comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. gͦ quando dnusa ẽ caro ab a¬
potuit ab aĩa se uingi. ꝑq̃ u̾bo e¬
rat unita. qͥn au̾bo diuid̾et᷑ꝰ. Fu¬
it aũt diuisa ab ar̃a ĩ morte. Alio¬
ait ag̃. ¶Mors q̃ timet᷑ homines.
seꝑatõ ẽ aĩe a carne. Mors ãt q̃ ñ
iͥ aĩa.Ac ꝑ hoc. diuuntas acarne.
huic sue ꝑbabilitati aclelitꝰ
auctoritatis testimonium. ambre
eĩ trͣtans de xp̃i delictõe. qͥ ĩ cruce
uoce magna clamãs dix̃. ¶Deus
d̾s nĩs ut ꝙͥ me deliquisti. ait ⁊
Clamat homo seꝑatõem diuinita¬
tis moritumꝰ. Nam cũ diuinitas
mortis lib̾a sit: utiq mors ĩ eẽ nõ
pot̾at. nͥ uita disced̾et. qr uita di¬
uinitas ẽ. Hic uid̾r tradi. ꝙ diumi¬
tas seꝑata sit ĩ morte ab homine.
q̃ nͥ discessiss hõ ille mori nõ poss.
ꝙ illi ad carnẽ refert̃. qmͣ dñt a do
seꝑatam. ¶Quib respondemus
illam seꝑatõe sic ẽẽ accipiendam:

Expanded text:
go quando divisa est caro ab apotuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, quia vita divinitas est. Hic videtur tradi quod divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam,
Abbreviated transcription (Latin):
ita probare conantib. Iusticia
sit. nec prudñciam. qr sibi ñ ꝓ ui¬
dit. neq tẽꝑanciam. qr aliena ap¬
peciit. nefortitudie qr pͣue sug¬
gestioni cessit. Quib respõdẽtes
diciimis eũ qͥd̾ ñ tũc habuisse has
uirtutes. qñ pedcauit. s añ. ⁊ tũc
amisisse. ¶ Q multis scõꝵ testi¬
mouis comꝓbat᷑. ¶ Ait eĩ as in¬

Expanded text:
ita probare conantibus. Justitiam, sit; nec prudentiam, quia sibi non providit; nec temperantiam, quia aliena appetiit; nec fortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eum quidem non tunc habuisse has virtutes quando peccavit, sed ante, et tunc amisisse. Quod multis sanctorum testimoniis comprobatur. Ait enim A
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut aꝓpͥnquent. Est eĩ ut ait
Ieĩꝵ. Scd̾a tabula post naufragi¬
um. qr siꝗs uestem ĩnocentie ĩ
baptismo ꝑceptam peccando cor¬
rumpit. penitencie remedio repa¬
rare pͭ. ¶ Prima tabula ẽ baptis¬
mus. uͥ deponitur ueto homo. ⁊ ĩ¬
duitur uouus. Scd̾a ẽ penitẽcia.

Expanded text:
nquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia,
Abbreviated transcription (Latin):
dimitt̾e. s nõ iussit. ⁊ sic dedit a¬
pplo locum monẽdi. ut q uolunt.
nõ dinuttant. pot̾ ãt licite diuutt̾e.
si eĩ fornaltõ carnis detestanda est
iu cõnige. quanto mag̾ formeitio

Expanded text:
dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
ta at die ornatũ ẽ firmanientu
sole ⁊ luna ⁊ stelł. ¶ Quinta. mt¬
aer ĩuolatilib.⁊ aq in piscib or¬
namẽta acceꝑunt. Sexta. accepͭ
t̾ra iumẽta.⁊ reptilia. ⁊ bestias.
Postq om̃ia fcs ẽ hõ de t̾ra. ⁊ i
t̾ra. nõ tñ ad tr̾am nec pp̃ t̾ram:

Expanded text:
est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram, nec propter terram,
Abbreviated transcription (Latin):
eqr. dix̃ d̾s. Fiant lumi r¬
naria ĩfirmamẽto celi ⁊ diuidãt
diem ac noctem. ¶Inp̾cedenti tri¬
duo disposita ẽ imiuersitatis mũ
di hiꝰ machinͣ .⁊ ꝑtib suis distrib¬
uta. formata eĩ luce pͥma die. que
umuiisa illu straret. duo seq̃ntes di¬
es at̾buti sũt sup̾me ⁊ ĩfime ꝑti

Expanded text:
r: Dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti
Abbreviated transcription (Latin):
butis ab illo uiribo. ⁊ facłtatib a¬
ut tũc. ł tc̃ sic uł sic exeat qͥ cat᷑.
Ista quippe origialr: ac pͥmordi¬
alr̃. inquada textura elemẽtoꝵ
cũcta iam c̾ata st̃ acceptis oportu¬

Expanded text:
butis ab illo viribus et facultatibus aut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportu
Abbreviated transcription (Latin):
S ħ ab hoĩb tanto difficilius ad¬
hibent᷑: qnͣtũ desũt sensuũ sub¬
tilitates ⁊ corꝑni mutabłitates.
ĩ m̃bris terrenis ⁊ pigris. Unde
istunt celitates. s nõ ẽ c̾ator. nͥ
qͥ pͥncipałr ista format. nͨ quisqͣ

Expanded text:
 ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde istunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ħ ẽ ut quis paratꝰ sit ꝓfrĩbꝰ¬
⁊̃ mori s nũquid mox ut nascitur.
iam ꝓrsus pfr̃a ẽ. ¶ Inmo ut per¬
ficiatur nascit᷑. cum fu̾it nata. ii¬
trit̾. cũ fu̾nit nuitta ioboratur. cũ
fuit roborata ꝑficit᷑. c̃ adꝑfectõen

Expanded text:
charitas haec est, ut quis paratus sit pro fratribus mori. Sed nunquid mox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum rit roborata
Abbreviated transcription (Latin):
spurt hõ. de se flatum enuttit.⁊
spirasse ĩ faciem hominis. ex se sp̃m
putant. aĩa eẽ ꝑte di ¶Si eĩ hoc
eẽt. nec ase nec abalio decipi poss.
nec admalũ faciend̾ uł paciendũ
ꝯpelli. nec ĩ melius ł det̾ius muta¬
ri. ¶Fatꝯ gͦ quo hominez anima¬
int. tõs ẽ ado. nõ de do. nec de aliqͣ
natã. s de nichilo. ħ qrͣ qnͣ ftã sit

Expanded text:
spirat homo, de se flatum emittit. spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ porore. recte dicit᷑ ad ext̾iorẽ
homine uere. Nõ eĩ solum corpꝰ.
quada inta sua qͣ cõpages corpo
gͥ introrsum quibdam gͣdibus
cõsid̾atoĩs ꝑ animie ꝑtes. ubi ĩ cipͣ
aliquid occurrere. ꝙ ñ sit nobis
cõs cum bestiis: ibi incipit rõ. ubi
hõ int̾ior iam possit agnosci.n
cõspicien dis ul consulendis. ad he¬
restit. portõ in ferior ad tempora¬
lia gub̾nanda deflectit᷑. ⁊ illa roĩs¬

Expanded text:
orem hominem pertinere. Non enim solum corpus quaedam vita sua, qua compages corporergo introrsum quibusdam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum behomo interior iam possit agnosci. conspiciendis vel consulendis adherescit, portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur ». Hec i
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ. ꝗ in tẽdit᷑ ĩ corporis sensus
atq appetitꝰ reꝵ ad corpus ꝑtinẽ¬
cium. ¶ Rato u̾o nis anime est
suꝑior. q̃ ut ita dicamus duas ħt
partes uł diffrãs. suꝑiorẽ ⁊ ĩferio¬
rem. ¶ Secund suꝑiore. suꝑnis cõ¬
spiciendis uł cõsulendis intẽdit.
Secundũ infiorem ad temporali¬
um dispositõe ꝓspicit. Quicqͥd.
gͦ in anima ñri nob̾ cõsidantibus
occurriti ꝙ ñ sit ꝯimime c̾ bestus.

Expanded text:
in corporis sensus, atque appetitus rerum ad corpus pertinentium. Ratio vero vis animae est superior, quae, ut ita dicamus, duas habet partes vel differentias, superiorem et inferiorem. Secundum superiorem supernis conspiciendis vel consulendis intendit; secundum inferiorem, ad temporalium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit comm
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ⁊ lib̾o.ar. nascit᷑ bonꝰ mo¬
tꝰ uł affectꝰ aĩ. et exiñ. bonũ opꝰ
ꝓcedit ext̾ius. sic̾ pluuia rigatur
t̾ra. ut g̾minet ⁊ fructum faciat.
nec pluuia ẽ t̾ra nͨ g̾men. nec fruc¬
tꝰ. nec t̾ra g̾mẽ. nec fructꝰ. nec g̾¬
mẽ fructꝰ. Itꝗ gͣtis t̾ra m̃tis nr̃e.¬
rigat᷑ uolũtas hoĩs. ułg̾ninet et

Expanded text:
irtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructus; ita gratis terrae mentis nrigatur voluntas hominis, ut germinet et
Abbreviated transcription (Latin):
uicem debent . pꝰea efficiuntur cõ¬
uiges p̃missas ⁊ auctoritates ꝗb
asseritur. ꝙ consensꝰ matrimoniũ
fac̾. ita ĩtlłigi uolunt: ut consen¬
sus uł pacto comugał. nõ añ coi¬
tum faciat matrimoniu. s ĩcoitu
Sic̃ eĩ defloratõ uirginitatis non
facit matrimoniu nͥ p̃cedat pac¬
tõ ꝯiugał. ita nec pact̾o ꝯngalis.
añ ꝙͣ assit copła carnalis. Ex ꝑac¬
tõe gͥ conigali sponsi ⁊ sponse fuĩt
ante coitum. in coitu u̾o efficiunt᷑
conniges. facit eĩ pactõ cõnigalis.
ut q̃ priꝯ erat sponsa. in coitu fiat

Expanded text:
ciuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coitu fiat
Abbreviated transcription (Latin):
singlarit̾ ꝓuiso constituantur lo¬
co. Nam uxore nolente uł altb illo¬
uxoris uoluntate. tribins ei form¬
candi licũciam. ⁊ pcẽm illius. tue ĩ¬
putibitur abstinẽcie. It nichola
ꝑp̃.crĩp̃sit nob teb̾ga rẽgina sẽ
tare. Cui scripsimus. nõ hor fi alit̾
posse. nsi candem uitam uir etus
lotariꝯ elegit. Ex his patet qd
cõnigati sine ꝯmuni ꝯsensu⁊ nẽ¬
tiam ꝓfiti. ł habitu religionis sũ¬
mere nõ ualet.⁊ si fec̾nit. reuocari
debent. Sponsi uo possũt suĩ co¬
mumi ꝯsensu monast̾ium eligere.
Uñ utõ int̾ sponsum ⁊ sponsam cõ¬
nigium nõ eẽ. Iõq asser̃ aprima fi

Expanded text:
singulariter proviso constituantur loco. Nam uxore nolente, vel altero illouxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolacripsit nobis Thietberga regina, se rare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine communi consensu tiam profiteri, vel habitum religionis sumere non valent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium no
Abbreviated transcription (Latin):
er. Idem. Agãt hosa latrix p̾senci¬
um questa ẽ. inꝵ suu contra uo¬
u̾sum. Quappt̃ exꝑientie tue p̾¬
cipimus. ut diligenti inꝗsitõe
discutiat. ne forte eiꝯ uoluntate

Expanded text:
er . » Item Agathosa latrix praesentium questa est virum suum contra vo« Quapropter experientiae tuae praecipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte ejus voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ugib. ⁊ pͥꝯ cõtinẽtem uitam du¬
na migsse. Siu̾o continẽcia ꝙͣ uir
appetit mulier nõ seꝗtur. aut q̃
uxor appetit uir recusat. cõnigi¬
um durdi nõ pot̾. qr scriptum

Expanded text:
 continentem vitam duna migrasse. Si vero continentiam quam vir appetit, mulier non sequitur, aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non potest, quia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdꝯsit. itame oportet attendere.
ꝙ̃ad modũ ip̃iꝯ q gͣdus aliqua fe¬
nuꝵ uxoris mee de ꝓpinꝗtate uni
sui ĩcunctis cognatoĩs o. a gͣdib̾
cõuenit obẜuare. Qii u̾o ahor¬
nlio pp̃. E quͣalit̾ uir cõiugatur
cõsangͥneis ꝓpͥis. ⁊ cõsangͥneis ur¬
oris. ¶ Item ysyodorus. Sane cõ¬
sanguinitas que inꝓprio iuro cõ¬
ẜuanda ẽ. ⁊̃ in uxoris parentela. de
lege nptiaꝵ custodienda ẽ. quia
constat eos duos fuisse ĩ curne i¬

Expanded text:
adus sit, ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua feirum uxori de propinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observari. Qui vero aliorJulius papa: « Aequaliter vir conjungatur consanguineis propriis et consanguineis uxoris; » item Isidorus: « Sane consanguinitas, quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum conservanda est, quia constat eos duos in carne
Abbreviated transcription (Latin):
tela ¶Item nulns ppͣ. Nullũm
ĩutroq sexu ꝑmittimus exꝓpina¬
tate sui sanguinis. ł uxoris: usq
in .uii. gen̾atõis gͣdum uxorem
duc̾e. uł incestimacła coplari. qr
sic̾ nõ licet alicui xͥano de sua sã¬
gumitate. sic nec desangͥntate
uxoris cõiugem duce pꝑ carnis

Expanded text:
 Nullum in utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis vel uxoris, usque in septimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate analiqͥs uł quidam hõ¬
sit assumptꝰ au̾bo. ł unitꝰ u̾bo: siue
distinctõe ĩtellign̾tie nõ ẽ sic cre¬
Si de hominis pͣ q̃ris. respondõ nõ.
si de hoĩs nͣ. dico ẽ¬

Expanded text:
liquis vel quidam sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic redSi de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, dico: E
Abbreviated transcription (Latin):
sit au̾bo. ⁊ ita ꝑͣ: a pͦ sit sumpta.
S qr hoc nefas ẽ dice̾ aut sentire. p̾¬
missas locutões eisq similes. ẜm hãc
ĩtlligentiam sane accipi debent.
ut homo .xͦ. siue homo ille. siue qͥdã
hõ. dicat᷑ assumptꝰ au̾bo. siue unitꝰ

Expanded text:
sit assumpta. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae locutiones eisque similes secundum hanc intelligentiam sane accipi debent, ut homo Christus, sive homo ille, sive quidam homo dicatur assumptus a Verbo, sive unitus
Abbreviated transcription (Latin):
uare. Nam ⁊ heditas reꝵ ꝑ legales.
ĩstrumẽtoꝵ diffinitões sanccita.
tendit successione. Non eĩ eisi
succed̾ent nͥ de ꝓpagatõe cogna¬
cionis deb̾etur. ¶ His auccoritati¬
b in simiatur. ⁊ q̃ sit affmitas.

Expanded text:
are. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, tendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ u̾bo dĩ oĩa sciunt: añꝗ̃ fiantꝰ. s
nͨ om̃s. nͨ oĩa ꝑfecte anglos scire
dixit. ⁊ ĩo eos ĩscĩa ꝓfic̾e ñ remo¬
angłi.⁊ nicħ sit ꝙ nesciant. S
accipiend̾ ẽ ħ de his quoꝵ cogni¬
tõ b̃m fac̾ cognitorem. ut sunt
ea q̃ admist̾ium t̾nitatis ⁊ unita¬
tis ꝑtinẽt.

Expanded text:
in Verbo Dei omnia sciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia perfecte angelos scire dixit, et ideo eos in scientia proficere non remoangeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut sunt ea quae ad mysterium Trinitatis et unitatis pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuuli. ꝙ ĩbaptismo ab originali mũ¬
dantur pcco. ꝙͣ uis quidam diffiteã¬
tur ilł qui ꝑituri sunt ꝓuuł ĩ bapti¬
ciunt. ꝙ figurant. nõ intelligentes
illd̾ ita eẽ accipiendum. qr cum ĩ aliisł
efficiant remissionem. nõ eis ħ faci¬

Expanded text:
ui in baptismo ab originali mundantur peccato; quamvis quidam diffiteantur illis qui perituri sunt parvulis, in baptisciunt quod figurant; non intelligentes illud ita esse accipiendum, quia cum in aliis sacramenta remissionem, no
Abbreviated transcription (Latin):
sinuł ẽ nr̃e. nõ in qualitate pcci.
qr pollutõem q̃ ex concupiscĩe motus
concepta ẽ. oĩo nõ hũit. nec ex carñ¬
li deletatõe nata ẽ. ueint gͦ ad corpꝰ
ĩmacłatu. ꝙ pret̾ libidinis cõcupi¬
scĩam fuit conceptũ. nec illd̾ in se
peccauit. Id̾oq u̾e d̾r caro u̾bi ñ fui¬

Expanded text:
st nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se peccavit. Ideoque ver
Abbreviated transcription (Latin):
milem ĩpena ⁊ ñ in culpa: ⁊ ido̾ ñ¬
inpecratricem. Cetã u̾o homiuu
om̃is caro pcc̃i ẽ. sola illius: nõ est
carnis pcc̃i: ꝑ passibilitate ⁊ morta¬
litate. qr esuriit si tiit.⁊ huiꝰ modi.
Licet gͦ ead caro sit. q̃ ⁊ nra. non¬

Expanded text:
milem in poena, et non in culpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est ccarnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro sit ejus quae
Abbreviated transcription (Latin):
liquid. sic̾ corporalium mat̾ia con
rie. ⁊ formã cõfusionis habuit. ⁊
ñ habuit formã distinctõis.
distinctas reciꝑet sp̃ẽs Ita spũalis
⁊ anglica natura in sua cõditoe.
onem tͤatorẽ suũ acceptura erat.
formam. ñ hũit. s erat ĩformis sñ¬

Expanded text:
liquid. Sicut enim corporalium materia conriae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura in sua conditioneonem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sin
Abbreviated transcription (Latin):
cundo statutũ est. ut crisma uł re¬
consiliatõ penitenciũ ⁊ puellaru
consecratõ apsb̾ris nõ fiat. Item.
Necõciliare quemꝙͣ inpublica mis¬
sa p̾sbit̾o nõ liceat. ꝓuellarũ tñ cõ¬
secratõ consulto ep̃o ꝑ p̾sb̾rm fieri¬

Expanded text:
est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecratio, consulto episcopo, per
Abbreviated transcription (Latin):
tas cogat. cuiuscumq penitentis
publicum crimẽ ẽ ꝙ uniu̾sam cõ¬
mou̾it urbem. ante absidãm .i. in¬
troitũ ecc̃e manus ei ĩponatur.
Item. aurelianus ep̃s dixit. Sĩ
reconfiliari diuimis altarily pe¬
cierit. si ep̃s absens fuit. debet p̾s¬

Expanded text:
tas cogat. Cujuscumque poenitentis publicum crimen est, quod universam commoverit urbem, ante absidam, scilicet, introitum ecclesiae manus ei imponatur. Item Aurelius dixit, 26, reconciliari divinis altaribus voluerit, si episcopus absens fuerit, debet pres
Abbreviated transcription (Latin):
lam molestiam nolẽs ẽ ductꝰ. noles
ad eam uenit. s uołes eamuicit
⁊ reliquit affectum in firmitatis
qͦ nemo uult mori. qͥ adeo ẽ nat᷑alis.
ut eum petio nec senectꝰ abstulit

Expanded text:
lam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut siũ dic̾e̾tur unͥa tm̃ ypostas¬
is.siũ tres. minꝯ ꝑitos ad incon¬
ueniens deducent. c̾ nõ erat ħ
nͣ. ita apd̃ catholicos uulgatum.
scribens de fide catholica ad da¬
masũ papam ab ar̃rianoꝵ p̾sule¬
ẏpostasion nouellum nͦ a me hõe
romano exigit᷑. Int̾rogannir qͥd
tres ypostases: arbitrent᷑ intlłi.
Tres ꝑsonas subsistñtes aiunt.
respondemus nos ita crede. non
suffic eis sensꝯ ip̃m nͥ efflagitant.
qr nescio ꝗd uenem insibił latet.
Clamamꝰ. siꝗs tres ypostases .i.
tres subsistentes pͥs nõ ꝯfitetur.
auathem̃ sit. Siꝗs at ypostasii
usiam ĩtelligñs: nõ tͥb ꝑsoĩs uã
tis tres nͥs conat᷑ asserere. Suffici
tiũt. aut si rectũ putatis tres ypos¬
tases cũ int̾p̾tatioĩb sis debere
nos dr̃e: nõ negamus. S mͥ cre¬
dite: uenenũ submelle latet.Trã
cautela opus erit ĩ distinctõe sig̾¬
catõis. Alioqͥn sibi contradic̾et qui
supͣ tres ypostases confitet᷑. De¬

Expanded text:
ut sive diceretur una tantum hypostasis, sive tres, minus peritos ad inconveniens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, contendebatur, ita scribens de fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesuleypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis unam tis tres naturas conatur asserere. Sufficiatiunt. Aut si rectum putatis, tres hypostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, venenum sub melle latet. Trancautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
intlłr. tanto plenius habet᷑. fecit
d̾s rõalem c̾aturã. q̃ sũmũ bonu
intlłig̾et. ⁊ ĩtlłign̾do. amaret. et
amãto poĩderetꝰ. ac poĩdendo frue¬
ret᷑. Cãq ħ mͦ distinxit. ut pars
in sui puritate ꝑman̾et. nͨ corpori

Expanded text:
itur, tanto plenius habetur, fecit Deus rationalem creaturam quae summum bonum intelligeret, et intelligendo amaret, et amando possideret, ac possidendo frueretur. Eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori
Abbreviated transcription (Latin):
Illd ãt ꝙ ambĩx. ait. ⁊ sr fides des¬
it. pena satisfacit .⁊c̾. nõ de fid̃ in¬
telligͥ. q̃ credr in dm̃. s de conscien¬
cia delicti. De est eĩ fides. cũ pc̃i
nemo intelligat. ẽ aliqñ pcc̃m in
ter fert penam ⁊ huilit amplec¬
ad na illa satis facit ⁊ reileiat gͣuatũ.
¶ De hoc ã ꝙ obicitur. de satisfactõe
illa. satiffaccõ nõ fuit: it̾m inponẽ¬

Expanded text:
si fides desit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscnemo intelligat, est aliquando in ter fert poenam et humiliter ampleca Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponen
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs ñ ẽ cura d̾o de bobus.
Quoꝵ alioꝵq aĩaliũ d̾s hoĩni cu¬
ram reliquid ⁊ ꝓuidñcia. ut do¬
reciꝑe. ħac ãt scĩa hõ pecrando ñ
ꝑdid̾ sic̾ nͨ illa. qͣ carnis neccĩa ꝓ¬

Expanded text:
 9: Non est cura Deo de bobus. Quorum aliorumque animalium Deus homini curam reliquit et providentiam, ut dorecipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec illam qua carnis necessa
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ regnũ d̾i faciamus. ip̃e p̃misit.
ꝙ debemus mãducare ut euangeti¬
zemus. cũ at̃ ħ ita faciamus. actio¬
nis illiꝰ finẽ euãgłium cõstitumuᷤ.
s ⁊ hũc finẽ ad regnũ d̾i referimus.
ducamꝰ ⁊ euãglizamus pp̃ regnumi.
duos gͦ fĩnes nob̾ ĩmãducãdo ꝯstitu¬
imus. s ista facientes numquid pec¬
camus ab sit. ¶ Nani ⁊ ip̃e sic face su¬
adet. si diligent u̾ba eiꝰ ĩspiciamus.
cũ ait gͦ ne duos fines nob̾ cõstitu¬
amus. tines ĩ diu̾sa tendẽtos ĩtelligi

Expanded text:
 regnum Dei faciamus, ipse praemisit quod debemus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis illius finem Evangelium constituimus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. ducamus et evangelizamus propter regnum Dei. Duos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constituamus, fines in diversa tendentes intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩme. ¶ Uernus eoꝵ nõ morietur.
⁊ignis nõ extinguetur. ierit us¬
que ad sacietate iusionis omni
cirm .i. elctis. ¶ Letabitur enim
alis uelabant. scriptori ⁊ si nõ au¬
ditori ꝯmemorasse sufficit. qui a
ffacie ex orsꝰ sedñtis ꝑmedia ad-

Expanded text:
non morietur, et ignis non extinguetur, et erunt usque ad satietatem visionis omni carni, id est, electis. Laetabitur enim alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuit pccn. nõ tamẽ nillũ. sic ri¬
tet quisq ĩcet̾is poc̃is si ꝓpt̾ libera¬
toe hoĩum fiãt. ita posse ꝯcedi ue¬
niam. ¶Multa eĩ detestanda ma¬
la tale secunt᷑ errore. ¶ Possimiꝰ
eĩ ⁊ furando alicui ꝓ dẽe. si pauꝑ
cui datur sẽcit ꝯmodũ. ⁊ diues
cui collit᷑ nõ sentit ĩ ꝯmod̾. ¶ Ita

Expanded text:
fuit peccatum, non tamen nullum: sic Ratet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
qñ susficiat confiti d̾o sine sacer dote
Ecio an layco fideli facta ualeat cõ¬
fessio: In his enum ⁊ docti dui̾sa sẽ¬
tire inueniuntur. qr sr̃ his uaria ⁊¬
ac pene adu̾sa tradidisse uidñt doc¬
tores. Dict̃ eĩ ꝗdam sine ꝯfessione
oris. ⁊ satis factione oꝑis nemmem

Expanded text:
 sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis nem
Abbreviated transcription (Latin):
imã istam caliginẽ. tanꝗͣ in sui
gñis carcem ab illiꝯ sublimis ethe¬
reͤpuritatis habitatoẽ detrusos
ꝑ quos magice artes possunt qͥc¬
quid possũt. ualere aliquid. nͥ da¬
ta de suꝑ potestute. Tat᷑ aũ ł ad
fallendos fallaces. sic̾ in egiptios.
uł admonẽdos fideles ne tale ali¬
quid face ꝓmagno desid̾ent. pp̃.¬

Expanded text:
inem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios el ad monendum fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, p
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ꝙ infideli ad fidem cõu̾so.
apłs cõsulit ĩfidelem nõ dimitt̾e.
O nõ fac̾e̾t.si nõ eẽt int̾ eos legiti¬
mũ cõnigiu. legitimu ẽ. ꝙ legai¬
li institutõe. uł ꝓunicie moribus.
nõ contͣ iusione dñi cont̾hitur.

Expanded text:
batur, quod infideli ad fidem converso Apostolus consuluit infidelem non dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini con
Abbreviated transcription (Latin):
minus ꝗͣ in uiro rõe uige nouit.
Eius eĩ malicia adtemptandam
u̾tutẽ timida. hũana natãm in ca
ꝑte ubi d̾bilior uid̾bat᷑. ag̾ssa est
Ut si forte illic aliqͣtenus p̾ualeret
pꝰmod̾ frducialiꝯ ad alt̾am que ro¬
uustior finit pulsandam. ⁊ potius
subũtendã acced̾et. pͥmũ gͥ solita¬
riam feminã ex plorauit. ut ĩ ea
prim̃ omnẽ sue temptationis iñ
experiret᷑.

Expanded text:
t. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte, ubi debilior videbatur, aggressa est, ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit, pulsandam, vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem tentationis suae vim experiretur.
Abbreviated transcription (Latin):
litate mũdĩ sẽc̾tũ ẽ.: mox ut catu
pio cũ celo ⁊ t̾ra cõditos testatur.
dñs dicens. ubĩ enis cũ me lauda¬
rent astͣ matutina. ⁊ iubilarent
õs filii d̃i. astra matutm̃. ⁊ filios di̾.
cosd̾ angłos uocat. Celum eĩ in quo
posita st̃ luminaria: ñ ĩpͥncipio. s
scd̾a die fcm ẽ. Ex his: liq̃t ꝙ in

Expanded text:
mundi secretum est, mox ut creatum pio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
tumi. ¶Quis ẽ iste qͥueĩt de edõ
tinctis uestib de bosi. Et ĩpsõ.
Quis ẽ iste rex gle: Ex qͥb apparz
ꝙ mist̾ĩum u̾bi ĩcarnati plemus
cognoi̾uunt angłi pꝰ impletõem
fecerunt. Ita dic̃t eos ind̾itatis cos¬

Expanded text:
e Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem rofecerunt, ita dicunt eos in deitatis co
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cũ nec bom pecrare possunt. nͨ
mali bñ uelle. uł bñ oꝑari. uid̾t᷑
ꝙ iam ñ habeant lib̾um arbitͥum.
qr iutramq ꝑtem flectin possũt.
cum libin arbitͥum adutrumq
se hat. ¶Uñ iere. intctatu de ꝓ¬
digo filio. dic̃. Sõsus d̾s ẽ. ĩ quẽ¬

Expanded text:
are possint, nec mali bene velle, vel bene operari, videtur quod jam non habeant liberum arbitrium, quia in utramque partem flecti non possunt, cum liberum arbitrium ad utrumque se habeat. Unde Hieron. in tractatu de prodigo Filio, dicit: Solus Deus est in que
Abbreviated transcription (Latin):
fecti possunt: gͦ ⁊ boni possunt
ĩmalicia obdurati st̃. ut nõ ua¬
arbitͥum. qr ⁊ boĩ ñ aliq̃ cogente
necc̃itate. s ꝓpͥa. ac spontanea uo¬
luntate. ꝑ gram qͥd adinti bonũ
eligunt ⁊ malu respuũt.⁊ ma¬
li similit̾ spontanea uolũtate. a
gm̃ destituti boñ uitant. ⁊ ma¬

Expanded text:
flecti possunt; ergo et boni possunt malitia adeo obdurati sunt, ut non vaogente necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ carnẽ s ĩaĩam extm duce ar
bitrati st̃. ¶ Sic̃ eĩ ingen̾atõe ꝓlis de
carne pat̾na sub̾alit̾ trihit᷑ caro. ita
ĩ degignẽtis aĩa. Aĩa geniti eẽncia¬
lit̾ deduci ab his extimat᷑. Idoq sic̾
de corrupta carue: caro corrupta se¬
minat᷑: ita ⁊̃ de aĩa peccatrice. anim̃
peratx corruptõne originali ĩfecta
ab ilł trahi dicitur
Predictã oppi¬

Expanded text:
non solum carnem, sed et animam ex traduce esse arbitrati sunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter trahitur caro, ita etiam de gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicitur. 2. Praedictam opi
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ plenitudo diuinitatis corpo¬
ralit̾ ĩ habitat. u̾ait apłs. ¶ In eo
eĩ d̾s̃ habitauit ñ ꝑ gr̃am ad opa¬
onis. s ꝑ gr̃am unionis ne
aũ ista qr capacitatem humane
ĩtelligencie excedt̃. falsitatis ar¬
guere aliqͥ p̾sumant. scõꝵ actori¬
tatib mimienda mͥ uidñr. ẜs̃ gg¬

Expanded text:
tis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
es ꝓͥte ip̃m descensum ad ĩ fermĩ.
an aliũ ad ħ sac̾mẽta missumꝰ es
Quidã tam̃ dñt eũ nõ dubitasse
de ignorantia. s depietate .i. dubi¬
tare se ostendisse. nõ qr ignoraue¬
rit. s pietatis affectu compassum
sinuasse
Uefide cornelii

Expanded text:
er teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non quia ignoraverit, sed pietatis affectu compassum sinuasse. 4. De fide Cornelii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qñ odit diligit nos. ⁊ ħ quid̾ in
om̃ib intlli pt̾. Quis gͦ digne po¬
ssit eloqui qñtum diligat mẽbra
unigeniti sini: ⁊ qnͣto amplius uni
cipit᷑ ꝙ d̾s om̃s creaturas suas diti¬
gat. qr scͥptum ẽ. nicħ odisti eorũ

Expanded text:
o odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigcipitur quod Deus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ed qr corpus in corruptibile est.
sane dici pot̾. frnctõ illa ⁊ particio.
nõ in sb̾a corporis s ĩ ip̃a forma pa
frangi. cum ibi sint sine subiecto.
licet quidam asserant ea fundari ĩ
aere. ẽ ibi u̾a fractõ ⁊ particio que
fit in ꝑane .i. ĩ forma panis. Uñ apłs
tur xͤ ut manducetur. s mortuos
uiuificat. qũ mãducatur. reficit. ñ
deficit ¶ Uiuit manducatus. quia
resurrexit occisꝰ. ¶ Nam qñ man¬
ducanius ꝑtes de illo facimus. ⁊ qͥ
ĩ sacͣmento sic fit. ¶ Item Norim¬

Expanded text:
 Christi incorruptibile est, sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed in forma panfrangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma panis. Unde Apostur Christus ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
s in fĩores ¶Ille eĩ ordo. ñ plemus
sem̃phin accip̃ scĩam ĩ munere:
s pleuiꝰ aliis ordinib qui sunt
in fiores. Nec nominatur quis¬
q ordo ab onũ re. ꝗ plenius a
oĩa dona. s ad q̃dam. Sic emn
homines. cũ pła hãnt dona. q̃dã
aliis excellentius possident. Ita

Expanded text:
Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius alalia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio talis/. Siqͥsq ordo ab illo do¬
no noĩat᷑ ꝙ plenius possidet: tc̃
plus cognoscit. tm̃ enã ut tra¬
dit auctoritas cognoscit qͥsq¬
ibi. qͣnt̃ dilig̾. Itaq semphin:
ñsolum i caritate s ⁊̃ in scĩa pree¬
minẽt. Idõq auctoritas ilia sic¬

Expanded text:
stio talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
biganios asac̾dotali honore exlu¬
dit. S ħ nõ facit ꝓuicio biganie.
ĩmo ꝓ sacramẽti uirtute. ut sit⁊
uuͣ uniꝯ sic̃ unicͣ unici. ¶ Illud
tñ cesariensis concilii uid̾e ĩmue¬
tñcia bigamus indigeat. quis
erit p̾sb̾r ꝗ̃ talib nuptiis possit
p̾be consensu: S hoc de illo in

Expanded text:
bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtutentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo int
Abbreviated transcription (Latin):
est. qualit̾ in e̾aturis aliqͣtenus u̾ma¬
go tͥnitatis urdicat᷑. Nõ .n. ꝑ creatura¬
rum ꝯtemplatõe. sufficiens noticia
t̾ͥnitatis potest haberiꝰ
uł potuit. sine doctͥne. uł int̾iori ĩ spira¬
tõĩs reuelatoẽ. uñ illi antiꝗ pħi. qĩ per¬

Expanded text:
qualiter in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui p
Abbreviated transcription (Latin):
s. pͥncipiu ad ꝙ recurrimus ⁊ formai.
ꝙͣ seqmur. ⁊ gr̃am. q̃ recõsiliamur. unũ
s. qͦ auctore ꝯditi sumꝰ ⁊ silitudĩe eiꝰ.
ꝑ ꝙͣ. aduuitate reformamur. ⁊ pacer
qͣ unitati ad ħemꝰ.s. d̾um. ꝗ dix̃. fiat¬

Expanded text:
s: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Que tñ oĩa nͨ fierẽt apatre ꝑ fili¬
um.: neq suis finib salua eẽnt: nisi
d̾s sũme bonus eẽ ͭ ꝙ ⁊ nlłi nature qd̾
ab illo bono eẽt. ĩiuidit. ⁊ ut in ip̃o bo¬
no man̾et.a lia quãtu uellet. alia quã¬
tum posset. dedit. Que bonitas ĩ telligͦ¬

Expanded text:
ierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset, dedit: quae bonitas intellig
Abbreviated transcription (Latin):
torem ꝑ ea q̃ fcã st̃ in ellctu cõspicien¬
tes. tͥnitatem ĩtelligamus. huiꝯ .n.
tͥnitatis uestigiũ in ẽat᷑is apparet. ħ
n. q̃ arte diuina fcã st̃ ⁊ unitatẽ quã¬
dam ĩse ostũdũt. ⁊ sp̃ez ⁊ ordine. Nã¬

Expanded text:
torem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ his. ꝗbñ u̾bum di ministrau̾int.
Qͥ ad hẽ gͣdum ꝓuehitur: litt̾aru
scĩa debet cẽ inst̾ructꝰ. ut sensum
u̾boꝵ intelligat. inĩ accentuũ sciat.
distincte legat. ne confusione ꝓlaci¬
onis. ĩtellctu auditorib auferat.
attendat ꝗd indicatiue. ꝗd in t̾rogͣ¬
tiue. sit legendu. uͥ sit ĩ oratõe faci¬
enda distinctõ. Hec eĩ male ẜuata ĩ¬
tlłctum turbãt. ⁊ alios ad risum pro¬
uocant. Aurib ⁊ cordi consulere de¬
bet uox lctoris. Hoc offm inpleuit
li clarere d̾bent. qr aliis u̾bum deia¬
nnũciant. hic ordo formã ⁊ iniciui
appħis accepisse uide. Qib di. Cla¬

Expanded text:
cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium impleli clarere debent qui in aliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepisse videtur; quibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
Ttende ħ p̾dictis ꝯͣria posse inderi.
ita. ut sibi ambĩx. contradice̾ uid̾a¬
tur. S distinguendimi ẽ ħ̾aliud
ẽẽ dimitte uolentem cohabitare.
aliud dimitti ꝑꝑ dñi ab illo. ꝗ hor
nõ ẜuatur. hic u̾itas custoditur.¬
tet. ⁊ ea unẽte aliam duc̾e licet.
S nõ ħ est intelligendum nͥ de
his. ꝗ in fidelitate sibi copulati sũt.
cedẽtem nõ ꝯmiitabitur. nec tñ
illa inuẽte alt̾am duc̾e pot̾it. qr
int̾ eos fuat ratum cõnigiu. ꝙ¬

Expanded text:
ec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo non servatur, hic veritas custoditur.tet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate sibi copulati sunt. cedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ om̃e ꝙ exꝑte ẽ euacuet᷑: cur cari
cent. qr exparte diligimus. nunc
⁊ id̾o ip̃a euacuabitur ĩ qnͣtum ex
ꝑfectõ. ¶ Remanebit qr ip̃a auc¬
ta.⁊ actꝯ eiꝰ ⁊ modꝰ diligendi. ut
⁊ modum.
Si xp̃c ordinem cari¬
tatis p̃scriptum habuit.

Expanded text:
 ex parte est, evacuetur, cur charitcent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut et modum. 4. Si Christus ordinem charitatis praescriptum habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ baptigantur. qr nõ dum possũt
uti lib̾o arbito. Quib tñ ad rem¬
issione originał pcc̃i ꝓdẽ eorum
fides. a quib offeruntur. altera ẽ
agũt gͦ homines penitũciam ante
baptizentur. ut petrus ait. Agĩtẽ
penitenciam ⁊ baptizetur inusqui¬
sq ur̃m in nomine domini. ⁊cͥ Agt̃
⁊̃ penitũciam. si post baptm̃ ita pecca¬
uert̃: ut excomunicari ⁊ recõciliari
postea m̾emt̾. Est ⁊̃ penitũcia bono¬
rum ⁊ humiliũ fideliũ pena cotidia¬
na. in qua pectoratum climꝯ. dicentes.

Expanded text:
 baptizantur, quia nondum possunt uti libero arbitrio, quibus tamen ad remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur. Altera estAgunt ergo homines poenitentiam ante baptizentur; sicut Petrus ait, Act. 2: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini, etc. Agunt etiam poenitentiam, si post Baptismum ita peccaverunt, ut excommunicari et reconciliari postea mereantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium poena quotidiana, in qua pectora tundimus dic
Abbreviated transcription (Latin):
que sicollecta yͣ nos fi̾nnt. ita nos gra¬
uabũt ⁊ oppͥment. sic̾ unum aliquod
grande pc̃cm. ꝙ eĩ int̾ ẽ ad naufragiũ.
an uno gnͣdi fluctu nauis oꝑratur.
⁊ obruatur: anpaulatim sub repens
aqua in sentinam ꝑnegligentium
culpani. inpleat nauem ⁊ subm̃gat.
Ido ieuuna ⁊ elemosme ⁊ orationes
ꝙ nob̾ dimittatur.⁊ ĩ his u̾b̾ humi¬
liantes aĩas ñs. cotidianam peni¬

Expanded text:
e si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim inter est ad naufragium an uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam per negligentium culpam impleat navem, et submergatur? Ideo jejunium, et eleemosyna, et orationes quod nobis dimittatur; et his verbis humiliantes animas nostras, quotidianam
Abbreviated transcription (Latin):
um. In illa gͦ desponsatõe ubi est
pollicitacio ꝯtiuhendi matrimoni¬
un. sponsi tm̃ isponse fũt. nõ cõ¬
iuges. ⁊ talib sponsis licet sm̃ cõ¬
nuni ꝯsensui sutmenciam ꝓfiteri
⁊ monast̾ium elig̾e. In ea uero des¬
ponsatõe ubi ẽ ꝯsensꝰ dep̾senti. cõ¬
iugium ͣhitur. ⁊ ab illius despon¬
satõis pͥma fide.in ꝯiuges appella¬
tur. Sed̾m hanc distinctõe dispõ¬
satõis. desponsis uarie loquuntur
doctores.
Qũo accipiatur spõsa ĩ
subditis capitutis.

Expanded text:
um. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non conjuges, et talibus sponsis licet sine communi consensu continentiam profiteri, et monasterium eligere. In ea vero desponsatione ubi est consensus de praesenti, conjugium contrahitur; et ab illius desponsationis prima fide veri conjuges appellantur. Secundum hanc distinctionem desponsationis, de sponsis varie loquuntur doctores. odo accipiatur sponsa in subditis capitulis.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ illd̾ ambigẽdo illõ dix̃. diabolus
negauit. Que gͥ dubitauit ab
affirmãte recessit. ⁊ neganti app

Expanded text:
quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti app
Abbreviated transcription (Latin):
no ẽ usꝯ. mouens . naturã eiũs
adexpͥmẽdos sonos u̾boꝵ ⁊ signa
quib suam mõstͣret uoluntate.
Serpens gͦ noc u̾ba intlligebat.
ẽ aũt sic asina balaam. s hoc diabo¬
licum. sld̾ angłicum fuit. boni
at̃ ħ modo t̾cã ẽ. stãs coram femiũ
hostis suꝑbꝰ nõ aud ĩu̾ba ꝑsuasioĩ
exire metuens dep̾hendi. S sõ i.¬
t̾rogatõe eã aggͥdit᷑. ut ex respõsio¬
ne collig̾et. quali ĩ malicia ꝓcedere
poss scur ĩqͥt p̾cepit ub d̾s. ut nõ co

Expanded text:
am ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, est autem sicut asina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni autem hoc modo facta est: Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere p
Abbreviated transcription (Latin):
Tqr illi ꝑuioletiam noc̾e ñ potat.
Ad fruide se ꝯu̾tit. ut dolo hoĩnem
Suppłataret. q̃ uirtute suꝑare ne¬
quiret. Ne ã fraus illiꝯ nimis ma¬
nifestaret᷑. in suã spẽm ñ uei̾t. ne
aꝑte cognosc̾et᷑. ⁊ ita repelleret᷑. Iteꝵ
ne nimus occłta foret frrius eiꝰ. q̃¬

Expanded text:
t per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur. Item ne nimis occulta forte fraus e
Abbreviated transcription (Latin):
co possit sapientissiniꝰ dici. ¶ Nõ
gͦ mix si diabolus sp̃u suo ĩpłeus
ẜpentẽ sic̾ uates in plebat. sapien¬
tissimũ reddid̾at õium bestiaru.
q̃ tñ ad temptand ñ elegit diabo¬
lus. s ꝑ quod animal ꝑmissꝰ fuit
Non ẽ putand̾ ꝙ diabolꝰ spente
ꝑ q̃ temptaret eleg̾it. s cum decipe

Expanded text:
co possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, Non est putandum quod diabolus serpentem, per quem tentaret elegit; sed cum decipere
Abbreviated transcription (Latin):
aute poc̃m nlła erat hõi difficultas.
nullumq ĩpedimẽtu delege mẽ¬
broꝵ ad bonũ. nillaq impulsio ł
instigatio ad malu. Nũc at per
legemꝰ curnis ad bonũ impeditur.
⁊ ad malũ instigat᷑. ut nõ possit

Expanded text:
ante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽdam. ñ m̾itis p̾cedentib gr̃a
d̾i ad uocari. sic̾ pelagiana hrsis
tradit. ¶Nam ut ait aoͣ in .i. li.
retractatonu. Noui hrtici pelagi¬
ani libm sic asser̃ uolũtatis arut¬

Expanded text:
tinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
dam. bona p̾tĩta .nõdare fr̃ducia.
si admitiore penam. Alioqu pre¬
misse auctoritati obinaret hoc¬
ambixi. ⁊ bona gͥ siñ caritate fac¬
ta. q̃ ꝯmittatur mortał culpa. ꝙ̃
nõ delet seq̃ns penitencia. ad sensũ
inicioris pene ꝓficiunt. nõ adinte
fruccuor.

Expanded text:
dam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustini obviaret. Et bona ergo sine charitate facta, quae concomitatur mortalis culpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sensum mitioris poenae proficiunt, non ad vitae fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
fid̃i. ꝙ ẜm craditõem p̾dictorum
ꝯcilioꝵ. Leo t̾cius rome transcrip¬
tuni ĩ tabula argentea pꝰ altare
bĩ pauli posita: posteris reliquit
ꝓ amore ut ip̃e ait. ⁊ cauthela fi¬
dei ortodoxe. In quo quid̃ simbolo
ĩ ꝑcessione sp̃c. solus ꝯmemoratur
pr̃e ⁊ filio coadorandimi ⁊ głifiem¬
dum ⁊c̾ ¶Iud est simbosu ꝙ in
missa cantat᷑. editũ ĩniceno ꝯcilio.
ĩ fine cuius subuictum ẽ. Qui
aliud docũit uł alit̾ p̾dicauerit.
anathema sit. Idoq greci: nos
anathenatizatos dicunt.qr di
s aũt. Respontõ ubi det̾minãt᷑¬

Expanded text:
m traditionem praedictorum conciliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus solus commemoratur Patre et Filio coadorandum et glorificandum, etc. Illud est symbolum quod in missa cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunctum est: Qui aliud docuerit, vel aliter praedicaverit, anathema sit. Ideoque Graeci nos anathematizatos dicunt, quia . 3. Responsio, ubi determinant
Abbreviated transcription (Latin):
Sacramẽtu dominus instituit. qñ
post tupicum agnum corpus ⁊ sangͥ¬
nẽsuũ discipuł in cena porrexit. uñ
eusebius emisemis. Quĩã corpus a¬
ssumptũ ablat᷑us erat ab occłis eoꝵ¬
⁊ illaturus syd̾ibus. necc̃e erat ut
die cene sacramentum nob corporiᷤᷤ
⁊ sangͥ̾nis consecraret. ut coleretur

Expanded text:
Sacramentum Dominus instituit, quoniam post typicum agnum corpus et sanguinem suum discipulis in coena perrexit. Unde Eusebius Emisenus: Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ut coleretur