comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. ubi oratoriũ hodie usq ẽ eiꝰ nominiᷤ
memoria sacrũ. Contigit eo tempore: ur¬
bem repentino afflatam incendio cõfla¬
grasse. S ad uirũ clĩ cũ sublatus in altum
clamor popłi ꝑuenisset. succurrendũ ꝑi¬
culo ratus. familiarẽ illuc baculũ desti¬
nauit. Ipse p̃cib obnixius atq instanter in¬
cubuit. Eo int̾minaces flãmas & que adhuc
integra suꝑerant constituto: dicto cicius
incendiũ om̃e de flagrauit. Hac occasione
sc̃iuiri merito declarato: urbis decedente
pontifice. ui ex tractũ. p̃sulatui suffecere.
Cella eiꝰ: in eccłiam cessit. Eregit uite sue
tempus annis lxxͣx.i. morib & meritis
p̃ciosus fragilitatis molem .iii.kł augustaᷤ
excessit: atq inbasilica sc̃i aermani. iuxta
p̃decessores suos honestã meruit sepulturã
fuit enĩtemporib ioħis pape. atq felicis.
hic ẽ ioħs. quẽ theodericus rex hereticꝰ ra¬

Expanded text:
vitam, ubi oratorium usque hodie est ejus nominis vitam, ubi oratorium usque hodie est ejus nominis memoriae sacrum. Contigit eo tempore urbem repentino afflatam incendio conflagrasse, sed ad virum Dei cum sublatus in altum clamor populi pervenisset, succurrendum periculo ratus, familiarem illuc baculum desnavit. Ipse precibus obnixius atque instanter incubuit, eo inter minaces flammas, et quae adhuc supererant, constituto, dicto citius incendium omne deflagravit. Hac occasione sancti viri merito declarato urbis decedente pontifice VI extractum praesulatui suffecere; cella ejus in ecclesiam cessit; exegit vitae suae tempus annis 81, moribus et meritis pretiosus fragilitatis molem III Kal. Augustas excessit, atque in basilica sancti Germani, juxta praedecessores suos honestam meruit sepulturam. Fuit enim temporibus Joannis papae atque Felicis. Hic est Joannes, quem Theodoricus rex haereticus Ra
Abbreviated transcription (Latin):
d raternus sedit die .i. Isqua die a ficle¬
lib ep̃s ẽ. ordinatus: ab arbaris ẽ mar¬
tyrio coronatꝰ die .iii. kł octobriũ & sepul¬
tus in eccłia beatissimi cermani. fuit aut̃
.iii. dies ui. hicẽ cuiꝰtempore constã¬
tius orator obtentu sc̃i pacientis lug
dunensis ep̃i. uitã beati sermani mirabili sti¬
lo eclidit: omĩq diligentia elaboratã eidẽ
post modũ ep̃o censurio habendã direxit.
Ipse uͦ beatus pontifex. imitator p̃decessoꝵ
fidelit̾ existens. lxxͦ. uiiiͦ etatis sue anno
uita defunctus. uuidꝰ iuñ obiit. sc̃itatis
plenꝰ. bonisq omib copiosis. Sepultus ẽ
aut̃ in eccłia scĩ cermani ep̃i. Fuit autẽ
temporib felicis. celasii. anastasii. Sin¬
machi.atq hormisde romanoꝵ pontifi¬
cũ: imꝑantib anastasio. & iustino seniore.
iiii. Ex hoc uiro scĩssimo fideli rela¬
tione uulgat᷑: qd̾ iuita sc̃ĩ amatoris
basilicã reclusus. anachoreticã duxerit

Expanded text:
raternus sedit die 1. Is qua die a fidelibus episcopus est ordinatus, a barbaris est martyrio coronatus die 3 Kalendarum Octobrium, et sepultus est in ecclesia beatissimi Germani. Fuit autem3, die 6. Hic est cujus tempore Constantius orator obtentu sancti Patientis Lugdunensis episcopi vitam beati Germani mirabili stylo edidit omnique diligentia elaboratam eidem postmodum episcopo censurio habendam direxit. Ipse vero pontifex beatus, imitator praedecessorum fideliter existens, 28 aetatis suae anno vita defunonisque omnibus copiosus; sepultus est autem in ecclesia sancti Germani episcopi. Fuit autem temporibus Felicis, Gelasii, Anastasii, Symmachi, atque Hormisdae Romanorum pontificum, imperantibus Anastasio et Justino seniore. 4. Ex hoc viro sanctissimo fideli relatione vulgatur, quod juxta sancti Amatoris basilicam reclusus anachoreticam duxerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ex edram istam diuinis laudibus concinnendis ac cõmo¬
datai ad Dei Opt. Max. gloriam: domusq eius decorẽ
de integro instaurandam curauit.i53.
Organa noua de integro. in angulo Chori. extruere er collocare fecit
Idem duorum Sacellorum ornamenta dedit. unum o panno auro
teato. alind ex holoserico figurato. Itemq duo candelabra argen¬
tea donauit. Es ad aquam benedictam deferendam. maqnum
uas cum aspersorio: duasq acerras siue thuribula. cuncta ex
argento. Postremo Ecclesiam suant omnibus ornamentis pro facul¬
tatibus exornauit. quibus alia quoq adiecisset. inisi tumultus
bellici obataculo fuiosent. Si quidem per cuule bellum co prope

Expanded text:
exhedram istam divinis laudibus concinendis accommoexhedram istam divinis laudibus concinendis accommodatam, ad Dei optimi maximi gloriam, domusque ejus decorem, de integro instaurandam curavit 1573. Organa nova de integro, in angulo chori exstruere et collocare fecit, idem duorum sacellorum ornamenta dedit, unum e panno auro texto, aliud ex holoserico figurato, itemque duo candelabra argentea donavit, et ad aquam benedictam deferendam magnum vas cum aspersorio, duasque acerras sive thuribula, cuncta ex argento. Postremo ecclesiam suam omnibus ornamentis pro facultatibus exornavit, quibus alia quaque adjecisset, nisi tumultus bellici obstaculo fuissent, siquidem per civile bellum eo prope
Abbreviated transcription (Latin):
pium. doctum esprudentem uirum: idemq in aliis urbibus. quarum sa¬
cerdotiis parochialibus rite prouidebat. Porro. cum ad Cc̃clesam. An¬
tiesiodorensem primum accessit. ruenti assmilem intus. er in penetrali
comperit: Itaq cam reficere atq instaurare caepit. a Choro. e dugustio.¬
re Altari. que ab integro reparauit. et sex columius fusilibus e cupro.
muniuit er exornauit. cum pedo seu lituo imminente Ane a postica
parte. Dennde cathedras altas et humiles ab ytroque Chori latere.
construi fecit. ad sedem Dignitatum er Canonicorum. Erin extima.
supremaue parte dextri lateris. Tronum Episcopalem. in quo sedere
mos est Antistiti oficio fungenti: Et in extremo Chori loco es superiori
tabula. hec uerba subscribi uoluit.
Ia COBUS Amyotus Antissiodori Episcopus: cum a
perduellibus haereticis focde laceratum direptum, or¬
namentisq omnibus spoliatum reperisset hoc templũ

Expanded text:
pium doctum et prudentem virum, idemque in aliis urbibus, quarum sapium doctum et prudentem virum, idemque in aliis urbibus, quarum sacerdotiis parochialibus rite providerat. Porro cum ad ecclesiam Antissiodorensem primum accessit ruentis assimilem intus et in penetrali comperit. Itaque eam reficere et instaurare coepit a choro et augustiore altari, quae ab integro reparavit, et sex columnis fusilibus e cupro munivit, et exornavit, cum pedo seu lituo imminente arae a postica parte, deinde cathedras altas et humiles ab utroque chori latere construi fecit, ad sedem dignitatum et canonicorum, et in extrema supremaque parte dextri lateris, thronum episcopalem in quo sedere mos est antistiti officio fungenti, et in extremo chori loco et in superiore tabula haec verba subscribi voluit: Jacobus Amyotus Antissiodori episcopus, cum a perduellibus haereticis foede laceratum, direptum, ornamentisque omnibus spoliatum reperisset hoc templum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrificio. ccena tantum excibiebat. Dominicis uero diebus. erferiatis
primis uesperis peruigilii intererat. er festo die Matutimis. psalmodiis
Ex precationibus: e quarum egressu ad Sacellum ibat. pre celebratum
missam Cut per singulos Aduentus e Quadragesimae dies solebat / deinde
Maioris. ut uocant. Miesae celebrationi. e uespertinis precibus inter¬
erat. Caeteris diebus e feriis profestis maiori Liturqie sacro aderat:
qua celebrata Nebdomadarius ad Praesulis prandium accedebat.
Praeterea etiamsi concionandi munere fungeretur. curae tamen ha.¬
bebat ut eruditos es probatos uiros perquireret e accerseret. qui
in Ecclesia sua concionarentur: Et per omnem Dicecesim. ac potissi¬
mum in oppidis. in quibus quosdam nouae religioms sectatores En
haereticos uersari audierat: ut puta Gyemi. ubi ad haec committebat¬
ac praeficiebat Cantoriae primae dignitati Capituli S. Stephans Ecclesiae.

Expanded text:
sacrificio die lunae tantum excipiebat; Dominicis vero diebus et feriatis sacrificio die lunae tantum excipiebat; Dominicis vero diebus et feriatis primis vesperis privilegii intererat, et festo die matutinis psalmodiis et precationibus, e quarum egressu ad sacellum ibat pie celebratum missam ut per singulos Adventus et Quadragesimae dies solebat deinde majoris ut vocant missae celebrationi et vespertinis precibus intererat. Caeteris diebus et feriis profestis majori liturgiae sacro aderat, qua celebrata hebdomadarius ad praesulis prandium accedebat; praeterea etiamsi concionandi munere fungeretur, curae tamen habebat ut eruditos et probatos viros perquireret, et accerseret, qui in ecclesia sua concionarentur, et per omnem dioecesim, ac potissimum in oppidis in quibus quosdam novae religionis sectatores et haereticos versari audierat, ut puta Giemi, ad haec committebatac praeficiebat cantoriae dignitati capituli sancti Stephani ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dum paterentur. Caeterum pacis amantissimus. lites ac dissidia cane
peius er anque fugiebat. maxime cum suis Canonicis. et Capitulo.
Musico ytiꝗ concentu oblectabatur. atꝗr inter priuatos parietes inter
Cantores partes suas agebat. Qua de causa cari praecipue acceptiꝗ iipsi
erant Canonici. quos ultro pulpitum adire cantandi anmo obserua¬
bat. ut caeteri quoq Choristae. Praecentores. Succentores. subsidiani
Symphoniaci. qui praesertim cum cantus peritia. uocisq amaenitate
probos es ecclesiasticos mores praseferebant. Organis etiam musicis
gaudebat. es saepe manuclauium digitis increpare ante prandium ama¬
bat. quo hilarior. post grauissima studia. mensae accumberet.
Sed ad grauiora Et Episcopo magis decora gradum faciamus. Cum in
episcopatu resideret. Amyotus. Solennibus. Anniuersariisq festis diebus.
ipsemet sacris operabatur. idemꝗ meridianis horis concionabatur:
ideoq eos qui ei ministrauerant adaltare. et in choro in sacro Missae

Expanded text:
dum paterentur. Caeterum pacis amantissimus lites et dissidia cane pejus et angue fugiebat, maxime cum suis canonicis et capitulo. Musico utique concentu oblectabatur, atque inter privatos parietes inter cantores partes suas agebat. Qua de causa chari praecipue acceptique ipsi erant canonici quos ultro pulpitum adire cantandi animo observabat, ut caeteri choristae, praecentores, succentores, subsidiani, symphoniaci, qui praesertim cum cantus peritia vocisque amoenitate probos et ecclesiasticos mores prae se ferebant, organis etiam musicis gaudebat, et saepe manuclavium digitis increpare ante prandium amabat, ut hilarior post gravissima studia mensae accumberet. Sed ad graviora et episcopo magis decora gradum faciamus, cum in episcopatu resideret Amyotus, solemnibus, anniversariisque festis diebus, ipsemet sacris operabatur; idemque meridianis horis concionabatur, ideoque eos qui ei ministraverant ad altare et in choro in sacro missae
Abbreviated transcription (Latin):
tumatior fuerat ⁊ rebellis apd̾ scm̃ marianũ retrusus inclaustrum. ⁊ ab administͣ¬
tione pͥoratꝰ sui remotꝰ ad tempꝰ: ad nutum ip̃ius decani in pane ⁊ aq̃ ꝑ aliquot
dies exegit penitentiã multatꝰ penam ꝑalb̃em suum que rebellib ⁊ mobedientib
consueuit infligi. Cesdam etiam canonitos beate marie infra muros quos absꝙ
p̃sentatione decani ep̃s ordinauerat. factasͥ ab ordinatis ꝓ illo excessir n em̃da:
pena a se dictata multauit.
Qualit̃ coegit hugonem ep̃m restituere ecc. arbores qͣs

Expanded text:
tumacior fuerat et rebellis, apud sanctum Marianum retrusus in claustrum, et ab administrtumacior fuerat et rebellis, apud sanctum Marianum retrusus in claustrum, et ab administratione prioratus sui remotus ad tempus ad nutum ipsius decani in pane et aqua per aliquot dies exegit poenitentiam, multatus poena per abbatem suum quae rebellibus et inobedientibus consuevit infligi: quosdam etiam canonicos beatae Mariae infra muros, quos absque praesentatione decani episcopus ordinaverat, facta sibi ab ordinatis pro illo excessu emenda, poena a se dictata multavit. Qualiter coegit Hugonem episcopum restituere Ecclesiae arbores,
Abbreviated transcription (Latin):
alem suum: nisi ꝑ appellationẽ ad maiorẽ audientiam fuissent delate. De iobe¬
dieutia sacerdotum defendente eos ep̃o hugone contra eum qnͣdo erat decanꝰ ⁊ emenda.
contrarium ñ seruarunt. ac ꝓp̃t hoc a decano suspensi ip̃os absoluente ep̃o sua ꝓpter
decani siãm taliter ab ep̃o relaxatam ñ pret̃miserunt officia exercere ep̃i auctͭ ͤ
suffiucti. Tandem eoꝵ mobedientiam ep̃o defendente tanta est tanta est sub sedis
metͦpolitane examine ꝑ appellationẽ uictrice constantia ꝓsequutꝰ qd̾̃ dictante usti¬
cia succumbente iiure ep̃o decano de inobedientia satiffacere sunt compulsi. Qui
garum fecit publicam sollempnit̃ exciꝑe disciplinã. Inter quos unus magne gͣ¬
uitatis ⁊ nõis magister indelicet Rob̃tꝰ prior beate marie extra muros: licet opinio¬
ne magnus existeret apud om̃s ⁊ ꝓp̃t hoc mag̃ dum uerecundaret᷑ succumbere con¬

Expanded text:
alem suum, nisi per appellationem ad majorem audientiam fuissent delatae. De inobealem suum, nisi per appellationem ad majorem audientiam fuissent delatae. De inobedientia sacerdotum, defendente eos episcopo Hugone contra eum quando erat decanus, et de emenda. contrarium, non servarunt, ac propter hoc a decano suspensi ipsos absolvente episcopo, sua propter decani sententiam taliter ab episcopo relaxatam non praetermiserunt officia exercere, episcopi auctoritate suffulti: tandem eorum inobedientiam episcopo defendente, tanta est Senonensis sedis metropolitanae examini per appellationem victrice constantia prosecutus, quod dictante justitia, succumbenti in jure episcopo, decano de inobedientia satisfacere sunt compulsi, qui garum fecit publicam solemniter excipere disciplinam; inter quos unus magnae gravitatis et nominis, magister videlicet Robertus prior beatae Mariae extra muros, licet opinione magnus existeret apud omnes et propter hoc magis dum verecundaretur succumbere, con
Abbreviated transcription (Latin):
chritudinẽ dilexi sãpientiam.⁊ pposui ꝓluce habere eam. uenerunt mͥ omĩa bona pa¬
riter cum illa. Nam in eccl̃ia cathedrali senoneñ. thesaurariam ⁊ archidiaconatum
pruuinieñ. in Autissiod̃ uero adeptus est decanatum. Ad quẽ absens ⁊ in renotis agẽs
regionib studendi causa: a canonicis eccl̃ie ꝯcorditer est electꝰ. et usq ad reditum suũ
de scolis ꝑ annum ⁊ amplius expectatꝰ. In quarum dignitatũ administratione: stre¬
nuuis ualde extitit ⁊ efficax. ita ut spũalia fideliter dispensaret temꝑasia conser¬
uaret. congregaret disꝑsa ⁊ uira si qua oppressione cuiꝰlibet subquestionis nubilola¬
tuerant. ꝓut poterat magno labore ⁊ studio pace uel uidicio faceret ꝓdire in lucẽ.
neccessitas incumbebat. cui sic restitit cum effectu ut causas ciuitatis excepta par¬
rochia sc̃i lupi que ñ est de iurisdicione decani: ñ audiret alius p̃ter ip̃m uł offici¬

Expanded text:
chritudinem dilexi sapientiam et proposui pro duce habere eam: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa; nam in ecclesia Senonensi cathedrali thesaurariam et archidiaconatum Pruviniensem, in Autissiodorensi vero adeptus est decanatum ad quem absens et in remotis agens regionibus studendi causa a canonicis ecclesiae concorditer est electus, et usque ad reditum suum de scholis per annum et amplius exspectatus, in quarum dignitatum administratione strenuus valde fuit et efficax; nam ut spiritualia fideliter dispensaret, temporalia conservans, congregare dispersa, et jura, si qua oppressione cujuslibet subventionis nubilo latuerant, prout poterat, magno labore et studio, pace vel judicio faceret prodire in lucem. necessitas incumbebat. Cui sic restitit cum effectu, ut causas civitatis, excepta parochia sancti Lupi quae non est de jurisdictione decani, non audiret alius praeter ipsum, vel offici
Abbreviated transcription (Latin):
tus facere desiderans ab inficr ꝑte ubi terra erat continua: ab una ꝑte flumi¬
nis ad alteram sepem ex ĩmensis rolorib murũq ꝓduxit. ⁊ płima ꝓpugnacła
de suꝑ collocauit. t̃ramꝙ in altum fodiens fossas continuabat in manes. ut
ꝑ eas cursum fluminis diriuaret. fieretqy tibi qd̃ nat᷑a negauerat: insula ui¬
delicet artificii supplem̃to opusq conceptum ⁊ ex ꝑte iam consuininatum
maiori adꝑfectum duxisset: nisi comes campanie Theobaldꝰ in manu forti eiꝰ molimi¬
nib restitisset ⁊ opus pene in consummatione existens ad t̾ram funditꝰ deiecis¬
set domib tam̃ ep̃alib insua nichilominꝰ uttegritate seruatis
De b̾ello reditu

Expanded text:
tus facere desiderans, ab anteriori parte ubi terra erat continua, ab una parte flumitus facere desiderans, ab anteriori parte ubi terra erat continua, ab una parte fluminis ad alteram, sepem ex immensis roboribus murumque perduxit, et plurima propugnacula desuper collocavit, terramque in altum fodiens fossas cotinuabat immanes, ut per eas cursum fluminis derivaret, fieretque ibi quod natura negaverat, insula videlicet artificii supplemento, opusque conceptum ex parte jam consummatum majori ad perfectum perduxisset, nisi comes Campaniae Theobaldus in manu forti ejus moliminibus restitisset, et opus pene in consummatione existens ad terram funditus dejecisset, domibus tamen episcopalibus in sua nihilominus integritate servatis De Bello-Reditu
Abbreviated transcription (Latin):
lib tamen multo ꝓficiebat amplus quib ppensuis incombebat. Nam
domos epales autissodori: seu lapsa reparando seu noua construendo ꝓuiexit
ui melius antiquis edificii cellam uinariam cũ cameratiõis lapidẽe maio¬
ri palatio contiguam. ⁊ coquinã uixta portam structure mrabilis
inagius impediis suꝑa ddens. de regio anue qͥd ibi fecerit.
pud eppogniacum castrum suum: domꝰ erat ep̃ał que regiꝰ antis uo¬
cat᷑ in loco gͣtissimo. ⁊ cõmodissimo ostituta. qmͣ ycarna fluuꝰ ex sui ꝓfunditate sinus
ibi piscosiores expandens undiq p̃terfluit. nisi qd̃ terre ab ant̾ĩori ꝑte continue mo¬
dicum interuallum magnã tam̃ intra se ꝯtinens int̃ capedinem ibi eẽ insulam
ñ ꝑmittit. Domꝰ illa forma ⁊ matĩa humilis domicilium. ep̃is prestabat in glo¬
rium hanc multiplicib ⁊ magnifice nobilitatis ⁊ uenustatis edificiis ñ modicis
sumptib ampliauit. Locumq illum tutioris suis refugii adũsus hostiles strepi¬

Expanded text:
s tamen multo proficiebat amplius, quibus propensius incumbebat: nam domos episcopales Autiss. seu lapsa reparando, seu nova construendo, provexit in melius antiquis aedificiis, cellam vinariam concamerationis lapideae majori palatio contiguam et coquinam juxta portam structurae admirabilis uperaddens. De regio amne quid ibi fecerit. Apud Eponiacum castrum suum, domus erat episcopalis, quae regis amnis vocatur, in loco gratissimo et commodissimo constituta, quam Icauna fluvius ex sui profunditate sinus ibi piscosiores expandens undique praeterfluit, nisi quod terrae ab anteriori parte continuae modicum intervallum, magnam tamen intra se continens intercapedinem, ibi esse insulam non permittit; domus illa forma et materia humilis, domicilium episcopus praestabat inglorium, hanc multiplicibus et magnificae nobilitatis et venustatis aedificiis suis, non modicis sumptibus ampliavit; locumque illum tutioris suis refugii adversus hostiles strepi
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalib ampliatum. habuudantẽ utiꝙ ⁊ plenum absꝙ debitor honere fcĩs
meliorb eius conditionib tum quo ad regalia ut p̃misimus tumqͥ ad alia qm̃ pli¬
ma dereliquid. Euũlia domicilia omnia culcitris feno. uariis utensilib ⁊ suꝑ lectii
torcularib. etiam uasis uinariis ñ pauer ubi necesse erit dolis sclitcet ⁊ cupis
capacitatis mense: habundanter referta. Capesas insuꝑ singulas libus. calicib et
uestimentis plene dimisit ornatas
De hiis que reliquit eccłie in recess u.

Expanded text:
alibus ampliatum, abundantem utique, et plenum, absque debitorum onere, factis melioribus ejus conditionibus tum quoad regalia, ut praemisimus, tum quoad alia quamplurima, dereliquit; episcopalia domicilia omnia culcitris, feno, variis utensilibus et supellectili, torcularibus etiam, vasis vinariis non paucis, ubi necesse erat, doliis scilicet et cuppis capacitatis immensae abundanter referta. Capellas insuper singulas libris, calicibus et vestimentis plene dimisit ornatas. De his quae reliquit ecclesiae in recessu.
Abbreviated transcription (Latin):
qua corruente: palatium ip̃m: multũ nobiliori qmͣ ante tecti decorauit struc¬
tura et ad intromittendam lucem in palatium fenestras pinnaculi. magna int̾-¬
capidine dilatauit. arcens flatus importunos uentorum: iutrearum ꝑ lucidaꝵ
obiectu. In prefata uero ruma quid miraculi contigerit dignum duximus ad no¬
aciam transmittere posterorum ut ꝑ om̃ia beneficia diuina laudetur. Delapsu
delapsu

Expanded text:
corruente, palatium ipsum multum nobiliori quam ante tecti structura decoravit, et ad intromittendam lucem in palatium fenestras pinnaculi magna intercapedine dilatavit, arcens flatus importunos ventorum vitrearum perlucidarum objectu; in praefata vero ruina quid miraculi contigerit dignum duximus ad notitiam transmittere posterorum, ut per omnia beneficia divina laudetur Deus. De lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
Noleuenit in eccl̃ia ꝑ quoꝵdam ex maiorib auaritiam grauis quedam ⁊ ninus difpen-¬
diosa p̃sumptio qui ꝓpriis ꝯmodis ꝑ fas ⁊ nefas ardentiꝰ inhiantes: in uillis in quib ꝑ¬
cipiebant p̃bendas p̃dia alienabant eccł̃ie. ⁊ absq capłi cõnuentia accepto precio
subcensuali honere emptorib distrahebant. nemora eccl̃ie pari nchiͥohnmꝰ p̃sump¬
tione uendentes. uł ꝓ sua uoluntate donantes. Huic tam pestilanti morbo tali du¬
xit remedio subuenure. Nam conuocato capło: ip̃e ⁊ omnes pb̃ri pariter candelis
excõicauerunt accensis: omnes qui sine consensu capli alienationes. distractiones
siue donationes huiꝰmodi infuturum facere attemptarent. ⁊ id ꝓlege mandatũ
est in ꝑpetuum obseruari.

Expanded text:
noleverat per quorumdam ex majoribus avaritiam gravis quaedam et nimis dispendiosa praesumptio, qui propriis commodis per fas et nefas ardentius inhiantes, in villis in quibus percipiebant praebendas praedia alienabant Ecclesiae, et absque capituli conniventia accepto pretio sub censuali onere emptoribus distrahebant, nemora Ecclesiae pari nihilominus praesumptione vendentes vel pro sua voluntate donantes. Huic tam pestilenti morbo tali duxit remedio subvenire: nam convocato capitulo, ipse et omnes presbyteri pariter candelis accensis, excommunicaverunt omnes qui sine consensu capituli alienationes, distractiones, sive donationes hujusmodi in futurum facere attentarent, et id pro lege mandatum est in perpetuum observari.
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝙͦ ñ arbitramur p̃tereunt̃ silendum qd̾ cum sedẽ apłicam ꝑsonaliter adusset ꝓ
obtinend̾ licentia ut in autissiod̾ eccłia remaneret. nec ad aliam tranfferret᷑. ⁊ nõ ꝓfe¬
cisset supplicando: respuit ꝓfecto qd̾ si romana concedere uolebat autoritas. in deli¬
cet. cumeius consilio in autissiod̾ eccl̃ia fieret electio successoris nolens ut capl̃m
libtate eligendi absoluta maliquo priuaretur. Quanti fi sit dispendii eccł̃ie. ⁊
cuutati autissiod̾ ip̃m discessisse ⁊ que mala contigerant ecclie pͥt eiꝰ discessum

Expanded text:
 silendum, quod cum sedem apostolicam personaliter adiisset pro obtinenda licentia ut in Antissiodorensi Ecclesia remaneret, nec ad aliam transferretur, et non profecisset supplicando, respuit profecto quod ei Romana concedere volebat auctoritas, videlicet cum ejus consilio in Antissiodorensi ecclesia fieret electio successoris, nolens ut capitulum libertate eligendi absoluta in aliquo privaretur. Quanti fuerit dispendii ecclesiae et civitati Antissiodorensi ipsum discessisse, et quae mala contigerunt ecclesiae post ejus discessum
Abbreviated transcription (Latin):
dultimum eiusdem ⁊ suoꝵ infantum edomuit suꝑbiam: qd̾ eos publicam taliter
subire penitentiam cum pecurnaria emendatione coegit. hoc addito qd̾ ipsi
sedem apłicam ꝓ absolutione sua nichilominꝰ adierunt: qd̾ ñ ĩmerito ceteri t̃reri
potuerunt ne conim eum similia attemptarent. In ep̃atu illo tot agones. tot erũp¬
nas. tot ꝑiculosa discrimina constanter euicit. tanta ꝓpter deum tabe corpus
affecit: qd̾ illd̾ qd̾ de bono Germano dictum est ei possit utrũꝙ ñ inconuementer
aptari. udelicet ip̃m inter tot cruces longum traxisse martyrium. Unum in
bat qd̾ competens eẽt domicilium magne nobilitatis extruxit palatium cũ
turrib ⁊ ꝓpugnaculis presidium uidelicet municipii in expugnabile. ⁊ nobilem
ep̃i. cum ad castrum illud denegaiuĩt mansionem de
de pontib Iargolii ⁊ Magduni

Expanded text:
ultimum ejusdem et suorum infantum edomuit superbiam, quos taliter publicam subire poenitentiam cum pecuniaria emendatione coegit, hoc addito, quod ipsi sedem apostolicam pro absolutione sua nihilominus adierunt; quo non immerito caeteri terreri potuerunt ne similia contra eum attentarent. In episcopatu illo tot agones, tot aerumnas, tot periculosa discrimina constanter evicit, tanta propter Deum tabe corpus affecit quod illud quod de bono Germano dictum est ei possit utrumque non inconvenienter aptari, videlicet ipsum inter tot cruces longum traxisse martyrium, unum in um non habebat quod competens esset, domicilium magnae nobilitatis exstruxit, palatium cum turribus et propugnaculis, praesidium videlicet municipii inexpugnabile et nobile episcopi, cum ad castrum illud delegaverit mansionem. De pontibus Jargolii et Magduni
Abbreviated transcription (Latin):
ycaunã fliniium cum om̃ib que monachi de Caritate habebant ibidem
multo emerat p̃cio. Ep̃s suam ei uoluit refundere pectuniã ⁊ obtulit in emp
dubio nisi fauor regiꝰ quẽ petrꝰ sibi conciliauerat ep̃o restitisset. Tam̃ multo co¬
natu tandem ep̃s decimas ⁊ oblationes ⁊ quicqͥd ad spũalia ꝑtinebat ab eo ꝑcom¬
positionem extorsit. ⁊ domum insuꝑ que nũc in eo municipio ep̃alis existit.¬
Qualiter acquisiuit decimam uarziati ⁊ sub quo tenor

Expanded text:
caunam fluvium cum omnibus quae monachi de Charitate habebant, ibidem multo emerat pretio. Episcopus suam ei voluit refundere pecuniam, et obtulit in emptdubio, nisi favor regius, quem Petrus sibi conciliaverat, episcopo restitisset. Tamen multo conatu tandem episcopus decimas et oblationes, et, quidquid ad spiritualia pertinebat, ab eo per compositionem extorsit et domum insuper, quae nunc in eo municipio episcopalis existit.Qualiter acquisivit decimam Varziaci, et sub quo tenore
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis sane temꝑib insuadiocesi creata sunt loca religiosa ⁊ ab ip̃is habuerunt cu¬
nabulis incrementũ: de Spallo uidelicet sub regali obseruantia fratrum de ualle
callium. licet eis nonsit subiectus in aliquo locus ille. et de bello loco. qd̾ et deb̾eau¬
larriz apud nos usitatiori uocabulo nuncupat᷑. ubi fiatres de ordine cartusieñ dño
famulantur. que utiꝙ duo loca religiosa comes. Nĩneñ h̾ueus: eoꝵ fimdator: con¬
tulit ⁊ dotauit t̃cuis ꝙͦ locus nouella uidelicet plantatio abbatre de cest ꝓpe autis¬
siod̾ monialib de ordine scĩ antonii parisieñ ad dictus Qualiter ueteren
tisio doreñ fabricam demoliri fecit ut nouam construeret.

Expanded text:
ujus sane temporibus in sua dioecesi creata sunt loca religiosa, et ab ipsis habuerunt cunabulis incrementum, et de Spallo videlicet sub regulari observantia fratrum de Valle Callium, licet eis non sit subjectus in aliquo locus ille, et de Bello Loco quod et de Beaularriz, apud nos usitatiori vocabulo nuncupatur, ubi fratres de ordine Cartusiens. Domino famulantur; quae utique duo loca religiosa comes Nivernensis Herveus eorum fundator contulit et dotavit: tertius quoque locus novella videlicet plantatio abbatiae de Cellis prope Antissiodorum monialibus de ordine sancti Antonii Parisiensis addictus. Qualiter veterem tissiodorensis fabricam demoliri fecit, ut novam construeret.
Abbreviated transcription (Latin):
mani. ad stipendiũ monachoꝵ uillam a¬
bundiacũ nõie: sitam in pago autissiodo¬
rensi. cũ edificiis. mancipiis. siluis. & om¬
nochiũ eiusdem basilice domni ciermani
uillas sitas in pago autissiodorensi. hoc ẽ
nigrontũ cũ appendiciis suis. Linerolas
quoq similit̾. cum appendiciis suis:
Simulq lagunas. Nam boniacus atq ui¬
triacus: tempore interfectionis sue. infis¬
cum cesserunt dñicum:¬

Expanded text:
mani ad stipendium monachorum villam Amani ad stipendium monachorum villam Abundiacum nomine sitam in pago Antissiodorensi cum aedificiis, mancipiis, silvis et omnodochium ejusdem basilicae domini Germani villas sitas in pago Antissiodorensi, hoc est Nigrontum cum appendiciis suis. Linerolas quoque similiter cum appendiciis suis, simulque Lagunas. Nam Boniacus atque Vitriacus, tempore interfectionis suae in fiscum cesserunt Dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
num contulit auxiliũ. Nam dum exten¬
sisbrachiis in modũ crucis. ocłis ad celum
eleuatissuꝑnã gr̃am exoraret᷑. lanceis ꝑse¬
quentiũ confossus. simul cũ predicto ne¬
pote suo occubuit. ibiq dicitur fuisse se¬
pultus. Seruat᷑ hactenus autissiodori in
altare: matris eccłiȩ crux aurea ligni
dñici: ostent ans in se signa marty rii eiꝰ.
S & qͣsdam res ꝓprietatis sue ecclesiis dĩ
fideliter distribuit: consiliũ & ordinatio¬
nẽ nactꝰ domni teodranni. iam tunc exsua
uoluntate ordinati pontificis. Dedit itaq
basilicȩ sc̃i stepħi ad stipendiũ clericorũ.
ibidem dõ deseriuentiũ. Uillam que di¬
citur matriacus: sitam inpago senonico
cũ edificiis. mancipiis. uineis. siluis. &
uniuersis appendiciis suis. It̾ in pago au¬
tissiodorensi. ad xenodochiũ predicte
matris eccłiȩ. uillam q̃ dicit᷑ miliciacus.
& alt̾am que uocat᷑ uiriliacus: cũ uniu̾¬

Expanded text:
num contulit auxilium; nam, dum extennum contulit auxilium; nam, dum extensis brachiis in modum crucis oculis ad coelum elevatis, supernam gratiam exoraret, lanceis persequentium confossus, simul cum praedicto nepote suo occubuit. Ibique dicitur fuisse sepultus. Servatur hactenus Antissiodori in altare matris ecclesiae crux aurea ligni Dominici, ostentans in se signa martyrii ejus. Sed et quasdam res proprietatis suae ecclesiis Dei fideliter distribuit, consilium et ordinationem nactus domini Theodranni, jam tunc ex sua voluntate ordinati pontificis. Dedit itaque basilicae sancti Stephani, ad stipendium clericorum ibidem Deo deservientium, villam, quae dicitur Matriacus, sitam in pago Senonico, cum aedificiis, mancipiis, vineis, silvis, et universis appendiciis suis. Item in pago Antissiodorensi ad xenodochium praedictae matris ecclesiae villam, quae dicitur Miliacus, et alteram quae vocatur Viriliacus, cum uni
Abbreviated transcription (Latin):
fallaci mutatione deseruit. Unde factũ
ẽ: ut isdemꝰ ainmarus p̾cipiente iã dicto.
Pipino. iterũ aqͥtanie partes collecta suoꝵ
multitudine repeteret. atq eu: donẽ ad
bellũ ꝓuocaret. Quib inunũ cõ. gressis
tanta subito cede aqͥtant: ci corruert. ut
uix ipse duxeoꝵ eudo ꝑfugã dilapsus
euadet.S quoꝵdã insidiante in uidia.
quȩ ꝓsꝑis reb semꝑ ad eẽ solet. suggestũ
ẽ regi. qđ ipse eudo ñ alit̾ nisi ex consensu
hainmari euasisset. Qua de causa euocatꝰ
ab eodem rege.apud bastoniã uillam q̃ ẽ
sita in saltu arduenne: custodie carcerali
ẽ manciꝑatus. Interiectis itaq paucis die¬
bus: cuiꝰdam nepotis sui ingenio. carcere¬
extractus. arrepto eqͦ fugam iniit. Cuius
post tergũ. cũ sũma uelocitate ad uersarii
in sequentes. in loco qͥ lufaus dicit᷑. in pago¬
tullensi. eum consequutisunt. Qui uidens
se eoꝵ insidias euad̾e ñ posse: totũ se ad diui¬

Expanded text:
fallaci mutatione deseruit. Unde factum fallaci mutatione deseruit. Unde factum est ut isdem Hainmarus, praecipiente jam dicto Pipino, iterum Aquitaniae partes collecta suorum multitudine repeteret, atque Eudonem ad bellum provocaret, quibus in unum congressis, tanta subito caede Aquitani corruerunt, ut vix ipse dux eorum Eudo per fugam dilapsus evaderet. Sed quorumdam insidiante invidia, quae prosperis rebus semper adesse solet, suggestum est regi, quod ipse Eudo non aliter nisi ex consensu Hainmari evasisset. Qua de clausa, evocatione ab eodem rege apud Bastoneam villam, quae est sita in saltu Arduennae, custodiae carcerali est mancipatus. Interjectis itaque paucis diebus, cujusdam nepotis sui ingenio extractus, arrepto equo fugam iniit, cujus post tergum cum summa velocitate adversarii insequentes in loco, qui Lufaus dicitur in pagoTullensi, eum consecuti sunt. Qui videns se eorum insidias evadere non posse, totum se ad divi
Abbreviated transcription (Latin):
trude maiore domus pͥncipatũ regente:¬
pͥncipatũ anñ .xu. Fuit enĩ uir ual¬
de strenuus. atq nobilitate gen̾is
non mediocrit̾ decoratus. simul quoq fũ¬
doꝵ dignitate ditissimus. Nam intantũ
eius potestas secularit̾ excreuit: ut usq
adducatũ pene totius burgundie ꝑueni¬
ret. Contigit autẽ eo tẽpore pipinũ filiũ
pͥoris karoli. aquitaniã exeuocatione eu¬
donis aqͥtanoꝵ ducis. aduersuꝰ aionem
cesarauguste regẽ ꝑrexisse: qui lampa¬
giam ipsius eudonis filiã inconuigiũ sup¬
serat. & fed̾a conubii ruꝑat. Conuenien¬
tes autẽ in locũ qui iberra dicit᷑. dũ int̾
se pugnare cepissent. hic ainmarus cum
suis in sarracenoꝵ multitudinẽ irruens.
maxima eos cede ꝓstrauit. deuicit. atq¬
simul cum rege suo. xp̃o ꝓpiciante uictor
extitit᷑. Sicq pipinus cum triũpho fran¬
cie partes repetiit. S ñ multũ post p̃dict᷑
eudo pactum qd̃ pepigerat cumpipino.

Expanded text:
trude majore domus principante regentetrude majore domus principante regenteprincipatum annos 15. Fuit enim vir strenuus atque nobilitate generis non mediocriter decoratus, simul quoque fundorum dignitate ditissimus. Nam in tantum ejus potestas saeculariter excrevit, ut usque ad ducatum pene totius Burgundiae perveniret. Contigit autem eo tempore Pipinum, filium prioris Caroli, Aquitaniam ex evocatione Eudonis, Aquitanorum ducis, adversus Aimonem, Caesaraugustae regem perrexisse, qui Lampagiam ipsius Eudonis filiam in conjugium sumpserat, et foedera conjugii ruperat. Convenientes autem in locum, qui Iberra dicitur, dum inter se pugnare coepissent, hic Hainmarus cum suis in Saracenorum multitudinem irruens, maxima eos caede prostravit, devicit, atqsimul cum rege suo, Christo propitiante, victor exstitit. Sicque Pipinus cum triumpho Franciae partes repetiit, sed non multum post praedictus Eudo pactum, quod pepigerat cum Pipino,
Abbreviated transcription (Latin):
.U. m̃ses .iiii. Hic ut fama confirmat:
eo quod eẽt genere nobilissimus. cepit
astatus sui ordine paululum declinare: &
sclarib curis plusquã oportet pontificem.
inhianter insistere. in tantũ ut tam pagũ
aurelianensem. quã niuernensem.tornode¬
rensem quoqͤ atq aualensem. nec ñ & tricas¬
sinũ militari manu inuaderet: suisq dicio¬
nib subiugaret. Nã eo tp̃re franci inter se
dissidentes. cũ plurima ciuilia bella cõmo¬
uerent. in silua cotia in inuicẽ irruentes.
maxima se se cede mactauer̃t. Tunc isdem
ep̃s. post ponens pontificalem dignitatem.
undecũq collecta plurima multitudine.
cũ lugdunũ ꝑgeret ut eã sibi ferro subu¬
garet: diuino fulmine subito ꝑcussus. cita
portatus. atq in basilica sc̃i cermani iuxta
predecessores suos est sepultus. Fuit enĩ tẽ¬
porib dagob̾ti iunioris regis atq danihelis.
qui mutato nõie uocatus est elpericus: at¬
q exclerico rexẽ. effectus. Pipino cũ plec¬

Expanded text:
nses 4. Hic, ut fama confirmat, eo quod esset genere nobilissimus, coepit a status sui ordine paululum declinare, et saecularibus curis, plus quam oportet pontificem, inhiantem insistere, in tantum ut tam pagum Aurelianensem quam Nivernensem, Tornodorensem quoque atque Avalensem, necnon et Tricassinum militari manu invaderet suisque ditionibus subjungeret. Nam eo tempore Franci inter se dissidentes, cum plurima civilia bella commoverent, in silva Cotia in invicem irruentes, maxima caede sese mactaverunt; tunc idem episcopus postponens pontificalem dignitatem, undecunque collecta plurima multitudine, cum Lugdunum pergeret, ut eam sibi ferro subjugaret, divino fulmine perculsus, cita  reportatus, atque in basilica sancti Germani juxta praedecessores suos est sepultus. Fuit enim temporibus Dagoberti junioris regis atque Danielis qui mutato nomine vocatus est Chilpericus, atque ex clerico rex est effectus, Pipino cum Plec
Abbreviated transcription (Latin):
lium in basilica sc̃i eusebii m̃ris. Nam de eo¬
dem ragenfredo antiqua relatione uulga¬
tur. qͦd mox ut adomo in qua suũ interfec̃
pontificẽ est egressus: subito turbine raptus
nusquã comparuit. Fuit aut̃ ciuitas sine ep̃o:
anñ.iii. nam descanno suꝑ quod interfectꝰ
ẽ. plures ex dolore dentiũ obmeritũ sc̃i uiri
obtinuere remediũ. S & in eodem loco ob
memoriã & uenerationẽ m̃ris. a successorib
ipsius. eius est nomine constructũ orato¬
riũ qd̃ hactenus fideliũ deuotione uene¬
ratur & colitur. Exstant hodieq tabule
eiusdem scanni: eiꝰ martyriũ designantes:¬

Expanded text:
lium in basilica sancti Eusebii martyris. Nam de eolium in basilica sancti Eusebii martyris. Nam de eodem Ragenfredo, antiqua relatione vulgatur quod mox ut a domo, in qua suum interfecerat pontificem, est egressus, subito turbine raptus nusquam comparuit. Fuit autem civitas sine episcopo annis 3. Nam de scamno, super quod interfectus est, plures ex dolore dentium, ob meritum sancti viri, obtinuere remedium, Sed et in eodem loco ob memoriam et reverentiam martyris, a successoribus ipsius, ejus est nomine constructum oratorium, quod hactenus fidelium devotione veneratur et colitur. Exstant hodieque tabulae ejusdem scamni, ejus martyrium designantes
Abbreviated transcription (Latin):
iuII Ebdomada: monasteriũ longoreti & sesciaci.
Hac itaq constitutione roborata: consti¬
tuit ut abbates uł prb̃ri cũ clero. ad suꝑscrip¬
tum offitiũ ꝑagendũ conuenientes. ex dñico
cellario abechonomo eccłie. stipendiũ suffi¬
ciens accipiant. Si uͦ tardi occurrerint. aut
neglegentes apparuerint: xl. dies auino absti¬
neant. Uice dñs aut̃ aut cellerarius si qͦdiure¬
eis ministrare debent. in aliquo subtraxerĩt:
retrusi in monasteriũ. ꝑ annũ dimidiũ pa¬
ne & aqͣ contenti. debitã penitentiã ꝑsoluãt.
Is itaq beatus ep̃s. uillam que ei exsuccessio¬
ne parentũ ad uenerat maximiacũ nomine¬
sitam in pago senonico cũ edificiis. mancipiis.
uineis. siluis. & uniuersis appendiciis suis.
basilice sc̃i stepħi cui dõ auctore p̾fuit. haben¬
dam delegauit. De cet̾o consũmato feliciter
uitȩ sue cursu. aquodã instigante diabolo
ut fert᷑ archicliacono suo nõie. Ragemfre¬
do. dũ scanno sopore resolutus qͥesceret: gla

Expanded text:
4 hebdomada, monasterium Longoreti et Sesciaci. Hac itaque constitutione roborata, constituit ut abbates, presbyteri cum clero, ad suprascriptum officium peragendum convenientes, ex Dominico cellario ab oeconomo ecclesiae stipendium sufficiens accipiant; si vero tardi occurrerint, aut negligenter apparuerint, 40 dies a vino abstineant. Vicedominus autem, aut cellarius, si quod jure ministrare debent in aliquo subtraxerint, retrusi in monasterium per annum dimidium pane et aqua contenti debitam poenitentiam persolvant. Is itaque beatus episcopus villam, quae ei ex successione parentum advenerat, Maximiacum nominesitam in pago Senonico, cum aedificiis, mancipiis, vineis, silvis, et universis appendiciis suis, basilicae sancti Stephani, cui Deo auctore praefuit, habendam delegavit. De caetero, consummato feliciter vitae suae cursu, a quodam, instigante diabolo, ut fertur, archidiacono suo, nomine Regenfredo, dum scamno sopore resolutus quiesceret, glad
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio curca subditos ut pastoris curam utiliter gereret estuabat. ut eo morten¬
te didicerint ac defleuerut quid affectionis qͥd consilii ⁊ auxilii. quid amiserint
consolationis in ip̃o¬
ulta constantia in ep̃atu adũsa magna longanimitate euicit. Nam contra re¬
gem regalesꝙ ministros ꝓuire eccl̃ie sue frequent̃ ⁊ iuriliter decertauit. iura
ep̃łalia usurpata ab eis a longo temꝑe. multo labore quo ad potuit reuocans tũ quo¬
ad nemora sc̃e crucis in quib p̃ter alia carbonarios tam constanter qmͣ iuriliter
uendicauit: tum quo ad alia: conditionẽ eccł̃ie multo reddidit meliorem. dei¬
de Geminus

Expanded text:
desiderio circa subditos ut pastoris curam utiliter gereret aestuabat ut eo moriendesiderio circa subditos ut pastoris curam utiliter gereret aestuabat ut eo moriente didicerint ac defleverint quid affectionis, quid consilii, quid amiserint consolationis in ipsodefendebat. Multa constantia in episcopatu adversa magna longanimitate evicit: nam contra regem regalesque ministros pro jure Ecclesiae suae frequenter et violenter decertavit, jura episcopalia usurpata ab eis a longo tempore multo labore, quoad potuit revocans, tum quoad nemora sanctae Crucis in quibus praeter alia carbonarios tam constanter quam viriliter vindicavit, tum quoad alia conditionem Ecclesiae multo reddidit meliorem. De gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter ⁊ summatim. ut qui de unofratrum legeret de reliquo penitꝰ ñ ignoret.
Is ergo uiuenili etate ac leuitate decursa in qua ilum nimis extitit humani cau¬
sa fauoris. ꝓfluis sueq substantie ꝓfligator sibi fecerat nomen grande. tandem
ex fratris consortio ⁊ exemplo qui semꝑ modestus fuerat ⁊ maturus: om̃i leui¬
tate deposita: etiam ante ep̃atum: sic ueterem hominẽ cum actib suis longe
ꝓscripserat ut sicut erat feruentissimi animi fratrem ip̃m precedere uideret᷑. in nouita¬
te sp̃s ⁊ uirtutum exercitio ardentius ambulando. In ep̃atu uero tanta in eo lampada
uirtutum effulsit: ut in timore dñi ꝑmanens uixta apli ubum ad thimotheũ scri¬
bentis exceret se ad pretatem p̃cipue. sibi parcissimus immo potus ⁊ seuerus. suis
largus. panꝑum totis uiscerib totis uirib sedulus dispensator. tanta auiditate et

Expanded text:
breviter et summatim, ut qui de uno fratrum legerit de reliquo penitus non ignoret. breviter et summatim, ut qui de uno fratrum legerit de reliquo penitus non ignoret. Is ergo juvenili aetate ac levitate decursa, in qua dum nimis exstitit humani causa favoris profluus suae substantiae profligator sibi fecerat nomen grande, tandem ex fratris consortio et exemplo, qui semper modestus fuerat et maturus, omni levitate deposita etiam ante episcopatum, sic veterem hominem cum actibus suis longe oscripserat ut, sicut erat ferventissimi animi, fratrem ipsum praecedere videretur in novitate spiritus et virtutum exercitio ardentius ambulando; in episcopatu vero tanta in eo lampas virtutum effulsit, ut in timore Domini permanens juxta Apostoli verbum ad Timotheum scribentis, exerceret se ad pietatem praecipue, sibi parcissimus, imo et severus potius, suis largus, pauperum totis visceribus, totis viribus sedulus dispensator, tanta aviditate et
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnes aurelianeñ eccl̃ie nuncios in ep̃m peteret᷑. facta de ip̃o electione epĩm¬
concordi. ⁊ ip̃e renuet consentire. Archiep̃o Petro qui p̃sidebat insinodo: ip̃m urgente
eodem studio ⁊ intuitu quẽ circa fratrem suum. autissiodoreñ ep̃m ip̃m habuisse me¬
minimus: coactus et addictus: in p̃fata ecclia honus regiminis pontificat accepit.
reuocato ꝓposito qd̾ iam du conceꝑat. ut uidelicet resignato archidiaconatu autissiod̾
eccł̃ie ip̃e contẽptus ẽẽt. hiis que in senoñ eccł̃ia obtinebat uitamiq ibi quasi priuatã
ageret inquiete: nisi si qñdo eum fratris sui autissiod̾ ep̃i inde abstraheret neccessi¬
tas aut uoluntas
De his que gessit manasses in ep̃atu aureliañ ⁊ qualiter se ibi habuit
ibet hic fraterni gr̃a consortii. ⁊ prerogatiue illius dilectionis que int̃ eos ad si¬
nen uite usq durauit obtentu: degestis huiꝰ mauasse pauca de multis ꝑstringere

Expanded text:
relianensis Ecclesiae nuntios in episcopum peteretur, facta de ipso electione concordi, et ipse renueret consentire, archiepiscopo Petro qui praesidebat in synodo ipsum urgente eodem studio et intuitu quem circa fratrem suum Autissiod. episcopum habuisse meminimus, coactus et abductus in praefata Ecclesia onus regiminis pontificalis accepit, revocato proposito, quod jam diu conceperat, ut videlicet resignato archidiaconatu Antissiod. Ecclesiae ipse contentus esset his quae in Senon. Ecclesia obtinebat, vitamque ibi quasi privatam ageret in quiete, nisi si quando eum fratris sui Autissiod. episcopi inde abstraheret necessitas aut voluntas. De his quae gessit Manasses in episcopatu Aurelianensi, et qualiter se ibi habuit. Libet hic fraterni gratia consortii et praerogativae illius dilectionis quae inter eos ad finem vitae usque duravit obtentu, de gestis hujus Manassis pauca de multis perstringere
Abbreviated transcription (Latin):
se supponirnt. uiam qua sub ip̃a turri labente patebat intantuis relegentes. Seddsᷤ¬
penfatio diuma: ruinam miraculo continuit quousꝙ fugiendo: uite ꝓprte consule¬
rent in saluti. ⁊ uyx in loco stationis tuto quidem s adhuc suspecto constiterant qnͣdo
turris cetidit supradicta. Exciti fragore ppłi fit concursus. Stabat ad huc et uisolide
subsistere indebatur turris aquiloni obiecta. cũ ecce uix interiecte dimidie hore spacio
ad t̾ram ꝓcumbens totam molis sue congeriem ei que prius ceciderat: suꝑiecit. Qꝰ¬

Expanded text:
se supponunt, viam, quae sub ipsa turri labente patebat, instantius relegentes. Sed dispensatio divina ruinam miraculo continuit quousque fugiendo vitae propriae consulerent in statu, et vix in loco stationis tuto quidem, sed adhuc suspecto constiterant, quando turris cecidit supradicta. Exciti fragore populi, fit concursus, stabat adhuc et in solido subsistere videbatur turris aquiloni objecta, cum ecce vix interjectae dimidiae horae spatio ad terram procumbens totam molis suae congeriem ei, quae prius ceciderat, superjecit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ferrem a predicta capella que fete uno inde distabat
miliario. qd̾ ⁊ feci. Cum autẽ redissem: ñ loci inmum¬
diciam ñ infirmi õdorem. nec stratiꝰ iulitatem̃ ab horris.
gemii flero infirmo manu propria ⁊uaticum porre¬
ait. i benedicticione deta. ⁊ multis tam matriquam
infitmo solatus adhibitis recessit. Benedictione altari
ꝑfecta. uix missam aggressus fuerat: cũ nunciat᷑ ei ad¬
olescentena illum obasse. Q audito cũ sermonẽ hrẽt
ad populum tanta dceo locutꝰ est qd̾ qͣsi secure eũ affere¬
ret iam beata quiete ꝑfrui. Multa alia scͥpto ⁊ memo¬
ria digna uidimus ⁊ scientes p̃termittimus. ne forte
fastidiosi indeamun. Nunc de eis que eccłie sue ⁊ alus
eccłus pie ⁊ misericorditet contulit: pauca subungamꝰ.
Eccłiam eqͥdem b stephi. oꝑoso lapides fcabulatu irnduo
subtegmiine cucundedit. Anterius ⁊ posteruis cũ uitreis

Expanded text:
ferrem a praedicta capella, quae fere uno inde distabat milliario; quod et feci. Cum autem rediissem, non loci immunditiam, non infirmi odorem, nec strati vilitatem abhorrens, genuflexo, infirmo manu propria viaticum porrexit, et benedictione data, et multis tam matri quam infirmo solatiis adhibitis, recessit. Benedictione altaris perfecta vix missam aggressus fuerat, cum nuntiatur ei adolescentem illum obiisse: quo audito, cum sermonem haberet ad populum, tanta de eo locutus est, quod quasi secure eum assereret jam beata quiete perfrui. Multa alia scripto et memo et scientes praetermittimus; ne forte fastidiosi videamur. Nunc de eis quae Ecclesiae suae et aliis Ecclesiis pie et misericorditer contulit, pauca subjungamus: Ecclesiam equidem beato Stephano operoso lapideo stabulatu undique subtegmine circumdedit, anteriu
Abbreviated transcription (Latin):
mortis confinio uitum suum dñs liberafset. ⁊ sanitati
restituisset. Item alias cum adbenedicendum altare in
capella ftactum de grandi monte apd̃ fontenetũ ꝓpera¬
ret. inuenit mulierem ante domũ curusdã agrcole
grauiter lugentem. q̃ suꝑ filii incõmodo ꝗͣ delongir¬
quo causa sospitatis ad p̃dictam benedictionem addixre¬
rat: inconsolabilit̃ dolebat. Ham adolescen in arcto po¬
situs infra p̃dictam domum in exttemis laborabat. Quo
audito ep̃c domum intrat. infirmum usitat. uixta stra¬
tum inle residet. adolescentis uultum ⁊ frontẽ manu
contrectat ⁊ lacrimosis uocib eũ consolatur. ⁊ de confessi¬
one anmonet ⁊ hortatur. Audita confessione cũ morã
ibi faceret. cepert̃ ei socii fui dicere. qd̾ ibi capellanum
ditd̾e deberet: qui infirmo cõmumonẽ dm̃ci corꝑis
daret. Multitudo em̃ popli eũ ad p̃dictam capellam
expectabat. ⁊ iam fere erat diei horaquasi t̃cia. uͥb ille

Expanded text:
mortis confinio virum suum Dominus liberasset, et sanitati restituisset. Item alias cum benedicendum altare in capella fractum de Grandi monte apud Fontanetum properaret, invenit mulierem ante domum cujusdam agricolae graviter lugentem; quae super filii incommodo, quem de longinquo causa hospitalis ad praedictam benedictionem adduxerat, inconsolabiliter dolebat: nam adolescens in arcto positus intra praedictam domum in extremis laborabat. Quo audito episcopus domum intrat, infirmum visitat, juxta stratum vile residet, adolescentis vultum et frontem manu contrectat, et lacrymosis eum vocibus consolatur, et de confessione admonet et hortatur. Audita confessione cum moram ibi faceret, coeperunt ei socii sui dicere, quod ibi capellanum dimittere deberet, qui infirmo communionem Dominici corporis daret: multitudo enim populi eum ad praedictam capellam exspectabat, et jam fere erat diei hora quasi tertia; quibus ille