comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑: Matheus uero ni chil aliud dicit.
Nec ullũ alium locũ omĩ no cõmemorat.
uel anteuel postea ubi discipuli postea quã
resurrex̃ uiderint dnm̃. nisi ingalilea.
scđm angeli p̃dicationẽ Deniq cũ insinuas¬
s& quid ab angelo mulierib dictũ sit¬
& illis ab euntib subiecissa. qͣd de corruptis.
admentiendum custodib gestũ sit: cona¬
nuo tãꝗnihil aliud sequeret᷑ quid& reuera
sic erat dictũ ab angelosiirrex̃: ec cep̃ced&
uos ingalileã ibi eum uidebtas. ut nihilali¬
ud sequi debuisse uideat᷑ Vn decĩ aut̃ in¬
quid discipuli abier̃ ingalileã in montẽ ubi
constituerat illisiħs: Etuidentes cũ adoni¬

Expanded text:
testatur. Mattheus uero nihil aliud dicit testatur. Mattheus uero nihil aliud dicit nec ullum alium locum omnino commemorat uel ante uel postea, ubi discipuli. posteaquam resurrexit, uiderint dominum nisi in Galilaea secundum angeli praedictionem. denique cum insinuasset. quid ab angelo mulieribus dictum sit. et illis abeuntibus subiecisset, quid de corruptis ad mentiendum custodibus gestum sit, continuo, tamquam nihil aliud sequeretur — quia et re uera sic erat dictum ab angelo: surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, ut nihil aliud sequi debuisse uideatur —: undecim autem, inquit, discipuli abierunt in Galilaeam in montem. ubi constituerat illis
Abbreviated transcription (Latin):
te discipulis eiꝰ & petro : quia precedit uos
ingalileã: lbi eum uidebitis. sicut dixi uob̃.
Haec uerbdita uident᷑ sonare quod iħsnonerat
demonstraturꝰ pꝰ resurrectionẽ discipulis.
nisi ingaliltã: Quã demonstrationẽ nec ip¬
se marcꝰ cõmemorauit : qui eũ dix̃ manepri¬
ma sabbati apparuis se primo mariae magda¬
lene & illã nontiasse discipulis. his quicũeo
fuerant. lugentib: & flentib: : illos aut̃ non
credidisse: Posthaet deinde duob ex hisap¬
paruisse euntib: inuillã. & illosceteris non¬
tiasse. qđ factũ est sicut lucas & iohannes
eo attestant᷑ in hierusalẽ. eo dẽ ipsodie re¬
surrectionis iã noctis in itio Deindeuenit
ad illã eiꝰ manifestationẽ quã nouissimam
dicit recumbentib illis undecim. Posthanc
dicit eum adsumptũ incelũ. qđ factum
scimꝰ in monte oliueti. non longe abhieru¬
salẽ : Nusquã igit᷑ cõmemoratꝰ marcus cõ¬
pletũ : quod ab angelo p̃nontiatum esse

Expanded text:
Petro, quia praecedit uos in Galilaeam; ibi eum uidebitis, sicut dixit uobis? haec uerba ita uidentur sonare, quod Iesus non erat se demonstraturus post resun-ectionem discipulis nisi in Galilaea. quam demonstrationem nec ipse Marcus commemorauit, qui eum dixit mane prima sabbati apparuisse primo Mariae Magdalenae et illam nuntiasse discipulis his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, illos autem non credidisse, post haec deinde duobus ex his apparuisse euntibus in uillam et illos ceteris nuntiasse, quod factum est, sicut Lucas et Iohannes coattestantur, in Hierusalem eodem ipso die resurrectionis iam noctis initio: deinde uenit ad illam eius manifestationem, quam nouissimam dicit, recumbentibus illis undecim; post hanc dicit eum adsumtum in caelum. quod factum scimus in monte oliueti non longe ab Hierusalem. nusquam igitur commemorat Marcus conpletum quod ab angelo praenuntiatum esse
Abbreviated transcription (Latin):
enim solus quat tuor euuangelistarum.
nondicit amulierib uisum dnm̃: sed
tantum modo angelos Matheus aut̃ di¬
cit. quod eis occur rerit. redeuntibus
amonumento. Marcus quoq: dicit. Pri¬
mũ uisum esse mariȩ magdalenȩ. sicut
& iohannes. sed quo modosit ei uisus non
dicit. quod explicatur aiohanne Lu¬
cas aũt non solum tac& ut dixi eũ ap¬
paruisse mulierib sed etiam duos Quo¬
rũ fuit unuscleo pas. talia dicit locutos
cum illo. anteꝗ agnoscerent eũ tam quã
mulieres nihilsealiud quã angelos uidis¬
se nontiauerint. qui dicebant eũ uiuere.
ita enim narrat Ecceduo ex illis ibant
ipsadie in castellum. quod erat inspatio
stadioꝵ sexaginta abhierus alẽ nomine
emaus: Et ipsi loquebant᷑ ad inuicem
dehis om̃ib que acciderant: et factũ est
dum loquerent᷑ & secũ quererent : & ipse¬
iħs ad propinquans ib at cum illis Oculi
aut̃ illq tenebant᷑. neeum agnoscerent.

Expanded text:
enim solus quattuor euangelistarum enim solus quattuor euangelistarum non dicit a mulieribus uisum dominum. sed tantum modo angelos. Mattheus autem dicit, quod eis occurrerit redeuntibus a monumento. Marcus quoque dicit primo uisum esse Mariae Magdalenae, sicut et Iohannes; sed quomodo ei sit uisus, non dicit. quod explicatur a Iohanne. Lucas autem non solum tacet. ut dixi, eum apparuisse mulieribus, sed etiam duos, quorum fuit unus Cleopas, talia dicit locutos cum illo, antequam agnoscerent eum. tamquam mulieres nihil se aliud quam angelos uidisse nuntiauerint, qui dicebant eum uiuere. ita enim narrat: ecce duo ex ipsis ibant ipsa die in castellum, quod erat in spatio stadiorum sexaginta ab Hierusalem, nomine Emmaus, et ipsi loquebantur ad inuicem de his omnibus quae acciderant. et factum est, dum loquerentur et secum quaererent, etipselesusadpropinquansibat cum illis; oculi autem illorum tenebantur, n
Abbreviated transcription (Latin):
ampost resurrectionem apostolorũ¬
quẽ ad modum apparuerit dñs discipulis
considerandum est: Non solum ut & lucese
etiam exhacre: conuenientia quattuor
euuangelistarum : uerum etiam . & cum
paulo a postolo consonent. qui dehacre ii
prima ad corinthios epistola italoquitus
Tradidi enĩ uobis inprimis quod & accipi
quia xp̃smortuus est propeccatis pr̃is scđm
scripturas : Et quia sepultꝰ est : & quia re
surrex̃ tertia die scđm scripturas Et qr
apparuit coephȩ: postea duoderĩ. Deinde
apparuit plusꝗ quingentis fr̃ib simul.
ex quib plures manent usq adhuc Quidã
aut̃ dormier̃. Postea apparuit iacobo.
dein de apostolis om̃ib Nouissime aut̃ omi¬
um. quasi ab ortiuo apparuit & mihi.
Hunc aut̃ ordinem nullus euuangelistarũ
tenuit. Vnde considerandum est utrum
ordo quem illi tenuerunt. huic non ad uer¬
setur. Nã nec illeomã nec istiomã dixert̃.
Que aut̃ dixerunt. om̃s utrũ nihil int̾se
repugnent tantũ uidendũ est. Lu cas

Expanded text:
am post resurrectionem quemadmodum apparuerit Dominus discipulis, considerandum est, non solum ut elucescat etiam ex hac re convenientia quatuor Evangelistarum , verum etiam ut cum Paulo apostolo consonent, qui de hac re in prima ad Corinthios Epistola ita loquitur: Tradidi enim vobis in primis quod et accepi, quia Christus mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scripturas et quia apparuit Cephae, postea duodecim, deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem dormierunt; postea apparuit Iacobo, deinde apostolis omnibus; nouissimo autem omnium quasi abortiuo apparuit et mihi. hunc autem ordinem nullus euangelistarum tenuit. unde considerandum est, utrum ordo, quem illi tenuerunt, huic non aduersetur. nam nec ille omnia nec isti omnia dixerunt. quae autem dixerunt omnes utrum nihil inter se repugnent, tantum uidendum est. Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
Pal pate& uidete : quia sp̃s carnẽ & os¬
sa non hab& sicut meuidetis habere
Et cum hoc dixiss&. ostendit eis manus
& pedes. Hanc oftensionẽ dnĩ. postre¬
surrectionẽ intellegit᷑. & iohannes
cõmemorat. sicloquens Cum ess& gͦ
sero die illo una sabbatoꝵ & fores essent
clausȩ ubi erant discipuli propt̃ metũ
iudaoꝵ : uenit iħs & stetit in medio & di¬
cit eis. P ax uobis: Et cum hoc dixisset.
ostendit eis manus & latꝰ. Hac ꝑhoc his
uerbis iohannis possunt coniungi atq
lucas dicit. Idẽ aut̃ iohannes p̃termit¬
tit. Ita ͫ  lucas sequitur: Adhoc
aut̃ illis non credentib & mirantibus
p̃gaudio dixit. habetis hic aliquid
quodmanducetur : Atilli obtulert̃
ei partem piscis assi . & fauũ mellis.
Et cum manducass& coram eis. sumens
reliquias dediteis. his itẽ uerbis.
possunt ad iungi Quae lucas taca.
Dicit aut̃ iohannes. E auisis gͦ discipuli.
uiso dño. Dixit gͦ eis iterũ. Pax uobiscum
detenta sunt. His rursus ad iungamis

Expanded text:
 quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me uidetis habere. et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes. hanc ostensionem domini post resurrectionem intellegitur et Iohannes commemorasse sic loquens: cum esset ergo sero die illo una sabbatorum et fores essent clausae, ubi erant discipuli propter metum Iudaeorum, uenit Iesus et stetit in medio et dixit eis: pax uobis. et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. ac per hoc his uerbis Iohannis possunt coniungi ea quae Lucas dicit, idem autem Iohannes praetermittit. ita enim Lucas sequitur: adhuc autem illis non credentibus et mirantibus prae gaudio dixit: habetis hic aliquid quod manduceturei partem piscis assi et fauum mellis. et cum manducasset coram eis, sumens reliquias dedit eis. his item uerbis possunt adiungi quae Lucas tacet, dicit autem Iohannes: gauisi sunt ergo discipuli o domino. dixit ergo eis iterum: pax uobiscum;detenta sunt. his rursus adiungamus
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat q iħs est Dicit ei iħs Mulier:
quid ploras: quẽ queris. illa existimans
quia hortulanꝰ ess& : dicitei : Dnẽ :
situ sustulisti eum dicito mihi ubipo¬
siusti eum. & ego eum tollã: Dicitei
iħs: Maria. conuersa illa dicit ei
Rabboni quod dicitur magister.

Expanded text:
sciebat quia Jesus est. Dicit ei Jesus: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magis
Abbreviated transcription (Latin):
sent. eũq furati essent illis dormientibus
Pollicentes etiam securitatẽ apreside qui as
custodes dederat. & illos accepta pecunia
fecis se sicut erant edocti: deuulgatũ que
esse uerbum istud. apud iudaosusq in ho¬

Expanded text:
sent eumque furati essent illis dormientibus. sent eumque furati essent illis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custodes dederat. et illos accepta pecunia fecisse. sicut erant edocti, diuulgatumque esse uerbum istud aput Iudaeos usque in ho
Abbreviated transcription (Latin):
quenontiauer̃ hat discipulis undea
& ceteris om̃ib: Et uisa sunt ante is
sicut deliramentũ uerba ista &e non
credebant illis: His & marcus ad cesti
Nam postea cõmemorauit eas. tremeno
& pauentes exisse a monu mento & pi¬
mini quicquã dixisse ad iunxit: quod
resurgens dñs apparuerit . mane prina
sabbati. primo mariȩ magdalene. de
qua eiecerat septẽ demonia & quia illa
uadens. nontiauit his qui cũ eo fuerant.
lugentib & flentib. Et quia illi audn¬
tesquod uiuer& et uisus essa ahea: non
credider̃ Sane matheus. & iã illud u¬
seruit abscedentib mulierib quȩ illa
omã uiderant & audierant. uenisse eui
quosdam inciuitatẽ deillis custo dibis
qui iacuerant uelud mortui. & nontub
principib: sacerdotũ omã que factamt:
Hocest quae etiam illi sentire potuerin.
Illos uero congregatos cum seniorib co¬
si lio accepto. pecuniam copiosam dedissi
militib ut dicerent quod discipuli eiꝰ uens¬

Expanded text:
quae nuntiaverunt haec discipulis undecim, quae nuntiaverunt haec discipulis undecim, et caeteris omnibus. Et visa sunt ante illos sicut deliramentum verba ista, et non credebant illis. » His et Marcus attestatur. Nam posteaquam commemoravit eas trementes et paventes exiisse a monumento, et nemini quidquam dixisse, adjunxit quod resurgens Dominus appsabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, et quia illi audientes. quod uiueret et uisus esset ab ea. non crediderunt. sane Mattheus etiam illud inseruit abscedentibus mulieribus. quae illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam quosdam in ciuitatem de illis custodibus, qui iacuerant uelut mortui. et nuntiasse principibus sacerdotum omnia quae facta erant, hoc est quae etiam illi sentire potuerunt, illos uero congregatos cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent, quod discipuli eius uenis
Abbreviated transcription (Latin):
enim ascendi ad patrẽ meũ: Vlade aut̃
ad fr̃s meos. & dic eis: Ascendo ad patrẽ
meũ. & patrẽ urum. Et dm̃ meũ &
dm̃ urum̃ Tunc egressa est amonu¬
mento. hoc est abillo loco ubi erat
horti spatium ante lapidem effosum
& cum illa aliȩ quas secundum marcũ
in uaserat tremor & pauor. & nem ini
quicquam dicebant. Tunciã scđm
matheum. ecce iħs occurrit illis dicens
hauete: Ille aut̃ accesserunt & tenuer̃
pedes eius. & ad orauerunt eum Sic
enim collegimus & angelorũ allocutio¬
nẽ bis numero eas habuisse uenientes
ad monumentũ & ipsius dñi Semelsci¬
lic& illic. quando maria hortulanũ
putauit Et nunc iterum cum eis oc¬
currit inuia. ut eas ipsa repetitione
firmar& atq: atimore recrear&.
Tunc gͦait illis: Nolite timere. Ite non¬
tiate fr̃ib mei sut eant ingalileam.
lbi me uidebunt: Venit gͦ maria
magdalenȩ ad nontians discipulis
quia uidi dnm̃: & haer ei dixit Nonsai
ipsa : sed & aliȩ quas lucas cõmemora

Expanded text:
meum; uade autem ad fratres meos et die eis: ascendo ad patrem meum et patrem uestrum et deum meum et deum uestrum. tunc egressa est a monumento, hoc est ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repefirmaret, atque a timore recrearet. « Tunc ergo ait illis Nolite timere, ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam; ibi me videbunt. Venit ergo Maria Magdalene annuntians discipulis quia vidit Dominum, et haec ei dixit » : non solum ipsa, sed et aliae, quas Lucas commemorat, «
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat corpus iħu Dicunt ei illi: mu¬
ler quid ploras: Dicit eis: Quia tuler̃
dnm̃ meũ : & nescio ubi posuerunt eum:
Hic intellegendisunt surrexis se angeli
ut etiam stantes uiderent᷑. sicuteos lu¬
cas uisus fuis s& cõmemorat: & dixisse
secundũ eundem lucã timentib mulie¬
ribus & uultũ int̾rã declinantib. Quid
queritis uiuentẽ cũ mortuis : non est

Expanded text:
fuerat corpus lesu. dicunt ei illi: mufuerat corpus lesu. dicunt ei illi: mulier, quid Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Hic intelligendi sunt surrexisse angeli, ut etiam stantes viderentur, sicut eos Lucas visos fuisse commemorat, et dixisse secundum eumdem Lucam timentibus mulieribus et vultum in terram declinantibus, « Quid quaeritis viventem cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
scripturã. quia oportebat eũ amortuis
resurgere Abierunt gͦ iterũ ad sem& ip¬
sos discipuli: Maria aut̃ stabat admo
numentũ : f oris plorans. Idest ante illũ
saxei sepulchri locum. sed tamen intra
illud spatium. quo iã ingressȩ fuerant.
ortus quippe illic erat. sicutidem iohan¬
nes cõmemorat: Tunc uider̾ angelum se¬
dextem adextris suꝑ lapidem reuolutũ
amonumento. Dequo angelo narrant.
matheus & marcus tunc eis dixit: Nolite
timereuos: Scio enim quod iħm qui cru¬
cifixus est queritis non est hic. surrexit
enim sicut dixit. Venite & uidete locũ.
ubi positus erat dñs Et cito euntes dicite
discipulis eius. quia surrexit. & ercep̃¬
cedit uos ingalileã: Ibi eum uidebitis.
ecce dixi uobis Quib similia marcus
quoq non tacuit ad haec uerba: Maria
dum flera inclinauit se & prospexit
in monumentũ & uidit duos angelos.
sicut dicit iohannes in albis sedentes unũ
ad capud & unũ ad pedes ubi positum

Expanded text:
scripturam. quia oportebat eum a mortuis scripturam. quia oportebat eum a mortuis resurgere. abierunt ergo iterum ad semet ipsnumentum foris plorans, id est ante illum saxei sepulcri locum, sed tamen intra illud spatium quo jam ingressae fuerant: hortus quippe illic erat, sicut idem Joannes commemorat . Tunc viderunt angelum sedentem a dextris super lapidem revolutum a monumento, de quo angelo narrant Matthaeus et Marcus. « Tunc eis dixit, Nolite timere, vos: scio enim quod Jesum qui crucifixus est quaeritis; non est hic, surrexit enim sicut des dicite discipulis eius, quia surrexit; et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce praedixi uobis. quibus similia Marcus quoque non tacuit. ad haec uerba Maria dum fleret, inclinauit se et prospexit in monumentum et uidit duos angelos, sicut dicit Iohannes, in albis sedentes unum ad caput et unum ad pedes, ubi positum
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit aut̃ sicut iohannesdicit. Maria
magdalene sine dubio ceteris mulierib
qued ño ministrauerant. plurimum
dilectione feruentior. ut non in merito
io hannss solã cõmemorar&. tacͥtis
eis. quecũ illa fuerunt. sicut alii testant᷑
Venit gͦ & ut uidit lapidẽ sublatum a
monumento: antequã aliquid diligen¬
tius in spicerłt. non dubitans ab latũ
esse in de corpus iħu cucurrit sicut dic̃
idẽs iohannes & ndnti auit petro. Atq
ipsꝗ iohanni. Ipse est enim discipulus: quẽ
amabat iħs. Atilli currere coeperunt
admonumentũ. & p̃ueniens iohannes
inclinauit se: & uidit posita linteamina
nec intrauit Petrus aut̃ consecutus in¬
trauit in monumentũ: Etuidit lintea¬
mina posita & sud arium quod fuerat suꝑ
capud eius: Nancũ linteam inib positũ.
sed separatim in uolutũ: Deinde& iohan¬
nes intrauit. & uidit similit̃. & credidit
quod maria dixerat. sublatum esse dnm̃
demonumento. Nondũ enim sciebant

Expanded text:
uenit autem, sicut Iohannes dicit, Maria uenit autem, sicut Iohannes dicit, Maria Magdalene sine dubio ceteris mulieribus, quae domino ministrauerant, plurimum dilectione feruentior, ut non inmerito Iohannes solam commemoraret tacitis eis quae cum illa fuerunt, sicut alii testantur. uenit ergo et uidit lapidem sublatum a monumento, antequam aliquid diligentius inspiceret, non dubitans ablatum inde esse corpus Iesu cucurrit, sicut idem dicit Iohannes, et nuntiauit Petro adque ipsi Iohanni. ipse est enim discipulus, quem amabat Iesus. at illi currere coeperunt ad monumentum et praeueniens Iohannes inclinauit se et uidit posita linteamina nec intrauit: Petrus autem consecutus intrauit in monumentum et uidit linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius, non cum linteaminibus positum, sed separatim inuolutum. deinde et Iohannes intrauit et uidit similiter et credidit quod Maria dixerat sublatum esse dominum de monumento. nondum enim sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ meũ & dm̃ urũm Venit maria mag¬
dalenȩ ad nontians discipulis quia uidit
dnm̃ : & haec dixit mihi. In hac iohannis
narratione dies uel tẽpus. quouentũ est ad
monumentũ cũ cȩteris conuenit. illud etiã
quod duo angeli uisi sunt concordat cum
luca Sed quod ille stantes dicit angelos
uisas. Iste aut̃ sedentes. & cetera. quȩ illi non
dicunt: Quomodo hic possint intellegi non
discrepare aceteris: & quo ordine gestasint
nisi diligent̃ considerentur. repugnantia
possunt uideri Quapropt̃ haec om̃a qua
urca tempuss resurrectionis dñi facꝰ¬
ta sunt. scđm om̃ium euuangelistarũ tes¬
timonia. in una quadã narratione. quan¬
tum nos dñs ad uiuerit. quẽ ad modũ geri
potuerit ordinemus: Primasabbatidilu¬
culo sicut om̃s consentiunt uentũ est ad
monumentum iam factũ erat quod solus
matheus cõmemorat de terrem gtu & lapi¬
dereuoluto conterritisq custodib ita
ut in parte aliqua uelud mortui iacerent.

Expanded text:
Deum vestrum. Venit Maria Magdalene annuntians discipulis, Quia vidi Dominum, et haec dixit mihi » . In hac Joannis narratione dies vel tempus quo ventum est ad monumentum, cum caeteris convenit; illud etiam quod duo angeli visi sunt, concerdat cum Luca: sed quod ille stantes dicit angelos visos, iste autem sedentes, et caetera quae illi non dicunt, quomodo hic possint intdiscrepare a ceteris et quo ordine gesta sint, nisi diligenter considerentur, repugnantia possunt uideri. Quapropter haec omnia, quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, secundum omnium euangelistarum testimonia in una quadam narratione, quantum nos dominus adiuuerit, quemadmodum geri potuerint, ordinemus. prima sabbati diluculo, sicut omnes consentiunt, uentum est ad monumentum. iam factum erat, quod solus Mattheus commemorat de terrae motu et lapide reuoluto conterritisque custodibus ita, ut in parte aliqua uelut mortui iacerent.
Abbreviated transcription (Latin):
lis pilatꝰ. Habetis custodiã ite custo di¬
te sicut scitis. Illi aut̃ ab euntes. muni¬
erunt sepulchrũ. Signantes lapidẽ.
cum custodibus: Hoc solus matheusnar¬
rat. nullo alii horũ narrante aliquid.
quod huic uideat᷑ esse contrariũ De in¬
de sequit᷑. idem matheus. & dicit.
Vespereaut̃ sabbati que lucescit in pri

Expanded text:
 ite, custodite sicut scitis. illi autem abeuntes munierunt sepulchrum signantes lapidem cum custodibus. hoc solus Mattheus narrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic uideatur esse contrarium. Deinde sequitur idem Mattheus et dicit: uespere autem sabbati, quae lucescit in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃termissis semarcũ. quaelucas narrando
explicauit. hoc est quȩ cũ illis locutꝰ fuerit
iħ s. anteꝗ agnoscerent eũ. & quomodo
eum infractione panis agnoscerent :
quando quidem mox ut dixit eis. apparu¬
isse in alia effigiȩ euntib inuillã: conti¬
nuo con iunxit. & illi euntes nontiauer̃
ceteris: Nec illis credider̃ quasi possint
nontiare quẽ non agnouerant: aut pos¬
sint agnoscere quibus alideffigies eiusap¬
paruerat. quo mođo ergo eum agnouer᷑
nontiare possunt. marcus sine dubio
p̃termisit. quod idõ memoriȩ cõmen¬
dandum est : ut ad suescamꝰ ad uertere
euuangelistarũ more ita p̃termitten¬
tium que non cõmemorant. & coniun¬
gentium quẽ cõmemorant. ut eisqr
uisum in hac considerationenon ha¬
bent. non aliun de maxime errorori¬
atur. quo putent eos non sibi congruere
Lucas ergosequitur & dicit. Dum haec
aut̃ locuntur. Iħs stetit in medio eoꝵ
& dicit eis pax uobis Egosum nolite

Expanded text:
praetermisisse Marcum quae Lucas narrando praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnoscerent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerint? quando quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntibus in uillam continuo coniunxit: et illi euntes nuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, quasi possent nuntiare quem non agnouerant aut possent agnoscere quibus alia effigies eius apparuerat. quomodo ergo eum agnouerunt, ut nuntiare possent, Marcus sine dubio praetermisit. quod ideo memoriae commendandum est, ut adsuescamus aduertere euangelistarum morem ita praetermittentium quae non commemorant et coniungentium quae commemorant, ut eis qui usum in hac consideratione non habent non aliunde maxime error oriatur, quo putent eos non sibi congruere. Lucas ergo sequitur et dicit: dum haec autem locuntur, Iesus stetit in medio eorum et dicit eis: pax uobis, ego sum, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
& eos qui cum ipsis erant dicentes. quod
surrexit dñs uere & apparuit symoni.
Et tunc etiam ipsos narrasse quae gesta
erant inuia. & quomodo eũ cognouerint
in fractione panis la ergo erat fama
quod resurrexerat iħs ab illis mulierib
facta & asymone petro cui iã apparuerat.
Hoc enim isti duo inuener̾ loquentes. ad
quos in hierusalem uener̃. Fueri itaque
potes ut timore prius inuia noluerint
dicere. quod eum audierant resurrexisse
quando tantum modo angelos dixerunt.
uisos esse mulieribus Ignorantes enim
cũ quo loquerentur merito possint esse
solliciti. nequis passim dexp̃i resurrec¬
tione iactantes. in manus inciderent iu¬
deox. quoꝵ aut̃ ait. Marcus ad nontia¬
uer̃ cȩteris nec illiscredider̃. Cum lucasdi¬
cat. quod indeiam loquebant᷑. uere re¬
surrexisse dnm̃ & symoni apparuisse
quid intellegendum est. nisi aliquos ibi fuisse.
quihoc nolunt credere. cui aũt non eluceat

Expanded text:
et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod surrexit dominus uere et apparuit Simoni, et tunc etiam ipsos narrasse, quae gesta erant in uia et quomodo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat fama, quod resurrexerat Iesus ab illis mulieribus facta et a Simone Petro, cui iam apparuerat; hoc etenim isti duo inuenerunt loquentes, ad quos in Hierusalem uenerunt. fieri itaque potest, ut timore prius in uia noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando tantum modo angelos dixerunt uisos esse mulieribus; ignorantes enim, cum quo loquerentur, merito possent esse solliciti, ne quid passim de Christi resurrectione iactantes in manus inciderent Iudaeorum. quod autverunt caeteris, vel illis crediderunt, cum Lucas dicat quod jam inde loquebantur, vere resurrexisse, et Simoni apparuisse, quid intelligenduqui hoc nollent credere? cui autem non eluceat
Abbreviated transcription (Latin):
formare carnẽ suam ut alia reuera ess&
effigies: Nt̃iquam solebant illi contueri.
quando quidem & ante passionẽ suam
trans formatꝰ est in monte. ut faties eius
clarescera sicut sol Quale uult enim
corpus dequalecũq corpore. uerũ deuero
facit. quideaqua uera. uinũ uerũ fecit.
Sed non ita fecerat. cum apparuit illis
duob in alia effigię. non enim sicut erat
apparuit eis. quorum oculi tenebant᷑
neagnoscerent eũ: Non aut̃ congruent᷑
accipimus hoc inpedimentũ. oculis eoꝵ
a satana fuisse. neagnosceret᷑ iħs Sed
tamen axpõ est facta ꝑmissio usq ad sa¬
cramentũ panis. & unitate corporis eiꝰ
participata. remoueri intellegatur in¬
pedi mentum inimici. ut xp̃s possit agnosci
Nã ipsos esse istos. dequib & lucas narrat
credendũ est. quia dicit ipsos. euntes non¬
tiasse cȩteris Sicut lucas eos dicit. Sur¬
gentes eadem hora. regressos eẽ hieru¬
salem & inuenisse congregatos undecĩ

Expanded text:
formare carnem suam, ut alia re uera esset formare carnem suam, ut alia re uera esset effigies, non quam solebant illi contueri, quando quidem et ante passionem suam transformatus est in monte, ut facies eius claresceret sicut sol — quale uult enim corpus de qualicumque corpore uerum de uero facit qui de aqua uera uinum uerum fecit —, sed non ita fecerat, cum apparuit illis duobus in alia effigie. non enim sicut erat apparuit eis quorum oculi tenebantur, ne agnoscerent eum. non autem incongruenter accipimus hoc inpedimentum in oculis eorum a satana fuisse, ne agnosceretur Iesus; sed tamen a Christo est facta permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis eius participata remoueri intellegatur inpedimentum inimici, ut Christus possit agnosci. Nam ipsos esse istos, de quibus et Marcus narrat, credendum est, quia dicit ipsos euntes nuntiasse ceteris, sicut Lucas eos dicit surgentes eadem hora regressos esse in Hierusalem et inuenisse congregatos undecim
Abbreviated transcription (Latin):
illo alia ostenderet᷑ effigies. & sic eũ non
nisi infractione panis agnoscerent. sicut
luca narrante monstrat᷑. ꝓ merito quip¬
pementis eoꝵ. Adhuc ignorantes quod
oportebat xpm̃ mori. & resurgere. Simi¬
le aliquid eoꝵ oculi passi sunt. non ueri¬
tate fallentes. sed ipsius ueritate ꝑcipere
non ualentib & aliud quam res est. opi¬
nantib nequisquã sexpm̃ agnouisse ar¬
bitret᷑ si eius corporis particeps non est.
ldest eccłȩ cuius unitatẽ in sacramento pa¬
nis cõmendat apostolus dicens: Vn uspanis.
unũ corpus multi sumꝰ. ut cũ eis benedic¬
tũ panẽ porriger&. aperirent᷑ oculi eox
& agnoscerent eũ: Aperirent᷑ utique
adeiꝰ cognitionẽ. Remoto scilic& inpedimen¬
to: quotenebant᷑ nea gnoscerent. Neq enim
clausi soculis ambulabant. sed inerat aliquid
quo non sinerent᷑ agnoscere quod uidebant.
Quod scilic& et raligo & aliquis humor effi¬
cere sol& non quia dñs non poterat trans¬

Expanded text:
illo alia ostenderetur effigies et sic eum non illo alia ostenderetur effigies et sic eum non nisi in fractione panis agnoscerent, sicut Luca narrante monstratur. pro merito quippe mentis eorum adhuc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere. simile aliquid eorum oculi passi sunt, non ueritate fallente, sed ipsis ueritatem percipere non ualentibus et aliud quam res est opinantibus, ne quisquam se Christum agnouisse arbitretur, si eius corporis particeps non est, id est ecclesiae, cuius unitatem in sacramento panis commendat apostolus dicens: unus panis, unum corpus multi sumus, ut, cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum et agnoscerent eum, aperirentur utique ad eius cognitionem remoto scilicet inpedimento. quo tenebantur, ne agnoscerent. neque enim clausis oculis ambulabant; sed inerat aliquid quo non sinerentur agnoscere quod uidebant, quod scilicet et caligo et aliquis umor efficere solet. non quia dominus non poterat trans
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ erat unus cleopas. de quib lucas
totũ narrat Marcus aut̃ breuiteria
ꝑ.stringit. Posthaet aut̃ inquid duos
ex eis ambulantib ostensus est in alia es¬
figiae euntib inuillã: Castellum quipr
illud non absurde accipimꝰ etiam uill
potuis se apellari. quod iã nunc appel¬
latur ipsa b&hlehem. quaeciuitas anto
uocitata est. quam uis nunc sit honoris
amplioris nomin edñi. qui in illa nal
& in codicibus quidẽ grecis magis agrũ inue¬
nimus quam uillam. A griaut̃ nomine non
castella tantũ: uerũ etiã municipa & colo¬
nie solent uocari extraciuitatẽ: quae capud
& quasi mat̾ est ceterarũ. unde metropolis
appellat᷑ Q uod aut̃ ait marcus eis in aliex
effigiȩ apparuisse: hoc lucas dicit. quod
eo oculi tenebant᷑. neagnoscerent eum.
Oculis quippe eoꝵ acciderat aliquid. quod
ita manere ꝑ missum est: usq ad fractio¬
nem panis Certi misterii causa. ut eis in

Expanded text:
quorum erat unus Cleopas. de quibus Lucas quorum erat unus Cleopas. de quibus Lucas totum narrat, Marcus autem breuiter ita perstringit: post haec autem, inquit. duobus ex eis ambulantibus ostensus est in alia effigie euntibus in uillam. castellum quippe illud non absurde accipimus etiam uillam potuisse appellari, quod nunc iam appellatur ipsa Bethlem, quae ciuitas antea uocitata est, quamuis nunc sit honoris amplioris nomine domini. qui in illa natuet in codicibus quidem Graecis magis agrum inuenimus quam uillam; agri autem nomine non castella tantum. uerum etiam municipia et coloniae solent uocari extra ciuitatem, quae caput et quasi mater est ceterarum, unde metropolis appellatur. Quod autem ait Marcus, eis in alia effigie dominum apparuisse, hoc Lucas dicit, quod eorum oculi tenebantur. ne agnoscerent eum. oculis quippe eorum acciderat aliquid, quod ita manere permissum est usque ad fractionem panis. certi mysterii causa, ut eis in
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his dum taxat om̃ib: quos euuangelistp
quattuor & paulus apostolus cõmemo¬
rauerunt. ceterũ si apparuit alicui e
priusꝗ petro quod om̃s tacuer̃. quisus
dicere audeat. uelnegare. neq enĩ & pu¬
r& quib: duodecim. quẽ ad modũ nec
quibus quingentis Fieri enĩ potest u
de turba discipuloꝵ fuerint isti duodecin
nescio quinam illos quos apostolus nomi¬
nauit. non iã duodecim sed undecim dico
ꝑturbatos homines. emendas seputans
de illis duodecim apostolis dictũ. quili
iuda extincto undecim erant Sed siuc
illi. codices uerius habeant. qui undei
habent siue aliosquosdam duodecim.
apostolus paulus uelit intellegi. siue sam¬
tũ illũ numerum etiam undecim stare
uoluerit. quia duo denarus in eis nu¬
merus itamisticus erat. ut non possit
in locum uidae. nisi alius. id est mathias
ad conseruandum sacramentũ eiusden
Numeri subrogari Quod lib& ergo
sit. nihil inde existit. quod ueritati ud

Expanded text:
ex his dumtaxat omnibus quos euangelistae ex his dumtaxat omnibus quos euangelistae quattuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Pauaret quibus duodecim, quemadmodum nec quibus quingentis. fieri enim potest, ut de turba discipulorum fuerint isti duodecim nescio qui. nam illos quos apostolos nominauit non iam duodecim, sed undecim dicerquod credo perturbatos homines emendasse putantes de illis duodecim apostolis dictum, qui iam Iuda extincto undecim erant. sed siue illi codices uerius habeant qui undecim habent, siue alios quosdam duodecim apostolus Paulus uelit intellegi, siue sacratum illum numerum etiam uoluerit, quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut non posset in locum Iudae nisi alius, id est Matthias, ad conseruandum sacramentum eiusdem numeri subrogari. quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod ueritati uel
Abbreviated transcription (Latin):
Item potest mouere quod petrũ non in¬
trantẽ. sed procũ bentẽ dicit. idẽlucas
uidisse. sola linteamina & discessis semi¬
rantem. cum iohannes dicat. sepotius
ita uidisse: hoc est discipulũ illũ quẽ
diligebat iħs: non intrasse in monu¬
mentũ quod prioruenerat. Sed cum
se inclinass&. uidisse posita lentiamina.
sed & seipsum postea dicit intrasse. Ita
& petrus. in tellegendus est primo pro¬
cũ bensui disse: quod lucas cõmemorat.
lohannes tac&. Postaut̃ ingressus sed
ingressus tamen anteꝗ iohannes intra¬
r& : & om̃s uerũ dixisse sine ulla re¬
pugnantia repperiant᷑: Ordo ergo
rerum qui esse potuit. quẽ ad modum
dñs excepto quodiam mulierib locutꝰ
erat. etiam marib discipulis uisus
fuerit. secundũ testimonia non solũ
quat tuor euuangelistarũ. sed etiam
pauli apostoli contexendus &e demons¬
trandus est: Om̃ium ergo uirorũ
primo apparuisse intellegitur petro.

Expanded text:
item potest mouere, quod Petrum non initem potest mouere, quod Petrum non intrantem, sed procumbentem dicit idem Lucas uidisse sola linteamina et discessisse mirantem, cum Iohannes dicat se potius ita uidisse, hoc est discipulum illum, quem diligebat Iesus, non intrasse in monumentum. quo prior uenerat, sed, cum se inclinasset, uidisse posita linteamina; sed et se ipsum postea dicit intrasse. ita et Petrus intellegendus est primo procumbens uidisse, quod Lucas commemorat, Iohannes tacet; post autem ingressus, sed ingressus tamen, antequam Iohannes intraret, ut omnes uerum dixisse sine ulla repugnantia repperiantur. Ordo ergo rerum qui esse potuit, quemadmodum dominus excepto quod iam mulieribus locutus erat etiam maribus discipulis uisus fuerit, secundum testimonia non solum quattuor euangelistarum, sed etiam Pauli apostoli contexendus et demonstrandus est. omnium ergo uirorum primo apparuisse intellegitur Petro,
Abbreviated transcription (Latin):
illa nontiauerat. quando uidit lapidẽ
auul sum amonumento. & postea fac¬
ta sunt haec deuisione angelorum ađq
ipsius dñi quibis numero apparuerat
mulierib semel ad monumentũ : & iterũ
occur rens. reuertentib amonumento.
Hoc aut̃ anteꝗ duob illis inuia uisus fuis¬
s& quorum erat unus cleopas nãq: & cleo¬
pas loquenscũ dño. quã nondũ agnoscebat
non petrũ dixit. isse ad monumentũ : sed
abierunt quidam ex nr̃is in quiđ ad mo¬
numentũ : & ita inuener̃ sicat mulieres
dixerunt: Quod & ipse recapitulando
intellegitur dixisse. illud scilic&: quod
primo mulieres nontiauer̃ petro & io¬
hannȩ deablato corporednĩ Acꝑhoc
cũ ipse lucas petrũ dixerit cucurrisse
ad monumentũ & cleopan dixisse. Ipse
retulerit. quod quidam eoꝵ: erantadmo¬
numentũ intellegitur. ad testari iohan¬
ni. quod duo hierint ad monumentã.
sed petrũ solum primo cõmemorauit
quia illi primitus maria non tiauerat.

Expanded text:
illa nuntiauerat, quando uidit lapidem illa nuntiauerat, quando uidit lapidem auulsum a monumento; et postea facta sunt haec de uisione angelorum adque ipsius domini, qui bis numero apparuerat mulieribus, semel ad monumentum et iterum occurrens reuertentibus a monumento. hoc autem antequam duobus illis in uia uisus fuisset, quorum erat unus Cleopas. namque et Cleopas loquens cum domino, quem nondum agnoscebat, non Petrum dixit isse ad monumentum; sed abierunt quidam ex nostris, inquit, ad monumentum et ita inuenerunt, sicut mulieres dixerunt, quod et ipse recapitulando intellegitur dixisse, illud scilicet quod primo mulieres nuntiauerunt Petro et Iohanni de ablato corpore domini. ac per hoc cum ipse Lucas Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum et Cleopan dixisse ipse rettulerit, quod quidam eorum ierant ad monumentum, intellegitur adtestari Iohanni, quod duo ierant ad monumentum; sed Petrum solum primo commemorauit, quia illi primitus Maria nuntiauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicunt eum uiuere. E tabier̃ quidã
exnr̃is ad monumentũ : & ita in uener
sicut mulieres dixer̃ Ipsum uero. non
in uener̃. Haec scđm lucam itanarrant
ut meminisse ac recolere potuerint.
Quod amulierib dictum erat. ueladisci¬
pulis qui currerant ad monumentum.
quando eis nontiatum est. quod ablatũ
indesit corpus eius Et ipse quidẽ lucas.
petrum tantum dicit cu currisse ad mo¬
numentum & procum bentẽ uidisse
linteamina sola posita. & abisse secum
mirantẽ quod factum fuerat. Hoc aut̃
depetro cõmemorat: priusꝗ narra
dehis duob quos inuenit inuia: Pos¬
teaquã ꝗiarrauit demulierib quaeui¬
derant angelos. & ab eis audierant quod
resurrexit iħs. tamꝗ tunc petrus ad
monumentum cucurrerit. sed in tel
legitur hoc lucas recapitulando po¬
suis sedepetro . Tunc enim cucurrit
petrus ad monumentũ. quando & io¬
hannescum tantum modo amulierib:
p̃cipuȩ amaria magdalȩne nuntiatũ
eis suerat de corpore ablato: Tunc aut̃

Expanded text:
am ex nostris ad monumentum. et ita inuenerunt sicut mulieres dixerunt, ipsum uero non uiderunt. haec secundum Lucam ita narrant, ut meminisse ac recolere potuerunt quod a mulieribus dictum erat uel a discipulis, qui cucurrerant ad monumentum, quando eis nuntiatum est, quod ablatum inde sit corpus eius. et ipse quidem Lucas Petrum tantum dicit cucurrisse ad monumentum et procumbentem uidisse linteamina sola posita et abisse -secum mirantem quod factum fuerat. hoc autem de Petro commemorat, priusquam narret de his duobus, quos inuenit in uia, posteaquam narrauit de mulieribus, quae uiderant angelos et ab eis audierant, quod resurrexisset Iesus, tamquam tunc Petrus ad monligitur hoc Lucas recapitulando posuisse de Petro. Tunc enim cucurrit Petrus ad monumentum, quando et Joannes, cum tantummodo a mulieribus, praecipue a Maria Maeis fuerat de corpore ablato; tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
starum finit liber tertius.
unc qm̃ mathei narratione contextim
considerantes & ei tres alios conferentes
infinẽ : in nullo eos uelsibi uel interserepug¬
nare docuimus: Marcũ similiter uideamus:
ut exceptis hisquscũ matheo dixit: dequibus
iã quod disserendũ uidebatur absoluimꝰ. Cete¬
raeius inspecta ađdq conlata. nullieo repug¬
nare monstrent᷑ usq ad caenam dñi : Nã indeiã
oma om̃ium quattuor quẽ ad modũ sibi conue¬
niunt usq in finẽ considerata tractauimus.¬
ci exceptis his quae cum matheo di¬
xit quomodo nulla repugnantia demonł¬
stret᷑ ab initio usq ad illud ubi ait & ingre¬
diunt᷑ capharnaũ. & statĩ sabbatis docebat eos q

Expanded text:
mini. LIBER QVARTUS. oniam Matthei narrationem contextim considerantes et ei tres alios conferentes usque in finem in nullo eos uel sibi uel inter se repugnare docuimus, Marcum similiter uideamus, ut exceptis his quae cum Mattheo dixit, de quibus iam quod disserendum uidebatur absoluimus, cetera eius inspecta adque conlata nulli eorum repugnare monstrentur usque ad cenam domini. nam inde iam omnia omnium quattuor, quemadmodum sibi conueniant, usqci exceptis his, quae cum Mattheo dixit, quomodo nulla repugnantia demonstretur ab initio usque ad illud, ubi ait: et ingrediuntur Caphar naum et statim sabbatis docebat eos, q
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc qđ tertio narrat iohannes ingalilea
factũ est admare aiberiadis. quod facile uidit
qui recolit illud miraculũ deppanib: quinq
quod ita narrare incipit idẽ iohannes :
Posthaec babut iħs trans maregalileȩ tibe¬
riades. ubi aut̃ paxtari potest primũ adisci
pulis. p̃ resurrectionẽ uideri debuisse ni¬
si ingalilea. Si recolant᷑ uerba illius angeli.
qui scđm matheũ uenientib: ad monumentũ.
mulierib: italoquit᷑ nolite timereuos. scio
enĩ qđ iħm qui crucifixus est quertts: non

Expanded text:
et hoc quod tertio narrat Iohannes in Galilaea et hoc quod tertio narrat Iohannes in Galilaea factum est ad mare Tiberiadis, quod facile uidet qui recolit illud miraculum de panibus quinque, quod ita narrare incipit idem Iohannes: post haec abiit Iesus trans mare Galilaeae Tiberiadis. ubi autem putari potest ppulis post resurrectionem videri debuisse, nisi in Galilaea? si recolantur verba illius angeli qui secundum Matthaeum venientibus ad monumentum mulieribus ita loquitur, Nolite timere, vos: scio enim q
Abbreviated transcription (Latin):
testłs horum . & ego mitto ꝓmissumpa¬
trismei inuos. Vos aut̃ seđete quoaduse
in duamini uirtute ex alto. Eccequomodo
cõmemorauit & lucas promissionẽ sp̃sse
unter aduertendum est. ut mem in erimꝰ
quẽ ad modũ sibi euuangelistȩ inuicen
attestantur dequib: dam etiam quae ipsi
nondicunt & tamen dicta nouerunt.
Posthaec lucas quagesta s̃ omã p̃termitin
nec om̃ino cõmemorat. nisi quando ihs
ascendit incaelũ: atq id tamen ita con¬
iungit quasi hoc sequatur. Haec uerba
quedixit. cum hoc gestum sit una sabha¬
torum. quo die dñs resurrexit: illud ae
quad ragesimodie. sicut idem ipselucas
in apostoloꝵ actib: narrat Q uod aut̃
dicit iohannes noncũ illis fuisse tunc
apostolum thomã: cum scđm lucam.
duo illi quoꝵ erat unuscleopas. regris
hierusalem inuener̃ congregatos und¬
cim & eos quicum ipsis erant. procul
dubio intellegendum est quod indede¬
suũ terminauit Iã non querendũ est. quan¬
doprimũ uisussit adiscipulis ingalilea qr

Expanded text:
missum patris mei in uos: uos autem sedete, quoad usque induamini uirtutem ei alto. ecce quomodo commemorauit et Lucas promissionem spirituunter aduertendum est, ut meminerimus, quemadmodum sibi euangelistae inuicem adtestentur de quibusdam etiam quae ipsi non dicunt et tamen dicta nouerunt. post haec Lucas quae gesta sunt omnia praetermittit nec omnino commemorat, nisi quando Iesus. ascendit in caelum, adque id tamen ita coniungit, quasi hoc sequatur haec uerba, quae dixit, cum hoc gestum sit una sabbatorum, quo die dominus resurrexit, illud autem quadragensimo die, sicut idem ipse Lucas in apostolorum actibus narrat. quod autem dicit Iohannes non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum Lucam duo illi, quorum erat unus Cleopas, regressi Hierusalem inuenerint congregatos undecim et eos qui cum ipsis. erant, procul dubio intellegendum est, quod indesuum terminauit.- Iam nunc quaerendum est, quando primum uisus sit a discipulis in Galilaea, quia
Abbreviated transcription (Latin):
get semet ipsũ & tollat crucẽ suã & sequa¬
tur me: & ceter̃ usq ad illud ubi ait. &¬
& tunc redd& unicuiq scđm opus eius
Hoc & marcus sub ungit eundem ordinem
seruans sed ipse nondicit defilio hominis
uenturo cum angłis suis. ut reddat uncuiq
scđm opus suum: Commemorat tamen
etã illud dixisse dñm. Qui enĩ confessus
fuerit me & mea uerba inger neratione
ista adultera & peccatrice. & filius homi¬
ins consttebitur eũ: cd̾m uenerit ingł a
sua cũ angłissuis: Quod intellegi po¬
test ad eandẽ sententiam ꝑ tinere: qua
dixit matheus: ut reddat unicuiq scđm
opus suũ : lucas quoq: eadẽ eodẽq: or¬
dine ad necat non multũ diuerso uerbo¬
rũ modo : eadẽ tamen sententiarũ ueri
tate simillimus

Expanded text:
sum et tollat crucem suam et sequatur me, et cetera usque ad illud ubi ait: et tunc reddet unicuique secundum opus eius. hoc et Marcus subiungit eundem ordinem seruans; sed ipse non dicit de filio hominis uenturo cum angelis suis, ut reddat unicuique secundum opus suum. commemorat tamen etiam illud dixisse dominum: qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in gloria sua cum angelis sanctis. quod intellegi potest ad eandem sententiam pertinere, qua dixit Mattheus, ut reddat unicuique secundum opus suum. Lucas quoque eadem eodemque ordine adnectit non multum diuerso uerborum modo. eadem tamen sententiarum ueritate simillimus
Abbreviated transcription (Latin):
rus est ab eis Tunc intellexerunt discipuli.
quia de iohanne baptista dixiss&. Hoc
idẽ marcus eaã hunc ordin̾e seruans.
se discipulos: qđ io hanne dñs significas&
dicendo qđ helias ia uenerit:¬
De illo
qui obtulit filium suum quem disci¬
puli sanare ñ potuerunt: quem ad¬
modum tres isti consentiant etiã
Nordine narrationis N
equitur matheus & dicit Et cũ ueniss&.
ad turͥbã. accessit ad eũ homo genib ꝓuolu¬
tis ange eũ dicens Dñe miserere filii mei
qua sunaticus eͣ & male patit᷑. & ceter̃. usq
aꝗillud ubi ait. hoc autẽ gen̾ non eicitur
nisi ꝑ orationẽ & ieiumũ. Hoc & marcus
& lucas: eodẽ etiã ordine memorant. sine
stati sunt. quod tres ipsi eodem
ordine commemorant.
Dequitur matheus dieens: Conuersantib
aute eis ingalilȩa dixit illis iłs: Filius homi
nis tradendus est inmanus hominũ & ocadent
eũ & tertio die resurg&. Et contristati sunt
soluit tributum. qđ matheus solus dicit

Expanded text:
tunc intellexerunt discipuli, quia de Iohanne baptista dixisset eis. hoc idem Marcus etiam hunc ordinem seruans se discipulos, quod Iohannem dominus significasset dicendo, quod Helias iam ueneritDe illo qui ei obtulit filium suum, quem discipuli sanare non potuerant, quemadmodum tres isti consentiant etiam ordine narrationis. 116. Sequitur Matthaeus, et dicit: Et cum venisset ad turbam, accessit ad eum homo genibus provolutis ante eum, dicens: Domine, miserere filii mei, quia lunaticus est, et male patitur, etc., usque ad illud ubi ait, Hoc autem genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Hoc et Marcus et Lucas eodem etiam ordine memorant, sine stati sunt, quod tres ipsi eodem ordine commemorant. 117. Sequitur Matthaeus, dicens: Conversantibus autem eis in Galilaea, dixit illis Jesus: Fnis tradendus est in manus hominum; et occident eum, et tertia die resurget. Et contristati sunt solvit tributum, quod Matthaeus solus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eis. quȩ sit conuenientia inter
matheum & marcum.
equitur matheus Et in terrogauerunt
eũ discipuli dicentes: Quid ergo soribae
dicunt quod heliã oporteat primũ uenire
At ille respondens ait illis : Helias quidem
uenturus ẽ. & restitu& om̃ia Dico aute

Expanded text:
eis, quae sit convenientia inter Matthaeum et Marcum. 115. Sequitur Matthaeus: Et interrogaverunt eum discipuli dicentes: Quid ergo Scribae dicunt quod Eliam oporteat primum venire? At ille respondens ait eis: Elias quidem venturus est, e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in hoc sermone lucas ea posuit que¬
cuiꝰ huic ordo concordat. sed alibi
talia uł recordabit᷑ atq inserit prę¬
occupando. ut prius cõmemor & quȩ
post ad nõ dicta facit sunt. uelbis
a dno dicta facit in tellegi. & nunc
secundũ matheũ. & tunc secundũ¬

Expanded text:
non in hoc sermone Lucas ea posuit, cunon in hoc sermone Lucas ea posuit, cujus huic ordo concordat; sed alibi talia vel recordatur atque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae postea a Domino dicta sunt; vel bis a Domino dicta facit intelligi, et nunc secundum Matthaeum, et tunc secundu
Abbreviated transcription (Latin):
ut digni habeamini fugere ista om̃a
quȩ futura st̃ Hec intellegit᷑ fuga
quã matheus cõ memorat quȩ non
deb& fieri hieme uł sabbato. Ad
hiemẽ autẽ ꝑ tinent cure huiꝰ uitȩ
quas lucas aꝑte posuit. ad sabba¬
tũ uero crapula & ebrietas curȩ
quippe tristis st̃ uelut hiemps. cra¬
pula uero & ebrictas carnali lȩtitia
luxuriaq cor sub mergit atq: obru¬
it. Qđ malũ sabbati nomine ꝓꝑte¬
rea significatũ ẽ. qͥ a hec erat iam
sicuti & nunc ẽ iudeorũ pessima
consuetudo illo diȩ delicus afflue¬
re. dũ spiritalesabbatũ ignorant.
Aut si aliqͥd aliud in illis secundum
matheũ & marcũ uerbis in tellegen¬
dũ ẽ. aliqͥd aliud etiã lucas dixerit.
dũ tamen nulla repugnantię questio
moueat᷑. Neq enĩ nc̃ euangelia ex po¬
nenda suscipimꝰ. sed afalsitatis uel
fallatiȩ calũniis defendenda. Alia
uero quȩ ui hoc sermone matheus
posuit cõmunia cũ marconihil ha¬
bent questionis. Quȩ autẽ cũ luca.

Expanded text:
amini fugere ista omnia quae futura sunt Haec intelligitur fuga, quam Matthaeus commemorat, quae non debet fieri hieme vel sabbato. Ad hiemem autem pertinent curae hujus vitae, quas Lucas aperte posuit: ad sabbatum vero crapula et ebrietas. Curae quippe tristes sunt velut hiems: crapula vero et ebrietas, carnali laetitia luxuriaque cor submergit atque obruit; quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat jam, sicuti et nunc est Judaeorum pessima consuetudo, illo die deliciis affluere, dum spirituale sabbatum ignorant. Aut si aliquid aliud in illis secundum Matthaeum et Marcum verbis intelligendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae quaestio moveatur. Neque enim nunc Evangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis vel fallaciae calumniis defendenda. Alia vero quae in hoc sermone Matthaeus posuit communia cum Marco, nihil habent quaestionis: quae autem cum Luca,