comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝯferendis sius queq bonis p¬
adoptauit. Hoc enimdiui fr̃s
rescripser̃ ut ad collatiõe aui
adsectum ẽ. sic nisi forte auiis
iste nullum exhis bonis fruc¬
tũ ad qrẽ uult paratusq est
depotãte nȩpotẽ dimict̾e/ ut
ad emancipatũ omẽ emolum̃¬
tũ bõꝵ possõnis ꝑueniat iñ ec

Expanded text:
de conferendis suis quoque bonis adoptauit: hoc enim diui fratres rescripserunt, ut ad collationem auus adiectum est sic: 'nisi forte auus iste nullum ex his bonis fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum omne emolumentum bo
Abbreviated transcription (Latin):
redatus ẽ estimo nõd̾ ab surd̾̃
etiã inexhrdato filio. idẽ posse¬
d̾fendi nũc in fauorabilist̃a
ẽ. ut hoc salgem hãt. ex pat̾nis¬
aui succesẜunt. una portiohis
unã parter habent. s ⁊ ip̃i ita
lumtu:uitantis nõ asꝑnatur.

Expanded text:
stimo non absurde in exheredato filio idem possedefendi, nec infauorabilis t, ut hoc saltem habeat ex paternisfilii successerunt, una portio is unam partem habent: sed et ipsi ita mutantis non aspern‹a›tur.
Abbreviated transcription (Latin):
ctocollatioiiis comoda excli¬
dit / cum auo qñq dauuncto ad
boã eiꝰ. ⁊ simul cum frẽ possit
uenire. Hec inpatre acoptiro
ratio reddi nͥd pot̾. Et tantu
ibidẽ dicemus sisine doloma¬
Loemancipauit. ¶St̃ipuloat
collatõnis tẽ cõmittitur cur
int̾pellat̾ cumaliquo spãcio qͦ
ꝯferre potuit nõ fac̃ Maxime

Expanded text:
a collationis commod‹o› excluditur, cum auo quandoque defuncto ad bona eius simul cum fratre possit uenire'. haec in patre adoptiuo ratio reddi non potest et tamen et ibi idem dicemus, si sine dolo malo emancipauerit.Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, no
Abbreviated transcription (Latin):
qm dedit auus pat̾nus. anpõ¬
mortem auimortua inmm̃o fiꝰ¬
lia. prĩ reddi oporteat qr̾. Occur¬
rit equitas rei. ut qd̃ pat̾ m̃s e¬
.ꝓꝑine. filie meȩ nomine deditꝰ¬

Expanded text:
m dedit auus paternus, anmortem aui mortua in matrimonio filia patri reddi oporteat, quaeritur. occurrit aequitas rei, ut, quod pater meus propter me filiae meae nomine dedi
Abbreviated transcription (Latin):
miane ꝓossõnis que hab⁊ como¬
dumillud. ait ꝑinde atq sirt¬
lam controu̾siam pac̾etur ĩpu¬
bes. posscẽm accipiat. alia eac̃
cognitio illa c̃utrum differri
debeat intemp pub̾tatis ceg¬
initio anp̃sũtar ¶Hoc autẽ di¬
lig̃entissime p̃tori examinãd
est/ an expeliat pupillore pr̃¬
senturi cegiitõem an pocius
differi. intempꝰ pub̾tatis. ⁊
maxime in quirͣe hoc agnatis
.matre tutorib̾q pupisli debi
finge esse testes quosdamquiꝰ
dilata controu̾si̾a. aut mutab
ctoriã. uł q̃dam alia argum̃ta¬
ut ng̃ dampnumpaciat᷑ pu¬
pul qd̾ differt̾ cegnitioqͣm cõ¬
ge pupplum satis dare nõ pos¬
se. admissos iupossõe. qui de
hr̃ditute controu̾siã fricunt.
multa posse subtrahẽ. nouam¬
r̾eminoliri. aut stulti. aut in¬

Expanded text:
modum illud, ut, perinde atque si nullam controversiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controversia aut mutabuictoriam ut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam comge pupillum satisdare non posse et admissos in possessionem, qui de hereditate controversiam faciunt, multa posse subtrahere novare moliri: aut stulti aut in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sia sit. lox caũ libale iuditium
statimex̃plicand̾ eiͣt. ¶ Qͥ pu¬
pillo controu̾siam fac̃. sisimł
cum eo in possc̃ẽ missus ẽ. alii
ex bonis d̾fucti. nõ debeb̃. ne
qcqͣmde bon̾is diminuẽ. Hec
enm possõ ꝓsatistatione de¬
dit. ¶Nõ solum alim̃ta pup¬
illo pr̃ari debẽt. s ⁊ instudia.⁊
int̾ ceteras neccĩas impẽsas.
debent impendi ꝓ mõ faculta¬
tũ. ¶ Post pub̾tatemqĩ an a¬
ctoris partes sustin̾e debeat. qͥ
ex carbonianomissus ẽ inpos¬

Expanded text:
ersia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit. Qui pupillo controuersiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debebit nec quicquam de bonis deminuere: haec enim possesdit. Non solum alimenta pupillo praestari debent, sed et in studia et in ceteras necessarias impensas debet impendi pro modo facultatium. Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qui ex Carboniano missus est in pos
Abbreviated transcription (Latin):
en̾s ut etiamint̾cipe ea potest.¬
Cũ aut̃ insatistatidẽ ⁊ pupiu
et aou̾san eiꝰ cessant. curatorꝯ
stituend̾ ẽ quibã administret
et qͣndeq er quimniuditio uice¬
rit restituat. ꝗd tm̃ situtores
pupilli uelint administrare.
nõ crunt audiendi nisi satisd̃¬
terint nomine pupilli aant cy¬
uł .xli. ad. De bonis matris
tio aut̃ longissima adhibenda
est. que intps pub̾tatis extͣet
negͣctium plane ⁊ si simul de
paternis ⁊ mat̾nis boĩs contͤũ¬

Expanded text:
eius uel etiam intercipere ea potest.Cum autem in satisdatione et pupillus et aduersarius eius cessant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio uicerit restituat. quid tam‹en›, si tutores pupilli uelint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli aut cu edictum De bonis matris tio autem longissima danda est, quae in tempus pubertatis extrahet negotium. Plane si simul de paternis et de maternis bonis controv
Abbreviated transcription (Latin):
que partum subiecisse dicitur.
decesẜit. lt̾m si participes malef¬
itu sint imp̃senti cegnoscentd̃
est. Siaut̃ nemo sit᷑ quipuni
possit. quia om̃s participes fa

Expanded text:
quae partum subiecisse dicitur, decesserit, tamen, si participes maleficii sint, in praesenti cognoscendum est. si autem nemo sit qui possit, quia omnes part
Abbreviated transcription (Latin):
fuius nõ est u iepelit᷑ qiͣ cx¬
heretut ⁊ si filius esse uitcatũ.
nisi fortepostumius ĩquit ñ ᷤ
est. institutus ⁊ natus. neget᷑
ec̃ fllius s subiectus esse di

Expanded text:
ius non est, vel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse videatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse di
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾is negetur. esseũum. sc̃¬
uus etiã cẽclicatur. forte exã¬
cͥua editus .iuł. scripsi̾t adħe
cãbonianolocum ẽe. qd̾ ⁊ diu¬
us ꝑius rescͥpsit slamuł mõ¬
q consulend̾ est. his qͥb manis
⁊ ꝑiculumuntendit᷑. Nã si alit᷑¬
admod̃ audacissim:qsqrina¬
iore iniuria mpulx̾m afficiaͣ
qd̾ ⁊ pluraa grauiora de eom̃¬
sificus faciat impubi controu̾

Expanded text:
ex liberis negetur esse, verum servus etiam esse dicatur forte ex ancilla editus, Iulianus scripsit adhuc Carboniano locum esse: quod et divus Pius rescripsit: nam vel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. naemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mesi fiscus facit impuberi contr
Abbreviated transcription (Latin):
fi. fa. quiin castrẽsi peculio testa¬
tus ẽ. occisus sit omĩmo id d̾fe¬
rend̾ ẽ ut ex quibocasib ad fis
d̾ functi addicant᷑ ꝓpt̾ iulta ̃¬
mortẽ in eum legatorũ actõ dal¬
tur. i lib̾tates rate sunt eorum
.s. qui senatus ꝯsulto excipiunt᷑¬

Expanded text:
ias, qui in castrensi peculio testatus est, occisus sit, omnimodo id defendendum est, ut, ex quibus casibus ad fiscdefuncti addicantur propter inultam mortem, in eum legatorum actio datur: et libertates ratae sunt eorum scilicet, qui senatus consulto excipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ex sis sit. ¶ Sumnus ex dñis
nõ ꝯpareat. q̃rendum ẽ de caũ
eiꝰ ꝑ ẜuos quos comimes ha¬
bu̾unt. Mag̃ enim de salute ar̾
ultioẽ domininõ ꝯparentis. ꝙͣ
incap̃ p̃sũtis corq̃bunt᷑. ¶Si ã¬

Expanded text:
is sit. Si unus ex dominis non compareat, quaerendum est de casu eius per servos, quos communes habuerunt: magis enim de salute aut ultione domini non comparentis quam in caput praesentis torquebuntur. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
ntnirbiea ministĩa dicimus
que extiauꝰ bem nob̃ ministͣre
consueu̾ũt. Si aut̃ extͣ u̾bem
rome tam̃sit s ⁊ si mortis sit
urbi iũctis idẽ eĩt dicẽd̾ Sic¬
no S suta scͥptum sit omẽ pe¬
nũ pt̃ uinum qd̃ rome eĩt. so¬
lapents que rome ẽ legatau¬

Expanded text:
isteria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueuerunt. si autem extra urbem, Romae tamen sit, sed et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendno: sed si ita scriptum sit 'omnem penum praeter uinum quod Romae erit', sola penus quae Romae e
Abbreviated transcription (Latin):
des dominicubuerat. cũ cccidet᷑
nec p̾ea cedẽ eiꝰ ꝓdidat ¶Ut enĩ¬
ti. qui tantum subeod̾cecto fuis¬
sẽt. Quin̾o ministriut participeᷤ
cedis fuissent. ⁊ eiꝰ etatis q̃m ꝙͣ
ñdum pub̾is ut reiintelleccr̃
cape possent. his ñ m̃g inceõ dõ¬

Expanded text:
cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enui tantum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caede do
Abbreviated transcription (Latin):
huius p̃miũ eẽ nõ debi. ¶ Curã
ex pãte hr̃de instituto. legatum
queq erat.⁊ inulciscendamorte
autẽ quimulciscendamorte de¬
functi cessau̾ant. tamtestõ qmͣ
ab intestato auferunt᷑ boã fote
et si qĩpatronus uqunt. quã¬
uis hu suoiure admittant᷑.

Expanded text:
huius praemium esse non debet. Cum ex parte heredi instituto legatum quoque erat et in ulciscenda morteautem, qui in ulciscenda morte defuncti cessaverant, tam testamento quam ab intestato auferuntur bona: forte et si quasi patronus venit, quamvis hi suo iure admittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
scohonis. nõ eẽ deducend̃ placu¬
it. Polus enimh̃dis pͥeͥnitus ẽ
Sinautẽ negligentia mulier.
debitirationis ẽ. ¶ p̃sidis miꝰq.¬
tate Reis illate cedis absolutis.
hr̃dib quino d̾fimitorie debi¬
tum offrnimpleuerant. q̃muis
entrio ꝓuoo assent / hr̃ditatẽ aufe̾ri
nõ oport̾e uisum ẽ

Expanded text:
sco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier edebiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleuerant, quamuis non prouocassent, hereditatem auferri non oportere uisum e
Abbreviated transcription (Latin):
hĩs esto. imoseius hr̃s esto. idez
deminsticuit. tĩ a filia mea hr̃s
sexus imus pluresue nascent᷑.
sit. P̃ostuus einatus ẽ cõsu¬
lebat᷑ quota ex parte postumus
tẽ partes distribuẽdam. ex his fi¬
liã q̃ tuor /p̃ostumumtres hibi¬
fum. quia filietotus as. postumo
dodrans datus ẽ. ut q̃rta porcicẽ
ampliꝰ filia qͣm postumus ferre
debeat ⁊̃ dõ si postiima qͣuoq na¬
ta ess tantũtẽ sola filia qͣtitu
ut̃q postumoꝵ babituri essent.
Itaq inpposito cum as filie. do¬
drans postumo sit datus .xx.ii

Expanded text:
s esto: immo Seius heres esto', idem edes instituit: 'Titia filia mea heressexus unus pluresue nascentur,sit': postumus ei natus est: consulebatur, quota ex parte postumus tem partes distribuendam, ex his filiam quattuor, postumum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in proposito cum as filiae, dodrans postumo sit datus, uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
stichꝰ lib̾ esto. ⁊ silib̾ eit. hrs esto
S cliuus marcus pescͥpsĩt. hãc
iustitutionẽ pale̾ ꝑinõ. atq si
nd erat adiectum. si lib̾ ciͣt. ¶ Si
ꝗs ita scͥpẜit. stich sim̃s eiͣt cũ
moriar. lib̃.⁊ hĩs esto. alienatus.
nõ pot̾it iussuemptoris a dighe¬
litatẽ qͣmuis. ⁊ sinõ erat hoc ex¬

Expanded text:
si liber erit, heres esto". sed divus Marcus rescripsit hanc institutionem valere perinde atque si non erat adiectum "si liber erit". Si quis ita scripserit: "Stichus, si meus erit cum morior, liber et heres esto", alienatus non poterit iussu emptoris adire hereditatem, quamvis, etsi non erat hoc ex
Abbreviated transcription (Latin):
menius. ut̾ eorum uoli. hr̃s esto
ut̾q nuit. Trebaciꝰ nentrũ fore
.ex num̾o neccĩorũ hr̃dũ essĩ. tũ
id nõ frustra adiectum eẽt. nõ so¬
nis contin̾e dic̾emt̃m. si utq he¬
res esse uell utrũq hrtẽ esseS

Expanded text:
Maeuius, uter eorum uolet, heres esto': uterque uult: Trebatius neutrum fore ex numero necessariorum heredum essent, tum id non frustra adiectum esse et non sonis continere: dicerem tamen, si uterque heres esse uellet, utrumque heredem esse. 71
Abbreviated transcription (Latin):
esto ticius siicapitolium ascẽ¬
dit. ex alio q̃drante hr̃s esto/ã¬
teqͣm capitonũ ascend̾it si ꝓ he̾¬
te gerat ex semisse hr̃s eit sica¬
pitoliũ ascend̾it. ĩ ex qͣdrante lxͥ
eĩt nec erit eiuecẽe ꝓ hede ge̾re
quippe iamhidi. ¶ Suta scͥptum
fiũt ticius ex parte t̾cia smeuius.
ex pnte c̾cia brdes sunto: ticius¬
suntrat̾cias Raludas nauis ex
asia ucn̾it ex reliqua parte hr̃s
esto indcanus ne ticius stat᷑i¬
 ex semtsselũs sĩt. Nam duohẽ¬
tes instituti sunt. S ticius/ aut
tõex semisse aut ex besse ita scxt̃aᷤᷤ
oxtiteĩt. ex besse l̃s erit. sinõ ex¬
tit̾it. ilc scxtũns ineuio acc̃scit

Expanded text:
 Titius si in Capitolium ascenderit, ex alio quadrante heres esto". antequam Capitolium ascendat si pro herede gerat, ex semisse heres erit, si Capitolium ascenderit, et ex quadrante heres erit nec erit ei necesse pro herede gerere quippe iam heredi. Si ita scriptum fuerit: "Titius ex parte tertia, Maevius ex parte tertia si intra tertias kalendas nauis ex Asia uenerit, ex reliqua parte heres esto': uideamus, ne Titius statim ex semisse heres sit: nam duo heredes instituti sunt, sed Titius aut ex semisse aut ex besse: ita sextans exstiterit, ex besse heres erit, si non exstiterit, ille sex
Abbreviated transcription (Latin):
Simeuia mr̃ mea. ⁊ fullina filia
mea uiu̾ent tum michi lucius
autẽ suꝑiuxiss / tam̃ ticium hr̃dẽ
fore quia id qd̃ inpossible ĩtesto̾
scͥptumeẽt nullamiũm habet.¬

Expanded text:
Si Maeuia mater mea et Fuluia filia mea uiuent, tum mihi Lucius autem superuixisset, tamen Titium heredem fore, quia id, quod inpossibile in testamento scriptum esset, nullam uim habe
Abbreviated transcription (Latin):
corũsunt. ⁊ id duobꝰ temporibꝰ
inspicit᷑ testam̃tiftĩut constit̾it ͣ¬
instituto. ⁊ mortis testatoris ut
effectũ̾bãt hoc ampliꝰ. ⁊ cum ad¬
hib̾ bñoit᷑atẽ esse deb cum eo te:¬
st̃i factio. siue pure. siue sub cõ¬
ditioẽ hr̃s institutus sit. Namis

Expanded text:
eorum sunt, et id duobus temporibus inspicitur, testamenti facti, ut constiterit institutio, et mortis testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adibit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, siue pure siue sub condicione heres institutus sit: nam iu
Abbreviated transcription (Latin):
Iomp̃ .⁊ .x. ex uaris lectionib.
Et hoc tyb̾ius cesar constituit
inꝑsona parthenui. quitãquã
ingenuus hr̃s scͥptus. adiẽĩt heͣ¬
ditatemcumess cesaris seruus.
Nam diuisah̃ditas ẽ int̾ tyb̾iũ

Expanded text:
imo ex uariis lectionibus. et hoc Tiberius Caesar constituit in persona Parthenii, qui tamquam n›uus heres scriptus adier‹a›t hereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa hereditas est inter Tiberium
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ. ꝓea parit mͥ br̃s esto qdamͣ
putant. si asse ascrptoid adiec¬
s tumsit ut maxine sodus fuiͣt
ticiꝰ nõ cẽ hr̃dẽ. S siquapars ua¬
cuarelictafiñt. ex eahr̃demet̃. qd̾
totum ⁊ in eptum quitiosum est
Qͥd enimueratassed̾scͥpto. ntl̾.¬

Expanded text:
 ea parte mihi heres esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut maxime socius fuerit Titius, non esse heredem, sed si qua pars uacua relicta fuerit, ex ea heredem esse. quod totum et ineptum et uitiosum est: quid enim uetat asse descripto ut
Abbreviated transcription (Latin):
lỹditarus acc̃scit. n refert prĩo
redieit. aut sub conditione hr
institũtus ẽ. quotempore ꝯdco
extitit Id̾ ⁊ ĩ legatis.⁊ in bonoru
pͥossonib. ¶Ticius ex semisse

Expanded text:
ditariis adcrescit, neque refert, primo redierit aut, si sub condicione heres institutus est, quo tempore condicio exsistit. idem et in legatis et in bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cet p̃indesi semus fui̾r mi¬
dominũ offendãt. qĩ ad tpe rele¬
gatus rensũest icum aduile
legatumnõ ꝑtine. Qrͣ nec ẜ̃ui
qdẽ qui opari inagro cõsueuer̃.
qui malios agros reu̾tebantur
et qĩ ab alio cõmodati. in ea sũt
cõdoc̃e ^ ut ad legatum ꝑtin̾eant.
Qͥa nõ ita in agrofu̾ant ut ei .a¬
grouid̾e̾nt᷑ destinatisque res in
ꝓposito quoq suggit. ut ytali¬
caꝵ rerumcẽ ẽdantur hec̃ res
q̃s inptalia testator eẽ uoluit.
pinde ⁊ si pecuniãmisit inꝓiũ

Expanded text:
ibi esset. proinde si seruus fuerit midominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legatum non pertinere. quare ne serui quidem, qui operari in agro consuerunt, qui in alios agros reuertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator uoluit. Proinde et si pecu
Abbreviated transcription (Latin):
orpost mortẽ ñdumtñ in ytalia
de uecte. Q rebãtur m̃ces utrum
ad cum ꝑtineant. qui rerum ꝓ¬
adeũ qui ꝓuintialium Dĩcebũ
receptum eẽ/ reꝵ hr̃dẽ institiupo¬
se nec eẽ inuitilẽ institutione
S ita officio indicis fam. hrc̃ ꝯ

Expanded text:
post mortem, nondum tamen in Italiam devectae, quaerebatur, merces utrum ad eum pertineant, qui rerum Iad eum, qui provincialium. dicebam receptum esse rerum heredem institui posse nec esse inutilem institutionem, sed ita, ut officio iudicis f
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. ¶und q̃ri pot̾ si p̃cor. ad¬
ditus ꝑmiẜir distrahi possonẽ
ꝓuintialẽ anu̾aleat quod fecit.
Et putonͣale simodotutela ro¬
me agebatur. ⁊ hututores eam
quoq am̃ini stratiõẽ subierant.
sue tam̃ taulotenus tutores ere
alieno allegato pecunia abut.ã¬
tur. qͣmmutuam acc̃epunt opõ¬
tebit p̃torẽ curare ut pecunia a¬
ccepta creditorib soluatur ⁊ de
hoc dec̃ne dareq matorẽ qũi eĩ
renuntiet pecumiã istamad hoc

Expanded text:
debeat. Illud quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi possessionem prouincialem, an ualeat quod fecit. et putem ualere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant. Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus soluatur et de hoc decernere dareque uiatorem, qui ei renuntiet pecuniam istam ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ dicend est si cantẽ sortem
accepit. ne gramoribꝰ usuris ua¬
lere obligationẽ. ut ius prĩoris
c̃ditoris ad seq̃ntemtranseat.

Expanded text:
possit: et dicendum est, si eandem sortem acceperit nec gravioribus usuris, valere obligationem, ut ius prioris creditoris ad sequentem transeat.
Abbreviated transcription (Latin):
duminõ sciamus p̃toremnõ re¬
cte pãtib sius factum. d̾bint eͥ
ip̃e statuẽ ⁊ elige utrummagis
obligare auũnde̾ pmittat. ¶ Si
obligru̾it reͣmtutor siñ dec̾to ꝙͣ¬
ius obligo nõ ualeat. est tam̃ex¬
ceptioni doluccus. S tẽcurae tũ¬
tor acceptã mutuã pecumã ei sol

Expanded text:
torem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat. Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locus, sed tunc, cum tutor acceptam mutuam pecuniam ei sol
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ¶Agato. conseq̃nt̃ dicemus
ẽtũ. ñ enimpassim distrahiuibẽ
p̃tori tributum ẽ Srita demum¬
I siurgeat es alienũ. ¶Mam accõ
pupillo si postea potũ̾it ꝓbaĩ ob¬
in rẽ aninpsonã dabimus ei ac¬
tionẽ ⁊ mag̃ est ut mremdet᷑ nõ¬

Expanded text:
non allegato, consequenter dicemus cretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum. Manet actio pupillo, si postea poterit probari obin rem an in personam dabimus ei actionem. et magis est, ut in rem detur, no
Abbreviated transcription (Latin):
Hñt. uideamus an alienatio locũ
sit. ꝓuto alienatioẽmimpedin:
Neut̾ enim pot̾ĩt ꝓuccate. s ãbo
ꝓuocatonẽ expectare. Itẽ si eosdẽ
tutores hant. multonĩg ꝗs ĩpe¬
ditam alienatõemdicet. ¶ Si pu¬
pillus d̾dit pignori ex ꝑmissu
p̃toris. ñmiula ent dubitatio an
alienatio possit impediri. S digẽ¬
dum ẽ posse creditorẽ ius suum ex¬
sequitotius tam̃ fec̾it si prius p̃¬
torem adierit. ¶ Si pat̾ uł parens
ligau̾it. uł contͣ anualeat qd̃ ac

Expanded text:
nt, videamus, an alienatio locum sit, puto alienationem impediri: neuter enim poterit provocare, sed ambo provocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius praetorem adierit. Si pater uel parens ligauerint uel contra, an ualeat quod actum
Abbreviated transcription (Latin):
pupillare p̃dium. ⁊idẽq et sifuiͣt
ex cã dampnufecti iussꝰ possid¬
ere. ¶Si fundꝰ legatus ur ꝑ fid̃¬
cõmissũ fui̾t relictus seio. apup¬
illo hẽde insticuto. antutores res¬
titu̾e hunc fund̾ possintism̃ auc¬
toritate p̃toris ⁊ puto siqd̾ rẽsu¬
amlegauit. cessare orõnẽ Sinuͦ
de re pupilli dicẽd̃ eĩt locum esse
orationi/ nec inconsulto p̃tore p̾¬
se alienare. ¶Si pupillus stipu¬
lantispopond̾it. ansol̾e possit

Expanded text:
pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus vel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legavit, cessare orationem, sin vero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare. Si pupillus stipulanti spoponderit, an solvere possit
Abbreviated transcription (Latin):
iuntia gerebat. qmͣ atutore il¬
licite mag̾ ẽ ut ducatur cape
illam ex testam̃to nec qundig¬
ꝯnam ẽe repellẽndã Idemeit. si
quis unugnorantis boã uel
pãtembonorum alicuius cog¬
nati donait. nam qũndigro
aufertur.

Expanded text:
incia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis uiui ignorantis bona uel partem bonorum alicuius cognati donauerit: nam quasi indigno aufertur.
Abbreviated transcription (Latin):
cͣsunt᷑. ꝓubes ẽ ¶Nam huius q̃q est.
minist̾iũ. si forte uł librãnus.
tatis artifex. ¶ Suihi patron
ex in equalib partib essent
instituti. utrumex ꝑte cdimi¬
dia. an ph̾rditanis hubeant

Expanded text:
est ministerium, si forte vel librarius tatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant
Abbreviated transcription (Latin):
obligai eum ait. pãuiq refẽix.
qm obcãm de oꝑis lib̾tus inaͣ¬
uent. Et egocelso adquiesco
Gurare. autẽ debi post maniis¬
sicẽm. ut obligetur. Et siuesta..¬
tim. siuc post tempꝰ iurauit o¬
bligat᷑ Qurare autẽ debioꝑas.¬

Expanded text:
obligari eum ait paruique referre, quam ob causam de operis libertus iurauerit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur. Iurare autem debe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊t̾it. ¶ Fabriles autẽ. alicne eius¬
solui possunt. Sanecnum st̾in
artificio sunt iubente patroio¬
et alii edi possunt
as mĩchidare spondes litaq
patrono daristipulandum est.¬
do. patrono. auitẽ. iutio ticio sol

Expanded text:
liaeve eiussolvi possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patroet alii edi possunt. as mihi dare spondes?" itaque patrono dari stipulandum estdo "patrono aut Lucio Titio" solvere
Abbreviated transcription (Latin):
trãsit. ¶ ꝑscã aut̃ hr̃diͦs instit¬
uti trebelliano ꝯtinet᷑. i̾umi
ure utim̃. ut ⁊ successor hr̃di
recte ex trebelliano senatuscõ
quib̾ acquisita est hr̃dita. Os
enĩ qđ ius hñt ex trebelliano
senatus ꝯsulto restitue̾ debent.
sec int̾est is quiinstitutus ẽ.

Expanded text:
transit. Persona autem heredis instituti Trebelliano continetur: verum hoc iure utimur, ut et successor heredis recte ex Trebelliano restituat,  adquisita est hereditas: omnes enim quod iuris habent, ex Trebelliano senatus consulto restituere debent, nec interest, is qui inst
Abbreviated transcription (Latin):
illos nsifans sit qr nec mnã¬
dare acciones tutor pupilli fy
pot̾ fnecͣ se ꝗdem auctore ꝓup¬
illumrestitue̾ potuisse hedita¬
tẽ. diuus seũ inꝑsona arcii c¬
honorati pupilli decreuit. qr pͥ¬
or antonio patruo atutori sro

Expanded text:
fans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore pupillum restituere potuisse hereditatem diuus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A‹r›rio Antonino patruo et tutori suo
Abbreviated transcription (Latin):
nus lib̾tamconcubinãhñs furẽ
scuro loco nata ẽ uł q̃ stum corpoẽ
fec̃. alicquin si honeste uite ⁊ ing̾¬
nuã mulierẽ incõcubinatu hibẽ
malunit. sincte̾statione hoc maĩ¬
festũ faciente nõconcedit᷑. s ue¬
hoc. recusante struprumcũ ea cor

Expanded text:
nus libertam concubinam habens furere scuro loco nata est vel quaestum corpore fecit. alioquin si honestae vitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur. sed nehoc recusantem stuprum
Abbreviated transcription (Latin):
datis ꝓprietas p̃dioru p̃stae᷑¬
t̃ posse d̾fendi p̃dla quoꝵ d̾bi
Patfamilĩas ira. legauit. lance
nũo cluas leues. qͥuas deͦ sigil¬
laĩb emi dariuolo. is de sigila¬
rib. leues qͥdemnõ enierat᷑. lã¬
ces autẽ emot᷑as habebat ⁊ dic¬
tau̾at testin. añtridinm qua

Expanded text:
datis proprietas praediorum praestaretur, posse defendi praedia quoque deberi. Pater familias ita legauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictauerat testamentum ante triduum q
Abbreviated transcription (Latin):
ilie . ubstituir hr̃dcm̃ extraneũ
derd̾ ille extraneus. humo filir̃
hr̃dem insticuit Et hr̃s fõs intra
pub̾tatem decebat puto a subst¬
ituto ei finio omĩnolegatap̃staͣ
sututũ eiꝰ iegatum nõ debẽ. Ac
nõ principaũ. s ꝑ successione
bõã Snĩs ad eum ꝑuen̾unt. ¶Si
filius exunciahrs institutus si:
et abco dara legatasint: habeã
ẽt subͤstitutũ. dem̃ ex cõmisso
edicto. ꝑ alium filium accepit
stitutus euis. utrum ex uncia.
legata p̃stat. aiiiim̾o ex scmisse.
et m̃nus ex semissess exuntiaoĩ¬
u ex seliquis lib̾is ⁊ parentibꝰ
Contͣ qͥq si exdodnte mstitutꝰ.
cõmisso eclicto semissẽ acceꝑit.¬
in bonorũ possc̃cm ex semisse tã¬
tum legata substitutus debeb̃
quom̃o emmaugent᷑. ubi am

Expanded text:
ilio substituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praeststitutum eius legatum non debere ac non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum peruenerunt. Si filius ex uncia heres institutus sit et ‹a›b eo legata data sint, habeat et substitutum, deinde commisso edicto per alium filium accepit stitutus eius utrum ex uncia legata praestat an vero ex semisse? et verius est ex semisse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentibus. Contra quoque si ex dodrante institutus commisso edicto semissem acceperit bonorum possessionem, ex semisse tantum legata substitutus debebit: quo modo enim augentur ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ripossunt. deturionẽs dare ibẽ
tur tutores dimimo maiorpãs
conueniat. ubinõ est onbium¬
qnumum ex se dare possunt:¬
suumquindare tutorẽ possit. ñ¬

Expanded text:
possunt, decuriones iubentur dare tutores, dummodo maior pars conueniat: ubi non est dubiuunum ex se dare possintsuum quin dare tutorem poss‹i›t, n
Abbreviated transcription (Latin):
teneb̃. ¶Cum substintis abin¬
diuus pius rescͥpsit. n̃ ĩpbe. n
ĩprudent᷑ institutos. legͥata re¬
cusare substitutis tuta NRecte eĩ¬
recusauit inse daĩ legatorũ. fide¬
iue cõmissorũ petitionẽ substitr¬
to. cuilib̾m fuit adeunti hrdita¬
tẽ nõ fidei ꝯmissũ pet̾e. s uniũ¬
sabona optine. ¶Si duo sint
hr̃des. substitutus ⁊ ĩstitũtus.⁊
bocogant᷑ legata pr̃are et utrum
usqsq ea legataque a sereli¬
ctasunt: anuo amboutraq leg¬
ata cogant᷑ pr̃are. Egoputo ĩsol¬
idũ adu̾sus sĩngulos legatoru¬
petitionẽ tanda. ¶ S utrũ eoꝵ¬
q̃a se legata sunt. anuoetiã eõ¬

Expanded text:
tenebitur. Cum substitutis abPius rescripsit neque improbe neque imprudenter institutos legata cusare substitutis data: recte erecusant in se dari legatorum fidive commissorum petitionem substitutio, cui liberum fuit adeunti hereditaem non fideicommissum petere, sed universa bona optinere. Si duo sint heredes institutus et substitutus et bo cogantur legata praestare et utrum unusquisque ea legata quae a se relicta sunt an uero ambo utraque legata cogantur praestare. ego puto in solidum aduersus singulos legatorupetitionem dandam: sed utrum eoa se legata sunt an uero etiam eo
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluntate testatoris omisisẜ.
ta frẽmsimscripsit hĩde̾. ⁊ co¬
diculos fcẽ ab intestato. petiit.¬
q a frẽ. ut si legitima hr̃dita ad
cum ꝑueu̾it. fideicõminissap̃s¬

Expanded text:
ex voluntate testatoris videatur ta fratrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitque a fratre, ut, si legitima hereditas ad eum pertinuerit, fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
.que ase relicta sunt. anetiã eorũ
que sunt asubstituto. relictaa
ctioẽ paciet᷑. dicend̾ ẽ ita demum
etiã eoꝵ. si dolosubstituti ꝑueĩ¬
at. ad institutos. hr̃ditas sine
pecuma. Nam sipecuniã accepit
substitutus. ipe eĩt conueniẽd̾.
It̃ si solus substitut p̃ossid̾i. siꝗ
dẽ pecunia accepta institut om
misiss. dicemus ĩstitutũ siusle¬

Expanded text:
a se relicta, an etiam eorum, quae sunt a substituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perveniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substitutus, ipse erit conveniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus institutum suis le
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s spectab̾ posside̾at. nec ne. litis
contestate tempus spectari debet
Certe si uacantia bonaquis posse
tronus ex debita sibiporcione hr̃
scͥptus. dato sibi cohx̾de ex alia pã¬
coõmiseĩt inͣstitutõe / quia debit᷑
pãs eiꝰ erat. ⁊ exausta omiẜit. ⁊
cohr̃s. deinde possideat. patronu
abintestato legitimã hr̃ditatẽ
totã dandã in cum legatorum a¬

Expanded text:
pus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet. Certe si uacantia bona quis possetronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserit institutionem, quia debita pars eius erat exhausta, omiserit et coheres, deinde possideat patronus ab intestato legitimam hereditatem totam, dandam in eum legatorum a
Abbreviated transcription (Latin):
stare dͥbi. Qrͣ siflli miles ĩpat̾.
contumeliis afficit ut ĩpias
manus eius affit p̃fectus iiͥ¬
bis delictum ad publioã pie¬
tatẽ ꝑtinẽs / ꝓmõ eius uind¬
icat. ¶nclignus militi aio
se educatum dix̾it.⁊ m̃aieficoᷤ¬

Expanded text:
stare debet: quare si filius miles in patrem contumeliis adficit vel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens pro modo eius vindicat. Indignus militia iud a quibus se educatum dixerit, malefico
Abbreviated transcription (Latin):
et inqͣntũ face posst᷑ dãpnat᷑
Nec excẽpciones dolipaciuntũ.
iunt᷑. ¶Nec d̾fẽntes iusiurãd̾
de calumpnia iurant. Nee nõ
et sim̃it̾s nomine inpossõne
calũpnie cã missa dicat᷑. patro

Expanded text:
Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur iuntur. Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si ventris nomine in possessionem calumniae causa missa dicatur patro
Abbreviated transcription (Latin):
mis delit lib̾tatẽ an ab eo s¬
no quicum ess alienus in fid̾
eiꝰ duenit. et enipiile si nõ gͣ¬
tuitum bñficiuntam̃ p̃stit̾it
Iste nich amplius q̃mop ĩ su¬
am. accomodare uider pot̾.

Expanded text:
an ab eo seruo, qui cum esset alienus in fidem eius deuenit. etenim ille etiamsi non gratuitum, beneficium tamen praestitit, iste nihil amplius quam operam suam accommodare uideri potes
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. ex ꝑte minoriqͣmei de¬
bet᷑. Itsidua u̾o pars suppleta
ẽ ei legatis siuc fideicõmissis:
et ita satisfactũ esse eiuidetur.
S ⁊ mortis eã doãtionib pote¬
rit patrono debita portio sup¬
pleri. Nanmortis cã doãtĩce̾.
si nõ mortis cã donauit. lib̾tꝰ
patrono ꝯtemploc tame debi¬

Expanded text:
tus sit ex parte minore quam ei debetur, residua vero pars suppleta est ei legatis sive fideicommissis, et ita satisfactum ei videtur. Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes si non mortis causa donavit libertus patrono
Abbreviated transcription (Latin):
patronũ. ⁊ extraneũ cõiuc̃timer
ꝑte dimidia. hr̃dẽ scͥpsit. Qua¬
dius ex quo institutus erat
patronus totus. ipi ĩputaide¬
beb residuum ex debita sibi ꝑte
aufct᷑. Id̾ ẜ̃uariconueniet. in
legato qd patrono coniunctĩ
et̾ titio datum fu̾it. ut purs
legatiin portiõe d̾bita patroñ
imputet᷑. ex reliqua ꝑte tenet᷑

Expanded text:
patronum et extraneum coniunctim ex parte dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte aufert. Idem seruari conueniet in legato, quod patrono coniunctim et Titio datum fuerit, ut pars legati in portionem debitam patrono imputetur, ex reliqua parte
Abbreviated transcription (Latin):
aut qd aliud in se am̃isisset.
m̃g est ut ignosci lib̾is debr
quinõ sponte accusauer̃. Sed
et si accusau̾it lib̾tum.⁊ pluu¬
erit criñ patronifaus. poste¬
aq hic ub̾tus sit i ełtitutꝰ. nõ¬

Expanded text:
aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, qui non sponte accusauerunt. Sed et si accusauerit libertum et probauerit crimen patroni filius posteaque hic libertus sit restitutus, no
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ sĩ pr sit ab auo cxleredat᷑.
Ipẽ nõ sit posse nepotr̃ auitoꝵ
dauit. auus m̃s patrẽ ncum.
et pͥor auus decesẜ̾it. ab utͥsq
lib̾tis me repelli. S si aute p̃r
decessiss postea auus: dicend̃
eĩt nicħ michi noce prĩs cxlx̃¬
dationc̃. ad auitoꝵ lib̾toꝵ bõ¬

Expanded text:
 eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotem auitorudauit, auus meus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum erit nihil mihi nocere patris exheredationem ad auitorum libertorum bo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ repellitur. Reb enĩ iudicati
standũ ẽ. ¶ filius patromi ex hĩ¬
dutus inpãtem obtuunt. de u¬
offitõso in parte nicͥtus sit. ui¬
deamus annoccat ei ex hr̃dato
Et noc̾e arbitror. quia testĩnu. ies¬
let aquo ex hr̃datus ẽ. ¶ Ex tes¬
ñ ualeat. ¶ Sipatronifiliꝰ pͥo¬
re gradusit his scͥptus Sed̾o
exhidatus. Nuc nõ nocet ex hẽ¬
datio. cumuolunt. ite patrras
uł extitit hr̃s. aut exist̾ẽ poti¬
erit. / Neqi enĩ deb⁊ ind̾i pat̾ in¬
dignũ estimasse filium bonis

Expanded text:
non repellitur: rebus enim iudicatis standum est. Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem victus sit, videamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia testamentum valet, a quo exheredatus est. Ex tesn ualeat. Si patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum uoluntate patris uel extiterit heres uel existere potuerit: neque enim debet uideri pater indignu
Abbreviated transcription (Latin):
patronꝰ qui mortui locohabet᷑.
Et dissimile ẽ si patronꝰ apd
hostes sit. Nampꝑ spempost¬
limini obstat libis suis ¶Si
extraneꝰ alib̾tohr̃s institutuᷤ
rogritus sit filio irditat᷑e re¬
stitu̾e ⁊ cum exsenatus cũ tre¬
belliano restituta hrdita hr̃di

Expanded text:
patronus, qui mortui loco habetur. et dissimile est, si patronus apud hostes sit: nam propter spem postliminii obstat liberis suis. Si extraneus a liberto heres institutus rogatus sit filio hereditatem restituere, cum ex senatus consulto Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
mox penitũiss. puto eũ posse R¬
adiuuari. ¶Si patronus legr¬
tum sibi relictũ agnou̾it. idqr.
fi̾nt cuictum ꝯpetit ei legitim᷑
auxiliũ. Quia io qd̃ spauit se
tum. euictũ sit. n̾um aliqͦ iipꝰ¬

Expanded text:
mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se tum euictum sit, uerum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
deb̃rqͣmin colicilł. quos sane
post oblinionẽ testam̃taĩe scͥp¬
ture fecissi.iittngi appellatõe
contin̾i. uł lese manifeste ostẽ¬
diss. ¶Lib̾toͬ suo qdam p̾diale¬
gauit. his u̾bis. seio lib̾tomeo
fundos. illum ⁊ illumdolego.i¬
ta ut instructisunt: cum dotib
reliꝗs colonorũ. ⁊ saltuariiscũ
et reliqͣtus ẽ amplã summã ex
eã fiteicõmissi seio debrat᷑. R. si¬
nõ fide dominicasi ex mercede
lum. ⁊ iͥllũitaunt instructi sunt

Expanded text:
deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset.Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cumet reliquatus est amplam summam, ex causa fideicommissi Seio debeatur. non fide dominica, sed mercede, lum et illum, ita ut instructi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
stitute. sihĩs eit. fundos ꝑ p̃cepci¬
oc̃mdederat instructos cum su¬
is uillicis. ⁊ reliquis colgnorur
et cedicilł ita scripsit. p̃osteamͥ
uenit in m̃trisc̾ifundos quos
reliquiita ut sunt instructiru¬
stico instrum̃to suppellectile pe¬
core ⁊ nillicis cum reliquis colo¬
noꝵ.⁊ apothecamhabe̾ uolo. Q¬
situmẽ au etiã eaque prĩffam̃.¬

Expanded text:
stitutae, si heres erit, fundos per praeceptionem dederat instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et uilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere uolo'. quaesitum est, an etiam ea, quae patris fam
Abbreviated transcription (Latin):
et ded̾ fundos duos in ducenta.
p̃t̾ea nomina debitorum in resi
nõ eos quos indotẽ acceꝑat. re¬
accepat ei leganit. fideiq erus
commisit. ut qcqd ad se exhr̃di¬
tate eiꝰ ꝑueniss. id restitueret
functa. dicebam uxorẽ hanc q̃
qd̃ declucta dotis q̃mitate ad eã¬
pueuit. dotẽcnim recepisse eã ma¬
gis qͣm .y. accepisse saluoco qd̾
ex comodo rep̃sũtationis ab ea¬
fideiconuti potrͣlit. ꝓinde id qd̃¬
qd̃ ꝓdote maritus ei reliqt. nõ
gntui restituẽ¬
eo q̃m inq̃ntitate dotis. Residu¬
fructib ccget᷑ restitue. habebit

Expanded text:
et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residnon eos, quos in dotem acceperat, reeliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex heredis pervenisset, id restitueret functa. dicebam uxorem hanc, quur, quod deducta dotis quantitate ad evenit: dotem enim recepisse eamgis quam accepisse, salvo eo, quod ex commodo repraesentationis ab eafideicommitti potuit. proinde id qui dote maritus ei reliquit, non cogetur restitueo quam in quantitate dotis: residufructibus cogetur restitue
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntutitẽ posse fideicõmissũ ero¬
gare que ip̃o iure dotẽ minuit.
cẽ enim mulierẽ legat.ñam. ne¬
mo ẽ qui dubitet . s ⁊ si nõ dos
s ꝓ dote aliquid uxori fueiͣt le¬
gatũ. adhuc qĩdos p̃legara acci¬
pit᷑. hoc amplius ulianus scͥp¬
sit. Et si nõ fu̾it adiectum ꝓ do¬
te cẽ legatum hoc tam̃ ani̾ore¬
liccũ. adhuc eĩ eẽ cõsiditionis.

Expanded text:
 posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet. sed et si non dos, sed pro dote aliquid uxori fuerit legatum, adhuc quasi dos relegata accipitur. hoc amplius Iulianus scribsit, etsi non fuerit adiectum pro dote esse legatum, hoc tamen animo relictum, adhuc eius esse condicionis.
Abbreviated transcription (Latin):
anima die dos p̾staretur/ ẽfiur
qd̃ obres donatas. hoclie post
senatus cõsultumnulla sit ex¬
actio. simõ uoluntatẽ nõ mut¬
auit testator impense aut̃ ip̃o¬
ure dotem muniet ¶Sr ꝗd̃ dixi¬
mus ip̃o nire dotemmpensisim¬
nii. nõ adsingula corpora: s ad
dotis acͥtõe contin dotis p̃leg̃o
eut siuis eamuxori scilic qb̃
licet csib solu̾it. cess legatũ.
S simancipia fu̾int indote. ñ
estimato. ⁊ hec demortua sint.
s⁊egatimitotis in se uanescit¶ Si
ct si dotem ꝓmiẜit mułr neq
ded̾it. decedens mai̾tus uxorido¬
quamlibertõem habeb̾ Nlam ⁊
siꝗs ita legau̾it. centũ que ĩ ar¬
chahabeo. aut que ille apdme¬
deposuit. sinulla sint nicħ d̾bĩ
ꝯ̾stat. quia nulla corpora suit.
¶Siq̃s uixorifundũ titianũ his uͥ¬
bis legass. is enimfundus ꝓpt̾
illam ad me ꝑuenit. om̃ĩm̃o de¬
re rei adoitur. satis demõstrare.
¶ socer nuriu dotẽ p̃legauit. siq¬
dẽ nis accĩonis de dote uoluit p¬

Expanded text:
annua die dos praestaretur: Est et d ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exctio, si modo voluntatem non mutavit testator. Impensae autem ipsoure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dotem impensis mnui, non ad singula corpora, sed ad dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si vivus eam uxori scilicet quibus licet casibus solverit, cesset legatum. Sed et si mancipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his evanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori doquam liberationem habebit: nam et si quis ita legaverit "centum quae in arca habeo" aut "quae ille apeposuit", si nulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his verbis legasset: "is enim fundus propter illam ad me pervenit", omnimodo deratae rei additur satis demonstratae, si socer nurui dotem relegauit, si quidem ius actionis de dote uoluit r
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ita minfeĩoremmineclificatu eͥs¬
set. numinfeĩor homi ferendo
insuꝑioris tab̾ne loco contincc᷑
sit. si aut nomm.atĩ hec ẜuitus
ĩpõsita ẽ. aut italegatum datũ
est tab̾namineã utim̃c ẽ dole

Expanded text:
in inferiorem inaedificatum esset, num inferior oneri ferundo in superioris tabernae loco contineretsit, si aut nominatim haec seruitus imposita est aut ita legatum datum est: 'tabernam meam uti nunc est do le
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾tit qͣmqͣm ipanõdũ pciꝑe do¬
tẽ possit. ñ idõ tam̃ actio filu di¬
ffert᷑. qui. a tunc hisdem dieb̾ fili
usolui dotemrnsũ ẽ. cum pri ꝓ ꝑ
te hr̃s extͣiͣtt. ⁊ ad p̾cepcionẽ do¬
titit admisso ẽ. ¶ Si forte ꝑ errorẽ
ouicio d̾fensionis omissa sit. ⁊
ex c̃a fidercomimssi fili dotẽ acce¬
ꝑit. ut indebitũ fidei cõmissum
nõ repet̾etur/ Caucionis enĩ p̃¬
stande necciͣtas. solutẽem noia¬
tur. nõ in debitum facit qd fui
debitũ is nõ erit iniquũ hr̃diꝰ sbͣ¬
ueĩri. Quid ergosipatris hereꝰ
solũnto nõ sit. nonne iustemm¬
dotis. ci dos ꝑirenõ deb. qrñ
int̾rosut ꝑ errorẽ hr̃s canciõe¬

Expanded text:
m ipsa nondum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum patri pro parte heres exstitit et ad praeceptionem doheres exstitit, admissus est.Si forte per errorem cautio defensionis omissa sit et ex causa fideicommissi filius dotem acceperit, ut indebitum fideicommissum non repeteretur: cautiones enim praestandae necessitas solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subveniri. Quid ergo si patris heres solvendo non sit? nonne iuste mdotis? cui dos perire non debet, quia non interposuit per errorem heres ca
Abbreviated transcription (Latin):
cetilio ꝓtulo rescͥpsit. enz
cui seruorum legata sit
clectio. tres posse elig̾e.
optab quemuelit. s i homine
genałr legato arbitrium eligẽ
st alieuum ẜuum uł hominẽ
lib̾m. uidend̾ ẽ ancõsumps erit
opticẽ.⁊ ppto nõ consuim. ¶ Eũ
cii centũ amphoras electiodata
sit acetũ eligentẽ nõ consum̾e᷑
optionẽ. si roacetum eleg̾it qd̾

Expanded text:
cilio Proculo rescripsit eum, cui seruorum legata sit electio, tres posse eligere.optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligenduerit alienum seruum uel hominem liberum, uidendum est, an consumpserit optionem: et puto non consumi.Eum, cui centum amphorarum electio data sit, acetum eligentem non consumere o
Abbreviated transcription (Latin):
¶AsA. Licet placpig̾rataᷤres ł ĩpbl¬
icum obligats. hrdemqui dare¬
iussus ẽ. liberare debẽ tum̃sus¬
quit̾ales res indõtemagcepit.¬
dotem p̃legau̾it nõ cogetur. he

Expanded text:
s Licet placeat pigneratas res vel in publicum obligatas heredem, qui dareussus est, liberare debere, tamqui tales res in dotem accepitdotem praelegaverit, non cogetur he
Abbreviated transcription (Latin):
testõ suo ita cauit. lucio titio
maĩto meo. cuimaximas gr̃aᷤ
ago. diriuolo supͣ dotemqua
cidedi tot aureos. Qrocimini.¬
stituit luciumticiũ conuenire:
qnt̾ mucius ex stipulatu acci¬
one. aurepelle euimantus
possit. ex ub̾ testam̃tiiꝵ. si qnt̾¬
nuiti mandane seia nõ dõatõ¬
nis cã stipulatus ẽ. hĩdib̾ mli¬
morte mulris extitit. mortiꝰ ẽa

Expanded text:
testamento suo ita cauit: 'Lucio Titio marito meo, cui maximas gratias ago, dari uolo super dotem, quam ei dedi, tot aureos'. quaero, cum instituit Lucium Titium conuenire Quintus Mucius ex stipulatu action‹e›, an repellere eum maritus possit ex uerbis testamenti. Mucius mandante Seia non donationis causa stipulatus est, heredibus mulimorte mulieris exstitit mortis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ei q̃ dotemnullã habeat. uirsic
legau̾at qnͣta pecunia dotis no¬
mine. ⁊ reliqua ꝓca qnqͣgĩtahe¬
res dato debĩ eilegatumoffiliꝰ
cascellius Ntẽ et ẜm auditore
retislerunt. ꝑinde habendũ eẽ ac
si seruus alicumortuus. aut

Expanded text:
ei, quae dotem nullam habebat, uir sic legauerat: 'quanta pecunia dotis nomine' et reliqua, 'pro ea quinquaginta heres dato'. deberi ei legatum Ofilius Cascellius, item et Seruii auditores rettulerunt: perinde habendum esse ac si seruus al
Abbreviated transcription (Latin):
est utrũqͥs tutor anu̾o qĩtũtor
ꝑ tutore am̃ustrau̾it cutelam
idcͥcomutrũq c̾asum accionẽ
scͥpsit. ut siue tutqr ẽ siuc nõ sit
quigessit. accione cantumten¬
ctͣ. ¶ Solent euĩmgͣ errores int̾¬
cede iut discernifacile nõ possit.
negocia gͥit quimuñe tutoris
fungit᷑. iure inpub̾is. sine put¬
se tutorẽ. sipe scit nõ eẽ. fungnt
tutor egerit. duius seu̾us rescͥp¬
sit dandũ indũmiudinũ utile.
Cumeo qui ꝓ turorengocia ge¬
ssit etiã añtutie pͥb̾ratẽagi posse
nulla du̾bitatio ẽ quia tutor nõ
est. Qi sics finitatũtela ꝑ tuto¬
ix negociampubis gessit teñb̃¬
s sipriꝰ ꝓtutore admistriũit
ꝓtutore aministrauit q̃muis tͥ¬
uolu̾at᷑. hic gestus intutele acci¬
one. ¶Siqs qiͣturor negocia ge¬
srit orꝰ quiiampubes ẽ. nĩ tuto¬
rẽ habẽ pot̃ ꝓ tutele acõtessat.
Similimõrisieiꝰ quinõdũ ẽ ñat᷑¬

Expanded text:
est, utrum quis tutor an uero quasi tutor pro tutore administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutorem, siue scit non esse, finget tutor egerit, diuus Seuerus rescripsit dandum in dominum iudicium utile. Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est. Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, teneb tutore administrauerit, pro tutore administrauit, quamuis deuoluatur hic gestus in tutelae actionem. Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum nat
Abbreviated transcription (Latin):
gessit teneat᷑. ⁊ hacterꝰ tenebit᷑.
si alius gesturus fuit. ¶S ⁊ si co
utu est./ nõ enimeadẽ huius q̃
ꝓtutore negocia pupilli gessisset¬
eat᷑.ix. nõ pu̾tortem qiͣtutorem
qr scire quoq se tutorẽ esse debet.
ut eo affectu negotia gerat: quotu¬
tor gerere delrat.

Expanded text:
gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit. sed et si coutum est: non enim eadem huius quae pro tutore negotia pupilli gesset: non puto teneri quasi tutorem, quia scire quoque se tutorem esse debet, ut eo affectu negotia gerat, quo tutor gerere debeat.