comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Demii Nomnib negocus
contrahendis. siue bonẽ fiͤder
sint. siue non sint. Si error au¬
quis int̾uenit ut aliud seng¬
at. puta qui emit aut qui con
trahit nichil ualet quod act̃
sit ẽt idem in societate qucq
coheunda ixndend est. ut si d¬
issentiant aliud ꝑ alio existi¬
mantes. nichil ualet ea socie¬
tas que consensu Ssistit.

Expanded text:
In omnibus negotiis contrahendis, siue bona fide sint siue non sint, si error aliquis interuenit, ut aliud sentiat puta qui emit aut qui ctrahit, nihil ualet quod acti sit. et idem in societate quoque coeunda respondendum est, ut, si dissentiant aliud alio existimante, nihil ualet ea societas, quae in consensu consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
torie. ¶Perpetue. icq pempto¬
ne sũt que semꝑ lccũ hnt. nec eui¬
tan possũt qual est dolimali et.
rei iudicate. ⁊ siquid ꝯtͣ legem
senatus ue ꝯsultũ fc̃m ẽẽ dicetur
Item pactiꝯuenti ipetui .i. ne oĩ¬
no peccĩa petatur. ¶ Demꝑales
acq dilatorie sũt que nõ sꝑlocũ¬

Expanded text:
toriae. perpetuae atque peremptoriae sunt, quae semper locum habent nec euitari possunt, qualis est doli mali et rei iudicatae et si quid contra lege‹m› senatusue consultum factum esse dicetur, item pacti conuenti perpetui, id est ne omnino pecunia petatur. temporales atque dilatoriae sunt, quae non s
Abbreviated transcription (Latin):
in possom rerum debitoris m¬
utantur ne corrumpant᷑ rõn¬
os. uni hoc negitiũ acreditori
Meẽ dand̾ quen maior pars
creditoꝵ eleg̾it ego puto cre
de qua re et̃ sunit. sbnote̾ti
sibi et qiͣ muetanũ faciant
ent ꝑmittend̃ spret̾ea nõ nũ

Expanded text:
in possessionem rerum debitoris mittantur, ne corrumpantur rationes, uni hoc negotium a creditoribus esse dandum, quem maior pars creditorum elegerit. ego puto credde qua re sint, subnotent sibi et quasi inventarium faciant: erit permitten
Abbreviated transcription (Latin):
siam si reus acc̃atori .p. iudicio
io prescribat qd dicat se eodcrim¬
me ab ano actusatũ ⁊ absolitũ
cauet᷑ lege iulia pirbutoꝵ ut u¬
prius accuset᷑ ꝙͣ de prioris acͥtusa¬

Expanded text:
am si reus accusatori publico iudicio ideo praescribat, quod dicat se eodem crimine ab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicoruprius accuset
Abbreviated transcription (Latin):
ptus ẽ ed̃. ca̾boni anolecus nõ
fili sit cum tantũ hĩdẽ nõ fore.
ueluti sititio hr̃de instituto. po¬
stumus. aut impubes exhr̃da¬
tus. negrit᷑ fuius nec adrẽ ꝑti¬
net qd̾ int̾est. illiꝰ inquib̾da fi

Expanded text:
ptus est, edicto Carboniano locus non filius sit, eum tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem pertinet, quod interest illius in quibusdam fi
Abbreviated transcription (Latin):
Auł .ł .ii.s. Int̾ uirum ⁊ uxoͣẽ
ponatio fc̃a fui̾t. priore defũcto
cui doãtum ẽ. ad eimires redit
Qui don̾au̾at qõ sisimultamis
cui doãtum est. quamis qui do¬
nau̾at qõnis decidende grania
mag placuit uale doãtionõ eo
maxime qd̃ donacor nõ supu̾ir

Expanded text:
um. Si inter uirum et uxorem donatio facta fuerit, priore defuncto cui donatum est ad eum res redit qui donauerat: quod si simul tam is cui donatum est quam is qui donauerit, quaestionis decidendae gratia magis placuit ualere donationem, eo maxime, quod donator non super
Abbreviated transcription (Latin):
temporib diuu̾imartipmiserit
couegrhis legare. nulladubita¬
tio ẽ. qd̾ si corporicuilicet coire
legatum̃. s debeat᷑. cui aut̃ ñ s̃.
sueget᷑. nõ ualeb̾. insi singulis ÷¬
leget᷑. hi enimiño qĩ collegium
si qͣĩ c̾ti h omines admitentũ¬
gnitas. ual qd̾ act ẽ ueluti¬
imes sempindubiis idagend̃¬

Expanded text:
temporibus diui Marci permiserit collegiis legare, nulla dubitatio est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittitas, ualet quod acti est, uelutiines. Semper in dubiis id agend
Abbreviated transcription (Latin):
did̃ patrẽ filiimmortuũ. ¶ Si
cum filio suolib̾tus simul ꝑie¬
rit. intestatipatronolegitima
entia pat roni filio suggͥente di
pierint . stipuło de dote. ex capi
ꝑstes niro fuisse. ¶Silutius ticiꝰ
hes fuisse ⁊ filiihereditus succes¬
soꝵbeius d̾fert᷑ nisi contͣrium
appbet᷑. qd̾ sumpubes cum patͤ
fulius ꝑierit credit᷑ pat̾ supuix
capitolium ascendit. si simul e¬
et plures fec̾unt. ui̾r ei quimax¬
imus natitẽ ⁊ duo pares etate sĩt
S ⁊ si legatum sẽpnio amicofu¬
eĩt relictum. ⁊ duosint eq̃ kari.¬

Expanded text:
dit patrem prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit intestati, patrono legitimarentia patronatus suggerente diierint, stipulatio de dote ex capitperstes uiro fuisse. Si Lucius Titius res fuisse, et filii hereditas successoribus eius defertur, nisi approbetur. quod si impubes cum patre filius perierit, creditur pater superuixiCapitolium ascenderit, si simul et plures fecerint? uel ei quiimus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Sempronio amico fuerit relictum, et duo sint aequa cari
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis. que adcum ꝑueniss u̾i¬
ssimũ ẽ. utłle eẽ fidescõmissumt
ñec enĩ inarbitrio eiꝰ qui rogat̾
estpositum ẽ anomnino nelitꝰ
restitue̾. s cui pocius restituat.
.pluĩũ enĩint̾ ẽ uttumm pote¬
state eiꝰ quẽ testator obligare
cogitat. faciat. siuelit dare anp̾
netcͣtatẽ dandi solius distribr¬
enorlib̾m arbit̾um cc̃cedat¶Q¬
situm ẽ si cotẽredes ex dispũib
pãtib scͥptis utrumpãtẽ suã. ĩ
uiriles pates restitũe singulis
tebcat̃. an ꝓporcionipꝰ herelita¬
nis exquib hẽs scͥptisints ĩ pla¬
cuit. si testatorita restituunssiss
pãtẽ. si aliqmpetimiã dedissent
siqdẽ eq̃s pãtes iussifiũnt dac̃.
conueniens uidi eẽ et̾ exfidei

Expanded text:
s, quae ad eum peruenisset: uerissimum est utile esse fideicommissum: nec enim in arbitrio eius qui rogatus est positum est, an omnino uelit restituere, sed cui potius restituat: plurimum enim interest, utrum in potestate eius, quem testator obligari cogitat, faciat, si uelit dare, an post necessitatem dandi solius distribuendi liberum arbitrium concedat. Quaesitum est, si coheredes ex disparibus partibus scripti sint, utrum partem suuiriles partes restituere singulis debeat an pro portionibus hereditariis, ex quibus heredes scripti sint. et placuit, si testator ita restitui iussisset partem, si aliquam pecuniam dedissent, si quidem aequas partes iussi fuerint dare, conueniens uideri esse etiam ex fidei
Abbreviated transcription (Latin):
duomncẽ necessaru substitut
sunt. ⁊ una pierint auuereles
extitisse uiteant᷑. ur alt᷑ alt̾i hoc
est sunuicẽ hereclitatem roga¬
tifui̾nt. restituẽ inqͥnib casib̾
siparit᷑ decesẜint. nec appareat
det᷑ alt̾ alten supuxisse. s ĩ cĩ¬
ca legem falcidiam si dominuiꝰ

Expanded text:
substituti sunt et una perierint, an heredes exstitisse uideantur: uel alter alteri hoc est si inuicem hereditatem rogati fuerint restituere. in quibus casibus si pariter decesserint nec appareat, detur alter alteri superuixisse. Sed et circa legem Falcidiam, si domin
Abbreviated transcription (Latin):
siquis int̾ cres tutelas emãcipati
filuĩ tutelã ãministret/ an elhec ĩ
numũ ꝓcedit scio dubitatũ ĩue¬
nio tñrescͥptũ emancipato filioty¬
telã num̾aĩint̾ honͥa oporte̾. Si¬

Expanded text:
si quis inter tres tutelas emancipati filii sui tutelam administret, an ei haec in numerum procedit, scio dubitatum: invenio tamen rescriptum emancipatae filiae tutelam numerari inter onera oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. ¶S⁊ ignominia missiab
urbanis plane tuteł excusab̾t᷑
qr ingli eis u̾bem nõ licet ¶ pl¬
anc. siqd incohortib urlumis
militauit. licet añ .xx. annos
tutelaris. Sitribunus incohor

Expanded text:
 Sed ignominia missi ab urbicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis urbem non licet. plane si quis in cohortibus urbanis permilitauit, licet ante uiginti annostutelaris Si tribunus in cohor
Abbreviated transcription (Latin):
marcellꝰ s si ĩ deo legatum eidr¬
ꝯtumẽ: ut integralegata. uł fi¬
deicõmissa pr̃et. deneganda e¬
rt accio legatis. filege falci¬
diautimanet.
.inid autẽqd condicioĩs ĩprẽ¬
de oã. uł acoherede. uralegata¬
riot astatulibo̾. datur in fal¬
cidia ñ impͣutat᷑ qr mortiᷤ eã
cãpit᷑. Sane siastatu libope¬
culiares nuimos accipiat.
eos imp̾utari debi. quia ꝓca
ꝑte. ñ mortis cã cape. s heredi

Expanded text:
Marcellus.Sed si ideo legatum est, ut integra legata uel fideicommissa praestet, deneganda erit actio legati, si lege Falcidia uti mallet..Id autem, quod condicionis implendae causa uel a coherede uel a legatario uel a statulibero datur, in Falcidia non imputatur, quia mortis causa capitur. sane si a statulibero peculiares nummos accipiat, eos imputar‹e› debet, quia pro ea parte non mortis causa capere, sed heredi
Abbreviated transcription (Latin):
icuł seie .x. reliquit. ⁊ alumno
.his u̾b̾ neuio infanti. alummo
meꝰ qͣd̾ngenta dariuolo. q̃ pe
tqͣ s eiꝰa suscipias. ⁊ usuris ei q̾n¬
cũces ĩ anriũ. us uicesimũ eta¬
tis p̃stes / eumq suscipias. et

Expanded text:
icillis Seiae decem reliquit et alumno his uerbis: 'Maeuio infanti alumno meo quadringenta dari uolo, quae peto a te, Seia, suscipias et usuras ei quincunces in annum usque uicesimum aetatis praestes eumq
Abbreviated transcription (Latin):
pelłndamp̾sture. cumfideico¬
missum sit. ¶dẽq siit anhere̾
quoqi seie mannos uigint a¬
lim̃ta p̾starẽ debeat .R. delereͬ.
Testacor concubins mancipia
rustica/ num̾oectoleganit. ⁊
his ciluria prariiussit iohee ũ¬
baleisq mancipiis que supra
legaui. cibani nomine abhe̾d
arũ. ⁊ cibaiͣa concubine. ꝓman¬
cipiis rusticis pr̃are debere R.
quo apud testutorem fu̾i̾nt ⁊
apd̃ cc̃cubinã futuraleganit.
nõ debebuntur eius temporis
.de quo q̃situmẽcibaĩa. Uerui
sĩuelud inminist̾iũ u̾banum
abhis tranffẽnt᷑. debebuntũ.
Titia decedens cestõ ita cauit᷑
omnibꝰ lib̾tis lib̾tab que nͥ¬
eis cibaĩa. ⁊ uestiaia que niua

Expanded text:
pellendam praestare, cum fideicommissum sit. idem quaesiit, an heres quoque Seiae in annos viginti alimenta praestare debeat. respondit debere. Testator concubinae mancipia rustica numero octo legavit et his cibaria praestari iussit in haec verba: "eisque mancipiis, quae supra legavi, cibarii nomine ab herearum, et cibaria concubinae pro mancipiis rusticis praestare deberetquo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legavit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: verum si velut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens testamento ita cavit: "omnibus libertis libertabusque meis cibaria
Abbreviated transcription (Latin):
esse . Imp̃r nr̃ rescͥpsit s i sĩ gt¬
nerasi pub̾tas nõ sic diffiuitur
.tam̃pletatis intuituansola spẽ
alim̃itorum hoc tempꝰ etatis eẽ
obẜuandũ nõ est inciuile ¶S
si alim̃ta que niuus p̃stabat.
reliq̃rit: ea demum p̃stabunt᷑.
que mortis temꝑe p̃stare solit̾
eratꝰ. Qͣre si forte uarie p̃stit̾it.
eius tam̃ tempis p̃statio specta¬
br. qd̾ ꝓximummortis ei fuitꝰ
q̃dergo sicum testaret̾minus
p̃stabat. plus mortis tp̃e. uł ꝯͣ¬

Expanded text:
r rescripsit. sed etsi generaliter pubertas non sic definitur, tamen pietatis intuitu in sola specie alimentorum hoc tempus aetatis esse obseruandum non est inciuile. Sed si alimenta, quae uiuus praestabat, reliquerit, ea demum praestabuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit, eius tamen temporis praestatio spectabitur, quod proximum mortis eius fuit. quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, plus mortis te
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ndamq̃ nouissima fuit. ¶ Qͥ¬
damlib̾tis siuis ut alim̃ta ita a¬
qͣm quoq ꝑfideicominissũ reli.¬
q̃rat. consulebar dẽ fideicõmis¬
socumin earegioc̃ africe uł fõte
egypti res agipponebat᷑. ubi aqͣ
uenał ẽ. dicebam igͥ esse emolu

Expanded text:
ae novissima fuit. Quidam libertis suis ut alimenta, ita aquam quoque per fideicommissum reliquerat: consulebar de fideicommisso. cum in ea regione Africae vel forte Aegypti res agi proponebatur, ubi aqua venalis est, dicebam igitur esse emolu
Abbreviated transcription (Latin):
testator uoluit. aut fino appa¬
reat qd sñtiat ꝑ totum tempus
inte deb̾liñt᷑. c̾te siusq ad pub̾¬
tatẽ alim̃ta relinqͣntur siqdẽ¬
ad exempiũ alim̾torũ q̃ dudͣr
pueris ⁊ puelł dabantur uel¬
id relinqui. sciat adriamm̃ cõ¬

Expanded text:
testator uoluit, aut, si non paret quid sentiat, per totum tempus uitae debebuntur. Certe si usque ad pubertatem alimenta relinquantur, si quis exemplum alimentorum, quae dudum pueris et puellis dabantur, uelit sequi, sciat Hadrianum con
Abbreviated transcription (Latin):
sitiõmulle p̃toris erunt. ptes
quianisi satisdetur. igi cum he
de debriquam cifideicomiuissỹ
solutirant conunme satisda¬
tũ fu̾it Nlam qd̃ integrare fict¬
offernur iscede aposseẽ debi.¬

Expanded text:
sitione nullae praetoris erunt partes, quia, nisi satisdetur, agi cum herdere debet, quam ei fideicommissum solutum aut eo nomine satisdatum fuerit: nam quod si integra re fieretofferetur, discedere a possessi
Abbreviated transcription (Latin):
res. fructus nolit coge. ꝑmittẽ
ut uuiu̾sas res hr̃oitarias cos¬
ligat.⁊ ibicustodiat. ubidomi¬
cilium deflinctus habuit. ⁊ sint¬
la doifius sit habitationẽ con¬
clucat. uł horreum quodã inq
res collette custodienti st puto
Alegat ami tacustodires.res Re.¬
ditarias debẽ. ut ñ hr̃tu aufrrãs¬
tur. ñ deꝑeant. detĩoresuefiãt
fieriuoluntat̾i d̾functi sic acc¬
ipr̃. qd̃ uoluntati d̾ functi uel
ex fructͥib. ut aliunde satisfi¬
at Constitutõaut̃ diui anto.¬

Expanded text:
res fructus nolit cogere, permitut uniuersas res hereditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitatione‹m› conducat uel horreum quoddam, in quo res collectae custod‹i›antur. et puto ita legatarium custodire res hereditarias debere, ut neque heredi auferantur neque depereant deterioresue fiant. fieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fructibus uel aliunde satisfiat. Constitutio autem diui Anto
Abbreviated transcription (Latin):
frde emexit. ĩ possõẽ eiꝰ mittendi
Legata iuĩ constat. Nam ⁊hecreᷤ
incã hỹditai̾lẽ ¶ Sioposita Res
apd̃ desunctã fu̾ituł comodata
iccum missionõ habi. quia nõ Eẽ¬
sunt iste res hereclitaie. ¶ Si ex
duob hr̃dib alt̾ satisdare sit
patus alt̾ nõ. inpͥãtẽ eiꝰ missio

Expanded text:
fide emerit, in possessionem eius mittendum legatarium constat: nam et haec res in causa hereditaria est. Si deposita res apud defunctum fuerit uel commodata, locum missio non habet, quia non sunt istae res hereditariae. Si ex duobus heredibus alter satisdare sit paratus, alter non, in partem eius missio
Abbreviated transcription (Latin):
ssõnẽ legatorum. ẜuandoꝵ caui¬
sa mutitur in possoẽ. qd̃ rerum
hr̃dĩt᷑aĩanĩ omĩmõueniet. hoc
ẽ earum que incã ur̃duaĩs ma¬
neant. Eorũ autẽ que ĩcã hedita¬
ria nõ erunt nõ alias mittit᷑. ꝙ̃
sidolomalo inea cã eẽḋsiẽint.c
nec sẽꝑ si cã cõg̾nita. ¶ Sonorũ
autẽ appellatioẽ hec res ꝯp̃hẽse¬

Expanded text:
ssessionem legatorum seruandorum causa mittitur, in possessionem quidem rerum hereditariarum omnimodo ueniet, hoc est earum quae in causa hereditaria manent: earum autem, quae in causa hereditaria non erunt, non alias mittitur, quam si dolo malo in ea causa ‹esse› desieri‹n›t, nec semper, sed causa cognita. 'Bonorum' autem appellatione h
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si debitori liberatio sit relicta ñ
est exigenda canti ꝯquia hib
pencs selegatura quipe ã cõ¬
ueniat᷑. exceptiore dolimaliu¬
ti possit. ¶Ei cuilegatum solut.
estꝰ cumconstet legatrannõ de¬
b̾i/ dinus piꝰ ad ciraliũ seq̃atrẽ
rescͥpsit: ñ debẽ p̃tores sat̾istutiꝰ¬

Expanded text:
io sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m est. Cum conste‹t› legatum non deberi, diuus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisdati
Abbreviated transcription (Latin):
oeclitatẽ ñdiᷤ additã fuisse. necs
tit᷑ offerat cegnittẽm. ⁊ dicat ho¬
die constut: de fid̾icõmissoho¬
dicagamus dicerid̾ ẽcessare sa¬
tistationẽ. cum ptllit añ de fide¬
icominisso qͣmde satiłtutione
constare Ca ec nõ illa cognitio
implorandu ciͣt ab hẽde si forte
dicꝗt᷑ p balumpniã satis peti l
enĩ comiine c̃ onrĩumsatisdati¬
onũ ¶ Diuus enimpiꝰ rescͥpsit

Expanded text:
reditate‹m› necdum aditam fuisse, nec titur, offerat cognitionem et dicat: 'hodie constet ‹d›e fideicommisso, hodie agamus', dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio ploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumniam satis peti: hoc enim commune est omnium satisdationum. diuus enim Pius rescripsit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpos. sic̃ emĩabr̃. Ut bifai̾am
cuius cognatiõẽ qr̃ cõsob̾noꝵ¬
culi maximi. anute maxime.
mat̾te̾ maxiẽ. fui filia. Itẽ ꝓ¬
totidẽq filia cõputabr.¶n

Expanded text:
epos sic enumerabitur, ut bifariam cuius cognatione quaeritur, consobriculi maximi amitae maximae materterae maximae filius filia, item ptotidemque filia computab
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cõmittit᷑. Quid ergo si nõca¬
ueat᷑. nõ dubie tutela nõ eĩt ap̃
patromimi s si ꝓuelia duod̾cim
annum impleu̾it tutor desinit
curator patronis petat᷑. fides ĩ¬

Expanded text:
non committitur. quid ergo si non caueat? non dubie tutela non erit apud patronum. Sed si puella duodecimum annum impleuerit, tutor desinit curator patronus petatur, fides in
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ si sobric niuat prĩ curatorẽ
dari dummg quã extrancum.
¶Dinus piꝰ mr̃is q̃relã de fuiis
ꝑdigis amnissit ut curatorẽ ac¬
cipiant ĩhec uba / Nõ ẽ nouum
quosdã sim̃tis sueuidebunt᷑¬

Expanded text:
obrie uiuat, patri curatorem dandum magis quam extraneum. Diuus Pius matris querellam de filiis prodigis admisit, ut curatorem accipiant, in haec uerba: 'Non est nouum quosdam, etsi mentis suae uidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit eẽ ⁊ institutus adire noluit
senatus censint eum simpube¬
ris nomine d̾sid̾et᷑ adire cõgeõ
ut tͣanͣtũ pupiio pupine. tutor
ab eocius dandi eit. det᷑ quitr¬
telã retineat quo ad restituatur
hẽditas ⁊ renisaluam fore ab hẽ¬
de caueat Postea dimus adanꝰ
ut idẽ in eo ẜuet᷑ cuidirectalibẽ¬
tas data fu̾it resc̾psit Qm̃is ã
apatrono xẽ saluã forẽ pupillo
nõ facile eaucio exigatur tantu¬

Expanded text:
adire nolit, senatus censuit eum, si impuberis nomine desideretur, adire cogendum, ut tamen pupillo pupillae tutor ab eo, cui ius dandi erit, detur, qui tutelam retineat, quoad restituatur hereditas et rem saluam fore ab herede caueatur. postea diuus Hadrianus, ut idem in eo seruetur, cui directa libertas data fuerit, rescripsit. Quamuis autem a patrono rem saluam pupillo fore non facile cautio exigatur, ta
Abbreviated transcription (Latin):
Dec mandante p̾side alius tuto¬
ꝓuincie in furore aut dem̃cia cõ¬
stitutus dedit tucorẽ nõ ꝓutora
le. Qͣmuis enimp̃tor nec p̃ses s.
nec furor ei magratum. abroget¬
accũdatio nuiius erit momti
Daritutor omĩ die pot̾it fũoso⁊
fuĩose ⁊ muto ⁊ surdo tutor ut
curator ap̃tore. uł p̃side daĩpote

Expanded text:
ec mandante praeside alius tutoovinciae in furore aut dementia constitutus dederit tutorem, non puto muis enim praetor uel praeses nec furor ei magistratum abrogetdatio nullius erit momenti. Dari tutor omni die poterit. Furioso et furiosae et muto et surdo tutor uel curator a praetore uel praeside dari pote
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Successorium eclic¬
tum. i dcirco ꝓpositum ẽ.
Sie bõibr̃ditaria uacua
sine domino diutius iacẽnt.
et creditorib largior morafiꝰ¬
tuere tempus Ihis quibo hꝑ. p̾¬
res scire utrum hãnt cum quo
ꝯgͥdiant᷑. anu̾o bona uacantia.
fisco sint delata./an pocius ad
bo .p̃. repudiare põt̃. T̃utor pu
uideamus ⁊ mĩg est ne possit
s llle ex auccoritate intoris ie¬
pudiare pot̃. ¶ fiu̾osicurator Ø¬
ne qqͣmpot̾ĩt repudiare. quia
necdiiin d̾ lat᷑aẽ. ¶ Quisemel

Expanded text:
. Successorium edictum idcirco propositum est, ne bona hereditaria uacua sine domino diutius iacerent et creditoribus longior mora fietuere tempus his, quibus bores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint delata, an potius ad nem repudiare uideamus. et magis est, ne possit: sed ille ex auctoritate tutoris repudiare potest. Furiosi curator nequaquam poterit repudiare, quia necdum delata est. Qui semel
Abbreviated transcription (Latin):
diatione. nec cet̾is d̾fertur. s ipc̃
sibi succͤedat. ex hac successoria
parte. ⁊ mag̾ c̃ut succedat. Und̾
legitimi possit pet̾c. ⁊ põst hos
suo ordine ex illa parie. uuĩ ꝓxi¬
mi cegnatiuodantur. ⁊ hoc suix
utimur ut ammictant᷑. Pot̾it
igͥ ex seq̃nti parte succed̾e ipse.¬

Expanded text:
diatione: ceteris defertur: sed ipse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis est, ut succedat, ut unde legitimi possit petere et post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati uocantur. et hoc iure utimur, ut admittatur: poterit igitur ex seq
Abbreviated transcription (Latin):
Und̃ qͥdam filiũ emancipatu
qui de bonis confenois caue¬
fñb uoluit. audiend postea¬
putau̾unt:. si uell oblata ca¬
tis retim̃ ios

Expanded text:
unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cauenoluit, audiendum posteaputauerunt, si uellet oblata canis
Abbreviated transcription (Latin):
et inqͣntũ face posst᷑ dãpnat᷑¬
Nec excẽpciones dolipaciuntũ.
iunt᷑. ¶Nec d̾fẽntes iusiurãd̾
de calumpnia iurant. Nee nõ
et sim̃it̾s nomine inpossõne
calũpnie cã missa dicat᷑. patro

Expanded text:
Et in quantum facere possunt, damnantur.Nec exceptiones doli patiuntur iuntur.Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant.Nec non et si uentris nomine in possessionem calumniae causa missa dicatur patro
Abbreviated transcription (Latin):
l .e. iui frs̃ in hec u̾ba res¬
cripserunt. Comꝑimus aꝑici¬
orib dubitatum aliqũ anne
nõ leue iuris accorẽ. in hac oꝑ¬
inione fuisse. ut nepotiin hui¬
moĩ c̃ ñ putant dandam bõꝵ¬

Expanded text:
.Diui fratres in haec uerba rescripserunt: 'Comperimus a peritioribus dubitatum aliquando, anon leuem iuris auctorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi causa non putaret dandam bo
Abbreviated transcription (Latin):
onde. ¶S cum ip̃o mẽciano ⁊.a¬
lus amicis nrĩs niris ꝑitis ad¬
ex ꝑsonaut nota patͥs sui. ex¬
clubi. abonis auiti lib̾ti. pliuͣ¬
um etiã imĩs auctoꝵ. s ⁊ saliis
uliani amicipũ claissimiuit
hãc snĩam fuisse ¶ tẽ qłitum s¬
est sipatronifilius capĩs accu
ne. notã asꝑsam patroni filio
libĩs eius ncc̾e fiuliañ aut̃ ne¬

Expanded text:
e. sed cum et ipso Maeciano et aliis amicis nostris iuris peritis adex persona uel nota patris sui excludi a bonis auiti liberti: plurium etiam iuris auctorum, sed et Salui Iuliani amici nostri clarissimi uiri hanc sententiam fuisse". Item quaesitum est, si patroni filius capitis accune notam adspersam patroni filio liberis eius nocere, Iulianus autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
plures res simul alienando
minorẽ se centenaĩo fec̾it. qͣꝵͣ
uua reuorata. ĩ omĩũ pãtib¬
maior cẽuario efficit᷑. utrũ re¬
uocam omĩs an ꝓ rat᷑a. ex sing

Expanded text:
alienando minorem se centenario fecerit, quarum una reuocata uel omnium partibmaior centenario efficitur: utrum reus omnes an pro rata ex sing
Abbreviated transcription (Latin):
tis haberit. put̾nis nõ admittũt.
Idẽ ⁊ ĩ emancipatont in honis
excipiuntur. ¶R ei capitalis
dampnatus sirestitutus nõẽ
si index cuius flagitu sit. siiͣt.

Expanded text:
tis habent paternis, non amittunt: idem et in emancipato.Ut in bonis excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue
Abbreviated transcription (Latin):
duob pationis. imus ex debi
retiss aliaetiã portio ei adcre¬
sce̾ potuiss ¶ Laturales uberi
ub̾ti exhr̃dati fcĩ. alio ex parte
hr̃de instituto. si ꝑ seruum ex
alia pãte parenti succesẜ̾it. o¬
biciumt᷑ patrono. ¶Lib̾ti fuiꝰ
hr̃s institutus. siboã repudi

Expanded text:
duobus patronis unus, ex debita etisset, alia etiam portio ei adcrescere potuisset.Naturales liberi liberti exheredati facti, alio ex parte herede instituto, si per seruum ex alia parte parenti successerint, obiciuntur patrono.Liberti filius heres institutus si bona repudi
Abbreviated transcription (Latin):
alienationullius mom̃ti est.¬
Ulane. si qua alienau̾it ĩ frau¬
dẽ patroni. ad huc tantũ post¬
alienatõem maior centenaso
remancat. alienatio qdẽ nir

Expanded text:
alienatio nullius momeplane si qua alienauerit in fraudem patroni, adhuc tamen posalienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem uir
Abbreviated transcription (Latin):
deus. restam̃to ordinato int̾
finos suos. iulianũ lib̾cum
suum. qiͣ ⁊ ip̃m filiũ. ex parte
hr̃dẽ nominanit. q̃ro au huiꝰ¬
moi scͥptã possit lib̾tost.itui

Expanded text:
dens testamento ordinato inter filios suos Iulium libertum suum, quasi et ipsum filium, ex parte heredem nominauit: quaero, an huiusmodi scriptura possit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eminãnos sigłos.
tumquo loco detur. quo¬
ter̾dari debr. sicuti ex sti¬
pulatu aut nomine fco
eose delerẽ. moram fec̾it
licet postea paciat᷑. quia dalo¬
as. stichi dare dampnatus. nĩ
amane s asexta dieihora . toc
diei nominetenet. S n¬
sit reli̾ccum. aninua. bima. tͥna.
die .xxx. forte denia. ꝑ singulos
debent annos. licet nõ fu̾it ads¬
iectumequis pensionib ꝓind̃
pensiomibo dicend̾ eĩt eas eq̃s
fi ¶ S si adiectum  pensionib in¬
eqs inequales debebunt̾ q̃ ẽgo
debeant. uideamus. ⁊ puto eas
deb̾i. nisi spetialit̾ cestator electõe

Expanded text:
in annos singulos tum, quo loco detur: quotur dari debet, sicuti ex stipulatu aut nomine factcolere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia as Stichi dare damnatus non a mane sed a sexta diei hora det, totius diei nomine tenetur. sit relictum annua bima trima die, triginta forte, dena per singulos debentur annos, licet non fuerit adiectum 'aequis pensionibus'.Proi"pensionibus", dicendum erit aequas fieri. Sed si adiectum "pensionibus inaequis", inaequales debebuntur: quae ergo debeantur, videamus. et puto eas deberi nisi specialiter testator electione
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ it.i demum placuit. si dcͥco
sit relictum. Cct̾um sicẽt relis¬
tus. etiã si educatõem recusat̃u

Expanded text:
d ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusatu
Abbreviated transcription (Latin):
Lulius pheb testam̃to suo
facto. cumtres libos hr̃des ĩsti¬
tũit ꝓhebuma eracliam exead
mr̃e policratẽ. exalaequis por¬
tiombypetit apoliciate minceͣ
frẽ. ut accepto c̾te p̃cio hr̃dit.a¬
temfrĩb conced̾et. ⁊ inincem
eos qui eademmĩe enĩt. siꝗs¬

Expanded text:
ulius Foebus testamento facto, cum tres liberos heredes institueret, Foebum et Heracliam ex eadem ma‹t›re, Polycraten ex alia aequis portionibus, petit a Polycrate minore fratre, ut accepto certo praedio hereditatem fratribus concederet: et inuicem eos, qui ex eadem matre erant, si
Abbreviated transcription (Latin):
septitius posses̃. Q̃ situo⁊ est.
anid qu̾lutius titius cebuit
matria anuntulo ip̃des eorũ
a septitio pet̾e possunt. . ñ pͥo
sse. Clauoius aditione enim
hrditatis confusa obligo int̾¬
cid̾at. s fid̾icõmissirepetitio e¬
rat./ cuius equitãs d̾fic̃. his qi
multa ex hr̃ditate ꝯsũpsisse

Expanded text:
Septicius possedit. quaesitum est, an id, quod Lucius Titius debuit matri et auunculo, heredes eorum a Septicio petere possint. respondit non posse.Claudius: aditione enim hereditatis confusa obligatio interciderat, sed fideicommissi repetitio erat: cuius aequitas defecit his, qui multa ex hereditate consumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
Raci.t .i. R̾. Qurator ꝓmincc̃
pentia que ad nuptias faciẽdas
cessau̾at inexͣigenda satiffaitione
magr̃atib/ dext̾ tutor assumprus
fu̾at c̾atus conuieniebat᷑ in solid̃¬

Expanded text:
. Curator pro minore pendia, quae ad nuptias facienda sessauerat in exigenda satisdatione, magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conu
Abbreviated transcription (Latin):
dunstrõ legato. id pecus cedere
putabat culx qd̾ his fund̾ susti¬
ne potuiss slabeo cẽ. Qͥdemm fi¬
et inquit si cumnulleoues fũd̾
sustiñe potuiss. duomilia ouiũ
in eo fundo fu̾unt. q̃s oues poti¬
ssimũ legato cessuras existima¬
ium inet q̃rend̾ eẽ qd debuisset
ut multitudine legata exstima¬
cuminfundo ͤ figlias hr̃et sĩgui¬
loꝵ oꝑa maiore ꝑte anni. ad op̃
rusticũntebat᷑. deinde eiꝰ fundi m¬

Expanded text:
nto legato id pecus cedere putabat Tubero, quod is fundus sustinere potuisset: Labeo contra. quid enim fiet, inquit, si, cum mille oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum esse, quid debuisset ut multitudine legata aestimancum in fundo figlinas haberet, figulorum opera maiore parte anni ad opus rusticum utebatur, deinde eius fundi i
Abbreviated transcription (Latin):
tilia. ⁊tẽ plumbea quib t̾ra ad¬
iecta est ⁊ in hĩs nͥb̃ uiridaĩa po¬
sita edium cẽ. labeo trebacius pu¬
tant. Ita idiumputo. si ita illig¬
ata sint edib. ut inꝓp̃et̾uo posiꝰ¬
tasint.¶oolas manuaĩas qḋ
suppelscrit. iͥmĩtai̾as autẽ instr̃i¬

Expanded text:
tilia, item plumbea, quibus terra adgesta est, et in his uiridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id uerum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint.Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias aute
Abbreviated transcription (Latin):
rei paraitos. ¶p̾diant instructa
sunt. cum dotib ⁊ reliqs colon¬
oꝵ. ⁊ uillicorũ. ⁊ mancipiis. ⁊ pe¬
core omnilegauit. ⁊ peculus. ⁊ ẽ
auctore. Q situm ẽ anreliqua co b¬
lonoꝵ qui fiuita condutione in¬
t̾posita cautione de colonia disce¬
sẜant. ex u̾bis sup̾scriptis. lega¬
to cedint urit ñ uideride his re.¬
liꝗs ẽẽ cogitatum. ¶tẽ q̃siuit ĩ
auctore legato. atiuxor ⁊ filia le
cipia que post ꝓfectõem eius. a¬
ntͤ mort̾e. sine cuiusꝙͣ aucͣte spõ¬
te sua. ad parñtes ⁊ notos sibi
homines. infinido legatos trãs¬
iere. legato cedant᷑iꝑit nõ lega¬
tos eos qui forte ueluti comem¬
tes transisser̃. ¶ Pamphile libẽ¬
temee. dãnolo funduticiañ
gum instr̃o.⁊ his que in eod̾ er̃.
cunimoriar. Q̾ situm ẽ. si stichuᷤ¬
ẜuus ex eo fundo añ annũ mor¬
tis testatoris abductus ⁊ indi¬
sciplinã tꝑdit᷑. postea ineũ fũ¬
a fundo eum aliorsum transfe¬
iat debi. ¶Sirannesororimee.

Expanded text:
rei paratos. Praedia ut instructa sunt cum dotibus et reliquis colonorum et vilicorum et mancipiis et pecore omni legavit et peculiis et cum actore: quaesitum est, an reliqua colonorum, qui finita conductione interposita cautione de colonia discesserant, ex verbis supra scriptis legato cedant. respondit non videri de his reliquis esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legcipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos legatos transiere, legato cedant. respondit non legatos eos, qui forte veluti commeantes transissententiarum "Pamphilae libertae meae dari volo fundum Titianum cum instrumento et his quae in eodem erunt cum moriareo fundo ante annum mortis testatoris abductus et in disciplinam traditus, postea in eum funa fundo eum aliorsum transferat, deberi. "Tyrannae sorori meae
Abbreviated transcription (Latin):
xima ꝑte. inuenationib cõsistiͣ.¬
Fundo legatocum mancipiis ⁊
pecorib. ⁊ õmĩinstr̃o rustico ⁊ ũ¬
bano. peculium accoris ante te¬
statorẽ d̾fucti. si ex eodẽ fundo
fui̾t. ñg plac ad legataiump
qd̃ genus negociationis. in ea e¬
xerceri solitum sit.

Expanded text:
xima parte in uenationibus consistat.Fundo legato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium d genus negotiationis in ea exerceri solitum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
huius possõnis habuerat. lega
una fundi appellatione haberẽt᷑
ea quoq deberĩ. ¶ nstructis dom¬
ibꝰ legatis. gr̃abatus argento ĩ¬
aurato teccus. mortis titie tꝑ̃e
indomib nõ ẽ reꝑtus. s morrẽ¬
is tantisꝑ conditus ¶q̃ro/ anis
beret᷑. int̾im inhorreo allatus es¬
iecit testuator litipossedi an hoc
sign ᷑. sic̃ instructa in diemmox̾¬
tis habuit .i. cummancipiis
dpecorib instrum̃to rustico sit
nõ dẽiure q̃ritur.

Expanded text:
huius possessionis habuerat, legatouna fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus mortis Titiae tempore in domibus non est repertus, sed in horreis tantisper conditus: quaero, an is beretur, interim in horreo allatus esiecit testator "uti possedi" an hoc significet "sicut instructa in diem mortis habuit", id est cum mancipiis pecoribus instrumento rustico? respondit: non de iure quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
nichomiinꝰ uxoridebeat᷑. Qd si
aurum ded aniificiut nõtamĩ
exeoauro fie̾t. sibi aliqd̾ corp¬
culum s exalio. tnc̃ q̃tenꝰ dm̃¬
uitransit eiꝰ. auri ad aurificẽ
ãppe qĩ pmutaticẽm fecisse in¬
deat᷑. ⁊ hoc anrum nõ transibi
ad uxorẽ. ¶Itẽ sc̃b̾ qͥntus mu¬
cius. Si mant̾ uxoricum habe¬
tum ess. utihẽs uxori daret. ⁊̃
hr̃dem eẽ obligatum / qm̃ arti¬
culus ẽ p̃sũtis temporis d̾mõ¬
stratoẽ in se ꝯtinet S qd̾ ipm̃

Expanded text:
nihilo minus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem.Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum habetum esset, uti heres uxori daret', etheredem esse obligatum, quoniam articulus est praesentis temporis demonstrationem in se contine
Abbreviated transcription (Latin):
tie legauit. ea putabat sibile¬
gata. ⁊ ornam̃ta ⁊ monilia. ĩ
qͥb gemme ⁊ margarite ĩsũt
et anulos ⁊ uestenitam colori¬
an hec omnia. mundocõtiñnt᷑
Itẽ cum in aureis inquibꝰ due
margarite elenchi ⁊ sinaragdi
duo legass.⁊ postea elenchos e¬
istẽ det̾raxiss. ⁊ q̃reret᷑ annicħ¬
ominꝰ detractis elerchis. ma¬

Expanded text:
e legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et uestem tam colorian haec omnia mundo continenturItem cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis ina
Abbreviated transcription (Latin):
plius fiuamea dulcissima eme¬
dio sumito tͥ. que habeto orna¬
m̃tumomiẽ meũmuliebre cũ
auro. ⁊ siq̃ aliamuliebria.appa
legato cedit. s etiam qd̾ inba¬
silica fuit muliebre. . si testa¬
trix habuit ꝓprium argentum
ad usum suumꝑatum. nõ urd̃¬
rud legatũ qd̃ negociandi cã ue¬
nale ꝓponi sołet. niside eoqͦq
sensiss his quipetat ꝓb ¶ Ne¬
ratius ꝓculum refert. ita ixisse.
uasis electrinis legatis. nicħ̾
int̾eẽ q̃ntum eauasa de quibo
qͣrit᷑ argenti aut electrihabebãͭ
s utrũ argñtũ electro. anełctr᷑
argentocedat. idexaspẽttuua¬
soꝵ. facilius intelligi posse. ꝙ
si inobscuro sit. inspiciend̾ est
testõ suo. neracie uxori sue no¬

Expanded text:
plius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparlegato cedit, sed etiam quod in basilica fuit muliebre: trix habuit proprium argentum ad usum suum paratum, non uideri id legatum, quod negotiandi causa uenale proponi soleret, nisi de eo quoque sensisse is qui petat probet.Neratius Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uasa, de quibus quaeritur, argenti aut electri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum esttestamento suo Neratiae uxori suae no
Abbreviated transcription (Latin):
decuius bonis apudte q̃rit᷑. cõ¬
uocatis ad hoc hominib. ut. uol¬
mitatẽ suamtestaret᷑. ita lccutꝰ
ẽ. ut d̾claret quemuelli sibi hẽ¬
uidi sine scͥpto hoc mõ cẽ testat.
et noluntas eius ratahabẽda ẽ
xit alicui. egote hr̃demfacio aut
tibibonamearelinquo. nõ oꝑti
qrummagis int̾ẽ. quam ipõru
qb id priilium datũ eiustno¬
di exẽplumnõ admłtti salicqͣ
nõ difficult̾. post mortẽ alicuiꝰ

Expanded text:
de cuius bonis apud te quaeritur, conuocatis ad hoc hominibus, ut uoluntatem suam testaretur, ita locutus est, ut declararet, quem uellet sibi esuideri sine scripto hoc modo esse testatus et uolxit alicui : ‘ ego te heredem facio ’ aut ‘ tibi bona mea relinquo ’, non oportet lorum magis interest quam ipsorum quibus id privilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter pos
Abbreviated transcription (Latin):
ctos dies qͣm successoreiꝰ in eastͣ
uen̾at. manẽs in castris codicillo
litis loco habĩ. postqmͣ successore¬
ius in castͣ uenit. Ido comuniniẽ
duiũ romanoꝵ codicilli eiꝰ estim¬
andist̃. ¶Cum aliquis facto te
aliquo caũ intellig. militie tp̃e
factum: uelutisi tabulas ĩcideit.
et leg̾it gestam̃tum. acr̃sꝯ suosi¬
gno signauit ampliꝰ ⁊ si aliꝗdĩ

Expanded text:
rtos, quam successor eius in castra uenerat, manens in castris codicillos litis loco haberi, postquam successor eius in castra uenit, ideo communi iure ciuium Romanorum codicilli eius aestimandi sunt. Cum aliquis facto tesaliquo casu intellegitur militiae tempore factum, ueluti si tabulas inciderit et legerit testamentum ac rursus suo signo signauerit, amplius si et
Abbreviated transcription (Latin):
signass. qui suꝑ earecognitus e¬
rit consiterab̃. quopposito id fe
tum testm̃ intelliget᷑. ¶ Qd̾ si
ĩ do ue ea que sc̃pta fũat legipo¬
ssunt. cansa irriti factuinditu:
pocĩor existimab̃r. ¶Tesfam̃tur
ante m̃ilitiã fcm agulite. sim
militia decesẜit irẽ militar
uase. similitis uoluntas. sub¬
incta contraĩa nõ sit. dius
pius rescͥpsit. ¶ Siꝗs se sc̃̾bat
hr̃temintestõ militis nõ remit¬
tit᷑ ei señatus consulti pena oy¬
les q ad tp̃s hrdẽ fac̾e pot̃. ⁊ aliũ
post tp̃s uł ex conditione. uł ĩ

Expanded text:
signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fectum testamentum intellegetur: quod si ideo, ne ea quae scripta fuerant legi possint, causa irriti facti iudicii potior existimabitur. Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari ualere, si militis uoluntas contraria non sit, diuus Pius rescripsit. Si quis se scribat heredem in testamento militis, non remittitur ei senatus consulti poena. Miles et ad tempus heredem facere potest et alium post tempus uel ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dationẽ nõ uale̾. Quiahĩdi¬
tati qd̃ sue miles qͣlemuellet.
substitutionẽ fac̾e pot̾. uũtam̃¬
alicmuimius minuere nõ pb̃t᷑.
Esponte adici̾t hr̃ditatẽ. ⁊ rogatus
totamhĩlitatẽ restitũit. ex trebe¬
belliano transeũt actĩones.

Expanded text:
autem dationem non ualere, quia hereditati quidem suae miles qualem uellet substitutionem facere potest,alienum ius minuere non potest.sponte adierit hereditatem et rogatus totam hereditatem restituerit, ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ hrditas. cumin paganorũ te¬
stõ sola hr̃ditas ex hr̃datiõe admi
possit ¶ Si pat̾ afiliofam̃. milite.
ex castrẽsi petulio hĩs ĩsticutus
õm̃issa cũ testĩ aliqd ex peculio po¬
ssidb̃. toloue malofec̾it. quomin
possidi. dat᷑ in eumlegatoꝵ accõ.
Si miles testm̃ inmilitia fec̾it. co¬
dicillos post militiã ⁊ intͣ annũ
missionis moriat᷑. plerisq pla¬
cet ĩcolicuł iuris ciuił regulas.
spectaĩ debe̾. quia nõ st̃ amilite fa¬
mati sunt. ideoq in his legatis
q̃ restõ data sunt. legi facisie lo¬
cumnõ eẽ. at itulł que cedicillis

Expanded text:
tur hereditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimi non possit. Si pater a filio familias milite ex castrensi peculio heres institutus omissa causa testamenti aliquid ex peculio possidebit doloue malo fecerit, quo minus possideret, datur in eum legatorum actio. Si miles testamentum in militia fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debere, quia non sunt a milite fao confirmati sunt. ideoque in his legatis, quae testamento data sunt, legi Falcidiae locum non esse, at in his, quae codicillis
Abbreviated transcription (Latin):
to. ex parte intestato dec̾ete. Quin
Aĩmo et si cedicillos anteficerat:
pot̾it eos ꝑtestam̃tũ seq̃ns. cau.¬
endompot̾atẽ insticutõnis rcdi¬
ce ⁊ efficere directam institutioẽ
tebã. silxc animo fuerit miles

Expanded text:
to, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, poterit eos per testamentum sequens cauendo in potestatem institutionis redigere et efficere directam institutionemrebam, si hoc animo fuerit miles,
Abbreviated transcription (Latin):
Nrt̃ .t. sig̃. i. Lucius ticius cũ
ess fil iuffamul. uoluntate prĩs
uxorẽ meniã lu̾ex̃ et dotẽ pat̾
accep̃ menia ticio rẽpudiũmĩsi
postea pr̃ repudiati absñte fuio
spõsalia cum cadẽ nomine fuii c¬
Unfec̃. Menia deind̃ repudiũ spõ¬
salib misit. atq ita aliimpsit
q̃ro simeuia aget cumlucio ticio
quõdũ marito. ⁊ apr̃e hr̃de relicco
de dote .⁊ ꝓbet̾ culpa mulicĩs ma¬
tͥoĩũ lissolutum. an possit m. aiͣ¬
tus ꝓꝑculpammuliei̾s dotẽ re.¬

Expanded text:
us Titius cum esset filius familias, uoluntate patris uxorem Maeuiam duxit et dotem pater accepit: Maeuia Titio repudium misit: postea pater repudiati absente filio sponsalia cum ea de nomine filii sui fecit: Maeuia deinde repudium sponsalibus misit atque ita alii nupsit. quaero, si Maeuia aget cum Lucio Titio quondam marito et a patre herede relicto de dote et probetur culpa mulieris matrimonium dissolutum, an possit maritus propter culpam mulieris dotem re
Abbreviated transcription (Latin):
rcluntarat. dolumciroo̾e putẽ.
si fac̾e ñ possit. quẽ sp uxorẽ ad¬
hibuit. ne ei solid solu̾etũpe¬
quẽlib⁊ alium ¶gffilius aiutͣe agr¬
uat. sidolomaritires dotal inte¬
rissi. et alicqũsolundonõ eẽt. qͣ¬
iis nicħ dolo feciss eus qͣminꝰ

Expanded text:
dumtaxat dolum ei nocere putem, si facere non possit, quem prhibuit, ne ei solidum soluerequemlibet alium. Ofilius autem aiebat, si dolo mariti res dotalis interisset et alioquin soluendo non esset, quamuis nihil dolo fecisset, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
inlitẽ uiͦrau̾it. quia ĩriuitis no¬
bis. res nr̃as anis retin̾e ñ de¬
bet. ¶Si post clinorciũres dota¬
les detiores frẽ sunt. ⁊ uir in xe¬
ouddenda dote morã fec̾it. ꝯsmĩno
detͥm̃tum ip̃e pĩab̃. ¶ Siciui do¬
taliũ ẜuoꝵ. in fuga eruñt. cai̾x¬

Expanded text:
in litem iurauerit, quia inuitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, ca
Abbreviated transcription (Latin):
uͥnoredes instituit. filia exhr̃data  Q̃¬
ro anabhr̃dib secari marituse
tre hr̃dib institutis. actionẽ de
dote sua recupanda habe̾ cẽpitꝰ
neceẽ habeb̃ maritus. aut exacᵈ¬
tã dotẽ aut actiones eiꝰ pr̾are nec
ullam exceptionẽ habebũt secei̾
br̃des adu̾sꝯ cum Ei ibsurdedi¬
cet᷑. dolo uidi eͥii faceͣ. qͣmͣ̃ ip̃i
quẽ conuenit. s alii restitutur
petit. alioqͦu et si post mortẽ pr̃i
liuertiss. ñdum teacta dote exͥ¬
E admittend S si ex parte fuia
¶ĩs pr̃i suo extitit: debeb̾ mai̾tu
eohedes er ꝓ parte mrli exigere.
et mulieri redd̃e aut. accõnes ei p̃¬

Expanded text:
heredes instituit filia exheredata: quaero, an ab heredibus soceri maritus etre heredibus institutis actionem de dote sua reciperanda habere coeperit, necesse habebit maritus aut exactam dotem aut actiones ei praestare: nec ullam exceptionem habebunt soceri heredes aduersus eum, cum absurde dicitur dolo uideri eum facere, qui non ipsi quem conuenit sed alii restituturus petit: alioquin et si post mortem patris diuortisset nondum exacta dote, exest admittendum. sed et si ex parte filia heres patri suo exstiterit, debebit maritus coheredes eius pro parte uirili exigere et mulieri reddere aut actiones ei p
Abbreviated transcription (Latin):
male accipe. ⁊ id̾o recte ei̾soluit᷑
ritus ex dote expendit. ut alatro¬
nibi redimeret. necc̃as mulieriꝑ
sonas uł ut mułr nuncłis iundi¬
cet. de necessariis sius aliquẽ. re¬
putat᷑ ei id qd̾ expensum ẽ. si ue¬
pars dotis sit ꝓ ea parte. siue tota¬
idos sit accio dotis euanescit. Et
cer agat de dote. debe rõnem hr̃i¬
maritus hoc fecit. siuc filie ut fa¬
post mortẽ eius finia sola de docẽ
cx̾cepcio ꝑisit. de dote accionint ĩ¬
¶ Dcet̾is bone fidenuditus. pot̃ dici
ut ⁊ celsouid̾t̾ mnẽc. hũc sũptur.¬

Expanded text:
male accipere et ideo recte ei soluitur: ritus ex dote expendit, ut a latroredimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis ucet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siupars dotis sit, pro ea parte, siue totaos sit, actio dotis euanescit. et cer agat de dote, debere ratimaritus hoc fecit siue filiae ut fat mortem eius filia sola de dote exceptio insit de dote actioni s bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, ine
Abbreviated transcription (Latin):
ce possemaitus ⁊̃ id mͣdt᷑. quod
amuliẽ consequi pot᷑. scil sua
ei aliquid absit. qd̾ ꝓmulie .a¬
liqd expeclit. ut mandato erꝰ
p̾stitit E et̾m siñdũ ei abẽ. ut
puta subcõdcr̃e ẽ obligatus. ñ¬
dumuidet᷑ fac̾e posse.: si siͥ ũrol
dat. et stipulat. ita demũ in suã
ꝑsoc̃imͫ de dote actõe tranfert. si
ex cõtmntistipulet᷑ Cet̾ũ sĩmͦt̾.¬
positotp̃e stipulariuelit. nõnͥ
cõsũciente filia potit qͣmuis in
potãte sit. qr detiorẽ cõstilitõe
indotẽ fuic fac̾e̾ nõ pot̾: nnsi cõ¬
sẽtiat. nͥꝯsñciẽte filia plañsi ante

Expanded text:
e posse maritus etiam id uidetur, quod a muliere consequi potest: scilicet si iam ei aliquid absit, quod pro muliere aliquid expendit uel mandato eius praestitit: ceterum si nondum ei abest, ut puta sub condicione est obligatus, nondum uidetur facere posse. 29 Idem ldat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari velit, non nisi consentiente filia poterit, quamvis in potestate sit, quia deteriorem condicionem in dote filiae facere non potest nisi consentiat
Abbreviated transcription (Latin):
exportatũ est. maĩti esse ⁊ ĩpensa
einõnẽ pr̃anda. quianec infrucci¬
ẽ marmo isitale situt lapis ibi
renascat᷑ quales ingallia sunt. et
inasia. S et sicreti fodine argentis¬

Expanded text:
exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in frucarmor: nisi tale sit, ut lapis ibi les sunt in Gallia, sunt et in Asia. Sed si cretifodinae, argenti
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tã pecimi ã ꝓmifat. quostã adhi¬
buãt quistipularent: ꝑtẽ dotis. c¬
data dote/ obierat. cod maĩto suo
Hĩde relicto. is dampnosã hr̃dita¬
etẽ eiꝰ adierat mcromim stipula

Expanded text:
rtam pecuniam promiserat, quosdam adhibuerat, qui stipularentur partem dotis data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. nihilo minus stipula
Abbreviated transcription (Latin):
as funcdus traditus est. ex die
nptiarũ. ad eundẽ diẽ seq̃ntis
anni: ꝯputandus annus ẽ. id̃
incet̾is annis seruat᷑. donec di¬
uortiũ fiat. Namsiante npciaꝰ
traditus sit ⁊ fructus inde ꝓcepti
hi pestituendi sunt: qͣndoq oiuor

Expanded text:
as fundus traditus est, ex die nuptiarum ad eundem diem sequentis anni computandus annus est: idem in ceteris annis servatur, donec divortium fiat. Nam si ante nuptias traditus sit et fructus inde percepti, hi restituendi sunt quandoque divor
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uemiq prñ alit̾ quam ex nolõ¬
tate filie pet̾e dotem. nec ꝑ se nͨ
p. ꝓcuratorẽ pot̃. Sic ergo ⁊ ꝓmi¬
ttend sabinus ait. ei ergo ꝓmi¬
t̾um sipat solus iussit᷑. totis ac¬
tio filie uõ ei̾t adcmptãqͥnq¬
sui ũris filia fui̾t fc̃a Htẽ sinol¬
untate solius filie ꝓm̾ictat᷑: re¬
maneb dotis accioitegra parci
Sed utrumut et agat᷑ sol an
ut qͥ aduuncta quoqͦ filic psona
expiripossit. et puto nec eã acti

Expanded text:
aliter quam ex uoluntate filiae petere dotem nec per se nec per procuratorem potest. sic ergo et promittendum Sabinus ait. ei ergo promiterum si pater solus iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quaniuris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ut adiuncta quoque filiae persona experiri possit? et puto nec eam acti