comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& tauro sẏrie coeles & ciliciȩ montib usq ad fluuiũ tanaio.
In europa uͦ usq ad gaderam. nomina locis & gentib relui-¬
quentes. E quib poltea immutata sunt plurima. cet̾a ꝑma¬
uent ut fuerunt. Sunt autẽ gomer galathe. magog sci¬
Tubal hyberi qui & hypãni. a quib celtiberi. licet quidã italos
suspicent᷑. Mosoch capado ces. unde urbs usq hodie apud eos
marecha dicitur. Pbrro septuaginta interp̃tes capthurim. capado¬
cas arbitrant᷑. Ṗras thraces. quoꝵ non satis immutatũ uocabu¬
lum ẽ. Scio quendam gog & magog. tam pͣresenti loco quã
de ierechielis testimonio. ad gothoꝵ nuper interra nr̃a uagati¬
tium hẏstoriam retulisse. Quod utrũ uerum sit: prelii ip̃sius
ĩne monstratur. Et certe gothos om̃s retro eruditi. magis
gethas quã gog & magog appellare consueuerunt. He itaq
septẽ gentes quas de iafeth stirpe uenire memoraui. ad aquilonis
partem habitant. filii gomer ascenech. rifath. & thogorina.

Expanded text:
et Tauro, Coelesyriae et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes, e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Homer, Galatae; Magog, ScyThubal, Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspicentur. Mosoch, Cappadoces; unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Porro septuaginta interpretes Caphthorim Cappadocas arbitrantur; Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco quam de Ezechiel, ad Gothorum nuper in terra nostra vagantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japhet venire stirpe memoravi, ad Aquilonis partem habi
Abbreviated transcription (Latin):
nautem. quod scilicet tertio motu terrȩ absorta sit: & ex eo
tempore quo sodoma & gomorra. ad ama. seboun. diuino igne
subuerse sunt. illa paruula nuncupetur. Si quidem segor
transfertur in paruam. quȩ lingua sẏriaca ⁊ oara dr. Uallis
autẽ salinarũ sicut in hoc eodem libro scribit᷑. in qua fuerunt
antea putei bituminis: post dei iram & sulphuris pluuia
bituminis appellat᷑. Et conciderant gygantes in astaroth carna¬
im. & gentes fortes sumul cum eis. ii ħoni. & eniii. insaube ciuitate.
Anteꝙͣ. sodomã ꝑuenirent. quattuor reges profecti de baby lone

Expanded text:
nantem, quod scilicet tertio motu terrae absorpta sit . Et ex eo tempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviambituminis appellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pe
Abbreviated transcription (Latin):
uet fixus. uł abscisus. Sed & hoc nomen iuhebraco ñ incipit a
consonante littera: ueruin ab hetħ. de quo supͣ diximꝰ. Chaldei. qͣsi
deinonia. uł quasi ubera. uł feroces. Chetũ. confracti. Gharram.
foramina. uł ira. uł fodieus eos. Sed ⁊ hoc nom̃ ꝑ hetħ. hebrucũ
incipit. Chebron. coniugium. uł incantator. uł uisio sempiterna.
Et hoc. heth. habet in priucipio. Chodor lagomor. quasi gene¬
ratio manipuli. uł quasi decorum manipulũ. Chorrei. de fora¬
quasi populantes. sunt uͦ chaldei. Cheth. ꝑcutiens. Chetura. tr¬
uł graue. Chorri. siue chorreus. farma. aut faruiatꝰ. aut pꝰ me.
uel foramen meũ. Charip. mendaciũ. Charmi. uinea mea. uł cog¬
nitio mea. Chabor. conunctio. ł in cantator. Sed ⁊ hoc ꝑheth lit̾am

Expanded text:
sive fixus, vel abscisus. Sed hoc nomen in Hebraico non incipit a sive fixus, vel abscisus. Sed hoc nomen in Hebraico non incipit a consonanti littera, verum ab heth, de qua jam supra diximus.  , quasi daemonia, vel quasi ubera, aut feforamina, sive ira, vel fodiens eos. Sed et hoc nomen per heth Hebraicum incipit. Chebron  , conjugium, sive incantator, aut visio sempiterna, et hoc heth habet in principio. Chodorlagomer  , quasi generatio manipuli, 8 sive quasi decorum manipulum. Troglitaquasi populantes. Sunt autem Chaldaei. Cheth, percutiens. D. Dsive grave. Chorri, sive Chorraeus, farina, aut farinatus, seu post me, vel foramen meum. , mendacium. Charmi, vinea mea, vel cognitio mea. Chabor  , conjunctio, vel incantator: sed et hoc per heth lit
Abbreviated transcription (Latin):
eus. aut depositam. Balla. in ueterata. Balaam. sine popło. uł
absq substantia eoꝵ. siue in eis. Beniamin. filus dexerȩ.
Bahor. in pelle. Basora. in tribulatione. uł angustia. Badal.
precipuus. Bala. anuã. habens grãm. Basan. pingitis. Baria. iu
clamore eiꝰ. Bochor. primogenitꝰ. ł in clitellis. aut ing̾ssus: aguus.
monei. antiqua tristicia. uł orientales. Canuel. resurrectio di
uł statio dĩ. Cedar. teuebrȩ. uł meror. Cedina. orpeutalis. uł
antecedens. Caatb. molares dentes. uł patientia. Nuc usq ꝑ scmpli¬
cem .c. litteraui lecta sunt omina: ex in aspiratione addita .i. ꝑ chi
grecum legenda. Cherubimi. scientia multiplicata: uł quasi plures.
Chaim. callidus. Sed sciendum qd̃ in hebreo. ch̃i litterã ũ habeat.
Scribitur autem ꝑ heth. quȩ duplici aspiratione ꝓfertur. Chus¬
humilis. Chalanne. consũmatio futura. uł o̾s nos. Chalec. quasi
uł inanus tortoꝵ. sed melius capadoces. Chetheus. mentis ercessus.

Expanded text:
laam, sine populo, vel absque substantia eorum, sive in eis. Benjamin, filius dexterae. Beor, in pelle. Bosora, in tribulatione, vel angustia. Badad, praecipuus. Balaanan, habens gratiam. , pinguis. Baria  , in clamore ejus. Bochor, primogenitus, vel in clitellis, aut ingressus est agnmonaei, antiqua tristitia, sive orientales. Camuel, resurrectio Dei, sive statio Dei. , tenebrae, vel moeror. Cedma, orientalis, vel antecedens. Caath, molares dentes, sive patientia. Hucusque per simplicem C litteram lecta sint nomina: exin aspiratione addita, id est, per chi Graecum legenda. , scientia multiplicata, vel quasi plures. Cham  , calidus. Sed sciendum, quod in Hebraeo chi litteram non habeat: scribitur autem per heth, quae duplici aspiratione profertur. Chhumilis. Chalanne, consummatio futura, sive omnes nos. Chalech  , quasi urum, sed melius Cappadoces. Chethaeus  , mentis excessus,
Abbreviated transcription (Latin):
respoudentes aquȩ. amorreum. amarum. uł loquentẽ. Aruceũ.
circũ rodentem me. Asenneum. lauantẽ me. dradiũ. uindemi¬
ex celsus. Asarmoth. atrium mortis. Ad oram. generatio excelsa.
Agai. questio. uł festiuitas. Amaraphal. dixit ut caderet. drioch.¬
ebrius. uł ebrietas. Astharoth. ouilia. ut faciunt exploratores.
Amalech popłs lambeus. uł lingens. Agar. aduena uł conuersa.
Abraham. pater uidens popłm. Aminon. filius popłi mei. uł popłs
uł quatuor.. Assurim. nemꝰ. Apher. huinus. uł pulius. Abidahe.
pater ineus sciens. Aser. beatitudo. Ader. grex. Anna. respon¬
sio. uł respondens. Aluham. despiciens. Ahie. ibraculũ. Ad ama
tas mea. Aheri. declinans. Aro eli. uindemiator. sufficiens. Arieli.
leo di inei. Achi. fr̃ meus. Arad. descendens. Asom. festinantes.
Atad. testimoniumi. uł ram nu.
abylon. confusio. Bethel. domꝰ dei. Bara in nalitia. sine cre

Expanded text:
respondentes aquae. amarum, vel loquentem. Aruchaeum, circumrodentem me. Asennaeum, levantem me. 5 Aradium, vindemiexcelsus. Asarmoth, atrium mortis. Adoram, generatio excelsa. as. Amrafel  Al. Amaraphal, dixit ut caderet. Arioch,ebrius, vel ebrietas. Astaroth, ovilia, vel faciunt exploratores. Amalec, populus lambens, vel lingens. , advena, vel conversa. Abraam, pater videns populum. , filius populi mei, vel populus , quarta, vel quatuor. Assurim, nemus. Apher, humus, sive pulvis. Abidahe, pater meus, sciens. , grex. Aser, beatitudo, sive beatus. Ana, responsio, sive respondens. Aluam, despiciens. Ahie  Aja , umbraculumtas mea. Acheri  , declinans. Aroedi, vindemiator sufficiens. Arieli, leo Dei mei. Achi , frater meus. , descendens. Asom,  Husim , festinantes. Atad, testimonium, vel rhamnus. Babylon, confusio. Bethel, domus Dei. Bara  , in malitia, sive cre
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem. fũius unius anni saul cum regnare cepisset. du¬
obus autẽ aumnis regnanit suꝑ isit. Non de his boseth filio saui
regnare cepit: sicut filius unius auni est: & ieadem innocen
ram dũo. Coram dño. idest corami arca dnũ. quę erat in mas¬
phat. Et misit dũs ierobaal. & bedam. & iercha. & samuhel.
& eruit uos de manu uumicoꝵ ur̃oꝵ ꝑ circuitum. Ierobaal¬

Expanded text:
UT XIII. « Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset; duUT XIII. « Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset; duobus autem annis regnavit super Israel. » Non de Isboseth filio Saul regnare cram Domino. Coram Domino, id est, coram arca Domini, quae erat in Masphat. Et misit Dominus Jerubaal et Bedan et Jephta, et Samuel, et eruit vos de manu inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
autem hic apud hebreos ita distinguitur. Et descendes aute
me ingalgala: ego quippe descendan ad te. & postea sub in¬
fertur ad offerendas oblationes. & iminolandas uictimas pa¬
cificas. septeni dieb expectabis donec ueniam ad te. & ostendã¬
tibi quid facias. Non gͦ samuhel suum prestolari ad uentũ
sauli septẽ dierum tempore p̾cepit: sed ad offerendas obla¬
tiones & immolaudas uictunas pacificas. se ab eo eisdeni sep¬
tem dieb uoluit expectari. Quod ille nequaꝗͣ fecit. Et
ideo merito culpatur: & stulticiȩ elogio de notatur. Nespon-¬
ditq alter ad alterum dicens. E quis pater eoꝵ: Ac si dice¬
ret. Et quis maior illo in dignitate. & insapientia: Opti¬
nie enim potest inter ꝓpħas uersari: & pater eoꝵ id est
magister uocari: qui tam doctus & sapiens:. Later magister
uocatur. sicut heliseus heliam patrem id: magistrũ uocat.
paterini. pater mi.currus isrł & auriga eiꝰ. Et in libro iob

Expanded text:
autem hic apud quosdam ita distinguitur: « Et descendes ante autem hic apud quosdam ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala. Ego quippe descendam ad te. » Et postea subinfertur, « ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, septem diebus exspectabis donec veniam ad tetibi quae facias. Non enim Samuel, suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit, et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur. Responditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceret. Et quis major illo in dignitate et sapientia? Optime enim potest inter Prophetas versari, et pater eorum, id est, magister vocari, qui tam doctus et sapiens est. Pater magister vocatur: sicut Elisaeus Eliam patrem, id est, magistrum vocat: Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga ejus . Et in libro Job,
Abbreviated transcription (Latin):
in bethel. Hi uiri causa orationis ibant bethel: ubi iacob lapidẽ
erexerat. Post hec uenies ad collẽ cdĩ. Collis dĩ locus erat. ubi ꝓpħȩ
iustoꝵ. & de pęna impioꝵ. Quandogͦ ueueruit signa hȩc oĩa tibi:
fac queciniq inuenerit in auus tua: qr dñs tecum :. Ac si diceret.
His signis nosse poteris: quia dñs te regeni fore uoluit. Et iecndo
ad omña .n quȩ tibi agenda sunt regaliter age: qi dñs tecum ei
Et descendes ante me iugalgala: ego quippe descendam ad te
ut offeras oblationem. & iminoles hostias pacificas. Septẽ dieb¬
expectabis donec ueniam ad te: & ostendam tibi quȩ facias. Ni¬
detur quib daui saul in culpabiliter obtulisse holocaustũ: cũ
sainuhel ab eo expecꝰtatus. uixta placitum septem dierumi ñ ue¬
nerit. Qd̾ qui hunc locum beue distinxerit: iunueniet euiu ñ
immerito culpatuni fuisse: & in obedientia redargutum. Locus

Expanded text:
in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetae justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter age, quia Deus tecum est. Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te ut offeras oblationempectabis donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Videtur quibusdam, inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutum. Locus
Abbreviated transcription (Latin):
fẽcerant ꝓbauerit: quando arripuit uitulum & cõbussit.
& contrunt usq ad puluerem & sparsit in aquam. deditq
ex eo potum filiis isrł. Dixitq saul ad puerũ suum. Ecce ibimꝰ
quid feremꝰ ad uirum: Nou enim putabat saul sibi asinas asa¬
muhele aliter in dicari: uisi precio diuinationis. Ideo ait.
Quid feremꝰ ad iurũ : Festina ninc: hodie enim uenit in
ciuitatem: quia sacrificiui est hodie populo in excelso. Sa¬
crificium in hoc loco prandium intelligitur: quod samuhel
quȩ sunt indicabo tibi. in corde tuo. Et de asinis quas ꝑdidisti
nidiustertius ne sollicitus sis: quia inuentȩ sunt. Erat in cor¬
de saul sicut hebrei tradunt qd̾ rex futurus esset: quia uiderat
per uisum se inuertice arboris palmȩ collocari: que uisio signũ
regale erat. Cuinq abieris inde. & ultra tͣusieris: & ueneris
ad quercũ thabor. iuuement te ibi tres uiri. ascendentes ad diñ

Expanded text:
fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, et contritum usque ad pulverem sparsit, in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter indicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium intelligitur, quod praeparaquae sunt in corde tuo indicabo tibi: et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ. Et requieuit om̃is isrł post dum̃. Requieuisse post
dnm dñr: quia ab sectis idoloꝵ sordib. dũo se adseruiendũ
filii isrł baalim & astaroth: & seriuerunt dõ soli. Et conu¬
nerunt in masphat. hauseruntq aquã. & effuderunt u
conspectu diũ. Hebrei tradinit. qd̾ coram dũo uueãdẽ aqua¬
in aledicta congesta siit. Et sicut in lege mulier relotipa haus
ucet qui se idola coluisse penitus deu egabant. Tradunt
etiam qd̾ quicunq idolatra hauc aquam gustasset: labia
eius ita sibi adhererent. ut nequaꝙͣ. ea ab iuicem idolatra
separare posset. Hoc iudicio idolatra de prehendebatur:
& iu terficiebatur. Qd̃ & sequentia demonstrant: meo qd̾̃
ait. Iudicauitq saiuhel filios isrł in masphat. Iudicare
in hoc loco idolatras: scdm legem morti tradere uitelligendũ ÷
Dicunt etiam quod hoc mͦ moyses idolatras qui sibi uitulũ

Expanded text:
Sanctorum. Et requievit omnis Israel post Dominum. Requievisse post Sanctorum. Et requievit omnis Israel post Dominum. Requievisse post Dominum dicuntur: quia abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli: et convenerunt in Masphat, hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini. Hebraei tradunt quod coram Domino in eamdem aquam maledicta congesta sint: et sicut in lege mulier zelotypa haustlicet qui se idola coluisse penitus denegabant: Tradunt etiam quod quicumque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti tradere intelligendum est. Dicunt etiam quod Moyses hoc modo idololatras qui sibi vitulum
Abbreviated transcription (Latin):
propter distiuctionem ciuitatis abel bethinachã. De qua ex¬
clainauit mulier sapiens ad io ab dicens. Qui in terrogant:
interrogent in abelã. Sic itaq intelligendum ÷ qd̾ ab urbe
murata usq ad iullam quȩ erat absq muro. & usq ad abel
magnum dederuit mures. Suꝑ quem id : super luctum
posuerunt archã dñi: quȩ erat usq in illam diem inagro
iosue bethsaintis. fuit gͥ in agro illius: donec in caritithiarĩ
quoꝵ merito. & glȩ .i. milia uiri comparant᷑. sicut & de dauid
dr̃. quia tu unus pro decem milib computaris. Et factũ :
ex qua die mansit archa dñi in cariathiari. multiplicati
est eademi arca dm̃ a samuhele in masphath. Et de masphat
transtulerunt eam sainuhel & saul in galgala. Inde trans¬
lata: a saul innobe: de nobe iuigabaa. De gabaa translata :
a dauid in domum obededom. De domo obededom. transtulit
eam dauid in syon. De syon traustulit eam salomon inscã

Expanded text:
propter distinctionem civitatis Abel Bethpropter distinctionem civitatis Abel Bethclamavit mulier sapiens ad Joab, dicens: « Qui interrogant, interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod « ab urbe murata usque ad villam, quae erat sine muro et usque ad Abel magnum, » dederint mures. « Super quem, » id est super luctum, « posuerunt arcam 396 Dei, quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitae. » Fuit igitur in agro illius, donec in Cariathiarim dquinquaginta millia viri comparabantur, sicut et de David dicitur: quia tu unus pro decem millibus computaris. Et factum est ex qua die mansit arca Domini in Cariath-Jarim, multiplicati est eadem arca a Samuele in Masphat, et de Masphat transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe. De Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obed Edom. De domo Obed Edom transtulit eam David in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sancta
Abbreviated transcription (Latin):
quia quicquid ꝓpħabat. reb gestis demoustrabat᷑. Et euẽ¬
uit sermo samuhelis unuerso urłi. Sermo eius fuit ad ui¬
uersum israel. quod percutiendi essent ãphilisteis propter
peccata filioꝵs heli. quem sermonem euentus eiꝰ postea ꝓbauit.
Erat ibi lapis magnus: & conciderunt ligna plastri. Lapi¬
dem istum hebrei arani abhabrabam edificatam intelligt᷑
Hi sunt autem ani aurei: quos reddiderunt phylistiim pro
delicto suo dũo. Arotus unum. gaza unũ. aschalon unũ.
geth unum. accaron unũ. Quniq anos & quinq mures
& uillȩ quȩ erant absq muro. mures tantiun dederunt.
Iccirco dr̃. ab urbe murata usq ad uillam quȩ erat absq muro.
Quod autem sequit᷑. & usq ad abel magnum. suꝑquẽ posue¬
runt archam dei. abel maguumi. ciuitas est intermino israel.
Abel magnum iccirco uocatur: cum antea bethsamis uocitata
sit : siue propt̾ luctum uiris bethsamitib ibi factum. siue

Expanded text:
quia quidquid prophetabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evequia quidquid prophetabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad universum Israel, quod percutiendi essent a Philistaeis propter peccata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapis magnus: et conciderunt ligna plaustri. Lapidem istum Hebraei aram ab Abraham aedificatam intelligunt. Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philistiim pro delicto Domino: Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Acharon unum. Quinque anos et quinque mures, inciarum, et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. Quod autem sequitur: Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Domini. Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ extingueret᷑: in telligi oportet auteꝙ̃ lux diurua fieiet:
oleum de arborib oliuarum purissĩmum piloq contuͬsum: ut
& filii eus. ut usq maue luceat coram dño. Porro samuhel
um necdũ ei fuerat reuelatus sermo dĩ. Dixit dũs ad samu¬
hel. Ecce ego facio uerbum in isrł: quod quicunq audierit.¬
tinuent ambȩ aures eius. Hoc in loco commninatio dĩ est
suꝑ heli & suꝑ domum euis: eo quod in hoc peccato filioꝵ
heli arca dei caperetur. & isi ł rueret. & eiꝰ filii in terirent. &
domꝰ heli sacerdotio domꝰ diꝰ priuaret᷑. & ob id factum au¬
dientium aures tinnirent stupore uehementi. Aperuitq¬
ostia domꝰ dñi: & samuhel timebat uisionem in dicare heli.
Non ÷ in telligendũ qd̾ samuhel aperuerit ostia domus
dñi: sed sacerdos. Et non cecidit ex om̃ib uerbis samhel in
terram. Hon cecidisse ex omnib uerbis enis in terram dr̃

Expanded text:
Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: oleum de arboribus olivarum purissimum piloque contusum, ut aet filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino . Porro Samuel um necdum ei revelatus fuerat sermo Domini. Dixit Dominus ad Samuel: Ecce ego facio tinient ambae aures ejus. » Hoc in loco comminatio Dei est super Heli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Heli arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus Heli sacerdotio domus Domini privaretur; et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore ostia domus Domini, et Samuel timebat visionem indicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omnibus verbis Samuel in terram. Non cecidisse ex omnibus verbis ejus in terram dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
de domo eiꝰ esset in domo dñi uir. qui indiguitate sacerdo¬
tii alium substitutum uderet. ut se eadem dignitate priua
magnum: & accipiat ab eo nũuium argenteuin. & tortam
panis. & dicat: diuutte me obsecro ad unam partem sacerdo¬
taleui. ut comedam bucellam panis. Et sermo dũi erat preci¬
osus. in dieb illis. Reciosus dr̃: quia rarus erat. Oune enumn
quod rarum:: preciosum est. Non erat uisio manifesta: qi
propħia nou plene manifestabatur. factum : gͦ die quadam
heli iacebat in loco suo. & ocłi eius caligauerant. nec poterat
uidere. Hic enim distinguendum. ẽ. & postea inferendum.
& anteq̃. lucerua dei extingueret᷑. samuhel dormiebat intẽ¬
plo dñi: ubi erat arca dñi. In telligi autem hoc mͦ debet.¬
Et anteꝙͣ lucerua dñi extingireretur: in templo diũ ubi
erat arc̾a dĩ samuhel doriiebat. Qđ uͦ ait. anteꝙͣ lucerna

Expanded text:
de domo Eli esset in domo Domini vir, qui in dignitate sacerdode domo Eli esset in domo Domini vir, qui in dignitate sacerdotii alium substitutum videret: et se eadem dignitate privatmagnum: et accipiat ab eo nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam buccellampanis. Et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis. Pretiosus dicitur, quia perrarus erat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est. Non erat visio manifesta; quia prophetia non plene manifestabatur. Factum est vero in die quadam, Eli jacebat in loco suo: et oculi ejus caligaverant nec poterant videre. Hic enim distinguendum est, et postea inferendum: Et antequam lucerna Dei exstingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Inmplo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
Qd uꝰ ait. uenit iur dĩ ad heli & ģt̾a quȩ sequiuit᷑: ante tẽpꝰ
elchanȩ dicta fuisse arbitrant᷑: sed hic ob głaui samubelis iut̾¬
posita dicunt᷑. Ecce dies ueniuit: & precĩdam brachiũ tuũ. &
brachium douiꝰ patris tui. Brachiũ archã uocat & diguitatem
sacerdotii : ut nousit seuex in domo tua. Senem sacerdotẽ
magnum dicit. Et uidebis ȩmulum tuũ in templo in uniuersis
prosperis irł. Enulus domꝰ heli. sadoch sacerdos extitit: qui
eiecto ab iathar a salomone sacerdotiũ suscepit: sicut in inala¬
in scribit᷑. Roiecitq salomon abiathar ue esset sacerdos dm̃::
ut impleretur uerbum dñi. qđ locutus ÷ suꝑ domũ heli. Lierũ¬
tamen uon auferam penitus uirum ex te altari meo: ut defi¬
ciant occuli tui. & tabescat anima tua. Ideo dũs se u̾ penitus
ablaturum ex domo heli uirum ab altari suo dicit: ut semꝑ

Expanded text:
Quod vero ait: Venit vir Dei ad Eli, et caetera quae sequuntur, ante tempus Quod vero ait: Venit vir Dei ad Eli, et caetera quae sequuntur, ante tempus Elcanae dicta fuisse arbitrantur: sed hic ob gloriam Samuelis interposita dicuntur. Ecce dies venient, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui. Brachium, arcam vocat, et dignitatem sacerdotii. Ut non sit senex in domo tua. Senem, sacerdotem magnum dicit: Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel. Aemulus domus Eli, Sadoc sacerdos exstitit: qui, ejecto Abiathar a Salomone, sacerdotium suscepit: sicut in Malachim legitur: Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum Domini, quod locutus est super domum Eli . Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tatbescat anima tua. Ideo Dominus se non penitus ablaur um ex domo Eli virum ab altari suo dicit, ut semper
Abbreviated transcription (Latin):
uir: quis orabit ꝓ eo: Hon gͥ eo mͦ in uirum quo in dm̃ peccat᷑:¬
quia iinrũ peccare peccatũ qualecunq ÷: leuiorq remissio.
In diũ uͦ peccare id est ab eius cultu recedẽ. impietatis peccatũ ::
pro eo: Ac sidicatur. ꝑ quem dĩ sibi in quem peceauit ꝓpiciũ
facere poterit: Uenit autẽ iuir dĩ adheli: & ait ad eum. Hec
dicit dñs. Ileuiquid ũ aꝑte reuelatꝰ sum domuu patris tui
cum esset in egrpto in domo phara onis: & elegi eũ ex om̃ib
tribub isrł michi in sacerdotem: & cȩt̾a. Hunc iuirum dĩ
iudei finees dicuut: quẽ & heliam autumant. Reuelatꝰ u dñs
fuisse dr̃ domui patris eiꝰ id÷ aaron: in eo loco ubi ait. Dixit
eium dñs ad aaron. Nade in occursun moysi i deserto. & cȩt̃a.
In hoc loco primũ dũs ei reuelatꝰ dr̃. In sacerdotẽ uͦ electus ẽ.
ex om̃ib tribub isrł: sicut habes in ellesuoth. & in uagechia.

Expanded text:
vir, quis orabit pro eo? Non ergo eo modo in vir, quis orabit pro eo? Non ergo eo modo in quia in virum peccare peccatum qualecunque est leviorque remissio; in Deum vero peccare, id est ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, pro eo? Ac si dicatur: Per quem, Deum, sibi in quem peccavit, propitium facere poterit? Venit autem vir Dei ad Eli, et dixit ad eum: Haec dicit Dominus: Numquiex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et caetera. Et in hoc loco primum Dominus ei revelatus dicitur. In sacerdotem vero electus est ex omnibus tribubus Israel: sicut habes in Elle Smoth et in Vajecra.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro eo tempore quo fugerat abiathar filius anuelech ad dđ
in ceila: ephoth secum habeus descenderat. Ephoth illuderat
qd̾ moy ses iubente dño fecerat in quo erat doctriua & ue¬
uterq ionathani & dd̃ fedus coram dũo. Coram dño id est
coram gath. ꝓpħa: & abiathar sacerdote qui portabat ephoth
Iuit gͦ saul & socii eius ad querendum: & nuntiatũ est daid.
Statiinq descendit ad petram: & molabatur in deserto

Expanded text:
Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: in quo erat doctrina et vet David foedus coram Domino. Coram Domino, id est, coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabat ephod. Ivit igitur Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum in precedentib euis nulla facta fuerit mentio. Sic itaq
hic introducitur. sicut helĩ asꝓpħa ui loco ubi dr̃. & dixit
helias tesbites de habitatorib galaad. Ex oreitaq dñi gath
propħa dauid dixit. ut non moraretur in ter gentes. e in
terra polluta: sed in terram iuda rediret: & ibi iux¬
ta uoluntatem dni ꝑsecutionem inmcoꝵ ferret
lineo. In hebreo habetur. portantes ephot lineum. diunt
hebrei non om̃s ephot liueum portasse: sed tales eos fuiss
qui utiq digui & idonei essent ad portaudũ ephot lineum.
Si tradent me uiri ceilȩ inmauib enuis ÷ & si descendet saus
sicut audiuit seruus tuus dñe d̾s̃ isrł in dica seruo tuo.
Et ait dñs. Descendet. Acsi diceret. Sihic steteris. desceudet.
Et qđ ait si tradent me uiri ceilȩ: & dñs dixit: Tradent.
Iite est sensus. Si desceuderit saul &e hic te inuenerit: tͣlent.

Expanded text:
cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum ferret.ros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent.
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. poero ua hȩc laica. ẽ: sic est in telligendum. Nia hec laica ÷
ac si diceret. In lege preceptum ÷ ut extraneus nou comedat
ex eis: & tu in terrogas utrum mundi sint pueri. qui et
si mundi essent. nequaꝗͣ eis uesci deberent. Iccirco uia est
laica: quia tu laicalite̾r interrogas. Quod uͦ sequitur. sed &
ipsa hodie scificabitur in uasis: ipsam utiq inuasis id: in men-¬
te sua scĩficari dicit: quia nisi necessitate corporis & periculo
uite urgente. nequaꝗͣ. uesceret᷑ eis. Non tamen aꝑte eosdem¬
panes legitur dauid comedisse. Tradunt hebrei nequaquã
In hebreo legitur: obligatus in conspectu dñi. Obligatus idem
doech idumeus erat uoto. quo se obligauerat aliquot dieb
intabernaculo dm̃ immoraturũ. & orationi uacaturum.
Dixitq gath ꝓpħa ad dauid. Holi manere in presidio. proficisere
& uade in terram iuda. Miro iͦ hic in troducitur ꝓpħa gath:

Expanded text:
legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, ac si diceret: in lege praeceptum est, ut extraneus non comedat ex eis: et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, si mundi essent, nequaquam eis vesci deberent. Idcirco via haec est laica, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis: ipsa utique in vasis, id est, in mente sua sanctificari dicitur: quia nisi necessitate corporis et periculo vitae urgente, nequaquam vesceretur eis; non tamen aperte eosdem legitur David panes comedisse. Tradunt Hebraei nequaquamIn Hebraeo dicitur, obligatus in conspectu Domini. Obligatus idem Doech Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
prophauit coram sainuele. Oestio magna hic oritur: cum
in precedentib legatur. & non uidit samuhel saulem usq
non uidit eum. quia quando unctus : saul cuneo ꝓpħarum
abscondit se samuhel ne uideretur ab eo: aut uonuidit eum
indutum habitu regio quo indutus erat quaudo dictum est
u uidit eum usq ui diem mortis suę. sub auditur indutum
habitu regio. Expoliasse uͦ se nou omnib uestunentis. sed rega¬
ub tautun intelligendũ est. Et sit dñs tecum sicut fuit cũ pa¬
tre ineo: & si uixero facies inecum miscdĩami dĩi. Ut scilicet sed̾s¬
sim in regno tuo: & simortuus fuero. non auferes miscđiam¬
a domo unea usq i sempiternũ. Uenit autem dđ in nobe ad
auelech sacerdotem. Aimelech ipse est aia filius achitob. filii fi¬
nees. filii heli. Et fuerunt uasa pueroꝵ scã. Aunelech ingerrogat
coniugali. Quod uͦ ait. porro uiahȩc polluta:. & in hebreo

Expanded text:
prophetavit coram Samuele. Quaestio magna hic oritur, cum prophetavit coram Samuele. Quaestio magna hic oritur, cum in praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem usquet. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo Prophetarum, abscondit se Samuel, ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat quando dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur indutum habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum, intelligendum est. Et sit Dominus tecum; sicut fuit cum patre meo. Et si vixero, facias sim in regno tuo. « Sin vero mortuus fuero, non auferes miseriernum. Venit autem David in Nobe ad Ahimelech sacerdotem. Ahimelec ipse est Aja filius Ahitob, filii Phinees, filii Heli. Et fuerunt vasa puerorum sancta. Ahimelech interrogat conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
in exteris fiebat: non comederent anteqͣni sacrificiũ uesꝑti¬
num ꝓeis fieret. Aliter. Peccasse dũo & cum sanguiue come
arium sacerdotib uixta legis p̃ceptum ad ipem & sanguinẽ:
cum uidelicet scũarium secum haberent. quando locus sẽu¬
arii. ꝓeul erat. Ibetur sauguis uictimarum in terrã fundi.
de his uidelicet uictimis quȩ ad usus suos p̃parabant᷑. Qndo
nͦ scũarium presens erat: sangnis hostiarũ suꝑ altare dñi ui
betur finidi: sicut : illud uilibro deuteronomii. Sanguinẽ
hostiarum tuarũ fiuides in altari: carnib ipse uesceris. Qd̃¬

Expanded text:
in exteris fiebat, non comederent antequam sacrificium vespertiin exteris fiebat, non comederent antequam sacrificium vespertinum pro eis fieret. Aliter, peccasse Domino et comedisse cum sarium sacerdotibus, juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet victimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari, carnibus autem ipse vesceris
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qui hic hebrei uocant᷑. timore ꝑterriti defecerunt
a sanl & auiris qui cum erant: & descenderunt in castra
philistiimn. Quem locum ad in telligendum. clarius & mani¬
festius sequentia de monstrant. in eo loco ubi ait. Sed & hebrei
ui fuerant cum philistiim heri& midius tercius. ascendan
cum eis iu castris. reuersisunt ut essent cum isrł qͥ erant cum
cum suis in prelium. Et uersus ad predani. tulit oues & boues
& uitulos & mactauerunt in terra: comeditq popłs cũ sanguine.
Non fecit popłs irritum uiram̃tum quo eos saul adiurauerat
dicens: maledictus uir qui comederit panẽ usq ad uesperam:
donec ulciscar de iminicis meis. qr uictoria iã potiti erant.
Sed peccasse dño & cum sanguine comedosse dñr: qi contra
legis p̾ceptum auteꝙ̃ sacrificiũ uesꝑtinũ ꝑ ageret᷑ comedert̃.¬
Sic itaq usus erat. nt quando honucidiũ ab eis aut ui sins aut

Expanded text:
eorum qui hic Hebraei vocantur timore perterriti, defecerunt eorum qui hic Hebraei vocantur timore perterriti, defecerunt a Saul et a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philistiim. Quem locum ad intelligendum clarius et manifestius sequentia demonstrant, in eo loco ubi ait: Sed et Hebraei qui fuerant cum Philistiim ab heri et nudiustertius, ascenderuntque cum eis in castris, reversi sunt ut essent cum Israel, qui erant cum suis in praelio. Et versus ad praedam; tulit oves et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Non fecit populum irritum juramentum, quo eos Saul adjuraverat, dicens: Maledictus vir, qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar me de inimicis meis: quia victoria jam potiti erant: sed peccasse Domino et cum sanguine comedisse dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretSic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
seruieritis ei. & audieritis uocem eiꝰ. & non ex asperaueritis
os dĩ. Os diũ dicit. os ꝓpħarũ qui ex ore dñ loquebant᷑
Quod cum audissent philistiim: saul cecinit buccina in oi
cemodi famam. ꝑcussit saul stationẽ philistinoꝵ. Sic em̃
in telligendũ ÷. Qd̃ cum audissent philistiim. sub auditi
conturbati sunt. Saul cecint buccina. Hec bucciia. signũ
philistinoꝵ. His reb comꝑtis. confortatꝰ est isrł. Ropt̾̃ hoc e seq̃r.
Et ererit se isrł ad uersus philisteos: idest uiriliter cepit
agere contra eos. Quod cũ uidissent uiri isrł se inarto
positos: afflictus : enini popłs: absconderunt se in speluncis
& inabditis. in petris qͦq & in antris. & in cisternis. Hebrei
autem transierunt iordanem. terrã gad & galaad. Si se
abscondit isrł inp̾fatis locis: quid: qđ ait: hebrei autem
transierunt iordanem : Absconsis eium quib dã isrłitis qui
saul & popłm qui com eo erant reliquerant: quȩdã pars

Expanded text:
xasperaveritis os Domini. Os Domini, dicit os Prophetarum, qui ex ore Domini loquebantur. Quod cum audissent Philistiim, Saul cecinit buccina in omni  hujuscemodi famam: percussit Saul stationem Philistinorum. Sic enim intelligendum est, quod cum audissent Philistiim, subauditur, conturbati sunt. Saul cecinit buccina. Haec buccina signum Philisthinorum. » His rebus compertis, confortatus est Israel: propter hoc et sequitur: « Et erexit se Israel adversus Philistaeos, id est, viriliter coepit agere contra Philistaeos. Quod cum vidissent filii Israel se in arcto positos: afflictus enim erat populus: absconderant se in speluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim quibusdam Israelitis qui Saul et populum qui cum eo erat, reliquerant: quaedam pars
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecerit tibi amalech in uia quando egrediebaris exegyp¬
to. quomͦ occurrerit tibi. & extromos agniuis tui qui lassĩ
residebaut ceciderit. Lassos hic hebrei immuudos scdui legẽ
ex tra castra manentes intelligunt: quos cecidisse amale¬
chite dicunt᷑. Quia sicut ipsi tradunt. eoꝵ cireu̾cisionẽ
imputauerunt: & in subsãnationem dĩ in celũ proieceri
Dixitq saul chineo. Abite. recedite. atq discedite: ne forte
in uoluamte cũ eo. Tu enun fecisti miscd̃iam cũ om̃ib filiis
israel cum ascenderent de egẏpto. Cheni. ipse ietro cognatꝰ
moy.si. De cuius genere erant chinei. qui descenderant
ad amalech & habitabant cum eo. qui utiq eoꝵ consan¬
guiueus erat. & hereditatem meiꝰ terra habebant. Mi-¬
sericordiam uͦ cheni cum filiis isrł fecisse dr̃. siue qr moy¬
sen fouit in terra madian: siue quia consilium dedit moys
qualiter multitudiuẽ popłi guber naret. Hunciatũ : autẽ

Expanded text:
quae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Aegypquae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Aegypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. Dixitque Saul Cinaeo, abite, recedite atque discedite, ne forte involvam te cum eo. Tu enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israel, cum ascenderent de Aegypto. Ceni ipse est Jethro cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei qui descenderant ad Amalec, et habitabant cum eo, qui utique consanguineus eorum erat: et haereditatem in ejus terra habebat. Misericordiam vero Ceni cum filiis Israel fecisse dicitur, sive quia Moysen fovit in terra Madian, sive quia consilium dedit Moysi qualiter multitudinem populi gubernaret. Nuntiatum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
ne comedisse. Edificauit autẽ dño altare. Tunc primum cepit
edificare dũo altare. Hebreus ñ habet pͥmum. Querendũ
itaq ẽ cuni antea legat᷑ ȩdificasse altare quando a samu¬
Edificasse itaq antea legit᷑ altare: sed qr illud in obedienter edi¬
ficauit. uon domino ȩdificasse intelligit᷑. hic autẽ qr recte¬
& obedienter edificauit: illud dũo ȩdificasse ꝑhibet᷑. Dix saul.
Applicate huc uniu̾sos angulos popłi. Angulos popłi pͥncipes
popłi uocat. quib idem popłs ad herebat. Nunc gͥ uade & ꝑ
in terfice a uiro usq mulierem. & paruulum atq lactentem.
amalech dñs demoliri iubet : ut nec in ium̃tis eiꝰ memoria
fieret. Dñs eium dixerat se deleturũ memoriã amalech de
sub cȩlo: iccirco p̾cipitur sauli ut eam penitꝰ ab homine uso
ad iumenta deleret. & quia eius memoria id ÷ amalech pe¬
intus deleta non fuit. saulis peccatum & in obedientia causã
xtitit. De quo amalech in libro deuteronomii dr̃. Mem̃t

Expanded text:
o. Tunc primum coepit aedificare altare Domino. Hebraeus non habet primum. Quaerendum itaque cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuno. Aedificasse itaque antea legitur altare: sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obediApplicate huc universos angulos populi. Angulos populi, principes populi vocat, quibus idem populus adhaerebat. Nunc ergo vade etinterfice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem, Amalec demoliri jubet, ut nec in jumentis ejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli, ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Sed quia ejus memoria, id est, Amalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quo Amalec ita in Libro Deuteronomii dicitur: Memento
Abbreviated transcription (Latin):
xpositum. Quad ruplici gͦ al fabeto composuit ieremias
laineutationes suas. qr illos deplorabat. qui ex quatuor ele¬
mentis constantes. iram omipotentis di contra se excitauerant
transgredieudo p̾̃cepta illiꝰ: ⁊ sequendo uoluptatem carnis.

Expanded text:
expositum. Quadruplici ergo alphabeto composuit Jeremias expositum. Quadruplici ergo alphabeto composuit Jeremias Lamentationes suas, quia illos deplorabat qui ex quatuor elementis constantes, iram omnipotentis Dei contra se excitaverant, transgrediendo praecepta illius, et sequendo voluptatem carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentis dĩ quȩ in illis narrant᷑ obseruabaut : loquitur
propħa dicens. Ingrediatur omne malum eoꝵ coram te: &
uindemia illos sicut uindemiasti me ꝓpt̾ ini quitates meas.
Possumꝰ ⁊ aliter dicere de int̾pretatione huius littere. Nolo
noueritis qr huc usq apud samaritanos tau littera simili¬
tudinem crucis habet. quamꝙͣ. apud hebreos corrupta sit.
lum crucis xp̃i infronte & in corde ferunt. ⁊ ꝑ fidem passio
us xp̃i credunt se saluari posse. Exposito unuis alfabeti or¬
dine. reliqui tres qui secuntur eodemi sensu sunt intelligen¬
di. Ideoq dignum duximꝰ non esse necessarium id ipsum
per singulos repetere. Sed admoneo te o lector. ut quan¬
uis aliam in t̾pretationem istarum litterarũ in aliis locis
reperias. non ideo ista abicias. Quia suis in locis ꝓpriam
expositionem & sensum requirunt. ut comungi possint
sequentib sicut in psalmis inuenit᷑. & diuersis auctorib esse

Expanded text:
omnipotentis Dei, quae in illis narrantur, observabant, loquitur omnipotentis Dei, quae in illis narrantur, observabant, loquitur propheta dicens: Ingrediatur omne malum eorum coram te, et vindemia illos, sicut vindemiasti me propter iniquitates meas. Possumus et aliter dicere de interpretatione hujus litterae. Volo noveritis, quia huc usque apud Samaritanos, tau littera similitudinem crucis habet, quamquam apud Hebraeos corrupta sit; lum crucis Christi in fronte et in corde ferunt, et per fidem passionis Christi, credunt se salvari posse. Exposito unius alphabeti ordine, reliqui tres qui sequuntur, eodem sensu sunt intelligendi: ideoque dignum duximus non esse necessarium idipsum per singulos repetere. Sed admoneo te, o lector, ut quamvis aliam interpretationem istarum litterarum in aliis locis reperias, non ideo ista abjicias, quia suis in locis propriam expositionem et sensum requirunt, ut conjungi possint sequentibus: sicut in Psalmis invenitur a diversis auctoribus esse
Abbreviated transcription (Latin):
in telligere docꝰtores ⁊ predicatores quimandata dĩ ruminant.
&e qui plangunt suos ⁊ alioꝵ reatꝰ ⁊ casus. Ex quoꝵ ꝑsona lo¬
quit᷑ ꝓpħa dicens. Audierunt inmnici mei quia ingemisoo
& letati sunt. qm̃ tu fecisti. id : tu ꝑmisisti ut ego iugemis¬
erem. ⁊ illi exultarent. Qd̃ uͦ subiungit. ad duxisti diem
consolationis. ⁊ fient siiles mei qui me afflixerunt. ad tẽpꝰ
extremũ referendum :: & est preteritũ ꝓfuturo positum.
Adduces in quit diem consolationis meȩ. & cȩtera quȩ sequim¬
tur. fient similes mei. non ingła: sed qualia michi fecerunt.
talia recipient. In hoc gͦ fient mei similes. quia sicut ego fui
merens & dolens dum affligerer ab eis. ita & illi eruit do¬
lentes ⁊ gementes positi inpenis. Cau. Tau intp̾r signa plura¬
li numero. Iudei sicut habent. xx duas litteras. inquarum
cẽ trinitatis: quȩ ii xxuͦ . ubris consistit. Et quia manda

Expanded text:
intelligere doctores et praedicatores qui mandata Dei ruminant, intelligere doctores et praedicatores qui mandata Dei ruminant, et qui plangunt suos et aliorum reatus et casus. Ex quorum persona loquitur propheta dicens: Audierunt inimici mei quia ingemisco: et laetati sunt, quoniam tu fecisti, id est, tu permisisti, ut ego ingemiscerem, et illi exsultarent. Quod vero subjungit, Adduxisti diem consolationis, et fient similes mei, qui me afflixerunt, ad tempus extremum referendum est, et est praeteritum pro futuro positum. Adduces, inquit, diem consolationis meae, et caetera quae sequuntur. Fient similes mei, non in gloria, sed qualia mihi fecerunt, talia recipient. In hoc ergo fient mei similes, quia sicut ego fui moerens et dolens, dum affligerer ab eis: ita et illi erunt dolentes et gementes positi in poenis. Tau. Tau interpretatur signa plurali numero. Judaei sicut habent viginti duas litteras, in quarum  viginti duobus libris consistit. Et quia mandata
Abbreviated transcription (Latin):
uł iusticia÷. ut homo intribulatione constitutꝰ confiteat᷑ itt
iusto iudicio dĩ talia se pati.⁊ maiorib suppliciis dignum esse
qi p̾uaricator extitit mandatoꝵ dĩ: dicens cũ ietłm. Iustus :¬
dñs: quia oseiꝰ ad iracundiam ꝓuocani. Coph. Coph in tp̾r
uocatio. Allusit gͦ ꝓpħa ad interp̾tationem litterȩ. & dixit.
Nocaui anicos meos. & ipsi deceperunt me: ꝓmittentes mͥ
pacem Res. Res in tp̃r capitis. subaudit᷑ u tellectus. ł capd̾
gͦ debemꝰ intelligere principalitatem mentis: ubi : intellectꝰ.
Quia sicut a capite regunt᷑ menbra. ita a mente disponunt᷑
pheta alibi ostendit dicens. Uentrem ineũ doleo. uentrẽ ineum
doleo. hoc ÷. Sensus cordis mei conturbati sunt. Ser. Sen intpt
dentium. Quid ꝑdentes intelligere debemꝰ: Dentes qui fran¬
gunt cibum ⁊ inolunt. & a quib in corpus trahicit᷑: debeniꝰ

Expanded text:
vel justitia est, ut homo in tribulatione constitutus, confiteatur vel vel justitia est, ut homo in tribulatione constitutus, confiteatur vel justo judicio Dei talia se pati, et majoribus suppliciis dignum esse: quia praevaricator exstitit mandatorum Dei, dicens cum Jerusalem: Justus nus, quia os ejus ad iracundiam provocavi. Coph. Coph interpretatur vocatio. Allusit ergo propheta ad interpretationem litterae, et dixit: Vocavi amicos meos, et ipsi deceperunt me, promittentes mihi pacem. Res. Res interpretatur capitis, subauditur, intellectus. Per caput ergo debemus intelligere principalitatem mentis ubi est intellectus; quia sicut a capite reguntur membra: ita a mente disponunturpheta alibi ostendit dicens: Ventrem meum doleo, ventrem meum doleo, hoc est, sensus cordis mei conturbati sunt. Sen. Sen interpretatur dentium. Quid per dentes intelligere debemus? Dentes qui frangunt cibum et molunt, et a quibus in corpus traducitur, debemus