comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ dñs. uere sci e̾e debenio. qui nom
et h̾itur religronis et sc̃itatis ruscipi¬
mus qui diuino cultui sumꝰ mãci¬
ti et diuinis inuteriis ordinati. ergo
sre nos existimet ho̾uit iuirastros xp̃i
et unpematores intitsterioꝵ dei. Nõ

Expanded text:
inus Vere sancti esse debemus qui nomen et habitum religionis et sanctitatis suscepimus, qui divino cultui sumus manciti, et divinis mysteriis ordinati. Ergo sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores ministeriorum Dei . Non
Abbreviated transcription (Latin):
ppͥnos famabona p̾p alios. Uñ rursꝯ
ait apꝯ. Sportet nos ab huis que t̃dris
sunt habere bonũ testimoniu. Sit gͦ
et ꝓfessio teneatur l opere. ut sisc̾s est
oroo sc̃a sit ꝯu̾sio. et si bene denobit
di testiuionio bone accionus ꝯpro be

Expanded text:
o bona propter alios. Unde rursus ait Apostolus: Oportet nos ab his, qui foris sunt habere bonum testimonium . Sic ergo et professio teneatur in opere, ut si sanctus est ordo, sancta sit conversatio, et sicut bene de nobis dicitur, testimonio bonae actionis comprobetur.
Abbreviated transcription (Latin):
floret honore religronitset
stiam honestanit decore pollet sit̾
screptũ est. flores unde fructut ho¬
uoris et honestatis. Religrosũ qͥppe
et honeitu est ut situt sib h̾itant

Expanded text:
floret honore religionis, sed etiam honestatis decore pollet, sicut scriptum est: Flores mei fructus honoris et honestatis ; religiosum quippe et honestum est, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
nccessario rapienda erat ab crus dẽ¬
⁊ carnit sensib ut ei qũo capere pos¬
sit illud ostenderet. prouide ẽ hoc
corpus iam nõ aĩale set perfuturã
⁊ omutationẽ spũale receperit: an¬
⁊gelis a dequata perfectũ habebit na¬
ture sue mod̾ obedieus et ĩperant
nuificata et uiuificans trm ĩ esf̃a¬
bili facilitate ut sit ei gła ꝙ sarci

Expanded text:
necessario abripienda erat ab eiusdenecessario abripienda erat ab eiusdem carnis sensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei glori
Abbreviated transcription (Latin):
aligꝰ.Si quẽ mouet quid opus sit
ip̃ib defunctoꝵ corpora sua łresur¬
rectione recipere. si potest eis etia
sine corporib su̾ma illa bĩtudo pͣ¬
beri. Sifficilior qui dẽ questio ẽ quam
ut perferte posuit hoc sermone fini¬
ri. set tũ minime dubitandum ẽ
et rapta hoĩt archairit sensib m̃te
et post mortẽ ip̃am carne deposita
transcensis ẽt siłitudinib corpora¬
lium non sic uidere posse ĩ ꝯnuita¬
bileni seutentiam sicut st̃i angłĩ
uident sure alia latentiore eꝙͣ siue
ideo qr ĩ est eis naturalis quida appe¬
titꝰ corporis administrandi. quo ap¬
petitu recardatur quodãta ne tota
iutenti oire ꝑgat in illũ sũmtũ celũ
quãdiu nõ subest corpustuia ad¬
minisitatiotre appetito ille ꝯqͥescat
porro autẽ si tale sit corpus tius sit
disũcilis et grauis ad ministrano
sicut hec caro que corrupitur ⁊ aggͣ¬
uat aiãm de ꝓpagine trans gressio¬
us eristens. multomagͥ au̾ntur.
ment abilla uisione sĩum celi. Un

Expanded text:
si quem mouet, quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam ut perfecte possit hoc sermone finiri; sed tamen minime dubitandum est et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quia inest ei naturalis quidam adpetitus corpus administrandi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa uisione summi caeli: unde
Abbreviated transcription (Latin):
pomerius ait. sp̃s ille quinec tã ꝑfee¬
te sc̃itatis hinc ereunt ut ire ĩ para¬
drsũ statĩ post depositronẽ siroꝵ cor¬
poꝵ possint nec tã criminose aut
dampnabilr̃ uiuunt. aut ita ĩ suis
criminib perteuerant ut ẽ diabolo
et angelis eiꝯ dampnari mereantur
erẽa pro eis hic efficacit̾ supplitãte
ac petus meditinalib expiati corpa
sua cũ bã ĩmortalitate recipient
ac regiri celestis facti participes in
eo sine ullo defectusue beatitudmis

Expanded text:
Pomerius dicit: « Spiritus illi qui nec tam perfectae sanctitatis hinc exeunt, ut ire in paradisum statim post depositionem suorum corporum possint, nec tam criminose ac damnabiliter vivunt, aut ita in suis criminibus perseverant, ut cum diabolo et angelis ejus damnari mereanturEcclesia pro eis hic efficaciter supplicante a poenis medicinalibus expiati, corpora sua cum beata immortalitate recipient, ac regni coelestis facti participes, in eo sine ullo defectu suae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tai quippe et hu̾ilitas generant cari¬
tate. caritat uero uuitate nutrit at¬
cuit nos templum dei. et tunc uera¬
citer drn honoratuꝰ qu̾o unamimi¬
ter et dcordituiuimꝰ. Tunt ostendi¬

Expanded text:
tas quippe, et humilitas generant charitatem. Charitas vero unitatem nutritciunt nos templum Dei. Et tunc veraciter Deum honoramus, quando unanimiter et concorditer vivimus. Tunc eni
Abbreviated transcription (Latin):
Debet etgo mõib e̾e seruut dei ꝑtouua
et tirespecto. prim̾ nomala agat. deĩ¬
dene bonanegligat. postmod̾ ut in
bonis que egerit intumescat. qr tuc
citersumꝯ pauperes xͥ sihu̾iles sumꝰ

Expanded text:
Debet ergo in omnibus esse servus Dei providus et circumspectus, primum ne mala agat, deinde ne bona negligat, postmodum ne in nobis quae facit intumescat; quia tuciter sumus pauperes Christi, si humiles sumus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illi qui aliquto udebantur
qui ad illam sc̾am societate er pau¬
ꝑ tate uencr̃. Magis ãt studeant ñ
de. parentu̾̃ dignitate. set de fratr¬
socictate głari.
̾mopere cauere debent fres qui
ad sc̃am societate̾ et omumẽ uitã
uener̾t ut non habeat alter alterum
fastroio qr eo ditior fu̾it siue nobili¬
or sie sapientior. qͥ ui ficut dit̾ apꝰ¬

Expanded text:
etiam illi qui aliquid esse videbantur qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt: magis autem studeant non de parentum disocietate gloriari. Summopere cavere debent fratres, qui ad sanctam societatem et communem vitam venerunt, ut non habeat alter alterum fastidio, quamvis eo ditior sit, sive nobilior, sive sapientior. Quoniam sicut dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupisces. ulus c̾i attenditatrectum
deui ꝙͣ centu. hunc ꝑ sapiente de. Fi¬
li da michi cor tuũ. Qd̾ utq fi̾ nõ p̾e
nisi prius carnał appetitꝰ deseretur.
primũ ergo iubemur hita deserere
dem̃ terrena non quere. ut postino¬
dum liberiꝯ ad celestia poisimꝯ h¬
nelare. et ne uideretur pauꝑib scli

Expanded text:
ttendit affectum Deus quam censum. Hinc per Sapientem dicitur: Fili, da mihi cor tuum . Quod fieri non potest nisi prius carnalis appetitus resecetur. Primum ergo jubemur habita deserere; deinde terrena non quaerere, ut postea liberius ad coelestia possimus anhelare. Et ne videretur pauperibus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
hõib uonerit utle in o̾asteriũ. et
ciderunt qui operatitur iuiquita¬
tem erpulsi sunt nec potuerunt
monasteria Ip̃ie̾i sunt docibiles
dei. sicut icriptũ est. docebit intres
uias suas. et itiͥ qui omittit tõtet¬
lib. ip̾r quide bona que faciunt nͥ
amutunt. quia custode untutũ hu¬
militatẽ uon deserunt. et qr uixt a

Expanded text:
ibus non erit utile monasterium. Et ciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt nec potuerunt monasteria. Ipsi enim sunt docibiles Dei, sicut scriptum est: Docebit mites vias suas . Itemque: Qui emittit fontelibus. Ipsi quidem bona quae faciunt non amittunt, quia custodem virtutum humilitatem non deserunt. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
licũt cuiq oꝑus filit. et hoc autorta¬
te apłica coiroborat dicent. Sit ei le¬
gitis in accib apłoꝵ: quia erant illis
ot̾a ꝯmumia et distribuebatur unitu¬
iq situt cuiq opus erat. hoc nõe̾ita
intelligend. ut cuiq qd̾ opus erat
sic habundanter distribueretur ut
nullam herent indigentia. Cũ eni
scriptueid ꝙ intet cos nullus egeni e¬
tolis ꝙ seruiebant deol fame es siti.
in frigore et nuditate et quibi n̾bi
colligend est quia multi corpore in¬
digent non aio qui semetipsos ab
suam superant naturani. Dei ei di¬
lecrio que foitis eit ut mors nõ solu̾
illicita deuideria. uer et ip̃os corꝑa¬
los et naturales plerumq extiglit
aff̾ectus. In primitiua quippe ecͣc tãta
orat gratie sp̃al habundantia ut nõ
solum modito ꝯtenti ẽe i et hoc ip̃m
qdnicħ habebant: pro su̾rrnt uiuitis
deputaronit. un apłs ait. Nichil hn̾tet
et oia possirentes. Hint et quida uir

Expanded text:
prout cuique opus fuerit. Et hoc auctoritate apostolica roborat, dicens: Sic enim legitis in Actibus apostolorum, quia erant illis omnia communia, et distribuebatur unicuique sicut unicuique opus erat . Hoc non est ita intelligendum, ut unicuique quod opus erat, sic abundanter distribueretur quod non haberent indigentiam. Cum enim scriptum sit, quod inter eos nullus egens etolis, quod serviebant Deo in fame et siti, in frigore et nuditate . Ex quibus verbis colligendum est quod multi corpore indigent, non animo. Sed qui semetipsos abnsam superant naturam. Dei namque dilectio quae fortis est ut mors, non solum illicita desideria, verum etiam ipsos corporales et naturales exstinguit affectus. In primitiva quippe Ecclesia tanta erat gratiae spiritualis abundantia, ut non solum modico contenti essent sed hoc ipsum quod nihil habebant, pro summis deliciis deputarent. Unde Apostolus ait Nihil habentes et omnia possidentes . Hinc etiam quidam vir
Abbreviated transcription (Latin):
atur.⁊ si paupertas eoꝵ qn foris erãt
nec ip̃a necessarta poterat inuenire
Siue c̾i diuites sint. siue pauꝑes siue
nobiles. siueignobiles. quicq acce¬
uaut de annona xͥ. dignus ẽ oꝑanꝯ¬

Expanded text:
atur, etiam si paupertas eorum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat invenire. Sive enim divites sint, sive pauperes, sive nobiles, sive ignobiles: quicunque accevant de annona Christi. Dignus est en
Abbreviated transcription (Latin):
ui aliquid habebant ⁊ scło qn̾i
gressi sunt monasteriu libent
deus. Libenter debema t̾rena dare ut
possua telestia oparare. Regn̾ e̾i to¬
loꝵ tra uralet qͣntum habes. Nich il
uiliꝰ tu emitur. nichil cariꝯ cũ possi¬
detur. Dus qͣ relinqui oportet ꝓꝑter
detidi et uoluntato hñdi. Huic ẽ ꝙ¬

Expanded text:
 aliquid habebant in gressi fuerint monasterium, libenter Deus . Libenter debemus terrena dare, ut possimus coelestia comparare. Regnum enim coelorum tantum valet, quantum habes. Nihil vilius cum emitur, nihil charius cum possidetur. Duo sunt quae relinqui oportet propter dendi, et voluntatem habendi: Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
dus isiste letuoui orationu ꝯtepla¬
tioni uacare. i psaltuis ytapnus ⁊ eati¬
ticis spͥalib celemi dno cotidie deter¬
uire. Tanto ergo opus est ut tirra se ⁊¬
s ollicitiꝯ uiuant: quauto eot aliena
tura non iaplicat. Coustitutu e adu̾o
ut qui altari seruiunt de altariuãt
dignus est ci oꝑaris sicut ipe ait t̾te¬
tunc dignemcedo accipus si prius
rei qͣnto dei beneficia sumiruꝯldigͣ.
oportet ergo ut setuiamo el a quo pi¬
caiciur si sine periculo ale uo lumꝰ su¬
mere hoc qd̃ uobis distribuitur. et tãto

Expanded text:
 orationi, contemplationi vacare, in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus coelesti Domino deservire. Tanto ergo opus est ut circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Constitutum est a Domino, ut qui altari serviunt, de altari vivant: Dignus est operarius, sicut ipse ait, mercetunc digne mercedem accipimus, si prius rei, quanto Dei beneficia suscipimus indigni. Oportet ergo ut serviamus ei a quo pascimur, si sine periculo animae volumus sumere hoc quod distribuitur, et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
nib atq actionib sis offend̾:. Usus
ci scli hõie ad pcc̾m etiam qͥnq inuitu
trahit. hiiuero quib et cura mundi et
occasio peccandi deest. qnͣto mino reli¬
giose uiuunt tunto iupernũ uidicem
ostendunt. nec sine graui ꝑitulo aĩe
etl iuininrs negligentiis delinqunt.
pensomꝯ ergo ad quid nobis uictus et
tegumentum ditribuitur ut sit tot¬

Expanded text:
atque actionibus suis offendunt? Usus enim saeculi hominem ad peccatum etiam quandoque invitum trahit. Hi vero quibus et cura mundi, et occasio peccandi deest, quanto minus religiose vivunt, tanto magis supernum judicem offendunt: nec sine gravi periculo animae etiam in minimis negligentiis offendunt. Pensemus ergo ad quid nobis victus, et tegumentum tribuitur: ut sit tot
Abbreviated transcription (Latin):
gregcoriũita legunꝯ respõdisse.uiii.
hoc nreq õib iustis fateri possumus
ncq de otãib negare. Nam sunt quo¬
riundam iustoꝵ aĩe qire a celesti reg¬
no quibustam adhuc mansionib
differintur In quo dilatiotus dãp¬
noquid aliudimnuit᷑ nisi qd̾ deper¬
fecta iustitia aliquid minus huer̃
unt ĩ celestibus sedib recipiunt᷑.
Ubit̃q fu̾it corpus. illut dõgabunt᷑¬

Expanded text:
Gregorium ita legimus respondisse: « Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur: in quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quia de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? unt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Ubicunque fuerit corpus
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ non sicurotatur deus a
sauctis sp̃ib defunctoꝵ. sic̃ post
resutrectionem uidebr et qua¬
liter nunc defunctoꝵ aie desi¬
dtreut corpora sua recipere.¬
Auod post descensum xp̃i ad in¬
feros aĩe electoꝵ non locis ut
teneantur. ubi patrtarchaꝵ
ante aĩe tente sunt set statim
eant ad telura.

Expanded text:
corporum non sic videatur Deus a sanctis spiritibus defunctorum, sicut post resurrectionem videbitur: et qualiter nunc defunctorum animae corpora sua desidereQuod post descensum Christi ad inferos, animae electorum non locis illis tenentur, ubi patriarcharum animae tentae sunt, sed statim eant ad coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
quit ille ĩplerus ꝑro defuncto. suo
in locu marcitum tumulato dm̃¬
desiderabat ĩ basslrca marcirit po¬
ni si quidem credroit slꝯ aĩam m̾¬
itis martirit abiuuari. hoc ꝙpita
creoidit supplicatro quedũ fiat.
et profuit si quid profuit. et ꝙ ad
ide sepuberina turrit aĩs et filiũ p̃¬
tib magis magriq comendat. It¬
unuat defuncti sp̃m non mortur
corporis locils. setex locimemosa
uiuus matris affectus. Simul eĩ et
tuose religiosam m̃tem precantt

Expanded text:
que implorator pro defuncto suo que implorator pro defuncto suo in locis martyrum tumulato desideravit in basilicam martyris poni, siquidem credidit ejus animam meritis martyris adiuuari, hoc quod ita credidit supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad . idem sepulchrum recurrit animo et filium precibus magis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim ettuose religiosam mentem precantis
Abbreviated transcription (Latin):
litet ꝯmemorant᷑ ĩ eungłio qui
coipꝰ eiꝯ de trute atcentum oili¬
genter atq hononsicetpendim
sepeliendumq curauerunti uerũ
iste auccoritates non hadadmo¬
nent ꝙ insit ullus cadaueri hut sẽ¬
sus. set ad dei proudentiam cui pla¬
cent etiam talta pietatis. officia cor¬
pora queq mortude portinere sig
tuma prodest definicto ut com̃tans
tũ is qui superstis est martirũ pa¬
trotinio asfectꝰ pro eo supplican¬
tib augeatur. Cum ergo recolit
aĩmus ubi sepultũ sit carissum
corpus. et occurrit bocus uõie mar¬
tiris uenerabilis. esdem martiri
animani dilectã com̃datrecordã¬
tis et peceantis astecto. qui tũ af¬
fectus cũ defunctis a fidelib cari̾¬
simis exhibetur. prodesse non du¬
biumi est qui cũ in corpore uiuerẽt
talia sibi post hanc uitam prodes
corpora apud memorias. xxi.
uitio auxilio speratur. Tantũ q
oblati deo satrifitiradiunare:
pestinorto. At promde si fides il¬
la here oretitũ creditur. qua qͥuis¬

Expanded text:
liter commemorantur in Evangelio, qui corpus ejus de cruce acceptum, diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt . Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaveribus sensus; sed ad Dei providentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, mortuorum quoque corpora pertinere signhoc tantum prodest defuncto, ut commendans eum is, qui superstes est, martyrum patrocinio, affectus pro eo supplicationis augeatur. Cum ergo recolit animus, ubi sepultum sit charissimi corpus, et occurrit animo locus nomine martyris venerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. Qui tamen affectus cum defunctis a fidelibus charissimis exhibetur, eis prodesse non dubium est, qui cum in corpore viverent, talia sibi post hanc vitam prodesscorpora apud memorias martyrvino auxilio speratur; tantum si oblatis Deo sacrificiis, adjuvari post mortem. Ac proinde si fides illa habere meritum creditur, qua quis
Abbreviated transcription (Latin):
machabedy libris legiraus ob¬
latũ pro mortun sacrifitũ set et¬
si nulquam ĩ itriptutis ueteribus
claret auctoritat: ubi ĩ precib sac̾¬
donique dño des ad eius altare fũ¬
duntur locũ suũ habet etram con¬
m̃datio mortuoꝵ. Cum eĩ deo sacti¬
ficia pro spititib defunctoꝵ osfer̃¬
tur proualre boni gratiaꝵ accio¬
nes sunt. pro nõ ualde malis pro

Expanded text:
Machabaeorum libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium . Sed etsi nusquam in Scripturis veteribus claret, auctoritas: ubi in precibus sacerdotis, quae Domino Deo ad ejus altare funduntur, locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Cum enim sacrificium Deo pro spiritibus defunctorum offertur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tepnenta et abitrẽda sunt corpora
defumctoꝵ. maxĩeq rustoꝵ atq fide¬
liũ quib tamꝙͣ organs et uais ad
oĩa bona opera sanctus usꝯ ẽ sp̃s. Si
ẽĩ p̾rna uestis et anului at si quis hiꝰ
ĩ tm carnis est posteris ĩ quantũ er¬
ga parentes maior affectꝰ ẽ: qnͣto¬
magis nullom᷑ ipa spernenda sunt
ta gestamꝰ. Ac ꝓinde corpori hũano
salutis set humanitutis offm̃. ẜ aẜ
fectũ quo nemo umꝙͣ carnẽ suã
odio hũit. unde oportet ut quam
potest ptocarne proximni curã gͥat.
cũ ille inde recesserit qui gerebat.
etsi hec faciunt qui carnis resurcee¬
tionez non credunt quantomag̃
debent facere qui credutitut coi¬
dem fidei testimonũ. Nam et ãtiqͦꝵ
iustoꝵ fimera offitiosa pietate cu¬
rata sunt. et exequie celebrate et
sepultura p̃una. Ipi quoq cũ ui¬

Expanded text:
bicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nmagis nullo modo ipsa spernenda sunt ta, gestamus » . Ac proinde quidquid humano salutis, sed humanitatis ofectum quo nemo unquam carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde receEt si haec faciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corodo ejusdem fidei testimonium. « Nam et antiquorum justorum funera, officiosa pietate curata sunt, et exsequiae celebratae, et sepultura provisa . Ipsi quoque dum vi
Abbreviated transcription (Latin):
Sugꝰ. peracto finitoq iuditio tũc cẽ dec¬
iet h oo telum et hec terra qu incipiet
ẽẽ celum uouũ et terta noua. Mutatio¬
ne namq reꝵ nõ oĩmodo in tetitu trã¬
legimꝰ pcc̃ores et impii quãuit resurgẽ¬
tes incorruptibi les et iumortalec sint.
tñ in terra noua oĩnonõ erunt. qr ab
illa ĩmutatione scõꝵ prorsus aliem fu¬
turrsunt. Nam cũ apłs dicat. Om̃s qdẽ

Expanded text:
racto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu tranlegimus, peccatores et impii, quamvis resurgentes immortales et incorruptibiles sint, tamen in terra nova omnino non erunt, quia ab illa immutatione sanctorum prorsus alieni futuri sunt. Nam cum Apostolus dicat: O
Abbreviated transcription (Latin):
lier̃ que a galilea fuerãt ihm̃ secute
Inter quas erat maria maria magd ⁊
maria iacobi. ⁊ salonre. plorantes urͣx
sepultrũ. Tropis cantatis ĩ quib dam
dũt. miser̃e mei deus. et colłam. ⁊ es¬

Expanded text:
t secutae. Inter quas erant Maria Magdalenae, Maria Jacobi et Salome, plorantes juxta sepulcrum . Tropis cantatis, in quibusdam unt: Miserere mei, Deus , et colle
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmuma. partes faciunt sibi hoies i hoc
scło aliꝯargentu et aur. alio domos ⁊
fanislias. aliꝯ nom̾ grande pote̾tiam
uersomodo. pariuero pror est ipe deꝰ
et nos s uolum ꝯ tale̾ parte talez here¬
Ditatem ut esd du̾s tales nos oportet ex¬
hibere ut digni simꝯ cum possid̾e et
possideri ab ip̃o. ergo siuolumꝯ ĩ here¬
ditate possidere dn̾m nichi debema
h̾ere extra di̾. Auris est auara cui u̾

Expanded text:
munia. Partes sibi faciunt homines in hoc saeculo: alius argentum et aurum; alii domos et familias: alius nomen grande, potentiam verso modo. Pars vero piorum est ipse Deus. Et nos si volumus habere talem partem, talem haereditatem ut est Dominus, tales nos oportet exhibere, ut digni simus eum possidere et possideri ab ipso. Ergo si volumus in haereditatem possidere Deum, nihil debemus habere extra Deum. Nam nimis est avarus cui
Abbreviated transcription (Latin):
mumi debem ꝯ he̾re. et oĩa ꝯmuni noie
applłare. Set coeo ⁊pensand̃ est qͣnta dif¬
ferentia int carnales fratres et splia¬
Ibi quisq qd̾ suum quuerit. isti noqͥ sua
defi cit: ista tres cit Illa ħ̾t diuionem
ista unitater. ssta transit cu scł̃o: ista
pernianet cum futuro. Id hoc ẽl modo
in ista domo simł unim᷑. quo postmo¬
dũ in celesti regno simul maneama

Expanded text:
muni debemus habere, et omnia communi nomine appellare. Sed in hoc pensandum est quanta differentia sit inter carnales fratres et spirituaIbi quisque, quod suum est, quaerit: isti non quae deficit, ista crescit. Illa habet divisionem, ista unitatem. Illa transit cum saeculo, ista permanet cum futuro. Ad hoc enim simul modo in ista domo vivimus, ut postmodum in coelesti regno maneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ẽẽ. Sic ẽĩ iuterrogantibus
de ultimao die discipulisatq dicẽ¬
tib ꝙsignũ aduentꝰ tuetit et
oslnimatiotut icłi: respondisse
eundẽ euridẽ dm̃ legimo de die ã
illa et hora nemoscit neq ange¬
llĩ colonoq filiꝯ nisipater solus.
qͣmꝙͣ hoc ip̃m ꝙ se dicit nescire ñ
arbitrandum est hoc ip̃e filiꝯ igno¬
rare. set ꝙ sit sciat ut nolit aliis di¬
cere. Iañi dum dicat idem dñt pei

Expanded text:
incognitum. Sic enim interrogantibus se de ultimo die discipulis, atque dicentibus: Quod signum adventus tui erit, et consummationis saeculi? respondisse eumdem Dominum legimus: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Quanquam hoc ipsum quod se dicit nescire, non arbitrandus est hoc ipsum Filius ignorasse, sed quod sic sciat, ut nolit aliis dicere. Nam dum dicit ipse Dominus per
Abbreviated transcription (Latin):
deposuerat uestin̾itu̾ recipere. Admarorẽ
tñ ꝑfectione perturt si ad tm̾i otemptũ
corpori ꝯtentꝰ e̾et ¶uxta qd̾ apꝰ ait. hntet
ittu et uestuntũ hiis ꝯtenti ee debemꝰ.
No̾ detͥminat quantũ uł quale. set tũn ea
noiãt que susfitiant nature. La̾ i suꝑfec
didit et uoluritas et uoluptat płima co¬
pulauit. Set si quis dm̃ ꝑfecte dilig̾et
si carnalib des iderus õmo renũtiaret.
multa resecaret st̃siua q̃ m̾o teret ꝯiͣ ne¬
dũꝙ opus ẽunitiq non negatur ul¬
tra quam opul sit a neurine requirat᷑
Caritas nõ querit que sua sunt. Caritas
omumuia ꝓpriis anteponit. Caritas facit
abiect̾ce ĩ domo dei. hanc si quilꝙͣ ꝑfet¬
te possen̾it. e̾t ex eoꝙ opusenit sibimet¬
ip̾iresecabit. Si a̾hint interuos ꝯtenti¬
ones et murmia oriunt et ꝯqueritur a¬
liquis se deterlus accepisle quã priut ha¬
buerat et ĩ dign̾ see̾e ꝙ ñ ita irestiatur si
tu cordis. qui pro h̾itu corporis litigani

Expanded text:
deposuerat vestimentum suscipere. Ad majorem enim perfectionem pertineret si ad tantum contemptum corpoictum et vestitum, his contenti esse debemus . Non determinat quantum vel quale, sed tantum ea notat quae sufficiant naturae. Nam in imperfectdidit: voluntas atque voluptas plura copulavit. Si quis Deum perfecte diligeret, si carnalibus desideriis omnino renuntiaret, multa resecaret superflua, quae modo tenet quasi nedum quod opus est unicuique non negatur, ultra quod opus est a nemine requiratur. Charitas non quaerit quae sua sunt; charitas communia anteponit; charitas facit esse abjectum in domo Dei. Hanc si quisquam perfecte possedit, etiam ex eo quod opus erit, sibimetipsi resecabit. Si autem hinc inter vos contentiones, et murmura oriuntur, cum quaeritur aliquis se deterius accepisse quam prius habuerat, et indignum se esse qui non ita vestiatur sictu cordis, qui pro habitu corporis litigatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. et aliohimodi hesuntnate int̾iores
diuitie ĩcil bomimores etuͥtutes. Sec su
cipinius inter not otendere inuimare
litigare stati ab hiis spũalib bois iacui
remanemꝰ. Uirtutes ei t̃ uiciis reman̾e
nõ possunt. nam ferũntũ mos iti totã
et ꝙͣ magn̾ dampnũ inturrit quipreb
transeuntib hoc uini d e̾e. b̾t ꝑ entaial

Expanded text:
strae interiores divitiae, scilicet boni mores et virtutes. Sed si incipimus inter nos contendere, murmurare et litigare, statim ab his spiritualibus bonis vacui remanemus. Virtutes enim cum vitiis remanere non possunt. Nam fermentum modicum totam et quam magnum damnum incurrit, qui pro rebus transeuntibus, hoc unde debet e
Abbreviated transcription (Latin):
reclitetur ei neq ĩ futuro. In qͣ suĩa
datur intelligi quasdã tulpat in ħ
seculo quasdam uero in futuro pos¬
se laxari. Qd̾ eĩ deuito negat᷑ ꝯiequc̃t
intellectus patet qr de quibdam
cedĩ. set fñ ut prediri hoc de paruis ɨ¬
iniumisq peceatis fieri posse cre¬
dendum est. sicut est assiduus ocioso
cure rel familiarit qd̾ uix sitre culpa
uł ab ip̃is agr̃ qui culpam quałr de¬
clinare debeant sciunt. aut nõ in
grauib reb error ignorantre q̃
ciucta etiã post mortẽ grauant.
si adhuc ĩ hac uita positis minime

Expanded text:
aeculo neque in futuro. In qua sententia datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur qui culpam qualiter declinare debeant sciunt, aut non in gravibus rebus error ignorantiae. Quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita posi
Abbreviated transcription (Latin):
porales penas. alii ĩ hacuita tantũ
alii postmortẽ. alii et uune et tũt
uerumpt̃n ante iuditiũ illud ue¬
rissimum nouissim̃q multi ꝓa¬
ciuntur. Non ãt oms uenurat ui
sempiternas penas que post illd
iuditium sunt future qui poit
mortemi sustinent temporalet
Naui quib dam ꝙ ĩ isto nõ romutit᷑ ui¬
puniant᷑. Uñ et post aliqͣ ide doctor.
Quisquis agr gͥ ait penas tuꝑit ouãde
sẽpiternas: non solũ baptizet᷑. uen¬
et iustificetur in xp̃o. At sicu̾t transe¬
at a diabolo ad dm̃.purgatorias ã
penas nullꝯ futuras õpuctur. isi
auit illud ultim tremdũq iuditiũ.
tanti ergo doctoris ꝯfirmata suĩa

Expanded text:
poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam, quod in isto non remittipuniantur? Unde et post aliquanta idem doctor: « Quisquis igitur, ait, poenas cupit evadere sempiternas, non solum baptizetur, verumetiam justificetur in Christo, ac sic vere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullus futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque judicium . Tanti ergo doctoris confirma
Abbreviated transcription (Latin):
dño rubicante dicend est. Discedi¬
te a me male dicti ĩ ignẽ eternuum.
alter est qui purgatoriꝯꝰ pprre ap¬
pellatur ꝓpter eos qui per eum sal¬
ui frunt. per illum eĩ qui futurus
est ĩpis nullꝰ s aluab̾r. Qui a iurta
qd̾ scriptũ ẽ. ibunt hii ĩ supplitiũ
eternũ. et istũ ãt igirẽ qui et aꝓꝓbat
quo dñ dicit simistis. ducedite u
me maledictii igirẽ eternũ. ut ĩcis
etiam isti ẽẽ tredantur qui edificarit
supͣ fundamentũ ligira fenũ stipu¬
lain. eoi qui ex illoigtre post tp̃t pro
malis m̾itis ĩpertitum. liberet bom
m̾iti fun damentũ. quid arbitra bi¬
mus dextros quib dĩ. uenite bent¬
dicti prĩs mei possirete paratũ uob̾
regñ. uisi eos qui edificauerãt suꝑ
fundaĩntum aurũ argentũ lapi
des p̃tiolos. Bet in illum ignẽ de qͦ
dictũ est. sic tñ qͣi pet ignem. si hoc
mͦ est. intelligendus utriq mittẽ¬
disunt. et dextri stilicet et sirristri
illo quippe igne utriq probandi

Expanded text:
isto judicante dicendum est: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum ; alter iste, qui purgatorius proprie appellatur, propter eos qui per eum salvi fiunt. Per illum enim qui futurus est impiis, nullus salvabitur, quia juxta quod scriptum est: Ibunt hi in supplicium aeternum . Per istum autem ignem qui probat quo Dominus dicit sinistris: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur, qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi eos, qui aedificauerunt super fundes pretiosos? Sed in illum ignem, de quo dictum est, sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet, et sinistri. Illo quippe igne utrique probandi
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis ĩ hac nobit uita ad¬
hibito potait intelligi. tñ si quit
hec deigne fut᷑e pͤgationis accipiet
pensand̾ sollicite est. qr illũ o ueit
per ignẽ posse purgari. nõ qui sr̃ ħ
fundaintũ ferrũ es uł plumbũ
edificat .i. pcc̃amalora. et ideirco

Expanded text:
tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit per ignem posse salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, i
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ciuldẽ solis ardorẽ equali senti¬
unt. qr aliꝰ pluus estuat atq alius
minꝯ. ita illic ĩ uno igne nõ usꝰ
est modus incendii. qr ꝙ hit drũ¬
sitas tempoꝵ. hoc illic agit diu̾si¬
tas poc̃or. ut et ignẽ nõ dissimilẽ
habeant. et tñ eordẽ singuaos duti¬
milit̾ erurat ꝙ postmortẽ purgatortꝰ¬
tum. inter quoc augꝯ egregiꝯ doc

Expanded text:
olis ardorem aequaliter sentiunt; quia alius plus aestuat atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat. tum. Inter quos Augustinus doc
Abbreviated transcription (Latin):
do lorib si aĩa cĩrincorporea sit igne cre¬
ĩ iuurẽtes datur corporeo truciari
corporeus sit sp̃c etiã corporeo igne
ut ĩ tormta ignũ situidendo atꝙ
sentiendo gnẽ namq eoipe pati¬
tur qd uroet. et qr ẽ tremari se aspi¬
cit: trematur. Sicq sit utres cor¬
porea incorporeã exurat du exig¬
ne usibili ardor et dolor inuisibi¬
lis mhitur et per ignẽ corporeum
nient ĩcorporea etiam corporea flã¬
ma trutiot̃. ꝙͣuis tolligere dictis
eungłicis possunmꝰ. qr incendiũ
aia nõ solumuniendo set etiam
experiendo patiatur. Ueritatis eĩ
uoce dures mortuus in inferno
dĩ sepultꝰ. cuiꝰ aĩa qrĩ igne terre¬
Iatur insinuat qui abinhami dep̃¬
catur dicens. Mute lazarũ ut ĩtin¬
gat extrem digitisin ĩ aqua ut re¬
frrgeret lĩguam meã qr crutrorĩ
hac flãma. Dũ gͦ peceatorẽ duritẽ
dampnatũ ueritas ĩ ignib ꝑhibet
quisnani saprens reproboꝵ aiãs

Expanded text:
 XVII. An anima, cum incorporea sit, igne credatur corporeo cruciari.corporeus sit spiritus, etiam corporeo igne ut in tormento ignis sit videndo et sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quod videt, et quia concremari se aspicit crematur. Sicque fit ut corporea res incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor et dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam in flacrucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumus, quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis enim voce, dives mortuus in inferno dicitur sepultus. Cujus anima quia in igne teneatur, insinuat, qui Abraham deprecatur, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam; quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus perhibet, quisnam sapiens reproborum animas t
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃õ xp̃e tune erit qui sine fiae uide¬
bit᷑. sino fastidio a mabĩ. sine fatigatõe
laudabr. Hoc mumꝰ et hic affecta hic
actui profecto erit oĩb situt ip̃a inita⁊

Expanded text:
um Christus tunc erit, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, et hic affectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa vita
Abbreviated transcription (Latin):
qr corpus xͥ ueꝵ altare sanguĩe ⁊ aqͣ ĩ
ctuce asperlũ fuisse credĩ. Rami asper
si quib altare fricat᷑ sig̃cant spineã
gella amara et inites ictuũ et grauet
dolores qͣs ĩ morte iustmuit.

Expanded text:
 Christi verum altare, sanguine et aqua in cruce aspersum fuisse creditur. Rami autem asperi quibus altare fricatur, significant spineam gella amara, et ictuum vibices, et graves dolores quos in morte sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pi infuiuisunt ex pristina ꝯsuetudi¬
luismosestũ e̾e. rec imustliuidi eis quos
fec aliquaosuetudo fortioies. Ic si dicat
dent mitericordiꝯ teactari Itano ꝙ for¬
tior es cunt eti se debent abstmeritie ser¬
uare rigore.et alioꝵ inbetilutate eque¬
ninuter portare per opassionez. Nec ił¬
los felitiores putent qi sumit qd̾ non
sunrut ip̃i: set sibi potiꝰ gratulentur
es ualiuus ut possit sibi susfit̾e omunit
alioꝵ cib et potus. aui nitħ delitatũ q̾it¬

Expanded text:
i infirmi sunt ex pristina consuetudiliis molestum esse nec iniustum videri eis quos fecit aliqua consuetudo fortiores Nec illos dent misericordius tractari; imo, quia fortiores sunt, in se debent abstinentiae servare rigorem, et aliorum imbecillitatem aequanimiter portare per compassionem. Nec illos ditiores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi, sed sibi potius gratulentur,et validus, ut possit sibi sufficere communis aliorum cibus et potus, qui nihil delicatum q
Abbreviated transcription (Latin):
humana nc̃citas. cũ boc ens tribuat re¬
cens egritudo. qd̾ diuitib antenior⁊
suetudo. Qui ei nusericors est laliu:
deus mulericori est ĩ ip̃m. Un ip̾e ait.
Deati miseritor dec qmͥ ip̃imiam¬

Expanded text:
humana necessitas, cum hoc eis tribuat recens aegritudo, quod divitibus anterior consuetudo. Qui enim misericors est in alium, Deus misericors est in illum. Unde ipse ait: Beati misericordes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uq ad alioꝵ qui sunt corpore firms¬
res frugalitatez puenire non poterit
Quare hoc debent cogitures sciliut ex ta¬
tic̾e recognoscant qr iustũ est ut hii qui
plus deicendet pluis accipiant. et ł hoc
iust̾ue̾e coguouerint non uelint om̾t
accipete qu̾ paucol accipere uidentiTo¬
qd̾ pautos uident ampliꝯ non qr hono¬
rant᷑ set qi tolerant᷑ accipere. Quare :¬
ne ꝯtingat detestanda peru̾sitas ut in¬
monasterio ubi qͣntu possu̾t fiunt dii¬
tes lahoriosi fiant pauꝑes delicati.
lal de quippe detestubile e̾ ut ibifĩ¬
at pauper uelitatꝰ: ubi fieti ap¬
petit diues laboriosꝰ .i. abslinens. ed

Expanded text:
usque ad aliorum qui sunt corpore firmiores frugalitatem pervenire non potuerint. Quare haec debent cogitare? scilicet ut ex ratione cognoscant, quia justum est, ut hi qui plus descenderunt plus accipiant. Et cum hoc justum esse cognoverint, non velint omnes accipere quod paucos viquod eas uident amplius, non quia honorantur, sed quia tolerantur, accipere, ne contingat detestanda perumonasteriis, ubi quantum possunt fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Valde quippe detestabile est, ut ibi fiat pauper delicatus, ubi fieri appetit dives laboriosus, id est abstinens. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuet̾ tanto plut dem̾ ĩmonasterio et¬
tollentias et delitationes querunt.
si cut diximo uaboe detestabile et ꝑu̾tũ
et. ibi paupere delitias quat ante nõ¬
hu̾it quet̾e. ubi diues pto amore dei ⁊¬
abstinendo intit᷑ laborare Ille seruit
uenituste spui Ille per latamet qnti¬
osam uiani tendit ad penari. iste ꝑ
arctam et angustam uiam tendit ad

Expanded text:
e in monasterio extollentiam et delicationes quaerunt. Sed, sicut diximus, valde detestabile et perversum est, ibi pauperem delicias quaerere, ubi dives pro amore Dei abstinendo nititur laborare. Ille servit ventri, iste spiritui; ille per latam et spatiosam viam tendit ad poenam, site per arctam et angustam viam tendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ ꝯminentur ꝙͣ diu ĩ ter¬
tum est. que aĩaꝵ uentura sit q̃¬
ti muoriendo quani om̃s timent
uiuendo. Nec igtroro quam citiꝰ
eligatur diuumere sb̃ timore
tot mortium. ꝙͣ semel morendo
nullã deinceps foimidare. Sõt ali¬
ud est ꝙ carnis sensꝯ infirmiter pa¬
urdus refugit aliud qd m̃tis rutio
diligent̾ enueleata diuncit. Mala
mors putanda nõ est: quã preces
mortẽ misi qui sequitur mortẽ. Nõ
itaq multum turand̾ est eis quii
necessario morituri sunt quid ac¬
erdat ut moriantur: set moriẽto
pauperis mortẽ inter lingentrũ i¬
canum liguas. ꝙͣ inpii diuitis ĩ
purpura et bisso horrenda illa ge¬
nera mortiũ quid mortius obfu

Expanded text:
ammodo comminentur, quandiu incertum est quaenam earum ventura sit, quti moriendo, an omnes timere vivendo. Nam nec ignoro, quam citius eligatur diu vivere sub timore tot mortium, quam semel moriendo, nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pavidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata convincit. Mala mors putanda non est, quam bona vimortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo pauperis fuisse inter lingentium canum linguas, quam impii divitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfu
Abbreviated transcription (Latin):
ut codites singulit dreb petantur
frequentia legendi ꝯradat᷑. Erequ̾¬
ter debet lege seruul dei. ualte eni
est utilis diuina lectio. uã ꝑ lectoez
discimꝰ qurd caucre quid agere quo
ten dere debeamꝰ. hinc ꝑ salmista ait

Expanded text:
ut codices singulis diebus petantur, frequentia legendi commendatur. Frequenter debet legere servus Dei. Valde enim est utilis divina lectio. Nam per lectionem discimus quid cavere, quid agere, quo tendere debeamus. Hinc Psalmista ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt arma uidel lectio et oiatio qͥb
diabolꝯ expugnatur. hec sunt ĩstru¬
menta quib eterrra bea titiroo ad¬
quiritur. hiis armis uicia ꝯprim̾itur
hus alim̾tis uͥtutes nutriuntur. Set
et si qͥn a lectione cossatur. debet ma¬
nuu̾ operatio sb̃sequi. qr ociosi tas
iraica est ai̾e. et antiqirus hostis
que a lectione siue ab oratione.⁊¬
me
uacante̾ iuren̾it fa cile adrtia rapit.
per usũ nãq lectionis discenis qualr
⁊ uos unans ⁊ alros doteatis.per usu̾
oiationis et uobis et hiis quib itarita¬
te iincti estis ꝓdẽe ualebitis. per ma¬
nuu̾ operatrone et corporis mat̾ati¬
one et uitiis alu̾nta negabitis ⁊ ur̾it
ncc̾itatib sb̾ uenietus et habebitis un
ntͣcitate̾ pacientib porrigatis

Expanded text:
 arma videlicet lectio et oratio, quibus diabolus expugnatur. Haec sunt instrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur; his armis vitia comprimuntur; his alimentis virtutes nutriuntur. Sed et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi, quia otiositas inimica est animae. Et antiquus hostis quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis et vobis, et his quibus in charitate conjuncti estis, prodesse valebitis. Per manuum operationem et corporis macerationem, et vitiis alimenta negabitis et vestris necessitatibus subvenietis, et habebitis unde necessitatem patientibus porrigatis
Abbreviated transcription (Latin):
Grotantiu tura siue post egri¬
tudĩ reficiendoꝵ sine aliqua
ibetillitate. siue ẽt febrib laboran¬
tiu̾ uni alicui debet iniu̾giut ip̃e de
cellario petat qd̃ tuiq opꝰ ẽe ꝑspex̾it
s ligendus est fr timtens dm̃ qui cirta¬

Expanded text:
grotantium cura siue post aegritudinem reficiendarum sine aliqua imbecillitate etiam sine febribus laborantium alicui debet iniungi, ut ipsa de ce. Eligendus est frater timens Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ht ĩ ligua. Iacob lingua ĩ quietu̾
malu. plena ueneno mortifero.
Cauend est ergo nobil a murore ue
moitifero et diabolito uenemo ꝑeamꝰ
petantur. extra horam qui petie
mꝯ orare et quib debemꝰ legere. De
opere quoq alibi adiuouuit ut uul¬

Expanded text:
lingua. Jacobus.: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Cavendum est ergo nobis a murmure, ne mortifero et diabolico pereamus veneno. petantur, extra horam qui petiermus orare, et quibus debemus legere. De opere quoque alibi admonet ut nul
Abbreviated transcription (Latin):
a sit probat amit̾ ꝙͣ hon̾is amiti por
sibi seruitute ⁊tristet. Studeat ãt doͥ
gr̾as agere ne infirmitas que data
est ei ad purgatione aĩe: uertat᷑
rio. siue qui uestib. siue qui todici¬
bus p̾ponuntur. sine murtraire ser¬
ip̃i de ministerio sibi ꝯmisso pectẽt
ĩ imittto. nec alios ꝑ suã negligõti¬
nullꝰ qui accipit murmare p̾t. Sa
carri. feñu portat et raurraurat

Expanded text:
 sic probat amicum quam oneris amici portsibi servientem contristet. Studeat autem Deo gratias agere, ne infirmitas quae data est ei ad purgationem animae, vertatur rio, sive qui vestibus, sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure seripsi de ministerio sibi commisso peccent in murmure, nec alios per suam negligentinullus qui accipit murmurare potericarri , fenum portat et murmurat.
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiret. ip̾e eĩ dicturꝰ est ĩ uditio
Infirinꝰ fui et uisitastisne. Et it̾m ꝙ
uni ex m̾imis ureis fecistis mͥ fecistis.
Debent ergo fortores iubecillitatẽ
portare infirmoꝵ. Sit c̾i diuina cari¬
tas adĩpletur teste apło quidit᷑. At̾

Expanded text:
im dicturus est in judicio. Infirmus fui, et visitastis me . Et iterum: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Debent ergo fortiores imbecillitatem portare infirmorum. Sic enim divina charitas adimpletur teste Apostolo qui ait: Alter
Abbreviated transcription (Latin):
mputatur. si aut̾ nõ uult pp̃ impossibłi¬
tatem uoluntas nõ exeusatur: totu̾
gͦ m̾itum in uoluntate est qͣntũ uis
tm̃ m̾eris. S dicis sisolum uelle m̾itũ
est ⁊ sim̾itũ hõis in sola ꝯstat uolun

Expanded text:
s non imputatur; si autem non vult propter impossibilitatem, voluntas non excusatur. Totum ergo meritum in voluntate est. Quantum vis, tantum mereris. Sed dicis: Si solum velle meritum est, et si meritum h
Abbreviated transcription (Latin):
De celo clamant pax interra homimbꝰ
bõe uolinitatis. Ron dix̾unt pax hõibꝰ
diuitib aut nobilib aut potnͣtib fiu̾
mĩta fac̾e ualentib. Si ħ dixissent tĩ
tas nlłi ab ẽẽ põt nnsi uolenti. tale aliqͥ
ĩuito. pp̾ea uolu̾tas est hominus poc̾as
d̾i. ⁊ io uoluncas hominis qr uelle ĩ po¬
testate hõis ẽ. ⁊ nõ pot uoluntatẽ tolłe
hõmni aliqͣ uolencia extrinseco meurrẽs
in ip̃o qñ possit s in ip̃o est qn̾ uelit.
Etiem qͣmͣ uis ex ip̃o nõ sic uoluncas

Expanded text:
de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. Si hoc dixissent, timtas nulli abesse potest nisi volenti. Tale aliquiinvito. Propterea voluntas hominis est potestas Dei. Et ideo voluntas hominis est, quia velle in potestate hhomini aliqua violentia extrinsecus incurrens, in ipso quando possit, sed in ipso est quando velit, etiam quamvis ex ipso non sit voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
ptio pccõꝵ suoꝵ. qͣndo uellẽt dare̾̃t pectu¬
niã ⁊ hr̾ent iusticiã. Nu̾c aut̾ bñ fecit
d̾s qr meo posuit redemptõem nr̃am
ubi misłs ñ ip̾e uelit eͦgere p̾t amare pos¬
am eqͣłr daie ñ posst. dilige mlt᷑ uͭ młt¬

Expanded text:
ptio peccatorum suorum. Quando vellent darent pecuniam et haberent justitiam. Nunc autem bene facit Deus quia in eo posuit redemptionem nostram, ubi nullus nisi ipse velit, egere potest. Amare posam aequaliter dare non possunt. Dilige multum
Abbreviated transcription (Latin):
dicis it̾m. si totum m̾itum ĩ uolu̾ta¬
te est nicħ ampliꝰ ex oꝑe est  ĩ qͣndo
opus ip̃m eum uoluntate est. Quare
gͦ opus requiritur si ꝓ oꝑe m̃ito hõis
nch addicitur uel aufertur. audi
quare. Io post ppoh uoluntatem ł op
iiquiritur ut ip̃o oꝑe uolintas auge¬
atur. Tale est cor hominis ut opere
suo amplius inarcdescat. siue ad bo¬
nitatem amandam si rectum est su̾i
ad maliciam fi prauũ. Ita utrumq
affectus oꝑe mitriturut erescat ⁊ am¬
plior fiat ⁊ iux fieri p̾t ut uolu̾tas
opere suo non angeatur. Qnͣtum
gͥ uoluntas crescit tantum m̾itum cres¬
cit ⁊ tancũ ip̃m opꝰ uoluntati aiit ꝓdẽ
in bonum aut in malũ noc. ⁊ qͣntũ
ip̃am uolu̾tatem ⁊ affectũ bonitatis
siue malicie accedendo ex̾cet ⁊ si forte
ꝯtingit tantam ẽẽ uoluntatẽ. ĩ eo qͥ
nõ oꝑatur qnͣta est m̃ illo qui opus
dissimile ẽẽ nõ pt̃. s dicis it̾m. si cotũ
m̾itum in uolu̾tate est gͦ bonũ opus

Expanded text:
dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, nihil amplius ex opere est, etiam quando ipsum opus cum voluntate est; quare ergo opus requiritur si pro opere merito hominis nihil adjicitur vel aufertur? Audi quare. Ideo post voluntatem etiam opus requiritur, ut ipso opere voluntas augeatur. Tale est cor hominis ut opere suo amplius inardescat, sive ad bonitatem amandam si rectum est; sive ad malitiam si pravum est. Ita utrinque affectus opere nutritur, ut crescat, et amplior sit; ut vix fieri potest ut voluntas opere suo non augeatur. Quantum ergo voluntas crescit, tantum meritum crescit, et tantum ipsum opus voluntati aut prodest in bonum, aut in malum nocet quantum ipsam voluntatem ad affectum bonitatis, sive malitiae, accendendo exercet. Et si forte contigerit tantam esse voluntatem in eo qui non operatur, quanta est in illo qui opus dissimile esse non potest. Sed dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, ergo opus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex illa ut placeret accepit. uolu̾tas
plac qr ip̾a bona est ⁊ in ip̃a iusticia
est q̃ plac ⁊ opͦ plac qr ex uolu̾tate
bona est ⁊ signũ iusticie ⁊ bonitatis.
q̃ ĩ ip̃a uoluntate est ⁊ plac. uolim¬
tas plac ꝓ eo ꝙ ĩ ip̃a est. dpꝰ placs
ꝓ eo ex quo ip̃m est. sic̃ gͦ sola iusti¬
cia est ꝓ qͣ ⁊ uolu̾tas plae ⁊ opus
uoluntatis sic nõ due. s una retributõ
ẽ qr ⁊ uolutas iemun̾atur ⁊ opus uo¬
luntatis. Una g retributo est qua ⁊ bo

Expanded text:
ret accepit. Voluntas placet quia ipsa bona est et in ipsa justitia est quae placet. Opus placet quia ex voluntate bona est, et signum justitiae et bonitatis quae in ipsa voluntate est placet. Voluntas placet pro eo quod in ipsa est; opus placet pro eo ex quo ipsum est. Sicut ergo sola justitia est pro qua et voluntas placet et opus voluntatis, sic non duae sed una retributio est, qua et voluntas remuneratur et opus voluntatis. Una ergo retributio est qua et homo