comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tant canticum graduũ. et ue his qͥ
trahunt poc̃a sicut restem longam
Sic est aũt reqiues uoluntatis quẽ
dicimus finem. si adhuc refertur ad
aliud ꝙ̃ atlmodũ possumus dicere reqͥ¬
em pedis eẽ in ambulando cũ ponit᷑
unde alius innitat᷑ quo passib ꝑgit᷑
Si aũt aliqͥd ita placet ut in eo cum a
liqua delectatione uoluntas ad quiescat
ñdum est tñ illud quo tenditur. s et hoc¬

Expanded text:
tant canticum graduum: et vae iis qui tant canticum graduum: et vae iis qui trahunt peccata, sicut restem longam . Sic est autem requies voluntatis quem dicimus finem, si adhuc refertur ad quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placeliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas gͦ uidendi finem ht̃
uisionem: et uoluntas hanc
rem uidendi finem h̃t huiꝰ rei iusio¬
nem. Uoluntas itaq uidendi cicatri¬
cem finẽ suũ ex pecit hoc est iusionẽ
cisatricis: et ad eam ultra ñ ꝑtinet.
Uoluntas eĩ ꝓbandi uulnus fuisse-
alia noluntas est qͣmuis ex illa reli¬
getur cuius item finis est ꝓbatio iui¬
neris. Et uoluntas uidendi fenestm
finẽ ht̃ fenestre uisionem. Attera ẽ
eĩ que ex ista nectitur uoluntas ꝑfe
nestram uidendi tͣnseuntes: cuius
item finis est uisio tͣnseuntiũ. Recte
aũt sunt uoluntates. et õs sibimet
religate: si bona est. illa cui cuncte re¬
ferunt᷑. Si aũt praua est. praue sũt
õs. et ideo rectarum uoluntatũ cone¬
xio. iter est qd̃dam ascendentium ad
beatitudinem qd̃ certis uelut passi¬
b agitur. Prauaꝵ aũt atq distor¬
taiꝵ uoluntatũ implicatio uincu¬
lum. est quo alligabitur qui hoc a¬
git: ut ꝓiciatur in tenebras exterio¬
res. Geati gͦ qui factis et morib can¬

Expanded text:
oluntas ergo videndi, finem habet visionem: et voluntas hanc rem videndi, finem habet hujus rei visionem. Voluntas itaque videndi cicatricem, finem suum expetit, hoc est visionem cicatricis, et ad eam ultra non pertinet: voluntas enim probandi vulnus fuisse, alia voluntas est, quamvis ex illa religetur, cujus item finis est probatio vulneris. Et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem: altera est enim quae ex ista nectitur voluntas, per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transeuntium. Rectae autem sunt voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur: pravarum autem atque distortarum voluntatum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores . Beati ergo qui factis et moribus can
Abbreviated transcription (Latin):
dũr. Restat itaq ut etiam essentia
filius relatiue dicat᷑ ad pr̃em. Ex qͦ
conficit᷑ in opinatis simus sensus.
ut ip̃a essentia ñ sit essentia. Uel cer
tia indicat᷑. s relatiuũ quo refertur
ad seruũ. Cum aũt homo dr̃ uel aliqͥd
tale. ꝙ ad se ñ ad aliud dr̃: trinc indi¬
ip̃e homo essentia est. dñs uero rela¬
tiue dr̃. Homo eĩ ad se dr̃. dñs ad ser¬
uũ. Hoc aũt unde agimus si essen¬
tia ip̃a relatiue dicitur: essentia ip¬
sa non est essentia

Expanded text:
dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certtia indicatur, sed relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, tunc indidicitur, ipse homo essentia est, dominus vero relative dicitur: homo enim ad se dicitur, dominus ad servum; hoc autem unde agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd est. Neuter gͦ ad se est: et uderq ad
inuicem relatiue dr̃. An pr̃ solus
relatiue ad filiũ dr̃: ille autem dicit᷑
et ad se: Et si ita est qͥd dr̃ ad se: An
ip̃a essentia: S prĩs essentia est filiꝰ.
sicut pr̃is uirtus et sapĩa. sicut uer¬
bũ prĩs et ymago pr̃is. Aut si essẽ¬
tia dr̃ ad se filius: pater au̾t ñ est es¬
sentia. s genitor ẽentie. Non est aũt
ad se ip̃m. s hac ip̃a essentia qͣm genu¬
it. sicut hac ip̃a magnitudine mag¬
nꝰ qͣm genuit. Ergo et magnitudo dr̃
ad se filius. gͦ et uirtꝰ et sapĩa et uer¬
bum et ymago. Qͥd aut absurdius
qͣm ymaginem ad se dici. aut si ñ
idip̃m est ymago et u̾bum ꝙ ẽ uir¬
tus et sapĩa. s illa relatiue dicũt᷑.
hec aũt ad se non ad illud incipit ñ
ea sapientia qm genuit sapiens eẽ
pr̃: qr ñ porest ip̃e ad eam relatiue
dici. et illa ad eum relatine ñ dici.
Om̃ia eĩ que relatiue dñr. ad iniucẽ

Expanded text:
dquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad dquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus relative ad Filium dicitur; ille autem dicitur et ad se? et si ita est, quid dicitur ad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Pater autem non est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem addipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad se, non ad aliud; incipit non ea sapientia quam genuit, sapiens esse Pater, quia non potest ipse ad eam relative dici, et illa ad eum relative non dici. Omnia enim quae relative dicuntur, ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
nata est: ex eo ꝙ scͥptum est
xpistum ẽẽ dei uirtutem et dei sapien¬
tiam. Qua ꝓpt̾ in eas angustias ser¬
mo coartatur cũ in effabilia fari cu¬
dei sap̃ĩa est. aut ñ eẽ pr̾em uirtute
sua potentẽ. neq sap̾ĩa sua sapien¬
tem. Qd̾ quis audeat dicere aut a li¬
ud in patre intellegi eẽ aliud sapi¬
entem eẽ. ut ñ hoc ipso sit quo sapiens
est: Qd̃ de aĩa intellegi solet que aliaᷤ
insipiens alias sapiens est. uelut
natura mittabilis et ñ sumine ꝑfcẽq
simplex. Aut prẽm ñ eẽ aliqͥd ad se
ip̃m: et ñ solum ꝙ pr̃ est. s omnino
ꝙ est ad filiũ relatine dici. Quomͦ
gͦ eiusdẽ essentie filius cuiꝰ pater. qñ¬
quidem ad seip̃m nec essentia est. nec
oĩmino est ad seip̃m. s etiam eẽ ad fi¬
liũ illi est: At eĩ multo magis uniꝰ
eiusclẽq essentie: qr eademqz una es¬
sentia pater et filius. Qnͣdo quidẽ prĩ
ñ ad seipm̃ est ip̃m eẽ s ad filiũ: Qmͣ
eẽntiã genuit et qua essentia est qͥc¬

Expanded text:
nata est ex eo quod scriptum est, Christum esse Dei virtutem et Dei sapientiam. Quapropter in eas angustias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cuDei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapentem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est qui
Abbreviated transcription (Latin):
obsorbuit: Nec dum annꝰ expletus est
ꝙ pͥncipem grãnũ ꝓdente ex̾titu suo
ante feda captiuitas: de hinc misera¬
bilior opp̾ssit int̾itus. Et ut ista tace¬
am. ⁊̃ qui cõmuni fine ꝑier̃t: post
ut qͥsq eoꝵ in die udicii minimo de
monachis cõꝑabit᷑: Sectemꝰ saltem
mulierculas: sexus doceat infirmi¬
or qnte diuitiis ꝑit̾ et nobilitate
pollentes. nolo enim uocabula dic̾e
ne adulare udear: relictis facultati¬
b pignorib q ⁊tẽptis id factu faci
re difficile. Id cerei carmine disce. illd̃
tͥ de uariis florib lum̃ exorna. Esto
et ip̃e apes. Debbore imttare uicto¬
riam. barat tecũ sisaram ꝑsequat᷑.
⁊ lib̾ato isrł iudicũ carm̃ ingemi¬

Expanded text:
iae ignis absorbuit? Necdum annus completus est, iae ignis absorbuit? Necdum annus completus est, quo principem Gratianum, prodente exercitu suo, ante foeda captivitas, dehinc miserabilior oppressit interitus. Et, ut ista taceam, etiam qui communi fine perierunt, post tusquisque eorum in die judicii minimo de monachis comparabitur? Sectemur saltem mulierculas, sexus nos doceat infirmior. Quantae divitiis pariter et nobilitate pollentes nolo enim vocabula dicere, ne adulari videar relictis facultatibus, pignoribusque contemptis, id factu facilre difficile? Id de cerei carmine disce. Illud tibi de variis floribus lumen exorna. Esto et ipse apis. Debborae victoriam imitare. Barach tecum Sisaram persequatur, et liberato Israel, Judicum carm
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. legis euͣngłm fabulabitur tecũ
qͥd poteris talem alium tuis sermo¬
nib hr̃e ꝯsortẽ: Terra sumꝰ et cinis
et ꝑ oĩa moñita de nr̃a salute suspẽ¬
si: continuo in pulu̾em dissoluedi.
Qͥd retͣctamꝰ facere de necessitate uir¬
tutem: Certe q̃ncũq moriendũ est. et
st̾corib plena uitalia q̃ nos cotidie
nt̃e ꝯmouent ulitatis in similem
putredinem õe secũ tractatura corpꝰ
Qmͣ cito mundi relinquamꝰ angu¬
raro accidit dolere stomachu estua¬
re febrib ceꝑimꝰ. ꝑpetue urte ianu¬
am morbũ putemus plenãq uicto¬
riã qr scͥptura docente cognoscimus
dũ. Qnͣti in medus opib et inter in¬
fulas ꝯsolatos repentina morte sub¬
tracti sunt. Nuꝑ imꝑator ualentima¬
nus cum adu̾sus sarmatas quados¬
q ꝓpt̾ illirici uastatõem in ꝯsistorio
seuus infrem̾et et totiꝰ gentis exidi¬
um rigidus minaret᷑. sanguine erũ¬
pente discrepuit. Qd loquar de frẽ etꝰ

Expanded text:
sancti. Leges Evangelium, confabulabitur tecum sancti. Leges Evangelium, confabulabitur tecum as. Numquid poteris talem alium tuis sermonibus habere consortem? Terra sumus, et cinis: et per omnia momenta de nostra salute suspensi, continuo in pulverem dissolvendi. Quid retrectamus de necessitate facere virtutem? Certe quandoque moriendum est, et stercoribus plena vitalia, quae nos quotidie nostrae commonent vilitatis, in similem putredinem omne secum tractura sunt corpus. Quam cito mundi relinquamus anguraro accidit dolere stomachum, aestuare febribus coeperimus, perpetuae vitae januam morbum putemus, plenamque victoriam. Quia Scriptura docente cognoscimus,dum. Quanti in mediis opibus, et inter infulas consulatus repentina morte subtracti sunt? Nuper imperator Valentinianus, cum adversus Sarmatas, Quadosque propter Illyrii vastationem in consistorio saevus infremeret, et totius gentis excidium rigidus minaretur, sanguine erumpente discrepuit. Quid loquar de fratre ej
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib gẽmis prata u̾nantia ui¬
disti serta quib dñs coronatur. Ille tͥ
in pectore ignis ex estuet. illa cotidie
tentus exclama. Heu me. qr ꝑegrina
m̃te tnscendens totiens in terra ñ eris:
qͦtiens t̾rena despex̾is. Eadẽ nobis c̾te
cũm his qui ħ̾itant ꝑ desertũ ꝯditio
ẽ: idem ocłi. totidem manus isdem in¬
firmitatib uel uirtutib subiace¬
mꝰ. Si te aque potꝰ uexat. qnͣti no¬
uiliores ñ dicam uina nesciunt et
carniũ ignorant cybos s infuso
tm̃ legumine sustentant᷑. Sibalne¬
ai te lauacra sollicitant qnti pͥn¬
cipes ciuitatũ siue ob culpam ꝓpriã
siue ob inuidiam ad insulas depor¬
tati sñ p̾mio fituraq m̾cede absq
balneis ꝑseu̾ent. Nemo in necessita¬
te pati ñ potest ꝙ ꝓ deo pati uolũtate
detractat. Habebis cellulam q̃ te solũ
capiat. ĩmo ñ eris solus: angelica te¬
cũ turba u̾sabit᷑ tot socu ut ꝙ cũq

Expanded text:
spiritualibus gemmis prata vernantia? Vispiritualibus gemmis prata vernantia? Vidisti serta quibus Dominus coronatur. Ille tibi ignis in pectore exaestuet, et illa quotidie tentus exclama: Heu me, quia prolonadisum mente conscendens, toties in terra non eris, quoties terrena despexeris. Eadem nobis certe cum his qui habitant per deserta conditio est. Iidem oculi, totidem manus. Iisdem infirmitatibus, vel virtutibus subjacemus. Si te aquae potus vexat, quanti nobiliores, non dicam vina nesciunt, et carnium ignorant cibos, sed infuso tantum legumine sustentantur? Si balnearum te lavacra sollicitant, quanti principes civitatum, sive ob culpam propriam, sive ob invidiam, ad insulas deportati, sine praemio futuraque mercede absque balneis perseverant? Nemo id necessitate pati non potest, quod pro Deo voluntate pati detrectat. Habebis cellulam quae te solum capiat. Immo non eris solus, angelica tecum turba versabitur. Tot socii, quot
Abbreviated transcription (Latin):
insugula desertũ. cũ rumore cogno
n̾e dic̾e. Nũqͥd porcellus ĩo fẽs est. ut
re. Hec et istius modicũ uitam ĩ ur¬
bib lac̾ent bonã. qͥd facies fr̃ in medio:
Aut uiciis aũ anathemati colla sum¬
mitis: idest aut sectaĩus q̃ st̾ adu̾sa
ꝯtinentie. aut si fac̾e nolueris ip̃e dãp¬
nau̾is. Pret̾mitto crebras salutatio¬
nes obsequia matronaꝵ. uariasq ĩ¬
lecebs quib ⁊̃ rigidissimi molliunt᷑
animi. ⁊ si reneo cantu in naufragia
ꝑtͣhunt᷑. qd̾ ad spetiosas qͣsq formas
ocłõs sepe inuitus abstrahitur. ꝙ au¬
res obscena dicta feriunt ñc̃ illud af
tñ ingentis boni minora deserere deb̾es.¬
Adde ꝙ diaconꝰ es: et abscessum tuũ
eccłie damna ñ sentiunt. Helias iux̃
ne ad hoc tm̃ descendit ad iordanis ri¬
pas ut ppłos argueret cõtluentes. et
phariseos inteslig̾et. clericos uideoꝵ
gn̾atões uiꝑar denotaret. Nuꝑ egyp¬
ti deserta iudisti. inturtꝰ es angli̾cam
familiam. Qnͣti ibi flores sunt: qm

Expanded text:
gulam disertum, cum me rumore cognov; dixisse: Numquid porcellus ideo factus est, ut re. Haec et istiusmodi cum vitam in urbibus lacerent bonam, quid facies, frater, in medio? aut vitiis, aut anathemati colla submittes: id est, aut sectaberis quae sunt adversa continentiae: aut si facere nolueris, ipse damnaberis. Praetermitto crebras salutationes, obsequia matronarum, variasque illecebras, quibus etiam rigidissimi emolliuntur animi, et sireneo cantu ad naufragia pertrahuntur: quod ad speciosas quasque formas oculus saepe invitus abstrahitur, quod aures obscoena dicta feriunt; nunc illud affomparationem tam ingentis boni, minora deserere debueAdde quod diaconus es, sed abscessu tuo, ecclesiae damna non sentient. Helias vixit ne, ad hoc tandem descendit ad Jordanis ripas, ut populos argueret confluentes, et pharisaeos intelligens, clericos Judaeorum generationes vipereas denotaret. Nuper Aegypti deserta vidisti: intuitus es angelicam familiam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑua ñ difficile p̾utas ꝑua ꝯtẽp¬
nere si magna maiora magis pre¬
mia p̾parantur: s dicas uolo pͥus
pat̾num rus uendere. et exiguis
sũptib ꝯgregatis siue uiaticum
uie sternere. siue in pauꝑũ me ali¬
monia p̃parare. Et ad hec euliãgelicã

Expanded text:
Si parva, non difficile putes parva contemSi parva, non difficile putes parva contemnere. Si magna, majora magnis praemia praeparantur. Sed dicis: Volo prius paternum rus vendere, et exiguis sumptibus congregatis, sive viaticum viae sternere, sive in pauperum me alimoniam praeparare. Et h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordeacius forte panis. s delicatũ mili¬
tem rex ñ amat. Iherłm q̃ similam
et mella et oleũ manducauit. fornica-¬
tõe arguit᷑: ñ ꝙ mali sint cybi qͦs pa-¬
t̾na indulgit clem̃tia. s ꝙ mollis p̾¬
liator ad pͥmã statĩ aciem ꝯcidat. et
post u̾brã solem ferre ñ queat. ptꝰ su¬
dariũ galeam oñi potiꝰ reputet qm
tutamini. Qd̃ si exire cupienti mat̾
obsistit in lumine: loq̃re ei u̾bis dñi
tui. Mat̾ mea ⁊ frẽs mei hii st̃ qui
faciunt uoluntatem prĩs mei qui
in celis est. Si uernule cũ qͥb nutritꝰ
es flere et pat̾ni ruris memoria ip̃ius
quoq domus anguli et secreta retine
te ceꝑint in qͥb infans uoluptatꝰ es.
lusisti puer adolescentulus lasciui
cole et celestes illos choros ꝑeosdem
eripuisse tramites. isdem institisse
uestigus. Et ut longã oratõem bre
brĩi redolere nõ debet. aut ꝓarua aut
magna st̃ que tͥ deserenda suademꝰ

Expanded text:
et hordeaceus forte panis. Sed delicatum miliet hordeaceus forte panis. Sed delicatum militem rex non amat. Jerusalem, quae similam et mel, et oleum manducavit, fornica quod mali sint cibi, quos paterna indulget clementia; sed quod mollis praeliator ad primam statim aciem concidat, et post umbram solem ferre non queat: post sudarium galeam oneri potius reputet, quam tutamini. Quod si exire cupienti mater obsistit in limine, loquere ei verbis Domini tui: Mater et mea fratres mei hi sunt qui faciunt voluntatem Patris mei, qui in coelis est. Si vernaculae, cum quibus nutritus es, flere, et paterni ruris memoria, ipsius quoque domus anguli, et secreta retinere te coeperint, in quibus infans volutatus es, lusisti puer, adolescentulus lascivismi sunt, coelestes illos choros, per eosdem erupisse tramites, iisdem institisse vestigiis. Et ut longam orationem combrum redolere non debet aut parva aut magna sunt, quae tibi deserenda suademus.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it ꝙ diuinis magis ꝙͣ humanis uo¬
cib disserendũ est. Lege pertateucũ
instrum̃tum ꝑcurre uetus. nũqͣm
in dei sacrificus mella. nusꝙͣ cerei usũ
s luc̾naꝵ lũma et oleo fusos uidebis
igniculos. Ed causer de uet̾i testam̃to:
Nouos ꝓturre libros. hii ut opinor sunt
cubi cereus: Nonne in finem eungelii
de tonantis int̾ septem candelabra et
luc̾nas aureas sponsus reuelatur in ce¬
pari refert᷑ sententia: Et ego idcirco me
facere ñ putabo: qr rem difficillimã
postulasti. Attñ ne causando differam.
si corã ꝑit̾ fu̾imꝰ. audies uniu̾sa q̃ sẽtiã:
ut si quid forte nescimꝰ in tua aure mo-¬
mo defuerit. Qsi claudã oratiunculã:
disputet alius si paululũ se eloq̃ns
coturnus extulerit. ñ p̾sb̾m latrabit eẽ
s rectorem. Itaq si uis te michi hoc obli-¬
gare mun̾e. placentinas delitias desere
orare cum xp̃o. Erit qͥdẽ durꝰ et mucidꝰ

Expanded text:
 divinis magis quam humanis vo divinis magis quam humanis vocibus disserendum est. Lege Pentateuchum, Instrumentum percurre vetus: nusquam in Dei sacrificiis mella, nusquam cerae usum, sed lucernarum lumina, et oleo fotos videbis igniculos. Quid causer de veteri Testamento? Novos percurre libros. Hi, ut opinor, suntcubi cereus? Nonne in fine  Al. fide Evangelii detonantis inter septem candelabra et lucernas aureas, sponsus revelatur incepari refertur sententia. Et ego me idcirco facere debere non putabo, quia rem difficillimam postulasti: attamen ne te causando differam, si coram pariter fuerimus, audies universa quae sentiam: ut si quid forte nescimus, in tua aure momo defuerit, quasi claudam oratiunculam diffugit. Alius si paululum se loquentis cothurnus extulerit, non presbyterum latrabit esse, sed rhetorem. II. Itaque si vis te mihi hoc obligari munere, Placentinas delicias desere, orare cum Christo. Erit quidem durus et mucidus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis mollit̾ u̾ba cadentia. dũ descͥhurtur
a ꝯcubitu libere natos ore legunt. arte
cõponunt. et qͣdã ratõe uitali aĩas opus¬
culis ñ de suo inser̾t. Pret̾ea totꝰ uirgilu
georgicoꝵ liber ꝓfertur in mediũ: rex
aduocans agm̃ inducit᷑. tãtoq strepitu
diu̾sa narrantur munia: ut militari¬
b castris int̾ ẽẽ te credas. S cũ hec au¬
dieris siue legeris. laudas or̃onis eloq̃n¬
tiã. Et ut breuiter signẽ puta te qͥntil¬
liani ⁊tͦuersiã recordari. in qͣ pauꝑ cap¬
satur dolens obint̾itum apum. flo¬
res ab ĩpotentissimo diuite uen̾atos.
Esto. Hec iocunda sint: et aurẽ compo¬
cultum redactis leutta loquit᷑ docetq
ꝙ pene ñ didicit. et festissimo p̾dicãs
tꝑe toto de hinc anno iusticia uocis ei
indicit᷑: Uides ne ꝙͣ gͣndia sint. Intel¬
legis te difficilia postulare. In eodem
quippe mom̃to et predicanda escͥbere.
et cur ita p̾dicata sint dic̃e om̃ium
difficillimũ est. Nam illud me pene pre

Expanded text:
aurae molliter verba cadentia, dum describuntur a concubitu liberae, natos ore legunt, arte componunt, et quadam ratione vitali, animas apiculis, non de suo inserunt. Praeterea Virgilii totus Georgicorum liber profertur in medium, rex advolans agmen inducit, tantoque strepitu diversa narrantur munia, ut militaribus castris interesse te credas. Sed cum haec audieris sive legeris, laudabis oratoris eloquentiam. Et ut breviter signem, puto te Quintiliani controversiae recordari, in qua pauper causatur, dolens ob interitum apum, flores ab impotentissimo divite venenatos. Esto haec jucunda sint, et aurem compocultum redactis, Levita loquitur, docetque quod pene non didicit: et festivissimo praedicans tempore, toto dehinc anno justitium vocis ejus indicitur? Videsne quam grandia sint? intelligis te difficilia postulare. In eodem quippe momento et praedicanda conscribere, et cur ita praedicata sint docere, omnium difficillimum est. Nam illud pene me
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliis. Si aliis: ꝯuiuarx offendent᷑
ocłi. Si his. ꝑiet ꝯtiuentia. Qd̃ si ire
lis uina potaberis. Alius ĩ tuũ uultũ
cauillabit᷑. ille incessum ridebit. hic
h̃itum: et imitator es forsitan uideoꝵ
frẽs eius et sorores apd̃ nos st̃ : Ego il¬
lũ memini añ tot ferme annos il¬
lud fecisse turpe dixisse turpius. Aliꝰ
furẽ clamabit et moech̾u. seq scele¬
ris fingit fuisse ꝑticipem. Omnia ꝑi¬
ter pͣndia ꝯsonabunt. et in te temũ¬
lentum ꝯuiuiũ dissoluit᷑ quod sis ui¬
lis. Et si abstinueris carnib et ñ cre¬
bro balneis freq̃ntau̾is tumuere ꝑ õs
colũnas manichei tͥ ritulus ascribi¬
tur. Si uoluerum eduliũ refutałus.
et te nullos colũbos crassosq turtu¬
res expetente guituri. durior dñs dene¬
garis: sacrilegii crim̃ adfiget᷑. Stat̾i¬
q aiunt. Hii st̃ qui creatorem mun¬
di ꝯtempnunt. in usus nrõs fc̃a sĩt

Expanded text:
aut aliis. Si aliis, convivarum offendentur aut aliis. Si aliis, convivarum offendentur oculi. Si iisdem, perit abstinentia. Quod si ire ta mellis vina potaberis. Alius in tuum vultum cavillabitur, ille incessum ridebit, hic habitum. Et imitatores forsitan Judaeorum: fratres ejus et sorores apud nos sunt ? Ego illum memini ante tot ferme annos illud fecisse turpe, dixisse turpius. Alius furem clamabit et moechum, seque sceleris finget fuisse participem. Omnia pariter prandia consonabunt, et in te temulentum convivium dissolvetur. Quod si vilibus abstinueris carnibus, et non crebro balneas frequentaveris, tunc fere per omnes columnas Manichaei tibi titulus ascribetur. Si volucrum edulium refutaveris, et tenellas columbas, crassosque turtures expetenti gutturi durior dominus denegaveris, sacrilegii crimen affigetur. Statimque aient: Hi sunt qui creatorem mundi contemnun
Abbreviated transcription (Latin):
plere uel pauli in angłico stare mist̾io.
et ppło subiacentes cadenti desr ueste
despic̾e. Pretiosũ est margaritũ s cito
frangitur: fractũq ñ potest ĩstaurare.
Nauis ꝙͣuis sit rudis ⁊ solidis ꝯfixa
clauis. tum̃tes fluctus tabulata nõ
adoptata ꝑueniat tñ magis secura
st̃ quã tͣnquilla. Et ut aꝑtius loqr
plus te qͥdem dicis hrẽ mercedis si ĩ
media urbe ꝯsistens monachoꝵ ui¬
facile explent᷑ oꝑe ꝙͣ dicto. Ut enĩ ce¬
t̾a p̾t̾mittã q̃ nos ab aust̾iore uita
telligis. Alius barbam cedit eqͣliter
et hilaritatẽ frontis nitente desuꝑ
coma ꝓtegit tu si paululũ ut nos
solemus fac̾e rusticam capillũ us
ad cutẽ ꝑseq̃ris: risum replebis om¬
nib. Quod pulla fu̾it tunica: etiã
p̾t̾euntiũ digitis denotaberis. Ca¬
ue neũꝙͣ ut non stricte sint calige.
nec ruge ñ candeant. Nisi formo
aut eundũ tibi est. aut negandũ
Si ieris: aut isdem uesceris cibis

Expanded text:
plere vel Pauli, in angelico stare ministerio, plere vel Pauli, in angelico stare ministerio, et populos subjacentes cadenti desuper veste despicere. Pretiosum est margaritum, sed cito frangitur, fractumque non potest instaurari. Navis quamvis sit rudis, et solidis confixa clavis, tumentes fluctus tabulata non ad optata perveniat: tamen magis secura sunt quae tranquilla; et ut apertius loquar, plus te quidem dicis habere mercedis, si in media urbe consistens, monachorum vifacile explentur opere quam dicto. Ut enim caetera praetermittam, quae nos ab austeriore vita telliges. Alius barbam caedit aequaliter et hilaritatem frontis, nitenti desuper coma protegit. Tu si paululum, ut nos solemus facere rusticani, capillum usque ad cutem persequeris, risum praebebis omnibus. Quod si pulla fuerit tunica, etiam praetereuntium digitis denotaberis. Cave, inquam, ut non strictae sint caligae ne crura non candeant. Nisi formosaut eundum tibi est, aut negandum. Si ieris, aut eisdem vesceris cibis,
Abbreviated transcription (Latin):
pedim̃tum ꝓposito tuo. Decẽ aliqͥd
emptũ est ñumulis. uł unũ libent᷑
accipiam: dũ me ad p̾liũ festin̾atẽ
nulle p̾pediant more. Matheus se¬
dens ad theloneũ. audit sequere me.
Nũqͥd pͥus ratiocinia subputauit
et reu̾sus domũ suoꝵ passus ẽ la¬
qͣꝙͣ potuit dñi sequi uestigia. nisi
mundi seꝑatus on̾e lib̾aret. Ille disci¬
płs qͥ renuntiare ꝑentib ante cupi¬
ebat uoce saluatoris arguit᷑. Et cer¬
te multũ est int̾ eũ cuius breuis ad
domũ recursus statim uenturi re¬
prehendit᷑. et te qui tanto iam tp̃r
aut ñ uides tua ꝙ tito potes facere
ĩpedim̃ta ẽe. ste facias cũ hec lege¬
ris ad asiliurꝵ młti fugies ⁊ comedie
ꝯscendes aram u̾bi dñi seuientis elu
reor ne incurrã sacrilegium saluta¬
ria delinꝙͣ. Euge m̃s. plus de te exactu-¬
rus sũ. Si ad uitam monachi clerice
plebi famulatõe distribuis: s ꝯsid̾a
obsecrosatis eẽ difficile locũ stephi ĩ¬

Expanded text:
pedimentum in proposito tuo. Decem aliquid emptum est nummulis, vel unum libenter accipiam, dum me ad praelium festinantem nullae praepediant morae. Matthaeus sedens ad teloneum audit: Sequere me . Numquid prius ratiocinia supputavit, et reversus domum suorum passus est laquam potuit Domini sequi vestigia, nisi mundi se prius onere liberaret? Ille discipulus qui renuntiare parentibus ante cupiebat, voce Salvatoris arguitur. Et certe multum est inter eum, cujus brevis ad domum recursus statim venturi reprehenditur, et te, qui tanto jam tempore, aut non vendis tua, quod cito potes facere, impedimento esse ne facias. III. Cum haec legeris, ad asylum Romuli fugies, et Comoediae conscendens aram, verba Domini saevientis eludreor ne incurram sacrilegium, si altaria derelinquam. Euge, meus, plus de te exacturus sum, si ad vitam monachi, clericiplebi famulatione distribuis. Sed considera, obsecro, satis esse difficile locum Stephani im
Abbreviated transcription (Latin):
Dño beatissimo et sinceris¬
sima caritate uenerando sc̃o frĩ ⁊
consacerdoti pp̃. aurelio. Augu
stinus in domino salitem.

Expanded text:
NO BEATLSSIMO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM.
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla res uetus
rem facilem difficult̾ fieri inurto aĩo¬
putauit. qͥd me fac̾e posse aestimas in re
maxima ⁊ nulliꝰ ũꝙ diserte eloq̃ntie. Nã
qͥcũq uoluer̃t de laudib c̾ei dic̾e. plenis
ut auint uentis ingenu sui tetend̾e ue

Expanded text:
Nulla res vetus rem facilem difficulter fieri invito ame facere posse existimas in re maxima, et nullius umquam edisserta eloquentia? Nam quicumque voluerunt de laudibus Cerei dicere, plenisque, ut aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ca qͥppe uno noĩe qmͣuis pluralit̾
enuntiamꝰ. que cõmuniter hñt ñ
illud ꝙ eo noĩe signisicat᷑. Abrahã
qͥppe et isaac et iacob cõmune hñt
id qd̃ est homo. Itaq dñr tres holes.
Equus quoq et bos et canis cõmu¬
ne hñt id ꝙ est aĩal: dñr gͦ tria aĩa¬
lia. Ita tres aliqͥs lauros. etiam tres
arbores dicimꝰ. Laiuiꝵ u̾o et myrtum
et oleam tm̃ tres arbores. uel tres sb̾¬
stantias aut tres naturas. atq ita
tres lapides ⁊̃ tria corꝑa: Lapidem u̾o
et lignũ et ferrũ tm̃ tria corꝑa uel si
quo etiã suꝑiore gen̾ali noĩe dici pos

Expanded text:
Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo nomine significatur. Abraham quippe et Isaac et Jacob commune habent id quod est homo; itaque dicuntur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent id quod est animal; dicuntur ergo tria animalia. Ita tres aliquas lauros, etiam tres arbores dicimus; laurum vero et myrtum et oleam, tantum tres arbores vel tres substantias, aut tres naturas: atque ita tres lapides, etiam tria corpora; lapidem vero et lignum et ferrum, tantum tria corpora, vel si quo etiam superiore generali
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eũ esse qui meus est: et t̾ciũ alicuiꝰ
alt̾ius. nec meũ eẽ nec tuũ: fatemur
tres eẽ. Et int̾roganti qͥd tres rende¬
mꝰ tres equos noĩe speciali: gen̾ali
aũt animalia tria. Item cum dici¬
mꝰ bouem ñ eẽ equũ. canẽ uero nec
bouem ẽẽ nec equũ: tria quedã dici¬
mꝰ et ꝑcunctantib quid tria. ñ iam
speciali noĩe dicimus tres equos ayt
tres boues aut tres canes qr ñ eadẽ
specie ⁊tinent᷑ s gen̾ali. tria aĩali¬
a.siue superiore gen̾e tres sb̾as. uel
tres creaturas. uel tres naturas. Q¬
cũq aũt plurali num̾o enũtian¬
raliter enũtiari possunt. Non aũt
no noĩe possumꝰ. Nam tres equos
ꝙ est nom̃ speciale et iam anima¬
lia tria dicimus. Equũ u̾o et bouẽ
stantias. que st̃ gen̾alia noĩa. ⁊ si ꝙͣ
aliud de his generalit̾ dici potest. Tres
uꝰ equos aut boues aut canes q̃ spe¬
cialia uocabula st̃. ñ ea possumꝰ dic̾e.

Expanded text:
non eum esse qui meus est, et tertium alicujus non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciali, generali autem tria animalia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontantibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, vel tres naturas. Quaecumque autem plurali numero enuntianraliter enuntiari possunt uno nomineno nomine possumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equum vero et bovem stantias, quae sunt generalia nomina, et si quid aliud de his generaliter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ querttͣ quid tria. uel
quid tres ꝯferimus nos adinueniẽ¬
dũ aliqd̃ speciale uel gen̾ale nom̃.
qͦ cõplectamur hec tria. neq occurie
animo. qr excedit suꝑ eminentia di¬
uinitatis. usitati eloquii faculta¬
tem. Uerius eĩ cogitatur d̾s. qm dr̃.
et uerius est qͣm cogitat᷑. Cum eĩ di¬
cimꝰ non eundem esse iacob qui est abͣ¬
ham isaac aũt nec abraham ẽẽ nec
iacob: tres eẽ utiq fatemur. abra hã¬
i saac et iacob: s cum q̃rit᷑ quid tres.
iendemꝰ tres hoses. noĩe speciali eos ply¬
ralit̾ appellantes. gen̾ali aũt si dicamꝰ
tria animalia. Homo eĩ sicut uete¬
res definier̃t animal est rationale
mortale. Aut sicit scͥpture nr̃e loqͥ
solent tres aĩas cũ a ꝑte meliore totũ
appellari placet id est ab anima et
corpus et aĩam. ꝙ est totus hõ. Ita
qͥppe dictũ est. in egyptũ descendisse
cum iacob aĩas septuaguita qͥnq ꝓ
tot hoĩb. Itẽ cũ dicimus equũ tuum

Expanded text:
um ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, AbrahaIsaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta quinque, pro tot hominibus . Item cum dicimus equum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune illis est id ꝙ pr̃ est. ut inuicẽ
sͥ sint patres. sic̃ amici. cũ relatiue ad al¬
terutrum dic̾ãtur possunt dici tres ani
mi ꝙ inuicẽ sibi sunt. Non au̾t hoc ibi
qr tantũ pater. ibi pr̃. nec duoꝵ pater
s unici filii. nec tres filu: cũ pater i¬
bi ñ sit filius. nec sp̃c sc̃s. nec tres sp̃c¬

Expanded text:
commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut amici, cum relative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, quia tantum Pater ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cum Pater ibi non sit filius, nec Spiritus sanctus. Nec tres sp
Abbreviated transcription (Latin):
animalia. ⁊ tres lauri dñr tres arbores:
Et tres lapides tͥa corꝑa. Aut si ꝓpt̾ uni¬
tatem triniratis ñ dicunt᷑ tres essentie
s una essentia. Cur ñ ꝓpter eãdẽ uni
s una sb̾a et una ꝑsona: Quam eĩ
est illis cõmune nom̃ essentie. ita uͭ
singulus qͥsq dicatur essentia. tã illis
hoc de substantiis scd̾m grecoꝵ ꝯsu¬
etudinẽ ea que diximꝰ oportet intelle¬
gi. Sic eĩ dicunt illi tres sb̾as unam
essentiam. ꝙ ad modũ nos dicimus
tres ꝑsonas. unã essentiã uel unam¬

Expanded text:
animalia, et tres lauri dicuntur tres arbores, animalia, et tres lauri dicuntur tres arbores, et tres lapides tria corpora? Aut si propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres essentiae, sed una essentia; cur non psubstantia et una persona? Quam enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, tam illis hoc de substantiis secundum Graecorum consuetudinem, ea quae diximus, oportet intelligi. Sic enim dicunt illi tres substantias, unam essentiam, quemadmodum nos dicimus tres personas, unam essentiam vel subst
Abbreviated transcription (Latin):
uis singulũ quẽq appellemꝰ dm̃ suie pa¬
trem siue filium siue sp̃m scm̃: an quia
scͥptura ñ dicit tres deos. s nec tͤs ꝑsonaᷤᷤ
alicubi scͥpturã cõmemorare inueni¬
mus. an qr nec tres nec unã ꝑsonã scͥp¬
tura dicte hec tria: Legimꝰ enim ꝑsonã
dñi ñ personã dñm. Ppt̾ea licuit loq̃n¬
di et disputãdi nc̃citate de hii tres ꝑsonaᷤᷤ
dic̾e. ñ qr scͥptura dicit. s qr scͥptura nõ
ꝯtra diete. Si aũt dic̾emꝰ tres deos. cõ¬
tradic̾et scͥptura dicens. Audi i srł
dñs d̾s tuus. deus unus est. Cur gͦ et
tres essentias ñ licet dicere: Qd̃ similit̾
scͥptura. sicut ñ dicit. ita nec ꝯtra dicit.
Nam essencia si speciale nom̃ est cõmu¬
ne trib cur ñ dicant᷑ tres essentie sic̃
abraham isaac et iacob tres hoĩes: Qͥa
hõ speciale nom̃ est cõmune oĩb hõi¬
b. Si au̾t speciale nom̃ ñ est essentia
s gen̾ale. qr homo et pecus et arbor et

Expanded text:
ue singulum appellemus Deum, sive Patrem, sive Filium, sive Spiritum sanctum? An quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturam commemorare invenimus. An quia nec tres, nec unam personam Scriptura dicit haec tria legimus enim personam Domini, non personam Dominum, propterea licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit: si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura, dicens, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est ? Cur ergo et tres essentias non licet dicere, quod similiter Scriptura, sicut non dicit, ita nec contradicit? Nam essentia si speciale nomen est commune tribus, cur non dicantur tres essentiae, sicut Abraham, Isaac, et Jacob, tres homines, quia homo speciale nomen est commune omnibus hominibus? Si autem speciale nomen non est essentia, sed generale, quia homo, et pecus, et arbor, et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qͥonũ dei dicitur. nec pr̃ nec fi¬
lius. Quid gͥ tres: Si eĩ tres ꝑsone.
cõmune est eis id ꝙ ꝑsona est. Ergo.
spetiale hoc aut generale nom̃ est eis.
si cõsuetudinẽ loqñdi respiciamꝰ. S
ubi est nature nulla diu̾sitas. ita ge¬
neralit̾ enũtiant᷑ aliqua plura. ut
⁊̃ specialit̾ enũtiari possint. Nature
eĩ differentia facit. ut laurus et myr¬
tus et olea aut bos et equus it canis.
ñ dicant᷑ speciali noĩe. iste tres lauri.
aut illi tres boues s gen̾ali: iste tͤs
arbores et illa tria ammalia. Hic uͦ
ubi nulla est essentte diu̾sitas. oportet
et speciale nom̃ h̾eant hec tria ꝙ tñ
ñ inuenit᷑. Nam ꝑsona gen̾ale nom̃
est: in tm̃ ut etiam homo possit hoc
dici cũ tm̃ int̾ sit inter hosem ⁊ dm̃.
Deinde in ip̃o gen̾ali uocabulo. si
ꝓpt̾ea dicimus tres ꝑsonas qr com¬
mune est eis id ꝙ ꝑsona est: alioqͥn
nullo mͦ possunt ita dici. ꝙ̃ admod̾
ñ dñr tres filii qr ñ cominune est

Expanded text:
iam donum Dei dicitur, nec Pater nec Filius. Quid igitur tres? Si enim tres personae, commune est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut generale nomen est eis, si consuetudinem loquendi respicimus. Sed ubi est naturae nulla diversitas, ita generaliter enuntiantur aliqua plura, ut etiam specialiter enuntiari possint. Naturae enim differentia facit ut laurus et myrtus et olea, aut equus et bos et canis, non dicantur speciali nomine, istae, tres lauri; aut illi, tres boves: sed generali, et istae, tres arbores; et illa, tria animalia. Hic vero ubi nulla est essentiae diversitas, oportet ut speciale nomen habeant haec tria, quod tamen non invenitur. Nam persona generale nomen est, in tantum ut etiam homo possit hoc dici, cum tantum intersit inter hominem et Deum. 8. Deinde in ipso generali vocabulo, si propterea dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt ita dici, quemadmodum non dicuntur tres filii, quia non commune est
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sic et q̃ dei sunt nemo seit nisi
sp̃c dei: ut iam isti ꝑu̾si possint ex
rem: cui filius ip̃e tm̃ tribuit ut̾
tem dico. expedit uob̾ ut ego eam.
Nam si ñ abiero. aduocatus ñ ue
niet ad uos: Hoc aũt dixit. ñ ꝓpt̾
in eqͣlitatem uerbi dei et sp̃e sanci:
s tamꝙͣ in pedim̾̃to eẽt p̾sentia
filii hoĩs apd̾ eos quo minꝰ ueni¬
ret ille qui minor non eẽt. qr nõ
semet ip̃m exinanut sicut fi
est meũ dare: atq ita secutꝰ. a pr̃e dixit
formam serui dc̃m: ut ita intellig̾emꝰ
ñ est meũ dare. acsi diceret᷑ ñ est huma¬
ne potestatis hoc dare: ut ꝑ illud in¬
telligat᷑ hoc dare. per qd̃ d̾s et equalis
est patri. Non est meum in qͥt dare. id
est ñ humana potestate ista do: s qͥb
ꝑatũ est a pr̃e meo. S iam tu intelli¬
ge. qr si oĩa que ht̃ pr mea st̾: et hoc
utiq meũ est. et cum pr̃e ista ꝑ auiz
Nam et illd̃ quero qͦmͦ dc̃m sit̃. si qͥs

Expanded text:
ait, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi ait, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei : ut jam isti perversi possint ex rem; cui Filius ipse tantum tribuit, ut tem dico: expedit vobis ut ego eam; nam si niet ad uos. hoc autem dixit non propter inaequalitatem uerbi dei et spiritus sancti, sed tamquam impedimento esset praesentia filii hominis apud eos, quominus ueniret ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut fiest meum dare, atque ita secutus a patre dixit formam serui dictum, ut ita intellegeremus: non est meum dare uobis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis hoc dare", ut per illud intellegatur hoc dare, per quod deus et aequalis est patri. non est meum, inquit, dare, id est: "non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a patre meo; sed iam tu intellege, quia, si omnia quae habet pater mea sunt, et hoc utique meum est et cum patre ista paraui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: si quis
Abbreviated transcription (Latin):
solus ip̃e sufficiat ad beatitudinẽ
nr̃am: et ĩo solus sufficit. qr seꝑari
a pr̃e et filio ñ potest: sicut pr solus
sufficit qr seꝑari a filio et spũ scõ ñ
potest: et filius ĩo sufficit solus. qr
seꝑari a pre et sp̃u scõ ñ potest. Qͥd
enim s̃ uult. ꝙ ait. si diligitis me
mandata mea seruate. et ego roga
bo prẽm et aliũ aduocatum dabit
uob̾. ut uob̾cum sit in et̾nũ. sp̃m u̾i¬
tatis. ꝙ̃ hic mundus accipere ñ po¬
test. id est dilectores mundi: Anima
huc uideri potest iõ dictũ. et ego
rogabo pr̃em. et aliũ aduocatum
dabit uobis. qiͣ ñ sufficiat solus fi¬
lius. Illo aũ loco ita de illo dem̃ est
tãꝙͣ solus õino sufficiat: cũ uene¬
rit ille sp̃c u̾itatis docebit uos om
nẽ u̾itatem. Nũqͥd gͦ seꝑat᷑ hinc fi¬
lius. tãꝙͣ ipse ñ doceat omnẽ u̾ita
nõ dc̃m ẽ ip̃e solus. aut nemo nisi
ip̃e uos docebit oẽm u̾itatem: iõ
ꝑmittant ut cũ illo docere credat᷑
ab sciendis his que dei sunt ubi

Expanded text:
solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram: et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest; et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Spiritu sancto non potest. Quid enim sibi vult quod ait, Si diligitis me, mandata mea servaalium aduocatum dabit uobis, ut nobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus accipere non potest, id est dilectores mundi? animalhuc uideri potest ideo dictum: et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit nem veritatem . Numquid ergo separatur hinc Filius, tanquam ipse non doceat omnem veritanon dictum est, Ipse solus; aut, Nemo, nisi ipse, vos docebit omnem veritatem; ideo permittunt ut cum illo docere credaturseparavit ab sciendis iis quae Dei sunt, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ crederet᷑. qͦmͦ in prẽm. cui eqͣlis
est. Qd̃ aꝑte alio loco dicit. Credite ĩ
dm̃. et in me credite: id est sicut cre¬
ditis in dm̃. sic et in me: qr ego et
p̃r unus d̾s. Sicitti gͦ hic tanqͣm
abstulit a se fidẽ hõim. et in pr̃em tͣn¬
stulit. dicendo ñ in mecredit. s ĩ eũ
qͥ me misit. a qͦ tñ se ñ utiq seꝑauit:
cũdũ ꝙͥ utrũq accipiendũ sit La¬
le ẽ eĩ et illd̃. ego ñ uidicabo: cũ ip̃e
iudicaturꝰ sit uiuos et mortuos:
s qr ñ ex potestate humana ꝓpte¬
rea recurrens ad d̾ctatem. sursum eri¬
git corda hoĩm: ꝓpt̾ que subleuada
hoĩs ꝓpt̾ formã serui ꝙͣ accepit. qͥ ẽ
filiꝰ dei pp̃ dei formã in qua est: non
dic̾et aplłs paulus de pͥncipib huiꝰ
scli. Si eĩ cognouissent: nũquam
dñm głe crucifixissent. Ex forma eĩ
serui crucifixus ẽ: et tñ dñs głe̾ cru

Expanded text:
in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: cundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda hominis propter formam serui, quam accepit, qui est filius dei propter formam dei, in qua est, non diceret apostolus Paulus de principibus huius saeculi: si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent. ex forma enim serui crucifixus est, et tamen dominu
Abbreviated transcription (Latin):
uer est: nͥ scdm aliud suã dixerit.
scdm̃ aliud ñ suã : Scd̾m formã dĩ
suã: scdm formã serui ñ suã: Cum
enĩ dicit ñ est mea s eiꝰ qui me mi¬
sit: ad ip̃m u̾bũ nos facit recurre¬
re Doctrina eĩ prĩs. est u̾bum prĩs.
qui est unicus filius. Qͥd sibi et
illd̃ uult. qui in me tredit ñ ĩ me
credit: Quomͦ in ip̃m: qͦmͦ ñ in
ip̃m: Quomͦ tã ⁊trariũ sibiq ad¬
uersũ potest intelligi qͥ in me cre¬
dit inquit ñ in me credit. s in eũ
qͥ me misit: nͥ ita intelligas. qui ĩ
me credit ñ in hoc ꝙ uidet credit. ne
sit spes nrã in creatura s in eo qui
suscepit creaturã in qͣ hũanis ocłis
appareret: ac si ad se equalẽ pr̃i con¬
tẽplandũ ꝑ fidẽ corda mundaret: Iõ¬
q ad prẽm referens intentionẽ cre¬
dentiũ. et dicẽs ño ĩ me credit. s in eũ
qͥ me misit: ñ utiq se a pr̃e. id est ab
illo qͥ eũ misit uoluit seꝑari: s ut sic

Expanded text:
uerum est, nisi secundum aliud suam dixerituerum est, nisi secundum aliud suam dixeritn suam: secundum formam Dei, suam; secundum formam servi, non suam? Cum enim dicit, non est mea, sed ejus qui me misit , ad ipsum Verbum nos facit recurrere. Doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit ? Quomodo in ipsum, quomodo non in ipsum? Quomodo contrarium sibique adversum potest intelligi, Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nsuscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m prĩs u̾bũ eẽ dicit. et mandatũ
prĩs: ip̃mq mandatũ uitã et̾nã.
Et scio inquit: qr mandatũ eius ui¬
ta et̾na est. Quero itaq qͦm intel¬
ligamꝰ. ego ñ iudicabo. s u̾bũ ꝙ
locutꝰ sum uidicabit: ꝙ ex ꝯseq̃nti¬
b apparet. ita dictũ ac si diceret. ego
ñ iudicabo. s u̾bum prĩs iudicabit.
U̾bñ aũ prĩs est ip̃e filiũs dei: Sic
cine intelligendũ est. ego ñ iudica¬
bo. s ego iudicabo: Quomͦ istud po¬
test esse uerꝵ: nisi ita. ego sciliset nõ
iuditabo ex potestate humana. qr
filius hoĩs sũ: s ego iudicabo ex po¬
testate uerbi. qm̃ filius dei sũ. Aut
si contͣria et repugnantia uident᷑.
ego ñ iudicabo. s ego uidicabo: qͥd
illuc dicimꝰ ubi ait. mea doctrina ñ
est mea: Quomͣ mea: qͦmͦ ñ mea: Nõ
eĩ dixit ista doctrina ñ est mea: sed
mea doctrina ñ est mea. Qm dixit
suã: eãdem dixit ñ suã. Quom᷑ istd

Expanded text:
Patris verbum esse dicit et mandatum Patris verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quaero itaque quomodo intelligamus, Ego non judicabo; sed verbum quod locutus sum judicabit: quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret, Ego non judicabo; sed verbum Patris judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud
Abbreviated transcription (Latin):
seip̃m loquit᷑: qr ip̃e ẽ ubũ pr̃is. Ple¬
rũq eĩ dicit. dedit mͥ p̃r: in quo uult
intellegi. ꝙ eũ genuerit p̃r. ut ñ tãꝙͣ¬
iam existenti et ñ hñti dederit aliqͥd:
s ip̃m dedisse ut hr̃et genuisse ẽ ut
eẽt. Non eĩ sic̃ creat᷑a ita d̾i filius ãn
in carnatõem et añ assumptã crea-¬
turã unigenitꝰ ꝑ qͣm fcã sunt oĩa a¬
dr̃ si quis ad capiendũ sit idoneus
ubi ait. sic̃ ht̃ pat̾ uitã in semetip̃o
ita dedit filio hr̃e uitã in semetip̃o:
Nleq eĩ iam existenti et uitã ñ hñti
dedit ut h̾eret uitã in semet ip̃o cũ
eo ipsoꝙ ẽ. uita sit: Hoc ẽ gͦ delit fi¬
lio habere iutam in semecipso: genu¬
it filiũ eẽ incõmictabilẽ uitam qd̾
est uita et̾na. Cum gͦ u̾bum dei sit fi¬
lius dei. et filius dei sit uerus deus.
et uita et̾na. sicut in epła sua dicit
ioh̾es: etiã hic qͥd aliud agnoscimus

Expanded text:
se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plese ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse, ut haberet, genuisse est, ut esset. non enim sicut creatura, ita dei filius ante incarnationem et ante assumtam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, adicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; neque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus,