comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orrtur quaestio. Nam facile ẽ quidem ut accipiamus aboriente unũ ordinẽ
colum narum ad atrium ꝑtinentium. qđ taberna culũ interius ꝑ om̃s quat¬
tuor partes cingitur : quia non habebat ex ea parte columnas tabernaculũ
interius. ab occidente autem ubiiam erant interioris taberna culi columnae
octo. quomodo etiam istas decem quas exterioris atru cõmemorat accepturi
sum ab occidente tanquã duosint ordines columnarũ interiorum octo & ex¬
teriorum decem: Qđ si ita est : longiora erunt etiam latera atru exterioris¬
quã tabernaculi interioris. ut sit unde ab extremo in extremũ alius columnarũ
ordo dirigatur : & ñ incurrat in ordinem priorem ad in terius tabernaculum
ꝑtinentem. Et si hoc est: consequens erit ut uicine illae columne duoꝵ laterũ
tabernaculi interius austri & aquilonis interuallis breuiorib dirimant᷑. quã

Expanded text:
oritur quaestio. nam facile est quidem, ut accipiamus ab oriente unum ordinem oritur quaestio. nam facile est quidem, ut accipiamus ab oriente unum ordinem columnarum ad atrium pertinentium, quo tabernaculum interius per omnes quattuor partes cingitur, quia non habebat ex ea parte columnas tabernaculum interius; ab occidente autem, ubi iam erant interioris tabernaculi columnae octo, quomodo etiam istas decem, quas exterioris atrii commemorat, accepturi sumus, ab occidente tamquam duo sint ordines columnarum, interiorum octo et exteriorum decem? qquam tabernaculi interioris, ut sit unde ab extremo in extremum alius columnarum ordo dirigatur, et non incurrat in ordinem priorem ad interius tabernaculum pertinentem. Et si hoc est, consequens erit ut vicenae illae columnae duorum laterum tabernaculi interioris, austri et aquilonis, interuallis breuioribus dirimantur quam
Abbreviated transcription (Latin):
cant. ita quam illi appellant aulem nr̃i aulam uocauerunt. Sediam n atriũ
isto nomine sed domꝰ regia significat᷑ in latina lingua: apud grȩcos autem
attium. Ergo & facies inquit atrium tabernaculo in latere qđ respieit ał
austrum & tentoria atrii exby ssotorta. Longitudo sit centum cubitorũ
uni lateri. columnae eorum uiginti & bases earum ereae uiginti & circur
learum & arcus earũ argentei. Sic & lateri quod est ad aquilonem tentori
centum cubitorum longitudinis & columnae earum uiginti & bases earũ ereę
uiginti & ciruli earũ & arcus columnarum & bases in argentatȩ argento.
atitudo autem atrii quaȩ ẽ ad mare. tentoria eiꝰ quinquaginta cubitorum.
nae eorum decem & bases eoꝵ decem. & latitudo atruꝰ qđ ẽ ad orientem
quinquaginta cubitoꝵ. columnae eius decem & bases earum decem. hic iam
uidemus cõmemorari columnas ab oriente cum loquitur deatrio. & eas de¬
iem ditem cũ basib ereis sicut dixit etiam de occidentalib : ubi difficillima

Expanded text:
cant, ita quam illi appellant aoXyjv, nostri aulam uocauerunt. sed iam non atrium isto nomine, sed domus regia significatur in latina lingua, apud Graecos autem atrium. ergo: et facies, inquit, atrium tabernaculo in latere quod respicit ad austrum et tentuni lateri: columnae eorum viginti, et bases earum aereae viginti; et circuli earum, et arcus earum argentei. Sic et lateri qungitudinis: et columnae eorum uiginti et bases earum aereae uiginti et circuli earum et arcus columnarum et bases inargentatae argento. latitudo autem atrii quae est ad mare tentoria eius quinquaginta cubitorum. columnae eorum decem et bases earum decem. et latitudo atrii quod est ad orientem quinquaginta cubitorum; columnae eius decem et bases earum decem. Hic iam uidemus commemorari columnas ab oriente, cum loquitur de atrio, et eas decem decem cum basibus aereis, sicut dixit etiam de occidentalibus. ubi difficillima
Abbreviated transcription (Latin):
uod ab illo angelo desiderat ia cob benedici cuiluctando praeualuit: magna
est de xp̃o ꝓphetia. Nam eo ipso ad mon& mysticum aliquid sapere. quia
om̃is homo a maiore uult benedici. Quomodo ergo abeo iste uoluit quem luc
superauit: Preualuit enim iacobxp̃o uel potius praeualere
eos israhelitas aquib crucifixus est xp̃e. & ab eo tamen benedicitur in eis israheli¬
tis qui crediderunt in xp̃m. ex quib: erat qui dicebat. Nam & ego israhelita sum
ex genere Abraham de tribubeniamin. Unus ergo atq idem iacob & daudus
& benedictus. Claudus in latitudine femoris tam̃quã in multitudine generis
dequib dictũ ẽ & claudicauerunt a semitis suis: benedictus autem in eis dequib
dictum est reliquiae ꝑ electionem gr̃ae saluae facte sunt

Expanded text:
uod ab illo angelo desiderat benedici Iacob, cui luctando praeualuit, magna est de Christo prophetia. nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem : luctando superauit? praeualuit enim Iacob Christo uel potius praeualere uisus est per eos Israhelitas, a quibus crucifixus est Christus; et ab eo tamen benedicitur in eis Israhelitis, qui crediderunt in Christum, ex quibus erat qui dicebat: nam et ego Israhelita sum ex genere Abraham tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus et benedictus: claudus in latitudine femoris tamquam in multitudine generis, de quibus dictum est: et claudicauerunt a semitis suis; benedictus autem in eis, de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt agyptios. lam hoc factum fuerat ante mortes primogenitoꝵ agyp
fieri quomodo poss&. ut intanto luctu ex mortib suoꝵ
darent ista filus isrł : Hisi forte quis dicat etiã ista plaga ñ fuisse ꝑcussos
aegyptios qui cũ hebreis inhabitabant t̾ram gesen .XTU

Expanded text:
sunt Aegyptios. iam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegsunt Aegyptios. iam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegm est. modo enim fieri quomodo posset, ut in tanto luctu ex mortibus suorum adcommodarent ista filiis Israhel? nisi forte quis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos Aegyptios qui cum Hebraeis inhabitabant terram Gessem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
actus
ẽ clamor magnꝰ in terra xgypti . Non enĩ erat domꝰ in qua ñ erat in ea mortuus
ne potuit e̾e̾ aliqua dom̾ quae primogenitũ ñ haber&: C
tantũ modo morerent᷑. quomodo nulla erat quae ñ haber& mortuũ: An &
hoc diuinit̾ p̃scientia dĩ fuerat ꝓcuratũ ut in om̃ib omnino essent domib
primogeniti in quib ꝑ cuterent᷑ egẏptii: Ab hac sane plaga ñ putandi sum
inmunes fuisse agẏptii : qui habitabant int̾ra gesen. Hominũ quippe erant
uel animaliũ ñ t̾re. id est homines & animalia primogenita moriebantur
occulto & angelico ꝑ cussu non aliquid in t̾ra uel in caelo factum erat sicut
ina uellocusta uel tenebrae unde qui habitabant affli
enim plagis cum t̾ra gesen fuiss& aliena: ꝓculdubioueniebat benefici¬
um ad eos aegyptios qui in eadem t̾ra cũ hebreis morabant᷑. hac uͦ primo¬
genitoꝵ om̃s ꝑcussi sunt
alii aut̃ isrł fecerunt sicuti p̃ceperat illis

Expanded text:
actus est clamor magnus in terra Aegypti. Non enim erat domus in qua non erat in ea mortuus. Nonne potuit esse aliqua domus quae primogenitum non haberet? Ctantummodo morerentur, quomodo nulla erat quae non haberet mortuum? An et hoc divinitus praescientia Dei fuerat procuratum, ut in omnibus omnino essent domibus primogeniti, in quibus percuterentur Aegyptii? Ab hac sane plaga inmunes fuisse Aegyptii qui habitabant in terra Gessem; hominum quippe erat uel animalium, non terrae; id est: homines et animalia primogenita moriebantur occulto et angelico percussu, non aliquid in terra uel in caelo factum erat, sicut rana uel locusta uel tenebrae. unde qui habitabant adfligerentur. a talibus enim plagis cum terra Gessem fuisset aliena, procul dubio perueniebat beneficium ad eos Aegyptios, qui in eadem terra cum Hebraeis morabantur; hac uero primogemti eorum omnes percussi sunt. Filii autem Israhel fecerunt sicuti praeceperat illis Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
oriet᷑ fur ille id est qui furatꝰ ẽ hominem : & au¬
feretis malignum ex uobis ipsis. Assidue hoc dicit scriptura. cum iub& occidimalos. Qualo¬
cutione. usus est etiam apłs cum dicer&. Quid enim mihi dehis qui foris sunt iudica¬
re : Nonne dehis qui in tus sunt uos iudicatis: Auferte malũ ex uobis ipsis. Nã gre
agit ieccłã ex comunicatio qͥd agebat tunc int̾fectio: quamuis aliter illud a postolicũ
possit intellegi. ut unus quisq malũ uel malignũ ex seipso sit iussus auferre . Qui sen¬
sus acceptabilior ess& si hoc malũ uel hoc malignũ. non autem hunc malignũ in greco
inuemret᷑. Nunc uero credibilius est de homine dictũ qua de uitio. quanqu̾a possit
nter intelligi etiam homo auferre a se malum hominẽ quema

Expanded text:
orietur fur ille — id est qui furatus est hominem — et auferetis malignum ex uobis ipsis. assidue hoc dicit scriptura, cum iubet occidi malos. qua locutione usus est etiam apostolus, cum diceret: quid enim mihi de his qui foris sunt iudicere? nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? auferte malum ex uobis ipsis. nam graeagit in ecclesia excommunicatio, quod agebat tunc interfectio. quamuis et aliter illud apostolicum possit intellegi, ut unusquisque malum uel malignum ex se ipso sit iussus auferre. qui sensus acceptabilior esset, si hoc malum uel hoc malignum, non autem hunc malignum in graeco inueniretur; nunc uero credibilius est de homine dictum quam de uitio. quamquam possit eleganter intellegi etiam homo auferre a se malum hominem, quema
Abbreviated transcription (Latin):
lapideas scriptas digito dĩ. cum tam multa locutus sit ds̃: duae tam̃ tabulae
dantur moẏsi lapideae quae dicuntur tabulae testimonii futurae in arca. Nimi¬
rum om̃a cetera quae praecepit dr̃ ex illis decem p̃ceptis quae duab tabulis con¬
stripta sunt pendere intelliguntur sidiligent̃ quarant᷑ & bene intelligan¬
ẽ. quomodo haec ipsarursus decem p̃cepta ex duob illis dilectione scilic&
dĩ & ꝓximi in quib terta lex pend& & ꝓpheta
itres demi in aurib itxorum atq filiarum uide illis facer& deos.
factũ tam̃ illud ipsum difficile ut ess& aurum ad faciendum idolum ꝓpt̾ eos no¬
tandum putaui. qui contristantur siquid tale ꝓpt̾ uitam aeternam diuinitus fiei
uel equo animo toberari iubeant᷑ cxl.ii. Dñs indicans moxsi quid fecerit de ui

Expanded text:
lapideas, scriptas digito Dei. Cum tam multa locutus sit Deus, duae tamen tabulae lapideas, scriptas digito Dei. Cum tam multa locutus sit Deus, duae tamen tabulae dantur Moysi lapideae, quae dicuntur tabulae testimonii. Figurae in arca, nimirum omnia caetera quae praecepit Deus ex illis decem praeceptis, quae duabus tabulis conscripta sunt, pendere intelliguntur, si diligenter quaerantur, et bene intelligantur, quomodo haec ipsa rursus decem praecepta, ex duobus illis, dilectione scilicet Dei et proximi, in quibus tota lex pendet res demi in auribus uxorum atque filiarum, unde illis faceret deos,factum tamen illud ipsum difficile, ut esset aurum ad faciendum idolum, propter eos notandum putaui, qui contristantur, si quid tale propter uitam aeternam diuinitus fieri uel aequo animo tolerari iubeatur. Dominus indicans Moysi quid fecerit de ui
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibi uult qd̾
cum de sabbato obseruando p̃ceperat ait. testamei
& requies nobis non est nisi in illo: Nam ꝓfecto filios isrł uniuersum popu
scđm carnem : ubi ꝑfecto significat esse isrł scđm spm qui in abscondito iude¬
s est & circum cisio cordis. Sic gͦ melius fortasse distinguni
xternum in me : ut inde alius sensus sit & filus isrł signum ae ternum. id est
xternae rei signum quomodo petra erat xp̃s. quia petra significabat xp̃m.¬
on gͦ ita iungendum ẽ testamentũ xternum in me & filiis isrł tanquã in dõ &
filiis isrł sit hoc testamentũ. sed testam̃tum aeternũ in me : quia in illo pro
missa est requies aeterna. & filiis isrł signũ est xternũ : quia filii isrł accepert̃
obseruandum signum quo requies signĩficatur xterna ueris israhelitis hoc ẽ
silus ꝓmissionis & uisuris dm̃ facie ad faciem sicutiest. cxl. Et dedit moxsi
t dedit moxsi
statim ut cessauit loqui ad eum in monte syna duas tabulas testimonui. tabulas

Expanded text:
uid sibi vult, quod cum de sabbato observando praeciperet, ait, Testament requies nobis non est nisi in illo? Nam profecto filios Israel universum pop Israel secundum carnem : ubi profecto significat esse Israel secundum spiritum qui in abscondito Judaeus est et circumcisione cordis Sic ergo melius fortasse distinguitur, Testamentum aeternum in me; ut deinde alius sensus sit, et filiis Israel signum est aeternum, id est, aeternae rei signum: quomodo petra erat non ergo ita iungendum est: testamentum aeternum in me et filiis Israhel, tamquam in deo et filiis Israhel sit hoc testamentum, sed: testamentum aeternum missa est requies aeterna; et filiis Israel signum est aeternum, quia filii Israel acceperunt observandum signum, quo requies significatur aeterna veris Israelitis, hoc est filiis promissionis et visuris Deum facie ad faciem sicuti est. CXL. Ib. XXXI, 18. Et dedit Moysi statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas Testimonii, tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
tmoysi docit ascende ad dnm tu & aaron & na¬
dab & abiud & septuaginta senioꝵ isrł : & adorabunt a longe dnm. & acce¬
d& moy ses solus addñm. ipsꝰ autem ñ accedent: populus au̾tẽ ñ ascend& cũ
illis. Introiuit autem moẏ ses. & narrauit populo om̃a uerba dĩ & iustificationes. Res¬
pondit autem om̃is populus uoce una dicentes. Om̃a uerba quae locutus ẽ dñs fa¬
ciemꝰ & audiem̃: usq ad hunc locũ scripture iustificationes intelligunt᷑ quae data
sunt populo ad obseruandum. Incipiunt autẽ quantũ ipsa uerba scripturae indicant.
hoc nomen iustificationum exorsum est ab illo seruo hebreo cui:
& morũ bonoꝵ conseruationẽ ducipossint. Multa quippe meis sacram̃ta sunt sig¬
nificantia potius aliquid quã uitã nrãm instruentia: iustificationes sane latini inter
p̃tes eas eẽ dixerunt. quae greci diceomata appellant.

Expanded text:
Moysi dixit, Ascende ad Dominum tu, et Aaron, et Nadab, et Abiud, et septuaginta seniorum Israel: et adorabunt a longe Dominum; et accedet Moyses solus ad Dominum, ipsi autem non accedent: populus autem non ascendet cum illis. Introiit autem Moyses, et narravit populo omnia verba Dei et justificationes. Respondit autem omnis populus voce una dicentes, Omnia verba quae locutus est Dominus, faciemus et audiemus. usque ad hunc locum scripturae iustificationes intelleguntur quae datae sunt populo ad obseruandum. incipiunt autem, quantum ipsa uerba scripturae indicant. unde hoc nomen iustificationum exorsum est, ab illo seruo hebraeo cui et morum bonorum conseruationem duci possint. multa quippe in eis sunt sacramenta significantia potius aliquid quam uitam nostram instruentia. iustificapretes eas esse dixerunt, quae graeci δικαιώματα appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri. ubi significant᷑ ministri portantes ꝑsonã dñi sui qui uere mundus ẽ. Nã & dehis
ministris in consequentib dicit. Et qui circũ asꝑg& aquã asꝑsionis. lauabit uestim̃ta sua
id est obseruabit & corpus. Et qui tetigerit aqu̾a asꝑsionis. in mundus erit usq ad uesꝑam.¬
łt oiñe qͣd cũq tetigerit illud inmundus. in mundũ erit. Et anima qui tetigerit. in mim¬
da erit usq ãd uesꝑam. lã dixi suꝑius quid mihi significare uideat᷑ usq aduesꝑam:. UXx iiii
qui tetigerit suꝑ faciem campi uulneratũ aut mortuũ aut or
luit intellegi uulneratũ aliud mortuũ. cauendũ ẽ ne putet᷑ inmundus esse etiam¬
qui tetigerit uulneratũ uiuum qd utiq ab surdũ est. Sed quia possunt & mortui ene
uulnerati ipsos mortuos intelligit᷑ discreuisse. ut & uulneratũ mortuũ intelligam̾: id est

Expanded text:
hoc fieri ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui vere vir mundus est. Nam de his hoc fieri ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui vere vir mundus est. Nam de his ministris in consequentibus dicit: Et qui circumasperget aquam aspersionis, lavabit vestimenta sua, id est, observabit et corpus; et qui tetigerit aquam aset omne quodcumque tetigerit illud inmundus inmundum erit; et anima quae tetigerit inmunda erit usque ad uesperam. iam dixi superius quid mihi significare uideatur ,.usque ad uesperam". Omnis qui tetigerit super faciem campi uulneratum aut mortuum aut os luit intellegi uulneratum, aliud mortuum, cauendum est, ne putetur inmundus esse etiamqui tetigerit uulneratum uiuum, quod utique absurdum est. sed quia possunt et mortui esse uulnerati, ipsos mortuos intellegitur discreuisse, ut et uulneratum mortuum intellegamus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Si autẽ ñ purificatꝰ fuerit die tertio & die septimo. ñ erit mundus. Om̃is qui tetigerit ab
om̃i anima hominis & mortuus fuerit & ñ fuerit purificatꝰ. id est ante mortuus fuerit tacto
mortuo quã fuerit purificatꝰ : tabernaculũ dñi polluit. exteret᷑ anima illa ex isrł. Notandum
tũ s die tertio & in die septimo. & purificabit᷑ die septimo & lauabit uestimenta sua & lauabitꝰ¬
aqua : & inmundus erit usq ad uesperam. Alia ẽ aqua asꝑsionis. & alia utiq illa qua lauit
etatem. Nam sine dubio uisibilis erat. sicut illae om̃s umbre futuroꝵ. Proinde qui sacram̃to¬
baptismi recte abluit᷑ qͥd illa asꝑsionis aqua figurabat᷑. mundatꝰ & sp̃ualit̾ id est in uisibi¬
lit̃ in carne & in anima : ut sit mundus & corpore & sp̃u. Qͣd uͦ ysopũ dixit aqu̾ã asꝑsio
fide mundans corda eoꝵ: Non enim ꝓdest baptismꝰ. sidesit fides. A uiro autẽ mundo dixit

Expanded text:
cit, Si autem non purificatus fuerit die tertio et die septimo, non erit mundus. Omnis qui tetigerit mortuum ab omni anima hominis, et mortuus fuerit, et non fuerit purificatus; id est ante mortuus fuerit tacto mortuo, quam fuerit purificatus; tabernaculum Domini polluit: exteretur anima illa ex Israel. Notanduo et purificabitur die septimo et lauabit uestimenta sua et lauabitaqua et inmundus erit usque ad uesperam. alia est aqua aspersionis et alia utique illa, qua lauabit ignificationem, non per proprietatem. nam sine dubio uisibilis erat sicut illae omnes umbrae futurorum. proinde qui sacrambaptismi recte abluitur, quod illa aspersionis aqua figurabat, mundatur spiritualiter, id est invisibiliter, et in carne, et in anima, ut sit mundus et corpore et spiritu. Quod vero hyssopum dixit aqua aspersiofide mundans corda eorum? Non enim prodest baptismus si desit fides . A viro autem mundo dixit
Abbreviated transcription (Latin):
suã in eo ipso ualde cõmendat cũ dicit. & uocabo nom̃ dñi in conspectu tuo tãquã
in conspectu populi isrł : cuius moyses cũ haec audir& typum gerebat. In conspec¬
tu eni gentis ipsius ubiq disꝑsae. uocatur dñs xp̃s in om̃ib gentib. Vocabo
aut̃ dix̃ ñ uocabor actiuum uerbũ ꝓpassiuo ponens genere locutionis inusitato
cere. id est grã sua fieri ut uocetur dñs iom̃ib gentib. Qđ uͦ addidit & misere¬
bor cui misertus ero & miseri cordiam praestabo cuimi sericordiam praestitero. ibi
plane expraessius ostendit uocationem qua nos uocauit in suum regnũ & gloriã
non ꝓmeritis nr̃is sed ꝓmisericordia sua. Qm̃ enĩ se gentes introducturum pol¬
licebatur dicens uocabo nomine dñi in conspectu tuo. cõmendauit hoc se mise¬
ricorditer facere sicut apłs dicit. Dico enĩ xp̃m ministrum fuisse circum cisio

Expanded text:
suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato:oluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis nostris, sed pro misericordia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
um aut̃ doxiss& moy ses ad dnm
ostende mihi gloriam tuam. respondit ei dñs: ego transibo ante te gloriamea. &
uocabo nomine dñi inconspectutuo & miserebor cui misert̾ ero. & misericordiã p̃sto
cuimi sericordiã p̃stitero. Cũ paulo ante dixiss& ipse antecedã te & requiem tibida
bo qđ moyses sic uidet᷑ accepisse ante cedam te tãquã ñ ei populo qui p̃sens mitinere
futurꝰ ess& : & ideo ait si ñ tuipse simul uenssis nobiscum ne me ducas hinc & cetera.
ds̃ aut̃ neq ei hoc negauit dicens & hoc tibi uerbũ qđ dixisti faciam. Quomodog̾
cũ dixiss& ei moyses ostende mihi gloriã tuã rursus tãquã p̃cessurus & ñ cũ eis simul
turus uidet᷑ dicere ego transibo ante te nisi quia hoc aliud est: li
ut transir& iłs de hoc mundo ad patrem. qui transitus etiam pascha interp̃tari ꝑhi
de hoc scło parare illis mansiones regnicaelorum. quas dabit eis in resurrectione
mortuoꝵ : qm̃ transiturꝰ ante om̃s primogenitus amortuis factus ẽ. Grãm uero

Expanded text:
um dixisset Moyses ad Dominum, Ostende mihi gloriam tuam; respondit ei Dominus, Ego transibo ante te gloria mea: et vocabo nomine Domini in conspectu tuo; et miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cubo. Quid Moyses sic videtur accepisse: Antecedam te, tanquam non ei populo qui praesens in itinere futurus esset; et ideo ait: Si non tu ipse simul veneris nobiscum, ne me ducas hinc, etc. Deus autem neque ei hoc negavit dicens: Et hoc tibi verbum quod dixisti faciam. Quomodo ergo cum dixisset ei Moyses, Ostende mihi gloriam tuam, rursus tanquam praecessurus, et non cum eis simul futurus, videtur dicere: Ego transut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perransiit ad patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam uero
Abbreviated transcription (Latin):
te in cauerna petrae. Hoc enim factum ẽ in eis quos tunc significabat ꝑsona moxsi id est
israhelitis qui indm̃ iłm sicut actus apłoꝵ indicant postea crediderunt. id est statim
ut transiit eĩ gła. slã p̾ea quã resurrexit amortuis & ascendit in caelũ. misso desuꝑ spũ
sc̃o cum linguis om̃iũ gentiũ apłi loquerent᷑. compuncti sunt corde multi ex eis
qui crucifoxerant xp̃m. quem non ut cognouissent & dnm głae crucifixissent ca¬
citas ex parte isrł facta ẽ sicut dictum fuerat tegam manu mea suꝑte donec transe¬
am. Vnde psalmus dicit. qm̃ die ac nocte grauata ẽ suꝑme man̾tua: diem appel¬
lans quando xp̃c diuina miracula faciebat᷑. noctem quando sicut homo morie

Expanded text:
te in cauerna petrae. hoc enim factum est in eis quos tunc significabat persona Mosi, hoc est te in cauerna petrae. hoc enim factum est in eis quos tunc significabat persona Mosi, hoc est Israhelitis, qui in dominum Iesum, sicut Actus apostolorum indicant, postea crediderunt, id est statim ut transiit eius gloria. nam posteaquam resurrexit a mortuis et ascendit in caelum, misso desuper spiritu sancto cum linguis omnium gentium apostoli loquerentur, compuncti sunt corde multi ex eis qui crucifixerant Christum; quem ut non cognouissent et dominum gloriae crucifixissent,. caecitas ex parte Israhel facta est, sicut dictum fuerat: tegam manu mea super te donec transeam. unde psalmus dicit: quoniam die ac nocte grauata est super me manus tua, diem appellans, quando Christus diuina miracula faciebat, noctem, quando sicut homo morie
Abbreviated transcription (Latin):
passionem & resurrectionẽ xp̃i stetit populus fidelis suꝑpetram. Et ponam te i
in cauerua petrae. munimen firmissimũ significat. Alii autem interp̃tati sunt inspe¬
cula petrae. sed grecus hab& open: hoc enĩ foram̃ uel cauernam rectius interp̃tam᷑.
Et tegam manũ meã suꝑte donec transeam. & auferam manũ meã & tunc uidebis poste¬
ora mea: facies autem mea ñ uidebitur tibi. Cum iam dociss& st
modo accipiendumẽ qđ ait ponam te in cauerna petrae & tegam manũ meã suꝑte do¬
nec transeam & auferam manũ & tunc uidebis posteriora mea. quasiiam illo in petra
constituto tegat manu sua suꝑ eũ & deinde transeat. cum esse inpetra ñ possit nisi post
eius transitum: Sed recapitulatio intelligenda est rei p̃termisse: quali sol& utiscrip¬
tura in multis locis. Postea quippe dixit quod ordine tẽporis prius est. Qui ordo ita

Expanded text:
passionem et resurrectionem Christi, stetit populus fidelis super petram. et ponam te, inquit, passionem et resurrectionem Christi, stetit populus fidelis super petram. et ponam te, inquit, in cauerna petrae: munimen firmissimum significat. alii autem interpretati sunt: in specula petrae. sed graecus habet dnyv; hoc autem foramen uel cauernam rectius interpretamur. Et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam et tunc uidebis posteriora mea, facies autem mea non uidebitur tibi. cum iam dixisset: smodo accipiendum est quod ait: ponam te in cauerna petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat manu sua super eum et deinde transeat, cum esse in petra non possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti scriptura in multis locis. postea quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui ordo ita
Abbreviated transcription (Latin):
in illorum in credulitate : sic & ipsi nunc crediderunt in ur̃a miseri cordia. ut & ipsi mise¬
ri cordiã consequant᷑ : conclusit enĩ ds̃ om̃s in incredulitate ut om̃ium misereat᷑. Dein¬
de p̾hanc suae misericordiae cõmendationẽ respond& ad illud qđ ei dictũ fuerat oster¬
de mihi głam tuã. uel qđ supͣ petiuerat moyses dicens ostende mihi tem& ipsũ mani¬
feste ut uideam te : ñ poteris inquit uidere faciem meã. non enim uidebit homo faciẽ
moriendũ ẽ. Itẽ int̾posito articulo dicente scriptura & ait dñs. sequit᷑ & loquit᷑ ecce
locus penes me. Quis enĩlocꝰ ñ penes dm̃ ẽ : qui nusquam est absens: Sed eccłam signi
endo ecce locus penes me:tãquã tempłu suũ cõmendans. Et stabis inquit suꝑ
petram. quia suꝑ hanc petram ait dñs : edificabo eccłam meã. Statim ut transi& gła
mea. id est statim ut transi& gła mea stabis suꝑ petram. quia post transitũ xp̃i id est p̃

Expanded text:
sericordiam consequantur. conclusit enim deus omnes in incredulitatem, ut omnium misereatur. Deinde post hanc suae misericordiae commendationem respondit ad illud quod ei dictum fuerat: ostende mihi gloriam tuam, uel quod supra petiuerat Moses dicens : ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te: non poteris, inquit, uidere faciem meam; non enim uidebit homo faciem moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis enim locus non penes deum est, qui nusquam est absens? sed ecclesiam significat dicendo: ecce locus penes me, tamquam templum suum commendans. et stabis, inquit, super petram — quia super hanc petram, ait dominus, aedificabo ecclesiam meam — statim ut transiet gloria mea, id est: statim ut transiet gloria mea, stabit super petram, quia post transitum Christi, id est post
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia glorificare dm̃. Hoc gͦ p̃dictum ẽ miserebor cui misertus ero & miseri¬
cordiam p̃stabo cui miseri cordiam praestitero : quib uerbis ꝓhibuit hominem
is mortuus est : sed utrum hoc idem repetere uoluerit cum addidit misericordiam
fuero. An aliquid inter sit nescio. Qđ enĩ grȩca lingua duob uerbis dictũ ẽ ele
uerbis dicere : & diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. Si aut̃ diceret᷑
rebor cui misereor & miserebor cui misertus ero aut misereb
ero miserebor : non satis cõmode diciuideret᷑. & tam̃ fortius ille ipse ibi sensus
est : quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem ds̃ ista repetitione monstrauit sic̃¬

Expanded text:
edictum est: e t> miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. quibus uerbis prohibuit hominem inpi is is mortuus est. Sed utrum hoc idem repetere uoluerit, cum addidit: misericordiamcui misericors fuero — an aliquid intersit nescio. quod enim in graeca lingua duobus uerbis dictum est, ἐλuerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem diceretur: "miserebor cui misereor et miserebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sic
Abbreviated transcription (Latin):
uersum me delictum meũ dño. & tu remisisti impietatem cordis mei. Hanc au¬
tem ꝓphetiam potius fuisse quam locutus ẽ dñs ad moysensatis res ipsa indicat.
quando quidem de petra uel cauerna eius & de man̾ eiꝰ suꝑ positione. de uisione
posteriorum eiꝰ nihil postea uisibili opere subsecutum legit᷑. Mox enĩ adiungit inter¬
posito articulo scriptura. & dixit dñs ad moysen : cũ ipse dñs utiq etiam illa quae sup̃
sunt loqueret᷑. atq in de contexit quid de inceps dñs dicat: excide tibi duas tabulas la¬
pideas sicut & primas & cetera.

Expanded text:
untiabo adversum me delictum meum Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei. Hanc auuntiabo adversum me delictum meum Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est Dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra vel caverna ejus et de manus ejus superpositione, de visione posteriorum ejus, nihil postea visibili opere subsecutum legitur; mox enim adjungit interposito articulo Scriptura: Et dixit Dominus ad Moysen: cum ipse Dominus utique etiam illa quae supra sunt loqueretur, atque inde contexit quid deinceps Dominus dicat: Excide tibi duas tabulas lapideas sicut et primas, et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
batur quando & illititubauerunt qui indie crediderant. hoc est gͦ cum transiero
tunc uidebis posteriora mea . cum transiero de hoc mundo ad patrem: posterius in
me credituri sunt quoꝵ tẏpum geris. Tunc enĩ cõpuncti corde dixerunt. Quid fa¬
nus : Et iussi sunt ab apłis agere poenitentiam & baptiari in no
ut dimitterentur illis peccata eorum. Qđ inpsalmo illo sequit᷑ cũ dictũ ess& dieac
nocte grauata est suꝑ me manus tua. id est ut cognoscerem. Si enim cognouissent.
num quam dñm głe crucifixissent. Sequitur & iungit. conuersus sum in aerũnã
dum confringeretur spina: id est cũ essem corde conpunctꝰ. Deinde addidit. pecca¬
tum meũ cognoui : & facinus meũ non operui. postea quã uiderunt quanto scelere
xp̃m crucifecerint. Et quia receperunt consilium ut agerent poenitentiã & in
tismo remissionem acciperent peccatorum: dixi inquit pron

Expanded text:
batur, quando et illi titubaverunt qui in die crediderunt. Hoc est, ergo cum transiero tunc videbis posteriora mea, cum transiero de hoc mundo ad Patrem, posterius in me credituri sunt quorum typum geris. Tunc enim compuncti corde dixerunt, Quid faciemus? et jussi sunt ab apostolis agere poenitentiam et baptizari in nomine Jesu Christi, ut dimitterentur illis peccata eorum. Quod in psalmo illo sequitur, cum dictum esset, Die ac nocte gravata est super me manus tua, id est ut non cognoscerem ut cognoscerem, si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent; sequitur et jungit: Conversus sum in aerumna mea dum configeretur spina; id est: cum essem corde compunctus. Deinde addidit: Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui: posteaquam viderunt quanto scelere Christum crucifixerint, et quia receperunt consilium ut agerent poenitentiam et in baptismo remissionem acciperent peccatorum: Dixi, inquit, pron
Abbreviated transcription (Latin):
de his significatiuis reb superius sȩpe diximꝰ. Nã utiq
scđm ordinẽ melchi sedech. De ordine aut̃ aarondictũ ẽ. Quid enĩ sẽpit̃̾num
uel ꝓpt̾ tempꝰ ñ ꝑceptũ quousq obseruaret᷑ uel quo res significar& xt̃nas:
squa ẽ tam̃ dictũ de sacerdotio a aron quia iurauit dñs & ñ p
ut significaret᷑ quia de sacerdotio aaron pͥenitebͥt eũ : idẽ mutauit illud. cxxU.

Expanded text:
de his significativis rebus, superius saepe diximus. Nam utique secundum ordinem Melchisedec . De ordine autem Aaron dictum est quidem in sempiternum, vel propter tempus non praeceptum quousque observaretur, vel quod res significaret aeternas: nusquam est tamen dictum de sacerdotio Aaron, quia juravit Dominus et nut significaretur, quia de sacerdotio Aaron poenituit eum, id est, mutavit illud. CXXV.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem facientis. sed ñ sic̃ ds̃. homo. ds̃ enim ñ nisi iuste. homo aut̃ poena dignꝰ.
ñ quia illũ occidit quẽ ds̃ noll& occidi. sed quia ꝑ iniquitatẽ. Nonenĩ ministeriũ dõ iubent
p̃buit. sed suae malignȩ cupiditati seruiuit. In uno igit᷑ eodemq facto. & ds̃ de oc¬
culta aequitate laudat᷑. & homo deꝓpria iniquitate punit᷑. Non enĩ quia ds̃ ꝓprio
filio ñ peꝑcit sed ꝓnobis tradidit illũ. ideo iuidas excusat̾ ẽ qui eundem ad mortẽ¬

Expanded text:
uoluntatem facientis, sed non sicut deus homo. deus enim nonnisi iuste, homo autem poena dignus: non quia illum occidit quem deus nollet occidi, sed quia per iniquitatem. non enim ministerium deo iubenti praebuit, sed suae malignae cupiditati seruiuit. in uno igitur eodemque facto et deus de occulta aequitate laudatur et homo de propria iniquitate punitur. non enim quia deus proprio filio non pepercit, sed pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tdicit eis moyses. Constantes
estote. ꝓpt̃̾ea enĩ uenit d̃ aduos tẽptare uos: ut sit timor eiꝰ inuobis ne pec¬
cetis. Sic illi cohibendi fuerant apeccatis unq timendo ne poenas sensibi¬
ies paterentur. quia nondum poterant amare iustitiã. & in hoc erat eis
rent quem non latebat qualescumq essent. sed ut int̾ se ac sibim&: mul

Expanded text:
dicit illis Moyses: constantes estote; propterea enim uenit deus ad uos temtare uos, ut sit timor eius in uobis, ne peccetis. sic illi cohibendi fuerant a peccatis utique timendo, ne poenas sensibiles paterentur, quia nondum poterant amare iustitiam. et in hoc erat illrent, quem non latebant qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. mul
Abbreviated transcription (Latin):
ram esau : nondum utiq appelłabatur terra edom. Non enĩ nomen
nisi ab ipso esauinditum est terrae. qm̃ idemipse esau & edom uocabat᷑. de quo
propagati sunt idumȩi. hoc est gens edom
Cxx. Qi

Expanded text:
te in illam terram Esau, nondum utique appellabatur terra Edom. Non enim nomen te in illam terram Esau, nondum utique appellabatur terra Edom. Non enim nomen nisi ab ipso Esau inditum est terrae, quoniam idem ipse et Esau et Edom vocabatur, de quo propagati sunt Idumaei, hoc est gens Edom. CXXI. I
Abbreviated transcription (Latin):
esau abscessisse de terra chanaan & habitasse inmonte seir: cum uenier¬
te de mesopotamia iacob fratre eius legatur quod iam illic habitabat. Pro¬
de quid fieri potuerit ut scriptura falli uel fallere non credatur in prom¬
tu est cogitare quod scilic& esau postea quam in mesopotamiã frater eius
abscessit noluit habitare cumparentib suis siue exilla commotione qua¬
t se benedictione fraudatum. siue aliqua causa uel uxo
quas odiosas uidebat esse parentib uel qualib& alia. & coẽperat habita.¬
re in monte seir : deinde post reditum iacob fratris sui facta inter eos con¬
cordia reuersus est & ipse ad parentes. Et cum mortuum patrem simul
ssent. quia eos plurimũ ditatos terra illa sicut scrip
me capiebat abscessit. rursus in sex̧r & ibi ꝓpagauit gentem idumȩ
uod scriptum est hi principes chorei filii seyr in
terra edom: scđmtempus quo uiuebat scriptor cõmemorat. Cũ
tem seyr habitar& qui istos genuit. nondum uenie

Expanded text:
Esau abscessisse de terra Chanaan et habitasse in monte Seir, cum ueniente de Mesopotamia Iacob fratre eius legatur, quod iam illic habitabat. proinde quid fieri potuerit, ut scriptura falli uel fallere non credatur, in promtu est cogitare. quod scilicet Esau, posteaquam in Mesopotamiam frater eius abscessit, noluit habitare cum parentibus suis siue ex illa commotione, qua dolebat se benedictione fraudatum, siue aliqua causa uel uxorum suarum, quas odiosas uidebat esse parentibus, uel qualibet alia. et coepit habitare in monte Seir. deinde post reditum Iacob fratris sui facta inter eos concordia reuersus est et ipse ad parentes et, cum mortuum patrem simul stum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir, et ibi propagavit gentem IdumaeoXXVI, 21. Quod scriptum est, Hi principes Chorraei filii Seir in terra Edom; secundum tempus quo vivebat, scriptor commemorat. Cum autem Seir habitaret qui istos genuit, nondum venien
Abbreviated transcription (Latin):
nabit eũ. ad quẽ ueni& ut mundet Sed inquinabit dictũ ẽ: inquinatum
intiabit. si haec in eo uiderit qua scriptura dicit de macula li
Siautem lucidus albus erit in cute coloris eiꝰ. & humilis ñ fuerit aspectus eiꝰ A
cute lucidus alb subaudit᷑ tact. id est illa macula coloris ñ pilus. Qd postea dic̃
autẽ conuersa mutata fuerit significatio in cute. hanc dicit

Expanded text:
nabit eum, ad quem ueniet, ut mundetur? sed "inquinabit" dictum est "inquinatum nabit eum, ad quem ueniet, ut mundetur? sed "inquinabit" dictum est "inquinatum pronuntiabit", si haec in eo uiderit, quae scriptura dicit de macula leprae. Si autem lucidus albus erit in cute coloris eius et humilis non fuerit aspectus eius a cute. "lucidus albus" subauditur "tactus", id est iautem conversa mutata fuerit significatio in cute; hanc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ istonomine appellat. Unde non nulli nr̃i ñ tactũ. sed maculã
interp̃tati sunt : quo nomine quidẽ planius uideret᷑ sonare q
ed potuit & grecus ñ dicere afen id est tactũ. sed momon idest macu¬
lã : unde amomon dicit inmaculatũ. quanquã ñ ab illo solo qͣd in colore
contingit sed ab om̃i uitio sol& purũ scriptura a momondicere. unde
ulã coloris sed om̃is uiti notam uult intellegi qͣd moi¬
lat. Poss& gͦ qͣd ad solũ colorẽ attin& spilon dicere. quo uerbo usus
est apłs ubiait de ȩxcłã non habentẽ maculã aut rugam nec momon
aut̃ nec spilon dixit sed afen id est tactũ qd & in greca lingua musita¬
te dicit᷑ incolorib. & tam̃ hoc septuaginta in terp̃tes ñpiguit grece dice
Cur gͦ latinos piguerit: Qd autẽ dr̃ cicatrix signi. uel
hoc est notabilem reddit: Ulii Quid est qͣd ait & uidebit sacerdos & in qͥ¬

Expanded text:
semper isto nomine appellat. Unde nonnulli nostri non tactum, sed maculam semper isto nomine appellat. Unde nonnulli nostri non tactum, sed maculam interpretati sunt: quo nomine quidem planius videretur sonare qus non dicere άφήν, id est tactum. sed μῶμον, id est maculam, unde ἄμωμον dicit immaculatum. quamquam non ab illo solo quod in colore contingit, sed ab omni uitio purum solet scriptura ἄμωμον dicere. unde non maculam coloris, sed omnis uitii notam uult intellegi, quod appellat. posset ergo quod ad solum colorem adtinet σπίλον dicere: quo uerbo usus est apostolus, ubi ait de ecclesia: non habentem maculam aut rugam. nec σπίλον autem nec dixit, sed άφήν, id est tactum, quod et in graeca lingua inusitate dicitur in coloribus et tamen hoc septuaginta interpretes non piguit graece dicere. cur ergo latinos piguerit? quod autem dicitur "cicatrix signi", uelhoc est notabilem reddit. Quid est quod ait: et uidebit sacerdos et inqui
Abbreviated transcription (Latin):
leuitico locum. ut ñ dicerent suꝑ filio aut suꝑ filia sed ꝓfilio aut ꝓfilia:
anc enĩuim huius p̃positionis esse intellexerunt hoc loco. ubi grȩc̃
nasci uoluit ut ñ ꝑ illo offerretur agnus & pullus columbinus aut
tutur. sed par turturũ aut duo pulli columbini sicut in euangelio
legit᷑ : qđ scriptura leuitici tunc iussit offerri si ñ habuerit manꝰ
offerentis qd satis ẽ inagnũ lxi. Nomosicui facta fuerit in cu¬
te corporis eiꝰ cicatrix signi lucida & fuerit in cute coloris eiꝰ tactus
lepra. uelut exponendo dixerit posterius unde qͥd primũ dixerat in¬
telligeret᷑. qm̃ dixerat homini sicui facta fuerit in cute corporis eiꝰ cica¬
trix signi lucida. ne cicatricem sic intelligeremꝰ quomodo sol& esse
uestigiũ sanati uulneris. aperuit hoc sede colore dicere cũ adiunxit.
uitiũ ẽ : qđ nomine cicatricis appellat. Qd uͦ ait tactus leprae. ñ qd
tactu color sentiat᷑. sed ita dicit tactũ lepre: tã quã ipse homo uł corp̃

Expanded text:
Leuitico locum, ut non dicerent: super filio aut super filia, sed: pro filio aut pro filia. hanc enim uim huius praepositionis esse intellexerunt hoc loco, ubi graecusnasci uoluerit, ut non pro illo offerretur agnus et pullus columbinus aut turtur sed par turturum aut duo pulli columbini, sicut in euangelio legitur: quod scriptura Leuitici tunc iussit offerri, si non habuerit manus offerentis quod satis est in agnum. Homini si cui facta fuerit in cute corpoleprae. Velut exponendo dixit posterius, unde quod primum dixerat intelligeretur, quoniam dixerat, Homini si cui facta fuerit in cute corporis ejus cicatrix signi lucida, ne cicatricem sic intelligeremus, quomodo solet esse vestigium sanati vulneris, aperuit hoc se de colore dicere, cum adjunxit,vitium est, quod nomine cicatricis appellat. Quod vero ait, tactus leprae, non quod tactu color sentiatur; sed ita dicit tactum leprae, tanquam ipse homo vel corpu
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qđ beselehel cum iuber& adhiberi operib taberna culi faciendis. dixit
eũ se repleuisse sp̃u diuino sapientiae & intellectus & scientiae in om̃i opere
excogitare & archi tectonari & cetera. utrum sp̃s scĩ muneri etiam ista operatri¬
ouenda sunt quae ꝑtinere ad opificium uid ent᷑. an & hoc significatiue dic¬
tum est ut ea ꝑtineant ad diuinum sp̃m sapientiae & intellectus & scientiae
quae his reb significantur: tam̃ etiã hic cũ spũ repletus dicat᷑ iste diuino

Expanded text:
uid est quod Beselehel cum iuberet adhiberi operibus tabernaculi faciendis, dixit eum se repleuisse spiritu diuino sapientiae et intellectus et scientiae in omni opere excogitare et architecto nari et cetera? utrum spiritus sancti muneri etiam ista opera tribuenda sunt, quae pertinere ad opificium uidentur? an et hoc significatiue dictum est, ut ea pertineant ad diuinum spiritum sapientiae et intellectus et scientiae, quae his rebus significantur? tamen etiam hic cum spiritu repletus dicatur iste diuino
Abbreviated transcription (Latin):
iteum & non inuenimꝰ aqu̾a. appellauit eundempu¬
ceumisiat iuramentum: an quamus factum set in aliqu̾ã significaetome st ne
dubio ducendũ ee spirttalẽ. qm̃ nihil hab& conuenientir scđi duteram ut ideo
uird in hntenbpe sauerit puteum qd̾ ibi aqua nonsit inuenta quanqe deti
unteme tt puero iadec inuentam potius aquam nuntiasse drxerunt. secdetiã

Expanded text:
et non inuenimus aquam, appellauit eundem puet non inuenimus aquam, appellauit eundem puteum Isaac iuramentum? an quamuis factum sit, in aliquam significationem sine dubio ducendum est spiritalem, quoniam nihil habet conuenientiae secundum litteram, ut ideo iuramentum appellauerit puteum, quod ibi aqua non sit inuenta? quamquam alii interpretes pueros Isaac inuentam potius aquam nuntiasse dixerunt; sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
deo quod scriptum ẽ de isaac. benedixit autem eum dñs & exaltatus est homo.
&: ꝓcedens maior fiebat quo ad usq magnus factus ẽ ualde. scđm terrenã
selicitatem dictum sequentia docent. Exequit᷑ enim nanitor easdemeius diurtes
quio migilus factiue est: & hunc motus ẽ abimelec h limuit illu mibi eise nt poteni
quons sanus  in fes tãt. Q anquab engo aliqud sputtile ita siguisi cent tanie
scdinus quiod contigerunt ideo praem issum est benedoxit eum ehislebeneia fidle
s̃dlugamus on istatemiporilia doni nec dari posse neespe fii debere etian
mopens fidelitir. sicut dnsin euangeliologuitur. Tilia etiam de abrahanicdlic
iat execratio inter nos & in terte : id est iuratio
quae maledictis obstringit que accidant ei qui peiera uerit scđim quam consi
deai dumiẽ qđ & feruus abrase cõmemorauit. narrans eis aquib aecepti uico¬
rem dño suoisa ac.
Suid est qđ scriptũ est qđ cum uenissent filuisaac
& dixissent fodimus puteum &¬

Expanded text:
deo quod scriptum est de Isaac, Benedixit autem eum Dominus, et exaltatus est homo, et procedens major fiebat, quoadusque magnus factus est valde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. Exsequitur enim narrator easdem ejus divitias, quibus magnus factus est; et hinc motus Abimelech, timuit illum ibi esse, ne potentia ejus sibi esset infesta. Quanquam ergo aliquid spirituale ista significent, tamesecundum id quod contigerunt, ideo praemissum est, Benedixit eum Dominus: ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona nec dari posse nec sperari debere, etiam accipere mereatur, sicut Dominus in Evangelio loquitur . Talia etiam de Abraham dicta iat exsecratio inter nos et inter te; id est, juratio quae maledictis obstringit, quderandum est quod et seruus Abrahae commemorauit narrans eis a quibus accepit uxorem domino suo Isaac. Quid est quod scriptum est, quod cum uenissent pueri Isaac et dixissent: fodimus puteum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ deinceps ullus auder&. Nam quare luctus & lamentatio decerneret᷑. si uo¬
tũ illud laetitiae fuit: Si aut̃e & illud qͣd populus effrem postea ab eo demiepte debellatꝰ
ẽ ad uidiciũ dĩ qͥd erit in fine referendũ est sicut ipse dñs dicit eos qui noluerunt me regna
i ad ducite & interficite corame : nec ibi quadraginta duomilia qua
tinumero cõmemorata sunt. Sicut enim illi duomenses ꝓpt̃ sexaginta dies senarium
numerũ sex xetatum signifitant. ita & ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat.
quantũ ad sex xtates scłi ꝑtin&. Sexies enĩ septẽ¬
& ipse iepte : sex annis populũ iudicauit.l¬

Expanded text:
le uouere sacrificium deinceps ullus auderet. nam quare luctus et lamentatio decerneretur, si uole uouere sacrificium deinceps ullus auderet. nam quare luctus et lamentatio decerneretur, si uotum illud laetitiae fuit? Si autem et illud, quod populus Ephraem postea ab eodem Iephte debellatus est, ad iudicium dei, quod erit in fine, referendum est, sicut ipse dominus dicit: eos, qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram me, nec ibi quadraginta duo milia, quae ceciderunt, uacanti numero commemorata sunt. sicut enim illi duo menses propter sexaginta dies senarium numerum sex aetatum significant, ita et ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat, quantum ad sex aetates saeculi pertinet; sexies enim sepet ipse Iephte sex annis populum iudicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ginalia sua. quia lic& uirginalia tam̃ fuerat peccata deflenda. Propterquae uniuersa ip¬
sauirgo toto orbe diffusa cotidie dicit. dimitte nobis dȩbita nr̃a : eosdem aut̾e sexaginta
duos menses maluit appella re quantũ existimo ꝓpt̃ duos homine
mors : alterum ꝑ quẽ resurrectio mortuoꝵ ꝓpt̃ quos etiã duo testam̃ta dicunt᷑. Qd uero
factũ ẽ in p̃cepto in isrł ex dieb in dies conueniebant lam̃tari filiã iepte gala aditen quat¬
tu or dies ianno. ñ puto significare aliquid post impletũ holo caustoma qͣd erit in uita
etemã : sed p̃terita tempora eccłae inquib erant beatilugentes. Q
lateq diffusa est.
Ad historiae uͦ ꝓprietate non arbitror hoc decreuisse israhelitas. Onisi quia intellige¬
are iudiciũ dĩ magis ad ꝑcutiendũ patr̃e fuisse de promptũ : n

Expanded text:
ginalia sua: quia licet uirginalia, tamen fuerant peccata deflenda; propter quae uniuersa ipginalia sua: quia licet uirginalia, tamen fuerant peccata deflenda; propter quae uniuersa ipsa uirgo toto orbe diffusa cotidie dicit: <et> dimitte nobis debita nostra. eosdem autem sexaginta dies duos menses maluit appellare, quantum existimo, propter duos homines: unum, per quem mors, alterum, per quem resurrectio mortuorum: propter quos etiam duo testamenta dicuntur. Quod uero factum est in praecepto in Israhel, ex diebus in dies conueniebant lamentari filiam Iephte Galaaditae quattuor dies in anno, non puto significare aliquid post inpletum holocaustoma, quod erit in uitam aeternam, sed praeterita tempora ecclesiae, in quibus erant beati lugentes. qque diffusa est. ad historiae uero proprietatem non arbitror hoc decreuisse Israhelitas, nisi quia intellegea re iudicium dei magis ad percutiendum patrem fuisse depromtum, ne ta