comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mir. urdeminstituit. trebellia¬
nus siccau̾it colonie phiuipẽ¬
sium. si sine lib̾is moriet᷑. qnͣ¬
tacumq petunia ex hereditat᷑
de boms mĩs ad eumpuenit.
eampetuniã om̃ẽ. ad colonia
phiuppensium pur̃iturã sidi¬

Expanded text:
redem instituit ita: 'Rebellianus si cauerit coloniae Philippensium, si sine liberis morietur, quantacumque pecunia ex hereditate deue ‹b›onis meis ad eum peruenit, eam pecuniam omnem ad coloniam Philippensium peruentura
Abbreviated transcription (Latin):
et cape nõ poss. itendicend̃ ẽ¬
¶ D d̾sisse enimnõ uĩdet᷑. qd̾ nec ĩcip̃
Sm̃usuffrũctus mulieriquo¬
aduidua ess legatus ẽ. idẽ sẽ¬
uus. si eanipsiss. lib̾ essteiusus
pocior ẽ legatõ libtas.

Expanded text:
et capere non potest, idem dicendum est: desisse eni‹m› non uidetur, quod nec incipit. Serui usus fructus mulieri, quoad uidua esset, legatus, idem seruus, si ea nubsisset, liber esse iussus poti
Abbreviated transcription (Latin):
tionumque mfut̾um conferũt.
triplex natura ẽ. ut q̃damadid
tp̃s quo testatoruinat. q̃dã ad
id qd post mortem eius futum
sit. q̃dumad alt̾utrum ꝑtineãt
hentut᷑ q̃ omia ñ mimus infid̾¬

Expanded text:
ionum, quae in futurum conferuntur, triplex natura est, ut quaedam ad id tempus, quo testator vivat, quaedam ad id, quod post mortem eius futurum sit, quaedam ad alterutrum pertineant, ehendatur: quae omnia non minus
Abbreviated transcription (Latin):
redes. sine iilla concitioẽ filias e¬
ip̃i dedit ac petit. ut filias suad̾
emanciparet ita ut curatores.⁊
p̃tore accipent filiiuidifiteicõ¬
misisse placuit. ut eas suiuris
ꝯstituras. adhr̃ditatẽ auiap
siportionẽ filiorumiure supsti¬

Expanded text:
redes sine ulla condicione filias ipsius dedit ac petit, ut filias suas emanciparet, ita ut curatores a praetore acciperent. filii uideri fidei commississe placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae si portionem filiarum iure su
Abbreviated transcription (Latin):
testõ p̃scubunt᷑. ꝓuoluntate
ideg̾int ut curatores ipĩ cõ÷¬
stituent᷑ condc̃o fideicõmissi
ectunumd̾cimũ gesẜ int de fe¬
cisse nõ inideb. ¶Sccꝰ̾ nuriri.
fideicommissũ itareliq̃rat. si
ditiõe ixudi.Nec ante diẽ fid̾¬
icõmissi cede qͣmmori ceperit
nupta uł maritus. Et idõnec
mutianã cautiõẽ. Locũ habẽ qr

Expanded text:
ento praescribuntur, pro uoluntate id egerint, ut curatores ipsi constituerentur, condicio fideicommissi octauum decimum gesserint' defecisse non uidebitur. Socrus nurui fideicommissum ita reliquerat: 'si dicionem respondi. nec ante diem fideicommissi cedere, quam mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum haber
Abbreviated transcription (Latin):
sn enĩdeb cͥcumueniri testan¬
tium uolinitas. sic dem̃ hoe a¬
ccipiend̃ quẽaomod̾si sub co¬
ditione liberorumemancipan¬
doꝵ et fuiss i egͣatum ut ita re

Expanded text:
e enim debet circumueniri testantium uoluntas: sic deinde hoc accipiendum, quemadmodum si sub condicione liberorum emancipandorum ei fuisset legatum uel ita re
Abbreviated transcription (Latin):
plene defend̃ camno se et hon̾aͭ.
exemploeius qui collusorie de
hrͣditꝗte litĩgauit. ¶Si n̾mius
nũmoꝵ legatus sitneqi apparͣt.
q̃les sunt legatiañ omnia ĩpsi
pat̾sfam̃ consuetuco dem̃ regio¬
s ⁊ mens pat̾ssam̃. ⁊ legatarũ di¬

Expanded text:
plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regiosed et mens patris
Abbreviated transcription (Latin):
babe ex restõ actibnẽ/ intẽ enim
ip̃i liłari / qpe conueniri a fideł¬
soris hĩdeno potir ¶Cd̃ sigõ fide
iissor titio leget ⁊i ficeier cõmis¬
it Iut creditorisoluath debitor.⁊
fiteiussoris hĩs agͥeciutino ex¬

Expanded text:
habere ex testamento actionem: interest enim ipsius liberari, quippe conueniri a fidsoris herede non poterit. Quod si idem fideiussor Titio leget et fidei eius commiserit, ut creditori soluat, et debitor fideiussoris heres age
Abbreviated transcription (Latin):
utionẽ diuipii / adiussũ susi¬
anũ mimidie legatũ placiũ
parentes. ⁊ libõs. heredes qͦq
institutos tueriusq ad partẽ
uirilẽ exemplo legatoꝵ. nepł
habẽnt ex institutiõe tales pẽ¬
sone qm ad eum ꝑuentumes
ad mod̾ accipienda sint uidea¬
mus. pone duos esse quicõtͣ
tabłas bonorumpossõnẽ acc¬
ipiunt. unũ esse ex ubis pa

Expanded text:
utionem divi Pii ad Tuscium Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem virilem exemplo legatorum, ne plus haberent ex institutione tales personae, quam ad eum perventurum esadmodum accipienda sit, videamus. pone duos esse, qui contra tabulas bonorum possessionem accipiunt, unum esse ex liberis pa
Abbreviated transcription (Latin):
est cum hrditates. ñ modo hoẽ¬
ste titulo si plenori honoret.¬
buantur. ¶adeuinant̾ mod̾.
talib p̃sonis succurrend̾ ẽ. ut
ampliore qd qͣmiirili portõe
hr̃ditatis dagiusq adiulem
tueant᷑. In imnore autẽ accenꝰ
accioẽs his tribuantur. q̃tenꝰ

Expanded text:
est, cum hereditates non modo honestiore titulo, sed et pleniore onere tribuantur. Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam virili portione hereditatis data usque ad virilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. tocius assis sextuntia rctine¬
at. ¶Ad simpubes exintla
dumtaxat institutus hr̃s fy¬
legata p̾statu habitaratõe
legis falcidis. lici enimex ũ
tantumq accessit. augebis
legata. a substituto reli̾cta.¬
omibͣ autẽ libis p̃starileg¬
ata p̃tor uoluit. exceptis his
lib̾is quib bonorumpossõẽ
p̃tor redit ex cansis supͣscͥpti.
Namsided̃ bonorũ posẜ. nõ pr¬

Expanded text:
 totius assis sescunciam retineat. Quod si impubes ex uncia dumtaxat institutus heres fulegata praestaturum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta.Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, quibus bonorum possessionem praetor dedit ex causis supra scriptis: nam si dedit bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
tantum lib̾is ⁊ parentib u̾ũ
etiã extranĩs. qr̃ anmortuo ĩ¬
pure cogrtur substitutus ea p̃¬
stare.⁊ siqd̃ ab impube̾ relicta
sunt. solis lib̾is. parentib̾q¬
pr̃anda sunt. sinu̾o asubstit¬
uto impub̾is om̃nib eũ prã¬
scil ut pãtis dimidie que ad

Expanded text:
tantum liberis et parentibus, uerum etiam extraneis: quaeritur, an mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare. et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis parentibutanda sunt: sin uero ‹a› substituto impuberis, omnibus eum praescilicet ut partis dimi
Abbreviated transcription (Latin):
seqͣt᷑. ¶Institutus hr̃s ⁊ regatus.
restituẽ hrclitatẽ siomissa cã. te.
legitimã hr̃ditatẽ possideat. nõ
dubie.ut legata ceteraq fideicõ¬
missa ita hered itatem quoq resti¬
tuẽ ꝯpelłndus ẽ. lib̾tates quoq̃
qui ei restituit passurus fuĩt.

Expanded text:
stitutus heres et rogatus restituere hereditatem si omissa causa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque qui ei restituit passurus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpos. sic̃ emĩabr̃. Ut bifai̾am
pitruo accepto q̃tꝰ pucpos. To¬
ciẽs ꝓneptis ducatur. ⁊ sic ad
coꝵ fiuos ueniãt. sẽ decies cõp¬
cuius cognatiõẽ qr̃ cõsob̾noꝵ¬
culi maximi. anute maxime.
mat̾te̾ maxiẽ. fui filia. Itẽ ꝓ¬
totidẽq filia cõputabr.¶n

Expanded text:
epos sic enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios veniatcuius cognatione quaeritur, consobriculi maximi amitae maximae materterae maximae filius filia, item ptotidemque filia computab
Abbreviated transcription (Latin):
qui .xl. inpltrimonio habebiͣt.
filioimpube̾ hẽde insticuto du¬
centalegan̾it/ eiq̃ titium. ⁊ sei¬
um hr̃desinstituto ducẽta lega
siñdum solutis legatis ꝓup¬
ullus decesẜit. ⁊ ob id calegat᷑
utriq debent. solus heres tiçiꝰ
utetur lege faicidia: cumẽnĩ
deb .c. ex ducenitis que pup¬
illus debebat .c. que ip̃e tare
.cumadeuinex hereditate ꝑu¬
piui .ce. ꝑtineant ⁊ debebat le¬
gatorumnomine .c. ex .cc. q̃¬
apupillorelicta sunt. qd si ꝓ¬
pupuiꝰ soluat legata. d̾bẽt
curare tutores pupilliut cau¬
eant legatarii. ¶Quedã lega¬
ta diuisionẽ nõ recipiunt ut
ecce legatuue. itinis. accusre
ad nullumenĩ eares ꝓ parte

Expanded text:
in patrimonio habebit, filio impubere herede instituto ducenta legauerit eique Titium et Sei herede instituto ducenta legavsi nondum solutis legatis pupillus decesserit et ob id ea legata utrique debent, solus heres Titius utetur lege Falcidia: cum enim debet, centum ex ducentis quae pupillus debebat, centum quae ipse cum ad eum ex hereditate pupilli ducenta pertineant et debeat legatorum nomine centum pupillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii. Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum enim ea res pro parte
Abbreviated transcription (Latin):
ce .s. necessitate. qm rogatus
fuit eũ manumitt̾e. Nã ⁊ ad
huiꝰ legitimã hr̃ditatẽ am̃icti¬
tur. ⁊ sĩ dotalẽ ꝗs suumgami¬
misit. ipe patron habet᷑. ⁊ at
s plinoque has lege ensi il

Expanded text:
te sive necessitate, quoniam rogatus fuit eum manumittere: nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur. Si dotalem quis servum manumisit, ipse patronus habetur et ad Is plane, quem hac le
Abbreviated transcription (Latin):
atẽ. is quimutoflut amittit᷑.
si fuiͣt editus Ind̾ sol remora¬
ri insȩq̃ntes sibiagnatos. qb̃
p̃fert sifu̾it editus.Inde ⁊ pntẽ
fac̃his qui pangradu sunt. ut

Expanded text:
atem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari insequentes sibi adgnatos, quibus praefertur, si fuerit editus: inde et partem facit his qui pari gradu sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec iuba sepulchroꝵ hic
fuius hãt. ¶ Si fulius suus he¬
res eẽ d̾suit in eisdem parter¬
esse suececdunt. omnes nepott̃.
filiꝰ aut̃ suus heres esse desiniͭ.
si cupĩs diminutõc. uł magnͣ
uł minore exut de potãte. ¶ Ꝙ
sifili apd̾ hostes sit. qmdii ui¬
uit nepotes nõ succelunt. ꝓ¬
inde ⁊ si fĩt redemptus. ñd
succedunt anteluitoe. S si ĩ¬
t̾m decesẜit. cum placeat eu
stamupecepto d̾cessisse. nepotib̾
obstab. S siꝗs nõ d̾sut eẽ in
hostib captus ẽ. mox ibi me
prẽfiĩ. fcõ decesẜit. nepotes
ĩ eiꝰ locum succedunt. Nõ min̾
autẽ neptes qm nepotes suc¬
cedunt ĩ locum parentũ. Int̾d̾
t̾e. Utputa arrogorii eum cui
filiꝰ ab hostib erat captus. he¬
pos aut̃ incinitate mortuo.
fiuo anogato. mortuo ⁊ capti¬
no apd̾ hostes. ꝓnepotis iste
siuis. h̃s m erit. ¶ Sciẽd est
aut̃ nepotes ⁊ deniceps. int̾ctõ

Expanded text:
nec iura sepulchrorum hic filius habeat. Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione vel magna vel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu vivit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit. Sed si quis non desiit esse in hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent.Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium.Interdum tere: ut puta adrogaui eum, cuius filius ab hostibus erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit.Sciendum est autem nep
Abbreviated transcription (Latin):
Enpotit n exeaque infidercõ¬
missalib̾tate morampassa ẽ.
conceptus ⁊ nanis sit. ansuy
parri existat. ⁊ cõplaceat eum
ingenuumnasci. ut est adiro
numissa hoc habeat᷑. ut uxor
ducra suum pai̾at ⁊ ler miꝵ
ex cãptiua reptũ siti ingenuu
huiꝰ puen eidẽ sortis fui̾t. cui¬
et mat̾. morã passa ĩlib̾tate.

Expanded text:
poterit, si ex ea, quae in fideicommissa libertate moram passa est, conceptus et natus sit, an suus patri existat. et cum placeat eum ingenuum nasci, ut est a diuinumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum ex captiua rescriptum sit ingenuum huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater mor
Abbreviated transcription (Latin):
torib suis mutuã pecuniã pupi¬
lli accep̃ ⁊ cau̾it. c̾tasq uẜas ꝓmi¬
sit. q̃s ⁊ alii debitores pupillode¬
pendunt. quia hic sibiño cõsup̃¬
sit. nec clamnee qiͣ sua pecunia
licent᷑ abutitur. ⁊ nisi his usimis
acontutore mutim̃ci datet᷑ ⁊ al¬
innd̾ ac̃cepissi ⁊ multũ refert pa¬
lã aꝑteq debitore scut̃ eͥx̃neũ.
et quelib face̾ pupilłi an subã¬
ministraticẽ tutele pupilliq ut¬
pillodãti sunt. unus tutelange¬

Expanded text:
toribus suis mutuam pecuniam pupilli accepit et cauit certasque usuras promisit, quas et alii debitores pupillo dependunt, quia hic sibi non consumpsit nec clam nec quasi sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet faceret pupillo an sub administratione tutelae pupillique utpillo dati sunt, unus tutelam ge
Abbreviated transcription (Latin):
cõtcõnes sinanis exasiaueñit
siticuis consul fc̃s eĩt. q̃muis
impleta eẽnt. impelient hc᷑¬
tẽ. circa adꝑundã hereclitate
qͣmdiuignoraret eas ĩpletas
esse. que uõ ex iure uement ĩ
his. nich amplius exigendũ
q̃mut iplete sinti ueluti si
ꝗs se filiita. existimat cũ sit

Expanded text:
ciones 'si nauis ex Asia uenerit' 'si Titius consul factus erit', quamuis impletae essent, impedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius exigendum, quam ut impletae sint. ueluti si quis se filium familias existimat, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑsonalegatani dsignanda.
aliqd erratum fu̾it ostat autẽ
cuilegare uolu̾it pinde n᷑alile¬
gatum ac sinullus error inter¬
demr̃atione. hoc uł mĩg est. ĩ fal¬
sa cã. uelutiita titio fundũ do.

Expanded text:
sona legatarii designanda aliquid erratum fuerit, constat autem, cui legare uoluerit, perinde ualet legatum ac si nullus error interdemonstratione, hoc uel magis est in falsa causa, ueluti ita 'Titio fundu
Abbreviated transcription (Latin):
dcõem qoqd mͥ ephesi oportet
dan hoc dolego /si sisic legut.
si michi primus heres ñ erit.
dampnas esto. secundꝰ dare ⁊
primus hr̃s exͤtitit legatum.
nõ debetur si primus adierit
cum scdo. nõ extitisse cõdc̃onẽ.
neq̃q̃m ambigend̾ ẽ. ¶ Si pae¬
tronus ꝯ̃ tabłas bonorum po¬
ssõne accepta. d̾bitam porciõẽ
eccupet. legata. que sidata sũt
si patronꝰ hr̃snõeĩt. nõ deb⁊ qͦ¬
m̃o asctundo cid̃titio italega¬
tum ẽ si primus hĩs nõ eĩt. ex
ambo hr̃des extit̾int. legatiꝯ¬

Expanded text:
dquid mihi Ephesi oportet dari, hoc do lego'. sed si sic leget: 'si Primus mihi heres non erit, damnas esto secundus dare' et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Primus adierit cum Secundo, non exstitisse condicionem nequaquam ambigendum est. Si patronus contra tabulas bonorum possessione accepta debitam portionem occupet, legata quae sic data sunt 'si patronus heres non erit' non debet comodo a Secundo eidem Titio ita legatum est: 'si Primus heres non erit' et ambo heredes exstit
Abbreviated transcription (Latin):
deniqi.⁊ mea condcõe filia e¬
es mea cumticionupta eit. pła¬
cuit nõ semꝑ mortis tp̃c obͤ¬
ẜuaiͣ. s uoluntate patrocinã
debeatur qmcondeoeminẜuit
nisi forte hoc amino fu̾at testa¬
torut fac̾et conclc̃oem.ꝓind̾

Expanded text:
in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinantdebeatur, quam condicionem inseruit: nisi forte hoc animo fuerat testator, ut faceret condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
sit qd̃ sicuim hoc legatum sit.
ut exeo aliquid faceret. ueluti
monum̃tũ testatoris. uł opuꝰ
aut epulum munchpib face¬
ret uł ex eo ut pãtẽ alui restitu¬
eret. sub mõ legatũ uidet᷑.¬

Expanded text:
sit. Quod si cui in hoc legatum sit, ut ex eo aliquid faceret, ueluti monumentum testatori uel opus aut epulum municipibus faceret, uel ex eo ut partem alii restitueret: sub modo legatum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit qm̃ filius maior ex ã¬
ca meadecẽ substulit. hẽs mĩor¬
filius. decendmeclio sumito de¬
bet᷑ legatum quia idc̾co relictũ¬
o est. ut conclitio fuliorũ exeq̃ret᷑
et sanc hec cã ẽ. Namq cã inp̃t̾

Expanded text:
uoniam filius maior ex arca mea decem sustulit, heres minorlius decem e medio sumito',betur legatum, quia idcirco relictum est, ut condicio filiorum exaequaretur, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctiones implent ꝯdoõe
sputa enim nod̾ nublĩs etatis
indomumi mariti deducta. nõ
puruit conditioni ss ⁊ si ei cõ¬
tam̃nubendo postea pare cõ ꝯ. apr¬
ditioni possit qĩ ñ nupẜ̾it. dy s.¬
bitaĩ pot̾.⁊ si testator de primo
nuptialiiugosensit. puto de.¬
que conclitionis leco ponunt᷑.
et sciat testator que iterum fie¬
ri possunt expectent᷑. ut fiant
si nõ nesciant. p̃sñti debeantur¬
¶ Itẽ sciend̾ ẽ ꝓmiscuas condc̃cẽs
post mortemimpler oportert.
simhoc fiant ut testõ pare̾at᷑
Ueluti si capitolium ascẽd̾it.
.et similia nõ ꝓmistuas. etiã
uiuo testatore existẽ possere

Expanded text:
coniunctiones implent condicionem: puta enim nondum nubilis aetatis in domum mariti deducta non paruit condicioni. sed et si ei cotamen nubendo postea parere condicioni possit, quasi non nubserit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto dequae condicionis loco ponuntur et sciat testator, quae iterum fieri possunt exspectentur ut fiant: si uero nesciat, praesenti debeantur. Item sciendum est promiscuas condiciones post mortem impleri oportere, si in hoc fiant, ut testamento pareatur, ueluti 'si Capitolium ascenderit' et similia, non promiscuas etiam uiuo testatore existe
Abbreviated transcription (Latin):
luti si ita scͥptũ sit. sẽuum stiõ
.quẽ detitio emifund̾ tuscular̃
quim̾ asciodoãtus ẽ. nã sic coͦ¬
stat/ de quo homine dequofũdo¬
senẜit. testator adremnõ ꝑtĩe᷑
si his quẽ emisse significauit.
seruus legatus sit stichñ. to¬
cistichum sutorẽ titio lego.¬

Expanded text:
luti si ita scriptum sit: 'seruum Stichum, quem de Titio emi' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si costat, de quo homine, de quo fundoserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significauit, seruus legatus sit: 'Stichum co'Stichum sutorem Titio lego'
Abbreviated transcription (Latin):
teb / Cum enĩ oparum cdiccio
nich aliut sit quã offitui p̃starõ:
absurdum ẽ cred̾e. ar die deberi
offitiũ qͣminquo is uell cup̃¬
demum debͥ⁊ si prĩ hrdis extit̾it.
hr̃de̾s tm̃ extitisse libos parenti
ita demũ ꝓdc̃e ad oparũ petittẽ
mancipato filio seruũ eiꝰ hr̃dẽ
instituerit ⁊ ꝑ eũ fuum hĩs ex

Expanded text:
ebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui prdemum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem mancipato filio seruum eius heredem instituerit et per eum seruum heres ex
Abbreviated transcription (Latin):
põssidĩ poñt. hee enim obligões.
siue alienationes locumhabent
qr nõ ex tutoris uł curatoris no¬
stituat᷑. antitis estimatio oblatͣ.
alicnatiouẽ paniat. ⁊ magẽ ut
pariat. hec enim aueratio nõ spõ

Expanded text:
possideri poterit: hae enim obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uostituatur, an litis aestimatio oblata alienationem pariat, et magis est, ut pariat: haec enim alienatio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nõ pa̾ssimtutorib sub obtẽtr
ens alieni ꝑmitti debuit uñdi
cui offõ inprimis hoe conuenit
excut̾e. analiunde possit peciĩa
adestimand̾ es alienu xxped¬
ini./ Qrere ergo d̾bi anpecimia¬

Expanded text:
Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditicuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere ergo debet, an pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
quedistrahi possunt. ex quorũ
p̃cio eri alieno satissĩ possit Sigͥ
dep̃hend̾it. nd posse aliunde ex¬
solui. qm̃ p̃diorumex distracti¬
onetuncꝰ ꝑmittet distrahi. ¶Si
mõ urgeat creclitorant uẜaꝵ
mod̾. parend̃ erialieno sua deat
Idẽ p̃torestimare d̾ beb̃. utrũuẽ¬
tẽ poci i an obligare ꝑmittat.nͦ
nõ id̾ uigilant᷑ obẜuare. ne
plus accipiat᷑ sub obligatioẽ
p̃diorũ fenoris. ꝙ qd opꝰ sit
ad solũnoum es alienum. a¬
si distrahendũ arbitrabr ñe pꝑ¬

Expanded text:
um pretio aeri alieno satisfieri possit. si igitur deprehenderit non posse aliunde exsolvi quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum vendere potius an obligare permittat nec non illud vigilanter observare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad solvendum aes alienum: aut distrahendu
Abbreviated transcription (Latin):
sint. ut dolia. uasa. ancones ⁊ ca¬
lices: trulle. que cireacenam solẽt.
traici. Itemurne eree. ⁊ cõgiaria.
sexturia. ⁊ similias caupone autẽ
cum negotiationis nom̃sit etiã
institores. ¶nstrim̃to balneai
legato. etiã balneatorẽ contineri

Expanded text:
sint, ut dolia uasa ancones calices trullae, quae circa cenam solent traici, item urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nomen sit, etiam institores. Instrumento balneario lega
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ supͣ ficum pendi. hic aq̃ adc
potandum calefit in ilł pulm̃ta¬
riumccꝗt᷑. Qd̾ si enium instro cõ¬
tinẽtur urceiqueq quib aq̃ ĩ
a cnuim infunditur. inidem genꝰ
redigunt᷑. ac deinceps inĩfinitu
primis quibq prima copula¬
ius ait. nõ ꝓpͥmiũ borum signif¬
o icatrẽ scrutari. s inprimis ꝗd
testator demonstrire uolu̾it. de¬
inde. in qua p̃sumiptiõe sunt. ꝙ
inqͣq reglone commorant᷑. ¶C̃
de lullico q̃reret᷑. ⁊ aninstr̃o ines¬
set. dubitaretur. Sceũ. ꝯsultus

Expanded text:
d supra focum pendet: hic aqua ad potandum calefit, in illis pulmentarium coquitur. quod si aenum instrumento continetur, urcei quoque, quibus aqua in aenum infunditur, in idem genus rediguntur, ac deinceps in infinitum primis quibusque proxima copulaius ait non propriam uerborum significationem scrutari, sed in primis quid testator demonstrare uoluerit, deinde in qua praesumptione sunt qui in quaque regione commorantur. Cum de uilico quaereretur et an instrumento inesset et dubitaretur, Scaeuola consultus
Abbreviated transcription (Latin):
Hartian.i.uii. ĩst̾. Pictoris ĩstrͦ
legato. cere colore simlliaq ho¬
rum legato cedunt. Itẽ penicł̃
.et cãnteria ⁊ oonͣche. ¶ustr̃o p̾¬
sea torio contini. laristoait.Na¬
iucelsas que piscium capiẽcoꝵ
causa domꝑate sunt Is ⁊ pisca¬
tores contin̾luerius est. ¶ Iñs¬
trum̃to balueatorio legato. di¬
ccum est. balueatorẽ. sicͦ ĩstĩo ꝯ
tin̾i balncagorio . quomõ ĩstr̃o
fundi. saltuanim.⁊ toplaĩum.¬

Expanded text:
tionum. Item pictoris instrumento legato cerae colores similiaque horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae. Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae piscium capiendorum causa comparatae sunt: sed et piscatores contineri uerius est. Instrumento balneatorio legato dictum est balneatorem sic instrumento contineri balneario, quomodo instrumento fundi saltuarium et topi
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit que tab̾naꝵ excendaꝵ ⁊ ĩ¬
struendarum pristini caupone. eã
fcã parataq sunt. do lego. his u̾
nio institores. ⁊ fecaiam m̾cesq
que in⁊ his taib̾uis essent legat¬
as uidi. ¶ Domo instructa ix̃sũ
est suppellectilẽ legatamnõ etiã
mina qr domiis unus instructa
intelliginõ pot. ¶ Miur uilleco¬
stos. ⁊petua infundo quicũ instr̃o

Expanded text:
tum sit: 'quae tabernarum exercendarum instruendarum pistrini cauponae causa facta parataque sunt, do lego', his uenio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas uideri. Domo instructa responsum est suppellectilem legatam, non etiam uina, quia domus uinis instructa intellegi non potest. Mulier uillae custos perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
ecce p̃istorio instro legato. itai¬
psi pistores in eẽ uidi possunt.
plurimum int̾est. instrm pist.¬
riban pistrinũ pãtum sit. ¶¬
sinã moludinai̾a. ⁊ molamsie¬

Expanded text:
ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse uideri possunt, plurimum interest, instrumentum pistoribus an pistrino paratum sit. Asina
Abbreviated transcription (Latin):
duplicata legata eiuideãt. nec
Reseͥpto ergo ostensumẽ legat
debe̾ant. ei q̃rituꝵ n tputem nõ
ppea ei cam̾i cuminsuo arbitrio¬
habeat /ne ꝑdat. ĩd qd̾ sibi relict̃
est: qmu̾is. siquis inspex̾it. qd
sub conditicẽ reliccum ẽ. dict
debet sagisdationẽ exigendu.¬
Certe sinc exasse. siue ee ꝑteqs
legatũ debeaticau̾e debi/ siuem¬

Expanded text:
duplicata legata eius uideantur rescripto ergo ostensum legataridebeat, quaeritur. et putem non re ei caueri, cum in suo arbitriohabeat, ne perdat id quod sibi relictum est, quamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam.Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue
Abbreviated transcription (Latin):
possc̃em legatorumẜ uandorũ
cã missi si̾t qd̃ ꝓcurator uł
ꝗs alius meo nomine cau̾it
ꝑind̃ michi p̃tor accomodat ĩ¬
terdc̃m quo iubeantui ᷑ cliscede
legatarii apossc̃e ac si egocau
uiͣtet᷑ conditio. ⁊ ido licet deside¬
chtioẽ defanctus q̃uia postꝙͣ
blico placuit. nec honus car¬
tionis seqͣt᷑. nec qd̾ cõdco ĩtllĩ¬

Expanded text:
possessionem legatorum seruandorum causa missi sunt, procurator uel quis alius meo nomine caueri‹t›, perinde mihi praetor accommodat interdictum, quo iubeantur discedere legatarii possessione, ac si ego cauuidetur condicio: et ideo licet desidedicione def‹e›ctus, quia postquam blic‹o› placuit, nec onus cautionis sequitur ne‹c› quidem condicio intel
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã dilata petitione. nõo¬
portuit. S quaresi nõ caneat.
fideicomiss o qui ꝓuocauit. sica¬
u̾er adu̾saĩus ad eumpossonẽ
eẽ transfendam rescͥꝑsit:. cũalia
sit edicti conditio Nõ enĩ exigͥ
alegataĩo uicemutua cautim᷑¬

Expanded text:
dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum possessionem esse transferendam rescripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legatario uice mutua cautum
Abbreviated transcription (Latin):
ex certioc̾m dolirepellit᷑. quia frͤ¬
muaĩus. de restĩtucirois .u. hr̃di
cau̾it. ¶plaꝑe. si decẽ auirorum
poͣssõne legatais hãt. mãcel¬
lus ait. dandmur ñdi. uł frẽ¬
tuaio utilẽ actionẽ in legata¬
rium simõ ei cau̾eat᷑. ¶S si sb̾¬

Expanded text:
exceptionem doli repelli, qua fructuarius de restituendis quinque heredi cauit. plane si decem aureorum possessionem legatarius habeat, Marcellus ait dandam uel heredi uel fructuario utilem actionem in legatarium, si modo ei caueatur. sed si s
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate ẽt᷑ c̾ta dic legatum fu̾i̾t..
cauebr ei. quiht̃ eumin potãt᷑
ei legati dies ced̃ ĩpot̾ate sit
Cetum si siim̃s inueniat᷑. in¬
ĩquum cẽ uisum c̃. patri cautũ
esse. cũaliiꝰ legatum debeat᷑. qͣ¬
qm ⁊ sisĩ hac adiecticẽ cau̾et᷑.

Expanded text:
die legatum fuerit, cauebitur ei, qui habet eum in potestate, eius legati dies cedit, in potestate sit'. ceterum si sui iuris inueniatur, iniquum esse uisum est patri cautum esse, cum alii legatum debeatur, quamquam etsi sine hac adiectione caueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
cã hr̃ditara ꝑmanẽt. oĩm̃o fide¬
icõmissi ẜuandi grãesse ꝑmit¬
tit pprĩceps ant̃ earũ rerũ uoiẽ
dequib fuãt iudicatũ. mutu¬
as admittit canticẽs . sic̃ cũ de
bonis sis ꝯfendis . filius acte¬
pta possoẽ cau̾e nõ pot̃. qr d̃ne¬
gamus ei acciones. d̾fert᷑ cõdc̃o
caundi fratrib exformaiirisdi¬
tionis qd̃ exportioẽ frĩs fu̾i̾nt
consecuti cum bonappria cõfer¬
re cepint restituros. ¶ S sĩnec
ipĩ cau̾e possit utiłr ꝓbatumẽ
uirum bonum ab utraq pãte
Ieligend̾. apd̾ quẽ ut seq̃ntͥes
fructus tepoĩnit᷑. quiq uitil es¬
noa acciones ap̃tore datas exͥceat.
soni possõ autẽ ex rescͥpto supra re¬
in qp. latonõ alit̾ ad eum qui fideicõ¬
muissũ petit tranffertur ꝙ̃ si ca
uit tami simaxime adu̾sariꝰ¬

Expanded text:
 fideicommissi seruandi gratia esse permittit: princeps autem earum rerum nomine, de quibus fuerat iudicatum, mutuas admisit cautiones: sicuti, cum de bonis suis conferendis filius accepta possessione cauere non potest, quia denegamus ei actiones, defertur condicio cauendi fratribus ex f‹o›rma iurisdictionis, quod ex portione f‹r›atris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ips‹i› cauere possint, utiliter probatum est uirum bonum ab utraque parte eligendum, apud quem ut sequestrem fructus deponantur quique utiles actiones a praetore datas exerceat. possessio autem ex rescripto supra relato non aliter ad eum, qui fideicommissum petit, transfertur, quam me‹t›si maxime aduersari
Abbreviated transcription (Latin):
legato locumhaibr hec satisga¬
tio qm̃ nõnuulas moras. exc̃p¬
iustrntolegatoꝵ satis accep¬
it legatarius ꝗ atrebelliano
fideicormissario utraq q̃dẽ
stipło committet᷑. s exceptioẽ
se tueb̃r hr̃s quia cau̾e ñ debu¬
erit. s si pars hr̃ditatis restitu

Expanded text:
legato locum habet haec satisdati‹o›, quoniam nonnullas moras exercinstituto legatorum satis acceperit legatarius et a Trebelliano fideicommissario, utra que quidem stipulatio committetur, sed exceptione se tuebitur heres, quia cauere non debuerit. sed si pars heredita
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus sit hyr̃s. siue subst irutus¬
Bellissime q̃ritur. an bec scipnio
increm̃tum exfruccib ⁊ usuris. ᷤ¬
senti̾at. ⁊ recte placuit ex mora
increm̃tum habituranistipula¬
tionẽ ut id qd̃ oportelut ꝯp̃hẽdãt¬
¶Sĩ qs sub conditionelegrtũstie ͤ¬
pulatus/ pendente conditione
decesẜit stipulatio euanesçit qrs
nec legatum trrnsmittit᷑ ⁊ hupedos¬
ic stipulationieasdẽ eãs acõdi¬

Expanded text:
stitutus sit heres siue sub stitutus.Bellissime quaeritur, an haec stipulatio incr‹e›mentum ex fructibus uel usuris sentiat. et recte placuit ex mora incrementum habituram stipulationem, ‹ut› id quod oportebit conprehendat.Si quis sub condicione legatum stipulatus pendente condicione decesserit, stipulatio euanescit, quia ne‹c› legat‹um› transmittitur. huic stipulationi easdem causa‹s› et condi
Abbreviated transcription (Latin):
rum nomine. satistari oport̾e.
.p̃tor pũt᷑anit. ut quib testat¬
or dari ficriue uõluit ut hizd
diebꝰ detur. ut fiat. dolumqi
malim. abfut᷑um stipulent᷑¬
Scmꝑ autẽ satisdare cogit᷑ cuiꝰ¬
cumq sit. dignitatis ur facul¬
tatum qͣrũtũq hr̃s snec siñ rc̃e¬

Expanded text:
rum nomine satisdari oportere praetor putauit, ut, quibus testator dari fieriue uoluit, his diebus detur uel fiat dolumque malum afuturum stipulentur.Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultat
Abbreviated transcription (Latin):
reli̾ctũ. udcamus anͣ satis sec̃¬
tis leg̃utis iue fideicommissip
pete pete possit mouet qõnẽ
anfideicõmissũ hoc. siue legat᷑
debeatur ⁊ quociẽs deheatur. ⁊ ã
ipẽ iegatarius cau̾e debeat. señ

Expanded text:
relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur et an ipse legatarius cauere debeat se non
Abbreviated transcription (Latin):
las edes reliq̃rit. mag̃ disoriu
est. qmutile legrtũ. ¶ S̾ ẽiucci¬
one anean̾e debeatis. qui sernu
pr̃at. ex causa legatiuideamus.
Et reglarit̾ dicend̃ ẽ. quociẽs sũ
iu̾ditiõ pr̃ares legaca euincitur
posteamex cestõ p̾eti. Cet̾m siiu¬
ditioꝰ petita ẽ. offitio iudicis cau¬
cio uecc̃ia ẽ. ut sit ex stipłatu ac¬
¶ utio. ¶ In petunia legata conficẽt
hĩdimodicum̃ t᷑p̃s ad sołoẽ dãd̾
est nec urgend̾ ad suscipiendũ
¶biuditium Qd̃ qd̃ tp̃s ex bono ⁊
equo p̃toremobẜ uare oporteri
Quiconfitet᷑ se qd̃ debẽ. iustam
aut̃ oãm affert. cur utiq pͥrãre
nõ possit audiend̃ ẽ Intputa si
alienares legatasit. negetq̃do¬
umeiꝰ reipetẽ affĩmer saut si ser¬
nũ hĩditauimneget se de bẽ pr̃a¬
di ei ex haccã. estimatõẽ offõ ud¬
icis prare. ¶ Cum alicui poculu.
legatũ ess. uelletq hr̃s estima¬
tidẽ pr̃ate. qr iniquũ esse aieba

Expanded text:
it, magis derisorium est quam utile legatum. De euictione an cauere debeat is, qui seruum praestat ex causa legati, uideamus. et regulariter dicendum est, quotiens sine iudicio praestita res legata euincitur, posse eam ex testamento peti: ceterum si iudicio petita est, officio iudicis cautio necessaria est, ut si‹t› ex stipulatu actio. In pecunia legata confitenti heredi modicum tempus ad solutionem dandum est nec urguendum ad sus‹cip›iendum iudicium: quod quidem tempus ex bono et aequo praetoreQui confitetur se quidem debere, iustam autem causam adfert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut puta si aliena res legata sit negetque doum eius rei petere adfirmet, aut si servum hereditarium neget se debere praestadi ei ex hac causa aestimationem officio iudicis praestare. Cum alicui poculum legatum esset velletque heres aestimationem praestare, quia iniquum esse aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ¶ponamus. rẽ que pe
mͥ legata sit accipe. me ꝑtradeoẽ
die legati cẽtͣtnte. ab co hr̃de aqͤ
eadem sub conditione alũsega¬
ci fu̾it. nempe agãm ex cesto qͣ¬
enis status est is ut existente
condeõe. cliscessiuuĩ sit ame do¬

Expanded text:
ssit. ponamus rem, quae mihi pure legata sit, accipere me per traditionem die legati cedente ab eo herede, a quo eadem sub condicione alii legata fuerit: nempe agam ex testamento, quia is status est eius, ut existente condicione discessurum sit a me do
Abbreviated transcription (Latin):
Ss contentus nõ erit. ¶ Sicmu hõ le
gatus fuiss /⁊ ꝑlegataium stetis
cho exceptio dolimali hrdiꝓdeĩt.
gate sunt ⁊ tradite legataio. nõ ĩ¬
posita ẜuitute lixi posselegatañĩ
accepiss. Nam ⁊ cumqui debilita¬
tũ ab hr̃de seruum accepitꝭ recte
ex testõ ag̾e. ¶ Qmis uum testõs e

Expanded text:
 contentus non erit. Si cui homo us fuisset et per legatarium stetisscho exceptio doli mali heredi proderit. gatae sunt traditae legatario non imposita seruitute. dixi posse legatariumaccepisset: nam et eum, qui debilitatum ab herede seruum acceperit, recte ex testamento agere. Qui seruum te
Abbreviated transcription (Latin):
usu acquisierim. ⁊ ea antecỹ eli gc̃no ex¬
inc̾et᷑ michi legataͥsit᷑. de iñ po¬
stea euincatur recte ex testõ ꝑ
tam eam mͥ dari oporte. ¶ fund
mͥ legatus ẽ. ꝓprietatem eius
fundi redemi. detracto usufrucc̃
postea uñditor capite minutu.
est ⁊ usuffructus ad me ꝑtin̾e
cep̃. Si ex testõ eg̾o. iudex tanti
litem estimare debeb̃ qͣntummͥ
abeĩt. ¶ Marcelbꝰ idẽ erit /⁊ si ꝑ¬
tẽ redem̾it/ pars michilegata ẽ.¬
aut donata. Pãtẽ enimdumta¬
xat. pet̾e deleo ¶ Iuł. qd si lega s¬
tummͥ ẽ qd̃ ex pamphila natõ
eĩt. Ego pamphilãmcatus sũ. g¬
et ea apudme peꝑit. nõ possum
uidi partum ex c̃a lucratiua hr̃e le
qr mtẽ eius mercatus sum sar¬
gum̃tũ rei ẽ. quia euicto eo. accõ¬
⁊ exempto competit. ¶ Qui gaiũs¬
⁊ et lucilim eiusdẽ pecunie reos

Expanded text:
usu adquis‹i›erim et ea antequam euinceretur mihi legata sit, deinde postea euincatur, recte ex testamento petam eam mihi dari oportere. Fundus mihi legatus est: proprietatem eius fundi redemi detracto usu fructu: postea uenditor capite minutus est et usus fructus ad me pertinere coepit. si ex testamento egero, iudex tanti litem aestimare debebit, quantum mihi aberit. Marcellus. Idem erit et si partem redemero, pars mihi legata eaut donata: partem enim dumtaxat petere debebo. Iulianus. quod si legatum mihi est quod ex Pamphila natum erit, ego Pamphilam mercatus sum et ea apud me peperit, non possum videri partum ex causa lucrativa habere, quia matrem eius mercatus sum: argumentum rei est, quod evicto eo actio ex empto competit. Qui Gaium et Lucium eiusdem pecuniae reos
Abbreviated transcription (Latin):
tigalẽ legau̾it/ nõuidi ꝓpͥetatẽ
reilegatum. s idius qd inuecti¬
galib fundis habemus ¶ Siq̃
exceptis uineis que mortis eiꝰ
ti. ad cõ. p̃toris urbaĩ Si hẽresA
restimiussus sit fac̾e ut lucius cẽtum.
bãt: cogend̾ est hr̃s centum daeͣ
go habeamcentum. michi dedit.
Wicis legata ꝑ inde lic̃e caꝑe atq
ciigͣatib resc̾pto imꝑacoris nr¬
sit. uid̾i uoliitatẽ testatoris re¬
petitã. asubstituto que ab insti¬
tuto fu̾ant relicta. caͣsitũ hoc ita
eĩt accipiend̃. sinõfuit euidens
diu̾s auoluntas q̃ue ex multis
coinget᷑. anquis ab hide legatũ.
ut adeicommissũ relictũ noluc¬
rit asubsticuto debĩ. q̃denĩ si al¬
iamrẽ reliqd a substituto ei fidi̾¬
cõmissaĩo uł legataĩo qmͣ ab ĩ¬
stituto nõ reliquerat. uł qđ sic̾¬
rta cã fuĩt cur ab intestatod̾ re¬
liq̃rat que a substituto cesẜatͥ
uł quid si substicuit ex pãce̾ fidĩ¬
cõmissaĩm cui ab institutore ¶

Expanded text:
tigalem legauerit, non uideri proprietatem rei legatam, sed id ius quod in uectigalibus fundis habemus. 72 Pauexceptis uineis, quae mortis eius tis ad edictum praetoris. Si heres iussus sit facere, ut Lucius centum habeat, cogendus est heres centum dare, go habeam centum, nisi mihi dederit. Uicis legata perinde licere capere atque ciuitatibus rescripto imperatoris nrit uideri uoluntate testatoris repetita a substituto, quae ab instituto fuerant relicta, tamen hoc ita erit accipiendum, si non fuit euidens diuersa uoluntas: quae ex multis cuel fideicommissum relictum noluerit a substituto deberi. quid enim si aliam rem rel‹i›quit a substituto ei fideicommissario uel legatario, quam ab instituto non rel‹i›querat? uel quid si certa causa fuit, cur ab instituto relinquer‹e›t, quae in substituto cessaret? uel quid si substituit ex parte fideicommissarium, cui ab instituto reli
Abbreviated transcription (Latin):
pamphilꝰ legati fuissent duoꝵ
petẽ po̾ssũ. ¶Qula istimotestõ
stichus aut pamphilꝰ legatie¬
fuissent. istichus. ex cãlucrati
uamĩs fõs fuissi. nic hominus

Expanded text:
Maevio damnas esto dare", eam condicionem heredis sui stator Gaio acceptum fecit, necesse est, ut Sempronii et Maevii legatum inutile sit. Cum mihi Stichus aut Pamphilus legati fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
fiilubitareinuila lceat ingro
in eĩt ut it̾ q̃uoq ⁊ accm n ea ha ͥ¬
ueat. ¶Siũo solum quoqi excent᷑
fut sfurꝰ exceptauilla m̃dica¬
dominꝰ aicimi legau̾ittta utal¬
corẽ etlã desolo cog̾it.sse. siue qͦel
cdifitu starenõ pot̾. ¶Sĩ lb̾t:
italios excetis ⁊ ita legai̾t Qes¬
ꝗs michi alłuͣs ex suprasc̾ptis c̃
patrono meo hr̃s erit. Euos illu: test

Expanded text:
i habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoque et actum in ea habeat. si uero solum quoque exceptum fuerit, fundus excepta uilla uindicadominus alterum legauerit ita, ut altorem etiam de solo cogitasse, sine quo aedificium stare non potest. Si libertus it, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos illum et
Abbreviated transcription (Latin):
ticius debeat. scienõ ẽ illume¬
sse legatum. ⁊ qd̃ si qnͣtitas ñ sit
adiecta. euidentirõne nil debebr
quia nõ appiret qnͣtum fuit leg¬
anui Nam ⁊ siqd̃ egotitio d̃co
ei legano q̃ntitate ñ adiecta. cõ¬
decẽ que ticio debeam legap̾o. neͤ
qcqͣmticio debcͤam flsa demratẽ
nõ pemĩt legatipnut in legato

Expanded text:
Titius debeat, sciendum est nullum esse legatum. et quidem si quantitas non sit adiecta, euidenti ratione nihil debebitur, quia non apparet, quantum fuerit legatum: nam et si quid ego Titio debeo ei legauero quantitadecem quae Titio debeo legauero nec quicquam Titio debeam, falsa demonstratio non peremit legatum, ut in legato
Abbreviated transcription (Latin):
rerentioẽ fr̃o comutatradidisĩet.
inc̃ticonditio ei competet. qͬ plꝰ
ario factos. petira eilegatum cui
postea conditio existit. nõ eẽ rep¬
urandos existimaiu ͣoͣuoi cgs

Expanded text:
retentione facta domum tradidisset, incerti condictio ei competet, quasi pario factos petenti ei legatum, cuius postea condicio exstitit, non esse reputandos exis
Abbreviated transcription (Latin):
cienti. ¶Tamdiu autẽ. uñt̃ in
possoẽ eẽ deb⁊ / qmdiu auͣt paͣ¬
riatlaut abortum faciat / aut
c̃tum sit camnõ esse p̃gnantẽ.
et si sdẽs prudensq se nõ esse

Expanded text:
cienti. Tamdiu autem venter in possessionem esse debet, quamdiu aut pariat aut abortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem. Et si sciens prudensque se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ petit᷑ aut tardius petit᷑. aut
seriꝰ dat᷑. seruius aiebat. res hñ¬
cditarias hr̃deminstitutum uel
substitutum. obsignare nõ d̃be̾.
siñ custolia saluaeẽ nõ possunt.
custodẽ abhide pom̃nõ. utputa
p̃toris: Et siñdimimessis. ui¬

Expanded text:
non petitur aut tardius petitur aut serius datur, Seruius aiebat res hereditarias heredem institutum uel substitutum obsignare non debere,sine custodia salua esse non possunt, custodem ab herede ponendum ut puta pecoris, et si nondum messis
Abbreviated transcription (Latin):
q ad c̾tumtps milites posse ĩsti¬
tue hr̃des. his cõseq̃ns est. ut ã¬
teꝙͣ dies ueniat quo ad mittat̃
institutus/ intestatihiditas de¬
feritur ⁊ qd̾ inlĩrũ possõne eili¬
cet. Hoc etiamintemporis spacio
licet. nõ modicũ sit ex eod̾ priu¬
legio ꝯpetit. ¶ Mulr inqua t̃pis
suspitiocade pot̾. nec ex testõmi¬

Expanded text:
que ad certum tempus milites posse instituere heredem, his consequens est, ut, antequam dies ueniat, quo admittatur institutus, intestati hereditas deferatur et quod in bonorum portione ei licet, hoc etiam in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat.Mulier, in qua turpis suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
tutor ⁊ ita diuus seius resc̾psi.
plus dinus pius cecilio petitio
rescͥpsit possetutorẽ suspectu
remotũ concutores suos suspec¬
tos fac̾e. ¶ lib̾tiquoq pupillõ
grate facient si tutores uł cura¬
rores eorunm. aleg̾eñtes/ rem
patronoꝵ ur ub̃orumꝑatronoꝵ.
suspecros fec̾int. ¶ S sĩpatͦnũ
siuimut suspectumintutelam
fac̃e uelint. melius ẽ iib̃to ᷤ ab
accãtione repelli. ne inipũ cogͥti
tm̃ aut̃ adolescentis curator. s¬

Expanded text:
us Seuerus rescripsit. plus diuus Pius Caecilio Paetino rescripsit posse tutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere.Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores uel curatores eorum male gerentes rem patronorum uel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa cognittantum autem adulescentis curator, s
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudĩs uł affinitatis pupi¬
uo coniuuctus situł si patronꝰ
pupillil ibͣtitutelam g̾it ⁊ quis
eoꝵ a tuttla remomño uideat᷑ op¬
timu factum ẽ .s. curatorẽ ei pociꝰ
adiungi qͣm eũdẽ cumnota fide¬

Expanded text:
essitudinis uel adfinitatis pupillo coniunctus sit uel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela remouendus uideatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ postulan. ¶Quiob segniciẽ
uł rusticitatẽ. uł inherciam simp¬
licitatẽ uł ułeptiã remõt᷑us sit ĩ
hac cã ẽ ut integra estimatione
atutela. uł cura abeat. S siquis
obfrandẽ/ nõ remou̾it aliquẽ s
endi significarint appareat dee
po̾ ait debuisse dicihunc integre
dsinat tutor eẽ. ¶ Quinich gesf̾¬
unt: nõ possunt suspectipostuldã
u̾umobignauiamuł negligẽci¬
amuł dolum si dolofec̾unt poss̾¬
Enspactus fĩ his quoq qui
satisded̾it uł nunc offerat. porest
Exped̃ enimpupillo rem suam
tor qui ido collegamsuum suspec¬
tum nõ fec̃ qm̃ cautum crat pu¬
tat / s diuciꝰ cssandripre familia¬
rifacuitatẽ pr̃at:¬

Expanded text:
 postulari.Qui ob segnitiam uel rusticitatem inertiam simplicitatem uel ineptiam remotus sit, in hac causa est, ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquem, sed endi significari, ut appareat de eianus ait debuisse dici hunc integraedesinat tutor esse.Qui nihil gesserunt, non possunt suspecti postulari, uerum ob ignauiam uel neglegentiam uel dolum, si dolo fecerunt, possspectus fieri is quoque, qui satis dederit vel nunc offerat, potest: expedit enim pupillo rem suam tor, qui ideo collegam suum suspectum non fecit, quoniam cautum erat putat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem pra
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃e cessare crim̃ suspecͣti. ¶ Si ã
ipẽ tutor ẽ sol munqͥd quiatu¬
tele cẽssat remoũnd sit.ib htͣ
administratioẽ qr̃ hac suspec¬
tus ex eoqd̃ in aliam male usa¬
tus sit. Ergo ⁊ inco quicurator
solꝰ post finitamtutelã cõfĩm¬
tus est dẽ. dici pot̾. ¶ Qd̃ siqs¬

Expanded text:
re cessare crimen suspecti.Si autem ipse tutor est solus, numquid, quia tutelae cessat, remouendus sit ab hac administratione, quasi in hac suspectus ex eo, quod in ali‹a› male uersatus sit? ergo et in eo, qui curator solus post finitam tutelam confirmatus est, ide
Abbreviated transcription (Latin):
tutor eẽt accusari deb expilate
hr̃ditatis crmmne si minus fũ¬
ti. ¶ Qri pot̾ situtor fuiͣt pup¬
illi. Idemq sit curatorconfir¬
matus adolescentilan possit ex
d̾lictis tutele suspectus postub¬
ari ⁊ crmpossit tutele aconrii¬
torib conueniri consoq̃ns eit
dr̃e cessare suspecti accusationẽ
quia tutele agipossit. D̾posito
offõ et aliosiimpto: id ent q̃¬
rẽd. ¶ Et sipponas aliquẽ ded

Expanded text:
tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti.Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribus conueniri, consequens erit dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto.Idem erit quaerendum et si proponas aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
uidend̾ ẽ an et sine accusatic̃e poᷤ¬
sit. suspectus repelli ⁊ mag̾ est
ssatus intutela est aut sordi¬
deeg̃ uł puitiose pupilo ur
aliqͥd inccepn ex reb pupil¬
isit añ tam̃ admisit. qm̃ er
tutor cẽt qmuis inbonis pu¬
pinsur in tutela. nõ pot̃ suspͦ¬
tus cutor postulan quia delic

Expanded text:
uidendum, an et sine accusatione possit suspectus repelli. et magis essatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupilisit, ante tamen admisit, quam tutor esset, quamuis in bonis pupilli uel in tutela, non potest suspectus tutor postu
Abbreviated transcription (Latin):
est. u otidie enim suspetti utore
postulant᷑ primum ig tracri
unte õscẽdat suspecti crim̃⁊ ap̃
quos postulari quis possit sy¬
spectꝰ turor ur curator demrõꝗs
et aquo ⁊ ex quibꝰ caĩs remoue.¬
tur. deq pena suspecti. ¶ Sciend̾

Expanded text:
est: cottidie enim suspecti tutores postulantur.Primum igitur tractemus, unde descendat suspecti crimen et apud quos postulari quis possit suspectus tutor uel curator, deinde quis et a quo et ex quibus causis remouetur, deque poena
Abbreviated transcription (Latin):
tus anpostulari suspectus ꝓꝑ fra¬
udes incura admissas possit du
entib̾ie cius sit gen̾ ałr siqua
iusta cã p̃torẽmou̾eꝵt curñ de¬
dec̾to distrarunt / nichꝰ qd egisse
u̾um si ꝑ frauͣdemid fec̾unt rera¬
oũi cos oporte. ¶Tutor qui ad
alim̃ta pupillo pr̃ando copiã sui
nõ faciat suspectus eꝰ pot̾itq re¬
posse decerni contendit qiͣ nops
si tutis pupillo aduocatis inm̃¬
datiores iadicatur ad p̃fectu
urb̾ remittendꝰ ẽ leq enimen¬
t̾est. id ag̾e quẽquã. ut corrupta
fide unttusitionis tutor ꝯstituat᷑.
anbona fide contitini uelud p̃¬
donc̃ bonis alienis incumbt᷑. hiͦ
igͥ nõ qĩ suspecius remouebr̃. s
remittet᷑ ꝓimiend̾ ea penaq̃ sol̃
affici quitutelã corruptis mru¬
atͣ uincłis publicis iubent᷑ con
s sciend̾ est. nõ om̃s hac seu̾itat᷑
debẽ tractari sutiq humuliore.
publicis contin̾i oport̾e. ¶ Istu¬
tor quimcõsto̾ant᷑ pupillũ uel
doloabstimut hẽditatẽ. suspect̾¬

Expanded text:
tus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, duentibusue eius sit et generaliter si qua iusta causa praetorem mouerit, cur non dedecreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere.Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est poteritque reposse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo aduocatis in mendacio re‹uin›catur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis matur, uinculis publicis iubentur consed sciendum est non omnes hac seueritate debere tractari, sed utique humiliores: publicis contineri oportere.Is tutor, qui inconsideranter pupillum uel dolo abstinuit hereditate, pot