comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. Nlemo itaq ꝓhibet intelligere pa¬
radisum uitam bonorũ: quatuor eius
plumina qͣtuor uirtutes. prudenciã. forti¬
tudiuem. temperantiã atq iusticiã: et
ligna eiꝰ om̃s utiles disciplinas: et ligno¬
rum fructus mores piorũ. et lignũ uite
ip̃am bonoꝵ omniũ matrẽ sapienciam:
et lignũ scĩe boni et mali. transigressi
mandati experimentũ. Penã eĩ pctori¬
non suo bono experitur homo. Possũt
het eciã in eccłiã intelligi: ut ea meliꝰ
accipiamꝰ tãꝙͣ ꝓphetica iudicia p̾cedencia
futuroꝵ. paradisum stilz ip̃am eccłiam.
sicut de illa legitur in cãtico cãticoꝵ: qͣtor
autem ꝑadisi flumina qͣtuor euangelia:
ligna fructifera sanctos: fructꝰ auten
eoꝵ. oꝑa eorũ: lignũ uite sctm sanctorũ
utiq xp̃m: lignũ scĩe boui et mali ꝓpͥũ
uoliritatis arbitriũ: nec seip̃o quippe hõ
diuina uolũtate ꝯtẽpta. nisi ꝑniciose

Expanded text:
Christus. Nemo itaque prohibet intellegere paChristus. Nemo itaque prohibet intellegere paradisum uitam beatorum, quattuor eius flumina quattuor uirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iuligna ejus, omnes utiles disciplinas; et lignorum fructus, mores piorum; et lignum vitae, ipsam bonorum omnium matrem sapientiam; et lignum scientiae boni et mali, transgressi mandati experimentum. Poenam enim peccatorinon bono suo experitur homo. Possunt haec etiam in Ecclesia intelligi, ut ea melius accipiamus tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum: paradisum scilicet ipsam Ecclesiam, sicut de illa legitur in Cantico canticorum : quatuor autem paradisi flumina, quatuor Evangelia; ligna fructifera, sanctos; fructus autem eorum, opera eorum; lignum vitae, Sanctum sanctorum, um, lignum scientiae boni et mali proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose
Abbreviated transcription (Latin):
¶Capłin.xi.. ¶ De paradiso in qͦ primu
hoĩes fuerant: ꝙ recte possit sin ficatõe
eiꝰ spñale aliquid intelligi: salua ueritate
naruatois historite de torꝑali loco
Ude nõnulli totũ ip̃m paradisũ ubi
p̾mi hoĩes parentes generis hũani.
sancte scripture ueritate fuisse narrantur.
ad intelligibilia referũt arboresq illas et
ligna fructifera in uirtutes uite. moresq
ꝯuertũt. tanꝙͣ uisibilia et torꝑalia illa
non fuerint: s intelligibiliũ significãdoꝵ
cã eo mͦ dc̃a uel scripta suit: qͣiͣ ꝓpterea
non potuerit ẽẽ paradisus corporalis. qr
potest eciã spiritalis intelligi: tãꝙͣ ideo nõ
fuerint due mulieres a gar et sara et
ex eis duo filii abrahe unus de aucilla
alius delibera. qr duo testamenta in eis
figurata dicit apłs: aut ideo de nulla petͣ
moyse ꝑcuciente a qua defluxerit qz pt̃
illit figurata significatõe etiã xp̃s ĩtelli¬
ii: eodem apło ditente. petra autem erat

Expanded text:
CAPUT XXI.-- De paradiso, in quo primi homines fuerant, quod recte possit significatione ejus spirituale aliquid intelligi, salva veritate narrationis historicae de corporali loco. Unde nonnulli totum ipsum paradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta sint. Quasi \' propterea non potuerit esse paradisus corporalis, quia potest etiam spiritalis intellegi; tamquam ideo non fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo testamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo de nulla petra Moyse percutiente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
secunda in eteruũ morte plectenuir: s
ideo dictũ est oñs atq oñs. qr sicut
nemo torpore aĩalt inisi in adam morit᷑.
ita nemo spiritali nisi in xp̃o uiuifitat᷑
Proirde nequaꝙͣ putandũ nos ĩ restr¬
rectione tale corpus habituros. quale ha¬
buit homo p̾mus aute pitm: nec illud
qd̵ dictũ est. qualis teryenus tales t̾reni
anteꝙͣ peccass spiritale corpus habuisse.
et pct̃i merito ĩ aĩale iutatũ. Ut em̃
hoc putetur parũ actenditur tanti u̾ba
doctoris qui ait : si ẽ corpus aĩale; est
et spiritale. Sic et factus est pͥmꝰ hõ¬

Expanded text:
ecunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est omnes adque omnes, quia, sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spiritali nisi in Christo uiuificatur. Proinde nequaquam putandum est nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatum; nec illud, quod dictum est: Qualis terrenus, tales et quam peccasset, spirituale corpus habuisse, et peccati merito in animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum attenduntur tanti verba doctoris, qui ait, Si est corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
celestis. tales et celestes: et quoniͦ ĩdui¬
nꝰ ymaginem terreni. induamur etiã
imaginẽ eius qui de telo est. Hoc apłs
ita posuit: ut nũt quidẽ in nobis scdm̃
sacramentũ regeneracõis fiat: sicut
alibi dicit. Quotqt in xp̃o baptisati
estis xp̃m induuistis: re autẽ ip̃a tũc
ꝓficietur. tũ et in nobis qd̾ est aĩale
nastendo. spiritale factũ fuerit resur¬
gendo. Ut eñ eius itidẽ uerbis utar:
spe salui facti sumꝰ. Indiumꝰ autem
ymaginem terueni hoĩs ꝓpagatione
p̾uaritacõis et mortis quã nob̃ ĩtulit
generatio: s indumꝰ imaginiẽ telestis
hoĩs gr̃a indulgencie uiteq ꝓpetue.
qd̾ nobis p̾stat regn̾acio: non nisi ꝑ¬

Expanded text:
estis, tales et caelestes. Et quo modo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius, qui de caelo est. Hoc apostolus ita posuit, ut nunc quidem in nobis secundum sacramentum regenerationis fiat, sicut alibi dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis, quod est animale nascendo, spiritale factum fuerit resurgendo. Ut enim eius itidem uerbis utar: Spe salui facti sumus. Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione prae. uaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio; sed induimus imaginem caelestis hominis gratia indulgentiae uitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
et simplitis obediencie bonũ. que magna
uirtus est racionalis creature sub creatore
dño ꝯstitute. Ilami ubi nullũ malũ tan¬
gebatur. ꝓfecto si ꝓhibitũ tangeretur:
sola ĩobediencia peccabat᷑. Agebat ergo
aliis que sumebãt: ne aĩalia corpora mo¬
lestie aliquid esuriendo aut siciendo senti¬
rent. De ligno autẽ uite ꝓpterea grsta¬
batur ne mors eis undecũq subreperet.
uel senectute ꝯfecta decursis temporum
spaciis interirent: tanꝙͣ cetera essent
alimento. illud sacramento: ut sic fuisse
accipiatur lignũ uite ĩparadiso corꝑali.
sicut in spiritali hͦ est intelligibili para¬
diso sapiencia dei: de qua striptũ est. Li¬
gnũ uite est amplectentib eam.¬

Expanded text:
et simplicis obedientiae bonum, quae magna et simplicis obedientiae bonum, quae magna virtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobedientia peccabatur. Alebantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum vitae in paradiso corporali, sicut in spirituali, hoc est intelligibili paradiso, Sapientia Dei, de qua scriptum est, Lignum vitae est amplectentibus eam
Abbreviated transcription (Latin):
seruiẽs recte appellat᷑ spiritalis. non qr
exeo qd̾ scriptũ est. seĩatur corpus aĩale.
surget corpus spiritale: s qr spũi sũma
et mirabili obtemperandi facilitate sub
detur. usq adimplendam ĩmortalitatis
indissolubilis securissimami uolinitatem:
oĩ molestie sensu. omni ĩcorruptibilitate
et tarditate detracta. Non solũ eñi non
erit tale quale nũc ẽ in qͣ uis optima
ualitudine. s nec tale quidem quale
fuit in p̾mis hõib ante pctm̃: qui lic mo¬
rituri non ẽẽnt inisi peccassent: aliuẽtis
tñ ut hoĩes utebantur. nõdũ spiritalia s
adhuc aĩalia corꝑa terrena gestantes.
Que litz semo non ueteresterent ut neces¬
sitate ꝑducerentur ad mortẽ. qui statꝰ eis
de ligno uite qd̾ in medio paradiso cũ arbore
uetita simul erat. mirabili dei gr̃a pͥsta¬
batur: tñ et alios sumebant cibos p̾ter urĩa
arborem que fuerat interdtã: non qr ip̃a

Expanded text:
seruiens recte appellabitur spiritalis, non quiseruiens recte appellabitur spiritalis, non quiex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilidetur, usque ad implendam immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu atque omni corruptibilitate et tarditate detracta, omni erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. roͫ ¶ Quod caro sanctorũ
que nũc requiestit in spe: in meliorem
recuperanda sit qualitatẽ: quã fuit pri¬
morũ hominũ ante pctm.
Roinde nũt sanctoꝵ aĩe de functorũ
i deo non habent grauẽ mortẽ qua
separate sunt a corporib suis. qr caro eoꝵ
requiescit in spe: quaslibet siue ullo iai
sensu ꝯtumelias accepisse uideat᷑. Non
eñ sicut platoni uisũ est corpora oblinio¬
ne desiderant: sz potius qr meminerũt qͥd
sibi ab eo sit pronussũ qui neminẽ fallit:
qui etiã eis de capilloꝵ suoꝵ integritate
securitalẽ dedit: resurrectionem corporũ
in quib multa dura ꝑpessi sunt. nichil
in eis ulterius tale sensuri de sider abiliter
et pacienter expectant. Si enĩ carnẽ suã
non oderant quãdo eã sue mẽti infirmita¬
te resistentẽ spiritali iure cohercebant:
ꝙͣto magis eã diligñt eciã ip̃am spiritałe
futuram: Sicut enĩ sp̃s carui seruiens
non ĩcongrue carnalis. ita caro spiritui

Expanded text:
 CAPUT XX. Quod caro sanctorum, quae nunc requiescit in spe, in meliorem reparanda sit qualitatem, quam fuit primorum hominum ante peccatum. Proinde nunc sanctorum animae defunctorum ideo non habent grauem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora obliuione desiderant, sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securitatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quando eam suae menti infirmitate resistentem spiritali iure cohercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
illud magis obtinuit ꝯsuetudo. ut hii
ditant᷑ fingere qui aliquid mendacio simu¬
lante ꝯponũt. Hũc igitur formatũ hoĩem
de terre puluere siue limno. erat enĩ pul¬
uis humectꝰ: hũc inquiã ut expressius
dicam situt scriptura loquitur puluerẽ
de terra aĩale corpus frtm est docet apłs
cũ aĩam accepit. Et factus ẽ homo iste
in aĩam uiuenteni. id est formatꝰ iste pul¬
iuis factus ẽ in aĩam uiuentẽ. Iam ĩqͥunt¬

Expanded text:
illud magis obtinuit consuetudo, ut hi illud magis obtinuit consuetudo, ut hi dicantur fingere, qui aliquid mendacio simulante conponunt. Hunc igitur formatum hominem de terrae puluere siue limo erat enim puluis umectus — hunc, inquam, ut expressius dicam, sicut scriptura locuta est, puluerem de terra animale corpus factum esse docet apostolus, cum animam accepit: Et factus est iste homo in animam uiuentem\', id est, formatus iste puluis factus est in animam uiuentem. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
postea ꝙͣ resur exit a mortus ĩsuffłauit :¬
dicens discipulis suis. accipite spm̃ sitm.
Unde tale aliquid factũ existimãt quale
tũc factũ est: quasi et hic secutus euan¬
gelista dixerit: et fitĩ sunt in aĩam uinẽ¬
tem. Qd quidẽ si dictũ ẽẽt hͦ intellige¬
uideantur. S non ita fctm qñ ẽ cõditꝰ¬
homo: satis ip̃a libri uerba testautur:
que ita se habent. Et formaint deus
hoĩem. puluerem de terra. Qd̃ quidã
planiꝰ interpretandũ putantes dixer̃t
Et finxit hoĩem de limo terre: qͦnia
superiꝰ dictũ fuerat. fons autẽ astẽdebat
de terra et irrigabat om̃em faciẽ t̾re:
ut ex hͦ limus intelligendus uideret᷑
humore scz terraq ꝯcretus. Ubi enĩ
hͦ dictũ est ꝯtiuuo sequit᷑. et formauit
deus hoĩem puluerẽ de t̾ra sicut greti
codites habent : unde in satmã singuã
scriptura ip̃a ꝯuersa est. Siue autem
guitas uisa est deuitanda eis. q̃ forma¬
uit dicere maluerũt eo ꝙ in latina liugͣ

Expanded text:
postea quam resurrexit a mortuis, insufflauit dicens discipulis suis: Accipite Spiritum sanctum. Unde tale aliquid factum existimant, quale tunc factum est, quasi et hic secutus euangelista dixerit: Et facti sunt in animam uiuentem. Quod quidem si dictum esset, hoc intellegeuideantur. Sed non ita factum, quando est condithomo, satis ipsa libri verba testantur, quae ita se habent: Et formavit Deus hominem pulverem de terra. Quod quidam planius interpretandum putantes dixerunt, Et finxit Deus hominem de limo terrae. Quoniam superius dictum fuerat, Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae : ut ex hoc limus intelligendus videretur, humore scilicet terraque concretus. Ubi enim hoc dictum est, continuo sequitur: Et formauit Deus hominem puluerem de terra, sicut Graeci codices habent, unde in Latinam linguam scriptura ipsa conuersa est. Siue autem guitas uisa est deuitanda eis, qui formauit dicere maluerunt, eo quod in Latina lingua
Abbreviated transcription (Latin):
solũ siune terrenis. s siue ullis omĩno corꝑib¬
eas asseruit ĩ sempiternũ ẽẽ uicturas. Nec
tñ ista qualicũq opinione p̾cepit saltem
ne diis corporatis religionis obsequio sub¬
derentur. Quid ita: nisi qr eas quãuis
milli corpori sociatas. non credidit illis ẽẽ
meliores: Qua propter si non audebũt
isti sicut eos ausuros ẽẽ non arbitror diis
beatissimis et tñ in et̾us corporib ꝯsti¬
tutis hũanas aĩas auteponere: cur eis
uidetur absurdũ qd̾ fides xpĩana p̾dicat.
et pͥmos hoĩes ita fuisse conditos. ut si
non peccassent. nulla morte a suis corꝑi¬
bus soluerentur. s pro meritis obediẽtie
custodie ĩmortalitate donati. cũ eis ui¬
uerent ĩ et̾nũ. et talia sanctos ĩ resuruec¬
tione habituros ea ip̃a in quib hic labo¬
rauerũt corꝑa. ut nec eorũ carni aliquid
corrupcõis uel difficultatis. nec eorum

Expanded text:
solum sine terrenis, ssolum sine terrenis, seas asseruit in sempiternum esse victuras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis beatissimis, et tamen in aeternis corporibus constitutis, humanas animas anteponere; cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laboraverunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis vel difficultatis, nec eorum
Abbreviated transcription (Latin):
stultani duxerint uitã. ad corpora suis
meritis debita siue hõi siue bestiaꝵ de
ꝓximo reuoluãt᷑. In hac itaq durissia
ꝯdicione ꝯstituit etiã bonas atq sapien¬
tes aĩas quib non talia corꝑa distributa
sunt. cũ quib sẽper. atq ĩmortaliter uiue¬
rent: ut neq in corꝑib ꝑmanere. neq
sine hiis possint in et̾na puritate durare.
De quo platonico dogniate ian in libris
superiorib diximꝰ. xp̃iano tp̃e erubuisse
porphiriũ. et non solũ ab ais. humanis
remonisse corꝑa bestiarũ. uerũ eciã sapiẽtiũ
aĩas ita uoluisse de corporeis nexib libe¬
rari: ut corpus om̃e fugientes b̾ti apud
pr̃em siue fine teneantur. Itaq ne a xͫ.
uinci uideretur uitã sanctis pollicente
ꝑpetuã. eciam ip̃e purgatas aĩas siue ullo
ad miserias p̾stiuas reditu. in et̾na felici¬
tate ꝯstituit: et ut xp̃o adu̾saret᷑: resurret¬
cionem ĩ corruptibiliũ corporũ negãs. nõ

Expanded text:
stultam duxerint uitam, ad corpora suis stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibus non talia corpora distributa sunt, cum quibus semper adque inmortaliter uiuerent, ut neque in corporibus permanere neque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Platonico dogmate iam in libris superioribus diximus Christiano tempori erubuisse Porphyrium et non solum ab animis humanis remouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita uoluisse de corporeis nexibus liberari, ut corpus omne fugientes beatae aput Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo uinci uideretur uitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsortiũ pollicetur. Optime autẽ cũ hoĩb
agi arbitratur idem plato. si tñ hanc
uitam pie iusteqz pegerint. ut a suis cor¬
porib separati ĩ ip̃oꝵ deoꝵ qui sua corpora
nũꝙͣ deserũt recipiantur sinũ: scil ĩmeno¬
res supra. ut ꝯnexa recusant. rursus et
incipiant in corpora uelle reuerli qd̾ uir¬
gilius explatonito dogniate dixisse laudat᷑.
Ita quippe aĩas mortaliũ nec in suis cor¬
poribz semper ẽẽ posse existiuiat. s mor¬
tis necessitate dissolui: nec sine corꝑib
durare ꝑpetuo. s alternãtib uicib indesi¬
nenter uiuos ex mortius: et ex unus mor¬
tuos fieri putat. ut a ceteris hoĩb hoc
uideantur differre sapientes. ꝙ post
mortem ferũtur ad sydera. ut aliquãto
diutiꝰ in astro sibi ꝯgruo quisq reqͥestat
atq inde rursus miserie pͥstine oblitus
et cupiditate habendi corꝑis uictꝰ redeat
ad labores erũnasq mortaliũ: illi u̾o qui

Expanded text:
consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus separati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinum, . Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm.iꝯͫ Contra eoꝵ dogniata: qui
prĩmios hoĩes si non peccassent ĩmortales
futuros fuisse non credũt
phibetur boius. nec tñ paucis intelligẽ¬
tib sue credentib s oĩb nota est ꝙͣ sit
aĩe a corꝑe seꝑatio. qua certe corpus ani¬
mãtis qd̾ eiudenter uiuebat et euidenter
moritur: eis potuisset accidere: nisi pc̃ti
meritũ sequeretur. Picet em̃ instorum
ac pioꝵ nĩe de functoꝵ ꝙ in requie uiuant
dubitare fas non sit. usq adeo tñ eis meliꝰ
esset cũ suis corporibz bene ualentib uiuere:
ut eciam illi qui omimͦ esse siue torpore bea¬
tissimũ existuuant. hant opinionẽ suam
sentẽcia repugnãte ꝯiutant. Neq eñ
quisꝙͣ audebit illoꝵ sapientes hoĩes suie
morituros siue iã mortuos id est aut carẽ¬
tes corporib. aut torꝑa relicturos. diis in¬
mortalib anteponere: quib deus sũmus
apud platonem munus ingens ĩdissolu¬
bilem sc uitã id est et̾nam. cũ suis corꝑib

Expanded text:
 XIX.-- Contra eorum dogmata, qui primos homines, si non peccassent, immortales futuros fuisse non credunt.perhibetur bonis, nec tantum paucis intelligentibus siue credentibus, sed omnibus nota est, qua fit animae a corpore separatio, qua certe corpus animantis, quod euidenter uiuebat, euidenter emoritur, eis potuisset accidere, nisi peccati meritum sequeretur. Licet enim iustorum ac piorum animae defunctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mortuos, id est aut carentes corporibus aut corpora relicturos, dis inmortalibus anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet uitam, id est aeternum cum suis corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ante mortem nõ laudes hoĩem quẽquã
Dicamiꝰ eciã postꝙͣ acciderit: pꝰ mortẽ
illiꝰ uel illiꝰ factũ est illud et illud. Dica
illis atq illis illud atq illud moriẽs
oĩno facere non possit: et potiꝰ h̾ ante
mortẽ fecerit nõ ĩ morte. Loqͣmur etiã
sicut loqͥtur scͥptura diuina: que mortu

Expanded text:
udes hominem quemquam . udes hominem quemquam . Dicamus etiam cum acciderit, Post mortem illius vel illius factum est illud vel illud. Dicamillis atque illis illud atque illud moriens omnino facere non posset, et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur Scriptura divin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝯp̾henditur. Ita eciã ĩ trãstursu tẽpoꝵ
queritur pñs nec ĩuenitur qr sine ullꝰ
spacio ẽ ꝑ qd̾ trãsitur ex futuro ĩp̾teritũ
Nonne gͦ uidendũ est. ne ista racione
mors corꝑis nulla ẽẽ ditat᷑: Si enĩ ẽ;
qñ ẽ que in illo et in qua ullus ẽẽ nõ p̃t
qm̃ quidem si uiuitur adhuc nõ ẽ. qr hͦ
ante mortẽ ẽ non in morte: si autẽ uiue̾
iam cessatũ ẽ. iã non est. qr et hͦ post
mortem ẽ non in morte: S rursus si
nulla mors ẽ ante quid uel post quid.
quid est ꝙ dicitur ante mortẽ uel post
mortem: Et hͦ maniter dr̃ si mors
nulla est. dĩtq utinã in ꝑadiso bene
uiuendo egissemꝰ: ut reuera mors nul¬
la ẽẽt. Nunc autẽ non sotũ ẽ. uerũ etiã
tã molesta est: ut nec ulla explicari
locutione possit: net ulla racione uitari.
Loquanuir gͦ scdm̃ ꝯsuetudinẽ: nõ eñĩ
aliter debenius. Et dicamꝰ ante mortẽ.
priusꝙͣ mors accedat: sicut striptũ est¬

Expanded text:
nditur. Ita etiam in transcursu temporum quaeritur praesens, nec inuenitur, quia sine ullo spatio est, per quod transitur ex futuro in praeteritum. Nonne ergo uidendum est, ne ista ratione mors corporis nulla esse dicatur? Si enim est, quando est, quae in ullo et in qua ullus esse non potest? Quando quidem si uiuitur, adhuc non est, quia hoc ante mortem, non in morte; si autem uiuere iam cessatum est, iam non est, quia et hoc post mortem est, non in morte. Sed rursus si nulla mors est ante quid uel post, quid est quod dicitur ante mortem siue post mortem? Nam et hoc inaniter dicitur, si mors nulla est. Adque utinam in paradiso bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. Nunc autem non solum est, uerum etiam tam molesta est, ut nec ulla explicari locutione possit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus ante mortem\', priusquam mors accidat
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentẽ. ꝙͣuis non in sp̃m uiuificãtẽ: ut
tnĩ mortuũ dici nõ recte possit: qr nisi
ppetracione pct̃i necessitatẽ moriendi ha¬
bere non posset. Cũ uero deus et dicende
adam ubi es mortẽ significauerit anime.
que facta est illo deserente. et dicendo tra
es et in terrã ibis. mortẽ significauerit
corporis que illi fit aĩa decedente: ꝓpterea
de morte scdã nichil dixisse credendus est
qr occultã ẽẽ uoluit. ꝓpter dispensacionem
testamenti noui. ubi scda mors aꝑtissime
declaratur: ut prius ista mors pͥma que
ꝯmuius est omĩb. proderetur ex illo uenisse
pcto qd̾ in uno ꝯmune factũ ẽ oĩb: mors
uero stdã non uliq ꝯnuuis est oĩb. ꝓpter
eos qui scdm̃i ꝓpositũ uocati sunt stĩ. quos¬

Expanded text:
itum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi habere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? mortem significauerit animae, quae facta est illo deserente, et dicendo: Terra es et in terram ibis mortem significauerit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea de morte secunda nihil dixisse credendus est, quia occultam esse uoluit propter dispensationem testamenti noui, ubi secunda mors apertissime declaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnibus; mors uero secunda non utique communis est omnibus propter eos, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
si aĩe ut bta sit corpus est om̃e fugiendum :
fugiant dii eoꝵ de globis siderum. fugiat
mupiter de celo et terra: aut si non possint
miseri iudicentur. S neutrũ isti uolunt.
qui neqz a corꝑib separatõem audent dare
diis suis. ne eos mortales colere uideantur:
net bt̃itudiuis p̾uacõem ne infelices eos
esse fateatur. Non gͦ ad btĩtudiuẽ ꝯ sequẽdã
oĩa fugienda sũt torpa s corruptibilia.
molesta. grauia. moribũda. nõ qualia
fecit pͥmis hõib bonitas dei. sed qualia
esse ꝯpulit pena peccati.

Expanded text:
si animae, ut beata sit, corpus est omne fugiendum, si animae, ut beata sit, corpus est omne fugiendum, fugiant di eorum de globis siderum, fugiat Iuppiter de caelo et terra; aut si non possunt, miseri iudicentur. Sed neutrum isti uolunt, qui neque a corporibus separationem audent dare dis suis, ne illos mortales colere uideantur, nec beatitudinis priuationem, ne infelices eos esse fateantur. Non ergo ad beatitudinem consequendam omnia fugienda sunt corpora; sed corruptibilia molesta, grauia moribunda; non qualia fecit primis hominibus bonitas Dei, sed qualia esse conpulit poena peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
corporib illigatas celestes quidẽ igneis
ionis autẽ ip̃iꝰ aĩam quẽ mũdũ istũ uolũt
oĩb ominino corporeis elementis quibz hec
tota moles a terra in telũ surgat inclusam.
Hant eni aĩam plato ab intimo terre me¬
dio qd̾ geonietre centron uocant. ꝑ omnes
partes eius usq ad celi sũma et extrema
diffundi et extendi ꝑ numeros musitos opi¬
natur: ut sit iste nũdus aĩal maxinu.
beatissimũ. sempiternũ: cuiꝰ aĩa et ꝑfectam
sapiencie felicitatẽ teneret. et corpus ꝓpriũ
non relinqueret: tuiusq corpus ei ĩeternũ
ex illa uiueret. et eam ꝙͣis non simplex
s tot corꝑib tantisq ꝯpactũ hebetare atq
tardare non poss. Cum igitur suspicienib
suis ista ꝑmictãt. cur nolunt credere diuina
morte seꝑate. nullis eoꝵ onerib aggrauate.
sempiterne at feliciter uiuant. quod deos
suos posse asserunt in corꝑib igneis: iouẽq
ip̃m eoꝵ regem ĩ oĩb corꝑeis elemẽtis : Nã

Expanded text:
em igneis, Iouis autem ipsius animam, quem mundum istum uolunt, omnibus omnino corporeis elementis, quibus haec tota moles a terra in caelum surgit, inclusam. Hanc enim animam Plato ab intimo terrae medio, quod geometrae centron uocant, per omnes partes eius usque ad caeli summa et extrema diffundi et extendi per numeros musicos opinatur, ut sit iste mundus animal maximum beatissimum sempiternum, cuius anima et perfectam sapientiae felicitatem teneret et corpus proprium non relinqueret, cuiusque corpus et in aeternum ex illa uiueret et eam quamuis non simplex, sed tot corporibus tantisque conpactum hebetare adque tardare non posset. Cum igitur suspicionibus suis ista permittant, quur nolunt credere, diuinamorte separatae, nullis eorum oneribus adgrauatae sempiterne ac feliciter uiuant, quod deos suos posse adserunt in corporibus igneis Iouemque ipsum eorum regem in omnibus corporeis elementis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ihm. quẽ celestem hoĩem uult ĩtelligi.
quia decelo uenit : ut teruene morta¬
litatis torꝑe uestiretur: qd̾ celesti ĩmor¬
talitate uestiret. Celestes uero ideo
appellat et alios: qr fuĩt ꝑ gr̃am mẽ¬
bra eiꝰ : ut cũ illis sit unus xp̃s uelut
raput et corpus. Hoc in eade epla eui¬
denciꝰ ita pouit. Per hoĩem mors; et
per hoĩem resurrectio mortuoꝵ. Sicut
enĩ in adam om̃s morĩtur. ita et in

Expanded text:
 quem coelestem hominem vult intelligi, quia de coelo venit, ut terrenae mortalitatis corpore vestiretur, quod coelesti immortalitate vestiret. Coelestes vero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra ejus, ut cum illis sit unus Christus, velut caput et corpus. Hoc in eadem Epistola evidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex mortuis ita resurrexit: ut mori deĩceps
omnino non possit. Deniq sequit᷑ et dicͭ.
S non p̾mũ qd̵ spiritale est s qd̾ aĩałe:
postea spiritale. Ubi multo aꝑtiꝰ decla¬
rauit se aĩa le corpus insinuasse in eo
qd̾ scriptũ est factũ esse p̾miũ hoĩem in
aĩam uiuentem: spiritale autẽ ii eo
qd̾ ait. nouissimꝰ adam in spũm uiui-¬
ficantem. Prius est em aialetorpus
quale habuit p̾mꝰ adam quãuis non
moriturũ nisi peciass. quale nũc ha¬
bemiꝰ et nos hactenus eius mutata ui-¬
ciataq natura: quatenꝰ in illo postea
ꝙͣ peccanit effectũ est. unde haberet iã
moriendi necessitatẽ. tale pro nobis et̾
necessitate s ptãte. postea uero spiritale
quale iam p̾cessit in xp̃o tanꝙͣ in capite
nr̃o: secuturũ est autem in mẽbris eiꝰ
ultima resurrectione mortuoꝵ. Adiũgit
deinde apłs. duoꝵ istorũ hõi eiudẽtis
simiã differentiã dicẽs. Primꝰ hemo¬

Expanded text:
ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemus et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro nobis etianecessitate, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo tamquam in capite nostro, secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis sima
Abbreviated transcription (Latin):
in resuruectione futurũ est hoc qd̾ nũc est
aĩale disteruere. seĩatur inqͥt in corrupcõe
surget ĩ incorrupcione: seĩatur in ꝯtume¬
lia. surget in glĩa: senuuatur ĩinfirmitate
surget in uirtute: seĩatur corpus aĩale:
surget corpus spiritale. Deinde ut hoc
ꝓbaret. si est inqͥt corpus aĩale: ẽ et spiri¬
tale. Et ut quid esset aĩale corpus ostẽderet.
sit inqͥt scriptũ ẽ: factꝰ ẽ p̾mꝰ homo ĩ aĩam
uiuẽtem. Isto igitur modo uoluit ostendere
quid sit corpus animale: ꝙͣuis scriptura nõ
dixerit de hoĩe pͥmo. qui est appellatus adã.
qnͣ illi aĩa flatu dei creata est. et factꝰ est
homo in corꝑe aĩali: s factus ẽ in aĩam ui¬
uentẽ. In eo ergo qd̾ sc̃ptũ est factus est
pͥmus homo in aĩam uiuẽtẽ: uoluit apłs
intelligi corpus hoĩs aĩale. Spiritale
autẽ quẽadinodũ intelligendũ ẽẽt: ostendͭ
addendo. Nouissimꝰ adam in spm̃ uiuificã¬
teni ꝓculdubio xp̃m significãs: qui iam

Expanded text:
d nunc est animale discernere: Seminatur, inquit, in corruptione, surget in in corruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. Deinde ut hoc probaret: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale. Et ut quid esset animale corpus ostenderet: Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem. Isto igitur modo uoluit ostendere quid sit corpus animale, quamuis scriptura non dixerit de homine primo, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam uiuentem. In eo ergo quod scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ĩ experiiẽtũ mors ast̾a de q̃ deꝰ
pitm̃ ad huc puniẽs hõi dixerat. tra
es. et in terram ibis: ut ex hiis duab
quã scdã in ultĩo seqͥtur. insi hõ per
gr̃am liberetur. Ileq enĩ corpus qd̾ de
terra ẽ rediret ĩ lrã nisi sua morte: q̃
illi accidit cũ deseritur sua uita id est
aĩa. Unde coustat inter xpĩanos ue¬
raciter catholitã tenẽtes fidẽ eciam
ip̃am nobis corꝑis mortẽ. non lege
nature qua nullã mortẽ hoi deꝰ fecit

Expanded text:
venit in experimentum mors altera, de qua Deus venit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat, Terra es, et in terram ibis : ut ex his duabus quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram nisi sua morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
en deserta ẽ ut desereret. s ut desereret᷑
deseruit. ad malũ quippe eiꝰ pͥor est
uolũtas eiꝰ: ad bonũ u̾o eiꝰ pͥor ẽ uolũ-¬
tas creatoris eiꝰ siue ut eã faceret que
nulla erat. siue ut reficiat qr lapsa pe
ciasse mortẽ in eo qd̾ ait. qua die ederitis
ex illo morte moriemiiii. tãꝙͣ diceret.
qua die deserueritis me ꝑ ĩobedientiam.
deserã uos ꝑ iusticiã: ꝓfecto in ea morte
etiã tetere denũtiate sũt q̃ ꝓculdubio
fuerant secuture. Ilam ĩ eo ꝙ ĩ obediẽs
motus ĩtarne. aĩe ĩobediẽtis exortꝰ est
ꝓpter quẽ pudenda texerũt: seusa ẽ mors
una ĩ qua deseruit aĩam deꝰ. Ea signi¬
ficata ẽ u̾bis eiꝰ qñ trinore demẽti.
sese abstondenti hõi dixit adam ubi es:
non utiq ignorãdo querẽs. s intrepãdo
ãmonẽs. ut actenderet ubi ẽẽt ĩ qͦ deꝰ
non ẽẽt. Cũ uero corpus aĩa ip̃a dese¬
ruit etate cormiptũ et senectute ꝯfectũ.

Expanded text:
enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, siue ut reficiat, quia lapsa perm denuntiasse mortem in eo quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda tena in qua deseruit animam Deus. Ea significata est verbis ejus, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit, Adam, ubi es ? non utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut attenderet ubi esset in quo non esset Deus. Cum vero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ feĩam lapsus ẽ in pctm̃: q̃ de illo ẽ¬
fctã ante pctm̃. Nondũ erat nobis sigilla¬
tim creata et distributa forma in qͣ singłi
uiueremꝰ: s iã erat nat᷑a seminalis ex qͣ
et uinculo mortis obstricta iusteq dãpua¬
ta. nõ all̾iꝰ ꝯdicionis hõ ex hoĩe nasteretur
dit ꝑ hͦ liberi arbitrii malo usu series huiꝰ¬
calamitatis exorta ẽ: que hũanũ genus¬
origine de prauata uelut radite corrupta.
usq ad secunde mortis exitiũ q̃ nõ habet
finẽ: solis exceptis qui ꝑ dei grãm libe¬
rantur miseriaꝵ ꝯuexione ꝑducit.¬
¶ Capłm .ihͫ Qd̾ adam peccãs pͥius
reliquerit deũ ꝙͣ relinqueret᷑ a deo: et
pͥmã fuisse aĩe mortẽ a deo recessisse.
Uamobrem etiã si ĩ eo qd̾ dictũ est
morte moriemii. qmĩ nõ ẽ dictũ
mortib. eã solã intelligamꝰ q̃ fit cũ
aĩa deserit᷑ sua uita. qd̾ illi deꝰ est : non

Expanded text:
qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo fqui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura seminalis, ex quet uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genusorigine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis eis exceptis qui per Dei gratiam liberantur, miseriarum conexione perducit. CAPUT XV. Quod Adam peccaturus prius ipse reliquerit Deum, quam relinqueretur a Deo, et primam fuisse animae mortem a Deo recessisse. Quam ob- rem etiamsi in eo quod dictum est: Morte moriemini, quoniam non est dictum: Mortibus, eam solam intellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpta sunt. pudenda texerũt: q̃ pͥus eadẽ
mẽbra erãt: s pudenda nõ erãt. Senserũt
gͦ nonũ motũ ĩobediẽtis carnis sue: tãꝙͣ
reciprocã penã ĩobediencie sue. Iã quippe
aĩa libertate ĩ ꝑuersũ ꝓpͥa delectata. et
deo dedignata seruire. p̾stino corꝑis ẜuicio
destituebatur: et qr superiorẽ dñm suo ar¬
bitrio deseruerat inferiorẽ famulũ. ad
suũ arbitriũ nõ tenebat: nec oĩno hẽbat
subditã carnẽ sicut sẽꝑ hr̃e potuiss. si deo
subdita iꝑa mansiss. Tũc gͦ cepit caro
ꝯcupiscere adu̾sus sp̃m: cũ qua ꝯtuersia
nati sumꝰ trahentes originẽ mortis in
a deo: et in quã sortẽ deciderit sue uolũ¬
tatis arbitrio.
Eus enĩ creauit hoĩem rectũ. na¬
turarũ auctor. nõ utiq uitioꝵ: s
sponte deprauatꝰ iusteq dãpnatꝰ. depra¬
natos dãpnatosq gn̾auit. Oñs enĩ
fuimꝰ in illo uno. qñ om̃s fuimꝰ ille unꝰ.

Expanded text:
conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis reciprocam poenam inobedientiae suae. Jam quippe anima libertate in perversum propria delectata, et Deo dedignata servire, pristino corporis servitio destituebatur: et quia superiorem Dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat: nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere adversus spiritum : cum qua controversia nati sumus, trahentes originem mortis, eta Deo, et in quam sortem deciderit suae voluntatis arbitrio. Deus enim creavit hominem rectum, naturarum auctor, non utique vitiorum: sed sponte depravatus justeque damnatus, depravatos damnatosque generavit. Omnes enim fuimus in illo uno, quando omnes fuimus ille unus,
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ẽ oĩs. Prima eni constat ex duab:¬
scdã ex oĩb tota. Sicut enĩ unuisa terua
ex multis terris: uniu̾sa eccłia ex multis¬
pͥma ꝯstat ex duab una aĩe alt̾a corꝑis
ut sit p̾ma totiꝰ hoĩs mors. cũ aĩa sine
deo. et sine corꝑe ad tẽpus penas luit:
sidã uero ubi aĩa sine deo. cũ corꝑe penas
hoĩ quẽ in ꝑadiso ꝯstituerat. de tibo uetito
qͣtũq die ederitis ex illo morte moriemii:
non tñ p̾me mortis ꝑtẽ pͥorẽ ubi aĩa pͥ¬
natur deo. nec tñ̃ posteriorẽ ubi corpus
pͥuatur aĩa. nec solũ ip̃am totã pͥmã. ubi
aĩa et a deo et a corꝑe separata punitur:
sz quicquid mortis est usq ad nouissimã
que secunda dicitur et qua ẽ nulla po¬
sterior. ꝯmuinacio illa complexa ẽ.¬
quam p̾main senserit penã.
Ain postea ꝙͣ p̾cepti facta trãsgressio
ẽ ꝯfestim gr̃a deserẽte diuina. de cor¬
porũ suoꝵ nuditate ꝯfusi sũt. Unde eciã
foliis ficulneis que forte a ꝑturbatis pͣ

Expanded text:
dendum est: omnes. Prima enim constat ex duabus, ex omnibus tota. Sicut enim universa terra ex multis terris et universa Ecclesia ex multima constat ex duabus, una animae, altera corporis: ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda vero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas homini, quem in paradiso constituerat, de cibo vetito, Quacumque die ederitis ex eo, morte moriemini : non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima privatur Deo; nec tantum posteriorem, ubi corpus privatur anima; nec solum ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur: sed quidquid mortis est usque ad novissimam, quae secunda dicitur, qua est nulla posterior, comminatio illa complexa estquam primam senserit poenam. am postea quam praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ incepit in corꝑe in morte ẽ. Quid
eñ aliud dieb. horis. momẽtisq singlis
agitur donec ea ꝯsũmata mors q̃ age¬
batur ĩpleatur: et incipiat iã tẽpus ẽẽ
post mortẽ. qd̾ cũ uita detraheret᷑ erat ĩ
in uita et ĩmorte simiul nõ p̃t ẽẽ. din
potiꝰ et in uita et ĩ morte sinuil est: in
uita stil in qͣ uiuit. donec tota detrahaf᷑.
in morte autẽ qr iã morit᷑. cũ uita detͣhit᷑.
Si enĩ nõ est in uita: quid ẽ qd̾ detrahit᷑
donec eiꝰ fiat ꝑfecta ꝯsũmacio: Si autẽ
uõ est ĩ morte: quid ẽ uite ip̃a detractio :
Non enĩ frustra cũ uita fuerit corꝑi tota
detracta. post mortẽ iã dicit᷑. nisi qr mors
erat cũ detraheret᷑. Nam si ea detracta nõ
est homo in morte s post mortẽ: qñ nͥ
cũ detrahitur erit in morte¬
¶ Capłm xiͫ den quisꝙͣ sumul et uiuẽs
possit esse et mortuus.
Dautẽ absurdũ est ut hoĩem anteꝙͣ

Expanded text:
esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid eagitur, donec ea consumpta mors quae agebatur, impleatur; et incipiat jam tempus esse post mortem, quod cum vita detraheretur, erat in in uita et in morte simul non potest esse. An potius et in uita et in morte simul est; in uita scilicet, in qua uiuit, donec tota detrahatur; in morte autem, quia iam moritur, cum uita detrahitur? Si enim non est in uita, quid est quod detrahitur, donec eius fiat perfecta consumtio? Si autem non est in morte, quid est uitae ipsa deNon enim frustra, cum vita fuerit corpori tota detracta, post mortem jam dicitur, nisi quia mors erat, cum detraheretur. Nam si ea detracta non est homo in morte, sed post mortem; quando, nisi cum detrahitur, erit in morte? CAPUT XI.-- An quisquam simul et vivens esse possit, et mortuus. 1. Si autem absurdum est ut hominem, a
Abbreviated transcription (Latin):
est qui non ei post ãnũ sit ꝙͣ ante ãnũ
fuit. et cras ꝙͣ hodie. et hodie ꝙͣ heri. et
qd̵ restat: ut õmo nichil sit aliud tẽpus
uite huiꝰ ꝙͣ cursus ad mortẽ: In qͦ nemo
uel paululũ stare. uel aliqñ tardiꝰ ire
ꝑmictitur: s oñs urgentur pari motu:
nec diu̾so impellũt᷑ accessu. Neq enĩ
cui uita breuior fuit celeriꝰ diem duxit.
ꝙͣ ille cui longior: s cũ equaliter et eqͣlia
moniẽta reparãtur. ambobus. alter ha¬
buit ꝓpius alto remotiꝰ: qͦ non in pari
ueloritate ambo currebant. Diliud est
autẽ amplius uie ꝑcurrisse: aliud tardiꝰ
ambulasse. Qui gͦ usq ad mortẽ pro¬
ductiora spacia tꝑis agit nõ lẽtiꝰ ꝑgit:
s plus itiueris ꝑficit. Porro si ex illo
quisq incipit mori hͦ est ẽẽ in morte ex
qͦ in illo agi ceperit ip̃a mors id ẽ uite
detractio. qr cũ detrahendo finita fu̾i̾t
pꝰ mortẽ iã erit nõ in morte: ꝓfecto ex qͦ

Expanded text:
est, qui non ei post annum sit, quam ante annum est, qui non ei post annum sit, quam ante annum fuit, et cras quam hodie, et hodie quam heri, et quod restat, ut omnino nihil sit aliud tempus uitae huius, quam cursus ad mortem, in quo nemo uel paululum stare uel aliquanto tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diuerso inpelluntur accessu. Neque enim, cui uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui longior; sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius, quo non inpari uelocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius uiae peregisse, aliud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ad huc uiuit. Idẽ ip̃e igit᷑ sinuil et
moriẽs ẽ et uiuẽs: s morti accedẽs uita
cedens. Adhuc tnĩ in uita qr inest aĩa cor¬
pori: nõdũ autẽ in morte qr nõdũ recessit
a corꝑe. S cũ abcesserit nec tũc in morte
s post mortẽ potiꝰ erit qñ sit ĩ morte qͥs
dixerit: Nam neq ullus moriẽs erit si
moriẽs et uiuẽs simul ẽẽ nullus p̃t. Qiã¬
diu quippe aĩa nn corꝑe ẽ. non possuuiꝰ ne¬
gare uiuentem. Aut si moriẽs potiꝰ dicẽdꝰ
est in cuiꝰ iã corꝑe agitur ut moriatur. nec
sumul quisquã pt̃ ẽẽ uiuẽs et moriẽs: nestio
quando sit uiuens./ Capłi x.. de uita
mortaliũ q̃ mors potiꝰ ꝙͣ uita ditẽda est.
x quo enĩ quisq in isto corꝑe morituro
ẽẽ teperit: nũꝙͣ in eo nõ agitur ut mors¬
non ueniat Hoc enĩ agit eiꝰ mutabili¬
tas toto tꝑe uite huiꝰ si tñ uita dicenda
est: ut ueniatur in mortem. Nemo qͥppe

Expanded text:
ruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et ruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit: quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et uiuens simul esse nullus potest. Quamdiu quippe anima in corpore est, non possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. CAPUT X. An uita mortalium mors potius quam uita dicenda sit. Ex - quo enim quisque in isto corpore morituro esse coeperit, numquam in eo non agitur ut mors ueniat. Hoc enim agit eius mutabilitas toto tempore uitae huius si tamen uita dicenda est, ut ueniatur in mortem. Nemo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ merat sensus qͦ malo bene utũt᷑ boni.
Peracta autẽ mors qͦnãmodo uel bona uł
mala ẽ que iã non est: Porto si ad huc
diligenciꝰ actendamꝰ. nec illa mors ẽẽ
apparebit: cuiꝰ grauẽ ac molestũ ĩ moriẽ¬
tib dixinꝰ sensũ. Quãdiu enĩ sentiũt ad¬
huc utiq uiuũt. et si adhuc uiuũt ante
mortem quã in morte potiꝰ ẽẽ dicendi sunt:
qr illa cũ uenerit aufert om̃em corꝑis sẽsũ
qui ea ꝓpinquãte molestus est: at ꝑ hoc
quoniͦ morientes dicamus eos qͥ nõdũ
sunt mortui. s ĩminente morte iã extre¬
ma et mortifera afflictione iactãt᷑ expli¬
tare difficile ẽ. eciã si recte isti appellant᷑
moriẽtes: qr tũ mors q̃ iã ĩpẽdit aduenerit:
non morientes s mortui nũcupãt᷑. Alullꝰ
ẽ gͦ moriens nisi uiuẽs. qm̃ cũ in tãta
est extremitate uite in ꝙͣta sũt qͦs agere
aĩam diciniꝰ: profecto qui nõdũ aĩa ca¬

Expanded text:
eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Peracta autem mors quonam modo uel bona uel mala est, quae iam non est? Porro si adhuc diligentius adtendamus, nec illa mors esse apparebit, cuius grauem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, et si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema et mortifera adflictione iactantur, explicare difficile est, etiamsi recte isti appellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, quoniam, cum in tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima ca