit ad d̃nm. Duͣ ille regnauit.
nemo quesuuit dm̃ patruͣ abrahã & ysa¬
ac. & iacob. Quando uͦ ille mortuus est.
suspirauertͣ filũ isrł ut scriptura dicit.
& ascendit clamor eoꝵ ad dñm. cũ itis
uirta historiã tunc magis gaudere de¬
berint & ante suspirare dũ uiueret. lle¬
rechiele ꝙͦ ꝓphetante phaltias filiꝰ banas¬

Expanded text:
non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille morsuspiraverunt filii, ut Scriptura dicit, et ascendit clamor eorum ad Dominum, cum utique juxta historiam tunc magis gaudere debuerunt, et ante suspirare cum viveret Ezechiel quoque prophetante, Pheltias filius Bana
Abbreviated transcription (Latin):
Post cuiꝰ mortẽ ysaias ꝓpħa hanc uisu¬
neͣ quã expla᷑ nare ncͣ nitimͣ uidit. i
ẽ eo anno qͦ romulus romani impũ con¬
tor natus ẽ. sic̃ manifestũ ẽẽ poterit his qr
uoluerint legere tẽpoꝵ librũ. quẽ nos in
latinã linguã exgreco sermone transtub¬
mꝰ. Et factũ ẽ in anno qͦ mortuus est
rex orias. uidi dñm sedentẽ suꝑ thronum
excelsũ & eleuatũ. Prȩmissa historia spũals
sequit᷑ intellectus: cuiꝰ causa historia ipsi
replicata ẽ. Qiuente lepso rege. & qͣni
in se eͣ sacͣdotiũ dissipante. ysaias uisioni
uidere nͣ potuit. Quã diu ille regnũ ten¬
it in uidea ꝓpħa oculos nͣ leuauit ad cęli
ñ ei sunt reserata cęlestia. nͣ apparuit̾
ans sabaoth. nec in misterio fidei ter
scͣm nom̃ auditũ ẽ. Qͣndo uͦ ille mortuus
ẽ.uniu̾sa quȩ sub sequens sermo mon¬
strauit aꝑto sese lumine ꝓdiderunt. Cal
qͥddã & in exodo scriptũ ẽ. Dũ pharao uii
popłs ifrł ex luto & lateris palear ũq opl

Expanded text:
post cuius mortem Esaias propheta hanc uisionem, quam explanare nunc nitimur, uidit, id est eo anno, quo Romulus, Romani imperii conditor, natus est, sicut manifestum esse poterit his, qui uoluerint legere Temporum librum, quem nos in Latinam linguam ex Graeco sermone transtulimus. Et factum est in annoquo mortuus est rexOzias\': uidi dominum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. praemissa historia spiritalis sequitur intellectus, cuius causa historia ipsa replicata est. uiuente leproso rege et, quantum in se est, sacerdotium dissipante Esaias uisionem uidere non potuit. quam diu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt reserata caelestia, non apparuit dominus sabaoth nec in mysterio fidei ter sancti nomen auditum est. quando uero ille mortuus est, uniuersa, quae subsequens sermo monstrabit, aperto sese lumine prodiderunt. tale quiddam et in Exodo scriptum est: dum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et lateris palearumque opere
Abbreviated transcription (Latin):
diũ tẽpli exposuit. & qͥa semel eiꝰ cepi refer¬
re sententiã. etiã ea quȩ necdu ã me sunt
tacta contingã. Forcipẽ d̾ qua altaris car-¬
bo cõprehensus ẽ & labia purgata ꝓpͥam
ysaiȩ asseruit passionẽ qͣ sub manasse int̾¬
fectꝰ eͣ rege. & tunc uere purgatꝰ labũs dixͣ
ad d̃ñm. Ecce ego mute me. ꝙ dix̃. Omiser
ego. qmͣ compunetꝰ sũ. Donec orias uiuit
nͣ intelligis isaia eẽ te miserũ. nͣ cõpiinge¬
ris. ñ ioueris. s quando ille mortuus ẽ.tẽ
animaduertis in munda te habere labia.
tcͣ indignũ te ẽẽ cognoscis uisione dĩ. Utinã¬

Expanded text:
dium templi exposuit. Et ut, quia semel eius coepi referdium templi exposuit. Et ut, quia semel eius coepi referre sententiam, etiam ea, quae necdum a me sunt tacta, contingam, forcipem, de qua altaris carbo conprehensus est, et labia purgata propriam Esaiae adseruit passionem, qua sub Manasse interfectus est rege. et tunc uere purgatis labiis dixit ad dominum: ecce ego, mitte me, et dixit: o miser ego, quoniam conpunctus sum! donec Ozias uiuitnon intelligis, Isaia, te miserum non compungeris, non moveris; sed quando ille mortuus est, tunc animadvertis immunda te habere labia, tunc indignum te esse cognoscis visione Dei. Isa
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ. Ait enĩ nullũ ꝓpħarũ extra
ysaiã uidisse seraphim circa d̃nm stanti
signũ eẽ premissum. Ab oria quippe sub
quo ꝓphetare orsus ẽ. usq ad sedechiam
qͥ extremꝰ regnauit. & qui cęcus in babilo¬
neͣ ductꝰ eͣ fuisse reges undecim. & duo-¬
decimũ fuisse godoliã. quẽ constituit
rer babylonis suꝑ terrã. quẽ intͣfecit is¬
ma el filiꝰ nathanael. int̾ mediaᷤ epulas re¬
ẽ quib quatuor facie̾ uelent. sic̃ in non¬
nullis exemplarib inuenit᷑. quatuor uo¬
lent. quatuor pedes contegant. Ex his qͥꝑ-¬
pe xͣii regib quatuor tantũ iustos fuisse
oriã. ioathã. etechiã. & iosiã. qui sublimes ꝑ
singulas captiuitates glorificare audeant
peccata uelare faciẽ. & alios qͥa in captiuita¬
tẽ ducti sunt pedu uelare uestigia. Suꝑ li¬
minare uͦ sublatũ & domũ impletã fumo
sic̃ supra diximꝰ. euersionẽ iherłm & incen¬

Expanded text:
gressus est. ait enim nullum prophetarum extra gressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantiasignum esse praemissum. ab Ozia quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit et qui caecus in Babylonem ductus est. fuisse reges undecim et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babyloniae super terram. quem intmael filius Nathaniae inter medias epulas, ree quibus quattuor faciem suam uelent, sicut in nonnullis exemplariis inuenitur, quattuor uolent, quattuor pedes suos contegant. ex his quippe duodecim regibus quattuor tantum iustos fuisse reges: Oziam, Ioatham, Ezechiam et Iosiam, qui sublimes per singulas captiuitates glorificare audeantduero propter peccata uelare faciem et alios, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incen
Abbreviated transcription (Latin):
phetamꝰ. & ncͣ uidemꝰ ꝑspeculũ. in enig¬
mate. &. seraphim stabant in circuitu eius.
serale uni. ꝙ sex ale alteri. Quid̃a grecoꝵ
in scripturͥs ad pͥme eruditꝰ. seraphim uir¬
tutes qͣsdã in cęlis eẽ exposuit: quȩ ante
tribunal dĩ assistentes laudent eu. & in
diuersa ministeria mittant᷑. maximeq
ad eos qͥ purgatione indigent. & ob pristi¬
na peccata aliqua ex parte suppliciis. Qd̃
destruendi. & in incendiu̾ uerse iersm̃.
slonnulli uͦ in supe riorib consentienteᷤ.
in extrema parte dissentiunt. Naͣ suꝑ li-¬
minare sublatũ illo tẽpore prȩdicant.
qͣndo uelũ tẽpli scissũ ẽ. & uniuersa do¬
mꝰ ifrł erroris nube confusa. quando
io sephus refert sacerdotes ex abditis
templi uirtutũ cęlestiũ audisse uoces. tran¬
seamꝰ ex his sedib. Est uir quida ã quo¬
ego me plura didicisse gaudeo. & qͥ hebre¬
ũ sermonẽ ita elimauerit. ut intͣ scribas
eoꝵ chaldeus estimet᷑. Is longe alia uia in-¬

Expanded text:
 nuncuide mus perspeculumin aenigmate. Et seraphim stabant in circuitu eius: sex alae uni et sex alae alteri. quidam Graecorum, uir in scripturis adprime eruditus, seraphim uirtutes quasdam in caelis esse exposuit, quae ante tribunal dei adsistentes laudent eum et in diuersa ministeria mittantur maximeque ad eos, qui purgatione indigent et ob pristina peccata aliqua ex parte suppliciis. \'qudestruendi et incendii uniuersae Hierusalem\'. nonnulli uero in superioribus consentientes in extrema parte dissentiunt. nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando uelum templi scissum est et uniuersa domus Israhel erroris nube confusa, quando Iosephus refert sacerdotes ex adytis templi uirtutum caelestium audisse uocem: \'transeamus ex his sedibus\'. Est uero quidadidicisse me gaudeo et qui Hebraeum sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum Chaldaeus aestimetur. is longe alia uia in
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. S qͥa uerbi ambiguitas utroq mͦ
intͣpretari potest: nr̃iͣ eleuatũ intͣpretati
sunt ꝓ ablato. Et domꝰ impleta ẽ fumo. Usͣ
ut supra diximꝰ. ignis ẽ. Nic cũ in syna mon¬
te descendisset ad moysen. ad aduentũ eiꝰ
uidebant᷑ lampades discurrentes & plenꝰ
om̃is mons fumo. Und̾ in psalmis dr̃. qui
tangit montes & fuinigant. Ex igne gͦ qmͣ to¬
tam substantiã capere ñ possumꝰ. leuior que¬
da in uniũsum mundũ. & ut ita dicã rarior
fumni natura disꝑgit᷑. quã nos capientes di

Expanded text:
ponitur. sed quia uerbi ambiguitas utroque modo ponitur. sed quia uerbi ambiguitas utroque modo interpretari potest, nostri \'eleuatum\' interpretati sunt pro \'ablato.\' Et domus inpleta est fumo. deus, ut supra diximus, ignis est; hic cum in Sina monte descendisset ad Moysen, ad aduentum eius uidebantur lampades discurrentes et plenus omnis mons fumo. unde in psalmis dicitur: qui tangis montes, et fumigabunt. ex igne ergo, quoniam totam substantiam capere non possumus, leuior quaedam in uniuersum mundum et, ut ita dicam, rarior fumi natura
Abbreviated transcription (Latin):
Qsiste est rex glĩȩ ᷤᷤ Accipiunt q respon¬
sũ. Dñs uirtutum ipse ẽ rex głiȩ. Qd̾ in
hebreo scribitur dns sabaoth. Sciendũq
quatuor litterarũ ẽ q̃d ꝓpriȩ in dõ ponit᷑.
iod. he. iod. he. io ẽ duãb ia. quȩ dupli¬
cata in effabile illud. & głosũ dĩ nomen
efficiunt. Plena ẽ uniuersa terra głia eius.
Noc adhuc ã seraphim dr̃ d̾ aduentu
qm saluator is. quomͦ in omnẽ terrã prȩ¬
dicatio illiꝰ porrigat᷑. & apsoꝵ sonꝰ mundi limi¬
tes penetreti Sequit᷑. Et eleuatuͣ eͣ suꝑ lii¬
nare ã uoce qͣ clamabant Legimꝰ in ueteri
testamͣto q̃d semꝑ dñs moysi & aaron ad
ostiũ tabernaculi sit locutus. qͣsi ante eu¬
głium nec. dũ eos in sca̾ scõꝵ induxerit.
sicuti dĩ eccłia postea introducta ẽ dicens.
nare illud id eͣ quasi quodda obstaculum
intrare cupientib sublatũ ẽ. & uniu̾sus hic
mundꝰ impletus ẽ fumo. id ẽ głia d̃m. Ubiaũ
in latino eleuatũ legimꝰ. in greco sublatum

Expanded text:
 rex gloriae ? accipiuntque responsum: « Dominus virtutum ipse est rex gloriae: » quod in Hebraeo scribitur, « Dominus sabaoth. » Sciendumqquatuor litterarum est, quod proprie in Deo ponitur JOD HE, JOD HE, id est duobus ja, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efhoc adhuc a seraphim dicitur de aduentu domini saluatoris, quomodo in omnem terram praedicatio illius porrigatur et apostolorum sonus mundi limites penetret. Sequitur: et eleuatum est superliminare a uoce, qua clamabant. legimus in ueteri testamento, quod semper dominus Moysi et Aaron ad ostium tabernaculi sit locutus, quasi ante euangelium necdum eos in sancta sanctorum induxerit, sicuti ecclesia postea introducta est dicens:nare illud, id est quasi quoddam obstaculum, intrare cupientibus sublatum est et uniuersus hic mundus inpletus fumo, id est gloria dei. ubi autem in Latino \'eleuatum\' legimus, in Graeco \'sublatum\'
Abbreviated transcription (Latin):
sn sñ ambob cestam̃tis trinitas ꝓdiceatur.
Ds aũ sabadth es saluator nrͣ eẽ dicatur:
accipe ererpsu inincesimo t̾cio psalmo.
asortietes quȩ ano ministrabant. ad cȩlestes
alas fortitudines ꝓclamabant. ut pandant
dno ianuã reũtenti. Tollite poctas pͥncipes
uras. ꝙ siue ut aqͥla int᷑ pretat᷑. attollite
porte capita urã. & introibit rer głiȩ.

Expanded text:
h. in ambobus testamentis atrinitas praedicatur. quod autem sabaoth et saluator noster dicatur, accipe exemplum in uicesimo tertio psalmo: uirtutes, quae domino ministrabant, ad caelestes alias fortitudines proclamabant, ut pandant ianuam domino reuertenti: tollite portas, principes, uestras — sine, ut Aquila interpretatur, adtollite, portae, capita uestra — et introibit rex g
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt. ario para. io e sensisse
qd ceteri angpaz quippe quẽ nos carbun¬
culũ int̃ pretam᷑ genꝰ ẽ lapidis fulgidi atep
lucentis. quẽ etiã in xii lapidib inuenimꝰ.
Siue gͥ calculũ siue carbunculũ. lapide
accipini. in calculo diuini sermonis ueri¬
tas &rigor. in carbunculo iucens docł¬
ciaũ. alluminans oculos. S̃d auͣ ait.
inmanu habebat carbonẽ. manũ  intell¬
gamꝰ oationẽ. ut ibi. In manu linguȩ mors
Suita. & in psalmo. Cadent in manui gla¬
auͣ. aut certe uere manꝰ apparuit ut ꝑsi
militudine̾ humanȩ formȩ dñ manꝰ cernitur
porrigentis: ꝓpħa ñ timeat. iuxta qd & ipsũ
c̃m &ᷤ angłos inhumanas seuidimꝰ mutasse
formas. ut metus uidentib demeret᷑. Sep
cuaguaita. Et dixit. Ecce tetigit hoc labia
cata tua. Aquila. E cce tetigit hoc labia tua.
sentiunt. Primũ necesse ẽ ut labia nr̃a tan¬
gant᷑ deind̃ cũ tacta fuerinit fuget᷑ iniqͥ¬

Expanded text:
transtulerunt, idem sensisse, quod ceteri; ἂνθραξ quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus lapidis fulgidi atque lucentis, quem etiam in duodecim lapidibus inuenimus. siue igitur calculum siue carbunculum lapidem accipimus, in calculo diuini sermonis ueritas et rigor, in carbunculo lucens doctcidum, inluminans oculos. quod autem ait: in manu habebat carbonem, manum intellegamus operationem, ut ibi: in manu linguae mors et uita et in psalmo: cadent in manu gladii. aut certe uere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, propheta non timeat; iuxta quod et ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus demeretur. 19. Septuaginta: et dixit: ecce tetigit hoc labia tua circumpurgabit; Aquila: ecce tetigit hoc labia tua sentiunt. primum necesse est, ut labia nostra tangantur; deinde, cum tacta fuerint, fugetur iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
dnm sabaoth ego uidi. diunt uidei ysi¬
am ã maiorib suis idcirco int̾epnitũ. qu
cũ moyses posteriora dĩ uiderit. hic d̃m̃m
sabaoth oculis carnalib uidisse scribat.
ꝑ hoc dõ dicente. Nemo facie̾ meaͬ uidet
ꝙ uiuet. qͦs si intͣrogabimꝰ quomͦ se ds
lege aliĩs ꝓpħis in uisione & somino dic
ostendi moysi uͦ facie ad faciẽ colloqͥ
quomͦ stet illa sententia. nemo faciẽ mu
uidebit. & iiuet. cũ facie ad facie̾ se al
moysen locittũ ẽẽ fateat᷑. respondebunt
utiq uixta possibilitatẽ̾ humanã dm̃ uis
nͣ ut ẽ s ut uoluit se uideri. Quib ꝙ n
dicimꝰ eode̾ mͦ ab ysaia ẽẽ uisũ restante
summa ut moyses dm̃ aut uiderit aut m
uiderit. Uidit gͦ ysaias. & iudisse se dice
impie intͣfectꝰ ẽ ã uobis. qͥa dõ uideri pottł¬
Si nͣ uidit. intͣ ficite & moysen cũ ysaia qͥ¬

Expanded text:
Dominum sabaoth 56 ego vidi. Aiunt Judaei Isaiam a majoribus suis idcirco interemptum, quia cum Moyses posteriora Dei viderit, hic Dominum sabaoth oculis carnalibus vidisse se scribat, super hoc Deo dicente: Nemo faciem meam videbit, et vivet . Quos si interrogemus, quomodo se Deus in Lege aliis Prophetis in visione et somno dicat ostendi, Moysi vero facie ad faciem colloqui; et quomodo stet illa sententia: Nemo faciem meam videbit, et vivet, cum facie ad faciem se ad Moysen locutum esse fateatur. respondebunt utique secundum possibilitatem humanam deum uisum, non ut est, sed ut uoluit se uideri. quibus et nos dicemus eodem modo et ab Esaia esse uisum restante summa, ut Moyses deum aut uiderit aut non uiderit. uidit: ergo et Esaias uidisse se dicens inpie est interfectus a uobis, quia deus uideri potest. non uidit: int
Abbreviated transcription (Latin):
nabo eos: ut etiã siqͥs post resurrectionena
omium salute contenderint. facti iudoi
ut iudȩi. gentib ut gentiles. ut etiã ꝓpri
uestigia aliqꝗͣ ex parte polluerint. Igct
ad ꝓpositũ reuertam᷑. sicut apłi purgation
indigebant pedũ. sic qͥa isaias tantũ in seri¬
ne peccauerat. labia habebat inmunda. s qͥ¬
tũ ego arbitror qͥa oriã in templũ irp¬
entẽ ñ corripuerat. nec iuxta exempba
helye libera uoce impiũ designaueram
labia habebat inmunda in medio qͦ pi
inmunda labia habentis habitabat. Iis
qui conpuntꝰ ẽ & se miserũ cotestatur
purgatione dignꝰ efficit᷑. popłs uͦ nͣ soli
ñ agens penitentiã. s nesciens quͥ de
labia habeat in munda. purgationisre

Expanded text:
nabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea nabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea  usque pro omnium salute contenderint facti Iudaeis ut Iudaei, gentibus ut gentiles, ut etiam propria uestigia aliqua ex parte polluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicuti apostoli purgatione indigebant pedum, sic, quia Esaias tantum in sermone peccauerat, labia habebat inmunda et, quantum ego arbitror, quia Oziam in templum inruentem non corripuerat nec iuxta Heliae exemplum libera uoce inpium designarat, labia habebat inmunda. In medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. Esaias, quia conpunctus est et se miserum contestatur, purgatione dignus efficitur; populus uero non solum non agens paenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmun
Abbreviated transcription (Latin):
munda labia habentis habitẽ. Isaias ut uis¬
tus tantũ in sermone peccauerat. ideo sola
labia habebat inmunda. ego uͦ qͥ oculis ui¬
deo ad concupiscendũ. & manu scandali¬
tor & ped̾. & om̃ium membroꝵ parte delin
baptiratus tunicã pollui. scdi baptismatis
purgatione indigeo. idẽ ignis. Nonsunt ut
quida putant in scripturis uerba simplicia.
Plurimũ his absconditũ ẽ. Aliud littera. ali¬
ud misticꝰ sermo significat. Ecce dñs in euan¬
glio cingitur linteo. pelum ad lauandos
pedes discipuloꝵ pͣparat. serui fungitur
ministerio. stat ut doceat humilitate᷑ ut
nobis inuicẽ ministremꝰ. Non abnuo nͣ re-¬
cuso. Qd ẽ q̃d petro recusanti dicit. nͥ la¬
ut homines tͣrȩ insistentes adhuc habebant
peccator sordib pollutos pedes. uult eosã
delictis penitꝰ liberare. ut eis possit ꝓphe¬
talis sermo congruere. quã speciosi pedes
euangli eantiũ pacẽ. & imitari ualeant uer¬
ba ecdĩȩ dicentis. laui pedes ieos: quou̾ ni¬

Expanded text:
munda labia habentis habitem! Esaias, ut iustus, tantum in sermone peccauerat; ideo sola labia habebat inmunda; ego uero, qui et oculis uideo ad concupiscendum et manu scandalizor et pede et omni membrorum parte delinqritu baptizatus tunicam pollui, secundi baptismatis purgatione, id est ignis, indigeo. Non sunt, ut quidam putant, in scripturis uerba simplicia; plurimum in his absconditum est. aliud littera, aliud mysticus sermo significat. ecce dominus in euangelio cingitur linteo, peluem ad lauandos pedes discipulorum praeparat, serui fungitur ministerio; esto, doceat humilitatem, ut nobis inuicem ministremus: non abnuo, non recuso. quid est, quod Petro recusanti dicit: nisi laut homines terrae insistentes, adhuc habebant peccatorum sordibus pollutos pedes, uult eos a delictis penitus liberare, ut eis possit prophetalis sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant ecclesiae uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ego mitte me. Hxr. Et audiui uocẽ dm di
centis. duẽ mitã. & quis ibit ad popłm istũ
dquila. theo dotion. & sẏminachus. Et audi¬
ui dñi uocẽ dicentis. Quẽ mittã & quis ibit
nobis: De cõparatione ỹsaie & moysi. quomͦ aliꝰ
ministeriũ recusarit. alius ultro se offerens
dura ꝑpessus sit in alio loco dispittauimus.
S ne uderem aliqͥo prȩterisse eãrũ quas

Expanded text:
 Et audivi vocem Domini 62 dicentis, quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Aquila, Theodotion et Symmachus: Et audivivocem Domini dicentis: quem mittam? et quis ibit nobis? De comparatione Isaiae et Moysi, quomodo alius ministerium recusarit, alius ultro se offerens dura perpessus sit, in alio loco disputavimus. Sed ne videamur aliquid praeterisse earum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
dne facies eoꝵ ignominia. Quã corporr
partẽ sacͣdos auri lamina ꝓtegebat. quã in
ierechiel ubet dñs tau litere impͣssiono
signari. d̾ qͣ dauid exultat dicens. Signa¬
tũ est suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe. In qͣ allo¬
philus ꝓcax funde lapidis ictu interi

Expanded text:
domine, facies eorum ignominia, quam corporis partem sacerdos auri lammina protegebat, quam in Ezechiel dominus iubet tau litterae inpressione signari, de qua Dauid exultat dicens: signatum est super nos lumen uultus tui, domine, in qua allophylus procax fundae lapide ictus interi
Abbreviated transcription (Latin):
claudicant pede. & ne fractis qͥde
crurib inclinant᷑. habentes affectũ erp¬
ris pͥstini. cũ p̃dicandi eandẽ nͣ habeant
pͣcipuȩ sc̃ȩ ꝙ uenerabiles filiȩ tuȩ supplien
salutant frͣs tuos. Dominũ meũ alipium.
& dñm meũ euodiũ. ut meo nomine sali¬
tes. p̃cor coronã tuã. Capta hierłm tenet̾
a nabugo nodo sor. nec hieremiȩ uult au¬
dire consilia. qͥn potiꝰ egyptũ de siderat
ut mouat᷑ in taphnes. & ibi seruitute per¬
at sempit̃na.

Expanded text:
claudicant pede et ne fractis quidem ceruicibus inclinantur habentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eandem non habeantpraecipue sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium et dominum meum Euodium, ut meo nomine salutes, precor coronam tuam. capta Hierusalem tenetur a Nabuchodonosor nec Hieremiae uult audire consilia; quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi seruitute pereat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
uo loco scriptũ eͣ. qͥ extendit eęliͣt ut pe¬
erat contracta ut possit capax ẽẽ sapien¬
tiȩ di. Uerũ ut ad ꝓpositũ reiͣtamur.
diximꝰ d̾eo qd prudentia cęlũ factust
& nc̃ affirmamꝰ eos qͥ cęleste̾ hominẽ pr¬
tant ẽẽ cęlestes. Si enĩ ad peccatorẽ dr̃t¬

Expanded text:
o loco scriptum est: Qui extendit coelum ut peerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdescendant ut ros eloqͥa mea. Si nͣ fuissẽt
uibes: nũ quã dixisset. expectent᷑ ut pluuia
uba mea. & descendant ut ros eloqͥa mea.
nȩ nubes dicebat ut ymber suꝑ gramͣ
imilit᷑ & ysaias ut nubes loquebat᷑. dudi
nuibes erat ipse & sciebat alias nubes cõꝑ¬
hetantes sibi. ideo uaticinans aiebat. Man¬
labo nubib ne pluant suꝑ eã ymbrẽ. Si aũ
didicimꝰ qͥ sint nubes. uideamꝰ qͦmͦ dõ

Expanded text:
uisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ut imber super gramen, Similiter et Isaias, ut nubes loquebatur: Audinubes ipse erat, et sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Si autem jam dicimus qui sint nubes; videamus quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ hȩc different̃ & uariȩ in scripturis
dicunt᷑. in anima hominis patrẽ & filiũ
mo confessionis tres sp̃s postulat di¬
cens. Spũ pͥncipali confirma me.spm̃
orbis terrarũ in sapientia dĩ fabricata sit.
Sapientia qͥppe auxiliabit᷑ iusto. suꝑ decem
& disciplinã qͥ abicit infelix ẽ. & uana spes
ait sapientia. quȩ titulo inscribit᷑ salomonis.
Iocirco qͣnto possumꝰ labore nitamͣ. ut habi¬
tata nrã. sapientia dĩ erigat᷑. Cecidit qͥppe
& d̃ sublimi corruit. uenientib nob̃ in locũ
istũ miseriarũ. Cecidit habitata nr̃a pꝰ quã
peccauimꝰ iniq̃ fecimꝰ. in iuste egimꝰ. impie
gessimꝰ. & pꝰ ruinã indiget erectione. Si auͣ

Expanded text:
erum haec differenter et varie in Scripturis dicuntur: in anima hominis Patrem et Filiummo confessionis tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spirorbis terrarum, in sapientia Dei fabricata sit. Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem et disciplinam qui abjicit, infeliait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus : et post ruinam indiget erectione.
Abbreviated transcription (Latin):
in subiacenti. ꝓuarietate sensuuͣ diu̾sis uo¬
cabulis nuncupat᷑: duud significat sapien¬
tia. aliud iustitia. Qndo enĩ sapientia dr̃.
disciplinis te diuinarũ humanarũq
reruͣ instituet. Endo iusticia. distribu¬
tor & iudex meritoꝵ significat᷑. Qndo sc̃ĩ¬
tas illa uirtꝰ describit᷑. quȩ credentes des
efficit sc̃os. Ita gͦ & prudentiã eiꝰ intellia¬

Expanded text:
sis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita er
Abbreviated transcription (Latin):
as erigens p̃dicet᷑. Qcũq ẽ in orbe isto. ante
erectionẽ cecidit. Si an cecidit consequen¬
tͣ erigendꝰ fuit. Nemo qͥppe sine casu sub¬
leuat᷑ Si auͣ erectꝰ ẽ. uideamꝰ quȩ ruina
p̃cesserit. Om̃s corrumꝰ ꝑ peccatũ in orbe
terrarũ. & dns qͥ erͣit elisos. eleuauit nos
iacentes. In ada om̃s morimͣ. atq ita corru¬
it orbis terrarũ & indiget erectione.
ut in xp̃o om̃s uiuificem. Igit᷑ duplicem
intellectũ d̾ orbe tradidimꝰ. unũ qͦm sin¬
gule animȩ aut habitate sint aut deserte.
alt̾m qͦm uniuer sus orbis p ariter cerider ii
Et in sua prudentia extendit cęlũ. Non for¬
tuitu sapiertia in cęli extensione assuͣpta
ẽ. Inuenes & inꝓuerbi̾is dictũ. Ds̃ sapien¬
tia fundauit tͣrã. pͣparauit auͣ cęlos in pru¬
dentia. Est gͦ aliꝗͣ prudentia dĩ. quã nolo

Expanded text:
aedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe terrarum. Et Dominus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur: atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut desertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . Est ergo aliqua prudentia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad ada. tͣra es & in terrã ibis. necessari¬
ã habemꝰ fottitudinẽ dĩ. qͥa absq ea i¬
possibile nob̃ ẽ id exeqͥ q̃d carni repug¬
nat. Cũ au mortificata fuerint mͣbra su¬
ta apłm. spũ gesta carnis mortificantur.
auͣ & ad hanc terrã uenias. & consideres io
qd in iob scriptũ ẽ. uixta em̃datissima tam
exẽplaria quomͦ statuerit eã suꝑ nichilũ.
inuenies fortitudine dĩ. in medietate mun
un babitata. Scio animã in habitatã. scio de-¬
sertã. Si enĩ ñ habet dm̃ patre̾.si nͣ habet
filiũ dicentẽ. ego & pat̾ m̃s ueniemꝰ ad euͣ¬

Expanded text:
 terra , necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile est nobis id exsequi, quod carni repugnat. Cum autem mortificata fuerint membra suta Apostolum, Spiritu gesta carnis mortificantur :Si autem ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundid est, inhabitata. Scio animam inhabitatam, scio desertam. Si enim non habet Deum Patrem: si non habet Filium dicentem: ego
Abbreviated transcription (Latin):
in thesauris dĩ sunt & ñhoꝵ natura ma-¬
nifesta ẽ. qͦmͦ & qͣ ratione subsistant.: Sed
sunt qͥdã uentoꝵ thesauri. thesauri spuũ.
tis. dilectionis. & caritatis. Potes q ipse d̾
scripturis hosuentos congregare. ꝙ istoꝵ
uentoꝵ inuenire thesauros. ubi stͣ thes¬
auri isti: Utiq in eo in qͦ sunt chesauri
sapientiȩ & scientiȩ absconditi. In xpͣo sedẽ

Expanded text:
in thesauris Dei sunt, et non horum natura main thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, tudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sed
Abbreviated transcription (Latin):
des in eodẽ spũ. Edur̃ gͦ nubes ab extremo
tͣrȩ. fulgura in pluuiã fecit. & eduxͣ uen¬
tos &̾ thesauris suis. & nos uixta miscdĩaͣ
di ad hos thesauros occursuros sꝑamꝰ. Et
qr plures sunt thesauri. ⁊ forte uiͬta ordi¬
neͣ resurgentiũ erit. & reqͥes in thesauris
di. Qid̃ auͣ dico. huiꝰmodi ẽ. Resurrectio mor¬
tuor in qͥbusda ordinib futura ẽ. Ait qͥppe
apss. Uñ qͥsq aũ resurget in suo oroine. Et
nͣ ut libet miscent᷑ ordines resurgentiũ.
Ais ordo erit in illo & illo thesauro di alnuis
ordomalio & in alio thesauro ãi. Istiaũ om̃s
enesaur i uiũ babent t hesaurĩ in a sunt
ꝑ plur es alias margaritas. fic uenio ad
thesauris comorantib E ditx eñ uentos
S thesauris suis Infatuatus ẽ om̃is ho¬
mo abscientia Siom̃s homo infatuatꝰ ẽ¬
abscientia & pauliis homo e. Paultis in¬
minimã recognosce. & econtrario intelli¬
ages qͥd sit infatuat᷑ omĩs homo ab scienti¬
a Comparatione peccatoꝵ erłm sodo

Expanded text:
extremo terrae, fulgura in pluviam fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum haplures alias margaritas: sic venio ad thesauris commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis . Infatuatus est omnis homo ab scientia . Si oma scientia, et Paulus homo est, Paulus inminimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione pecc
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ uoluntatȩ ad naturę referimus
necessitatẽ. qͦmͦ si dieat adolescens. uim
corporis p̃atior me ad libidinẽ ardor impel¬
lt. ipsa organa mẽbroꝵ. genitaliuͣ & cõpo¬
sitio corporis femineos quęrit amplexus.
ꝙ rursũ si homicida. inȩgestate in qͥt erã.
in digebã cibo. tegum̃ corporis nͣ habeba.
ideo alienũ sanguine̾ fudi ÷. ne ipse famȩ.¬
ꝙ frigore morerer. Responde itaq soro¬
ri quȩ ã nob̃ suꝑ statu suo quęrit nͣ nrãs

Expanded text:
facimus uoluntate, ad naturae referimus facimus uoluntate, ad naturae referimus necessitatem. quomodo si dicat adulescens: \'uim patior corporis mei, ad libidinem ardor inpellit, ipsa organa membrorum genitalium et conpositio corporis femineos quaerit amplexus\'; et rursus homicida: \'in egestate\', inquit, \'eram, indigebam cibo, tegumen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer\'. responde itaque sorori, quae a nobis super statu sui quaerit, non nos