comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q sane utił. utͣq laudabilł. Si¬
milit̃ est duppͥ transitꝰ. ut̃q qͥdẽ
bonus. ut̃q necessarius. Q tran¬
sit de malo ad bonũ. bñquidem
transit. ⁊ qui transit de bono ad op¬
tims̃. bonũ ⁊ ip̃e transitũ facit.
Cognosce gͦ ⁊ confit̾e mala tuait
uoli in ip̃ie remanere. s transie¬
a.⁊ factus est tͣnsitꝰ pͥmus. ⁊ con¬
fessio pͥma. Simisit̃ consite dõ
de bonis tuis. lauda ip̃m ꝓ donie
sius.⁊ noli torpere in ip̃is. s nit̃e
quantũ potes ad meliora.⁊ tͣnsiad

Expanded text:
sane utilis, utraque laudabilis. Similiter est duplex transitus; uterque quidem bonus, uterque necessarius. Qui transit de malo ad bonum, bene quidem transit; et qui transit de bono ad optimum, bonum et ipse transitum facit. Cognosce ergo, et confitere mala tua, et noli in ipsis remanere; sed transi ea, et factus est transitus primus, et confessio prima. Similiter confitere Deo de bonis tuis, lauda ipsum pro bonis suis, et noli torpere in ipsis: sed nitere quantum potes ad meliora, et transi ad
Abbreviated transcription (Latin):
est uox ista cũ admiracione: ad¬
iuiracio cũ exultacione. uide¬
lum. nec unũ tm̃ s gemmũ:
ltr̃q magnũ. utrũq mirũ.
utsq ualde stupendum. uide¬
bat mare aute ꝯspͨtum isrł fu¬
gere. luidebat lordanẽ cursus sui
impetum in fontẽ reflectere: ui¬
debat utt̃q hebreo popło cedere.
⁊ ꝓficiscentib lib̾um it̃ relinq̃¬
re. Quid hoꝵ ñ nouũ. qͥd hoꝵ ni¬

Expanded text:
ista Prophetae, cum admiratione; admiratio cum exsultatione. Videlum; nec unum tantum, sed geminum, utrumque magnum, utrumque mirum, utrumque valde stupendum. Videbat mare ante conspectum Israel fugere; videbat Jordanem cursus sui impetum in fontem reflectere; videbat utrumque Hebraeo populo cedere et proficiscentibus liberum iter relinquere. Quid ho
Abbreviated transcription (Latin):
fit iueritu isrł de egipto. secsĩ¬
dum autẽ fit in exitu isrł de de¬
ꝑfecte deserere regionẽ dissinu¬
litudinis: quis mͥ dare possit ĩ¬
tͦire in t̾ram ꝓmissionis. ut ⁊¬
eque uidere possim fugam mͣ¬
spͨtacłm satisq iocundũ. uidere
aqͣm maris fugientẽ. iudere aqͣ.
iordanis reu̾tentẽ. amarã reced̾e.
ducẽ refluere: a maritudinẽ de¬
ficere. dulcedinẽ redundare. Eͥs¬
quis hec iudes: miror si ñ ⁊ ip̃e
lent fieri huiꝰ mͦi miracła. nuisi
iante ueros iudeos. inisi ante bo
¶tus facit hebreum. Iudeꝰ si qͥdẽ
confitens: hebͤus transiens int̃p¬
tatur. Et ẽ confessio uera: ⁊ est ꝙ¬
fessio ficta. Similit̃ est transitꝰ
bonus: ⁊ est transitꝰ malus. son¬
fessio uera facit uideũ uerũ. ⁊
tͣnsitus bonꝰ: facit hebͤum bonũ.¬

Expanded text:
fit in exitu Israel de Aegypto, secundum autem fit in exitu Israel de de det perfecte deserere regionem dissimilitudinis: quis mihi dare possit introire in terram promissionis, ut aeque videre possim fugam maspectaculum, satisque jucundum videre aquam maris fugientem, videre aquam Jordanis revertentem, amaram recedere, dulcem refluere, amaritudinem deficere, dulcedinem redundare. Quisquis haec vides, miror si non et ipse lent fieri hujusmodi miracula, nisi ante veros Judaeos, nisi ante bontus facit Hebraeum. Judaeus siquidem confitens, Hebraeus transiens interpretatur. Et est confessio vera, et est confessio ficta. Similiter est transitus bonus et est transitus malus. Confessio vera facit Judaeum verum, et transitus bon
Abbreviated transcription (Latin):
m mare.
alli hñt ante se. alii aũ pꝰse.
utum. Qͥ iuxta se hñt: est eis
in adiutorium. Q pꝰ se hñt: est
llli egiptũ deserentib desertũ ĩ¬

Expanded text:
 mare alii habent ante se, alii autem postmentum; qui juxta se habent, est eis in adjutorium; qui post se habent, est elitici Aegyptum deserentes, desertum i
Abbreviated transcription (Latin):
sic dũ longuo usu uͥtutum disciplina
adiscit᷑. qñ mens diu excrcitata. ad ple¬
nã moꝵ discretionẽ ꝑducit᷑. ⁊ qͣi de na¬
to ioseph in re letat᷑. Ante hꝰ natiuitatẽ
agunt. qͣnto ultra iuires suas młta
p̾sumũt: ⁊anto sepe deteriꝰ atty defor¬
iniꝰ tiruunt. Unde ÷ sic̃ iam dixuniᷤ
qd̾ pꝰ eos dina nascit᷑. qr freq̃nter de¬
formẽ lapsum pudoris ꝯfusio comitat᷑.
lio regi: qr melior ÷ uir prudens ui¬
ro forti. Uir eñi prudens logͥtur iuc¬
torias. ⁊ qͥ cũ ꝯsilio cuncta agit. in
et̾rium ñ ꝑibit penitebit. Cum gͥ ꝯ
sili necessara utilitas ꝑ exꝑimentum
cognoscit᷑. ⁊ ꝑ studiũ attentiꝰ querit᷑
⁊ ĩuenit᷑: ioseph quodãmꝰ nascit᷑. ꝑ
qũe uirtꝰ discretionis intelligit᷑. Pat
aũ rõ cur antillatũ nulla. tur ñ ip̃a
qͥdem lia s rachel sola potuerit talem

Expanded text:
sic dum longo usu virtutum disciplina sic dum longo usu virtutum disciplina addiscitur, quandoque mens diu exercitata ad plenam morum discretionem perducitur, et quasi de nato Joseph jure laetatur. Ante hujus nativitatem ires suas multa praesumunt, tanto saepe deterius, atque deformius ruunt. Unde est, sicut jam diximus, quod post eos Dina nascitur, quia frequenter deformem lapsum pudoris confusio comitatur.lio regi: Quia melior est vir prudens viro forti . Vir enim prudens loquitur victorias, et qui cum consilio cuncta agit, in aeternum non poenitebit . Cum igitur consilii necessaria utilitas per experimentum cognoscitur, et per studium attentius quaeritur et invenitur, Joseph quodammodo nascitur, per quem virtus discretionis intelligitur. Patet autem ratio cur ancillarum nulla, cur nec ipsa q
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ÷ est ille ioseph
qͥ guidẽ sero nascit᷑. s a patre
pliis cetis amat᷑. Quis .i: nesciat ĩ̾n
bona animi sine discretione nͨ posse
actͥri. nec posse ꝯseruari. Merito gͦ illa
uͥtus singłarit̾ diligit᷑ sine qͣ nulla
ꝯqͥritur. nulla ꝯsu̾mat᷑: nulla ꝯseruat᷑.
Sed uix sero talem filtũ actiꝑe inerem᷑:
quia ad discrenonis ꝑfectionẽ ñ sine
magno usu. ñ nͥ ꝑ magna exꝑim̃ta
erudim᷑. Prĩ nos oportet in singłis
iudicare. Multa qͥdem de discretione legẽ¬
do. multa discimꝰ audiendo. multa ex ĩsito
nobis rationis iudicio. uerĩtamen
nunqͣm de hac ad plenũ erudim᷑ sine
exꝑientie magisterio. Post õs seqͥ opor¬
tet qͥ de oĩb iudicare debet. Primũ gͦ
÷ ut satagamꝰ singłis u̾tutib frudiũ
freq̃ns impend̾e. qd̾ dũ facimꝰ: nẽcee:
nos sepĩ cadere. oportet nos sepe re-¬
surg̾e. ⁊ ꝑ freq̃ntem lapsũ adiscere
q̃ uigilanua. qͣ cautela oporteat uir¬
tutũ bona adqͥrere uł custodire. Sic

Expanded text:
ic est ille Joseph qui quidem sero nascitur, sed a patre plus caeteris amatur. Quis enim nesciat vera bona animi sine discretione nec posse acquiri, nec posse conservari? Merito ergo illa virtus singulariter diligitur sine qua nulla conquiritur, nulla consummatur, nulla conservatur. Sed vix sero talem filium accipere meremur, quia ad discretionis perfectionem non sine magno usu, nonnisi per magna experimenta erudimur. Prius non oportet in singulisingulis sufficienter judicare. Multa quidem de discretione legendo, multa discimus audiendo, multa ex insito nobis rationis judicio: verumtamen nunquam de hac ad plenum erudimur sine experientiae magisterio. Post omnes sequi oportet qui de omnibus judicare debet. Primum ergo est ut satagamus singulis virtutibus studium frequens impendere, quod dum facimus, necesse est nos saepius cadere: oportet ergo nos saepe resurgere, et per frequentem lapsum addiscere qua vigilantia, qua cautela oporteat virtutum bona aquierere vel custodire. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tõmittimus. unde ⁊ illa citiꝰ erubesti.¬
mus. Recte gͦ ut legitur pͥus cõmi¬
nuit᷑ ferrum qmͣ testa. sicut ⁊ post.
bunt᷑ cõminuta. huiꝰmodi gͦ con¬
tricionis ordo describit᷑ cum dicit᷑:
Tunc contrita sunt pariter. es. ferrũ¬

Expanded text:
committimus, unde et illa citius erubescicommittimus, unde et illa citius erubescimus. Recte ergo, ut legitur, prius comminuitur ferrum quam testa, sicut et post buntur comminuta. Hujusmodi ergo contritionis ordo describitur, cum dicitur: Tunc contrita sunt pariter ferru
Abbreviated transcription (Latin):
aurum arrogantie quo facilius
eo ⁊ citi atteritur. Sed sic̃ multo
diffitiliꝰ arrogantiam. qmͣ iactanci¬
am. sic multo laboriosiꝰ erubesci¬
mus iactantiam qmͣ ꝑtinatiam.
Ex iactancia siqͥdem famam nr̃am.
sepe creuisse. semꝑ autem ex ꝑti¬
nacia decreuisse non dubitamus.
Nam nicħ aliud ꝑtinaciã dicimꝰ.
nͥ cum in nr̃a sententia ꝯtra alioꝵ
consilia impudent̾ ꝑsistimꝰ. Quis aũ
illud malum facilius ñ erubescat
in quo ⁊ aliis se multũ displicu¬
pͥus qm argentum contritũ esse
describit᷑. qͥa faciliꝰ ut dc̃m ÷ mens
de ꝑtinacia qmͣ de iactantia confũ¬
ditur. ꝑtinet aũ ad ꝯtricionẽ teste
confusio de ꝓprie infirmitatis ⁊ im¬
paciencie ꝯsideratione. Cum autẽ
ꝑu̾sa mens ad tantam infirmitatẽ
⁊ impacĩam ꝑuenit. ut passionib
suis ⁊ cum uoluerit oĩo resistere.
non possit. Quis ñ uideat qmͣ facile
in hac fragilitatis sue ꝯsideratione

Expanded text:
aurum arrogantiae, quo facilius aurum arrogantiae, quo facilius eo et citius atteritur. Sed, sicut multo difficilius arrogantiam quam jactantiam, sic multo laboriosius erubescimus jactantiam quam pertinaciam. Ex jactantia siquidem famam nostram saepe crevisse, semper autem ex pertinacia decrevisse non dubitamus. Nam nihil aliud pertinaciam dicimus, nisi cum in nostra sententia contra aliorum consilia impudenter persistimus. Quis autem illud malum facilius non erubescat, in quo et aliis se multum displicurius aes quam argentum contritum esse describitur, quia facilius, ut dictum est, mens de pertinacia quam de jactantia confunditur. Pertinet autem ad contritionem testae, confusio de propriae infirmitatis et impatientiae consideratione. Cum autem perversa mens ad tantam infirmitatem et impatientiam pervenit, ut passionibus suis, etiam cum voluerit, omnino resistere non possit, quis non videat quam facile in hac fragilitatis suae consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
indeteriora labitur
Unc autem scd̾m eam
lectionem que scd̾o loco
ponitur: aliquid loqua¬
murꝰ. Sieut nichil faciliꝰ erubesci¬
mꝰ qm̃ maliciam. sic nicħ diffici¬
lius cognoscimꝰ. uel erubescimus
qmͣ arroganciam. Arrogancia enĩ
ocłm mentis obnubilat: uel exte¬
cat ut nec se ipãm agnosc̾e ualeat:
Qualem enĩ se ip̃am mens elata ꝑ
estimationem fingit. talem ꝓculdu¬
bio ueratiter ẽẽ se credit. Uide gͦ ꝙͣ
difficile sit illa nos in nob̾ iep̃hendere.
et arguere. ⁊ ꝑ increpationem. ⁊
reꝓbationem conterere. in quib
dudum credidimꝰ nos ueraciter
debere ⁊ aliis plat̾e. Sed qm̃ iactã¬
cia. dũ głam suam foras dilatare.
studet. ueris falsa ꝑmisscet. Et ñ
solum ea que de se uera uerum ⁊¬
ea que nouit falsa aliis de sui
estimatione ꝑsuadet. ibi ꝓculdu.¬
bio faciliꝰ in confusionem dcictt᷑.
ubi de falsa ostentatione conscĩe
⁊̃ ꝓprie testimonio conuintit᷑. Uñ
utiq ÷ qd̃ iactantie argentũ qmͣ

Expanded text:
in deteriora labitur. Nunc autem secundum eam lectionem, quae secundo loco ponitur, aliquid loquamur. Sicut nihil facilius erubescimus quam malitiam, sic nihil difficilius cognoscimus vel erubescimus quam arrogantiam. Arrogantia enim oculum mentis obnubilat vel excaecat, ut nec seipsam agnoscere valeat. Qualem enim seipsam mens elata per aestimationem fingit, talem procul dubio veraciter esse se credit. Vide ergo quam difficile sit illa nos in nobis reprehendere, et arguere, et per increpationem et reprobationem conterere, in quibus dudum credidimus nos veraciter debere et aliis placere. Sed quoniam jactantia, dum gloriam suam foras dilatare studet, veris falsa permiscet, et non solum ea quae de se vera, verum etiam quae novit falsa, aliis de sui aestimatione persuadet. Ibi procul dubio facilius in confusionem dejicitur, ubi de falsa ostentatione, conscieproprio testimonio convincitur. Unde utique est, quod jactantiae argentum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpunctõem reꝑimꝰ in cubicuso rachel
nõ ipãm s lyam uos inuenisse non du¬
bitemꝰ. Nam sicut rachelis est medita¬
ri ꝯtempsari discernere initelligere
sic ꝓfecto ꝑtinet ad lyam flere. dolere
genere suspirare Nam lya ire dẽm̃
ẽ affectio ẽ. diuina inspiratõe inflã¬
mata. tachel est ratõ diuina ił reue

Expanded text:
compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑponit᷑ dum rachel sꝑat᷑ facileꝰ
recognoscunt. qui ħ qmͣ sepe ꝯtingat
ñ tam audiendo ꝙͣ exꝑiendo didicerunt.
Sepe contingit ut animꝰ antique ꝯu̾¬
sat̃onis sordib minꝰ mundatꝰ ⁊ ad celesti¬
um gtemplatõnem nundũ ẏdonẽ dumi
se in cubiculo rachel collocat dũ totũ
se in eius amplexus parat dum illam
iam se se tenere putat. subito ⁊ mopi¬
nate int amplexꝰ lye se ẽẽ deprehendat.
Quid enim script᷑am sacͣm nisi rachel
cubiculũ dicimꝰ in qͣ sapiãm diuinã
sub decenti allegoriarum uelamine la¬
titare ñ dubitamꝰ: In tali cubiculo ra¬
chel tociens queritur: quociens in lec¬
tione sacͣ sp̃ualis intelligentia inda¬
gat᷑. S qmͣdu adhuc ad sublimia
penetranda minime sufficimꝰ dui tu¬
pitam diligent᷑ q̃ sitam rachel nundũ
inuenimꝰ. Incipimꝰ ergo genere suspi¬
rare nr̃am cecitatem ñ solũ plangere
s ⁊ erubescere. Dolentib ergo nobis

Expanded text:
supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere.
Abbreviated transcription (Latin):
bonttate ⁊ in simpsicitate cordis q̃rite
illum. Utiꝙ qui de dño in bontrate
sentit: tam illum qui ẽ. principiũ õĩ¬
um fidei oculo ceruit. s ⁊ ouis est ue¬
ratĩt si in simplicitate querit. Uides ne
ꝙ̃ admod̾ non quelib s sũma sapiã sim¬
psitit quesita facit ẽẽ rachel. Iam ut
in domine sue tomꝑatõne stulticia repu¬

Expanded text:
bonitate, et in simplicitate cordis quaerite bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Utique qui de Domino sentit in bonitate, jam illum, qui est principium omnium, fidei oculo cernit. Sed et ovis veraciter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, utin dominae suae comparatione, stultitia repu
Abbreviated transcription (Latin):
ria ⁊ irłm. Hee st̃ sp̃c rationał gemine
uxores ex quib orit᷑ generosa ꝑ les &
regni celestis heres. Ex ratione orũit᷑
consilia recta ex asfectõne desid̾ia scã
Ex illa spuales sensus ex ista ordinati
affectus. Ex ista deniq om̃is uirc &¬
illa uͦ om̃is u̾itas. Sciendum itaq ẽ.
qd asfectõ ueracit᷑ incipit lẏa eẽ qũ
satagit se ipãm ad normam uisticie cõ¬
ponere. Et ratio rachel ẽẽ indubitant̃
asserit᷑ qñ illius sũme & uere sapientie
luce illustrat᷑. Si quis ignorat qm sit
illud laboriosim. qmͣ sit istud iocundũ:
Utiq non sine magno labore anuimi affec¬
tio alibitis ad licita restringit᷑ ⁊ recte
tał uxor lia ħ est laboriosa uocat᷑. Quid
uero dulcius quid ue iocundius potest
ẽe qm oculum mentis ad sumine sapiẽ
tempsandam cum ratio dilatat᷑ mertto
racheł nomine honorat᷑. Rachel uisũ
principiũ uł oius int̾precat᷑. Ut ergo
cali nomine digna sit impseat qd̵ scͥp¬
tum inuenit. Sentite tle domino ĩ

Expanded text:
ria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis viritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor Lia hoc est laboriosa  vocatur. Quid vero dulcius, quidve jucundius potest esse quam oculum mentis ad summae sapienttemplandam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur. Rachel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in
Abbreviated transcription (Latin):
uxorib iacob diligentꝰ inquir̾e &
quicquid uide animꝰ suggerit mani¬
festius aꝑire. Om̃i spũ rationali ge¬
mina quedam uis data ẽ. ab illo patre
luminũ a quo ẽ om̃e datũ optimum.
⁊ om̃e donum ꝑfcm̃. Una ẽ tatõ alc̾a
affectõ. Ratio qͣ discemamꝰ affectio¬

Expanded text:
uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectio: ratio, qua disce
Abbreviated transcription (Latin):
cui eo adhuc tp̃i uisio hec ostendit᷑. eiꝰq
int̾preto reuelat᷑. Dum adhuc rex÷
passionib siuis dñari pͭ. Eu inqͥt rex
regum es. Scimꝰ qi motui corꝑis p̃sidet
corꝑeus sensꝰ. sensui appetitꝰ. appetitui
affectꝰ. ⁊ his om̃ib rõalis ꝯsensus scd̃
qd̃ scͥptum ÷. qr excelso aliꝰ excelsior÷¬

Expanded text:
sio haec ostenditur, ejusque interpretatio revelatur. Dum adhuc rex est, passionibus suis dominari potest: Tu, inquit, Rex regum es. Scimus quia motui corporis praesidet corporeus sensus, sensui appetitus, appetitui affectus, et his omnibus rationalis consensus, secundum quod scriptum est, quia excelso alius excelsior
Abbreviated transcription (Latin):
bitur uniu̾se t̾re. Neq enĩ ht
hꝰ regni imꝑator sortẽ in regno celoꝵ.
qͥ in bono oꝑe exertet corpꝰ suũ. sed
negligit in bona uoluntate nutre
cor suũ. Regnum celoꝵ in qͥt intra
uos ÷. Intꝰ sane. intꝰ in corde regnat
caritas. uitꝰ regnat ueritas. nec his
regna ꝑtineant ad regñ celoꝵ. si oĩo
regnũ celoꝵ intra nos ÷. eo qd̃ utruq
illoꝵ intra nos ĩuentri potest. Sed
ille tertii regni rex ⁊ imꝑator. non hñs
partem in regno celoꝵ. de sũmo depultꝰ
⁊ foras eiectꝰ. qr in celo ñ pͭ. regnum
sibi uendicat in t̾ra. ꝓiecit eñĩ intima¬
ẽ in celis: Qnͣto magis gͦ eiꝰ dñatio ĩ
celis ẽẽ non pot̾: Imꝑat tñ uniu̾se
t̾re exertens carnem in bono oꝑe. m̃tẽ
relĩquens uacuam bona intentione.
ꝯterit cetera regna p̃dicta. quomͦ cet̾a
metalla cõminuere solet ferrũ. es uideł.
aurum ⁊ argentũ. Sic̃ in auro caritaᷤ
in argento ueritas. in ere simultas.

Expanded text:
e terrae. Neque enim habet hujus regni imperator sortem in regno coelorum qui in bono opere exercet corpus suum, sed negligit in bona voluntate nutrire cor suum: Regnum coelorum, inquit, intra vos est . Intus sane, intus in corde regnat charitas, intus regnat veritas, nec his regna pertineant ad regnum coelorum, si omnino regnum coelorum intra nos est, eo quod utrumque illorum intra nos inveniri potest. Sed ille tertii regni rex et imperator, non habens partem in regno coelorum, de summo depulsus et foras ejectus, quia in coelo non potest, regnum sibi vindicat in terra.  in coelis est. Quanto magis ergo ejus dominatio in coelis esse non potest? Imperat tamen universae terrae exercens carnem in bono opere, mentem relinquens vacuam bona intentione. conterit caetera regna praedicta. Quomodo caetera metalla comminuere solet ferrum, ea videlicet, aurum et argentum? Sicut in auro charitas, in argento veritas, in aere simultas,
Abbreviated transcription (Latin):
s oĩs hõ ad oĩa bona ł mala accipit
lib̾tatem. Nam uti iam dem̃ ÷ ad
nlłm bonum ł malum in uit᷑ cogi pͭ.
S cum sit liber õium. ñ tñ om̃ium
potestatem ht̃. alioqͥn omp̃s esset.
Multũ aũ ÷ ꝑ omñe mod̾ cum ad
illa accipit potestatẽ q̃ sibi sufficiũt
ad salutẽ. Quid aũ cum ⁊ illa suppe¬
tunt q̃ sufficiunt ad ꝑfectionem:

Expanded text:
sed omnis homo ad omnia bona vel mala accipit sed omnis homo ad omnia bona vel mala accipit libertatem. Nam, uti jam dictum est, ad nullum bonum, vel malum invitus cogi potest. Sed, cum sit liber omnium, non tamen omnium potestatem habet, alioqui omnipotens esset. Multum est autem per omnem modum cum ad illa accipit potestatem, quae sibi sufficiunt ad salutem. Quid autem cum et illa suppetunt quae sufficiunt ad perfectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
potencie tue detrahtt᷑. ⁊ si qñ subtrahit᷑
gr̃a. simul ꝑit ⁊ potencia. Patet itaq
ex his qr aliud ÷ arbitrii potestas. atti
alud ÷ arbitrii lib̾tas. Aliud÷ n mag¬
na posse. atq aluid ÷ lib̾m cẽ. Et liber
⁊ infirmus eẽ potes. Sic̾ e contrario ⁊
seruis ⁊ sanus ẽẽ potes. Si sanus ⁊ ro¬
bustus es. ⁊ multa ⁊ magna fac̾e poteᷤ.
uer̾ptam̃ si liber es. ad nich cogi potes
ł debes. Et si amittis sanitatẽ. amit¬
tis pͥorem potestatẽ. ñ tñ ⁊ lib̾tatem
potestatis itaq ÷ qd̾ bonum fac̾e pos¬
sumꝰ. qmͣ diu id fatere uolumꝰ. lib̾tatis
aũ qd̃ ad nlłm scu bonum seu malum
inuiti cogi possumꝰ. Qmͣ multi in dif¬
finicione liberi arbitrii errant. qr int̾
potestatem ⁊ lib̾tatem distinguere
ignorant ł dissimulant. uide tñ quid
int̾ sit cũ potestatem hõ sepe amittat:
lib̾tatem uͦ nunqͣm amut̾e possit. Itẽ
nemo ad oĩa bona accipit potestatem

Expanded text:
potentiae tuae detrahitur; et si quando subtrahitur potentiae tuae detrahitur; et si quando subtrahitur gratia, simul perit et potentia. Patet itaque ex his quia aliud est arbitrii potestas, atque aliud est arbitrii libertas. Aliud est enim magna posse, atque aliud est liberum esse. Et liber, et infirmus esse potes, sicut econtrario et sanus, et servus esse potes. Si sanus et robustus es, et multa, et magna facere potes; verumtamen si liber es, ad nihil cogi potes, vel debes. Et si amittis sanitatem, amittis priorem potestatem, non tamen et libertatem. Potestatis itaque est quod bonum facere possumus quandiu id facere valemus. Libertatis autem quod ad nullum seu bonum, seu malum inviti cogi possumus. Quam multi in definitione liberi arbitrii errant, quia inter potestatem et libertatem distinguere ignorant vel dissimulant. Vide tamen quid intersit cum potestatem homo saepe amittat, libertatem vero nunquam amittere possit. Item nemo ad omnia bona accipit potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ⁊ uniu̾se t̾re rex imꝑat seruienti.
Rex itaq regum ÷ rõalis ꝯsensꝰ qui
oĩb cordis corꝑisq motib p̃sidet. ⁊
intra dicionis sue uira. accepta tñ di¬
uinitꝰ potestate coheret. audi eñi qd̾
di᷑. ⁊ intellige a quo potestas hec dat᷑:
Tu inqͥt rex regum es. ⁊ d̾s celi regñ
⁊ fortitudinẽ. ⁊ ĩꝑium ⁊ gl̾am dedit tͥ.
lib̾m arbitriũ hõis in eo regñ accepit
debet. fortitudinẽ accepit ⁊ ht̃. qͣm diu
passionib sius fortit̾ resistere ualet: Im¬
ꝑum accepit ⁊ ht̃ ꝙͣ diu actiones ⁊
uoluntates cogitõnesq in bono exercet :¬
ł exert̾e ualet. Giam accepit ⁊ ht̃ qͣdiu
Quio eñ habes qd̃ ñ accepisti: Nich̾ enĩ
aliud est hr̃e huiꝰmodi potestatem ⁊ for¬
titudinem. qmͣ hr̃e grãm cooꝑantem. Po¬
testas tua cooꝑatrix gr̃a. Qnͣtum habes
gr̃e. tm̃ habes ⁊ potentie. ⁊ qͣntum gr̃a
accepta crescit. tm̃ ⁊ potentia tua ꝓfi¬
cit. ⁊ qnͣtum gr̃a minuitur. tm̃ ⁊t

Expanded text:
. Rex itaque regum est rationalis consensus, qui omnibus cordis corporisque motibus praesidet, et intra ditionis suae jura accepta tamen divinitus potestate coercet. Audi enim quod dicitur, et intellige a quo potestas haec datur: Tu, inquit, rex regum es, et Dominus coeli, regnum et fortitudinem, et imperium, et gloriam dedit tibi. Liberum arbitrium hominis in eo regnum accepit debet; fortitudinem accepit, et habet quandiu passionibus suis fortiter resistere valet; imperium accepit, et habet quandiu actiones et voluntates, cogitationesque in bono exercet, vel exercere valet. Gloriam accepit, et habet quandiu Quid enim habes quod non accepisti, nihil enim aliud est habere hujusmodi potestatem et fortitudinem, quam habere gratiam cooperantem. Potestas tua, cooperatrix gratia. Quantum habes gratiae, tantum habes et potentiae; et quantum gratia accepta crescit, tantum et potentia tua proficit; et quantum gratia minuitur, tantum et
Abbreviated transcription (Latin):
caput aureũ. Ut enĩ de cet̾is taceam
hoc ł solum puto in qͦ int̾prete opus
statua una uniꝰ hõis ꝑsonam rep̾sen¬
tat ⁊ illa ut exposuimꝰ cuilibet de
sũmis in ima ruentis p̃uaricationem
caput aureũ. pectus argenteum. cet̾a
aũ menbra erea. uel ferira. curqueso
si ip̃e cui ħ dr̃ est caput aureum. cur
ñ ⁊ idem ip̃e sit pettꝰ argenteum.
⁊ cet̾a in hc̃ mod̾: An forte in ea ꝑ¬
te qua aureus es. ip̃e es. ⁊ ip̃e non es
in ea parte qͣ aureus ñ es: Quis quis
gͦ es cum post caput aureũ iã ceꝑis
pectus argentium hr̃e uide queso ⁊¬

Expanded text:
caput aureum. Ut enim de caeteris taceam, caput aureum. Ut enim de caeteris taceam, hoc vel solum puto in quo interprete opus statua una unius hominis personam repraesentat, et illa, ut exposuimus, cujuslibet de summis in ima ruentis praevaricationem caput aureum, pectus argenteum, caetera autem membra aerea vel ferrea, cur, quaeso, si ipse cui hoc dicitur, est caput aureum, cur non et ipse sit pectus argenteum, et caetera in hunc modum? An forte in ea parte qua aureus es, ipse es, et ipse non es, in ea parte qua aureus non es? Quisquis ergo es, cum post caput aureum jam coeperis pectus argenteum habere, vide, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uolucresq celi dedit in manu tua: ⁊
sub dicione tua uniu̾sa ꝯstituit. Omĩa
in quib habitant filii hominũ qͣi in
manu sua tenet. cũ ad illa grãm cooꝑã¬
tem ht̃. q̃ ex eiꝰ adiutorio humanis con¬
siliis ⁊ studiis subiat̾e solent. Bestiaᷤ
agri intra potestatis sue uira possidet.
cũ scłarium desiderioꝵ impetus intra
equitatis t̾minos fortiter cohertet.¬
ł cohert̾e ualet uolucrib celi potent̾
imꝑat. qͥ cogit̃ones suas quociens
uoluerit bonis meditationib sꝑalib
q theoriis occupat. In hẽ itaq modũ
sub dicione sua uniu̾sa ꝯstitui meruit
qui ad singła hoꝵ q̃ diximꝰ gram diui¬
nitus accepit.
De diu̾sis corrup¬
tionis qͣdibus eoꝵq ꝓpͥctatibus des¬
cendẽcium de bono ĩ malum.
ed queramꝰ quid illud sibi
uult qd̾ ad ista subiungit᷑.
Ti es gͦ inquit cap̃ aureũ.
⁊ post te ꝯsurget regñ aliud minꝰ te.
Atcende queso quid dicat. qͥd sua nos
int̾pret̾one docere ꝓponat. Tues inqͥt

Expanded text:
dit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit? Omnia in quibus habitant filii hominum quasi in manu sua tenet, cum ad illa gratiam cooperantem habet quae ex ejus adjutorio humanis consiliis et studiis subjacere solent. Bestias agri inter potestatis suae jura possidet, cum saecularium desideriorum impetus intra aequitatis terminos fortiter coercere valet. Volucribus coeli potenter imperat, cui cogitationes suas quoties voluerit, bonis meditationibus spiritualibusque theoriis occupat. In hunc itaque modum sub ditione sua universa constitui meruit, qui ad singula horum quae diximus, gratiam divinitus accepit.De diversis corruptionis gradibus, eorumque proprietatibus descendentium de bono in malum. Sed quaeramus quid illud sibi vult quod ad ista subjungitur: Tu es ergo, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te . Attende, quaeso, quid dicat, quid sua nos interpretatione docere proponat: Tu es, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fit ex dilectione. ⁊ sũ ad argentũ
qd̃ fit ex sola deliberatione. sic ad es
ꝑtinet bonũ qd̾ fit ex simulatione
In pͥmo regnat caritas. in scd̾o ue¬
ritas. in t̾tio regnat simultas.
uide gͦ queso qͣm recte uidet᷑ huic ter

Expanded text:
quod fit ex dilectione, et sicut ad argentum quod fit ex dilectione, et sicut ad argentum quod fit ex sola deliberatione, sic ad aes pertinet bonum quod fit ex simulatione. In primo regnat charitas, in secundo veritas, in tertio regnat simultas. Vide ergo, quaeso, quam recte vi
Abbreviated transcription (Latin):
rib. hõ bonus fc̃s ÷.⁊ ad bonitatẽ
creatus ÷. Solũmodo ħ ĩueni inqͥt
ecclesiastes. qr fecerit d̾s hoĩem rectũ.
⁊ ip̃e ĩmisscuerit se infinitis q̃stionib
Si gͦ caritate ferues. ⁊ in boni dilectõe
ꝑmanes. aureum cap̃ habes. ⁊ tu
ip̃e es. qi id qd̾. ⁊ ad qd̾ fc̃s es. ⁊ qd̾
adhuc eris ip̃e. ⁊ ñ potiꝰ aliꝰ minor
te. Tu inqͥt es cap̃ aureũ. ⁊ post te
ꝯsurget regñ aliud minꝰ te. Hunqͥd
ñ es ram immorte ip̃o. cũ cepis fac̾e
ex solo ꝯsilio qd̃ pͥus actitabas ex ma¬
gno ꝯsilio. ⁊ multo desid̾io: Et pꝰ te
inqͥt ꝯsurget regñ aliud minus te.
Nonne aliud regñ ÷ tum mens
boni desid̾io: Nonne ÷ minꝰ regñ sine
desid̾io solum ꝯsiliũ. qm cũ ꝓtudenti
consilio. feruens desid̾ium: Nonne
minꝰ ÷ bonum fac̾e ex sola delibera¬
tione qmͣ ⁊̃ ex magna dilectione seu
regnũ t̾cium aluid ereũ qd̃ imꝑab̾
uniu̾se t̾re. Sic̃ ad aurum ꝑtinet

Expanded text:
nitatem creatus est: Solummodo hoc inveni, inquit Ecclesiastes, quia fecerit Deus hominem rectum, et ipse immiscuerit se infinitis quaestionibus . Si ergo charitate ferves, et in boni dilectione permanes, aureum caput habes, et tu ipse es, quia id quod, et ad quod factus es, et adhuc eris ipse, et non potius alius minor te? Tu es, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te. Nunquid non es jam minor te ipso, cum coeperis facere ex solo consilio, quod prius actitabas ex magno consilio, et multo desiderio? Et post te, inquit, consurget regnum aliud minus te. Nonne aliud regnum est cum mens boni desiderio? Nonne est minus regnum sine desiderio solum consilium, quam cum prudenti consilio fervens desiderium? Nonne minus est bonum facere ex sola deliberatione, quam etiam ex magna dilectione seu regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae. Sicut ad aurum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ÷ diuinoꝵ iudicioꝵ archana
ex diuina reuełone cognosc̾e. ⁊ aliud
⁊ eoꝵ dem rõnem ꝑpend̾e uel penetrare
potuisse. Aliud est inqͣm ꝑspicua cõ¬
tempłone uidere. quid inter̾ uniu̾sita¬
te soleat. uel oporteat actidere. att
aluid ÷ quid cui ꝑsone quali de cã
qua ue illiꝰ cui accidit utilitate debeat
ꝯtingere. Unũ qͣi ad sompnii uisionẽ
aliud ꝑtinet ad sompnii int̾pretonẽ
Et qͥdem regi nabugo donosor datũ:
ex diuina reuelatione ꝑ siłitudinẽ
uidere. ex qͣnto sublimitatis fastigio
ꝯtingat hoĩem in una corruere. et
rt̾m ad integritatis statum ꝑfect̾onis¬
q culmen resurgere. s ñ eque accepit
qͣlitatem ꝑsone acciꝑe agnosc̾e cui de¬
beat tale aliquid actid̾e. S qd̾ ꝑ sei¬
ipm̃ uidere ñ potuit ab alio accepit
cũ ꝑ damelem audit. Tu es caput
q ÷ gr̃a ꝑ qm cognoscimꝰ iudicia
diuina. atq alia ÷ illa ꝑ qͣm diuidica¬
mꝰ merita ꝓpria uel aliena. Illud est

Expanded text:
 judiciorum arcana, et divina revelatione cognoscere, et aliud est eorumdem rationem perpendere, vel penetrare potuisse. Aliud est, inquam, perspicua contemplatione videre quid in rerum universitate soleat vel oporteat accidere, atque aliud est quid cui personae, quali de causa, quave illius cui accidit utilitate debeat contingere. Unum quasi ad somnii visionem, aliud pertinet ad somnii interpretationem, et quid regi Nabuchodonosor datum est ex divina revelatione per similitudinem videre, ex quanto sublimitatis fastigio contingat hominem in ima corruere, et iterum ad integritatis statum, perfectionisque culmen resurgere, sed non aequa accepit qualitatem personae agnoscere cui debeat tale aliquid accidere. Sed quod per semetipsum videre non potuit, ab alio accepit, cum per Danielem audit: Tu es caput quam cognoscimus judicia divina, atque alia est illa per quam dijudicamus merita propria vel aliena. Illud est
Abbreviated transcription (Latin):
silii. uel aliis quib libet eiꝰ effec¬
tib replet᷑. Et ut totum breuit̾
ꝯcludam debet hic nr̃ ioseph totũ
int̾ioris ⁊ ext̾ioris hõis statum ⁊
habitum in qͣntum possibile ÷ ple
gent̾ inuestigare.¬

Expanded text:
silii, vel aliis quibuslibet ejus affectibus repletur. Et ut totum breviter concludam, debet hic noster Joseph totum interioris et exterioris hominis statum et habitum inquantum possibile est, pgenter investigare
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioseph non mͦ ħ uiciũ. s qͦͣdli¬
bet insidians malũ. ⁊ latens adhui
ꝓuide circũspit̾e. capte ꝓuid̾e. callide
dep̃hendere. citꝰ detegere. acerbiꝰ argue¬
re. ad officiũ ioseph spectat tura ⁊ cu¬
stodia oĩum fr̃m suoꝵ. ad ip̃m spe¬
ctat disciplina singłoꝵ. ad ip̃m dispo¬
sitio gerendoꝵ. ad ip̃m ꝓuidentia fu¬
turoꝵ. Ad eiꝰ offm̃ ꝑtinet diligenter
atrendere. freq̃nter discut̾e. qnͣtum a¬
nimꝰ cotidie ꝓficiat. uel qͣntum forte
deficiat. quib cogitationibus magis
intraset᷑. quib affectib frequenti
tangit᷑. Ip̃e ioseph debet ñ solum
uicia cordis. s ⁊̃ inualitudines cor¬
qd̾q exigit. salutis remedia quere¬
re. qͥsita adhibere. Ip̃m nosse oportet
ñ solum uicra sua. s ⁊ gr̃arum mu¬
nera uͥtutum merita. Sed ⁊ ip̃a dili¬
gent̾ distinguert. ⁊ q̃ sint bona nat᷑e
uel qͥ dona gre subtiliter pensare. ꝓͥm¬
ptum hr̃e debet quib temptati¬
onũ machinis malignꝰ eum sp̃t ĩ¬

Expanded text:
ad Joseph non modo hoc vitium sed quodlibet insidians malum, et latens adhuc provide circumspicere, caute praevidere, callide deprehendere, citius detegere, acerbius arguere. Ad officium Joseph spectat cura, et custodia omnium fratrum suorum, ad ipsum spectat disciplina singulorum, ad ipsum dispositio gerendorum, ad ipsum providentia futurorum. Ad ejus officium pertinet diligenter attendere, frequenter discutere, quantum animus quotidie proficiat, vel quantum forte deficiat, quibus cogitationibus magis incursetur, quibus affectibus frequentius tangatur. Ipse Joseph debet non solum vitia cordis, verum etiam invalitudines corquodque exigit, salutis remedia quaerere, quaesita adhibere. Ipsum nosse oportet non solum vitia sua, sed et gratiarum munera et virtutum merita, sed et ipsa diligenter distinguere, et quae sint bona naturae, vel quae dona gratiae subtiliter pensare. Promptum habere debet quibus tentationum machinis malignus eum spiritus im
Abbreviated transcription (Latin):
ninium accendere. qmͣ in falsis ⁊ decep¬
toriis bonis cogitat᷑oneni figere ⁊ ħ ẽ.
ratio cur rachel uoluenit ancillam su¬
am uito suo trad̾e. Hanc ẽẽ primã
uiam om̃ii ingredienti ad inuisibiliũ cõ¬
tempłonem nemo ignorat uisi forte ꝙͣ
ad hanc sciãm nec dum exꝑientia infor

Expanded text:
nimum accendere, quam in falsis et decepnimum accendere, quam in falsis et deceptoriis bonis cogitationem figere: et haec est ratio cur Rachel voluerit ancillam suam viro suo tradere. Hanc esse primam viam omni ingredienti ad invisibilium contemplationem nemo ignorat, nisi forte, quem ad hanc scientiam necdum experientia infor
Abbreviated transcription (Latin):
nil aliud cogitanti occrit nisi q̃ cogita¬
re consueuit sola uisibilia. Q̾rit in¬
uisibilia uidere ⁊ nil occͣrit nisi forme
corporaliũ. Qͥd ergo fatiat qͥd agat:
Nonne meluis est qualicunq modo il¬
la cogitare qmͣ obliuioni uł negligentie
trad̾e: Inuno si bñ amat ea mens ñ faci¬
le oblunscit᷑ multo tñ difficilius ad eoꝵ
ꝯtempłonem subleuat᷑. facit tũ qd pot̃.
intuet᷑ ea quomͦ pot̃. Cogitat ꝑ yma¬
ginatõnem quia nec dum uid̾e ualeg.
ꝑ intlłigentie puritatẽ. Hec ut arbit᷑
est causa õ rachel pri liberos habeat
de ancilla qm generet de se ip̃a quia
dulce est ei saltẽ ymaginando eoꝵ me¬
moriam retin̾e quoꝵ intlłigentian
nundũ ualet ratiocinando app̃hen¬
dere. Sicut eñĩ ꝑ rachel ratõnem¬
sicut ꝑ eiꝰ ancillam intelligimꝰ ymagina¬
tonem. Suadet ergo ratio ꝯmodiꝰ eẽ
qualiciunq bono modo uera bona co¬
gitare. & ymaginaria quadam salteni
pulchritudine ad eorum de sid̾ium a¬

Expanded text:
 cogitanti occurrit, nisi quae cogitare consuevit sola visibilia. Quaerit invisibilia videre, et nil occurrit nisi formaecorporalium. Quid igitur faciat, quid agat? Nonne melius est qualicunque modo illa cogitare, quam oblivioni vel negligentiae tradere? Imo, si bene amat mens, ea non facile obliviscitur, multo tamen difficilius ad eorum contemplationem sublevatur. Facit tamen quod potest, intuetur ea quomodo potest. Cogitat per imaginationem, quia necdum videre valet per intelligentiae puritatem. Haec, ut arbitror, est causa cur Rachel prius liberos habeat de ancilla, quam generet de seipsa; quia dulce est ei saltem imaginando eorum memoriam retinere, quorum intelligentiam nondum valet ratiocinando apprehendere. Sicut enim Rachel rationemsic per ejus ancillam intelligimus imaginationem. Suadet ergo ratio commodius esse qualicunque modo vera bona cogitare, et imaginaria quadam saltem pulchritudine ad eorum desiderium a
Abbreviated transcription (Latin):
nure custodit᷑. uultũq protegit᷑.
Primogenit᷑ namiq bale eam ꝯpouit
niunit ꝯitrinsecꝰ. ꝑ dan reprimũt᷑
mala uitus urgentia ꝑ gad repellũ¬
tur mala ext̾̃ius usurgentia. Onĩs
surgit aut ext̃iis aut int̃ius. In¬
terius ꝑ cogitatũ ext̃ius ꝑ sensum.
Modo enim ext̃ius ꝑ cogitat̾onẽ pul¬
parat. Solet nuirum inimicꝰ nunc
abuitus ministrare ꝯsilia erroris: nc̃ af
foris admoñe uicitamenta uoluptatis
Sed quia ad dan ꝑtinet disciplina co¬
gitatõnum ad gad aũ spectat discipli¬
re cuulem discordiam alt̾ius est replłe¬
re hostilem pugnã. Hic uigilat cõtͣ
cuuũ proditõnem: ille ꝯͣ hostium in¬
cursionem. Iste ꝯͣ ꝑfidiam: ille ꝯͣ iuo¬
lentiam. Dan nanq negligente mẽs
facile decipit᷑. gad seguiꝰ agente subito
ad t᷑pem delectatõnem rapit᷑. Sed qͥd
uitest utrum cuutas cordis nr̃i ꝑ uim
an ꝑfraudem ꝑeat utrũ discordia ci

Expanded text:
editur. Primogenitus namque Balae eam componit unit eam extrinsecus. Per Dan reprimuntur mala intus exsurgentia; per Gad repelluntur mala exterius insurgentia. Omnes surgit, aut exterius, aut interius: interius, per cogitatum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulparat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta voluptatis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplire civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Iste contra perfidiam, ille contra violentiam. Dan namque negligente, mens facile decipitur; Gad segnius agente, subito ad turpem delectationem rapitur. Sed quid interest utrum civitas cordis nostri per vim an per fraudem pereat, utrum d
Abbreviated transcription (Latin):
xponit ⁊ uitam suã iuiuendi formã seqͣ¬
tib ostendit. cũ dicit. Imitatores mei
estote sicut ⁊ ego xp̃i. Et recte sane eo
strata erat. De quib ꝓpħa ꝓ ãmira¬
tone exclamat. Qmͣ spetiosi pedes eim¬
glirantiũ pacem eungłirantiũ bona
hiis ni fallor lapidib magnꝰ ille patri¬
Apeha losephi ꝙ̃ oui princeps poploꝵ¬
lapidib plateas egypti recte credit᷑ stra¬
uisse in tm̃ ut non haberent filii isrł necc̃e
seruisse in luto ⁊ latere. om̃ib dieb iuite
sue. Horum adhuc lapidum penuriam
ꝓpħa sustinebat ⁊ sub magna discretõnis
inopia laborabat cum ad huc fixus in li¬
mo ꝓfundi eo qd̾ nundũ sibi constaret
rati certitudo ꝯsilii in tm̃ ut dño procla¬
maret & diceret. Qmͣdui ponam con¬
silia in anina mea: Sed de ħ limo ꝑ¬
fundo nunqmͣ plenene emersisset nisi
hanc de qͣ loquim᷑ petrã tandem aliqũ
inuenisset. In petra inquit exaltaũ¬
lapidum uiam sibi ñ sternit:⁊ nũꝙͣ

Expanded text:
t vitam suam vivendi formam sequacibus ostendit, cum dicit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et recte sane eo strata erat, de quibus Propheta pro admiratione exclamat: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! His, ni fallor, lapidibus magnus ille patriarcha Joseph, quem princeps populorlapidibus plateas Aegypti recte creditur stravisse, intantum ut non haberent filii Israel necesse servire in luto et latere omnibus diebus vitae suae. Horum adhuc lapidum penuriam Propheta sustinebat, et sub magna discretionis inopia laborabat, cum adhuc fixus esset in limo profundi, eo quod nondum sibi constaret rati certitudo consilii, intantum ut Domino proclamaret et diceret: Quandiu ponam consilia in anima mea? Sed de hoc limi profundo nunquam plene emersisset, nisi hanc, de qua loquimur, petram tandem aliquando invenisset: In petra, inquit, exaltalapidum viam sibi non sternit, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ertitudinem discretõnis undecim̃
lapidem diximꝰ qmͣ si diligent̃
querimꝰ cicius apud paulum iuuenimꝰ
Tantum si quid̃ de discretionis dono cõ¬
fidit trã de consilii sui certitudine p̃¬
sumit ut fident̃ ꝯsiliũ det. uͥ dñitum

Expanded text:
ertitudinem discretionis undecimum lapidem diximus, quam si diligenter quaerimus, citius apud Paulum invenimus. Tantum siquidem de discretionis dono confidit, tantum de consilii sui certitudine praesumit, ut fidenter consilium det, ubi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
intlłutie archa illa ⁊ interna ⁊ et̾na gau¬
dia ut uł tunc iordanis liberũ cͤsum
recipiat. & om̃is humanꝰ asfectꝰ licent̃¬
⁊ libere in om̃e se bñplacitũ uoluat. &
humanꝰ animꝰ ut pote sũmis spũalib¬
ꝙ bonis firmĩt immobiłrq inhereus¬
in reb exteriorib ⁊ inferiorib nichil
contradict̾onis inueniat. Di fal¬
lor illa que suꝑuis intumuerat
unda maiori qmͣ prius impetu
in alueum suũ recurret. ⁊ latiꝰ expandet
modũq pristine limitat̾onis excedet eo
qd̃ amor ubiq creat᷑atum maioris in¬
cendii alimenta uberruna reꝑiati ⁊ bb
hoc cͦc᷑ uersũ feruentõri defiderio ruat.¬
ad om̃ia.¬

Expanded text:
intelligentiae arca in illa interna et aeterna gauintelligentiae arca in illa interna et aeterna gaudia, ut vel tunc Jordanis liberum cursum recipiat, et omnis humanus affectus licenter et libere in omne se beneplacitum volvat, et humanus animus utpote summis spiritualibusque bonis firmiter immobiliterin rebus exterioribus et inferioribus nihil contradictionis inveniat. Ni fallor, illa quae superius intumuerat unda, majori quam prius impetu in alveum suum recurret, et latius expandet, modumque pristinae limitationis excedet; eo quod amor Verbi creaturarumque majoris incendii alimenta uberrima reperiat, et ob hoc quaquaversum ferventiori desiderio ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supͣ modum sunt ⁊ alia uoluntaria
oris & bñplacita cordis. Quia alia m̃te
ꝯcupiscimꝰ: atq alia ea que ore probamꝰ
Allia sane sunt ea que ꝑsepe placent ex
sententia: atq alia ea que placent ex cõ¬
cupiscentia. Illa placent ex iudicio ista
ex desiderio. Illa ex dissinit̾one: ista ex
dilectõne. Rogat ergo ꝓpħa ut eadem
ip̃a que sunt uotiua sint ⁊ bũplacita
ut in unũ ꝯueniant. sibiq semꝑ occ᷑¬
rant. uotum ⁊ bũplacitũ sententia &
ꝯcupiscentia iudicium & deside rium
cretione placeat & ex delectatõne ⁊ so¬
la libeant ex delectatõne: que licent ex
deliberatione. Transcat ergo trauseat
p̾p hebreoꝵ. tͣnͣseat & archa post ip̃m ĩ
illam t̾ram lacte ⁊ melle manantẽ in su¬
ꝑnam illam & seupitnam iociinditatẽ
ut tandem aliq̃n facie ad faciem uide¬
at qd̃ multo desiderio tantope ante q̃¬
sierat. Transeat gͦ gͣndis illa tot deside¬
riorum turima transeat ⁊ theoretica illa

Expanded text:
et supra modum sunt alia voluntaria et supra modum sunt alia voluntaria oris et beneplacita cordis. Quia alia mente concupiscimus, atque alia sunt ea quae ore probamus. Alia sane sunt ea persaepe quae placent ex sententia, atque alia ea quae placent ex concupiscentia. Illa placent ex judicio, ista ex desiderio. Illa ex diffinitione, ista ex delectatione. Rogat ergo Propheta ut eadem ipsa quae sunt votiva, sint et beneplacita, ut in unum conveniant sibique semper occurrant, votum et beneplacitum, sententia et concupiscentia, judicium et desiderium,cretione placeat ex delectatione, et sola libeant ex delectatione quae licent ex deliberatione. Transeat ergo, transeat populus Hebraeorum; transeat et arca post ipsum in illam terram lacte et melle manantem, in supernam illam et sempiternam jucunditatem, ut tandem aliquando facie ad faciem videat, quod multo desiderio tantopere ante quaesierat. Transeat ergo grandis illa tot desideriorum turma; transeat et theorica illa
Abbreviated transcription (Latin):
frigerare sed acrus inflãmare. Quicqͥd
exterius. quicquid interius occͣrerit:
lectabit᷑ in reb spũalib. delectab in reb
corꝑalib ⁊ ingrediet᷑ ⁊ egrediet᷑ ⁊ pascua
decursus aquarum nisi in bñplacitum:
Quid eigo est aquas ut ante consueu̾ant
currere nisi bũplacitum sequi & apprebẽ¬
dere: Nat᷑alit̃ quid̃ om̃is appetit᷑ ad ꝯmo¬
dum trahit᷑. ⁊ huiꝰ aluei ductũ sequi in
suo illic desiderio nemo prohibet᷑. Mul¬
ta hic placent que tñ non decent: & id¬
curo fieri non debent. Necc̃e est gͦ it hac
sepe uita aquarum impetum cohibere
et concupiscentiarũ uiolentiam uiri¬
lĩt frangere. Nicħ illic libebit uisi qd̾ ⁊¬
licebit. Nicħ ergo oberit desid̾ioꝵ fluen¬
ta pro uoto esfluere. & ad om̃e bñplaci¬
tum deriuare. Huiꝰ ut arbitror liberta¬
tis licentiam ꝓpħa sꝑabat & suꝑabat
cum psallendo proclamaret. uolunta¬
ria oris mei bñplacita fac dñe. Sepe

Expanded text:
frigerare, sed acrius inflammare. Quidquid frigerare, sed acrius inflammare. Quidquid exterius, quidquid interius occurrerit, lectabitur in rebus spiritualibus, delectabitur in rebus corporalibus, et ingredietur, et egredietur, et pascua decursus aquarum nisi in beneplacitum? Quid ergo est aquas ut ante consueverant currere, nisi beneplacitum sequi et apprehendisse? Naturaliter quidem omnis appetitus ad commodum trahitur, et hujus alvei ductum sequi in suo illic desiderio nemo prohibetur. Multa hic placent, quae tamen non decent, et idcirco fieri non debent. Necesse est ergo in hac saepe vita aquarum impetum cohibere, et concupiscentiarum violentiam viriliter frangere. Nihil illic libebit, nisi et quod licebit. Nihil ergo oberit desideriorum fluenta pro voto effluere, et ad omne beneplacitum derivare. Hujus, ut arbitror, libertatis licentiam Propheta sperabat et suspirabat, cum psallendo proclamaret: Voluntaria oris mei beneplacita fac, Domine . Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tu. iam ulterius nec̃ce non erit
nem aluei sui fluenta suspendere & cur¬
sus sun impetum renitendo cohibere. Ab¬
tatem. absit inqmͣ absit ut adhuc ne¬
cesse sit castigare corpꝰ ⁊ in seruitutem
redigere atq etiã tunc mortificari tota
die q̃ñ iusti xp̃o etiam testante fulge¬
bunt sicut sol i regno patris sur ⁊ tol¬
letur impuis ne uideat głam dei. Nõ
nob̾ eciam dicet᷑ om̃mo. amplius nolite
diligere mundum nec ea que in mundo
sunt. cum fecerit dñs nouũ celum &
nouam t̾ram iuxͣ qd̾ ip̃a creat᷑a liberabͣ.¬
a seruitute corrupt̾onis in libertatem
filiorum dei. Et licet in creat᷑is de cortẽ
sit qm modo incomparabiłr maior atq
uenustior corporeisq oblectamentis dul¬
cor ꝑpensior atq iocundior nichil erit
qd̾ concupiscentias sp̃s ĩminuere possit.
in om̃ib hus que sensus corporeus atti¬
gerit. Hesciet concupiscentia carnis.
nesciet concirpiscentia ocłoꝵ ꝯcupiscen¬
tias sp̃c extinguere. s accendere Non re¬

Expanded text:
tu, jam ulterius necesse non erit Jordanem alvei sui fluenta suspendere, et cursus sui impetum renitendo cohibere. Abtatem; absit, inquam, absit, ut adhuc necesse sit castigare corpus, et in servitutem redigere, atque etiam tunc mortificari tota die: Quando justi, Christo etiam testante, fulgebunt sicut sol in regno Patris sui , et tolletur impius ne videat gloriam Dei. Non nobis omnino dicetur amplius: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt, cum fecerit Dominus novum coelum et novam terram, juxta quod ipsa creatura liberabitura servitute corruptionis in libertatem filiorum Dei. Et licet in creaturis decor sit tunc quam modo incomparabiliter major atque venustior, corporeisque oblectamentis dulcior, propensior atque jucundior, nihil erit quod concupiscentias spiritus imminuere possit in omnibus his quae sensus corporeus attigerit. Nesciet concupiscentia carnis, nesciet concupiscentia oculorum, concupiscentias spiritus exstinguere, sed accendere; non re
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ꝓmotionis gradib sepe diunit᷑
reparetur mens que de magno malo ĩ
deteriora labitur.
pe homo post multiplitem lapsum
ex diuina oꝑatione resurgat.

Expanded text:
Quibus promotionis gradibus saepe divinitus reparetur mens quae de magno malo in deteriora labitur. pe homo post multiplicem lapsum ex divina operatione resurgat.