comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castigari. Sic gñatio ista ꝓpat̾rib uidetur
iustum e. ut alt̃ ꝓ alt̾iꝰ puniat᷑ pecc̃is.s in
die uindicte unus quisq ꝓ pec̃co suopu
nietur. Alit. Ultio sanguinis omiũ uistoꝵ
ab una gn̾atioe requirit᷑. licet multiante
incarnationẽ ⁊ pꝰresurrõnẽ saluatoris ab
aliis sint nationibꝰ intempti. quia moris
ẽ scͥpturaꝵ duas gnationes bonoꝵ scilicet
maloꝵq cõputare. Omseni maliuna gña¬

Expanded text:
castigari. Sic generatio ista pro patribus videtur castigari. Sic generatio ista pro patribus videtur justum est ut alter pro alterius puniatur peccatis, sed in die vindictae unusquisque pro sEDA. Aliter: Ultio sanguinis omnium justorum, ab una generatione requiritur, licet multi ante incarnationem et post resurrectionem Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti; quia moris est Scripturarum, duas generationes, bonorum scilicet malorumque, computare Omnes enim mali, una genera
Abbreviated transcription (Latin):
te inciitatẽ ut ueniat suꝑ uos om̃issan¬
guisiustus qui effusus ẽ suꝑ tram. Pro¬
pħat int̾itum uidorũ. minatꝰ eñi olim
fuit om̃ib malis. quod reddidit gñati¬
omnouissime. Et sicut om̃ia bona que
insingulis gñationib aconstitutione
mundi om̃ssc̃i mebant᷑ illisst̃ donata
qui receꝑunt xp̃m. sic om̃ia malaque
insingulis gñationib a constitutione
mundi patim̾uert iniqui. suꝑ iudos¬
xp̃m repellentes uenert. Quid gͦ: In ui¬
stus ẽ dñs: absit.S ꝓpt̾ea quȩ illorum
erant isti dicunt᷑ passi. quia m̾uert̃ ea
que illi m̾uert. ⁊ solipassi st cĩ ñ solipec¬
cassent. Resista morałẽ. Ecce cũ serui
tui peccant spolias unũ. ⁊ it̾m parcis ei
dicens. Nseruau̾is hoc patieris. Idem fa¬
cis ⁊ alt̾i. N meliorantib eissi unus ca¬
stigatur. uidet᷑ pom̃ibꝰ castigari. quia
quod aliis ẽ ꝓmissũ. ip̃e solussuit. Re¬
peccans aliquis castigaret᷑. ille ꝓ aliis dic̾et᷑

Expanded text:
veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram. Prophetat interitum Judaeorum: minatus enim olim fuit omnibus malis, quod reddidit generationi novissimae. Et sicut omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generationibus a constitutione mundi pati meruerunt iniqui, sum repellentes venerunt. Quid ergo? Injustus est Deus? absit! Sed propterea quae illorum erant, justi dicuntur passi, quia meruerunt ea quae illi meruerunt; et soli passi sunt, cum non soli peccassent. Res ita moralis est. Ecce cum servi tui peccant, spolias unum, et iterum parcis ei, dicens: Nisi servaveris hoc patieris. Idem facis et alteri. Non meliorantibus eis, si unus castigatur, videtur pro omnibus castigari, quia quod aliis est promissum, ipse solus luit. Repeccans aliquis castigaretur, ille pro aliis diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
de uiꝑis nascunt᷑ uiꝑe. ita ⁊ uos ho¬
micide nati estis de homicidis. Quod
gͦ illis defuit. uos implece. Illi intfece¬
rt seruos. uosdñm crucifigite. Nui
bet ut faciant. s ostendit eis quod fa¬
cturi erant. Sicut serpentes oĩb ani¬
malibꝰ astuciores aspiciunt quomo¬
do mordeant ⁊ pꝰea se occultant. sichy¬
pocͥtȩ cogitantes quom ledant. Post le¬
sione itase hñt qͣi nemine nocuerint.
Et bene assimilantur uiꝑis. quia uiꝑaꝵ
natura ẽ ut qñ conceꝑint nati eaꝵ utos
matrũrumpant.⁊ sic ꝓcedant. Idem na¬
ti patiunt᷑ a sua fetura. Sicut gͦ uiꝑȩ pa¬
rentes ꝑimunt ⁊ ꝑmiunt᷑ apullis: sic⁊
ꝑfidi iudei patres condemnant ⁊ condẽ¬
nantur afiliis suis. Quomͦ inquit fugi
ꝓdẽ pecc̃ori si seruus dĩdicat᷑. Mccxl.

Expanded text:
de viperis nascuntur viperae, ita et vos homicidae nati estis de homicidis. Quod ergo illis defuit, vos implete. Illi interfecerunt servos, vos Dominum crucifigite. Non jubet ut faciant, sed ostendit eis quod facturi erant. Sicut serpentes omnibus animalibus astutiores, aspiciunt quomodo mordeant, et postea se occultant; sic hypocritae cogitantes quomodo laedant, post laesionem ita se habent quasi neminem nocuerint. Et bene assimilantur viperis, quia viperarum natura est ut quando conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur a filiis suis. Quomodo, inquit, fugiprodest peccatori si servus Dei dicatur. M.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi uentura p̃dicantes ut agabꝰ. sa¬
piences qui nouert tps ꝑdicandi ⁊ scͥptu¬
ras exponendi. iuxta psalmistã erudi¬
ticorde insapientia. scribe inlege doctis¬
simi. Ex quib lapidatꝰ e stepħs. paulꝰ
occisus. petrus crucifixꝰ alii discipłi fla¬
gellatr ⁊ ꝑsecuti. Plane ostendit dns uidis
in malo patͥbꝰ suis. Nam apd̾ din qui ho¬
iminẽ occide uult iam homicida ẽ. qͥ
adutiũ cõmitte. iam adult̾ ẽ. qui ꝑuira¬

Expanded text:
discipuli futura praedicentes, ut Agabus , sapientes, qui norunt tempus praedicandi, et Scripturas exponere, juxta Psalmistam eruditi corde in sapientia , Scribae in lege doctissimi. Ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, Petrus crucifixus, alii discipuli flagellati et persecuti. Plane ostendit Dominus Juin malo patribus suis. Nam apud Deum, qui hominem vult occidere, jam homicida est, qui adulterium committere, jam adult
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. ille qui uenit ad eum nocte qui unꝰ
erat ex ip̃is. Nunqͥd lex nr̃a iudicat hoĩem
nisi audierit ab ipo pꝰ ⁊ cognou̾it quid fa¬
ciat: Credebat nichodemꝰ qi si eũ uellent
patient audire. similes fierent ilł qui mis¬
sist̃ eii ten̾e ⁊ c̃didunt. Respond̾unt aũt⁊
dixunt ei. Nunqͥd ⁊ tu galileus es. idẽ. a

Expanded text:
m nocte, qui unus erat ex ipsis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? . Credebat Nicodemus, quia si eum vellent patienter audire, similes fierent illis qui missi sunt eum tenere et crediderunt. Responderunt et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? Id
Abbreviated transcription (Latin):
tio: Dict ei. Cesaris Introgans nignorans. s
ut adẜmonẽ eoꝵ com petent respondet. Tybi¬
reges romaniagaio cȩsare qui imꝑiu arripu¬
erat cesares appellatist. T̃cait illis. Reddite
gͣ que st̃ cesaris cesari: ⁊ que sc̃ d̾ido. Cȩsaris
st̃ nummꝰ. tributũ. pecunia. dĩ uͦ st̃ decimȩ.
pͥmitiȩ. obłones. Usic̃ cesar exigit impssionẽ
sue imaginis. sic ⁊ ds animalumine uultus
sui signatam. Cum gͥ alia sit imago dĩ alia
mundi. si xꝰ ñ habuit imaginẽ cȩsaris cur
censum ddedit: n de suo dedit. s mundored¬
didat quod erat munddi. Et situ ñ uis obno¬
xiuiseẽcesari. noli hab̾e que st mundi. S si
habes diuitias. obnoxiuscesari es. Si uistre¬
no regi nicħ deb̾e. omia tua relinque. xͫ
eeñiextra querelã iniurie cesari reddi

Expanded text:
tio? Dicunt ei: Caesaris. Interrogat non ignorans, sed ut ad sermonem eorum competenter responderet. Tiberireges Romani a Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Caesaris sunt nummi tributum, pecunia; Dei vero sunt decimae, primitiae, oblationes. Et sicut Caesar exigit impressionem suae imaginis, sic et Deus animam lumine vultus sui signatam. AMBROS. Cum igitur alia sit imago Dei, alia mundi, si Christus non habuit imaginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quod erat mundi. Et si tu non vis obnoxius esse Caesari, noli habere quae sunt mundi. Sed si habes divitias, obnoxius Caesari es. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinque, ChrEst enim extra querelam injuriae, Caesari reddi
Abbreviated transcription (Latin):
tate ⁊ pacẽ. debe tͥbuta ꝑsolui. ꝓ qua seditio¬
ne p̾ea regnir ⁊ pat̾a destructa st. Adhocgͥ pha¬
risei puocant respondente ut dicat ñ deb̾e
soluiꝰtributa. ⁊ in ec̃ romanos seditiõis auctor
teneat᷑. Cognita auit iħc nequitia eoꝵ. ait. Qͥd
metẽptatis ypocͥte: ostendite mͥ niimisma
census. At illi obtułunt ei denarui. Prima

Expanded text:
 pacem, debere tributa persolvi. Pro qua seditione postea regnum et patria destructa sunt. Ad hoc igitur Pharisaei provocant respondentem, ut dicat non debere solvi tributa, et inde contra Romanos seditionis auctor teneatur. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census. At i
Abbreviated transcription (Latin):
surro corpoꝵ. Un alibi dñs. Qui credit in
me ⁊ si mortuus fu̾it uiuet. Pot̾at aꝑtiora
curbe mirabant᷑ indoctna eiꝰ. Responden¬
tes aut quidã scͥbar. dixer. Magr benedi
xisti. Nota cũ insidiatorib i conculcatorib
s aderant idonei quos ꝓpt̾ alioꝵ ĩmundiciã
noportebat negligi. Ubi de manu arida
t̾ctatur. xꝰ calum niatoribꝰ pͥmũ sub quadã
q̃stione auctoritatẽ ꝓfert. deiñ rationẽ. Hic
aut pͥusronẽ posuit dieñs In resurrõne
eñi neq nubent neq nubentur: dem̃ auc¬
toritate. ego sum ds̃ abraham. Hoc fecit ut
memꝰ. Calumniatores eñi coniuncioportet.
int̾rogatores aiit doc̃i: nam calumniator
⁊̃ si rõnem intelligat ñ consentit.

Expanded text:
ctio corporum. Unde alibi Dominus: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet . Poterat apertiora turbae, mirabantur in doctrina ejus. Respondentes autem quidam Scribarum, dixerunt: Magi Nota, cum insidiatoribus et conculcatoribus sed aderant idonei, quos propter aliorum immunditiam non oportebat negligi. CHRYS. Ubi de manu arida tractatur, Christus calumniatoribus primum sub quadam quaestione auctoritatem profert, deinde rationem. Hic autem prius rationem posuit, dicens: In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, deinde auctoritatem, Ego sum Deus Abraham. Hoc fecit, utmemus. Calumniatores enim convinci oportet, interrogatores autem doceri; nam calumniator, etiamsi rationem intelligat, non consentit.
Abbreviated transcription (Latin):
credebant eẽ coniugia pꝰ mortẽ qnquide
ip̃am resurrõnẽ negabant. s defensionẽ
erroris sui putabant se inuenisse apctse
dicentes. Sic nẽ possibile ut mulierque
fuit. Uii. uiroꝵ sit uniꝰ uxor pͥuata aut
om̃ium commumis: sic ñ ẽ possibile ut
fiat resurro mortuoꝵ. Quare dnseũ de
ieuiniif i elemosinis cȩt̾isq uirtutib
sp̃ualib locutꝰ fuisset. ñ angłoꝵ simili¬
carnales oꝑast̃ animaliũ pcipue tamen
actus libidinis: sic ⁊ om̃s quidẽ uirtu¬
tesspuales resst angłicȩ p̃cipuetũ casti
suetudon respondet. Nube em̃ ꝓpͥe di¬
cunt᷑ mulieres. ⁊ uiri ux ores duceres
nos simplicit̃ dictum intelligamꝰ. neq
nubent uiri neq nubent᷑ mulieres. h
respicit aduirtutẽ dĩ. seq̃ntia uͦ ad hoc

Expanded text:
credebant esse conjugia post mortem, quandoquidem ipsam resurrectionem negabant, sed defensionem erroris sui putabant se invenisse apud se dicentes: Sicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio mortuorum. Quare Dominus, cum de jejuniis et eleemosynis caeterisque virtutibus spiritualibus locutus fuisset, carnales opera sunt animalium, praecipue tamen actus libidinis: sic et omnes quidem virtutes spirituales res sunt angelicae, praecipue tamen castitsuetudo non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, neque nubent viri, neque nubentur mulieres. Hoc respicit ad virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
rubo similitudo nr̃a fuit. qr ignis ibi arde¬
tat s neuisspinas consumebat sic innobis
eoquiũ diuinũ ignitum ẽ. nec spinas nr̃as
sub maledicto gͥminatas absumit. Inqͥens
As ab raham. ds̃ ysaac. ds̃ iacob t̃ dm̃nomi¬
quã eleg̾ant hab̾e int̾ra iuiuentiũ. Siem
abraha. y saac: ⁊ iacob morientes ꝑissent. ñ

Expanded text:
rubo similitudo nostra fuit, quia ignis ibi ardebat, sed non ejus spinas consumebat. Sic in nobis eloquium divinum ignitum est, nec spinas nostras sub maledicto germinatas absumit. Inquiens: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, ter Deum nomiquam elegerant habere in terra viventium. Si enim Abraham, Isaac et Jacob morientes periissent, non
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã p̃fe̾bant: un⁊ duiisi uocabantur
appło. Saducei aũt qͥiusti int̾ptant᷑ cor¬
poris ⁊aĩe resurronem negabant. putan¬
tes int̾ire a iã cũ corꝑe. Quoc̾caturpitudi¬
nemfabłȩ fingt. Uł pot fieri ut ingente
eoꝵ hoc aliqn accidit. In lege eñi litc̃ẽ coge¬
bat᷑ nub̃e inuita. s in lege sp̃s com̃dat᷑ casti¬

Expanded text:
ebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui justi interpretantur, corporis et animae resurrectionem negabant, putantes interire animas cum corpore. Quocirca turpitudinem fabulae fingunt, vel potest fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit. In lege enim litterae, cogebantur nubere in vita, sed in lege spiritus, commendatur cast
Abbreviated transcription (Latin):
dicisu̾itatẽ maiorib ⁊ minorib. Magi¬
strum uocant ⁊ u̾acẽ ut q̃i laudatꝰ mist̾i¬
um cordissui simplicit eis aꝑiat. eosq ue¬
lit hab̾e discipłos. ꝑ herodianos intellige
gñtiles herodi tetrarchȩ qui ioħm decol¬
lauit famulantes. siue alii herodi anti¬
patri filio. Quale consiliũ. tales ⁊ consiliato¬
res. Cogitabant apud se sac̾dotes. Om̃sscuit
qr inimici eiussumꝰ. ⁊ inimicoꝵ testimoni¬

Expanded text:
dicis veritatem majoribus et minoribus. Magistrum vocant et veracem, ut quasi laudatus mysterium cordis sui simpliciter eis aperiat, eosque velit habere discipulos. Per Herodianos intellige gentiles, Herodi tetrachae qui Joannem decollavit famulantes, sive alii Herodi Antipatri filio. Quale consilium, tales et consiliatores. Cogitabant apud se sacerdotes: Omnes sciunt quia inimici ejus sumus, et inimicorum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. ꝑmiracła. ꝑflagella. Nemo contem¬
nat uenire. nelum uocatꝰ excusat. cũ uolu¬
erit intrare nualeat. Uenert̃ de plateis ⁊ ui¬
cishumiliati pecc̃ores ex gt̃ib. ueniant de
sepib heretici. Nãqui sepes construunt. di¬
uisiones quert. T̃rahant᷑ a sepib. euellant᷑
aspinis. Cogi nolunt. uoluntate inquiunt
nra intremus. N hoc dominꝰ imꝑauit qͥ ait.
comꝑelle intrare. foris inueniatur necessi¬
tas. intus nascat᷑ uoluntas. Itaq uieisepes
intelliguntur erroneȩ secte. ⁊ heses. Liquet
compellunt᷑. uocantur ⁊ uenire contemnt.
qͥ donũ intellectus accipiunt. s eundẽ in¬
tellectum oꝑib ñ sectant᷑. Uocantur ⁊ ue¬
niunt. qui acceptã intellectus grãm oꝑan¬
do ꝑficiunt. Compellunt᷑ intrare quo seccła
et̃ mani adarateu. Et eg̃siseriuiesꝰ mui

Expanded text:
per miracula, per flagella. Nemo contemnat venire, ne dum vocatus excusat, dum voluerit intrare, non valeat. Venerunt de plateis et vicis humiliati peccatores ex gentibus: veniant et de sepibus haeretici. Nam qui sepes construunt, divisiones quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur a spinis. Cogi nolunt. Voluntate, inquiunt, nostra intremus. Non hoc Dominus imperavit qui ait: Compelle intrare. Foris inveniatur necessitas; intus nascatur voluntas. Itaque viae et sepes intelliguntur erroneae sectae et haereses. Liquet compelluntur. Vocantur et venire contemnunt qui donum intellectus accipiunt; sed eumdem intellectum oniunt, qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt. Compelluntur intrare, quos Ecclesia erunt manum ad aratrum. Et egressi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ diu̾sitates actuum in hoc mundo. tan¬
te st̃ uiȩ quȩ dricunt addiabłm. gn̾alem
.s. uiaꝑditionis. Ido gͦ dicit ut adexitus
eant uiaꝵ. ut cuilibet conditionis homi¬
nesuocent ad fidẽ. Potens ẽ enidi graqͦs¬
libet barbaros inte corrige. qui cor nabu¬
chodonosor ad feralẽ sensũ mutauit. ⁊
it̾m ad humanũ intellectu reduxit. Mit¬
tit gͦ in plateas ⁊ uicos ciuitatis inuitans
paupes. debiles. cecos. ⁊ claudos. ut nulla
fiat disc̾tio locoꝵ seu ꝑsonaꝵ uenientibus
ad fidẽ.xͥ. Ostndit eni qi debilitas eor poris
nullũ excludit aregno dĩ. rarusq delin¬
quit cui deẽ illecebra peccandi: ⁊ ciciꝰ ad
dm conu̾titur qͥ ñ ht inmundo ubi dele¬
ctetur. Alit. Paupes. debiles. ceci claudi
ee deb̾ent. s ħ eẽ falso psumunt. Mittit ad
stam uiãuite. Mittit aduicos cũ illos inui¬
tat quos tp̃raliũ rerũ p̃mit inopia. mittit
adciuitates. cũ eos uocat qͥculta ab incul¬
tis sec̾nunt. qui tene legem nat᷑e suburba¬

Expanded text:
sunt diversitates actuum in hoc mundo, tantae sunt viae quae ducunt ad diabolum, generalem viam perditionis. Ideo ergo dicit, ite ad exitus viarum, ut cujuslibet conditionis homines vocent ad fidem. Potens est enim Dei gratia quoslibet barbaros mente corrigere, qui cor Nabuchoiterum ad humanum sensum reduxit. Mittit ergo in plateas, et vicos et civitates, invitans pauperes, debiles, et caecos claudosque, ut nulla fiat discretio locorum seu personarum venientibus ad fidem Christi. Ostendit enim quia debilitas corporis nullum excludit a regno Dei, rariusque delinquit, cui deest illecebra peccandi, et citius ad Deum convertitur qui non habet in mundo ubi delectetur. Aliter: Pauperes debiles, caeci et claudi esse debent; sed hoc esse falso praesumunt. Mittit ad stam viam vitae. Mittit ad vicos, cum illos invitat quos temporalium vocat inopia. Mittit ad civitates, cum eos vocat qui culta ab incultis secernunt, qui tenere legem naturae suburba
Abbreviated transcription (Latin):
Alit. Intelligamꝰ qͦsclã respondisse quod ma¬
tħs comemorat. qͥsclã nͦ quod lucas. Lacuit
nãq matħs breuitatis causa quod lucas
ñ tacet. parabolã .s. n adeos solos dictã
qͥ de potestate introgauert. sao plebẽ. Eͦo
matħs ponit auit iali. ñ ẽ accipiendu illi
pluralit. tanqͣ eoꝵ sit ista responsio qui
dnin de sua potestate dolose introgauert.
s qd in codicib g̾cissine ulla ambiguita¬
te apparet illi duictũ e singłarit .i. ip̃i dno¬

Expanded text:
Aliter: Intelligamus quosdam respondisse quod Matthaeus commemorat, quosdam vero quod Lucas. Tacuit namque Matthaeus brevitatis causa, quod Lucas non tacet, parabolam scilicet non ad eos solos dictam, qui de potestate interrogaverunt, sed ad plebem. Quod Matthaeus ponit, aiunt illi: non est accipiendum illi pluraliter, tanquam eorum sit ista responsio, qui Dominum de sua potestate dolose interrogaverunt; sed quod in codicibus Graecis sine ulla ambiguitate apparet, illi dictum est singulariter, id
Abbreviated transcription (Latin):
amicꝰ fictꝰ faciliꝰ enĩ dum timet᷑ uitat᷑. Mise¬
it gͦ discipłos suos eũ introgare qͣi minꝰsus¬
pectos. ut aut eũ abscondite deciꝑent. aut
dephensi minꝰ erubesc̾ent. S discipłi pares
erant magistrissius in malicia. q̃uis ȩtate
minores. Nam ⁊⁊ pulli serpentiũstatura st
b̾uiores. ueneno aut equales. ⁊ catuli luporũ
adhuc ten̾t ⁊ si uenari ĩ posst̃. gaudent tñ
insanguine ⁊ morsibꝰ. Detalib ait ꝓpħa. Mol¬
litist̃ẜ mones eiꝰ suꝑ oleũ. ⁊ ipist̃ iacula. Dicgͦ¬
nob̾ quid tͥ uidet᷑. Lic censũ dari cęsari anñ:
fraudulenta introgatio subħ censu. nẽ ui
stum ut nosserui sũi regis. trenis regibus
.ẜiuamꝰ. Sieni indignii e ut homo uniꝰ regis
alt̾i regi seruiat. ⁊ si hoc fec̾it inuiria fec̾it
dno suo. qͥntomagis indignumẽ ut cultore

Expanded text:
amicus fictus: facilius enim, dum timetur, vitatur. Miserunt ergo discipulos suos eum interrogare quasi minus suspectos, ut aut eum abscondite deciperent, aut deprehensi minus erubescerent. Sed discipuli pares erant magistris suis in malitia, quamvis aetate minores. Nam et pulli serpentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc teneri, etsi venari non possunt, gaudent tamen in sanguine et morsibus. De talibus ait Propheta: Mollitinobis quid tibi videtur? Licet censum dare Caesari an non. Fraudulenta interrogatio, sub hoc sensu, non est justum ut nos, servi summi regis terrenis regibus serviamus. Si enim indignum est ut homo unius regis alteri regi serviat, et si hoc fecerit, injuriam faciet d
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ credit ꝑ assensũ mali ⁊ contemptũ dica¬
dit sr̃ lapidẽ ⁊ confringit᷑ ut ñ rectusam¬
bulet. s n om̃ino cont̾itur. Cui gͦ lapisiste
desr̃ cũ pena ꝑditiõĩs irruet. qmnegat
penitꝰ contet᷑ ut nec testa remaneat. Quot
matħs tor cular ponit dicit mareꝰ lacum.
qi sicut in toreulari expͥmit᷑ uinũ. sic inla¬
cu ex pͥmit᷑ aqͣ de humo. Torcular eñ q̃i
uomit mustũ. ⁊ humꝰ qͣi uomit lacum.
Pastinauit .i. paxillauit. uł plantauit.
seu q̃d mͥ melius iudetur pastũdedit.i
fimo pauit. ꝑat ds qͣi fimo pauit filios
isrł. qñcarnib quasipicupiebant eos
satiauit. Uñ illud. Manducauer ⁊ sat᷑a¬
tist nimis. ⁊ desidiũ eoꝵ attulit eis. ñ et
fraudati adesiłio suo. fodit .i. fodien¬
do t̾rã fecit torcularuł lacũ. q fodien¬
disc̾ñent amał. sic̃ intorcłari mustũdis¬
c̃nitur auin aciis. ⁊ oleũ ab am̃ca. ⁊ ꝑqͣs
qͣi alacu mundarent᷑a sordib p̃uorde

Expanded text:
m credit, per assensum mali et contemptum Dei cadit super lapidem, et confringitur ut non rectus ambulet, sed non omnino conteritur. Cui vero lapis iste desuper cum poena perditionis irruet, quam negat, penitus conteretur, ut nec testa remaneat. Quod Matthaeus torcular ponit, dicit Marcus lacum, quia sicut in torculari exprimitur vinum, sic in lacu exprimitur aqua de humo. Torcular enim quasi vomit mustum, et humus quasi vomit lacum. Pastinavit, id est, paxillavit vel plantavit, seu quod mihi melius videtur pastum dedit, id est, fimo pavit. Pater Deus quasi fimo pavit filios Israel, quando carnibus quas ipsi cupiebant, eos satiavit. Unde illud: Manducaverunt et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, non sunt fraudati ado terram, fecit torcular vel lacum, quia fodiendiscernerent a malis, sicut in torculari mustum discernitur a vinaceis, et oleum ab amurca: per quas quasi a lacu, mund
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾unt. s st̃ sic̃ angłi dĩincęlo: ⁊ filii st̃ di
cu sint filii resurrõnis. Hocñ ita intelli¬
gendii ẽ quod indigni .i. peccores uł mi¬
nime resurrecturi uł adnuptias resur¬
recturi sint credendi: s q̃d dñsut ad re¬
surronis głam excitet. de electissolum
uoli̾uit fac̾e. ẜ monẽ. Resurrecturi equa¬
les ert angłis ⁊ incastitate ⁊ in immorta¬
litate. Conubia qͥppe hnt᷑ ꝓpt̃ filios. filii

Expanded text:
t sicut angeli Dei in coelo, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Haec non ita intelligendum est, quod indigni, id est peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed quod Dominus, ut ad resurrectionis gloriam excitet, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Resurrecturi aequales erunt angelis et in castitate et in immortalitate. Connub
Abbreviated transcription (Latin):
eccła designat᷑. que nc̃ undisc̃te suscipit.
⁊ pꝰmodũ in eg̃ssione disc̾nit. Mali ꝑmiscẽ¬
tur bonis. qr nequaꝗͣ ꝑducit᷑ ferrũ anime
ad subtilitatẽ acummis si hoc ñ eraserit lima
alienȩ pͣuitatis. Debent eniboni tołare ma
los. sicut in archanoe diu̾sa fuer gña anima¬
liũ.⁊ in area st̃ granacum paleis. m ccxxii.
ntrauit aũt rex ut uidet discumbentes:⁊
uidit ibi hominẽ nuestitum ueste nup¬
tiali ⁊ ait illi. Amice quomͦ huc intrasti n¬

Expanded text:
 et indiscreta suscipit, et postmodum in egressione discernit: Mali miscentur bonis, quia nequaquam perducit ferrum animae ad subtilitatem acuminis si in hoc non eraserit lima alienae pravitatlos, sicut in arca Noe diversa fuerunt genera animalium, et in horreo sunt grana cum paleis. M. 222X Intravit autem rex ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali.
Abbreviated transcription (Latin):
magis ext̾iores ħeticoꝵ qui didicer̃. modo
mittunt᷑ intenebras ext̾iores. pꝰea patient᷑
fletus ⁊ stridorem dentium. cp̃. cxx
unc abeuntes pharisei consiliũ inier̃t.
ut caꝑent eũ in sermone. Et mittunt

Expanded text:
magis exteriores haereticorum, qui didicerunt. Modo mittuntur in tenebras exteriores, postea patientur fletum et stridorem dentium. CAPUT CXXVI. Tunc abeuntes Pharisaei, consilium inierunt ut caperent eum in ser
Abbreviated transcription (Latin):
sin ꝑfendo eam dõ facis ẽẽ pecẽm. Aut
itͫ. uilla e mundiis iste. cͥca quẽ amatores
numnddi occupant᷑. negociatio aut p̃dico
legis ⁊ ꝓc̾atio templi. quã auari sac̃dotes
lectiministͥ templi qi negociationẽ esti¬
mant. Reliqui uͦ tenuertẜuos eius i con¬
tumelia affectos occid̾unt. De sua morde
tacet q in pͥori parabola inde dixat: ⁊ostẽ¬
eisocciłunt uidi. Rex aut ci audiss
Iiratus ẽ. ⁊ missis ex̾citib sius ꝑdidit ho¬
micidas illos. ⁊ ciuitatẽ illoꝵ succendit.
ꝙagni criminis arguunt᷑. qui seruos rȩ¬
gis occiłunt. Quando uenit adultionẽ
to uidos int̾emit. ⁊ p̃uaricatricẽ succen¬
dit ciuitatẽ. Uł ita. E xcitibus .i. scĩs an

Expanded text:
endo eam Deo, facis esse peccatum. Aut ita: Villa est mundus iste, circa quem amatores mundi occupantur, negotiatio autem praedicatio legis et procuratio templi, quam avari sacerdotes et caeteri ministri templi quasi negotiationem existimant. Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occiderunt. De sua morte tacet, quia in priori parabola inde dixerat, et ostenaudisset, iratus est, et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Magni criminis arguuntur, qui servos regis occiderunt. Quando venit ad ultionem, to, Judaeos interemit, et praevaricatricem succendit civitatem Vel ita: Exercitibus, id est san
Abbreviated transcription (Latin):
sub nomine xͥano indutus exniuiis ueteris
hominis audiet illud. Amice quomͦ huc in¬
trasti: Amicũ uocat q̃d inuitatꝰ fuit. Ampliꝰ.
uestis nuptiał ẽ caritas qͣm hab̾e debet om̃is
baptizatꝰ ⁊ quȩ ita habetur in duob p̃cep
tis .i. indilectione dĩ⁊ ꝓximi. siẽ inluob
lignis suꝑiori ⁊ inferiori uestis texit᷑. ami¬
ꝑfidẽ. s ñ amice ꝑoꝑationẽ. At ille obmu¬
tuit hic abscondimꝰ oꝑa:⁊ celamꝰ corda nra.
s in illo die qñ sol ⁊ luna ⁊ totꝰ mundꝰ sta¬
bit ad u̾sũ nos intestimoniũ peccoꝵ nr̃oꝵ

Expanded text:
sub nomine Christiano indutus exuviis veteris hominis audiet illud: « Amice, quomodo huc intrasti? » Amicum vocat, quia invitatus fuit. Amplius: Vestis nuptialis est charitas, quam habere debet omnis baptizatus, et in dilectione Dei et proximi, sicut in duobus lignis superiori et inferiori vestis texitur. Amiper fidem, sed non amice per operationem. At ille obmutuit: Hic abscondimus opera, et celamus corda nostra; sed in illo die quando sol et luna et totus mundus stabit adversum nos in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi indeserto. idõ dicebat᷑ manna quod
ebraice dr qͥd ẽ hoc. ut qͦtiensc̃q audimꝰ
u̾bu ammoneat nos ipsũ nom̃ reqͥrere qͥd
e hoc qđ audimꝰ. Et sicut cibũ cũ mandu¬
cau̾imus dimittimꝰ instomachũi. ita i u̾bũ
bene tͣctatum com̃dandii ẽ memorie qua
sistomacho. Inuitatio fuit qñ d̾̃s ad abra¬
ham duix. Exide t̾ra tua ⁊ de cognatione
tua ⁊ ueni intrã quã monstrau̾o tͥ. ⁊ dabo
ł illa ⁊ seminituo. Quã trã: Orientalem
fluentem lac ⁊ mel. Quod ueru ñ ẽ detra
uidee. nunqͣm en illa fluxit lacimel.
tantur. mel.i. eloqͥũ doctne ut ait ꝓpħa.
auã dulcia faucib meis eloquia tͦua. sr̃
mel ⁊ faui ori meo. Bene gͦ dictu fuit abra¬
hȩ exi det̾ratua ⁊ decognatione tua .i. de iu¬
daismo ⁊ de circuncisione intellige exeundũ
ẽẽ qui saluari uult. Nec soli uidei s nullus
reliquerit patre ⁊ matrẽ ⁊ cęt̾a: ñ pot ins
ẽẽ discipłs. Item. Qui uult ms ee discipbs¬

Expanded text:
bi in deserto, ideo dicebantur manna, quod Hebraice dicitur, quid est hoc? ut quotiescunque audimus Verbum, admoneat nos ipsum nomen, inquirere quid est hoc quod audimus. Et sicut cibun cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita et Verbum bene tractatum, commendandum est memoriae quaraham: Exi de terra tua et de cognatione tua, et veni in terram quam monstravero tibi, et dabo tibi illam et semini tuo . Quam terram? Orientalem, fluentem lac et mel. Quod verum non est de terra Judaeae, nunquam enim illa fluxit lac et metantur; mel, id est eloquium doctrinae, ut ait Propheta: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo . Bene ergo dictum fuit Abrahae, exi de terra tua et de cognatione tua, id est, de Judaismo et de circumcisione intellige exeundum esse qui salvari vult. Nec solum Judaei, sed nullus relinquat patrem et matrem et caetera, non potest meus esse discipulus . Item: Qui vult meus esse discip
Abbreviated transcription (Latin):
nolabore uł ⁊i fidi damno semunt. aut ꝓpt̾ su¬
dere illã. qui relicta contemplatiõe int¬
na sola extiora cogitat. Et alt dix̃. Iugabo¬
um emi qͥnq ⁊ eo ꝓbare illa. rogo te habe
me excusatui. Recte qͥnq sensus corꝑis ui
ga uocata st. qr inutͦq: sexu geminantur.
Qui sensus qr sola ext̾iora cognoscunt ⁊ ñ
intima: recte ꝑeoscuriositas designatur.
Grande uicĩ ẽ curiositas quȩ du inuesti¬
gat uitã ꝑximi. mntẽ ext̾ius ducit. sua in¬
tima pꝰponens. Notandũ qr dũ dic̃t rogo
te habe me excusatũ. humilitas sonat in
uoce. di uenire contemnunt suꝑbia in
actione. Sic pecc̃or qui dicit ora ꝓme pec¬
catore ⁊ pecc̃m ñ uult desere: humilita¬
tẽ insinuat. s insuꝑbia ꝑstat. Et alius
dix̃. Ux orẽ duxi ⁊ idõ ñ possũuenire. In
ixore uoluptas carnis accipit᷑. ñ q̃d coniu¬
gium ñ sit bonũ ad sobolem ꝓpagandã.¬

Expanded text:
etiam fidei damno sibi emunt, aut per sudere illam, quia, relicta contemplatione interna, sola exteriora cogitat. « Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; habe me excusatum. » Recte quinque sensus corporis ga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui sensus quia sola exteriora cognoscunt, et non intima, recte per eos curiositas designatur. Grande vitium est curiositas, quae dum investigat vitam proximi, mentem exterius ducit, sua intima postponens. Notandum quia dum dicunt: Rogo te, habe me excusatum, humilitas sonat in voce, dum venire contemnunt, superbia in actione. Sic peccator qui dicit, ora pro me peccatore, et peccatum non vult deserere, humilitatem insinuat sed in superbia praestat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. In uxore voluptas carnis accipitur, non quod conjugium n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa potestate gaude: Quinq uiga st̃ in
sensib. tria facile apparent. nam duo st̃
ocłi. due aures. duȩ nares. Ingustu ⁊ duo
st̃ instrum̃ta. lingua ⁊ palatus. uolup¬
tas carnis quȩ ad tactũ ꝑtinet occultiꝰ
geminat᷑. ẽ enĩ forisecꝰ ⁊intͥnsecꝰ. Iuga

Expanded text:
opria potestate gaudere? Quinque juga sunt in sensibus; tria facile apparent: nam duo sunt oculi, duae aures, duo nares. In gustu etiam duo sunt instrumenta, lingua et palatus. Voluptas carnis quae ad tactum pertinet, occultius geminatur. Est enim et forinsecus et intrinsecus. Juga
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis cęlestib. ⁊ si tc̃ inuenit indig¬
nũ alique introgat eum. quia huma¬
na simplicitas difficile fraudulentiam
simulatȩ m̃tis intelligit. Iccͥ co hunc indig¬
num cȩtunuptiali. dssolus inuenit. Nup¬
tiale aut uestim̃tũ ẽ fidesuera. un apłs
ait. Expoliate uos uet̾em hominẽ cũ acti¬
bussuis uestientes uosnouũ qui scđm de
um c̾atus ẽ in iusticia ⁊ sc̃itate u̾itatis. In
sticia ꝑtinet ad conu̾sationẽ bona: scĩtas¬
u̾itatis adfide u̾am. Int̾rogatio aut fit in
at coñscientiȩ sue: tradit eum sp̃itibꝰ in ꝑ¬
ditionem. Nam mala ꝑ malos ministrosred¬
dit. ⁊ligant ei manꝰ i. oꝑa rectitudinis:⁊
pedes .i. motus animȩ quib incedit ñ de
loco acdlocum. s de malo adbonũ.⁊ de bo

Expanded text:
nuptiis coelestibus, et si tunc invenit indignuptiis coelestibus, et si tunc invenit indignum aliquem, interrogat eum. Quia humana simplicitas difficile fraudulentiam simulatae mentis intelligit, idcirco hunc indignum coetu nuptiali Deus solus invenit. Nuptiale autem vestimentum est fides vera, unde Apostolus ait: Exspoliate vos veterem hominem cum actibus suis, vestientes voitatis . » Justitia pertinet ad conversionem bonam, sanitatis ad fidem veram. Interrogatio autem fit in at conscientiae suae, tradit eum spiritibus inductionum. Nam mala per malos ministros reddit, et ligant ei manus, id est opera rectitudinis, et pedes, id est motus animae, quibus incedit non de loco ad locum, sed de malo ad bon
Abbreviated transcription (Latin):
oc ulorii &e stridorẽdentiũ. uel adcom¬
ꝓbandã resurrõnis u̾itatẽ intellige.
uł certe idõligant᷑ manꝰ⁊ pedes ut desi¬
stant male o ꝑari. ⁊ currere adeffuncsum
sanguinem. Que nc sponte ligant᷑ in ui¬
cio. tc̃ in supplicio ligabunt᷑ dolendo. In
int̾iores st̃ cecitas cordis. Repulso uno in
quo om̃e corpusmaloꝵ expͥmit᷑. gñalis
sentntia infertur. Multi aũt st̃ uocati.
pauci uͦ electi. T̃ ale ẽ qͥddicit. Nunꝰ tm
pulassumimꝰ. s indie iudicii rex intrans
nos distinguet. Alit̃. & hoc quod ndixit
intrauit rex ut remiin̾aret. s ut uidet:
datur suspitio neforte hoc ñ de uindicta
udicii intelligat᷑. Neq eñi dixit mit¬
tite eũ intenebras int̾iores .i. in inferiora
loca inferni. un alibi:⁊ eripuisti ãĩam
meã ex inferno inferiori. s dixit ext̾io¬
res. o scd̾m hanc sententiã dies aspectio
oꝑa. Quotiens gͦ temptat eccłam ing̃¬
ditur ad eam ut uideat quist̃ digni

Expanded text:
 et stridorem dentium, vel ad comprabandam resurrectionis veritatem intellige, vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut desistant male operari, et currere ad effundendum sanguinem. Quae nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligabuntur dolendo. In interiores sunt caecitas cordis. Repulso uno in quo omne corpus malorum exprimitur, generalis sententia infertur. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Tale est quod dicit: Non unus tamen pulas sumimus, sed in die judicii rex intrans nos distinguet. Aliter: Ex hoc quod non dixit: intravit rex ut remuneraret, sed ut videret, datur suspicio ne forte hoc non de vindicta judicii intelligatur. Neque enim dixit: Mittite eum in tenebras inferiores, id est in inferiora loca inferni, unde alibi: Et eripuisti animam meam ex inferno inferiori ; sed dixit: exteriores. Ergo secundum hanc sententiam dies aspectionopera. Quoties ergo tentat Ecclesiam, ingreditur ad eam, ut videat qui sunt digni
Abbreviated transcription (Latin):
angłaris ex utͦq ppło duosinse parietes uin¬
gat. unũq templũ sͥ edificet: De ħ lapide
ait ysaias. Immittã infundam̃ta syon lapi¬
de electũ pciosũ. angłarẽ. ⁊ qͥ c̃didit ineu ñ
confundet᷑. Q aut supͣ coloni hic edificantes¬

Expanded text:
angularis, ex utroque populo duos in se parietes jungat, unumque sibi templum aedificet? De hoc lapide ait Isaias: Immittam in fundamenta Sion lapidem electum, pretiosum, angularem, et qui crediderit in eum non confundetur . Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. Duob gͦ u̾b̾ om̃e opꝰ huma¬
num conclusit siue honestii ut ẽ uille
cultura un salomonait. ne oderisru¬
sticam oꝑationẽ: siue inhonestũ ut e
negotiatio dignitatis. siue milicie. si¬
bant.S forte dicis. & uillã cołe pecc̃mẽ.¬

Expanded text:
appellatur. Duobus ergo verbis omne opus humaappellatur. Duobus ergo verbis omne opus humanum conclusit, sive honestum, ut est villae cultura, unde Salomon ait, ne oderis rusticam operationem , sive inhonestum, ut est negotiatio dignitatis sive militiae, sibant. Sed forte dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
dei cepunt eu leg̾e. Sic̃ em nulliꝰ uiuentis
.ẜmones nemo suscepit. Saginata st̃ gradĩ
pleni. Nec ido dix tauros ⁊ saginata qͥntau¬
ri fiu̾int saginati. s ñ os saginati fuer tau
⁊ sac̾dotes pͥncipes ppłi. Alit. Tauri sẽ pa¬
tres uet̾is testam̃ti qui inimicos suos ex
ꝑmissione legis qi çornib uiriũ reꝑeu¬
tiebant. Altilia uͦ sig̾cant patres noui.t.
nata dm̃s ab eo quod ẽ ałe. Nota q̃dinpͥo¬
rimuitatiõe nicħ detauris ⁊ altilib dr̃¬
adiungit exempla. Oĩa inqͥt parata st̃
qͦd qͥcqͥd querit᷑ ad salutẽ. totũ iam acd¬
impletum ẽ inscͥpturis. Qui ignarus
ẽ inueniet ibi quid diseat. qui contu¬
maxe ⁊ pecc̃or. inueniet ibi futuri ui¬
dicii flagella. Om̃s cibi inueniuntur
in scͥpturis. ⁊ paruuloꝵ ⁊ maiorum.
quid labore manuũ fit. Quod aũt ñ la¬
bore manuu s aliis lucris conseqͥmur
ut inhonorib ꝑmañe. aut inmilicia.
aut inm̾catione: om̃e hoc negotiatio

Expanded text:
ei coeperunt eum lugere. Sicut enim nullius viventis sermones nemo suscepit. Saginata sunt gratia Dei plena. Nec ideo dixit tauros et saginata quin tauri fuerunt saginati, sed non omnes saginati fuerunt tauret sacerdotes principes populi. Aliter: Tauri sunt Patres Veteris Testamenti, qui inimicos suos ex permissione legis quasi cornibus virium repercutiebant. Altilia vero significant Patres Novi Tesnata dicimus, ab eo quod est alere. Nota quod in priori invitatione nihil de tauris et altilibus dadjungit exempla. Omnia, inquit, parata sunt; quia quidquid quaeritur ad salutem, totum jam adimpletum est in Scripturis. Qui ignarus est, inveniet ibi quid discat; qui contumax est et peccator, inveniet ibi futuri judicii flagella. Omnes cibi inveniuntur in Scripturis, et parvulorum et majorum. dquid labore manuum fit. Quod autem non labore manuum, sed aliis lucris consequimur, ut in honoribus permanere aut in militia aut in mercatione, omne hoc negotiatio
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes regnant. quȩ in hoc simił ẽ dõ patͥ
q sic̃ ille filio suo coniunx it eccłam. ita il¬
lacong̃gatio filios suos quos dõ gñat ꝑu̾¬
fidelui. Et uocauit plures. ⁊ hora cene mi¬
sit ẜ uossuosuocare inuitatos adnuptias
⁊ nolebant int̾ire. Lucas descͥbit sub appel¬
latiõe cenȩ q̃d maths dic̃ pͣndiũ ẽe. cu apd̃
antiqs cotidie ad horam nonã p̃ndiũ fieret
qͦr cena uocabat᷑. Pndiũ seucena ẽ doctna¬

Expanded text:
virtutes regnant. Quae in hoc similis est Deo Patri, quia sicut ille Filio suo conjunxit Ecclesiam, ita illa congregatio filios suos quos Deo generat fidelium. « Et vocavit plures, et hora coenae misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. » Lucas describit sub appellatione coenae quod Matthaeus dicit prandium esse, cum apud antiquos quotidie ad horam nonam prandium fieret, quod coena vocabatur. Prandium seu coena doct
Abbreviated transcription (Latin):
gtib suscipiendũ dedunt. Utiq inuidia
occidit quem innulla culpa dephendit
filiũ dĩ. s si ddefrnite cognouissent qͥd eet
petrꝰ apłs ad illos Scio frs qi ꝑignorantiã
re aũt piisi noluert credere qđ ratione ñ
pot̾ant contdic̾e: Non eet uiciũ. si n raioẽ
careret. Cũ gͦ uen̾it dñs uineȩ. qͥd faciet eo

Expanded text:
gentibus suscipiendum dederunt. Utique invidia occidit, quem in nulla culpa deprehendit Filium Dei, sed si definite cognovissent quod esset Petrus apostolus ad illos: Scio fratres quia per ignorantiam re autem perversi noluerunt credere, quod ratione non poterant contradicere? Non esset vitium, si non ratione careret. C
Abbreviated transcription (Latin):
pat familias. quids pat hic intelligit᷑:
S. ido ambig̾e dr̃. ut lib̾a uoluntas hõi re¬
seruet. Opponamꝰ arrio ⁊ eunomio. ecce
pat dr̃ignorare: ⁊ qͥcqͥd ꝓ patre responde¬
rint hoc intelligant ꝓ filio qui se dicit
ignorare consumatidnis diẽ. Agͥcole aũt
uidentesfiliu dixer intrase. Hic ẽ hes
uenite occidamꝰ eũ ÷⁊ habebimꝰ ħeditatẽ

Expanded text:
 qui Deus Pater hic intelligitur? Sed ideo ambigere dicitur, ut libera voluntas homini reservetur. Opponamus Ario et Eunomio. Ecce Pater dicitur ignorare, et quidquid pro Patre responderint, hoc intelligant pro Filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Agricolae autem videntes filium, dixerunt intra se: Hic est haeres, venite, occidamus e
Abbreviated transcription (Latin):
ctuũ posit ñ ꝑuentũ: nullꝰ eñifruct᷑
uinee legis inuentꝰ e in multis uidis. Ser¬
uus pͥmo missus intelligit᷑ legifer moy
siuit ⁊ ñ inuenit. s cesus eoꝵ asꝑis u̾bis
dimissus ẽ in anis. Irritauer̃t eñi moy¬
sen incastris. ⁊ aaron sc̃m dm̃̃. ⁊ uexatꝰ e
moyses ꝓpt eos. qr exac̾bauer̃ sp̃m euis.

Expanded text:
ctuum posuit, non proventum: nullus enim fructus vineae legis inventus est in multis Judaeis. Servus primo missus intelligitur legifer Moysisivit, et non invenit, sed caesus eorum asperis verbis, dimissus est inanis. Irritaverunt enim Moysen in castris et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos quia exacerbaverunt spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauert de aduentu saluatoris. &r
unus ihemia inquit. Ego plantaui te
uineam electam. qͣmͦ conusa es in ui¬
qui sub lege fuert intelligimꝰ. Un alibi.
Necessee impłi om̃ia quȩ scͥpta st̃ in le¬
ge moysi. psalmis ⁊ ꝓpħis de me. Noui¬
sime aũt misit ad eos filiũ suũ dicens.

Expanded text:
nuntiaverunt de adventu Salvatoris. Quorum unus Jeremias ait: Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in viqui sub lege fuerunt, intelligimus. Unde alibi: Necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et psalmis et prophetis de me . Novissime autem misit ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
aũt dedit eã in libro uiłis. Cu diu̾se sint in¬
tes. du̾ise st̃ sp̃es iusticie. Inqua uinea unꝰ¬
quisq scdđ̾m iures oꝑatur ꝑaucas uites aut
at oꝑari. Nolo dix̃ incogitatu. Puto qͥd ex
ꝑsona omiũ pecc̃oꝵ publicanꝰ ponitur.⁊
ex ꝑͣ om̃iũ peccatͥcũ metͥx. Et qͣuissint mul¬
ta pecca inutͦq sexu. tam̃ auaricia p̃cipue
abundat in uiris. fornc̃o inmulieribꝰ. In
publicanis ⁊ in m̾etͥcib pot̾ intelligi ppłs
gentiũ. Quasi dicat᷑. Gentiũ ppłs magis ẽ
placens dõ quauos. Laiei :⁊ ⁊ sac̾dotes. duo

Expanded text:
 diversae sint vires, diversae sunt species justitiae. In qua vinea unusquisque secundum vires operatur paucas vites aut um sufficiat operari. Nolo, dixit in cogitatu. Puto quod ex persona omnium peccatorum publicanus ponitur, et ex persona omnium peccatricum meretrix. Et quamvis sint multa peccata in utroque sexu, tamen avaritia praecipue abundat in viris, fornicatio in mulieribus. In publicanis et in meretricibus potest intelligi gentium populus. Quasi dicatur: Gentium populus est magis Deo p
Abbreviated transcription (Latin):
at ita declarat. Uua eoꝵ uua fellis. ⁊ bo¬
trus amarissimꝰ. fel draconũ uinũ eoꝵ.
⁊ uenenu aspidũ in sanabile. It̾m mi¬
sit aliosseruos plures pͥorib. ⁊ fecer illiᷤs
similit̾. Patientiã oftendit seqͥntismis¬
sionis. ut ad pęnitentiã ꝓuocarent᷑. alt
seruusfuit dauid. qͥ pꝰ moysen cũ aliis
psal mogͣphis colonos psalmodia conatꝰ
bexcitare ad bonũ opꝰ. Ipe ⁊ affectꝰcon¬
tumelia dimissꝰ ẽ in anis dicentib colo¬
nis. Qaue nob̾ pars in dauit. aut que he¬
ditas infilio ysai: Qui q̃uis cęsus sit ueneno

Expanded text:
ita declarant. Uva eorum, uva fellis, et botrus amarissimus. Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile Iterum misit alios servos plures prioribus, et fecerunt illis similiter. Patientiam ostendit sequentis missionis, ut ad poenitentiam provocarentur. Alter servus fuit David, qui post Moysen cum aliis psalmographis colonos psalmodia conatus est excitare ad bonum opus. Ipse etiam affectus contumelia, dimissus et inanis, dicentibus colonis: Quae nobis pars in David? aut quae haereditas in filio Isai? Qui quamvis caesus sit veneno
Abbreviated transcription (Latin):
lar uideat᷑ qͣntũ u̾bũ ipsũ qͥd traditũ ẽ.
in ea fossũ. Si eni u̾bũ noui testainti qd
leue ẽ cruciat hominẽ contͣdicentẽ nat᷑e
carnis. qntomagis u̾bũ uet̾is qͦd impor¬
tabile erat: ubi gͦ u̾bũ dĩ positũ erat in
lege modu uiuendi constituens. torcu¬
lar erat fossũ. Ubi aut de fide ꝓphaba¬
tur. erat turris edificata. Nãsie intur¬
ri consistentes. ⁊ hostiũ irruptione n
facile patiunt᷑ ⁊ ip̃os hostes de turrifa¬
cile cont̾unt. sic consistentes infide ⁊ n
suꝑant᷑ ademonibꝰ. ⁊ ip̃os demonessa¬

Expanded text:
ar videatur, quantum verbum ipsum, quod traditum est in ea fossum. Si enim verbum Novi Testamenti quod leve est, cruciat hominem contradicentem naturae carnis, quanto magis verbum Veteris, quod importabile erat? Ubi ergo verbum Dei positum erat in lege, modum vivendi constituens, torcular erat fossum. Ubi autem de fide prophetabatur, erat turris aedificata. Nam, sicut in turri consistentes et hostium irruptionem non facile patiuntur, et ipsos hostes de turri facile conterunt, sic consistentes in fide, et non superantur a daemonibus et ipsos daemones sa
Abbreviated transcription (Latin):
zatis ab eo sacdotes n c̃didert. pꝰ publica¬
nos ⁊ metrices intraturi annuntiant᷑ sicut
&e factũ ẽ. nam pꝰascensionẽ dñi multi cre¬
didert. Publicani pcedentesst̃ matħs pub¬
licanꝰ. ⁊ zacheus pͥncepspublicanoꝵ. Mere¬
trices intellige. ꝑ b̃tam mariã maglalenã.

Expanded text:
zatis ab eo sacerdotes non crediderunt, post publicanos et meretrices intraturi annuntiantur, sicut et factum est: nam post ascensionem Domini multi crediderunt. Publicani praecedentes, sunt Matthaeus publicanus et Zachaeus princeps publicanorum. Meretrices intellige, per beatam Mariam Magdalenam.
Abbreviated transcription (Latin):
acta penitentia oꝑatꝰ ẽ inuineã dĩ.⁊ ẜmo¬
nis contumaciã labore correxit. Alt aut
tfecto patͥsfamiliȩ filio se putauit ħedẽ.
Alii parabolã refert ad peccores ⁊ ustos.
ipodno ddis serente. Amdico uob̃ qr publi¬

Expanded text:
acta poenitentia, operatus est in vinea Dei, et sermonis contumaciam labore terfecto patrisfamiliae filio, se putavit haeredem. Alii parabolam referunt ad peccatores et justos, ipso Domino disserente: Amen dico vobis, quia publi
Abbreviated transcription (Latin):
alẽ. reu̾a aut cõplectit᷑ uitam carnale. &
melior ẽ laicꝰ ante dm̃ penitñtia agens. qͣ
cłicꝰ ꝑmanens inpecc̃is. Laicꝰ eni indie uidi¬
cistolã sac̃dotũ accipiet. iddo eni in crisma¬
de oins unguntur insac̾docio. sac̾dos autẽ
peccorspoliabit᷑ sac̾docii dignitate quã ha¬
buit: ⁊ erit int̾ infideles ⁊ hypoc̾tas. Quis
aliqͣn udet cłicum cito penitentiã agentẽ:
& si dephensꝰ humiliau̾it se. ñ idodolet q
peccauit. s confundit᷑ qr ꝑdidit głamsua.

Expanded text:
alem, revera autem complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypocritas. Quis aliquando videt clericum cito poenitentiam agentem? Etsi deprehensus humiliaverit se, non ideo dolet quia peccavit, s
Abbreviated transcription (Latin):
circũdedit ei. ⁊ fodit in eatorcular. ⁊ edifi¬
cauit turrim. ⁊locauit eã agͥcolis. ⁊ ꝑegre
ꝓfectꝰ ẽ. Ds̃ pat̾ne diligens om̃s qͦsc̃auit
ppłos. in alia parabola pastor. inalia pat¬
familias nuncupat᷑. in alia uineã locat.
inalia inuitat adnuptias. ⁊ diu̾sis simi¬
litudinib rem sig̾cat eandẽ. ut uid̾oꝵ su¬
ꝑbiã reꝓbet. ⁊ in commune om̃iũ pecc̃oꝵ
siue gnͣtiliũ siie isrłitaꝵ penitñtiã ꝓbet.
Itaq pat̾ iste familias homo dr̃ simslitudi¬
ne ñ u̾itate. Nullus ex istimet xp̃m idõ ha¬
humani nõis qͣi purꝰ homo fuiss appella¬
tus e ⁊̃ ds pat̾ homo. ut sic ds filiꝰ lib̾aret᷑¬
stodiam iustoꝵ patrũ que tanꝗͣ murus

Expanded text:
ei, et fodit in ea torcular, et aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, et peregre profectus est. Deus paternae diligens omnes quos creavit populos, in alia parabola pastor, in alia paterfamilias nuncupatur; in alia vineam locat, in alia invitat ad nuptias, et diversis similitudinibus rem significat eamdem, ut Judaeorum superbiam reprobet, et in commune omnium peccatorum, sive gentilium sive Israelitarum, poenitentiam probet. Itaque iste paterfamilias, homo dicitur similitudine, non veritate. Nullus existimet Christum ideo hahumani nominis, quasi purus homo fuisset: appellatus est etiam Deus Pater homo ut sicstodiam justorum patrum, quia tanquam murus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nunciauerant ostendens. uel qr
nuncii querere intendebant an eẽt he¬
liseus. in qͦ figura baptismi p̃cessit: uł
alius ex propħis antiquis. Dixerunt gͦ¬
S ei. Quis es ut responsũ demus his
qui miserunt nos.

Expanded text:
praenuntiaverunt, ostendens: vel quia nuntii quaerere intendebant an esset Eliseus, in quo figura baptismi praecessit, vel alius ex prophetis antiquis. Dixerunt ergo ei: Quis es, ut responsum demus his qui miserunt nos?
Abbreviated transcription (Latin):
sensent᷑. Interrogabant eũ ⁊ milites
dicentes. Qͥ d faciemus ⁊ nos: Et ait
illis. Neminẽ concutiatis. neq calũ
diis ur̃is. Donnulli cũ gͣuit̃ peccãt
hac uoce se exeusant. qr militant. &
malis actib st̃ occupati. per inde qͣ¬
si milicia ñ uoluntas in culpa sit. Sed
militant. nec gerere rẽ publicam ẽ
criminosũ nisi cũ ideo gerunt ut rẽ
familiarẽ augeant. Quilibet quoq
rectores. qͥlibet clerici si amplius ꝗͣ
decretum ẽ eis querunt. tamꝗͣ calũ¬
matores ⁊ concussores. ioħis senten¬
tia ꝯ dempnant᷑. Milites enĩ xp̃i
sumꝰ. unde apłs. Nemo militans
dõ. implicat se negotiis secularib

Expanded text:
censentur. Interrogabant autem eum et milites, censentur. Interrogabant autem eum et milites, dicentes: Quid faciemus et nos? Et ait illis: Nemirbis Domini.  Nonnulli cum graviter peccant, hac voce se excusant, quia militant, et malis actibus sunt occupati: perinde quasi militia, non voluntas, in culpa sit. Sed quaedam militant; nec gerere rempublicam est criminosum, nisi eam ideo gerunt, ut rem familiarem augeant. Quilibet quoque rectores, quilibet clerici, si amplius quam decretum est eis quaerunt, tanquam calumniatores et concussores, Joannis sententia condemnantur. Milites enim Christi sumus. Unde Apostolus: Nemo militans Deo implicat se ne