comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. quamuis et adlitterã possitde
N ullus enim nr̃m sibiuiuit: quia ñ habet as:
uitam: etnullus sibimoritur : qui a ñ habt
in potestatem mortem. quando uiuat. etquo¬
nos ad exemplũ mortis eius stmel mortu
sumus peccato: purgati abomnib delicas
inbaptismute. redempti xpĩ sanguine :
Nonergo nobis morimur peccuto inbapts¬
mate: sed xp̃o. dũ non in nr̃a potestate
ablutionẽ consequimur: sed ꝑpassionem
etbaptismum. atq ꝑfidem illius ablumꝰ¬
subaudis ura¬
tibus sed xp̃o. qui surgens amortuis. imn
non moritur. morsei ultraiũ ñ dominabtꝰ
Adcuus exemplum postquã defonte bapal¬
matis surgimus: mori peccando nullaten
debemus ÷ Morienum peccando dixi: qua
anim a quuepet cauerit. ipsa morietur
Siue enim uiuimus uirtutib et uita
do apeccatis post baptismum: exemplas
resurrettionis eius ad tendimus. postiua
ipse iam non moritur : quatinus ecce¬
lum pariter cum illo ascendamus
Siue morimur sub audis peccatoteꝰ¬

Expanded text:
intelligitur, quamvis et ad litteram possit dici: Nullus enim nostrum sibi vivit, quia non habet a se vitam; et nullus sibi moritur, quia non habet in potestate quando vivat, et quanos ad exemplum mortis ejus semel mortui sumus peccato, purgati ab omnibus delictis in baptismate, redempti Christi sanguine. Non ergo nobis morimur peccato in baptismate, sed Christo, dum non in nostra potestate ablutionem consequimur, sed per passionem et baptismum, atque per fidem illius abluimusubaudis virtutibus, sed Christo, qui resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Ad cujus exemplum, postquam de fonte baptismatis surgimus, mori peccando nullatenus debemus. Mori autem peccando dixit: quia anima quae peccaverit ipsa morietur. Sive enim vivimus, virtutibus et vita ndo a peccatis post baptismum, exemplar resurrectionis ejus attendimus, postquam ipse jam non moritur, quatenus ad coelum pariter cum illo ascendamus; sive morimur, subaudis peccato
Abbreviated transcription (Latin):
nem genuũ. subiectionem
debemus intelligere: qu a
iniudicio omã xp̃o subdentur
Flectetur ergo dõ omẽ genu: dũ omnis
creatura subicietur illi : Omĩs quoq
lingua hominum confitebitur dõ:
dũ laudabit dm̃ patrẽ ꝑ filium. qđ
de electis tantũ sentitur: Nonde in¬
pusdicitur. quia non ÷ speciosa lausin
ore peccatorũ : Angłi autẽ eomodo quos
sunt incorporei: laudant et laudubunt
dñm Vox enim angłorũ in laude crea¬
toris: ipsa est admiratio intimȩ contẽ¬
plationis ÷¬

Expanded text:
nem genuum subjectionem debemus intelligere, quia in judicio omnia Christo subdentur. Flectetur ergo Deo omne genu, dum omnis creatura subjicietur illi. Omnis quoque lingua hominum confitebitur Deo, dum laudabit Deum Patrem per Filium, quod de electis tantum sentitur. Nam de impiis dicitur quia, Non est speciosa laus in ore peccatoris . Angeli autem eo modo quo sunt incorporei, laudant et laudabunt Deum. Vox enim angelorum in laudem Creatoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. I
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum ad litteram
obhuius modicausam quã diximus:
p̃cepit eam mater eici Quantũ uero
adspiritalem intelligentiam attin&.
quandiu iudȩi ancillae filii uolunt ẽẽ
& filium liberae ꝑsequi. hoc ÷ quandiu
legiuolunt eẽ subiecti in circũcisione
& sacrificiis legalibus: non credentesse
diunos uolunt ꝑsequi qui iamsumus
repellendi sunt
lon enimheres erit
filius ancillȩ. cum filio liberae .

Expanded text:
Quantum ad litteram hujusmodi causam quam diximus, praecepit eam mater ejici: quantum vero ad spiritalem intelligentiam attinet, quandiu Judaei ancillae filii volunt esse, et filium liberae persequi, hoc est, quandiu legi volunt esse subjecti in circumcisione et sacrificiis legalibus, non credentes sediu nos volunt persequi qui jam sumus repellendi sunt. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae.
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertit sermonẽ suũ ad eos
quigloriuntur sefilios esse
abra hue: & nobilitatẽ generis
abillo ducerese ictunt
Inde in euuangło dño eum p̃po¬
nere conubuntur: dũdicerent.
Num quid tũ muor es putre nr̃o¬
ubrahum : ut ergo illorũ suꝑbic̃
mini & udtendite diligenter
quantus fuerit melchisedech
sucerdos dĩ summi cui deci¬
mus dedit abrahũ putri archa:
dep̃cipuis id ÷̃ demeliorib
spolus: quib uerbis uult osten¬
dere muioris dignitutis &
honoris fuisse melchi sedech
quum abrahum: acꝑ hoc muius
& sanctius fore sacerdotium

Expanded text:
Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae, et nobilitatem generis ab illo ducere se jactant: unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, dum dicerent: Nunquid tu major es patre nAbraham? Ut ergo illorum confundemini et attendite diligenter quantus fuerit hic Melchisedech sacerdos Dei summi, cui decimas dedit Abraham patriarcha de praecipuis, id est de melioribus spoliis. Quibus verbis vult ostendere, majoris dignitatis et honoris fuisse Melchisedech quam Abraham, ac per hoc majus et sanctius fore sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu deipatris iudicabit filius
mundũ¬
mundũ. Scientes autem sub¬
audis simus electionẽ uram qua ado
estis elecci ante conscitutionẽ mundi:
qui aeuangelium nr̃m non fuit inser¬
mone siue in uerbo tantũ. sed in uir¬
ti sumus. et in plenitudine multa doc¬
trinae et bonorũ opũ .n
Scitis quales

Expanded text:
ectu Dei Patris judicabit Filius mundum. Scientes autem, subaudis sumus, electionem vestram, qua a Deo estis electi ante constitutionem mundi, quia Evangelium nostrum non fuit in sermone, sive in verbo, tantum, sed in virtum sanctum operati sumus, et in plenitudine multa doctrinae et bonorum operum. Scitis quales
Abbreviated transcription (Latin):
et fidẽ quae ꝑfectũ hominẽ reddunt ÷
ł idesnãq borus oꝑib ad ornate pla¬
cet deo: quaeuero sine oꝑibus ẽ
mortua et inanisẽ : Et me mores
sustinentiae speidñdĩ nr̃i. iustinen¬
tia est: expecititio.: Unde dicimͦ
inpsalm̃o  Et enĩ qui te expectunt
id est quite sustinent non confunden

Expanded text:
erfectum hominem reddunt. Fides namque bonis operibus adornata placet Deo: quae vero sine operibus est, mortua et inanis est. Et sustinentiae spei Domini nostri. Sustinentia est exspectatio. Unde dicimus in Psalmis : Etenim qui te sustinent, id est
Abbreviated transcription (Latin):
potentia dõ: Quod utrumq acipiusd
hoc modo Arma nr̃a non sunt armacr¬
nclic: uelut singularit̃ dicaimus nonꝰ
gladius noster carnalis: sed potemi
dĩ ipsa ÷ gladius noster. quic ꝓuirañ
& potentiam illius superamus demonis.
& malignios homines: Alit̃: Ar mamꝰ
non sunt carnalica. id ÷ infirma &co¬
ruptibilia atq flexibilia. sed porta
dõ sunt nra arma. id ÷ possibilia sun: a
forcia adpugnandũ: ꝑdm̃: Arma tro
a postolorum quibus milittibant conga
philoso phos. uerbum p̃dicationis ert:
de quo a libi dicitur: Et gladius sp̃s quodi
uerbum dĩ : Virtus quoqͦ miriculoũ. qla¬
dius erat illorũ : Contra demones uero on¬
tione ieiuniis & uigiliis pugnabant:
Ad destructionẽ municionum

Expanded text:
potentia Deo quod utrumque accipi potest potentia Deo quod utrumque accipi potest hoc modo: Arma nostra, quae sunt arma carnalia, velut singulariter dicamus. Non est gladius noster carnalis, sed potentia Dei, ipsa est gladius noster, quia per virtutem et potentiam illius superamus daemones et malignos homines. Aliter: Arma nostra sunt carnalia, id est infirma et corruptibilia atque flexibilia, scilicet potentia Dei sunt nostra arma, id est, possibilia sunt et fortia ad pugnandum per Deum. Arma ergo apostolorum quibus militabant contra philosophos, verbum praedicationis erat de quo alibi dicitur: Et gladius spiritus quod est verbum Dei . Virtus quoque miraculorum gladius erat illorum. Contra daemones vero oratione, jejuniis et vigiliis pugnabant ad destructionem munitionum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ⁊ Quia euuangłm hoc p̃cipit:
facite uobis amicos de mammona ini¬
quitatis : Et in simplicitate cordis ur̃i :
subaudis glorificate dm̃. : De qua sim¬
plicitate: paulo supra diximus ꝗEt in
ipsorum obsecratione ꝓ uobis quib ele¬
mosinam prestiteritis glorificatedm̃.
quia illi obsecrabunt᷑. & laudabunt
dñi ꝓ uobisi Rogo autem sub audis
ut corripiatis uos. ne presens audeam
subaudis uos arguere. ꝑ eam confiten¬
tiam id ÷ auctoritatẽ qua ex istimar
audere inquosdam sub audis qui pec¬
cauerunt : qui arbitrantur nos tãquã
scđm carnem ambulemus. id ÷ tãꝗ
carnalit̃ uiuamus: & carnalica
p̃cepta demus  Incarne enĩ ambulan¬
tes id ÷ in corpore uitam ducentes: ñ
scđm carnem milita mus. Id ÷ non
carnulit̾ uiuimus. sed spiritalit̃ .
Spiritalit̾ enim uiuit & militat: qui
facit quod plac& dõ i Carnalit̃ aut̃
uiuit & scđm carnemmilitat qucdes¬
is carnis obtemperat i Nam arma
ciue ur̃ȩ quibus militamus coni

Expanded text:
m quia Evangelium hoc praecipit: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, et in simplicitate cordis vestri, subaudis glorificate Deum. De qua simplicitate paulo supra diximus, Et in ipsorum obsecratione pro vobis quibus eleesynam praestiteritis, glorificate Deum, quia illi obsecrabunt et laudabunt CAPUT X. Rogo autem, subaudis ut corrigatis, vos, ne praesens audeam, subaudis vos redarguere per eam confidentiam, id est auctoritatem, qua existimor audere in quosdam, subaudis qui peccaverunt, qui arbitrantur nos tanquam secundum carnem ambulemus, id est, tanquam carnaliter vivamus, et carnalia praecepta debemus. In carne enim ambulantes, id est, in corpore vitam ducentes non secundum carnem militamus, id est non carnaliter vivimus, sed spiritaliter. Spiritualiter enim vivit et militat qui facit quod placet Deo; carnaliter vivit et secundum carnem militat, qui desideriis carnis obtemperat. Nam arma militiae nostrae, quibus militamus contr
Abbreviated transcription (Latin):
li matrẽ dñi: nec non etiã iaco¬
bus alpheus. et uidas. et ioseph.
cephas qui et petrus : Cephas: hebre¬
um et srrũ .ẽ: Petrus grecũ etlati¬
nũ irmon grecũ: Quidã non in¬
telligentes ꝓprictatẽ grecȩ lin¬
gucie. fefellit eos ambiguitas
uerbi greci. in hoc qđ dicit sororẽ
muliere : quasi uxores habuerint
apłi quas secũ ducerent: Hãgenȩ
utrũq significat : et uxorẽ etmu¬
lierẽ : unde gynetiũ appellatur
locus: ubi plurimȩ resident mulie¬
res it ideles enĩ mulieres habentes
terrenã substantiã: ibant cum
petro aliisq apłis iudeorũ minis¬
trates cis de substantia suci quȩ
necessciria erant: sicut marici mag¬
dalene. et martha. alięq mulie¬
res quaie secutȩ fuerant dñm aga¬
lileci. sequebant᷑ illũ ministrantes
ret: ttm̃ nonducebat secũ mulieres
ne scatidalũ oriret᷑ apud gentes.

Expanded text:
ae Domini nec non etiam Jacobus Alphaeus, et Judas, et Joseph fCephas? qui et Petrus. Cephas Hebraeum est et Syrum, Petrus Graecum et Latinum: Simon Graecum est. Quidam non intelligentes proprietatem Graecae linguae, fefellit eos ambiguitas verbi Graeci, in hoc quod dicit sororem mulierem, quasi uxores habuerint apostoli quas secum ducerent, nam gyne utrumque significat et uxorem et mulierem. Unde gyneceum appellatur locus ubi plurimae resident mulieres. Fideles enim mulieres habentes terrenam substantiam, ibant cum Petro aliisque apostolis Judaeorum, ministrantes eis de substantia sua quae necessaria erant sicut Maria Magdalene, et Martha, aliaeque mulieres quae secutae erant Dominum de Galilaea, sequebantur illum ministrantes ret: tamen non ducebat mulieres secum, ne scandalum oriretur apud gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti: Qđ enim modo udemus
in enigmate & tenemus inspe : tẽ
possidebimꝰ inre. qm̃ udebimꝰ eũ
sicuti est:
In quo & laboro certando:
Duo dicit. lubore & certamen:
ex quibus unũ refertur ad p̃dicutionẽ :
alterũ ad conflictũ hostium: Laboro
inquit in p̃dicatione. certando contra
meis uiribus : sed scđm qđ pse michi

Expanded text:
demus in aenigmate et tenemus in spe, tunc possidebimus in re, quoniam videbimus eum sicuti est . In quo et laboro, certando. Duo dicit laborem et certamen, ex quibus unum refertur ad praedicationem, alterum ad conflictum hostium. Laboro, inquit, ad praedicationem, certando contra mea virtute, sed secundum quod ipse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
augebitur illi augm̃tũ. id ÷ merces & retri¬
butio iusticiȩ eius. ⁊ Ergo. quii omabona
quaehabemus dĩ sunt. & semina & nascen¬
tia di nutu crescunt. pullulant. & multi¬
plicantur ad usus hominũ. & ipse p̾cipit
dehis cõmunicari eis qui indigent: debe¬
mus dare istir temporalite. ut mereamͥ
accipere aet̾nai: sicut plurimi scõꝵ fecer̃.
Int̃ quos partem beatae remunerationis
beatissimus martir xp̃i laurentius obtin& .i
Qui uerus dispensator temporaliũ diuitia¬
rum existens: meruit possidere celestes
& aet̾nas atq. in marcescibiles : It in om̃ib
bocii pletati ⁊ diuites effecti habundecis¬
in ommnẽ simplicitutẽ Quae simpliatas.
oꝑatur dõ gratiarũ actionẽ ꝓnosqui
eius prediea tores sumus.
Ea intentione & simplicitate deb& homo ele¬
mosinã impendere. ut non querat sibi sub¬
iectum facere cui tribuit: neq laudem
ab hominibus quȩrere :
Glorificante sdm̃:

Expanded text:
augebitur illi augmentum, id est merces et retriaugebitur illi augmentum, id est merces et retributio justitiae ejus. Ergo quia omnia bona quae habemus Dei sunt, et semina et nascentia: et Dei nutrescunt, pullulant et multiplicantur ad usus hominum, et ipse praecepit de his communicare eis qui indigent, debemus dare ista temporalia ut mereamur accipere aeterna: sicut plurimi sanctorum fecerunt, inter quos partem beatae remunerationis beatissimus martyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator temporalium divitiarum existens, meruit possidere coelestes et aeternas atque immarcessibiles coronas. Ut in omnibus locupletati et divites effecti in omnem simplicitatem, quae simplicitas operatur Deo gratiarum actionem per nos, qui ejus praedicatores sumus. Ea intentione et simplicitate debet homo eleemosynam impendere, ut non quaerat illum sibi subjectum facere cui tribuit, neque laudem ab hominibus quaerere. Glorificantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ilaugm̃tu frugum: iusticiae urae
Bake duplicit̃ intelligi potest: Et iuxta
literam: & iuxtar spiritalem intelli¬
gentiam : Omnipotens ds̃ qui ad minis¬
trat homini se m̃ ad seminandũ. si
elemosinȩ fuerit deditus: i pse prestabit ci panẽ
ad manducandum ex semine. & multi plica¬
bit semina eius in terra: Vtqui seminaquinq
modios: colligat quinquaginta: Et qui decẽ.
colligat centum: Et multi plicabit augm̃te
quae bene iusticit appellatur q Alit̃ ⁊
Dĩ qui ad ministrat homini sem̃ seminanti.
id ÷ substantiã temporalem unde elemosinã
possit eitgare: ipse utiq prestabit e infuturo
panem ad manducandũ: aet̾nam scilic&
societatẽ: quae erit uisio p̃sentissimi uultus
omnipotentis dei: Dequo pane dicit᷑ in e
uuangłio: b eitus qui manducabit panẽ:
in regnodĩ ÷̃ łtpsalmista: deeadẽ sacietate ÷
hic multi plicubit substantiã eius. sicut
supra diximus: Uchabeat unde ualeat
ele mosinam largiorem impendere: ꝓqua

Expanded text:
um justitiae vestrae. Hoc dupliciter intelligi potest, et juxta litteram et juxta spiritalem intelligentiam. Omnipotens Deus qui administrat homini semen ad seminandum, si eleemosynae fuerit deditus, ipse praestabit ei panem ad manducandum ex semine, et multiplicabit semina ejus in terra, ut qui seminavit quinque modios, colligat quinquaginta; qui decem, colligat centum. Et multiplicabit augmenta quae bene justitia appellatur. Aliter: Deus qui administrat homini semen ad seminandum, id est substantiam temporalem unde eleemosynam possit erogare; ipse utique ei praestabit in futuro panem ad manducandum, aeternam scilicet satietatem, quae erit visio praesentissimi vultus omnipotentis Dei. De quo pane dicit Dominus in Evangelio: Beatus qui manducabit panem in regno Dei . Et Psalmista de eadem satietate: hic multiplicabit substantiam ejus, sicut supra diximus, ut habeat unde valeat eleemosynam largiorem impendere pro qua
Abbreviated transcription (Latin):
meo porto: Stigmatu¬
sunt notae seruilium pȩnarum:
quibus solent notitri serui fugi
tiui. cõp̃hensi ad ominis suis:
t becitus a postolus stigmatti siue
notas ferebat. quae ꝓ xp̃osustinu¬
erat: quiu adhuc plagae uirgarũ
& lacerationum incorporeeius
tenis astrictus & per plateas
tractus:¬

Expanded text:
meo porto. Stigmasunt notae servilium poenarum, quibus solent servi fugitivi vinciri comprehensi a dominis suis. Et beatus Apostolus stigmata sive notas ferebat, quae pro Christo sustinuerat, quia adhuc plagae virgarum et lacerationum in corpore ejus uerat astrictus et per plateas tractus
Abbreviated transcription (Latin):
Nologłari indiuitus huius mundi & dig¬
nitatibus: sed incruce xp̃ĩid ÷ inpassi¬
one illius quae in cruce celebrata ẽ
gloriabor : ubi ẽ redemptio meci &¬
saluatio: Vel in crucexp̃ĩgloria¬
bor. Id ÷ ex hoc gloriabor siꝰ potuero
immituri passionem xp̃i : ut qualiu
ipse sustinuit ꝓme. taliu sustineam ꝓ
nomine eius: Perquem subaudis cru¬
cem uł xp̃m .⁊ Dicit beutus hieroni¬
mus quia crux masculmi generis ÷
apud grecos. & interpres huius
epistolae. eumdem articulũ & eiusdẽ
generis transtulit in latinum. quẽ
inuenit ingreco ⁊ Potest & referri
eius mortuus ÷ mihi mundus. &
ego mundo: quiu nec quaero nec
diligo eti quaesunt inmundo. nec
mundus id÷ amatores huius mun¬
di quaerit uł diligitme: uerbigrã
S ieut sunt duo morꝰtur ex quibus nul¬
lus tangit uł diligit alterum : Inxp̃o¬
enim ihũ neq circumcisio: aliquid ual&¬

Expanded text:
loriari in divitiis hujus mundi et dignitatibus, sed in cruce Christi, id est passione illius quae in cruce est celebrata, gloriabor, unde est mea redemptio et salvatio. Vel in cruce Christi gloriabor, id est, ex hoc gloriabor si potuero imitari passionem Christi, ut qualia ipse sustinuit pro me, talia sustineam pro nomine ejus. Per quem, subaudis crucem vel Christum. Dicit beatus Hieronymus quia crux masculini generis est apud Graecos, et interpres hujus Epistolae eumdem articulum et ejusdem generis transtulit in Latinum quem invenit in Graeco. Potest et referri ejus. Mortuus est mihi mundus et ego mundo, quia nec quaero nec diligo ea quae sunt in mundo, nec mundus, id est amator hujus mundi quaerit vel diligit me. Verbi gratia: sicut sunt duo mortui, ex quibus nullus tangit vel diligit alterum. In Christo Jesu neque circumcisio aliquid val
Abbreviated transcription (Latin):
ut aeternũ illũ susciperes: hoc est
aeternaliter cũ xp̃o regnaturum
& nonsicut seruũ sedpłus seruo.
id ÷ magis quã seruũ. karissimum
adnos frat̃ in affectu caritatis. qũã
seruus : habent & quidam codices
ut ꝓseruo harissimum fratrẽ reci¬
peres. quod utrũq accipi potest.
qm̃ quando fugit seruus erat ad¬
huc infidelis existens: quando uero
reuersus est : iam frat̃ erat infide
fidelis effectusi & utphilemon non
de dignaretur illũ uice fratris
tene ere: ad diditi¬

Expanded text:
ut aeternum illum reciperes, hoc est ut aeternum illum reciperes, hoc est aeternaliter cum Christo regnaturum: et non sicut servum, sed plus servo, est magis quam servum, charissimum pertinet frater in affectu charitatis quam servus. Habent et quidam codices ut pro servo charissimum fratrem reciperes. Quod utrumque accipi potest: quoniam quando fugit, servus erat, adhuc infidelis existens: quando vero reversus est, jam frater erat in fide fidelis effectus. Et ut Philemon non dedignaretur illum vice fratris tenere, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
discessit adhoram ate. ut ȩtnũ
illũ reciperes. ĩa nonsic̃ seruũ sed
plus seruo carissimũ frenł ulchre
aduerbium dubitatiuum addens
forsitan: sententiam temperauit.
Occulta quippesunt dĩ iudicia & tȩ
merarium est quasi clecerto ꝓnon¬
tiare : quod dubium est: Caute
ergo & timide. & non fixo gradu
locutus ÷ neui deretur om̃ib seruis
occasionem fugiendi dare. ut p̃di¬
catorũ discipuli fierent: quod aũt
dixit adhoram : ꝓtempore posuit
Om̃e em̃ tempus p̾sentis uitae. ad cõ¬
parationẽ aeteriutatis. aut nihil ÷
aut breuis sima horai Utaeternũ
inquit: illũ reciperes: Nullus dñs¬
in aeternum seruum potest habere.
qm̃ uterq illorum & conditio utriuꝰq
morte finitur : honesimus uero qui
ꝑfidẽ xp̃i factus aeternus ÷ aet̃no
philemom quia & ipse in xpm̃ cre¬
diderat sp̃u libertatis accepto iam
non seruus sefrater infide cepit
esse deseruo frater & arissimus et
frater aeternus ꝰ Unde apłs dictt ⁊

Expanded text:
horam a te, ut aeternum illum reciperes, jam non sicut servum, sed pro servo charissimum fratrem. Pulchre adverbium dubitativum addens forsitan, sententiam temperavit; occulta quippe Dei judicia sunt, et temerarium est quasi de certo pronuntiare quod dubium est. Caute ergo et timide, et non fixo gradu locutus est, ne videretur omnibus servis occasionem fugiendi dare, ut praedicatorum discipuli fierent. Quod autem dixit, ad horam, pro tempore posuit. Omne enim tempus praesentis vitae ad comparationem aeternitatis, aut nihil est, aut brevissima hora. Ut aeternum, inquit, illum reciperes. Nullus dominus aeternum servum potest habere, quoniam uterque illorum et conditio utriusque morte finitur. Onesimus vero qui per fidem Christi factus est aeternus aeterno Philemoni, quia et ipse in Christum crediderat, spiritu libertatis accepto, jam non servus, sed frater in fide coepit esse, de servo frater charissimus et frater aeternus; unde et Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
cere tenebatur. quiergo diuitus
tẽporalib ꝓxp̃i amore carebat
securus erat posse ei re cõpensare
exdono diiuticrũ caelestium leo
inquit reddam tibi obtentu meruĩ
precum: thes auros indeficientes
Noli morulas fecere indulgendo
honesimo: securus esto dep̃mio
tibi qđ & te & om̃a tua mͥ debes &
inpotestate mea debetis consis¬
tere Propter sermonẽ eñi xp̃i
quẽ tibi euuangeli ⁊ aui. & quodip̃¬
anũ filiũq dĩte effeci. teipsũ nii
debes:Ecsitu meus es: non solũ hone¬
simus. sed om̃ia etiã tua measunt
& adme ꝑtinebantił oterã inquli¬
uti eo ut meo: sed uoluntaticuil

Expanded text:
cere tenebatur? Qui ergo divitiis cere tenebatur? Qui ergo divitiis temporalibus pro Christi amore carebat, securus erat posse ei recompensare ex dono divitiarum coelestium. Ego, inquit, reddam tibi obtentu mearum precum thesauros indeficientes. Noli morulas facere in indulgendo Onesimo: securus esto de praemtibi quod et tu omnia tua mei debes et in potestate mea debes consistere. Propter sermonem enim Christi quem tibi evangelizavi, et quod Christianum filiumque Dei te effeci, teipsum mihi debes. Et si tu meus es, non solum Onesimus, sed etiam omnia tua mea sunt, et ad me pertinent. Poteram, inquit, eo uti ut meo, sed voluntati tuae
Abbreviated transcription (Latin):
ne quia adte ꝑtinet ꝑide eñi est
frater tuus. carne aũt & conditione
seruus tuus: quaꝓsmagis ate deb&
diligii Si quidem quando erat
ei sub iectus incarne: non erat ei
iunctus indño. nunc aũt & incarne
& in dño: Ex quo colligitur seruum
quicrediderit in xp̃m. duplici dño
suo lege constringi: utei & carnis
necessitate iungtitur ad tempus.
& inaeternũ sp̃iritu copuletur Si
ergo habesme sociũ infide. suscipe
illũ sic̃ me: quasi diceret : Si
ius habere socium: habeto & hone frui.¬
simũ quemego & consortẽ & socium
habeo. quẽ si non uolueris habere
ut fratrẽ & socium: adtende quia
& mehabere non poteris : Si autẽ¬
aliquit nocuit aut deb&. hoc
qui alics eplas meas non seribo es
dicto causci amoris cui & nt oan
possun quod postulo. scripsi isaduis
łgo redlam quod honesimus furoi
rapuit: Huius sponsionis epła isto
testis est. quã non solito morȩ die¬
Unde poterat ei reddere quod hone¬
simus abstulerat si quidẽ incar¬

Expanded text:
 quia ad te pertinet. Fide enim est frater tuus, carne autem et conditione servus tuus: quapropter magis a te diligi debet. Siquidem quando erat ei subjectus in carne, non erat ei junctus in Domino, nunc autem et in carne et in Domino. Ex quo colligitur servum qui crediderit in Christum duplici domino suo lege constringi, ut ei et in carnis necessitate jungatur ad tempus, et in aeternum spiritu copuletur. Si ergo habes me socium, in fide suscipe illum sicut me, quasi diceret: Si me vis habere socium, habeto et Onesimum, quem ego et consortem et socium habeo. Quem si nolueris habere ut fratrem et socium, attende quia et me habere non poteris. Si autealiquid nocuit aut debet tibiqui alias epistolas meas non scribo, sed dicto, causa amoris tui ut obtinere possim quod postulo, scripsi istam tibi: ego reddam quod Onesimus furto rapuit. Hujus responsionis Epistola ista testis est: quam non solito more dicunde poterat ei reddere quod Onesimus abstulerat, siquidem in car
Abbreviated transcription (Latin):
& scĩficabat eos io est monebat sce
uiuere quatinꝰ illorũ sacrificia &
uota: accepta essent : Samu helqͦq
cum ueniss& ungere clauid in regnũ.
uocauit isai & filios eius ad sacrifi¬
cium: & sanctificauit eos. id ÷ mo¬
nuit ut talessẽ p̃pararent: qua¬
tinus digni essent tanto honore :
cant a postoli & scĩ doctores suis
dictis. ammonendo ut sc̃e uiuamus.
quatinus dignisimus nonsolũ xp̃ia¬
niuocari : sed & filiidĩ. ut ds̃ om¬
nipotens dignet᷑ in nobis habitare

Expanded text:
et sanctificabat eos, id est monebat eos sancte et sanctificabat eos, id est monebat eos sancte vivere, quatenus illorum sacrificia et vota accepta essent. Samuel quoque cum venisset ungere David in regnum, vocabit Isai et filios ejus ad sacrificium et sanctificavit eos, id est monuit ut tales se praepararent, quatenus digni essent tanto honore, qcant apostoli et sancti doctores suis dictis admonendo ut sancte vivamus, quatenus digni simus non solum Christiani vocari, sed et filii Dei, et ut Deus omnipotens dignetur in nobis habitare.
Abbreviated transcription (Latin):
quiu & ego sc̃s sum.
In mundiciȩ nomine intelligitur
om̃is incontinentia & impudicicia :¬
& quocumq modo aliquis seipsum
polluat: Sanctificatio aut̃ ista constat
in orationibus. in ieiunus. in elemo¬
sinis. in hospitu litate. in caritate:
c& erisq uirtutibus : Beatus apos¬
tolus scorumpatrum more: uolebat
sancaficare tessalonicenses  Siẽ
legimus qđ moises legis lator da¬
turus legem sc̃ificauit populum.
id÷ monuit ut sc̃e uiuentes. &
mundi manentes: digni essent
audire uocẽ dñi. & ꝑcipꝰere eiꝰ p̃cepta:
dicens : Scĩficamini. lauate uestimꝰ¬
ta ura: abstinete ab uxoribus ur̃is.
Siergo ds̃ illos uocauit inscĩficatione.
quanta̾ magis nos quos redemit san¬
guine suo. & mundauit ꝑ baptismi
rãm inscĩficatione uocauit. quatinꝰ
digne possimus: accedere ad saicram̃¬
tum corporis & sanguinis eius. &¬
Similit̃ beatus iob mittebat ꝑsingu¬
los dies ad filios suos: qui forsitan uxo¬
rati extra domũ eiꝰ habitabtnt:

Expanded text:
sum . Immunditiae nomine intelligitur omnis incontinentia et impudicitia, et quocunque modo aliquis semetipsum polluat. Sanctificatio autem ista constat in orationibus, in jejuniis, in elemosynis, in hospitalitate, in charitate, caeterisque virtutibus. Beatus Apostolus more sanctorum Patrum volebat sanctificare Thessalonicenses, sicut legimus quod Moyses legislator, daturus legem, sanctificavit populum, id est monuit ut sancte viventes et mundi manentes, digni essent audire vocem Domini, et percipere ejus praecepta, dicens: Sanctificamini, lavate vestimenta vestra, abstinete ab uxoribus vestris. Si ergo Deus illos vocavit in sanctificationem, quanto magis nos quos redemit sanguine suo, et mundavit per baptismi gratiam, in sanctificationem vocavit, quatenus digne possimus accedere ad sacramentum corporis et sanguinis ejus? Similiter beatus Job mittebat per singulos dies ad filios suos, qui forsitan uxoris extra domum ejus habitabant,
Abbreviated transcription (Latin):
&x consensu abstineant a coitu tẽpre¬
ieiunii: & post modum non adimplent
ꝓmissum: Sicut p̃diximus uobis sub aud
p̃sentes & testificati sumus: ita erit
dñs uindex de omnibus.
fidem suam. & ad grãmsuã ad patriã
cȩlestem ut inmundiciȩ seruiamꝰ. sed inscĩficci¬

Expanded text:
ex consensu abstineant a coitu temporeex consensu abstineant a coitu temporejejunii et postmodum non adimplent promissum. Sicut praediximus vobis, subaudis praesentes, et testificati sumus, ita erit Dominus vindex de omnibus. fidem suam et gratiam, et ad patriam coelestem, in immundi
Abbreviated transcription (Latin):
oli milis diebus quibus habebant
aaitum: aut a postolus Et neqius urm
inegotio isto coitus. nealiqua circum¬
uentione uiolentiam inferat aliquis
pari suo uolenti uotum seruare. ꝓuo¬
ando eum ad coitum: sed ex consensu
non implere : Cum enim om̃ĩtẽpore
oratio mundat placeat dõ: tunc ÷ ac¬
ceptior & gratiosior a puddm̃. quando
mundo corde & corpore funditur: dieb
scilic& ieiuniorum ÷ Unde dñs ait
ꝑ ꝓphetam: Egrediatur sponsus de
cubili suo: & sponsa de thalamosuo i
S ponsam & sponsum in hoc loco: coniu¬
gatos debemus intelligere : Dicit
enim beatus hieronimus. qui a frustra
assumitur penitentia in uoce &
habitu: nisi &iam abstineatur a
delectatione carnis & coitus  Iotest¬
& deomni negotio & mercimonio
intelligi: ut nemo debeat fraudem
facere fratri. neq circũ uenire illũ
Non solum defornicatione & publica
turpitudine : sed &iam de transgres.¬
sione omnis boni ꝓposit: Verbigrã.
sicut deillis qui faciunt uotum ut

Expanded text:
llis diebus quibus habebant devotum, ait Apostolus: Et ne quis vesiat in negotio isto coitus, id est ne aliquo circumventione violentiam inferat aliquis pari suo, volenti votum servare, provocando eum ad coitum, sed ex consensu , quam votum non implere. Cum enim omni tempore oratio munda placeat Deo, tunc est acceptior et gratiosior apud Deum quando mundo corde et corpore funditur, diebus scilicet jejuniorum. Unde Dominus ait per prophetam: Egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo , sponsum et sponsam in hoc loco conjugatos debemus intelligere. Dicit enim beatus Hieronymus, quia frustra assumitur poenitentia in voce et habitu, nisi etiam abstineatur a delectatione carnis et coitus. Potest et de omni negotio et mercimonio intelligi, ut nemo debeat fraudem facere fratri, neque circumvenire illum.omnibus. Non solum de fornicatione et publica turpitudine, sed etiam de transgressione omnis boni propositi, verbi gratia, sicut de illis qui faciunt votum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩb credentib: in achaiu & met¬
cedonia: duab ꝓuinciis ꝙ
A uobis enim diffamatus
est sermo dei⁊
Diffamatio maxime ꝓuituperatio¬
ne ponitur : & in contrariam parte ⁊
Sed apostolus noncurans de ꝓ prieta¬
te uerborum. cum debuit dicere

Expanded text:
omnibus credentibus in Achaia et Macedonia duabus provinciis. A vobis enim diffamatus est sermo Dei. Diffamatio maxime pro vituperatione ponitur et in contrariam partem. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere : quod suꝑ emin& atq. trans¬
cendit sua dignitate. & ueritate.
omnẽ scripturã diuinorũ eloquio¬
rum: Uerum tam̃ ex istimo omnia
sub audis legalia p̃cepta detrim̃¬
obseruatoribus : propter eminentẽ
id ÷ ꝓpt̃ euangłium: P ropterquẽ¬

Expanded text:
 atque transcendit sua dignitate et veritate omnem scripturam divinorum eloquiorum. Verumtamen existimo omnia, subaudis legalia praecepta, detrimesuis auditoribus propter eminentem  propter Evangelium, propter que
Abbreviated transcription (Latin):
urctione. qđiam ꝑfectionẽ acceperim.
b hominibus datur: beatus apls sapi¬
entissimus omniũ hominũ erat. qui
tunc tẽporis incarne morabantur :
luantum uͦ adillã ꝑfectionẽ ꝑtinet.
quã ꝑcepturisunt scĩ post generalẽ
eurrectionẽ imꝑfectissimus erat :

Expanded text:
surrectione quod jam perfectionem acceperim, bus hominibus datur, beatus Apostolus sapientissimus omnium hominum erat, qui tunc temporis in carne morabantur: quantum vero ad illam perfectionem pertinet quam recepturi sunt sancti post generalem resurrectionem, perfectissimus non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia quȩ inlege erat : Iusticia hon¬
nis dicebatur quia manib oꝑabatir
uidelic& incircũcisione. in oblatiom
munerũ. Istã iusticiã resp nebat ns¬
& nolebat eã amplius habere. Eap
cius desiderabat inueniri inustica
fitei & euangłii. quȩ ñ est homius
iusticia seddei: quia spiritalit̃ inba¬
infide. ad cognoscendum eum¬
subaudis quia ꝑfidẽ quaebonis opib
adornatur: cognoscitur ds : Et urtu¬
tẽ resurrectionis eius. &esoceatẽ¬

Expanded text:
ustitia quae in lege erat, justitia hominis dicebatur, quia manibus operabatur, videlicet in circumcisione et oblatione munerum. Istam justitiam respuebat  amplius habere, sed potius desiderabat inveniri in justitia fidei et Evangelii, quae non est hominis justitia, sed Dei, quia spiritaliter in bapin fide ad cognoscendum illum, quia per fidem quae bonis operibus adornatur, cognoscitur Deus: Resurrectionis ejus virtute
Abbreviated transcription (Latin):
eus saluandi erant & purgandi
ꝓbaptismũ: sed &iam om̃s iusti
qui p̃cesserunt eius aduentum:
dodicit aliquis: Siego cõp̃ hensus
inbaptismate purgatus: quare ñ habeo
modo inp̃senti ꝑfectionẽ fidei. sapien¬
ciae. atq. usticiae: Cui respondendũ
est: quia baptismi remunerationẽ pol¬
liusti male uiuendo: ñ poteris habere¬

Expanded text:
s salvandi erant et purgandi per baptismum, sed etiam omnes justi qui praecesserunt ejus adventum. Sed dicit aliquis: Si ego comprehensus  et baptismate purgatus, quare non habeo modo in praesenti perfectionem fidei, sapientiae atque justitiae? Cui respondendum est, quia baptismi renovationem polluisti male vivendo, non poteris
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm illã iusticiã que inlege ÷. si aliqua
iusticia modo inlege ÷ conuersatus sum¬
io ÷ uixi sine crimine: & sine rep̃ hensione
ut mihi uisum ÷ & alus: quia circum¬
cisussũ octaua die. & quadragesimo
die ꝓme legalia munera sunt oblata.
& festiuitates & sabbata seruaui. &

Expanded text:
m illam justitiam quae in lege est. Si aliqua justitia modo in lege est, conversatus, subaudis vixi sine crimine et sine reprehensione, ut mihi visum est et aliis: quia circumcisus sum octavo die, et quadragesimo die per me legalia munera sunt oblata, et festivitates, et sabbata observavi, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad societatẽ passionũ xp̃i : quia
nisi fidẽ haberemus. nequaquã pas¬
sionẽ eius imitaremur: Debemꝰ au
imitari illã ponendo animas nras
ꝓ illo si necessitas fuerit: uł &ia iins¬
bis ipsis debemꝰ mortificare ucia&

Expanded text:
tur ad societatem passionum christi, quia nisi fidem haberemus nequaquam passionem ejus imitaremur. Debemus autem imitari illam, ponendo animas nostras pro illo, si necessitas fuerit, vel etiam in nobisipsis debemus mortificare vitia et
Abbreviated transcription (Latin):
doctorlegis. & ꝓpt̃ studiũ & amorẽ
sinagogae quam uolebã statuere: ꝑse¬
quebar aeccłiam dĩ: Aemulus dicitur
inuidus. &imitator. & studiosus: sed
in hoc loco ꝓ imitatore & studioso poni¬
cur: Beatus gͦ apłs studiosus & emu¬
lator fuit inlege uolens si nagogã
destruere. ꝑsequendo scõs: Seđm iusticiã

Expanded text:
doctor legis, et propter studium et amorem Synagogae, quam volebam statuere, persequebar Ecclesiam Dei. Aemulus dicitur, invidus et imitator, et studiosus, sed in hoc loco pro studioso ponitur. Beatus ergo Apostolus studiosus aemulator fuit in lege, volens Synagogam destruere persequendo sanctos. Secu
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsi miscđam consequantur :
Miscđiam appellat isto in loco apłs fidẽ &
gram baptismatis. remissionem pecca¬
torum. acdonum sp̃s scĩ. parit̃q recon¬
ciliationẽ quare conciliati sunt genti¬
lesdõ: et insuꝑ quicquid boni post dñi
aduentum gratis adõ ꝑceperunt. osten¬
dens quia sicut gentiles in primo dnĩ ad¬
uentu miscđiã dĩ sunt consecuti: ita &
uidȩi consequentur. appropinquantes¬
ta quodidem egregius predicator
alius loquitur dicens : Cum plenitu¬
do gentium intrauerit: tunc om̃s isrł
saluus fiet qd icut inquit uosgentiles
aliquando non credidistidõ. nunc
autem in dnĩ aduentu ꝑp̃dicationẽ
apłorum miscđiã dĩ omnipotentis
consecuti estis. propt̃ uidȩorũ incredu

Expanded text:
ut et ipsi misericordiam consequantur. Misericordiam appellat isto in loco Apostolus fidem, gratiam baptismatis, remissionem peccatorum, et donum Spiritus sancti, pariterque reconciliationem, qua reconciliati sunt gentiles Deo: et insuper quidquid boni post Domini adventum gratis a Deo perceperunt, ostendens quia sicut gentiles in primo Domini adventu misericordiam Dei sunt consecuti, ita et Judaei consequentur, appropinquanteta quod idem egregius praedicator alias loquitur, dicens: Cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. Sicut vos, inquit, vos gentiles, aliquando non credidistis Deo, nunc autem in Domini adventum per praedicationem apostolorum misericordiam omnipotentis Dei consecuti estis propter Judaeorum inc
Abbreviated transcription (Latin):
quia in illo consistunt : ł cce trinitas ꝑsonarũ. ⁊¬
uoduero siłdit ipsigła: triũ ꝑsonarũ una
edingularis substantia declaratur qSicut
& esaias etiam dicit se audisse dicere asera

Expanded text:
sunt omnia, quia in illo consistunt: ecce Trinitas personarum. Qsunt omnia, quia in illo consistunt: ecce Trinitas personarum. Quod vero subdit: Ipsi gloria, trium personarum una et singularis substantia declaratur, sicut et Isaias etiam dicit se audisse dicere Sera
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus eius ꝓfunditutẽ penetrauit :
Autquis consiliarius eius fuit: patri¬
consiliarius. unigenitus filius eius ÷: qu
et angłs magni consilu appellatur:
Sedexhominib & angłis nullus eicon¬
Autquis prior dedic
sub audis fidẽ suũ. aut aliquoa
bonũ opꝰ antequã ab eius gr̃a p̃uenut¬
ces adnõ. ex hoc quod fidem suam prio
dedit: quidã uoluerunt contrahocis¬
telligere centurionẽ cornelium. bonis
suis meritis exigentib adõ accepissefi¬
dem: quasi cuusa remunerationis ꝓpte
elemosinas scilicet. & orationibus qul
instabat : Qui iccirco ignoranter loci¬
tisunt: qm̃ a fideuenitur adbonuoꝵ
agenda: non aboꝑib adfidem: Nisi
enĩ cornelius primũ fidẽ habiusset p¬
uentus ub inspiratione diuina: nequa¬
quã bona oꝑa habiusset i Sed sicut bea¬
tus Gregorius dicit. p̃uentus ÷ abeo. ut
psonarum indõ eẽ cognouit. quoatusq pe¬
sidem etopasua tribiut: quando eius gra

Expanded text:
tellectus ejus profunditatem quis penetravit? tellectus ejus profunditatem quis penetravit? aut quis consiliarius ejus fuit? Patriconsiliarius unigenitus Filius ejus est qui et Angelus magni consilii appellatur sed ex hominibus et angelis nullus ejus fuit conAut quis prior dedit illi, subaudis fidem suam aut aliquod bonuces a Domino, ex hoc quod fidem suam prior ei dedit. Quidam voluerunt contra hoc intelligere centurionem Cornelium, bonis suis meritis exigentibus, a Deo accepisse fidem quasi causa remunerationis, propter eleemosynas scilicet et orationes quibus instabat. Qui idcirco ignoranter locuti sunt, quoniam a fide venitur ad bona opera agenda, non ab operibus ad fidem: nisi enim Cornelius fidem primum habuisset, praeventus ab inspiratione divina, nequaquam bona opera habuisset. Sed, sicut beatus Gregorius dicit, praeventus est a Deo ut rsonarum in Deo esse cognofidem et opera sua tribuit, quando ejus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
collectis iudeos abiecerit: solus ipse
nouit qui conspicit om̃a i Conside¬
rans igitur apłs tantas ẽẽ diuitias
bonitatis dĩ. & tantũ opus diuinę
sapientiue. cũ non potusset hoc cõ¬
prehendere :
subito in inte¬
rioribus
oculis cor¬
dis stupo¬
resimul
atq pauore
ꝑculsus.
ex clam auit
etdixit
Qaltitudo diuicitrũ sapientię: &
scientiȩ dei. Alatudo: et subli¬
mitatem et ꝓ funditutem significat
Scientia: in humanis : Sublimis ergoeꝙ
funda est: abundantia sapientiue du¬
narũ humanarũq rerũ apuddm̃. qui
solus sicuti sunt om̃a intuet᷑: & ad ciuus
noticium om̃is sensus nr̃ reconditur : Qu
in cõp̃hensibilicisunt iudicia eius.
quibus angłos et homines uidicat: seuu¬
dȩosatq gentiles: equibus nuncistos eligit
agentib adiudȩos transiturus : ÷ uelp
uiaspossumus acciꝑe accionesdĩ. quib
om̃a oꝑatus ÷: quueutiq inuestigabiles
Quis enim cognouit sensũ drñ. id¬

Expanded text:
collectis Judaeos abjecerit? solus ipse collectis Judaeos abjecerit? solus ipse novit qui conspicit omnia. Considerans Apostolus tantas esse divitias bonitatis Dei, et tantum opus divinae sapientiae, cum non potuisset hoc comprehendere, subito in interioribus oculis cordis, stupore simul atque pavore perculsus, exclamavit et dixit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Altitudo, sublimitatem et profuscientia in humanis: sublimis ergo et profunda est abundantia sapientiae divinarum humanarumque rerum apud Deum, qui solus sicuti sunt omnia intuetur, et ad cujus notitiam omnis sensus noster retunditur. Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus! quibus angelos et homines judicat, seu Judaeos atque gentiles, ex quibus nunc istos elegit, a gentibus ad Judaeos transiturus est; vel per vias, possumus accipere actiones Dei quibus omnia operatus est, quae utique investigabiles sunt. Quis enim cognovit sensum D
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat
dicere. quu¬
crediderunt
inprimo dnĩ¬
aduentu. Ad haec apłs : Vt gen¬
& ipsi postmo dum infine seculi
consequantur i Sienim in primo
diũ aduentu credidissent: exlegis oꝑib
seiustificatos putarent: Infine uero
scłi cũ crediderint: miscđiã consetutos
se non dubitabunt: Vnde subdit: Con
credulitatẽ: id ÷ inludiꝑmisit intra
in credulitatem: ut omniũ miseretit᷑
Conclusos eẽ ostendit tã iudȩos quũ gen¬
tiles: sub peccato incredulitatis : Iudȩ¬
os quidem legẽ naturulẽ & scripttm
destruendo: Gentiles uero: naturale
legem calcundoSedut clarior eius¬
fieret gr̃a qua dimittunt᷑ peccata:
his ita conclusis. placuit ei tunc abo¬
Lendis peccatis hominũ. sacram̃tũ
remissionis afferre: quando nemo
poterat desus meritis gloriariIn¬
Sunt modo & udei increduli: sed mi¬
serebitur eorum  Iuare tam̃ multi¬
tu dinẽ gentiũ tanto tempore ab ie¬
cerit đs. iudȩos uero dilexerit. et post¬
modũ in aduentusuo gentib ad se

Expanded text:
Poterat dicere: Qucrediderunt in primo Domadventu? Ad haec Apostolus: Ut gen ipsi postmodum in fine saeculi consequantur, si enim in primo Domini adventu credidissent, ex legis operibus se justificatos putarent; in fine vero saeculi cum crediderent, misericordiam consecutos se non dubitabunt. Unde subdit: Conccredulitate, id est concludi permisit intra incredulitatem, ut omnium misereatur. Conclusos esse ostendit tam Judaeos quam gentiles sub peccato incredulitatis; Judaeos quidem legem naturalem et scriptam destruendo, gentiles vero naturalem legem calcando. Sed ut clarior fieret ejus gratia qua dimittuntur peccata his ita conclusis, placuit ei tunc abolendis peccatis hominum, sacramentum remissionis afferre quando nemo poterat de suis meritis gloriari. InSunt modo et Judaei increduli, sed miserebitur eorum. Quare tamen multitudinem gentium tanto tempore abjecerit Deus, Judaeos vero dilexerit, et postmodum in adventu suo gentibus ad se
Abbreviated transcription (Latin):
obsequium drm.NObsequi¬
um ꝓprie dicitur obȩdientia : ab eouer¬
bo quod ÷ obsequor : Sed hic abapło ꝓ
cultu diuine religionis ponitur i
Quodolim apud iudȩos quodã modo in¬
rationubile fuit: quando putabant in¬
uisibili et incorporeo dõ ꝑ corporales
uictimas et sanguinolentus seposse
placere. & apeccatis mundari :beq
enĩ ad rationẽ pertin&. utrationabilis
creatura quae ÷ homo: in rationabili

Expanded text:
sit obsequium vestrum. Obsequisit obsequium vestrum. Obsequium proprie dicitur obedientia, ab eo verbo quod est obsequor, sed hic ab Apostolo pro cultu divinae religionis ponitur, quod olim apud Judaeos quodammodo irrationabile fuit, quando putabant invisibili et incorporeo Deo per corporales victimas et sanguinolentas se posse placere, et a peccatis mundari. Neque enim ad rationem pertinet ut rationabilis creatura, quae est homo, irra
Abbreviated transcription (Latin):
existens omĩsq frugalitatis ꝯ̃dic iuuit
homo uirtutibus: et moritur uitus
Hostiue appellabantur inueteri testa¬
mento: animalia quae adducebant᷑
ad ostiũ domus dnĩ. ibiq sacerdotibus
tradebantur: Victimae uero dicebant
auinciendo: eo quod funibus & restibus
uincta animalia. ad sacrificiũ addu¬
cebantur: Iuantũ uero ad paginorum
ꝑtinet ritu: hostia dicebatur sacrificiũ
quod offerebatur idolis. quando con¬
tra hostes dimicandũ erat: Uictima
uero dicebatur sacrificiũ. qđ uictoria
potita: dusprograrũ actione offere¬
batur : Scãm. U Corpora nr̃a fieride¬
bent hostia scã: quia templũ sunt sp̃s
scĩ. uxta quoddicitur clibi : Templũ
di scm̃÷. quod estis uos i ł trursum .i
Nescitis quod menbra ur̃a tẽplũ sunt
sp̃s sc̃ĩ Oporc& ergo scã eecorpora:
quȩ dĩ sunt habitacula : dõ placen
Qui auitiis se subtrahit. & iurtutibusim¬
buitur: dõ utiq plac& : Racionabil

Expanded text:
existens, omnisque frugalitatis. Sic vivit existens, omnisque frugalitatis. Sic vivit homo virtutibus, et moritur vitiis. Hostiae appellabantur in Veteri Testamento animalia, quae adducebantur ad ostium domus Domini, ibique sacerdotibus tradebantur; victimae vero dicebantur a vinciendo, eo quod funibus et restibus vincta animalia ad sacrificium adducebantur. Quantum vero ad paganorum pertinet ritum, hostia dicebatur sacrificium quod offerebatur idolis, quando contra hostes dimicandum erat: victima vero dicebatur sacrificium, quod, victoria potita, diis pro gratiarum actione offerebatur. Sanctam: corpora nostra fieri debent hostia sancta, quia templum sunt Spiritus sancti, juxta quod dicitur alibi: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Et rursus: Nescitis quia membra vestra templum sunt Spiritus sancti? Oportet ergo sancta esse corpora, quae Dei sunt habitacula. Deo placentam, quia qui vitiis se subtrahit et virtutibus imbuitur, Deo utique placet. Rationabile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpotentiam magistralẽ uobis impero
qua sum ur̃ magister et apłs. sed obsecro
et deprecor quasi sotius : Qua propteret
fratres eos appellat: non curnes ed fide
Recolens illud quod saluator fidelibus
ricordiam dĩ quus aluatiestis. ut ex¬
hibeatis corpora ur̃a. hostiam uiuen¬
tem: Erant apud romanos uidei cre¬
dentes. qui uictimas et hostius Lega¬
lesdõ hierosolimis intemplo obtule¬
ruͣnt : Hos ortatur utiã ñ boues. non
hircos. non urietes: sed semet ipsos hos¬
tius dõ spiritales immolent : Si qui¬
dem quando ista scribebat apłs. ad¬
huc templũ hierosolimis consitbat.
et Necdum erat subuersum a roma¬
nis ÷ Hostia igitur immolatur & ui¬
ua est: quando homo ab hac non de¬
ficit. & carnalib uitiis seoccidit: mor¬
tisicando menbra sua cũ peccatis et con¬
cupiscentus : Uerbi grã : Euit suꝑbus.
efficitur humilis ⁊ łuit luxuriosus.
efficitur castus : fuit gd losus: efficit᷑
temperatus : Appetitor parsimoniȩ

Expanded text:
per potentiam magisterialem vobis impero, qua sum vester magister et apostolus, sed obsecro et deprecor quasi socius, quapropter et fratres eos appellat, non carne, sed fide, recolens illud quod Salvator fidelibus ricordiam Dei, qua salvati estis, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, quod erant apud Romanos Judaei credentes qui victimas et hostias legales Deo Hierosolymis in templo obtulerant: hos hortatur ut jam non boves, non hircos, non arietes, sed semetipsos hostias Deo spiritales immolent. Siquidem quando ista scribebat Apostolus, adhuc templum Hierosolymis stabat, et necdum erat subversum a Romanis. Hostia igitur et immolatur et viva est, quando homo ab hac vita non deficit, et carnalibus vitiis se occidit, mortificando membra sua cum peccatis et concupiscentiis. Verbi gratia: fuit superbus, efficitur humilis; fuit luxuriosus, efficitur castus; fuit gulosus, efficitur temperatus, appetitor parcimoniae
Abbreviated transcription (Latin):
os. hereticos. ftalsosq xp̃ianos. qui
non debemus assimiluri & consotio
ne eorũ uitus in quinemꝰ ex nr̃is
nolite similes fieri amatoribus hul
scłi. qui uirtutes despiciunt & uitis
sectantur:
Sed reforma mnini u

Expanded text:
haereticos, falsosque Christianos, quibus non debemus assimilari et consociari, ne eorum vitiis inquinemur et nostris. ulo, id est, nolite similes fieri amatoribus hujus saeculi, qui virtutes despiciunt, et vitia sectantur; sed reformamini