comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inexplebilis cupiditatis auditam in hiero¬
sosolimis templi opulentiam quam pom¬
peuis intactam reliquerat. in palestinã
diuertit: hierosolunam adiit. templum
ꝑuadit: opes diripit. ut supra memini¬
mus. Inde ꝑ mesopotamiam tendens. in
parthiam: quacumq iter habuit: soci¬
is ciuitatib auxilia indixit. precia exegit.
moxq ut eufratẽ transiit. ilico bagensem
legatum ab herode rege parthoꝵ ad se
mnissum obuium habuit. a quo uehemen¬
ter increpatus. ẽ. cur contra fedus lucul¬
li &e pompen auaricia inductus. eufratẽ
transierit: & quamobrẽ sine mora futu¬
rum. ut ꝓ auro parthico serio ferro. one
retur. Itaq cũ ꝓpe charras uentũ eẽt par¬
thi. subito ingͣruentes cũ surena et sila¬
cea prefectis. sagittis oppressere romanoᷤ.
Cecidere ibi plurimi senatores. aliqui eti¬
am consulares. aut precorii uiri. Crassus
qͦ filius crassi lectissimus iuuenis occisus
bargunteio legato mediis deprehense

Expanded text:
inexplebilis cupiditatis, audita in Hierinexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat, in Palaestinam divertit, Hierosolymam adit, templum pervadit, opes diripit, ut supra meminimus. Inde per MesParthiam quacumque iter habuit, sociis civitatibus auxilia indixit, pretia exegit, moxque ut Euphratem transiit, illico Vagesem, legatum ab Orode rege Parthorum ad se missum, obvium habuit, a quo vehementer increpitus est, quod contra foedus Luculli et Pompeii, avaritia inductus, Euphratem transierit. Quamobrem sine mora futurum, ut, pro auro Parthico, Seriraretur. Itaque cum prope Charras ventum esset, Parthi subito ingruentes, cum Surena et Silacia praefectis, sagittis oppressere Romanos. Cecidere ibi plurimi senatores, aliqui etiam consulares aut praetorii viri. Crassus quoque filius Crassi, lectissimus juvenis, in acie Bargunteio legato mediis deprehensae
Abbreviated transcription (Latin):
tos inabstruso aquarum meatus ꝑ multa
diuidendo. tenuari in semetipsis consumi¬
q fecerunt. Oppidani fonte siccato. ultima
desꝑatione correpti. dedicionem sui faci¬
unt. Cȩsar autem. omnib qui arma tule¬
rant manus sustulit: & uitam reliquit. qͦ
testatior. ẽẽt. etiam posteris pena imꝓbo¬
rum. Multum enim ad coercendam au¬
datiam ualet ꝓpositũ punitionis exem¬
plum. cũ ipsa miseri presens forma iuiuen-¬
tis. & ad recordationem admonet conscios.
ꝙ ad suscitationem cogit ignaros. Ex hau̾¬
tis atq demolitis gallis. securus cȩsar cũ
legionib in italiam rediit. nullos post se
galloꝵ motus ꝑtimescens. certo se sciens
minime aliquos qui uel moueri audeant.
uel si moueantur timendi sint.ii
sum cuulia bella comitata sunt. a¬
liaq grauissima mala. interfecti apud
partͥos crassi & trucidati exercitus p̃cesser̃t
Erassus itaq in consulatum collega põ¬
peii ꝓuinciam sortitur in partos homo

Expanded text:
tos in abstruso aquarum meatus per multa tos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semetque fecerunt. Oppidani, fonte siccato, ultima desperatione correpti, deditionem sui faciunt. Caesar autem omnibus qui arma tulerant manus sustulit, et vitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. Multum enim ad coercendam audaciam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros. Exhaustis atque demolitis Gallis, securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus pertimescens, pro certo esse sciens minime aliquos qui vel moveri audeant, vel, si moveantur, timendi sint. CAsum civilia bella comitata sunt, aliaque gravissima mala, interterfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus, praecesserunt. Crassus itaque, in consulatu collega Pompeii, provinciam sortitus in Parthos, homo
Abbreviated transcription (Latin):
brius q succiderent: cũ plures tamen tru¬
ci dabantur. Igitur extruitur agger et
turris pedum lx cuius uertex equare ad
fontis locum possit. ut uel equo tela com¬
ci queant. uel precipitata desuꝑ saroꝵ uo¬
lumina ñ timeri. Oppidani autem ubi era¬
nimari siti non solum peccora sua uerum
etiam infirmiores hominum etates uident.
cupas pice. sebo. & srindulis repletas. ac
deinde imiisso igne in ꝓna precipitant:
easq ipsi toto oppido effusi. subsecuntur.
Ardentib machinis cũ graue prelium su¬
is cesar ac ꝑiculosum uideret: cohortes in
circuitum oppidum ire uelociter ꝑ oceul¬
tum imꝑat atq undiq subito uastum cla¬
morem actollere. Quo facto consternati op¬
pidani. dũ currere ad muniendum oppi¬
dum uolunt. ab oppugnatione turris uel
demolitione aggeris recesserunt. Illi tamen
qui ad incidendas fontis uenas sub obten¬
tu aggeris tuti cuniculos ꝑfodiebant. reꝑ¬

Expanded text:
briusque succederent, conplures tamen trubriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris pedum sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel ex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi ire uelociter per occultum imperat atque undique subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, reper
Abbreviated transcription (Latin):
inde descensu largissimo fonte securũ.
plurimaq introrsum copia frumenti
tutum. irritos ꝓcul dicursus hostium
despitiebat. Canimus qđ solum romana
ꝓuisione potuit. ambos duces cũ parte
copiarum pluruma in campos euocatos
maximo p̃lio suꝑauit. Nam uno ẽ ducib
interfecto. alter cũ paucissimis fugit. Nul¬
lus in oppidum rediit: sed ad oppugnan¬
dum cȩsare opus fuit. Itaq cercior ꝑ nũ¬
cios factus cesar adcurrit: circumspectis¬
q omnib. uidet si expugnare ui moliat᷑.
ludo & spectacło hostiũ delendum eẽ exer¬
citum suum. unũ solum. ẽẽ. p̃sidii. si quo
modo hostes aqua arceantur. Sed & hoc
quoq: nisi cȩsar non potuisset. diquidem
fons quo ad potum utebantur. medio de¬
ueri montis latere fundebatur: Cesar ad pri¬
mum fontis admoueri uineas. turremq
extrui iubet. fit magnus concur sus u̾ndiq
ex oppido. Quib sine ꝑicło p̃liantib. ro¬
mani quamuis ꝑtinaciter obsisterent. cre¬

Expanded text:
inde descensu largissimo fonte securum inde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione potuit, ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus ex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent cre
Abbreviated transcription (Latin):
certior factus. in opinantes hostes oppͥmit.
magnisq stragib factis plurimas predas
agit. Deinde cũ caninio signũ aduentus
sui dedisset: canimus totis castris subito
exiliuit. seseq imecit hostib. Itaq fabio
ex alia parte ꝙ caminio ex altera insisten¬
te. maximo &e diuturno bello innumerȩ
galloꝵ copiȩ trucidatȩ sunt. In de fabius
in carnotes ꝓfectus ẽ. Sciebat enim dom¬
nacum ducem antiquissimum rebellio¬
nis totius incentorem ab hoc bello elap¬
sum si a remoricis gentib adiunctus. eẽt.
marimos iterum in gallia tumultus ẽẽ.
moturum. sed eas ad huc ipsa nouitate
trepidantes. mira uirtute & celeritate
ꝑdomuit. Interea drapes unaq lucteriuis.
cũ adeẽ. canimum & legiones in finib
suis uiderent. undiq collectis copiis op¬
pidum uelut unum occupant. hoc
oppidum in editissima montis arce pen¬
debat. duab partib ꝑ abruta latera
ñ paruo flumine cingebatur: medio de¬

Expanded text:
certior factus inopinantes hostes opprimit certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde cum Caninio signum aduentus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio de
Abbreviated transcription (Latin):
uissent. atq hoc comꝑto romani ad insi¬
diarum locũ instructi ordinatiq uenis¬
sent. commissoq prelio romani gallos
fugientes hisdem locoꝵ munitionib qui¬
b clausi fuerant incluserunt: cunctosq
ad internitionem ciciderunt. Ibi chorre¬
us uel fugam uel deditionem detrectans.
romanos ne iuiuus caꝑetur: instanter oc¬
cidendo ut occidẽtur coegit. Igitur cũ pac¬
catam ẽẽ. unuersam galliam cȩsar. neq
ausuram fore ad aliquos aspirare motus
arbitraretur: legiones in hibernia dimisit.
Ipse tamen abiorigis fines qui tot bella exci¬
tauerat. horrenda hominum strage uastauit.
At uero gaius caninus legatus. hellum
apud pictonas inuenit: ubi magna hostiũ
multitudo impeditam itinere legionem
circũdedit. atq ad extremum discrimen
adduxit. Porro autem fabus legatus accep¬
tis caninii litteris. in pictonas ꝓficiscitur.
ibiq a captiuis de oportuntate locoꝵ

Expanded text:
uissent atque hoc conperto Romani ad insiuissent atque hoc conperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique uenissent, commisso proelio Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt cunctosque ad internecionem ceciderunt. ibi Correus vel fugam vel deditionem detraotans Romanos, ut uiuus caperetur, instantes occidendo, ut occideretur, coegit. igitur cum pacatam esse uniuersam Galliam Caesar neque ausuram fore ad aliquos adspirare motus arbitraretur, legiones in hiberna dimisit, ipse tamen Ambiorigis fines, qui tot bella excitauerat, horrenda hominum strage uastauit. at uero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas inuenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit atque ad extremum diserimen adduxit. porro antem Fabius legatus acceptis Caninii litteris in Pictonas proficiscitur ibique a. captiuis de opportunitate locorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum quos sibi iam dudum amicos nunc si¬
bi in auxilium acciuerant uirtute uicerunt
Uergingetorix alia die congregatis omnib
qui fuga euaserant. dixit se auctorem bona
fide defendendȩ libertatis atq irrumpendi
federis fuisse. & nunc siue romanis fuissese
ad mortem omnes offerant. siue solum ꝑ om¬
nib declant paratum animo fore Itaq gal
rant. quasi ex consilio regis asfumerent: ili¬
co sibi ueniam precantes. eum solum uelud
auctorẽ magni sceleris dediderunt. Bello¬
uagii omnib galloꝵ gentib ipsoꝵ opim¬
one forciores habebantur Hii choreo duce
bellum instaurant. sibiq in hanc suscepti
belli societatem. ambianos. aluernos. sale-
tos. beliocasses. atrebatosq comungunt.
& locum quendam crenctũ atq impedi-¬
tum undiq paludib capiunt: cõmissoq
prelio magnam remoꝵ manum quȩ auxi
lio romanis erat trucidant. Deinde cũ opor¬
tunum ipsi locum insidiis ꝓuisum occupa¬

Expanded text:
tum, quos sibi iamdudum amicos nunc tum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Gaerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibique in hanc suscepti belli soctos, Velocasses, Atrebatesque conjungunt, et locum quemdam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt: commissoque praelio magnam Remorum manum, qulio Romanis erat, trucidant. deinde cum opportunum ipsi locum insidiis prouisum occupa
Abbreviated transcription (Latin):
aluerni ceteriq confines. sollicitatis etiam
ad se eduis. multis aduersum cesarem pre¬
liis bellauerunt. Qͥ cũ se pugnando fatiga¬
ti in quoddam castellum recepissent. militeᷤ
prede inhiantes ad expugnationem oppi¬
di animum intendunt. frustracesare de
loci iniquitate causante. Itaq ibi cȩsar erũ
pentib desuꝑ hostib pressus. multa exer¬
citus sui parte ꝑdita uictus aufugit. Dum
hȩc ad alestam geruntur. uergingetorir quẽ
omnes consensu pari regem preoptauerant
suadet uti ex tota gallia omnẽqͥ arma fer-¬
re possunt. huic bello presto sint: hocem̃
ẽẽ. unum bellum quo aut ꝑpetua libertas.
aut eterna seruitus: aut mors omnium con¬
sequatur. Itaq absq eo numero quem in¬
finitum ante contraxerat: equitum circit̃
sunt. De huic duos colles sibi inuicem obuer¬
sos romani galliq ceꝑunt. unde multis se¬
pe eruptionib uariis ꝓuentib preliantes.
tandem romani precipue germanoꝵ equi¬

Expanded text:
Arveni caeterique confines, sollicitatis etiam Arveni caeterique confines, sollicitatis etiam ad se Ediis, multis adversum Caesarem praeliis bellaverunt. Qui cum se pugnando fatigati, in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes, ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitapentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, uictus aufugit. dum haec ad Alesiam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptauerant, suadet, uti ex tota Gallia omnes, qui arma ferre possint, huic bello praesto sint. hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua. libertas ant aeterna seruitus aut mors omnium consequatur. itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circitersunt. dehinc duo colles sibi inuicem obuersos Romani Gallique ceperunt. unde multis saepe eruptionibus et uariis prouentibus proeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equi
Abbreviated transcription (Latin):
treueroꝵ ad neruios usq ꝑtingit. & in lon¬
ꝑ metiens rem suis maximi ꝑ icłi fore. si ꝑ
obstructas spaciosasq siluas ignoti druide¬
rentur. hostemq locis notissimtum quere¬
rent. omnemq galliã ꝑ nuncios inuitat.
ut quisq scđm placitum suum reconditas
in arduenna silua predas querant. diripi¬
antq Quo facto gallis utrunq morientib
maximas romanoꝵ inurias sine cuiusquã
roma discͥmine uindicauit. Ita hoc tutissi¬
mo uincendi genere securus initaliam re-¬
diit.
AItur cesare initaliam reuerso. gallia rur¬
sus in italiarma comurat. multiq simul
popłi coeunt. Bux his uergingetoris fuit.
cuius consilio statim omnes galli ciuitates
ultro incenderunt. Prima a suis incensa
biturigo. inde ad cesarem qui magnis itine
currebat. impetum faciunt. Cesar tunc op¬
pidum nomine cȩnapum obsidione conclu-¬
serat. quil diu obpugnatum tandem post
proxima galloꝵ castra uenerunt. Preterea

Expanded text:
Treuerorum ad Neruios usque pertingit et in lonTreuerorum ad Neruios usque pertingit et in lonpermetiens rem suis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque siluas ignoti diuiderentur hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios inuitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Arduenna silua praedas quaerant diripiantque. quo facto Gallis utrimque morientibus maximas Romanorum iniurias sine cuiusquam Romani discrimine uindicauit. ita hoc tutissimo uincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Caesare in Italiam reuerso Gallia. rursus in arma coniurat multique simul populi coeunt. dux his Vercingetorix fuit, cuius consilio statim omnes Galli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa Biturigo. inde ad Caesarem, qui magnis itinercucurrerat, impetum faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat: quod diu oppugnatum, tandem pproxima Gallorum castra venerunt. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
mitti in auxilium pecit. Itaq ante exactã
hiemen. tres ad eum legiones in castra ue¬
nerunt. Igitur cesar. priusꝙ̃ in unum hõ¬
tium copie coirent. ineunte uerno aggre¬
di trepidos & obpͥmere sparsos in suis fini¬
b parat. Primum itaq neruioꝵ fines diri¬
pit. predam uero quȩ copiosissima erat.
exercitui ꝑmittit: deinde menapos qui si¬
bi ꝓpt̃ inmensas paludes atq impeditissi¬
mas siluas munitissimi uidebantur trib
agminib inuadit. nuniaq cede uulgo a¬
gitata. residuos supplices in dedicionem
recepit. Labienus sequenti prelio omnes
treueroꝵ copias int̾fecit. arte in bellum
ꝓuocatas: priusꝙͣ germanis aduentantib
iungerentur. ꝙ continuo ipsam ciuitatem
capit. Cȩsar ulcisci mortem sabim & cottȩ
legatoꝵ uolens. ambiorigem & eburones de¬
lete legionis auctores postquã in arduennã
siluam refugisse comꝑit. quȩ silua totius
galliȩ maxima est. atq aripis reni finibq

Expanded text:
mitti in auxilium petit: itaque ante exactam mitti in auxilium petit: itaque ante exactam hiemem tres ad eum legiones in castra uenerunt. igitur Caesar, priusquam in unum hostium copiae coirent, ineunte uere adgredi trepidos et opprimere sparsos in suis finibus parat. primum itaque Neruiorum fines diripit, praedam uero, quae copiosissima erat, exercitui permittit. deinde Menapios, qui sibi propter inmensas palndes atque inpeditissimas siluas munitissimi uidebantur, tribus agminibus inuadit nimiaque caede uulgo agitata residuos sapplices in deditionem recepit. Labienus sequenti proelio omnes Тreuerorum copias interfecit arte in bellum prouocatas, priusquam Germanis aduentantibus iungerentur, et continuo ipsam ciuitatem capit. Caesar ulcisci mortem Sabini et Cottae legatorum nolens, Ambiorigem et Eburones deletae legionis auctores postquam in Arduennam siluam refagisse conperit — quae silua totius Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. e quib pauci ꝑ paludes in uias euase¬
runt Inditio marus treueroꝵ pͥnceps mag¬
nas armatoꝵ copias habens. postquam
de consensu totius totius gallie certior red¬
ditus. ẽ. labieni castra legionemq cuus pre-¬
erat. qđ facile factu arbitrabatur. delere
statuit: ac deinde eburonib neruiisq con¬
iunctus. ad oppͥmendum cesarem ꝑgere.
Labienus quib potest artib simulat ti¬
morem. atq ita indiciomarum negligen¬
tiorem cũ insultantib copiis ꝓuallo ober¬
rantem repentina eruptione ꝓstrauit. Hac
uictoria labiem. reliqui sex galloꝵ conatus
repressi sunt. ꝙ cesar paulo quietior. reli¬
qua parte hiemis fuit. Sed intelligens si¬
bi maiora belli suꝑẽe. negocia. maxime qͥa
plurima parte exercitus amissa. aliisq
grauiter sauciis ne ad sustinendum qui¬
dem sibi idoneus. ñ dicam ad compͥmen¬
dum galloꝵ impetũ uideretur. g̃neo põ¬
peio ꝓconsule conscribi legiones sibiq

Expanded text:
tur, e quibus pauci per paludes inuias euasetur, e quibus pauci per paludes inuias euaserunt. Indutiomarus Treuerorum princeps, magnas armatorum copias habens, postquam de consensu totius Galliae certior redditus est, Labieni castra legionemque cui is praeerat, quod facile factu arbitrabatur, delere statuit ac deinde Eburonibus Neruiisque coniunctus ad opprimendum Caesarem pergere. Labienus quibus potest artibus simulat timorem atque ita Indutiomarum neglegentiorem cum insultantibus copiis pro uallo oberrantem, repentina eruptione prostrauit. hac uictoria Labieni reliqui Gallorum conatus repressi sunt et Caesar paulo quietior reliqua parte hiemis fuit. sed intellegens sibi maiora belli superesse negotia, maxime quia plurima parte exercitus amissa aliisque grauiter sauciis ne ad sustinendum quidem sibi idoneus, non dicam ad conprimendum Gallorum impetum uideretur, a Cn. Pompeio proconsule conscribi legiones sibique
Abbreviated transcription (Latin):
tilantia intra castra iecerunt. Quo facto
ꝑ culmina raptim uentus insistens. spar sũ
animauit incendium. Sed nec sic quidem
romani cũ undiq obruerentur uulnerib
laborib. uigiliis. ieiuniis. incendiis ue cesse¬
runt. Tandem cesari nuntiatum ẽ. unam
deletam ẽẽ legionem. alteram cõnfectam
ĩam pene. Aduentante cũ duab legionib
cȩsare: deserunt hostes obsidionem. atq
ineum cuncti raptis copiis ruunt. Cȩsar
paruissimis se castris consulto condidit.
equitibq premissis ut fugam fĩgerent
imꝑauit. ut ad transitum uallis quȩ media
erat. sibiq ꝑiculosa uidebatur hostes con¬
temptus. sui inuitaret. quib aduentantib
insuꝑ obstrui precepit portas. Quo uiso gal¬
li. quasi iam uicissent. ad obducendum in¬
tͥnsecus ualli conuersi sunt. Cȩsar totis re¬
pente portis paratum effudit exercitum.
uersosq in fugam gallos uastissima cede
confecit. Nam xl milia tunc fuisse refercin¬

Expanded text:
tilantia intra castra iecerunt. quo facto tilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulneribus laboribus uigiliis ieiuniis incendiisue cesserunt. tandem Caesari nuntiatum est unam deletam esse legionem, alteram iam paene confectam. aduentante cum duabus legionibus Caesare, deserunt hostes obsidionem atque in eum cuncti raptis copiis ruunt. Caesar paruissimis se. castris consulto condidit equitibusque praemissis, ut fugam fingerent, imperauit, ut ad transitum uallis, quae media erat sibique periculosa uidebatur, hostes contemptu sui inuitaret. quibus aduentantibus insuper obstrui portas praecepit. quo uiso Galli, quasi iam uicissent, ad obducendum extrinsecus uallum conuersi sunt. Caesar totis repente portis paratum effudit exercitum uersosque in fugam Gallos uastissima caede confecit. nam sexaginta milia tunc fuisse referun
Abbreviated transcription (Latin):
est. Namq ambiorix cũ eburonatib & atua¬
tucis conspirans. animatus treueroꝵ consi-¬
lio. cottam & sabinum legatos apud ebu¬
ronas cũ tota funditus legione insidiis circũ¬
uentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elat.
attuatos & neruios plurimosq alios raptim
in arma contrahit. atq ad ciceronem legatũ
qui similiter tunc legioni inhibertiis p̾erat
contendit. Multitudo hostium ex colligi po¬
tuit. quia cũ in obsidione uallum cãstrors
circundandum. ẽẽ. a captiuis romanis doce¬
rentur. & instrumenta ruralia non haberent.
gladiis concidendo t̾ram & sacculis expor¬
tando. uix trib horis uallum pedum .x. &
in circuitu ꝑfececerunt. Preterea ꝗx tur¬
res mire altitudinis extruxerunt. & cũ iam
UII dies noctesq succidui hostium cunei
pugnarent. acuentus subito plurimus exor¬
tus ẽẽt testas feruentes intorsere fundis. flã¬
mataq tela focis: ac mox concepto igne. ru¬

Expanded text:
est. namque Ambiorix cum Eburonibus et Aduaest. namque Ambiorix cum Eburonibus et Aduatucis conspirans, animatus Treuerorum consilio Cottam et Sabinum legatos apud Eburonas cum tota funditus legione insidiis circumuentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elatus Aduatucos et Neruios plurimosque alios raptim ad arma contrahit atque ad Ciceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis docerentur et instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram et sagulis exportando uix tribus horis uallum pedum decem et in circuitu perfecerunt. praeterea centures mirae altitudinis extruxerunt. et cum iam septem dies noctesque succidui hostium cunei pugnarent ac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne ru
Abbreviated transcription (Latin):
ad flumen tamensum ꝓfectus. quẽ uno tan¬
tũ loco. uadis transineabilem ferunt: in hu¬
ius ulteriore ripa cũ cassobellauno duce im¬
mensa hostiũ multitudo consedat: ripamq
fluminis ac pene tentũ sub aqua uadum
acutissimis sudib prestruxerat. Quod ubi
a romanis deprehensum ac uitatũ. ẽ. bar-¬
bari legionum impetum ñ ferentes. siluis
sese abdidere. Unde crebris eruptionib ro¬
manos grauiter ac sepe lacerabant. interea
tͥnouantum firmissima ciuitas cũ androgo¬
Quod exemplum secutȩ urbes aliȩ. complu¬
res infedus romanoꝵ uenerunt. hisdemq
demonstrantib cesar oppidum cassobellau¬
i inter duas paludes situm. optentu insuꝑ
siluarum munitũ ouinibq reb confertis¬
simum tandem graui pugna cȩpit. Ex in cesar
a britannis reuer sus in galiam. postq̃: legio¬
nes in hibernia misit repentinis belloꝵ tu¬
multib undiq circumuentus & conflictatꝰ

Expanded text:
ad flumen Tamsim profectus, quem uno tanad flumen Tamsim profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. in huius ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo consederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubraquod exemplum secutae urbes aliae conplures in foedus Romanorum uenerunt isdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus
Abbreviated transcription (Latin):
terret. & mox in galliam resciso ponte
conedit. Inde ad mormos uenit. unde in
britanniam ꝓximus ꝙ breuissimus tͣn-¬
situsẽ. Nauib circiter onerariis atq de¬
tuariis lux preparatis. in britanniã
transuehitur. ubi acerba primum
pugna fatigatur. deinde aduersatẽ¬
pestate correptus. plurimam partem
classis. ꝙ ñ paruũ numerum militũ. equi¬
tum equitum uero pene omnem disꝑdi¬
dit. Regressus in galliam legiones in hiber¬
mam dimisit. ac d̾c naues utriusq commno¬
di fieri imꝑauit. Quib iterum in britan¬
nam pͥmouere transuectus. dũ ipse in hos¬
tem cũ exercitu ꝑgit. in anchoris stantes.
tempestate correptȩ. uel collise inter se. uel
ꝑierunt. cetera cũ magna difficultatȩ repa-¬
ratȩ sunt. Cesaris equitatus. pͥmo congres-¬
su abritannis uictus. ibiq labienus tribunꝰ
occisusẽ. Scd̃o prelio cũ magno suoꝵ discͥ¬
mine uictos britannos in fugam uertit. Inde

Expanded text:
terret; mox in Galliam rescisso ponte terret; mox in Galliam rescisso ponte concedit. inde ad Morinos uenit, unde in Britanniam proximus et breuissimus transitus est. nauibus circiter onerariis atque actuariis octoginta praeparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate cclassis, et non parvum numerum militum, equitatum vero pene omnem, disdit. regressus in Galliam legiones in hiberna dimisit ac sescentas naues utriusque commodi fieri imperauit. quibus iterum in Britanniam primo uere transuectus dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naues in anchoris stantes tempestate correptae uel conlisae inter se uel draginta perierunt, ceterae cum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Britannis uictus ibique Labienus tribunus occisus est. secundo proelio cum magno suorum discrimine uictos Britannos in fugam uertit. inde
Abbreviated transcription (Latin):
dibili cede deleuit. Rublius uero cras
cũ iuaquitamam ꝑuenisset. bello eren¬
tus est. slamq sociato magno equitati
pedestribq copiis preualidis. romanos
ad orsi diu grauiter tur bauerunt. post
uicti atq in oppidum sociatũ coacti ob¬
sessiq cũ se expugnani uiderent: arms
traditis. in deditionem recepti sunt. Aqͥ¬
tani clade hac ꝑmoti. undiq exercitum
contrahunt. de interiore quoq hispam
axilia accersiunt: duces bello. maxime
eosp̃ficiunt qui cũ sertorio militaueran
Hiomnes dũ obsidionem crasso parant
in castris suis crasso obruente deleti s̃
slam ex aquitanis & cantabris quoꝵ
milia tunc in auxilium uenerant.
quirhenum cũ inmensis copiis trans-¬
miserant. fimul & totas gallias subicert
fibi parabant bello adortus. usq ad int̃¬
intionem cicidit. quoꝵ fuisse numerũ
maniam facto ponte transgreditur.
sugambros & utubios obsidione libera
didere. totãq germaniam aduentu suo

Expanded text:
dibili caede delevit. Publius vero Crassus dibili caede delevit. Publius vero Crassus cum in Aquitaniam pervenisset, bello exceptus est. Namque Sontiates mpedestribusque copiis praevalidis Romanos adorti, diu graviter turbaverunt. Post victi atque in oppidum Sociatum Sontiatum coacti obsessique, cum se expugnari viderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani, clade hac permoti, undique exercitum contrahunt, de intauxilia accersunt; duces bello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militauerant. ii omnes dum obsidionem Crasso parant, in castris suis Crasso obruente deleti sunt nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta milia tunc in auxilium uenerant, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subicere sibi parabant, bello adortus usque ad internecionem cecidit. quorum fuisse numerum maniam facto ponte transgreditur, Sugambros et Vbios obsidione liberatdidere, totamque Germaniam aduentu suo
Abbreviated transcription (Latin):
firas. funb autẽ subnexas parauerat.
quib cũ opus ẽẽt. ad prehensos eminuᷤ
rudentes subductis hastilib ꝑ funem
falcem retrahendo succiderent. his ce¬
leriter expeditis. difrumpi hostrum
antẽnarum armamenta p̃cepit. Ita¬
antemnis ruentib. complures ilico
naues uelut captas immobiles reddi¬
dit. Alii hoc ꝑiculo t̾riti. suspensis ue-¬
lis qua uentus intenderet fugere co¬
nati. cessante mox uento destituti.
ludibrio fuere romanis. Ita incences¬
sis omnib nauib interfectisq his qui
pugnauerant: galli reliqui sese om¬
nes dediderunt. Sed cȩsar maxime ob
iniuriam legatoꝵ. & ut genti ad om̃a
consilia mobili terribilis exempli notã
inureret. cunctis pͥncipib ꝑ tormenta
interfectis. reliquos sub corona uendidit.
Hisdem dieb titurius sabinus aluernos
eburo uices lexouiosq qui pͥmates suos
cur auctores belli resuscitandi ẽẽ nollent.¬
interfecerunt. eruptione facta incre¬

Expanded text:
as, funibus autem subnexas paraverat: as, funibus autem subnexas paraverat: quibus cum opus esset apprehensos eminus rudentes, subductis hastilibus per funem falcem retrahendo, succiderent. His celeriter expeditis, dirumpi hostilium antennarum armamenta pantemnis ruentibus conplures ilico naues uelut captas immobiles reddidit. alii hoc periculo territi, suspensis uelis qua uentus intenderet fugere conati, cessante mox uento destituti ludibrio fuere Romanis; itaque incensis omnibus nauibus interfectisque his qui pugnauerant Gallis, reliqui sese omnes dediderunt. sed Caesar maxime ob iniuriam legatorum et ut genti ad omnia consilia mobili terribilis exempli notam inureret, cunctis principibus per tormenta interfectis reliquos sub corona uendidit. isdem diebus Titurius Sabinus Aulercos Eburouices Lixouiosque, qui primates suos, cur auctores belli resuscitandi einterfecerant, eruptione facta, incre
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ambiuaritas. mormos. diablintes. ꝙ
menapios asciscunt. auxilia quoq a bri¬
tannia accersiunt. Cesar ꝑ crassum de
rebellione detoititiarum gentium cer¬
tior factus. quaniuis intelligeret quan¬
ta meundi belli dificultas. eẽt. tamenrẽ
tanti negocii ñ negligendĩratus ẽ. ne ce¬
teris exemplo eiusmodi audendi licen¬
cia laxaretur Itaq terrestri prelio ꝑseqͥ
hostes frustra. aggressus. quippe cũ hos¬
tes ꝑ interfusa ex oceano estuaria. atq
in accessus recessus tutis terrarũ simb
munirentur. naues longas edificari in
ligere fluuio iubet. ꝑ quem in oceanun
moꝵ instructissue ꝓgressȩ portu ex ad¬
uerso constiterunt. Bͣuto circũspicien¬
ti imparem longe nauiũ ẽẽ. conflictum
qͥa barbaroꝵ naues solido robore intextȩ
cauernisq preualidis obduratȩ. saxoꝵ
mͦ adactos rostratarum ictus se tunde¬
bant. hoc pͥmum auxilio fuit. qđ falces
acutissimas ñ ꝑtinatiter cunctis prefix¬

Expanded text:
tes, Ambivaritos, Morinos, Diablintres, et tes, Ambivaritos, Morinos, Diablintres, et Menapios adsciscunt; auxilia quoque a 393 Britannia arcessunt. Caesar per Crassum de rebellione deditarum gentium certior factus, quamvis intelligeret quanta ineundi belli difficultas esset, tamen rem tanti negotii non negligendam ratus est, ne caeteris exemplo ejusmodi audendi licentia laxaretur. Itaque terrestri praelio persequi hostes frustra aggressus; quippe cum hostes per interfusa ex Oceano aestuaria, atque inaccessos recessus, tutis terrarum finibus munirentur, naves longas aedificari in Ligeri fluvio jubet: per quem in Oceanum morum instructissimae, progressae portu, ex adverso constiterunt. Bruto circumspicienti imparem longe navium esse conflictum, quia barbarorum naves solido robore intextae, cavernisque praevalidis obduratae, saxorum modo adactos rostratarum ictus retundebant, hoc primum auxilio fuit, quod falces acutissimas non pertinaciter contis praefix
Abbreviated transcription (Latin):
atq inter uarias consultationes certi con¬
silii incertus. repente gallidescensu mon¬
tĩ effusi castra imꝑfecta circundantes. ra¬
ros ꝑ uallum ꝓpugnatores. saxis telisq
onerant. Cũꝙꝰ iam castra irrumꝑentur.
pacuiuii pͥmipilaris &e uolusem tribunt
consilio. cuncti romani portis eruꝑunt:
incautosq subito aggressi hostes. pͥmũ ꝑ¬
turbauerunt: deinde in fugam uersos.
miserabili strage fuderunt. Nam ampliꝰ
xx milia barbaroꝵ tunc cesa referuntur.
Igitur cesar. cũ iam paccatas uniuersas
galliarum gentes putaret. ad nouũ & maxi¬
mum bellũ retractus ẽ. Namq dũ publiꝰ
crassus adolescens cũ legione septima ocea¬
notenus apud andecauos hiemasset. uene¬
ticeteriq confines repente in arma con¬
uirant. legatos romanoꝵ uinciunt. rosq
ita demum se reddituros si obsides suos
recipiant romanis indicant. socios sibi
ad id bellum ossismos. luxouios. nanne¬

Expanded text:
atque inter varias consultationes certi conatque inter varias consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi, castra imperfecta circumdant, raros per vallum propugnatores saxis telisque onerant. Cumque jam castra irrumperentur, Pacuvii primipilaris et Voluseni tribuni consilio, cuncti Romani portis eruperunt, incautosque subito aggressi hostes, primum perturbaverunt, deinde in fugam versos miserabili strage fuderunt. Nam amplius triginta millia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar, cum jam pacatas universas Galliarum gentes putaret, ad novum et maximum bellum retractus est. Namque dum P. Crassus adolescens cum legione septima Oceano tenus apud Andegavos hiemat, Veneti caeterique confines repente in arma conjurant, legatos Romanorum vinciunt, eosque ita demum se reddituros, si obsides suos recipiant, Romanis indicant. Socios sibi ad id bellum Osismios, Lexovios, Nanne
Abbreviated transcription (Latin):
condur ses. eborones. cerosi. cemami. qui u¬
p nomine germani uocantur. xl milia.
toꝵ lectissima. His repente silua erumpen¬
tib exercitus cesaris ꝑturbatus. atq in
sugam actus: plurimis suoꝵ amissis. tan¬
dem hortatu. ⁊ ducis restitit. uictoresq ag¬
gressus usq ad int̾nitionẽ pene deleuit.
¶Rcesar magnis in gallia reb
gestis. cũ italiam ꝑficisci decreuisset: gal¬
bam cũ legione AIͦ ad ueragros sedimosq
musit. Quicũ hiem andi causa in uico ue¬
ragroꝵ cui nomen erat octodorus conse¬
disset. mediamq oppidi partem que tor¬
rente distinguebatur. accolis concessisset:
quadam die eosdẽ discessisse ꝑ noctẽ ac
ꝓximo insedisse colli uidet. Quippe illi
paucitatẽ uix medie legionis despectui
habentes. ultroneam sibi p̃dam nullo
cessuram negocio arbitrabantur. finiti¬
mosq suos in hanc cedis ac prede socie¬
tatẽ uocauerunt.Igitur galba tam pre¬
sentib ꝑiculis cirtumseptus ac trepidus.

Expanded text:
Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno nomine Germani uocantur, quadraginttorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distiquadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli 392 videt. Quippe illi paucitatem vix mediae legionis despectui habentes, ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur, finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem vocaverant. Igitur Galba tam praesentibus periculis circumsepto ac trepido,
Abbreviated transcription (Latin):
deficiet ex iuda pͥnceps. neq dux de femori¬
b eius. donec ueniat cui reꝑmissum . ẽ. et
ipse. ẽ. expectatio gentium. Nã usq ad he¬
rodem. iudices. sacerdotes. reges. ꝑ successio¬
nes populo p̃fuerunt iudeoꝵ. inde uero ne¬
qͣꝙͣ ex successione generis sacerdotalis pon¬
tifices constituti sunt. neq ꝑpetuitate uitȩ
scdm legem moy si seruientes deo electi sunt.
sed ignobiles quidẽ & alio temꝑe alii. & nũ¬
nulli ꝑ unius anni spacium siue modico ã¬
pliꝰ a romanis imꝑatorib sacerdociũ eme¬
bant. Itaq herodes analeum quendam de
babilonia accitum. pontificem iudeoꝵ con¬
stituit. Post exiguum uero temꝑis aristobo¬
lum frẽm uxoris suȩ mariame. nepotem hir-¬
cani. successorem dedit. Quo post annum
inter fecto. rursum analeo reddidit sacer¬
dotiũ. Quȩ omina ita se habentia. longe pͥ¬
us ꝓpħando designauit danihel ppha. ita di¬
lationum. et usq ad consũmationem tẽꝑis

Expanded text:
ex Juda princeps, neque dux de femoribus ejus, donec veniet, cui repromissum est, et ipse est exspectatio gentium. Nam usque ad Herodem judices, sacerdotes, reges, per successionem populo praefuerunt Judaeorum: inde vero nequaquam ex successione generis sacerdotalis pontifices constituti sunt: neque perpetuitate vitae secundum legem Mosi servientes Deo electi sunt, sed ignobiles quidem, et alio tempore alii, et nonnulli per unius anni spatium sive modico amplius, a Romanis imperatoribus sacerdotium emebant. Itaque Herodes Analium quemdam, de Babylonia accitum, pontificem Judaeorum constituit. Post exiguum vero temporis Aristobolum, fratrem uxoris suae Mariamnem, nepotem Hircani, successorem dedit. Quo post annum interfecto, rursum Analio reddidit sacerdotium. Quae omnia ita se habentia, longe prius prophetando designavit Daniel propheta dilationum: et usque ad consummationem temporis,
Abbreviated transcription (Latin):
homines fecit. inueniri hominẽ ascribiq
inter homines uoluit. qđ penitus ñꝙͣ. ab
orbe condito abq ab exordio generis huma¬
ni in hunc modum actũ . ẽ. ne babiloniȩ
quidem uel macedoniȩ. at ñ dicã minori
cuiꝙͣ regno concessum fuit.

Expanded text:
homhominter homines voluit. Quod penitus nunquam ab orbe condito atque ab exordio generis humani in hunc modum actum est, ne Babyloniae quidem vel Macedoniae, ut non dicam minori cuiquam regno, concessum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
natione dei cȩsar composuit. natꝰ.ẽ. xP̃s
cuitis aduentui pax ista famulata. ẽ
in cuius ortu audientib hominib exul¬
tantes angłi cecinerunt gła in excelsis
deo & in terra pax hominib bonȩ uolun¬
tatis. Podemq temꝑe hic ad quẽ rerũ
omnium summa concesserat dominum
se omnium appellari ñ passus. immo nec
ausus. quo uerus dominus totiꝰ generis
humani inter homines natus .ẽ Codem
quoq anno tc̃ pͥmum idem cȩsar quẽ
his tantis misteriis predestinauerat. d̾̃s
censum agi singularum ubiq ꝓuincia¬
rum oe censeri omnes iussit. quando et
ds homo uidi ce. eẽ. dignatus. ẽ Tunc igi¬
tur natus. ẽ. xp̃s. romano censui statim
ascͥptus ut natus . ẽ. Hȩc. ẽ. illa pͥma cla¬
rissimaq ꝑfessio. quȩ cesarem omniuni
pͥncipẽ romanosq rerum dominos sin¬
gillatim cunctoꝵ hominum edita ascͥpti¬
one signauit: in qua se ce ipse qui cunctos

Expanded text:
natione Dei Caesar conposuit, natus est Christus, natione Dei Caesar conposuit, natus est Christus, cuius aduentui pax ista famulata est, in cuius ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. eodemque tempore hic, ad quem rerum omnium summa concesserat, dominum se hominum appellari non passus est, immo non ausus, quo uerus dominus totius generis humani inter homines natus est. eodem quoque anno tunc primum idem Caesar, quem his tantis mysteriis praedestinauerat Deus, censum agi singularum ubique prouinciarum et censeri omnes homines iussit, quando et Deus homo uideri et esse dignatus est. tunc igitur natus est Christus, Romano censui statim adscriptus at natus est. haec est prima illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium principem Romanosque rerum dominos singillatim cunctorum hominum edita adscriptione signauit, in qua se et ipse, qui cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
ex ex eo ꝑ xii ferme annos. quietissimo
semꝑ obseratas ocio. ipsa etiam rubigo
consummauit. nec prius umꝙͣ nisi sub
extrema senectute augusti pulsatȩ at
theniensium sedicione oe dacoꝵ cõmo¬
cione patuerunt. Clausis igitur iam por¬
tis. rem publicam quã bello quesierat.
pace nutͥuit. atq amplificare studens
leges plurimas statuit. ꝑ quas huma¬
num genus lib̾a reuerentia disciplinȩ
morem gereret. Dnĩ appellationẽ. oe ut
homo decliriauit. Nam cũ eodem expec¬
tante ludos ꝓnunciatum. ẽẽt. in mimo.
o dñm equum & bonum. uniuersiq qͣ-¬
si de ipso dictum. eẽt. erultantes adpro¬
bauissent. &e statĩquidẽ manu ac uultu
indecoras adulationes repressit. &e seqͥn¬
ti die grauissimo corripuit edicto. do¬
minums se post hec appellari. ne a liberis
quidem ac nepotib suis uel serio. uel ioco.
passus. ẽ. Igitur eo temꝑe id. ẽ. eo aimo qͦ
firmissunam uerissimamq pacem ordi¬

Expanded text:
ex eo per duodecim ferme annos quietissimo ex eo per duodecim ferme annos quietissimo semper obseratas otio, ipsa etiam rubigo consignavit: nec prius unquam nisi sub extrema setheniensium seditione et Dacorum commotione patuerunt. clausis igitur Iani portis rempublicam, quam bello quaesiuerat, pace enutrire atque amplificare studens leges plurimas statuit, per quas humanum genus libera reuerentia disciplinae morem gereret. domini appellationem ut homo declinauit. nam cum eodem spectante ludos pronuntiatum esset in mimo o dominum aequum et bonum uniuersique, quasi de ipso dictum esset, exultantes adprobauissent, et statim quidem manu uultuque indecoras adulationes repressit et insequenti die grauissimo corripuit edicto dominumque se posthac appellari ne a liberis quidem aut nepotibus suis uel serio uel ioco passus est. Igitur eo tempore, id est eo anno quo firmissimam nerissimamque pacem ordi
Abbreviated transcription (Latin):
nib a germanis rebellantib mira suꝑ¬
bia atq auaricia insubiectos agens:
funditus deletus . ẽ. Quã rei publicȩ
cladem. cȩsar augustus a deo grauiter
tulit. ut sepe ꝑium doloris capud pa¬
rieti collidens. clamaret. Quintili uare.
redde legiones. Bosforanos uero agrippa
suꝑauit. &e signis romanis quȩ illi qͦndã
sub mitridate sustulerant bello recuꝑatiꝰ
uictos ad dedicionem coegit. Parthi qͦsi
toto terrarum orbe uel domito uel pac¬
cato omniũ ocłis signarentur. atq in se
solo omnis uigor imꝑii uertendus. ẽẽt.
quippe quos pͥstina ulciscende crassianȩ¬
cedis conscientia mordebat. ultͦ signa quȩ
crasso interfecto abstulerant. ad cesarẽ
remiserunt. regiisq obsidib traditis. fir¬
mum fedus fideli supplicatione meruert̃.
trione in meridiẽ. ac ꝑ totum oceam cir¬
culũ. cunctis gentib una pace compositis:
iani portas tercio tunc ipse clausit. quas

Expanded text:
nibus a Germanis rebellantibus, mira supnibus a Germanis rebellantibus, mira superbia atque auaritia in subiectos agens , funditus deletus eat. quam reipublicae cladem Caesar Augustus adeo grauiter tulit, ut saepe per uim doloris caput parieti conlidens clamaret Quintili Vare, redde legiones. Bosporanos uero Agrippa superauit et signis Romanis, quae illi quondam sub Mithridate sustulerant, bello recuperatis uictos ad deditionem coegit. Parthi, quasi toto terrarum orbe uel domito uel pacato omnium oculis signarentur atque in se solos omnis uigor Romani imperii uertendus esset, quippe quos pcaedis conscientia mordebat, ultro signa quae Crasso interfecto abstulerant, ad Caesarem remiserunt, regiisque obsidibus traditis firmum foedus fideli supplicatione meruerunt.trione in Meridiem, ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace compositis, Jani portas tertio ipse tunc clausit. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
refuderunt q in cesarẽ alexandri mag
legatio in medio oriente apud babylo¬
nam contemplatione pacis adiit. ita
hunc apud hispaniam in occidentes
ultimo supplex cũ gentilitio munere.
eo us indus. &e scita boreus orauit. Can
pania in eternam pacem cũ qͣdam respi¬
ratione lassitudinis reclinata ac reposi¬
ta cesar romani rediit. Quib etiam di¬
eb multa ꝑse. multaq ꝑ duces & lega¬
tos bella gessit. Nam inter ceteros &e py¬
so aduersum uendeleticos missus . ẽ. Qb
subactis. uictor ad cesarem lugdunum
uenit. Pannonios nouo motu intumes¬
centes. tyberus pͥuignus cesaris cruen-¬
tissima cede deleuit. Idemq continuo
germanos bello arripuit. equib xl mi¬
lia captiuoꝵ uictor abdux̃. Quod reue
ra bellum maximum oe formidolosissi
nec fere ullũ mauis bellum sicut maiꝰ¬
sentonius testat᷑ post punicũ fuit. Podẽ
uero temꝑe quintilius uarꝰ cũ tͥb legio¬

Expanded text:
refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni legatio in medio Oriente apud Babylonam contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispaniam in Occidentis ultimo supplex cum gentilicio munere eous Indus et Scytha boreus orauit. Cantpania in aeternam pacem cum quadam respiratione lassitudinis reclinata ac reposita, Caesar Romam rediit. Quibus etiam diebus multa per se multaque per duces et legatos bella gessit. nam inter ceteros et Piso aduersum\' Vindelicos missus est; quibus subactis uictor ad Caesarem Lugdunum uenit. Pannonios nouo motu intumescentes Tiberius priuignus Caesaris cruentissima caede deleuit. idemque cGermanos bello arripuit, e quibus 40 milia captivorum victor abduxit; qra bellum maximum et formidulosissimnec fere ullum maius bellum, sicut Suetonius adtestatur, post Punicum fuit. Sub eodem uero tempore Quintilius Varus cum tribus legio
Abbreviated transcription (Latin):
tendo gentium feritatem demonstremꝰ.
mesiȩ duxante aciem postulato filentio.
qui uos estis inquid: Responsum est.
romanigentiũ domini. At ille. ita fiet
inquid. si nos uiceritis. Sed mox iucti st̃
a romauis. Ihraces uͦ qͥ apisone st̃ ꝑdomiti. inip¬
sa captiuitate sua rabiẽ ostendebant. Nã cathend̃
qͥb ligati erant. morsib uellicantes feritatẽ suã
ipsi puniebant. Daciã qͦ: ultͣ danubiũ lentulꝰ uic̃.
expulit atq subegit Sarbatas qͦ. lentulꝰ uit dami¬
biũ pepulit. qͥ pro ninia barbarie nec qͥd parsit
intelligunt. Marmarides uͦ & garamantes in or¬
ental plaga ꝑ qͥrinũ cesar subegit. Germanos
uidelicet gallo. britanes. hispano. hiberos asturs
cantabroᷤ. occidua sub axe iacentẽ. ꝑseaugustus ad
ed̾ᷤ ueniens romaniꝰ legib seruire coegit Int̾ea cesa¬
rẽapd̾ tar saconẽ eitioris hipame urbẽ atat nde
tto orbe transinisso. tandem ibi inuene¬
runt ultra qđ iam querere ñ possunt.

Expanded text:
tendo gentium feritatem demonstrem, utendo gentium feritatem demonstrem, unus Moesiae ducum ante aciem postulato silentio: Qui vos estis? inquit. Responsum est: Romani gentium domini. At ille: Ita fiet, inquit, si nos viceritis. Sed mox victi sunt a Romanis. Thraces vero, qui a Pisone sunt perdomiti, in ipsa captivitate sua rabiem ostendebant. Nam catenas quibus ligati erant morsibus vellicantes, feritatem suam ipsi puniebant. Daciam quoque ultra Danubium Lentulus vicit, expulit atque subegit; Sarmatas quoque ultra Danubium pepulit, qui, prae nimia barbarie, nec quid pax sit intelligunt. Marmarides vero et Caramentes in Orientali plaga per Quirinum Caesar subegit. Germanos videlicet, Gallos, Britones, Hispanos, Hyberes, Austeres, Cantabros, occiduo sub axe jacentes, per se Augustus, ad eos veniens, Romanis legibus servire coegit. Interea Caesarem apud Tarraconem, citerioris Hispaniae urbem, legati Indorum toto orbe transrunt, ultra quod iam quaerere non possent,