comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ uenationi cõsuleret:
q̃ ia mn etiã ab ip̃a homimũ
memoria ꝑ dyonisiũ ut
asscirlãt quẽdam p̾stigato¬
rem et magñ inuictissi¬
mũ. eiusq sequaces ab¬
olebatur. Que audiens
ĩmanissime crudelitatis
belua domicianꝰ. in tanta
rabiem ĩdignationis exar¬
sit: ut ubict̃q ꝑ se uel per
suos satellites xpianũ quẽ¬
piam reꝑiss. aut cogeret
diis sacrificare ĩcestis. aut
diu̾sis penis addictum. gla¬
dio traderet puniendũ. S
⁊ totũ ꝑ sibi subditum or¬
bem ĩcuuctis ciuitatib op¬
pidis municipiis quoq ⁊
uicis. publicum pependit
edictum.ut ãministra¬
tionis infulis seruientes
omĩes xp̃i nominisama¬
tores expone diu̾sitatum
supplicismaturarẽt. ue
suꝑ eẽ poss qui ualeret
tionis ergo publicat᷑a sen¬
tentia. iniquoꝵ gandens
turba ĩ omnẽ nudi ꝑ tem
baccando ꝓgredit᷑. ⁊ contra
dñicum ppłm pugnatura
cõspirat. Non cũctati appe¬
tere gladio. qͦs dñs suos
mõstrauerat eẽ signacło.

Expanded text:
erationi consuleret, quae jam etiam ab ipsa hominum memoria per Dionysium, ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret tionis ergo publicata sententia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo.
Abbreviated transcription (Latin):
boranti seri scĩssimo. sudo¬
res c̾taminũ suoꝵ decreu̾at
ꝓprii sangͥnis fonte ablue¬
re. quo poss libetiꝰ carnis sar¬
cina lilrratus. ⁊ suꝑ niuẽ
dealbatus p̾sentie illiꝰ asta¬
re.⁊ qui semet ip̃m holo¬
caustũ odoriferũ offerebat.
sacrifitiũ laudis iugit̾im¬
molare. ab ĩmimiabilipe¬
ne cat̾ua demonicoꝵ uiro¬
tur. illuditur. loris diris¬
simis crudelissime ligatur
trahitur. ⁊ una cũ scõ rusti¬
co archipb̾ro ⁊ elenthecto ar¬
chidiacono suo. p̾fcĩ p̾senti¬
e ꝑsistitur. Qũe cũ ininia
seueritate. p̾fectus alloq̾tur
dicens. Tu ne es ille infandis¬
simꝰ scuex. qͥ dicetis. dyoni¬
sius ioincus. ⁊ agnomina¬
ris macharius: Qui etiã deo¬
rum nrõꝵ culturã euacuas:¬

Expanded text:
boranti seni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virotur, illuditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ atheniensiũ atchiep̃c
dyonisiꝰ mox ut se potuer̃t
inuicẽ salutare. digno ẽ
cũ honore susceptus:⁊ pro
scĩtatis ac cruditõnis sue
reuentia. seu anterioris fra¬
ternitatis coniũctione. lo¬
co maxime uen̾ationis ẽ
habitus. Cum qͦ ctiam ꝓ
mutua collocutione apłi¬
carũ sanctionũ.⁊ dulcedi¬
ne spiritalis diloctõnis ali¬
qͣndiu familiarissime cõ¬
uersatus.ĩ modici amoris
utetq uinlis sese cõstriuxe¬
rant. S cum deus om̃pene
radio splendidissimo ⁊ori¬
entali. eidem scĩssimo dyoni¬
sio occidentales tenebras uel¬
let sua grã illustrare. et
murũ ualidissimũ in fide¬
litatis. qui totiusgallie ⁊
g̾manie t̾minos pene ĩ re¬
mediabliter occupau̾at. ꝓ¬
uideret a riete cali destruere.
cantoq peritissume cloq̃u¬
tie speculo gentilitatẽ ꝑfo¬
di. quo ante ut numitis¬
sua defensione erat soli¬
ta gratulari. Atq omnẽ
hanc galliam ip̃ius dyo¬
nisius apl̾atu disponeret

Expanded text:
Domini Atheniensium archiepiscopus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret
Abbreviated transcription (Latin):
ministrauit. Sicq achiue
alũpnus fortune. ⁊ doctus
architectus eccłie se romane
amplitudini cõtulit. Et gre¬
ciam cui dodrinã ac mira¬
culoꝵ memoria manet:
neqͣquã deseruit. Magno
ris romã accelerãs insiste¬
bat. ut simul cũeis suta uel¬
p̾ucnit dispositio diuina.
et uiri dyabolici clemẽtissi¬
ma satis uesania. Nam cũ
frenalaxass. ⁊ iumic uo¬
luptatis successu. inter cete¬
ra nequitiaꝵ suaꝵ cumu¬
lamẽta: iam furor crudeli¬
tatis eius dira rabie in xp̃i
famulos ebulliss. qͣrto deci¬
mo imꝑn sui anno: antcꝙͣ
bratꝰ dyonisius roma adi¬
ret. scõs dei apłos unum¬
sos. ⁊ mitirii glia dignos.
tnͣsmisit ad superos. seq
uiuendi faciens finem obi¬
nisius cũ arhisromane
meniis suã auspice xpõ
p̾sentiam intulit. qm̃ fi
dei necessitas. et ad suscipiẽ¬
gentib. qͣs ꝑtrãsierat hostii
aꝑtio morosius eum deci
iam apicem gub̃nantẽ in¬
uenit. Aquo idem gł̾iosus

Expanded text:
ministravit: sicque Achivae ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno ris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita velpraevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adiret, sanctos Dei apostosos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obinysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam dei necessitas, et ad suscipiengentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detintolicae jam apicem gubernantem invenit. A quo idem gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
patria ionicus. xp̃iano
aũt agnomine ꝓpt̾ maxi¬
mam sc̃itatem. uocabat᷑
machariꝰ: qd̾ interp̾tat᷑
brat᷑ꝰ. nepost discessum ma¬
gistri lup̃i rapaces. ⁊ grecti
non pairẽtes. dnĩcas oues
inuadarent: qd̃ institutor
sius plantauit. habun¬
danti sollicitudinerigare
contẽdit. Undeuicinas et
longe positas ꝑtransiens
ciuitates p̾dicando ⁊ ad fi¬
dẽ pplos conu̾tendo. fideles¬
q in u̾bo cõfirmando. atq
opp̾ssos uariis langorib
sanando. iisq trudas seces¬
sit euͣngdii gr̃a. atq in eis¬
dem partib aliqnͣto tpr̃e
deguit. S et pꝰ aliquot an¬
nos cum p̾lio lacedemoni¬
oꝵ positus. pecrũ et paulũ
apłoꝵ capita rome tentos.
et petrũ ergastulo. paulũ se¬
cundũ uincłis ꝑuulgata
fama affici comꝑiss athe¬
nas rediens subrogato sibi
ep̃o plebem tradidit. Et per
contiguas ꝑrochias uerbi
spargens semina: qͣtenus
romam ꝑueniret. cũ qui¬
bdam offitialib qͦs sibi
comites sup̃serat nauiter

Expanded text:
Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter
Abbreviated transcription (Latin):
to salutis portu. Ydolorum
gaudelãt nanfragio. Lu¬
g̃elat quoq portiõ uicta
dyaboli:cum de ea uictrix
eccł̃ie legio triumphabat.
Tunc hostis antiquus indẽs
sibi petire qd̃ dño cõstabat
assidua ppłoꝵ conu̾sione
ꝓficere. totam artificii sui
machinã. ad impugnan
a. quos ad impietatẽ perse
salutis fidem deuoto corde
receꝑant. cum qd̾ male cu¬
pierant ꝑficere ꝓpter fideli¬
um mlitudinem ñuale¬
rent haccalliditate sue artis
iustruxit quo efficerent᷑ cõ¬
potes uoti sui. ut domicia¬
no qui post neronẽ ꝑditio¬
nis filium scd̃am ꝑsecutio¬
ne in xp̃ianos execcuit. sr̃¬

Expanded text:
to salutis portu, idolorum to salutis portu, idolorum gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. CAPUT XXIII. Tunc hostis antiquus videns sibi perire, quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quos ad impietatem persecsalutis fidem devoto corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
balliũ corda gentiliũ ñ mi¬
nus miracłis qͣm p̾dicatio¬
nib obtine̾t. Et cum sepis¬
sue adiaboloꝵ. pontifici¬
b contͣ eum seditio exritare¬
tur in ppłos. ita ut pletrs
ĩnumere etiã deuitinis re¬
gionib cũ armis acbellico
apparatu. ꝓpt̾ fideles qͥ iam
ꝑ illum in xp̃m crediderãt
ad ꝑdendũ eum cõgregatĩ
ubi ip̃m audiebãt cõcurre¬
rent. mox ut illum c̾nere po¬
terãt: tanta et ita ĩ effabli̾ter
in eo lux celestis grẽ radia¬
bat at aũt om̃i ferocitate
una cũ armis deposita se il¬
li ꝓsterneiẽt. aut qui com¬
puncti spẽ scĩ dono ad credẽ¬
dum ñ erant. pauore mini¬
o soluerent᷑. ⁊ tecriti ap̾sen¬
tia eiꝰ aufugerent. Miroq
m̾ mermi iuro. ñ ualebat
plebs armata resistere. S
subddat se illi potius certati
galliganꝰ coturnꝰ. atq ger¬
manica ceruicositasiugñq
bat. Ab ip̃is quoq destrucłã¬
tur ydola. quoꝵ iussu fuerãt¬
⁊ studio fabricata. Et inuẽ¬

Expanded text:
lium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propter fideles, qui jam per illum in Christum crediderant, ad perdendum eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicositas: bat. Ab ipsis quoque destruebantur idola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et inven
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. sacri c̃baptismatis
unda resꝑsus. Ac siedemũ
setradidit eiꝰ magistĩo ple¬
nius imbuendũi. Inq sc̃e
mes eius ĩseꝑabilis. qͦtũ¬
q gressum mouerat a bõ
paulo ꝑtrienniũ institutus
chessalonica magistrũ ob¬
sequẽdo reu̾tens. ab eodem
beato paulo aplõ athenensi¬
um ẽ ordinatus antistes. ac

Expanded text:
norum, sacri est baptismatis norum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae mes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium est ordinatus antistes, ac
Abbreviated transcription (Latin):
gister nr. qui ocłis lutũ ĩ¬
posuit cecinati.⁊lume ei
restituit:ipẽ te potentia su¬
a illuminet. Quẽ mox in¬
dentẽ: hiis ẽ uerbis affatꝰ.
Uade inquiens ad dyonisi¬
um:⁊ dicei quia paulus ẜ¬
ut memor sponsionis tue
ad eum uenire ñ differas:
quo baptisiũ salutis acci
tis impleuit:⁊ ad dyonisi¬
um ꝓperans. pauli ei u̾ba
ꝑ ordinẽ nũtiauit. Dyoni¬
sius uero electionis gr̃ã iã
p̾uentus: ut cecũ respexit. ñ
aute habẽtẽ lum̃e contuẽ¬
ter ait ad eũ Esne cuille ꝙ̃
cecũ natum cũcti cogno ue¬
rut affines: Cui ille respõ¬
dit. Ego nẽpe sum: cui ceco
nato hactenꝰ sol ñ luxit.S
ille paulus cuiꝰ cibi defero
magistti sui ĩuocata uirtu¬
te.sanitaus mͥ lum̃ẽ india¬
sit. Qͥ ꝓtinus sitrgẽs cum
uxore sua.qͣm simiere mo¬
re t̾rene nobl̾i̾tatis: ꝓpter
amorẽ suscipic̃de care so¬
bolis eũ sui coeg̾e parẽtes:
ad mandata ꝓperat sancti
pauli. Credensq fideliter.
⁊ ab negatis errorib paga¬

Expanded text:
gister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus sut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis acciptis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paga
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ⁊ ubiq comitante
auxilio. iuxta facultatẽ
ad huc aduena poterat in
necdum locisillis ⁊ ppłis no¬
ta erat cõstruxit. ac offitio
deuote dño seruientiũ cle¬
ricoꝵ. ex inore cõstituit. ꝓ¬
batas q ꝑsonas honore se

Expanded text:
omnibus et ubique comitante omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem adhuc advena poterat, innecdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas ho
Abbreviated transcription (Latin):
credulitate ⁊ cõfessione sui
sc̃i nominis bñdictõne bap¬
tismatis ꝯsecrat᷑ ⁊ cotdie fi¬
delium numerꝰ augmẽta¬
tur. uistim Eni agrĩ secre
matis ibi constiuere accõ
uinas sacram̃toꝵ mini¬
stris celebr̃atib ppls deo
dignus possit cõfluere. ⁊
carismata diuina peccipe.
ta nobis inhulꝰ modi nego¬
nr̃ ihc xp̃c ꝑ salute nr̃a ope¬
rante spiritu scõ exbrata
maria semꝑ u̾gine cũ ip̃e
fecit mundũ inlocato ẽ
diũsorio natus. Qua ꝓpr̾
ñ uidet᷑ equũ ut ingratis
accepto agro pͥparem domũ.
inquaet filii adoptõnis
ꝑ nr̃m ministĩum renas¬
cantur s ⁊ enis p̾cio capti¬
uoꝵ ẽsepultura cõꝑata.
Proptea rationabile iu¬
dicatur. ut p̾ciosum locũ.
guinis illiꝰ morte int̾cedẽ¬
ce de captiuitate dyaboli.
⁊ mortis ppetue laptiz ati
fuerint. redimãtur. Com
illi deuotissime obtulisti.
hiis ita expletis: eccl̃iã illic
dei se om̃ipotẽtis semꝑ in

Expanded text:
credulitate et confessione sui credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretmatis ibi construere, et vinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere. ita nobis in hujusmodi negosalute, operante Spiritu sancto, ex beata Maria semper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commilli devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in
Abbreviated transcription (Latin):
ñueritus incredule gentis
expet̾ẽ feritatẽ qui a uirtu¬
tem suã p̾t̾itarũ penaꝵ re¬
cordatio roborabat. Tormẽ¬
tis expectus młtis morte tã¬
dem assecuturũ se uitam.
tota nichilommnꝰ intẽtio¬
ne desiderãs. ut qui iã erat
xp̃i nominis int̾ młt̾a tor¬
mẽtoꝵ flagella ꝑfectus cõ¬
fessor fieri mortis młtatio¬
ne meretur ⁊ miͣtir. Tũc
memorata ꝓisioꝵ ciuitas ut se¬
des regia ⁊ ꝯuatugalloriũ acg̾¬
manoꝵ ⁊ noblitate polle¬
bat. quia erat salubris.
aere iocunda. fecũda t̾ris
arborib nemorosa. ⁊ uine¬
is ub̃rima. cõstipata ppłis.
referta cõmertiis acuariis
cõmeatib uida flumi¬
nis circũfluente. Que siqͥ¬
demint̾ instimoda cõmo¬
ditatũ gena. etiã alueo su
expetendũ. Ad quẽ cum p̾¬
mo fide armatꝰ. ⁊ ꝯfessionis
constantia roboratꝰ acces¬
sisset intrepidꝰ. atq ibidem
rat: et illi fidelit ad h̾elat.
allocutꝰ est dicens. uir ului¬
plurima ppłi młt̾itudo ĩ

Expanded text:
n veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salaere, iocunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa et venetis uberrima, constipata populis, referta commerciis, ipscommeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suoexpetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset intrepidus, quemdam rat, et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illuplurima populi multitudo in
Abbreviated transcription (Latin):
dyonisi: qͣnta ẽ messis do¬
cisũt oparii. Quia gͣ de oĩ¬
b catholice pietatis es suf¬
ficienter edoctus. ⁊ om̃i xp̃i¬
ana uirtute ac religione
ad modũ roborat᷑. ꝑge in
nõĩe dñi. partes aggredios
occidentis:⁊ ut bouus nules
gistro meo petro tradidit.
⁊ ego scẽ hẽditatis iure susce¬
pi. ut ĩligandi soluedia
auctoritate t̾ semꝑ p̾sto
sit diuina potestas: nr̃is
postoloꝵ inccessionib robo¬
ratus. ĩ tui apłatus sorte
apłica nr̃aauctoritate om¬
nem suscipienis galliam.
Opus fac eungeliste. mi¬
steriũ tuũ imple. ut xͥ no¬
ticia ꝑ te ubiq diffusa a
dño: in die retributõnis

Expanded text:
onysi, quanta est messis Doci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles ristus magistro meo Petro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris postolorum intercessionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
ce. ꝓcerto sciens. quia qui
płus laborat plus m̾odis
accipiet. Socios qͦ ei ⁊ cõ¬
ministros u̾bi plures ⁊ ꝓ¬
lutos uiros adhibuit᷑. illi¬
qz dixit. Sient fuit dũs cũ
dñs ⁊ pr̃ib ac magistris
nr̃is apłis sus petro ⁊ puu¬
lorta sit tecũ in om̃ib qͦcũ

Expanded text:
cae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit te
Abbreviated transcription (Latin):
tes. appuluerũt portũ a¬
uelatensis ciuitatis. Et ex¬
inde quibdã in ꝑtes neces¬
sarias. ꝓut ei iussũ fuat
destinatis. idem mach ariꝰ
dỹonisiꝰ qui seclis apsice pͥ¬
uilegio traderat beato clem̃¬
te petri aplĩ successore uerbi
duini semina gallicis gẽ¬
tib eroganda susceꝑat. bea¬
tissimi pͥncipis apłorum.
⁊ magistri sui informatꝰ e¬
xemp̾lo. qui romanecru¬
delitati se ꝓpter ihũ xpisti
nomen inm̾serant. quo
amplĩ apud gallias gen¬
tilitatis feruerẽ cognouit
errorẽ. illuc intrepidꝰ. ⁊ calo¬
refidei armatꝰ accessit: aclu¬
ceciã parisioꝵ. dño ducẽte
ꝑuenit. doctrina q p̾clarus.
miracłis choruschãs. ⁊ uir¬
tutũ signis que athenensi

Expanded text:
tes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum sig
Abbreviated transcription (Latin):
urbes alias exornata: qͦn¬
dam nobilissime florut.
S q̃ suo pͥoriscło cunctis
mundi felicitatib suꝑerat.
mͦ gentiũ firq̃nti ⁊ cõcenꝑ¬
so impetu opp̾ssa: et inter¬
cepta dirimit᷑. Ubi in ad¬
uentu pauli qͥdam uirno¬
bilis erat. qͥ sĩmistes idest
secretalis apollo cronospa
nis nobilissimi athenẽsi¬
um pͥncipis psapia diri¬
uatus. Cuiꝰ pater nichola¬
us uir magni ĩ genii lit¬
terarũ studio pollens. qui
⁊atrolice artis magister
fuit. Huiꝰ igitur filiꝰ apol¬
lo. dum int̾ philosophorũ
scolas clarius habentur: et
autenticas bibliothecas re¬
essz philosophia:⁊uanis
suꝑstitionib ritu pagano¬
rum. audiuit paulum a¬
postolũ noua ⁊ in audita
antea degmata p̾dicantẽ.
Et cũ ei resistere ñ ualeirt:
ĩuenit uerã esse doctrinã.
qͣm paulus apisd athenas

Expanded text:
urbes alias exornata, quonurbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagnis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas reesset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud
Abbreviated transcription (Latin):
simnlachrũ herculis ĩcolle
tritonii montis. ĩ mediour¬
dum młtis immolatõib
⁊ delusionib marcẽ ⁊ hercu¬
lem. quos illi deos maxi¬
mos et fortissimos adora¬
bant. Ubi enĩ exercebãtur
iidicia ⁊ docebant᷑ fora: in¬
gentiq om̃is solertia. Qͥ
locuis ampagos appellatur
amarte. Mars enim apue
grece uocatur. Qnta enĩ
regio ciuitatis eiuscõ u̾sa
ẽ ad portã cheam ermispa¬
gos ex nõie merairii qui
ermis grece dicitur appel¬
lata. in qua staticulũ ip̃ius
munitissimis menis mare
aorido. mellitis ut dictũ sit
riuulis. ⁊ fluminib satis
pinguissimis. nemorib cõ¬
sitis. ⁊ aromatib odoratis.
uintis nectareis. ⁊ ub̾ta¬
tis copia effluentib. oli¬
uetis habundãtissimis: iu¬
rectis florentib pascuis pe¬
corib. Sufficiẽtissimis
auri argenti cetoꝵq me¬
talloꝵ om̃iũ copiis. naui¬
um quoq acuectigaliũ
cõmeatib. ⁊ uolup̾tatũ
cũctarũ affluentiis. ultra

Expanded text:
simulacrum Herculis in colle simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urdum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ urbium leges condi
ne regionib dist̾minata
signat᷑ Prima regio est
que egeum mare tespicit.
in qua situs mons extat sr̃¬
et priapri aurce statueua¬
tiarũ illusionũ colelant᷑
dementiis. regio cronos pa¬
gos appellatur: ex saturm
nomine q̃ grece cronos uo¬
catur. Secunda regio ache¬
nas ẽ que respicit traciam.
ubi thecebintus mire mͣg¬
nitudinis in erat. sub qua
siluani. ⁊ fatini agresti ho¬
minis simulachra statu¬
tis dieb apastorib ueri̾a¬
bant᷑. Que regio panos pa¬
gos appellatur: ex nõie sil¬
uam. ⁊ fauini. Greci enim
siluanũ pan ⁊ faimos fica¬
rios panitas uocitant. Ter¬
cia regio poscedonospagos
appellatur: q̃ intendit por¬
tum neptuni. Prcoscedon
namq grece: neptunus
dicit᷑. Cuiꝰ simulachrũ et
dyane effigiem agei ibidem
colebant. ⁊ quo iecursus to¬
cius ppłi̾ luna renascente. ã
młts sunctionib cõflue¬
bant. Quarta regio ĩ eadẽ
urbe ẽ. ubi ydolum mͣrtis. ⁊

Expanded text:
tarum urbium leges condidtarum urbium leges condidne regionibus disterminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat set Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: gos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et
Abbreviated transcription (Latin):
lata. ionici maris fautib
bita lassimore intercissã.¬
egeum pelagus a leua con¬
tingit. Urbs inclita ⁊ artiqͣ.
sola p̾ter ext̾num ĩcremen¬
tum gliosa. Cuiꝰ ciuib ñ
dedit initiũ conlectata na¬
tiuitas. s q̃ illis sedes cadẽ
ẽ ⁊ origo: Terraꝵ fertilitate
opulenta. fandi et eloq̃ntie
nutrix philosophoꝵ ⁊ sapi¬
entũ genitrix: aitiũ libera¬
liũ ⁊ diuitiaꝵ õium copia
p̾urbib cũctisemicuit. H¬
der reges generosi splendue¬
rũt.ubi apollo ⁊ ypocratis
ac aristotilis ceteriq ĩuento¬
res ⁊ꝓpagatores tocius peri¬
tie sunt exorti: et in toto orbe
memoria fulgent. In hac sũ¬
moꝑe urbe temporib cicro¬
pis ⁊ menãdri regum. q̃
succedentiũ cultus simula¬
croꝵ ⁊ statuaꝵ adoratio: y¬
doloꝵ suꝑstitiosa religio pͥ¬
mo ẽreꝑta. ⁊ sanctionib
ꝓpalata. Hec quoq ĩꝓuctu
sui est minerue sacrͣata.⁊
ip̃i eiusdẽ nomine nom̃
aptatũ. Hec pͥmacunc¬

Expanded text:
lata: Ionici maris faucibus, lata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Hder, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunc
Abbreviated transcription (Latin):
mnimici iacula ꝓlatõnẽ
fideliũ tuoꝵ p̾stitisti ẽẽ ⁊ ñ
uulna: s inter cetera caris¬
matũ mun̾a. talem tuis
testib tribusti ꝓ labore
m̾cedem: ut nullũ tuorũ
fuisse gaudeat hostis ĩbel¬
lem. Quin ĩmo ꝑpetuum
paulus apłs. quẽ in celo
presidens hunranitas. ⁊
benignitas saluatoris no¬
stri dei cõpellens saulum
strauit ac paulũ statuit:
eoꝵq m̃ito ac mimo soci¬
auit. Replens xp̃i eunge¬
lio. ñ solum ab iħosolimis
usq illiricũ. uerũ ⁊ usq ad
t̾minos quomͦ a deo consti¬
tutus magister om̃ium
gentiũ. ꝑagrans suꝑioreᷤᷤ
⁊ uicinas ciisates. tempo¬
re qͦ p̾nceps claudius agẽ¬
narũ metropolis. ĩ confi¬
nio tracie ꝓspitiens lacede¬
monice terminosposita.
media int̾ achaiam ⁊ ma¬
cedoniam iacet: qua nich̾
habuit g̾na claruus. Situ
terrarũ eminetib ⁊ freq̃n¬
tib collib moninosa anti¬
qͣ scriptoꝵ facundie pat̾na
uiscera. ⁊ mat̾na uber̃a apl¬

Expanded text:
inimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agenarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appel
Abbreviated transcription (Latin):
unã excadem scã trinitate
ꝑsonam . deũ aute cp̃ra se¬
cularia. Hoĩem uerũ ꝓpter
salutẽ. hoĩem exbã maria
semꝑ uͥgine in fine tẽporũ
factum. passum. mortuũ.
et sepultũ. ⁊ ab inferis re¬

Expanded text:
unam ex eadem sancta Trinitate personam, Deum ante tempora saecularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis re
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̾ cepit paulus. quid
colẽt. ⁊ qͥb numinib in
tam specioso ⁊ uen̾abłi loco
ĩseruuuirt. Cui respondit dio¬
uisius. Deosqͦs coluerũt
patres nr̃i quoꝵ uirtute
solcitia mat̾ t̾ra ꝯtinet᷑.
hos colimꝰ ⁊ adoraniꝰ. Aras¬

Expanded text:
specialiter coepit Paulus, quid specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adora
Abbreviated transcription (Latin):
tem pauescẽs. lucis sue ra¬
honore: atq orbis cdimata
tenebraꝵ obtexit caligine.
earũdem tenebraꝵ signo
auita ĩuiso ⁊ maudito at¬
tonitus: ut om̃iũ lutãrũ
disciplinis edoctꝰ dixit. Hec
nox qm nr̃is ocłis e iam
descendisse miram. totius
mũdi iperã lucẽ aduentu¬
ram signauit. atq deun
humano generi effulsurũ:
xerat fidlit rediit. arciqͣ to¬
cius urbis athene p̾erat. ⁊
curie arcopalĩ p̾siden soĩ¬
um negocioꝵ cuuliũ pu¬
blice et pͥuatim ut nobli¬
or nobilissimis modera¬
mina disponebat: atq ĩt̾
pͥmos pͥmus. sophistica
⁊ silogistita unũsaliũ do¬
ctrinaꝵ: acumina ⁊ tro¬
phas ĩfulatus coga philo¬
sophica ciuib ac undiq
ad id studiũ cõfluentib ꝓ¬
fundebat. Hũc siquidẽ ua¬
tem qui ołĩ paganis ad¬
huc uiscerib tanti mist̾n
qd̃ uẽtum erat qͣi uentur
ualuit reserair: ut potelo¬
ci pͥmatẽ cum arcopagon
adiss. erectis adu̾bum
om̃iũ aurib int̾rogare

Expanded text:
tem pavescens, lucis suae rahorrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, rexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
merturii noĩe ⁊ honore sacͤ¬
cesunt. Dum uͦ paulus si¬
gula alcaria ⁊ simulachra
falsoꝵ deoꝵ plustrass: int̾
ceteras aras reperit altare
inũ. cui erat titulus super¬
scriptus: deo ĩoognito. Et cõ¬
u̾sus ad eum paulus: int̾¬
rogauit illũ dicens. Quis
ẽille deus incognit᷑. Ad qũe
dyonisius. Ad huc iuqifit
nõ est ip̃e ds̃ demõstratꝰ iut̾
deos:s ẽincognitꝰ nobes.

Expanded text:
ine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcelo ⁊ interra. ⁊ regnũ ip̃i¬
us non accipiet finẽ. Sub
nobis iideuir: homo erit
uerus homo: ip̃e renouatu¬
rus ẽmundũ. S adhuc ĩ¬
in celo conu̾satio eiꝰ est. Et
ait paulus. Illum dm̃i p̾di¬
couobis: quẽ in coguitũ
appellatis. Natus enim ex¬

Expanded text:
celo et in terra et regnum eius non accipet finem». uobis uidetur: homo erit uerus homo, et ipse renouaturus est mundum; sed adhuc inin celo est conuersatio eius». Et ait Paulus: «Illum deum predico uobis quem incognitum appellatis». Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis. Quaꝓpt̾ quẽ in cog¬
nitum usq mĩc habuistis
mͦ cognoscite. qr ip̃e est deus
solus. et p̾ter eum ñ est alter.
Q̾ nos demorte sangͥnis
sui p̾cioroduxit ad intam.
Qui celũ ⁊ t̾ram homines
scilicet ⁊ angelos ĩunitate
regni sui coumxit: qͥ mor¬
tificat ĩiustos. ⁊ iuuificat
pios. Qt claudit. ⁊ nemo ape
rum ẽẽ: amica curiositate
atheniẽses ꝓpter ipãm noui¬
tatẽ ꝯffitiosissime accepta¬
lãt. Dyonisiꝰ uerã doctrinã
⁊doma salutis audic̃s. et

Expanded text:
ejus . Quapropter quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui claudit, et nemo apersse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis
Abbreviated transcription (Latin):
adorandam eius ab infĩs
resurrecdõem. sen ĩ celos głi¬
osam ascensionẽ. qua se
manifestauit diuinitate
nunqͣm de fuisse quo redi¬
it ̃uniu̾sis gentib aplõ¬
rum p̾dicatiõ ꝓfutura
successit. Ita ut fide crescen¬
te młti mẽrent᷑ fieri xpisti

Expanded text:
adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessus est fore discipulum.
Hiis ita gestis cũ uocis no¬
uitate atheniẽses ꝑmoti.
qͣdam die paulum adarro¬
pagõ duxissent:ubi exam̃
sua doctrina acciꝑet.ad or¬
sunsem dyonisiũ: qui ob
plenitudinẽ diuine suꝑ¬
norũ numinũ scientie theo¬
sophos. id ẽ dñi sapiens :⁊
aregione urbis qua sedu¬
lo cõmmorabat. ecimat̾
pͥncipabat᷑ ariopagita. ge¬
numo q̃ si uocabulo utcla¬
tur: altissimo sangͥnepͥ¬
mi ⁊ magni dyonisii: ñ illiꝰ
simile uel deo calionis. s
oifqui uitis inuentor
apiedacheiras insiguis
ẽ habitus. longissima et
clara poeme ꝓpagatus. Hic
nam̃q annos etatis qͥnq
⁊ iliginti agens: ⁊ cunctis
pene artib copiose ibut.
crẽmẽti studio exitusama
cũ apollofanio cĩtphilo¬
sopho su̾o astroboice disci¬
pliie noto egipti diopolĩ
trasm igͣuit. Ubi simł cũ
eo degens qͣndo deushomo

Expanded text:
professus est fore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ad illum maximũ carrũ
minus habemꝰ. quem tu
diceris in possessione tua
celare.Oportet namq ut
ĩ ciuitate celeberrima sit
magis qͣm in puula pos¬
sessione. Nunquidñ cibi
sufficiũt quo residui bo¬
ues minores ad excolen¬
dam t̾ram uchicli tui: Cũ¬
q hoc in extasi hoc est ĩ ex¬
cessu mentis audissem. sta¬
tim exꝑgefactus bñdixi

Expanded text:
um carrum minus habemus, quem tu diceris in possessione tua celare. Oportet namque ut in civitate celeberrima sit magis quam in parvula possessione. Numquid non tibi sufficiunt duo residui boves minores ad excolendam terram vehiculi tui? 6. Cumque hoc in exstasi, hoc est in excessu mentis, audissem, statim expe
Abbreviated transcription (Latin):
crimas resolutus.ille ait
mortuus est. Quomͦ in qͥt
uel quali morte. eo ait
mortuus ẽ. quia pessimus¬
timum etiam: Latrociniũ
aggressus est. Beniq nũc
Quib auditis apłs uestẽ

Expanded text:
crimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortuus est, quia omnibusditus etiam latrocinium aggressus est; et in quodam His auditis ap
Abbreviated transcription (Latin):
de tremefactꝰ: flebat amaris¬
sime. Et accedentis ad se se¬
nis genib ꝓuoluit᷑ gemi¬
tib et ulułatib quib pote¬
rat satisfaciens. ⁊ uberrimi
lacrimax suaꝵ fontib it̾m
baptiz abatur. occultans so¬
lam dexteram suã. Apls uõ
iuris uirandi sacram̃ctose et
niam pollicens. simulq ge¬
nib eius ꝓuolurus: atq ip¬
sam dexteram ex cuiꝰ cedis cõs¬
cientia torquebatur tanqͣm
iam ꝑ penitentiã purgatã
deosculans ad eccli̾au reuo¬
cat. et indesment̾ ꝑ eo or̃ones
ꝓfundens. ⁊ cũ ip̃o pariter du¬
cens crebra ieiunia indulgẽ¬
tiam a deo quã ei pollicitus
fuerat expecelut: s et uariis
sermonũ ꝯsolatõib uelut
quibdam p̾cantatõib effe¬
ios ⁊ ext̾ritos eius animos
mitigabat. Nec prius absti¬
tit quã eum in om̃ib emẽ¬
datum. etiam eccl̃ie p̾ ficeret.
Prebens ꝑ hoc magna exẽ¬
pla uere pͥenitentie. ⁊ docum̃¬
tum ingens nouc regñati¬
onisatq insignia quodam

Expanded text:
de tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo niam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Nec priussermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
maria: qiͣ non idem elem̃eu
ceris abdita celesti fulgore
radiata micuissent. Datur
nautis mergendũ corpꝰ in
fluctib. ut ad auxilium sal¬
tem equora ꝓficerent. cui ad
uincendũ xp̃isti militẽ terra
defeciss. En auigatis itaq ex
magna parte freti gurgitib:
ꝓiectum intersorbẽtes undas
ppotens est dei dextera cõsetu¬
ta.Et que spm̃ intuletat in
celum. corpus mox retulit
ad sepulchrũ. Sic p̾dicator
torum uincitur penis. nec
tenebrosi cayceris superat᷑
angustiis. Nonbestos proie¬
ctus dilaniat᷑. non ꝓfundo
celatur. s lictori redditus p̾¬
conio diffamat᷑. At qͥuere
confessus fuerat nomen
dectatis inu̾itate sibi ad cẽ
expiretur diume suffragi¬
a bonitatis. Cuius gliosam
uirtutum uitam ita p̾ciose
mortis grã decorauit: ut ꝙ
uiuendõ docuit. moriendo cõ¬
stanter astruerit. Eratq cõ¬
sequens: qͣtius ad eiꝰiisio¬
nem ꝑ mortẽ actingeret:

Expanded text:
maria: quasi non idem elementimaria: quasi non idem elementiceris abdita coelesti fulgore radiata micuissent. Datur nautis mergendum corpus in fluctibus; ut ad auxilium saltem aequora proficerent, cui ad vincendum Christi militem terra defecisset. Enavigatis itaque magna ex parte freti gurgitibus, projectum inter sorbentes undas praepotens est Dei dextera consecuta; et quae spiritum intulerat in coelum, corpus mox retulit ad sepulcrum. Sic praedicator torum vincitur poenis, nec tenebrosi carceris superatur angustiis. Non bestiis projectus dilaniatur, non profundo celatur; sed littori redditur, praeconio diffamatur: ut qui vere confessus fuerat nomen deitatis, in veritate sibi adesse experiretur divinae suffragia bonitatis. Cujus gloriosam virtutum vitam ita pretiosae mortis gratia decoravit, ut quod vivendo docuit, moriendo constanter astruxerit: eratque consequens quatenus ad ejus visionem per mortem attingeret,
Abbreviated transcription (Latin):
dus: s coruo famulante ser¬
uatur illesus. Obrinuit gͦ
helyas diuino nutu corins
p̾stantib quo aleretur: pre¬
stitum ẽ uincẽtio obsequete
quoq corno ne comedeietur.
Qui ut celitus se custodem de¬
signatum ostendẽt: aduen¬
tantes reliquas aues eminꝰ
ñ segni impetu ꝑturbabat.
Inter qͣs immanẽ quoq lu¬
pum ꝓpius accedentẽ uelu¬
ti qui commissũ thesaurũ
sacrilega audatia actus fu¬
rari p̾sumeret: pennis et a¬
lis cliubrrãs ꝓcul abegit. S ille
ꝙ ñ tam ad ĩferendã ueniss ĩ¬
iuriã. ꝙͣ ad augẽdã miracłipõ¬
pam qͣdam sui hĩtudie stupidꝰ
indicabat. O impudẽs furor:
et stulti insania. coruꝰ obse¬
quitur. lupꝰ uen̾atur. dacia¬
nus ꝑsequitur. Nec erubrs¬
cit uelle se adhuc ferox ꝑdere:
ꝙ̃ mansuefacta bestialis fe¬
de ad occulendam mr̃is landẽ.
non lam secretum s ꝓfun¬
dum clegit: credens sibi ad
delitescendã eius głiam. non
claustra fidem seruatura s

Expanded text:
dus; sed corvo famulante serdus; sed corvo famulante servatur illaesus. Obtinuit ergo Elias divino nutu, corvis praestantibus, quo aleretur: praestitum est Vincentio, obsequente quoque corvo, ne comederetur. Qui ut coelitus se custodem designatum ostenderet, adventantes reliquas aves eminus non segni impetu perturbabat: inter quas immanem quoque lupum propius accedentem, veluti qui commissum thesaurum sacrilega audacia attaminare praesumeret, pennis et alis diverberans procul abegit. Sed ille non tam ad inferendam venisset injuriam, quam ad augendam miraculi pompam, quadam sui habitudine stupidus indicabat. O impudens furor, et stulta vesania! Corvus obsequitur, lupus veneratur; Dacianus persequitur, nec erubescit velle se adhuc ferox perdere, quem mansuefacta bestialis fede ad occulendam Martyris laudem non jam secretum, sed profundum elegit; credens sibi ad delitescendam ejus gloriam non claustra fidem servatura, sed
Abbreviated transcription (Latin):
q simul contiues gratulant᷑
scĩ.Nos q tibi gr̃as agimus
na consortio. que ꝑtinax tũ¬
lit suppliciũ mendax fugit
obsequiũ. ⁊ que fuit contẽp¬
ta ꝑsccutorẽ qd̾ fureret: et
sit dedignata ꝙ paicent. Cog
⁊ q xpistus uucisset ĩuincen¬
tio nescius dacianꝰ: scõ cius¬
abscessu. illius stbi ꝓmit¬
tit cadaueris expositione iu¬
dictam: cuiꝰ gemit ex uirtu¬
te uictoriã. Feris namq ⁊
canib cepta furoris suꝑbi¬
a. absumendũ pici man¬
dat litorib: ut tali pastu
coꝵ impleret uentrem. qͦꝵ
ip̃e gerebat mentẽ. S ut
diuinis excrescentib bñfici
ferretur: mittit᷑ coruus auis
inimica caclaucrib exposi¬
tas corporis dapes seruatura
mi hinic aduertite distincta
m̾itoꝵ obsequia. Helyas
quondã a ab uel iez abelis
manus caute declinãs.an de¬
serto corius ministr̃atib pas¬
citur: assercor aũt u̾itatis
uincentius. dacia⁊ nn rabie
pemptꝰ. feris exponit ꝯsũmẽ¬

Expanded text:
que simul concives gratulantur que simul concives gratulantur sancti. Nosque tibi gratias agimusna consortio, quae pertinax supplicium tulit, mendax fugit obsequium, et quae fuit contenta persecutor quod fureret, sit dedignata quod parceret. Cognet quia Christus vicisset in Vincentio nescius, Dacianuanus, illius sibi promittit cadaveris expositione vindictam, cujus gemit ex virtute victoriam. Feris namque et canibus decepta furoris superbia absumendum projici mandat lictoribus: ut tali pastu eorum impleret ventrem quorum ipse gerebat mentem. Sed ut divinis excrescentibus beneficferretur, mittitur corvus, avis amica cadaveribus, expositas corporis dapes servatura mi, hinc advertite distincta meritorum obsequia. Etias quondam impias Achab vel Jezabelis manus caute declinans , in deserto corvis ministrantibus 430 pascitur; assertor autem veritatis Vincentius Daciani rabie peremptus, feris exponitur consumen
Abbreviated transcription (Latin):
et uocem angłis hymnm dõ
continentib mens pallidi
ianitoris expauit. Curcit ex¬
animis minister ad p̾sidem:
qͦm grauius relatio nuntii.
qͣm ictus erat ꝑcussura gla¬
dii. Et cum ñ posset ex mag¬
nitudine ra tacere qduide¬
rat:t̾remor iudicem occupat.
dolor lacerat. furor inflam¬
tineret: citius inquit dacian᷑
ꝓducatur ecarcere. ne dum
insistimꝰ rebellem punire:
uideamur eum potius uic¬
toria coronare. Profertur. ixͣ¬
itaq ex illo tetri carceris ba
⁊si ad huc esset passurꝰ robu¬
stior. Bubi desidium ad
regni uocationẽtendẽtis. mil¬
lo penarũ uel mortis gen̾e
frangendũ intelligit: iubet
inuida mens lenioris strati
fultra substitui. acblandio¬
ri eum requie cõfoueri. Sci¬
licet ut si amoto paululum
carnifice. animã quietus ex¬
alaret: diceret᷑ non ẽẽ occisus.
s mortuus. qiͣ non eũ pena
acbeate felicitatis mune̾ do¬
nat. Ad cuius ingressum.
angłiciletantur spc̃: omnes¬

Expanded text:
et vocem, Angelis hymnum Deo et vocem, Angelis hymnum Deo concinentibus, mens pallidi janitoris expavit. Currit exanimis minister ad praesidem, quem gravius relatio nuntii, quam ictus erat percussura gladii: et cum non posset ex magnitudine rei tacere quod viderat, tremor judicem occupat, dolor lacerat, furor inflamtineret, Citius, inquit Dacianus, producatur e carcere; ne dum insistimus rebellem punire, videamur eum potius victoria coronare. Profertur itaque ex illo tetri carceris barulchrior, et si adhuc esset passurus, robustior. Sed ubi desiderium ad regni vocationem tendentis nullo poenarum vel mortis genere frangendum intelligit, jubet invida mens lenioris strati fulcra substitui, ac blandiori eum requie confoveri; scilicet ut si amoto paululum carnifice animam quietus exhalaret, diceretur non esse occisus, sed mortuus: quasi non eum poena ac beatae felicitatis munere donat. Ad cujus ingressum angelici laetantur spiritus, omnes