comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetens prȩmiũ ꝑdat. Unde plerũq fit ut
sicut iniustus exlaude sua polluit᷑ ita uir
iustus audita sua laude purget᷑ : Nã dũbona
que egit ab hominib: proferri cognoscit sub¬
tile contra se ut dictũ ẽ extremiiudicu exa¬
men metuit : ac trepidus ad conscientiã recur¬
rit & quicquid illic mnest reprehensibile cor¬
rigit : Dũ enĩ bona sua in notuis se for¬
midat : subtilitatẽ sec uturi exa¬
minisptimescen siqua inse malas
occulta. amputat: pau& nãq: si saltẽ
talis dõ nostenditur qualis ab homi¬
nib putat᷑ : & neq: contentus est ut
in quod potuit in notescere. in hoc debe¬
at remanere : Iã enĩ debonissuis quasi
retributionẽ factã aestimat : nisieis
& alia quae ab hominib nesciunt᷑. ad¬
iungat : Vn de bene ꝑsalomonẽ dicitur
Sicut ꝓbat᷑ in conflatorio argentũ:
& infornace aurũ. ita ꝓbat᷑ homo
laudantis ore. Argentũ quippe uel

Expanded text:
competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel
Abbreviated transcription (Latin):
quid de nobis ipsi sentiamꝰ: Suꝑba & enim
mens etiã cũ de se falsabona dicuntur
exultat : quia ñ apud dm̃ qualit̃ uuat
seda put homines quali t̃ ignotescat ex¬
cogitat . Iudiciũ enĩ dese ommipoten¬
tisdĩ despicien. & solũ modo hominum
quaerens int̃ auditas laude s attollitꝰ
& quȩ hoc solũ quȩ sierat. quasi debrauio
operis l&tat᷑ At contra sicor uera citer
humile ẽ bona quae de seaudit. aut mini¬
me recognoscit et quia filsa dicunt᷑ meta¬
it aut certe siad eẽ ea sibi ueracit
scit etipso formidat ne aba et̃nadĩ
retributione sint ꝑdita quo haet con¬
siderat hominibus di uulgata. paudq
uehem̃ter: nespes futuri muneris in mner¬
ine cruciet atq ab omnitorporis suiru¬
bigine merore cogitacionis excoquat᷑: sauta
&eni consideratione trepidat ne aut de
hisinquib: laudat᷑ & non sunt mauis dĩ iudiciũ
inueniat aut dehisinquib laudat᷑ a sunt.

Expanded text:
quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in merigne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& attestacione quid nobis innuitur
nisi quod nob̵ magno metu. & circũ spetiono
opus ẽ nemens nrã um quã desuis laudib
uel tacita laeteturꝰ quisquis eniquasida¬
ritatẽ lunȩ. famȩ suȩ magnitudi nẽ conspi¬
cit sibiq: inocculto m̃tis gaudiũ fac̃ cui
iste nisia uctori se prȩtulit cuiꝰ dono utbene
operet᷑ ꝑcipit & tam̃ in ciꝰ munere degrã
suȩ laudis hila rescit : Des pecto enĩ honore
conditoris sem& ipsũ plus amare c̃uincitur :
cuiꝰ preconiis lactatur : Quã uis non nũquã
etiã scĩ uiri. debona sua opinione gaudent:
sed cũ ꝑhanc ad meliora ꝓficere audientes
pensant : Neciã de opinione sua sed de ꝓ¬
ximoꝵ gaudent utilitate : quia aliud est
fauores querere & aliuade ꝓuestibus
gaudere: qua inre neces se .ẽ. ut cum
audientiũ utilitati ñ ꝓficit . mentem
inram̃ fama leuidabilis ñ eleu& sed fatig&
cũ enĩ humanȩ linguȩ attestacione lau¬
damur occulta pensatione requirim᷑

Expanded text:
videlicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ dũ uiuimus. debemꝰbona nr̃a ame¬
moria repellere ne extollant : ita ad pro¬
pinquante exitu plerũq: ea ad memoriã
iterũ reuocamꝰ ut uidelica fiduciã prȩbe¬
ant & desperatũ timorẽ prȩmant : qui& si
chorintiis bona sua enu merando narrauit
illos confirmare studuit. Non se ostendere:
Nãquia eadẽ bona non in se attendera.
pate facta tribulationẽ ꝓpriȩ tẽpta¬
cionis edocuit : quia expressa subiunrẽ
ꝓpt̃ quod placeomihi in infirmitatibus
meis . Vt ergo discipulos instruer&. de
se sũma referebat : Ut uerose in humi¬
litate custo dir& : considerationis oculũ
noninuirtutib: suis sed ininfirmitatib
ut bona quidẽ quȩ agunt uideant &
tam̃ cũ ꝑegerint ab eoꝵ memoria
aculos auertant : Vnde reste ꝑbeatũ
iob dicit᷑ : Siuidi solẽ cũ fulgera. Aesi
apte dicer& : Opus meũ etiã cũ aliis ecen
płoꝵ lucẽ tribuerẽ ad presumptinisgñ

Expanded text:
Sicut enim dum vivimus, debemus bona nostra a meSicut enim dum vivimus, debemus bona nostra a memoria repellere ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam iterum revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis bona sua enumerando narravit, 704 illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus  viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diplorum lucem tribuerem, ad sumptionis gramen
Abbreviated transcription (Latin):
de primunt : & dehis quae sẽ minꝰ egis se intel¬
ligunt tristiciã requir̃ Indignos se aestimant¬
& pene soli. bona sua ñ uident . quae in se uiden¬
da omnib: ad exẽplũ prebent : hinc ẽ quod
paulusdũ expleta insebona post poneret
a sola adhuc reliqua quae essent explenda
ugitar& dic̃ : go me nen arbitror adpre hedis se
hinc ẽ quodut possa se debonis quȩ agebat
humiliare : studebat ad animũ prȩcerita
mala reducere dicen qui prius fun blasphemus.¬
&ꝑsecutor & ctumeliosus: qui &si aliquando
dix̃. bonũ certam̃ certaui. cursũ c̃sũ maui.
fidẽ seruaui : intuendũ summopere ẽ quia ea
illo tẽpore intulit. quoiã de corpore disces¬
surũ se eẽ cognouit. Ibi quippe : prae misit
dicers: Ego enĩ iã delibor: & tẽpus refoluti¬
onis instat : Tunc ergo ad memoriã ꝑfectio¬
nẽ redux̃ operis : cũ iã prȩuidit ad sargita¬
tis spatiũ minime sub eẽ tẽpus operatonis:

Expanded text:
deprimunt, et de his quae se minus egisse inteldeprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt, indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus, dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Ego me non arbitror apprehendisse . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemussi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi , fidem servavi; intuendum summopere est, quia ea illo tempore intulit, quo jam ex tempore discessurum se esse cognovit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Tunc ergo ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum jam praevidit ad largitatis spatium minime subesse tempus operationis.
Abbreviated transcription (Latin):
uiatoꝵ nequa quã debemꝰ aspicere : quan¬
tũiã iter egimus sed quantũ suꝑ ẽ. ut ꝑ¬
agamꝰ ut paulis ꝑfiat preteritũ quod inde¬
sinent a timide adhuc attendit᷑ futurum :
Amplius igit᷑ debemꝰ inspicere quȩ bona
nec dũ fecimꝰ : quã eaquae iã nos fecis segau¬
demꝰ : Sed hab& hoc humana infirmitras ꝓ̃priũ.
c& : Eger quippe oculus cordis. dũ labora¬
re incsideratione suametiut. quasi quod¬
dã stratũ delectacionis in animo ubi mollit̃ iace¬
at requirit atq: id circoquae cõmoda deꝑastis
bonis sit as secutꝰ intellegit sed quae dampna de
neglegentus patit᷑ nescit: plerũq: eni hoc uitio
temptant᷑ elesti: plerũq eoꝵ cordi suggeritur.
ut &bona queq: fecerint ad animũ reuocent.
& securitatisiã lacticia exultent: Sed si ueri
destisunt ab eo in quo sibiplacent mentis oculo
di uertunt: Omnẽ inse de ꝑactis bonis lacticiã

Expanded text:
viatorum, nequaquam debemus aspicere quanviatorum, nequaquam debemus aspicere quantum jam iter egimus, sed quantum superest ut peragamus, ut paulisper fiat praeteritum quod indesinenter et timide adhuc attenditur futurum. Amplius igitur debemus inspicere quae bona necdum fecimus, quam ea quae jam nos fecisse gaudemus. Sed habet hoc humana infirmitas proprium, cet. Aeger quippe oculus cordis, dum laborare in consideratione sua metuit, quasi quoddam stratum delectationis in animo, ubi molliter jaceat, requirit; atque idcirco quae commoda de peractis bonis sit assecutus intelligit, sed quae damna de neglectis patitur nescit. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi. Plerumque eorum cordi suggeritur ut bona quaeque quae fecerunt ad animum revocent, et securitatis jam laetitia exsultent. Sed si vere electi sunt, ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt, omnem in se de peractis bonis laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
& cordisoculũ in consideratione
bonoꝵ operũ quae exhibent figunit :
Atq eose iã scõs existimant : quo in t̃bo¬
na quae agunt. maloꝵ suoꝵ in quibus¬
& fortasse adhuc inplicati sunt memoriã
delinant : Qui scilic& si districtionẽ iudi¬
cisuigilant᷑ attenderent: plus demalis
suifme tuerent. quã de in ꝑfectis bonis¬
&xuinarent: Plus inspicerent quod debis
quȩ adhuc eis agenda sunt. debit preste¬
nene quã quod o perantes quaedã iam
Aebiti parte soluunt: Neq enĩ absolutꝰ
est debitor : qui multa reddit : sed quiom̃a
Nec ad brauiũ iuctoriae ꝑuenit . qui inmas¬
naparte specta culi uelocit̃ currit sed
uastt metas uenien in hoc quodẽ reli¬
quum desicit Neq ad qua elib& locat
destinata ꝑgentib: inchoando prodest
longũiter carpere sinon toti etiã ua¬
leant consũmare: qui ergo aet na uitã
quȩrimꝰ quid aliito quã quȩ dã itinera
agimꝰ ꝑquȩ ad patria sestimamꝰ Sel quid

Expanded text:
et cordis oculum in consideratione et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt; atque eo se jam sanctos existimant, quo intna quae agunt malorum suorum in quibus fortassis adhuc implicati sunt memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem Judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de bonis imperfectis exsultarent; plus inspicerent quod de illis quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit; sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc quod est reliquum deficit. Nec ad quaelibet destinata loca pergentibus inchoando prodest longum iter carpere, si non etiam totum valeant consummare. Qui ergo aeternam vitam quaerimus, qui aliud quam quaedam itinera agimus, per quae ad patriam festinamus? Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
est drursũ. Sint lũbiurĩ precincti : alucerne
ardentes quod enĩ hoc in loco fulgenti sole :
id in eugło lucernis ardentib: designat᷑
Bonũ quippe opus cũ in medio ꝑfidoꝵ luc&
lucerna ard& in nocte : cũ uero in aeccła
resplenda solfulg& indie:. Bonũ opussiadhuc
tale ẽ quod salimalimirant᷑ : lucerna uideli¬
c&innocte : ẽ: Si autẽ ita ꝓficit. ut mirari
abonis ac ꝑfectiorib: possit : nimirũ sol est
indie : Bonũ opuscũ ꝑ astiuã uitã corporis
luc& quasi lucernȩ more. lum̃ ex testa resplen¬
d&: cũ uero solã uirtutẽ mentis. in c̃tẽpla¬
tione at tollit᷑ : quasi more solis decaclo
ueniens lux uide t̃: Quia igit᷑ multa
beatꝰiob hospitalitatis ac mi scđae bonadese¬
narrauerat quae ꝓfecto adhuc tanto
minia quanto & corporalit̃ nouerat
gesta : ad uirtitũ spiritaliũ culmen
mentis oculũ reuocans ꝑ fectionis suȩ
meminit & lucẽ exemploꝵ quã dese
iniquitatũ suarũ ꝓtinꝰ obliuiscuntur:

Expanded text:
Et rursum: « Sint lumbi vestri praecincti et lucernae ardentes . » Quod enim hoc in loco fulgenti sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe opus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte; cum vero in Ecclesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus si adhuc tale est, quod soli mali mirantur, lucerna videlicet in nocte est; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est in die. Bonum opus cum per activam vitam corporis lucet, quasi lucernae more, lumen ex testa resplendet. Cum vero per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi more solis de coelo veniens lux videtur. Quia igitur multa beatus Job hospitalitatis ac minarraverat, quae profecto tanto adhuc minima, quanto et corporaliter noverat gesta, ad virtutum spiritalium culmen mentis oculum revocans, perfectionis suae meminit, et lucem exemplorum, quam de se iniquitatum suarum protinus obliviscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid uero boni inse inspiciunt :
in morta lis grãe cognoscunt donũ : Eiq
de accepto munere debitores fiunt :
qui & prȩueniendo dedit eis bonũ uelle.
quod noluerant. & sub sequendo concessit
bonũ posse quod uolunt: Vnde bene ꝑ¬
in sđa scłoꝵ mittentes coronas suas
ante thronũ dñi : coronas nãq: suas
ante thronũ dñi mittere est certaminũ
suoꝵ uistorias. ñ sibi tribuere sed auctori :
Vt adillũ referant głam laudis: a quo se
sciunt uires accepis secertaminis: Beatus
ergo iob: quia sicbona quȩ operatꝰ ẽ narrat
ut tam haec suȩ operationi ñ tribuat sed
adauctoris laudẽ recurrat : manũ suã oresuo
osculatã fuis se denegat. ac sipatent̃ dicat :
cgomea oꝑa tãquã mea non ꝓfero: quia
austoris suigram negare c̃uincit᷑ quis quis

Expanded text:
quidquid vero in se boni inspiciunt, quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerant, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. +  saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
meo : ꝑmanũ quippe operatio : ꝑosautẽ
locutio de signatur : Sicit psalomo¬
nẽ dicit᷑ : Abscondit pigermanã suã
sub ascellasua : & laborat sia dossuum
porrigit eã: pigro labor .ẽ manũ
suã adosporrigere quia desidiosus
quisq: predicator nec hoc uult o pari
quod dic̃ : Manus quippe ad osporrige¬
re ẽ uocisuȩ opere concordare. Manũ
ergo suã osculat᷑ oresuo : qui laudat
quod facit & testimonio ꝓpriȩ locuti¬
onis sibiuirtutẽ tribuit operis. qua in
re quis despicit᷑. nisi is qui ipsa operandi
munera largit᷑: Unde bene ꝑegregiũ prȩ¬
dicatorẽ dicit᷑. Quid autẽ habes quod
ñ accepisti : si autẽ accepisti quidglo¬
riaris quasi ñ acceperis.: Scĩ autẽ uiri
sciunt post primiparentis lapsũ. decor¬
ruptibili stirpe se editos & ñ uirtute
ꝓpria sed preueniente suꝑ nagrã. ad
meli ora se uota. uel oꝑa cõmutatos
& quicquid sibi mali inesse cognoscunt.
demortali ꝓpagine sentiunt meritum :

Expanded text:
er manum quippe operatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum porrigit eam suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quidnon accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidqde mortali propagine sentiunt meritum;
Abbreviated transcription (Latin):
nescat : Sc̃ĩ uiri minime exultant
cũ cognoscunt quae faciunt. sed cũ faci¬
operis. Vt uidelic& actione ꝑsoluant
quod eis prerogatũ ẽ. in cognitione:
Stultus nãq: ẽ. debitor. qui gaudens
pecunias mutuas accepit : & tẽpusquo
reddere debeat ñ at tendit Mode¬
ratur autẽ laeticia accipiendi
quando sollerti ꝓuidentia. etiam
consatutũ tẽpus red dendi cogitat᷑:¬

Expanded text:
nescat: sancti namque viri minime exultant, nescat: sancti namque viri minime exultant, cum cognoscunt quae faciunt: sed cum facioperis: ut videlicet actione persolvant, quod eis prorogatum est in cogitatione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debet, non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
Itiac ꝑdidi : quod ꝑbona oꝑa redderẽ ex
grã conditoris accepi : Sed nũ quã as
Imentẽ deserit : quae in peccatis seue¬
racit agnoscit : Vnde & mox he liscusuem¬
ens ligiũ deor sũ mittit & ferrũ releuat:¬
a redemptor nr̃ pie nos respiciens corper¬
catoris humiliat : & eiquã a miserat in¬
tellegentiã reformat : lignũ mergit
a ferrũ releuat: quiacor affligit & sci¬
entiã reparat.: Un debene alia trans¬
latione dicit᷑: quod c̃fregit lignũ atque
iactauit. & sic ferrũ sustulit: Lignũ nãq
confringere ẽ c̃or abeleuatione c̃te¬
rere lignũ adima iactare ẽ : eleuatũ
cor in cognitione ut diximꝰ ꝓpriae infir¬
mitatis humiliare : Atq ilico ferrũ
adsuꝑficiẽ redit : quia adusũ exerci¬
tacionis pristine intellegentiarecur¬
rit : Igitur quia donũ intellectus
quod accipit᷑. uixcũ tot difficulta¬
tib custodit᷑: curandũ quippe .ẽ ne
ocio torpeat. curandũẽ ne exerci¬
tacione operis uicio elationis eua¬

Expanded text:
idi, quod ut per bona opera redderem, ex gratia creditoris accepi. » Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Eliseus veniens lignum deorsum mittit, et ferrum in sucet Redemptor noster, pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei qui amiserat, intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum levat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene in alia translatione dicitur quod infregit lignum, atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est, cor elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elevatum cor in cogitatione, ut diximus propriae infirmitatis humiliare, atque illico ferrum in superficiem redit, quia adversum exercitationis pristinum intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est, ne otio torpeat, curandum ne in exercitatione operis vitio elationis eva
Abbreviated transcription (Latin):
plurimã repperit manꝰmea : Ac si
apcedicere e: Nequaquã me in eo
locupletẽ ex iusticia credidi. quo recta quȩ
ageredebui. etiã multa cognoui: nec intellegen¬
tia extulit quia illud c̃sideratio debitȩ opera
pit᷑ circa sem& ipsũ animꝰ ualde sollicitus
abelationis lapsu tenea ẽ : Sed cũ mira quȩ
intellegit etiã operari coeperit : eo ipsononnũ¬
quã quo foras astendit᷑ labit atq insuis actibus
sece teros prȩire gloria t̃. Beatũ igit᷑ iob si¬
cut intellegentiȩ aurũ ñ extolit nec lumen
quoq: ante humanosoculos mirae operations
eleuauit: Vnde & apte sub iungie Siuidisolẽ¬

Expanded text:
plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operatpitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae aurum non extulit, nec lumen quoque ante humanos oculos mirae operationis elevavit. Unde et apte subjungit: CAPUT VI Re
Abbreviated transcription (Latin):
ris accendim᷑ affectu : quasi ꝑ ignẽ solis aui¬
cioꝵ humero siccam᷑: cũ uero quẽ. ad opus
bonũ laudis amor ꝓuocat concupita fama
quasiluna attingit : quia uidelica& eiꝰ am¬
mũ & accendit & resoluit : Accendit
scilic& ad exercitiũ operis resoluit ue¬
ro ad concupiscentiã fauoris : plerũq: tam̃
ad exercenda oꝑa. aliena nos utilit̃ exẽ¬
pla ꝑsuadent : & cũ menge humili opinio¬
nis alienȩ bona suscipimꝰ nra uelad mebis
bona ꝓducimꝰ ueladbonũ mala ꝑmuta¬
mus : cũq: nos deuita ꝓximifamȩ̃ splendor
pradiat : mensnrã ut prȩdiximꝰ quȩ adop¬
tinendũ uirtutis it̃ se dirigit quasi in lunȩ
lumine gressus ponit : Sed sicut ex aliena
opinione ꝓficimus sic plerũq: silaudibus

Expanded text:
ris affectu accendimur, quasi per ignem solis a viris affectu accendimur, quasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex aliena opinione proficimus, sic plerumque, si
Abbreviated transcription (Latin):
ueru e quod quidã putant in lustracone
lunã poccultũ circulũ aradio solis ac cipen sit
peationisordine haec quoq: suspicio n abhorr&:¬
N Rima quippe abono opere nure saccipit  fauris
guo quass llaritate lumnis asꝑgit: Est aliud
onlunna quad ꝑsimilitudinẽ bona spargentifamae
iueniat : Tux nãq eiꝰ. etiã intenebrarũ tẽpore.
ir ambulantib ostendit: quia adũ dealiena
uita lux laudisemicat : alios ad exercitium
bonioperis illustrat : Cũq illius opinio dara
cognoscis: huic quasi ꝑgenti initinere exẽpli
lum̃ prebet: Sed nonnũ quã opus quod ab alie¬
nacpinione sumit᷑ minꝰ mundo desiderio
in animo format᷑: Nã in firmȩ mentes cũbona
de aliis audiunt aliquando se ad operationẽ
resta nonamore uirtutis sed de lectacio¬
contigerit exurat quidẽ. sed exurendo hu¬
midũ reddat Ad uitã igit᷑ bonã. aliosꝑ
amorẽ dĩ affectus recti operis. aliosuero
amor laudis inflãmat: Sed cũ rectio pe¬

Expanded text:
erum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut  significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam quasi claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitueniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatiouidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat. Sed cum recti ope
Abbreviated transcription (Latin):
& quia egi sicminima sicut maxima.
sic singu la ds iudicat sicut cuncta :
om̃s homines: Acsi aꝑte ad moneam inten¬
dere. quia hoc iuditium qđ suꝑ unãgentem
describit᷑. etiã suꝑ om̃s homines inuisibili
examinatione celebratur : ut alius repella¬
turualius eligatur occulte. sed nullus iniustȩ:
Hoc ergo qđ in maximis fieri cernimus : etiã¬
in nobis singulis caute timeamus: Sierũ
intenduntur diuina udicia suꝑ una ani¬
m̃a: sicut suꝑ uña urbem: sic suꝑ unã urbem
sicut suꝑ una gentem : Sic suꝑunã gentem:
sicut suꝑ uniuer sam generis humani mul¬
titudinem: Quia & sic intendit d̃s singu¬
lis : acsi uac& acunctis: &sic simul inter¬
dit om̃ibus: ac si uac& asingulis : Qui eñ
om̃ia administrando impla regit implendo
Nec uniuersis de est cumdisponit unum
nec unide est cũdisponit uniuersũ : Cuncꝰ¬
tascilic& : naturȩ suȩ potẽ cia qui etus oꝑatur:
Iuid ergomirũ qui a non angustatur inten¬
tus. quioꝑatur quietus: dicatur itaque:

Expanded text:
quia sic minima sicut maxima, sic singula Deus judicat sicut cuncta, omnes homines. - Ac si aperte admoneantur attendere, quia hoc judicium quod super unam gentem describitur, etiam super omnes homines invisibili examinatione celebratur, ut alius repellatur, alius eligatur occulte, sed nullus injuste. Hoc ergo qin nobis singulis caute timeamus. Sic enim intenduntur divina judicia super unam animam, sicut super unam urbem; sic super unam urbem, sicut super unam gentem; sic super unam gentem, sicut super universam generis humani multitudinem; quia et sic intendit Dominus singulis, ac si vacet a cunctis; et sic simul intendit omnibus, ac si vacet a singulis. Qui enim omnia administrando implet, regit implendo; nec universis deest, cum disponit unum; nec uni deest, cum disponit universos, cuncta scilicet naturae suae potentia quietus operatur. Quid ergo mirum quia non angustatur intentus, qui operatur quietus? Dicatur itaque
Abbreviated transcription (Latin):
in mercede quereret qui labori amplius in¬
sudass& : ait : Nonne exdepario conuenisti
mecũ : Uolo autẽ & huic nouissimodare:
sicut & tibi: Aut nonlic& mihi qđ uolosticere:¬
Incunctis ergoquȩ exterius exponuntur. aꝑta
causa rationis est: occultȩ iusticia uolunta

Expanded text:
in mercede quaereret qui labori amplius inin mercede quaereret qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi; an non licet mihi quoIn cunctis ergo quae exterius disponuntur aperta causa rationis est occultae justitia volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Si eni gentilitatem miraris ad sup̃tã. ipso
cõcedente ꝓacẽ quis est qui cõdempn&
suudȩam obstupescas ꝑditam ex quo abscor¬
derit uultũ suum. quis est qui contẽpletur
eum. itaq consilium sum mȩ & occulte
uirtutis : satisfactiosit aꝑte racioniis:
Vnde in eugło dñs cũ dehuiuf rei caus a
loqueretur : ait : Confiteor tibi pater
dñe cȩli& terrȩ qui abscondistihee asa¬
pientibus & pruderitibus & reuelastiea
paruulis lta pater: Atq moxtam qua
rationẽ quandam absconsionis ac reuelati¬
onis ad iungens. ait : Quia sic fuit placi¬
cã arite tẽ: Quibusiumirũ uerbis.
exẽ plahumilitatis accipimus : ne temere
discutere suꝑna cõsilia dealioꝵ uocatione.
alioꝵ uerorepulsione prȩsumamus : Cum
exũ intuliss& utrũq: non mox rationẽ reddi¬
dit. sed sic dõplacitũ dixit : Hoc uidelic&
borantib: reddens. cũ quosdam operarios
in ȩquales in opere aequar& in p̃mio & plus

Expanded text:
Si enim gentilitatem miraris assumptam, ipso Si enim gentilitatem miraris assumptam, ipso concedente pacem, quis est qui condemnet? Si Judaeam obstupescis perditam, ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? Itaque consilium summae et occultae virtutis satisfactio sit aperte rationis. Unde in Evangelio Dominus cum de hujus rei causa loqueretur, ait: « Confiteor tibi, Domine, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, pater . Atque mox tanquam rationem quamdam absconsionis ac revelationis adjungens, ait: Quia sic fuit placitum ante te. Quibus nimirum verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit, 806 hoc videlicet  mercedem reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus
Abbreviated transcription (Latin):
et̃. de scribitur: quiagentilitas corde hu¬
milis. peccatorũ suorũ aperit confessiones :
Namsicut inuulnere ab internis trahit᷑
uirus incute: ita in confessione peccati dũ
in publicũ secreta panduntur. quasi mali hu¬
mores auisceribus intimis foras ꝓrũpunt :
Illis ergopeccantibus pauperum elamor
auditur : quiadũ iudȩi contradm̃ suꝑbiurs
ad dm uota gertiliũ ꝑuenerunt Unde
& mox haec ipse inmensa gͦꝓfunda iuditia
phorrescens non ea curatꝰ ratione discu¬
tere. sed ad miratione uenerari : atq: ait :
psoenĩ cocedente pacẽ. quis est qui con¬
dempn& : ex quo a bsconderit uultum
suum. quis est qui cõtempletur eum
Nemoergo discutiat quurstante iudaico po¬
pulo. dudum in in fidelitate gentilitas ia¬
cuit: & cur ad fidem gentilitate sur gente.
iudaicum populũ ininfidelitatis culpa
pstrauit: Nemo discutiat cur alius tra¬
hatur exdono : alius repellatur ex merito

Expanded text:
esse describitur, quia gentilitas corde huesse describitur, quia gentilitas corde humilis peccatorum suorum aperuit confessiones. Nam sicut in vulnere ab internis trahitur virus in cute, ita in confessione peccati, dum in publicum secreta panduntur, quasi mali humores a visceribus intimis foras prorumpunt. Illis ergo peccantibus, pauperum clamor auditur, quia dum Judaei contra Deum superbiunt, ad Deum vota gentilium pervenerunt. Unde et mox haec ipsa immensa ac profunda judicia perhorrescens, non ea curat ratione discutere, sed admiratione venerari, atque ait:enim concedente pacem, quis est qui condemnet? Ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? - Nemo ergo discutiat cur stante Judaico populo dudum in infidelitate gentilitas jacuit, cur ad fidem gentilitate surgente Judaicum populum infidelitatis culpa prostravit. Nemo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius repellatur ex merito.
Abbreviated transcription (Latin):
remȩgeni & audir& uocẽ pauperum:
Qui a nimirũ dũ ipsicuris secularibus oc¬
cupati. p̃dicationis officiũ deserunt gre¬
gem subditũ inquerelarũ ꝓrũpere cla¬
more cõpellunt: ut quasi iure unusquisq
subiectus deuita ficti pastoris in mur¬
mur& curtena magistrilocũ. qui non
eere& officium: Quãuis fortasse
melius. ꝑ tumore potenciũ suꝑbia udeoꝵ¬
& pcla morem pauperũ. desideriagent¬
umfigurantur . Sicut at testinitu ue¬
nnigiꝑ arpulantem splendide diuitem.
iudaicus populus desigiatur copiam
solic& legis non adnecessicat᷑ saluti. selad
pompã elctionis ad sumeris.: at que inprecep¬
toꝵ uerbis non sem& ipsũ ordinate refici¬
ens seductanter ostendens & ꝑuulnera¬
tum lacierũ qui inter pretatur aduitus.
ferma popłi gentilis exprimitur. quem
duũniũ adiutoriũ tantomagis erigit.
quantominus desuarum uirium faculta¬
te confidit: Suipauꝑ & pleus ulceribus

Expanded text:
rem egeni, et audiret vocem pauperum; rem egeni, et audiret vocem pauperum; quia nimirum dum ipsi curis saecularibus occupati praedicationis officium deserunt, gregem subditum in querelarum prorumpere clamorem compellunt, ut quasi jure unusquisque subjectus de vita ficti pastoris immurmuret, cur teneat magistri locum, qui non exercet officium. Quamvis fortasse melius per tumorem potentium superbia Judaeo clamorem pauperum desideria gentium figurantur, sicut, attestante Veritate, per epulantem splendide divitem Judaicus populus designatur; copiam cilicet legis non ad necessitatem salutis, sed ad pompam elationis assumens, atque in praeceptorum verbis non semetipsum ordinate reficiens, sed jactanter ostendens; et per vulneratum Lazarum, qui interpretatur adjutus, forma populi gentilis exprimitur, quem divinum adjutorium tanto magis erigit, quanto minus de suarum virium facultate confidit. Qui pauper et plenus vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
Lumen eñi intellegentiae humilitas aperit :
suꝑbia abscondit: Nãsecretũ quoddã pietatis
est & tantominus ad illud animus ꝑuenit :
quanto magis intumescit : Quia eo ipsofo¬
ras repellitur : quo insanius inflatur:
clamorem egeni : & audira uocẽ pauperum:
Cum enĩ istisuꝑbiunt: clamant ad dñm.
hii quupsis suꝑbientib opprimuntur:
Uelcerte idcircodicitur. quod ad dm̃fece¬
runt clamorem pauperũ ꝑuenire : quia
istis cadentib: in eoꝵ loco pauperes id est¬
spu humiles subrogantur : & quia hoc eoꝵ
casufactũ est̃. ipsi fecisse reseruntur : eo
uidelic& locutionis genere. quopugnare
castradicimus qui apugnatur ex illis:
Uelcer te quia cuncta quȩ superius dicta
sunt. referri etiã ad rectores ȩcclesiasti¬
cos possuntꝰ: qui relicto prȩdicationis
studio. sub occasione regiminis. terre¬
nis negotiis in uoluuntur : Apte subiun¬
giturꝰ: Ut ꝑuenire facerent ad eũ clamo¬

Expanded text:
Lumen enim intelligentiae humilitas aperit, Lumen enim intelligentiae humilitas aperit, superbia abscondit. Nam secretum quoddam pietatis est, et tanto minus ad illud animus pervenit, quanto magis intumescit, quia eo ipso foras repellitur, quo insanius afflatur. clamorem egeni, et audiret vocem pauperum. - Cum enim isti superbiunt, clamant ad Dominum hi qui ipsis superbientibus opprimuntur. Vel certe, idcirco dicitur quod ad Deum fecerunt clamorem pauperum pervenire, quia istis cadentibus in eorum loco pauperes, id est humiles, spiritu subrogantur. Et quia hoc eorum casu factum est, ipsi fecisse referuntur, eo videlicet locutionis genere quo pugnare castra dicimus, quia pugnatur ex illis. Vel certe, quia cuncta quae superius dicta sunt, referri etiam ad rectores ecclesiasticos possunt, qui relicto praedicationis studio, sub occasione regiminis terrenis negotiis involvuntur, apte subjungitur: Ut pervenire facerent ad eum clamo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Uias eius intellege re noluerunt :
Uiȩ eñi iste. uisione despecte sunt : sed in¬
tellectu reuerendȩ : Aliud est quippe in
ȩis quod cernitur : aliud qđ expectatur
uid eñi in hac uita aliud. qua deiectionem.
sputa. ludibria . mortemq: intuentium
oculis ostendit: Sed ꝑhȩc infima trasit᷑
ad sum ma : ꝑhȩc dede cora quȩ precedunt.
aeterna nobis & gloriosa pollicen tur:
Uiderunt ergo suꝑbiuias dñi. sed intel¬
legere noluerunt quia dũ abiecta quȩ
iñse illȩ ostendi nt despiciunt. ꝑdidẽ¬
pudat istisublimia quȩ promit t̾ant :
Uiasitaque in tellegere est . & humlitr
tolerare transitoria & ꝑseueranter expec¬
tare mansura : ut exẽplodominico. acter¬
na quȩratur gła ꝓpriis tẽporalibus con¬
parata & non qđ hic quisq tolerat sedin
id quod expectat intendatꝰ : Adhȩc ergo
suꝑbi clausos oculos tenuerunt : qui adum
ingła presentis uitȩ suꝑbiunt. humilita¬
tis dominicȩ celsitudinẽ nonuiderunit:

Expanded text:
e noluerunt. Viae enim istae visione despectae sunt, sed intellectu reverendae. Aliud quippe est in eis quod cernitur, aliud quod exspectatur. Quid enim in hac vita aliud quam dejectionem, sputa, ludibria, mortemque intuentium oculis ostendit? Sed per haec infima transitur ad summa, per haec dedecora quae praecedunt aeterna nobis et gloriosa pollicentur. Viderunt ergo superbi vias Dei, sed intelligere noluerunt, quia dum abjecta quae in se illae ostendunt despiciunt, perdiderunt isti sublimia quae promittunt. Vias itaque Dei intelligere est et humiliter tolerare transitoria, et perseveranter exspectare mansura, ut exemplo Domini coaeterna quaeratur gloria opprobriis temporalibus comparata, et non quod hic quisque tolerat, sed in id quod exspectat intendat. Ad haec ergo superbi clausos oculos tenuerunt, quia dum in gloria praesentis vitae superbiunt, humilitatis Dominicae celsitudinem non viderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
punauit tt̃ poralis. cũ eiꝰ ignorantia pocera¬
pius si hȩc eadem sapientia in semitȩ arigu¬
Isconstitisseo: Inuestiganda fuerat: si
occulta esse uoluis sec : Sed post quã in car¬
nationis suȩ misteria publice ostendit
post quahumilitatis exempla suꝑbientibus
prebuit. sem& ipsam nobis quasi transeunti
bus in mediissemitis fixit: Ut uidelic&
in eãquam querere nolumus inpingamus. &
quã transeuntes uidere neglegimus. tanga¬
mus offeridentes: Dicatur itaque: & om̃s
uias intellegere noluerunt: Uia quippe est:
incarnate sapientiae : om̃is actio quamtẽ po¬
raliter gessit: Viȩ eius sunt. uiuendiordi¬
nes : quos ad se uenientib: strauit: Tot itaq:
ad seuenientib uias p̃buit. quot bene ui uen¬
diexempla monstrauit : Humilitatis eius
ꝓpħa uias aspexerat : cum suspirabat dicens:
Inmandatis tius me exercebo : & considerabo
uiastuas: Hlinc rursũ. deuno quoque iusto đr:
quicurat ut ꝑ dominica exempla gradi atur :

Expanded text:
per viam vitae temporalis cum ejus ignorantia poteramus, si haec eadem sapientia, in semitae angulis constitisset. Investiganda fuerat, si occulta esse voluisset. Sed postquam incarnationis suae mysteria publice ostendit, postquam humilitatis exempla superbientibus praebuit, semetipsam nobis quasi transebus in mediis semitis fixit, ut videlicet in eam, quam quaerere nolumus, impingamus; et quam transeuntes videre negligimus, tangamus offendentes. Dicatur itaque: Et omnes vias ejus intelligere noluerunt. Via quippe est incarnatae sapientiae omnis actio quam temporaliter gessit. Viae ejus sunt vivendi ordines, quos ad se venientibus stravit. Tot itaque ad se venientibus vias praebuit, quot bene vivendi exempla monstravit. Humilitatis ejus vias Propheta aspexerat, cum suspirabat, dicens: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Hinc rursum de unoquoque justo dicitur qui curat ut per dominica exempla gradiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuodbene in in fidelibus & lubricis. paulis
quoddã semen erroris aspexerat : cũ dicebat
Quicũ cognouissent dm̃. non sicut dm̃glori¬
ficauerunt aut grãs egerunt: sed eua¬
nuerunt in cogitacionibus suis: Sed quid

Expanded text:
Quod bene in infidelibus et lubricis Paulus quasi Quod bene in infidelibus et lubricis Paulus quasi quoddam semen erroris aspexerat, cum dicebat: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evan
Abbreviated transcription (Latin):
tergitur : aut peccatũ est & causa peccati:
aut peccatũ & poena peccati : Peccatũ
namque qđ poenitencia non diluit : ĩpso
suo pondere mox ad aliud trahit: Unde
fit. ut non solũ peccatũ sit: sed peccatũ
& causapetcati : Ex illo quippe uicio cul¬
pa subsequens oritur : ex quo cetata mens du¬
citur. ut peiuis & alioligetur: Sed pecca¬
tũ quod expeccato oritur : non iam peccatũ
tantũ modo. sed peccatũ est & poeria pecca¬
ti. Iuia iusto iuditio omp̃s ds corpeccan¬
tis obnubilat : ut precedentis peccati me¬
rito etiã inaliis cadatꝰ : Quem enĩ
liberare noluit: deserendo ꝑcussit : Non
ergo in merito poena peccatidicitur : quo d
iusta desuꝑ in rogata cetitate ex prete den¬
tis peccati ultione ꝑpetratur : Quod uide¬
lic& agitur dispositione superius ordinde¬
ta : seđ inferius iniquitate cõfusa Ut & pre¬
cedens culꝑa sit causa subsequentis : & pr¬
sum culpa subsequens sit porna precedentis:

Expanded text:
tergitur, aut peccatum est et causa peccati, tergitur, aut peccatum est et causa peccati, aut peccatum et poena peccati. Peccatum namque quod poenitentia non diluit ipso suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed peccatum et causa peccati. Ex illo quippe vitio culpa subsequens oritur, ex quo caecata mens ducitur ut pejus ex alio ligetur. Sed peccatum quod ex peccato oritur, non jam peccatum tantummodo, sed peccatum est et poena peccati, quia justo judicio omnipotens Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in aliis cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Non ergo immerito poena peccati dicitur, quod justa desuper irrogata caecitate, ex praecedentis peccati ultione perpetratur. Quod videlicet agitur dispositione superius ordinata, sed inferius iniquitate confusa, ut et praecedens culpa sit causa subsequentis, et rursum culpa subsequens sit poena praecedentis.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dilataturꝰ : dum quosdam etiam
in iniquitate ꝑmansuros ad mittit
Fropter hanc multitudinẽ quȩ ex traelectoꝵ
numerũ iac& : in eugło dñs dicit : Multi
uocati: pauci uero electi: Sed quia ho e
quodelectis alii conteruntur de merito paci¬
etis est nonde iniquitate punientas non erũ
iniquus ds̃ qui infert irã : a psubiungit
summopere est. quod iniquus quisquȩ
duobus modis in nocte cõteritur : uel
cũ exterioris iudicii tribulatione per¬
cutitur uł cũ occulta sententia in teri¬
us cecatur: Innocte corruit : cumꝑ ex
tremũ uidiciũ uiuendilumen in ꝑpͥetuũ
amittit: Vnde scriptũ est : Ligate ei
manus & pedes : & mittite eũ intenebras
exteriores: Tunc enĩ coactus in tenebras
exteriores mittitur: quianunc ex teriori
te iniquiis conteritur: cum peccatorum
precedentiũ confusione dampnatus. ueri¬
tatis lumen non inuenit : & quid de inceps
agere debeat non agnoscit : Om̃e quippe

Expanded text:
quoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam quoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros admittit. Propter hanc multitudinem, quae extra electorum numerum jacet, in Evangelio Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed quia hoc quod electis aliis alii conteruntur, de merito patientis est, non de iniquitate punientis: Non enim iniquus Deus, qui infert iram, apte subjungitsummopere est quod iniquus quisque duobus modis in nocte conteritur, vel cum exterioris poenae tribulatione percutitur, vel cum occulta sententia interius caecatur. In nocte corruit, cum per extremum judicium vivendi lumen in perpetuum amittit. Unde scriptum est: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Tunc enim coactus in tenebras exteriores mittitur, quia nunc in interiote iniquus conteritur, cum pecatorum praecedentium confusione damnatus, veritatis lumen non invenit, et quid deinceps agere debeat non agnoscit. Vet. XII. O
Abbreviated transcription (Latin):
catur ciuitas dño aturre anane helusque
ad portã anguli : & exibit ultra norm̃a
men surae: Ciuitatẽ quippe esse drui seam
aeccłam nullus igaiorat : Anane hel uero:
dĩ graciamter pretaturꝰ: In angulo autẽ :¬
duplex paries iungitur : Ciuitas ergodr̃i
aturre ananehel usq ad portã apguli
edificari ꝑhibetur : qui a scã eccła acelsitu¬
dine suꝑne grae inchoans. usq ad ingressũ
susceptiones: construitur utroꝵ que popłoꝵ :
iudaici uidelic& atque gentilis: Sedq
in eacrescente multitudine. etiã reꝓbi
colliguntur : Apte subditur: & exiuit
ultra narmã mensurȩ. Quia usq ad eos
quoq ex tinditur : qui norm̃a iusticiȩ trapi¬
scuntes in tramensurȩ cȩlestis numerum
nonsunt: Ande ꝑesaiam quaque : ei dem
ȩccłae dicitur: Ad dexteramenui & ad
leua dilataberis: & sementuũ gentes here¬
ditabit: In tantaqui ppe multitudine
gentium. addexteram exterditur : dum
quosdam iustificando suscipit. Adleuã

Expanded text:
cabitur civitas Domino a turre Ananehel usque cabitur civitas Domino a turre Ananehel usque ad portam Anguli et exibit ultra norma mensurae . Civitatem quippe esse Domini sanctam Ecclesiam nullus ignorat. Ananehel vero Dei gratia interpretatur. In angulo autem duplex paries jungitur. Civitas ergo Domini a turre Ananehel usque ad portam anguli aedificari perhibetur, quia sancta Ecclesia a celsitudine supernae gratiae inchoans, usque ad ingressum susceptionemque construitur utrorumque populorum, Judaici videlicet atque gentilis. Sed quia in ea crescente multitudine etiam reprobi colliguntur, apte subditur: Et exibit ultra normam mensurae, quia usque ad eos quoque extenditur, qui normam justitiae transeuntes, intra mensurae coelestis numerum non sunt. Unde per Isaiam quoque eidem Ecclesiae dicitur: Ad dexteram enim et ad laevam dilataberis, et semen tuum gentes haereditabit . In tanta quippe multitudine gentium ad dexteram 799 extenditur, dum quosdam justificandos suscipit. Ad laevam
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis stare ĩanon nouit : qui non
stantẽ nouit in ridere : Hunc autem
suꝑnorũ iudiciorũ metũ. paulus apłs disci¬
pulorũ cordibus incutiens: ait: Quise
existimat stare : uideatꝰ necadat: Quod
autẽ dicens conter& multos ilico adiunxit
innu merabiles : uel multi tudinẽ ex prime¬
re studuit reꝓborũ quȩ humane rationis
numerũ transit: uł certe indicare uoluit:
quod om̃s qui pereunt intra electorũ numerũ
non habentur: ut eo sint innumerabiles. quo
ex tranumerũ currunt: Unde ꝓpħa intuens
tantos hoc eccłȩ tẽpore specietłinus credereꝰ.
quantos nimirũ certũ est electoꝵ numerũ
sumnãq transire : ait: Multiplicati sunt:
suꝑnumerũ : Acsi dicer&: Multis eccłam
in trantibus etiã hii ad fidem specie tenus
ueniunt. qui amimero regni caelestis
excluduntur : qui a electoꝵ summa. sua
uidelic& multiplicitate transcenidurt:
Vnde : & ꝑhieremiã ꝓpham dicitur : Aedifi¬

Expanded text:
quamvis stare jam non novit, qui non quamvis stare jam non novit, qui non stantem novit irridere. Hunc autem supernorum judiciorum metum Paulus apostolus discipulorum cordibus incutiens, ait: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Quod autem dicens: Conterit multos, illico adjunxit, Innumerabiles, vel multitudinem exprimere studuit reproborum, quae humanae rationis numerum transit; vel certe indicare voluit quod omnes qui pereunt intra electorum numerum non habentur, ut eo sint innumerabiles, quo extra numerum currunt. Unde Propheta intuens tantos hoc Ecclesiae tempore specie tenus credere, quantos nimirum certum est electorum numerum summamque transire, ait: Multiplicati sunt super numerum . Ac si diceret: multis Ecclesiam intrantibus, etiam hi ad fidem specie tenus veniunt qui a numero regni coelestis excluduntur, quia electorum summam sua videlicet multiplicitate transcendunt. Unde et per Jeremiam prophetam dicitur: Aedifi