comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ditas mino indiguit. Nota ꝙ repetit᷑ deuꝰ
te deus tuus .s. pat̾. ĩ latino putat᷑ idẽ casus no¬
ma distinctio ẽ qͣ alt̾ noĩatuus alt̾ uocat̾s ĩtłłr¬
o tudeus un. te d̾. tuus. ungr̃ deus a deo. Quis
ẽ gͦ deus unctus a deo: xp̃m intlłige .xͨ .ni. dr̃ ã tͥs
mate. cͥsina .ii. grece: latine dr̃ iictio. hoc nͥ xͦ un

Expanded text:
 deitas nullo indiguit. Nota quod repetitur Deus te Deus tuus, scilicet Pater. In Latino putatur idem casus noma distinctio est, qua alter nominatO tu Deus, unxit te Deus: ungitur Deus a Deo. Quis est ergo Deus unctus a Deo? Christum intellige. Chrisr Deus a Deo. Quis est ergo Deus unctus a Deo? Christum intellige. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. et confidis
ce ip̃gesse lumen eoꝵ.
qui intenebris sunt.
i. confidis qd̃ etiam il¬
luminare poces .e. qui
inteneris sunt. cecos
ẽt intenebeis existenteᷤᷤ
dicit gentiles quit rõ¬
ne pͥuati ceci fiunt et
siquid sciunt. tamen

Expanded text:
gentite ipsum esse lumen eorum qui in tenebris sunt, id est confidis quod etiam illuminare potes eos qui in tenebris sunt. Caecos et in tenebris existentes dicit gentiles, qui et ratione privati caeci sunt, et si quid sciunt tamen
Abbreviated transcription (Latin):
damiustitiam et uitã et̾nam. modo ostendit iͥt̃
dias. ut xp̃o c̾das qm̃ lexprmisit ut deponas oĩa
turpia. ut cͥoͣ ͤcrtum cidas prodest ergo adintã
spũalit̾. et hec et alia sacramenta legis intelli¬
gĩti. quia õbediendo do̾facit ei signum u̾ita¬
tis. ut pie gaudeat et sp̃nali suanitate u̾ita¬
tem contem plans. inxp̃o credati prodest ⁊ lex
rudi ppło. litt̾am legis seccanti. dum subtimo
re dei custos stur. q aueritur aut quomodo ħ¬
dicat ccumeisionem prodesse cum inseq̃ai dicat.
R dend̾ hoc dici s cd̃m statum diu̾sorum temporũ.
sam scdm statum uet̾is legis. olim prafuit eirt̃¬
tisio. set non profint ad salutem. sũ sp̃uał̾ legis
obseruantia. unde hicagit. tempore aũt gr̃e post¬
qͣm eribita est u̾ntas. non modo ño prodest.ł ⁊̃ ob̃¬
est donde inseqñtib dicit. Si cͥcuntidamini ⁊ c̃. se¬

Expanded text:
dam justitiam et vitam. Modo ostendit circudias, ut Christo credas, quem lex promisit, ut deponas omnia turpia, ut cor circumcidas. Prodest ergo ad vitam spiritualiter; et hoc et alia sacramenta legis intelligenti, quia obediendo Deo facit ei signum veritatis ut pie gaudeat, et spirituali suavitate veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sre Dei custoditur. Prodest. Quaeritur quomodo ircumcisionem prodesse, cum in sequentibus dicat: respondemus hoc dici secundum status diversorum temporum. Nam secundum statum veteris legis olim profuit circumcisio, sed non profuit ad salutem sine spiritualis legis observantia. Unde hic ait: Tempore autem gratiae postquam exhibita est veritas non modo non prodest, sed etiam obest. Unde in sequentibus dicit: Si circumcidimini, e
Abbreviated transcription (Latin):
ges .ꝙ. ħ ⁊ illa habes.
galium doces. cur
te ip̃m non doces: et
qui p̾dicas nõ fu. sicut
lex dicit. cur furaris¬

Expanded text:
ec et illa habes. go alium doces, cur te ipsum non doces? et qui praedicas non furandum, sicut lex dicit, cur furari
Abbreviated transcription (Latin):
gando. et cur hocfacis:
sum legis. qui est deĩ
i. causa es. quare alii¬
d̾m inhonorent. et
gences dum testimo¬
nium qd̃ pater defi
pitisinͥ quo patri detrabimt. q¬
ałphematuratut ip̃e ait. Qui me recipit non me
s o̾iu̾m rͣetipit. sec enm qm menuisit. et iõ inter
gentes blasphematur nomen dei ꝑuidõs. quia
credentib gentib uidei suadete nitebantur.x
non esse dicendum d̾m. et nota quia u̾b̾ erechi¬
cł ꝓphe unitur apostolus pro suis. qui erechiel ad
uidos sui temponis ħ̾it dicebat. nomen deiblas¬
phematur per uos int̾ gentes. qr olĩm gentes
nõ aiadu̾tebãt udeos sibi traditoi. pro noxiis
tum est inerechiele de contemporaneis suis. se¬

Expanded text:
aei. Et cur hoc facis? t quia sensum legis qui est de st causa es quare alii inhonorent. Et s dum testimonium quod Pater dedit pitis in quo Patri detrahitasphematur, sicut ipse ait: Qui me recipit, non me solum recipit, sed eum qui me misit . Et ideo inter gentes blasphematur nomem Dei per Judaeos, quia credentibus gentibus Judaei suadere nitebantur Christum non esse dicendum De utitur Apostolus pro suis, qui Ezechiel ad Judaeos sui temporis hoc dicebat: Nomen Dei blasphematur per vos inter gentes , quia olim gentes non animadvertebant Judaeos sibi traditos pro noxis tum est, in Ezechiele de contemporaneis suis
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ. qͥ bñ potes¬
hoc facere te dico e¬
mtritus ab aliis u̾bis
fider. ⁊ bone ooc¬
in moribus quam eciã
studio assetutus es ab
sñ fructu. ⁊ si ibi uidea¬
tur rõ ut ĩ legalibus

Expanded text:
u, qui bene poteshoc facere. Tu, dico, enutritus ab aliis verbis fidei et bonae docin moribus, quam etiam studio assecutus es ab ine fructu, et si ibi videatur esse ratio ut in legalibus
Abbreviated transcription (Latin):
nam uoluntatẽ¬
ñ murmuramꝰ ĩ adu̾¬
sis nos dico cu pientes
qr uolumꝰ illi ħere:¬
Iõ om̃ib modis ꝯten¬
dimꝰ placere illi. si asd¬
ut qñ astabimus ei.
.i. elaboramꝰ. ut hie.

Expanded text:
nam voluntatenon murmuramus in adversis. Nos dico cupientes, quia volumus illi haereo, omnibus modis contendimus placere illi, sivut quando astabimus ei, id est elaboramus ut hic,
Abbreviated transcription (Latin):
quia originalit̾ at
trax̾ͥunt. ut quia ma¬
lis morib addid̾i̾t
peccatum enĩ pͥmi
homĩs nõ solum ip¬
tiit genus human
cionem .s. ⁊ culpam
sus cepimus. pectaue.
catore om̃s nascunt᷑
peccatores. ⁊ egent ad¬
iusticia dei. ũo sua q̃

Expanded text:
quod originaliter traxerunt, vel quod malis moribus addiderunt. Peccatum enim primi hominis non solum iptiavit genus humanum, tionem simul et culpam suscepimus, peccaverunt catore omnes nascuntur peccatores. Et egent, adi
Abbreviated transcription (Latin):
datum pro nob̃ axp̃o iħ̃n. de quo petrus ait.
quia non corruptibilib argñto ut auro re¬
dempti estis. set p̃cioso sangiune unigeniti
filti dei. Nẽmpe ut iustificarentur homines
diuina gr̃ailitas de maria nata estut pos¬
set pronus uistificand is offerre sacͥficium pas¬
sionis et crutis nͥ enĩ a nob̾ sum̾et cartĩẽmiorta¬
enati funnus. Si igitir ad peccata non rede¬

Expanded text:
datum pro nobis a Christo Jesu. De quo Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortaenati fuimus. Si ergo ad peccata non rede
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i est dicca. nen qͣ crecdit xp̃c. sic illa iustitia dei
titia ergo dei sñ lege est. setiõ sine lege manifa.
quomodo esti ꝑlegem testificata. sisme lege ma¬
nifestata : Set iusticia dei sine lege estiqmͣ d̾s ꝑ
spñi gr̃e credenti confert. sine ad uitorio legis .i.
nõ adiut̾is lege. set nõ sine lege ostñdit. quia ꝑ
legem ostñdit honũ infirmitatem suam. utadͥ

Expanded text:
 est non qua credit Christus, sic illa iustitia dei titia ergo Dei sine lege est, sed non sine lege manifesta. Quomodo enim per legem testificata, si sine lege manifestata? sed justitia Dei sine lege est, quam Deus per spiritum gratiae credenti confert sine adjutorio legis, id est non adjutis lege, sed non sine lege ostendit, quia per legem ostendit homini infirmitatem suam, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dei Illi em̃ uisti qui p̃cesserunt xp̃i ad¬
uentum. in inf̾uo tenebantur usq ad xp̃i
passi onem. ub i net p̾enis opprimebantur:
nec tñ d̾m uidebant. ꝙ erat eis pena. hoc a̾
erat eis pro peccato pͥmi homunis. suie pro
peccato originali. p̃o qd̃ obelnsus erat adi
seraitus. Underacharias tu quoq insangͥne
testamenti tm enusisti uinctos tuos delatu.
ũcci in inf̾no tenebantur. resurrex̾unt. uõ¬
let aũt q̃ri. utrum antiquis instis qui inĩ¬
ferno tenebant᷑. peccata essent remuissa ꝑ
fidem. et peraitentiam. qm eos u̾e habut¬
se constat. ⁊ si remissa erant omĩa quade

Expanded text:
Dei. Illi enim justi qui praecesserunt Christi adventum in inferno tenebantur, usque ad Christi passionem, ubi nec poenis opprimebantur, nec tamen Deum videbant, quod erat eis poena. Hoc autem erat eis pro peccato primi hominis, sive pro peccato originali, propter quod occlusus erat aditseratus. Unde Zacharias: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, vincti in inferno tenebantur, resurrexerunt. Solet autem quaeri utrum antiquis justis qui in inferno tenebantur peccata essent remissa per fidem et poenitentiam, quam eos vere habuisse constat; et si remissa erant omnia, qua de
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicit ꝑ legem peccatũ cognosci. nõ io hoc
dicit. ꝙ peccata ante legem prorsus nescirent᷑.
cum et iosepħ accatus detͥmm᷑ ne missus sit i
peccaumius infratrem nr̃m. set ido dñr pec¬
cata cognosci ꝑ legeni qͥae quedam cognita
sunt peccata q̃ ignorabantur esse pectata.
et q̃dam gͣuiora ꝑ legeni cognita suntiqͣm
ante putarentur. et cõmũit̾ omĩa nd̃ im¬
pune fut᷑a apd̃ d̾mi. ꝑ legem cognita suntle¬

Expanded text:
autem dicit per legem peccatum cognosci, non ideo hoc dicit quod peccata ante legem prorsus nescirentur, cum etiam Joseph accusatus de crimine missus sit in peccavimus in fratrem nostrum . Sed ideo dicuntur peccata cognosci per legem, quia quaedam cognita sunt peccata, quae ante ignorabantur esse peccata; et quaedam graviora per legem cognita sunt, quam ante putarentur; et communiter omnia non impune futura apud Deum per legem cognita sun
Abbreviated transcription (Latin):
ticia aũt dei dr hic. ño qua ip̃eustus est. qͥ
eẽntia łr iusticia est. Set qua induit impi¬
um: qñ miłicordit̾ de infideli facit fidelem.
ut homĩes c̾tius c̾dant. addit. uisticia dico.
eõ ip̃o ⁊ lex ꝑrohibet et testunoĩum iusticie
dei qmia mea nemo iustisicaturi cum em̃
lex nõ iustificãt impiuiti dep̃uaricatione
connictum. mictit adiustificantem dñi. at¬
que ita ꝑhibet testimoniũ iusticie d̾i. dũ
ubendo. et minando. et neminem instificã¬
dosatis uidicat dono dei. hominem iustifica

Expanded text:
titia autem Dei dicitur hic, non qua ipse justus est qui essentialiter justitia est; sed qua induit impium, quando misericorditer de infideli facit fidelem. Et ut homines certius credant, addit, justitia, dico,eo ipso etiam lex perhibet testimonium justitiae Dei, quia in ea nemo justificatur. aricatione convictum, mittit ad justificantem Deum, atque ita perhibet testimonium justitiae Dei, dum jubendo et minando, et neminem justificando satis indicat dono Dei hominem justifica
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hoĩes. simiłr peccantes itũ est in ꝯde̾pnatõ¬
credentesitum est in iustiticatõnem uite. ñ
enĩ est gnał dãpnatõ uł iustificatõ in om̃ib.
Unde post ea ait. młti sicut .nł. ⁊ c̾. hic iã
delictum unius detiat. ⁊ iusticiam unius. ut si¬
cut ille merito peccati plid̾it.ita ⁊ iste m̾ito

Expanded text:
s homines, similiter peccatum est in condemnatiocredentes, itum est in justificationem vitae. Non enim est generalis damnatio, vel justificatio in omnibus. Unde postea ait: Multi, sicut enim, etc. Hic jam delictum unius et justitiam unius, ut sicut ille merito peccati perdidit, ita iste merito
Abbreviated transcription (Latin):
osten iusti. su. i. oͣstenderet se u̾acem in pro¬
missis .s. ut nos apeccatis lib̾aret. sicut ante
promis̾at. qd̾ cum implert. iustum se ostñ¬
dit. que ostñisio uecessaria fuit. nõ solum pẽ
dei d̃o .s. paciente. et nõ puniente tunt. sustẽ¬
tatio enĩ dei est.ubi peccatornõ statim puni¬
tur. ut peccat. set ꝑ pacĩam dei adducit᷑ per
tiam. dum eis remitc̾et p̃cedentia delicta
que pessimis tirannis sermendo ccͣxetant.
tat peccata hominũ. ꝙ nisi esset. inpͥmo
homine finis hom̃ĩs ꝑuiditium fuisset. ad
quid aũt tutic pat̾etu. et sustiñet. ostend̾

Expanded text:
e, id est ut ostenderet se veracem in promissis, scilicet ut nos a peccatis liberaret, sicut ante promiserat. Quod cum implevit justum se esse ostendit, quae ostensio necessaria fuit, non solum pro Deo, scilicet patiente et non puniente tunc. Sustentatio enim Dei est, ubi peccator non statim punitur ut peccat, sed per patientiam Dei adducitur ad suam dum eis remitteret praecedentia delicta quae pessimis tyrannis serviendo contraxerant, tat peccata hominum. Quod nisi esset, in primo homine finis hominis per judicium fuisset. Ad quid autem tunc pateretur, et sustineret, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoluntate nostra fiat. set uoluntas nr̃a
ostenditur infirma ꝑlegem. ut sanet gͣ¬
cia uoluntatem: et sana uoluntas imple¬
at legem. si constituta sublege. nec indi¬
gens lege. ip̃a est gracia qua uistificatur im
pius .i. fit iustus. qui pͥus erat impius et sõ
ꝑtipieude huiꝰ gr̃e m̾ita nulla p̃cedunt. quia
m̃itis impii. non gr̃a set pena debetut. nec
ista esset gr̃a. si ñõ datet᷑ gͣtuita. dat᷑aũgͣtuita.¬

Expanded text:
ne voluntate nostra fiat, sed voluntas nostra ostenditur infirma per legem, ut sanet gratia voluntatem, et sana voluntas impleat legem, non constituta sub lege, nec indigens lege. Ipsa igitur est gratia qua justificapius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem dei qr hoc
de deo noscibile est
dicit qd̾ de d̾o ẽ. nos cibile est: qͣr młta sunt
que de deo ꝑ naturam sciri non possant. ut de
misterio redemptionis ⁊ incarnationis. Hotũ
dei est hoc quod ⁊ huiꝰ mundi elispõne ⁊ nat᷑ali
ratione asseqm possumus. Ignotũ uero dei
noscibile de deo qi ñsolum rõ naturalis ad hec
ꝑfuit s ⁊Dens illis reuelanit. uł manifesta¬

Expanded text:
veritatem Dei, qua hoc de Deo noscibile est,dicit quod de Deo cognoscibile est, quia multa sunt quae de Deo per naturam sciri non possunt, ut de mysterio redemptionis et incarnationis. Orig. Notum Dei est, hoc quod ex hujus mundi dispositione, et naturali ratione assequi possumus. Ignotum vero Dei,noscibile de Deo, quia non solum ratio naturalis ad hoc profuit, sed et Deus illis revelavit, vel manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
opere malo. bonum est quod tenent. s malũ
est ubitenent. ueritatem enim tenent. s min
iquitate. inuenistienim deum o tugentilis.
o phe. ⁊ colis ydolum. innenisti u̾itatem. ⁊ iꝑ¬
sam detines in iniusticia⁊ quod ꝑ cłi operaceg¬
nouisti per homuns oꝑa perdidisti. Totͣnm cõ¬
siderasti rerum ordinem ⁊ non uis attendere.
quod mundus opus dei sit. ydolum opus fabͥ.
si fab̾ ỹdolo sicut dedit figuram. daret ⁊ corab
ip̃o ydolo faber adoraretur. quomodo gͦ homo.
faber d̾s turis ñ est: si homo ydoli faber est. quis
est deus tuus quis fecit te. quis est d̾s fabꝰ. qui
fecit euin: gͦ si ydolum cor hr̃et. nõ ne fabrum
adoraret qni fecit illum. Ecce. quomͦ detinent
u̾tatem dei in imusticia. occurrebat ã apłont.¬
ei dretur. un̾ illi ueritatem detinent ad quo
locutus non est d̾s: nec legem acceperunt. si¬
cut ppłe isrł. Respondet. ⁊ ostendit u̾ Qui
a uotum est dermã¬
nifestum est in illis.

Expanded text:
opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; et quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabrum adoraret qui fecit illud? Ecce quomodo detinent veritatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Aposteretur: Unde illi veritatem detinent, ad quos locutus non est Deus? nec legem acceperunt, sicut populus Israel? Respondet, et ostendit unde: d notum est Dei, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
Impieras est indm pecrasse iniquitat in hõies.
qui pͣuitate oꝑis abequitate liscordat. ⁊ ẽ sen
quod accusat eos. qr indicanit᷑ eił creatorem.
uł saluatorem. Ex ip̃a .i. celi fabrica iratus illis
d̾s ostendr. qui iõ tam pulera astra condielitut
ex his qͣntus ⁊ qͣm adimrabił creator eoꝵ ẽ pos¬
sit agnosei. ⁊ solus adorari. Reiͣm gͥ fãcit a
płe gentilem: per legem nature. per quam
potuit conpicndere. fabrica indnditestante. aue¬
tͥorem dm̃ suum dilendum. s ininsticia ⁊ ĩ¬
pieras in eis apparet: dum hec uidentes. clissimu¬
lant au̾itate. non fatientes unum deum. uñ sub
ceret. cur est eis ira de impietate. eũ ñ cegnou̾uro ĩi. ⁊¬
deum: ad quod respondet. merito est eis ira. qr
poterant quid̃ cognoscere deum. ⁊ ⁊̃ eoꝵ aliqui
partim cognouerunt: s sibi tollunt: malentes
morari iniuste insua uͥoluꝑtate. sic lege litte¬
ram de deo cognitionem detinent. cum sponte.
eis offerat. ip̃i dico. manentes in iniusticia .i. in

Expanded text:
Impietas est in Deum peccasse, iniquitas in homines; qui pravitate operis ab aequitate discordat. Eorum Quod accusat eos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Reum igitur facit Apostolus gentilem per legem naturae, per quam potuit deprehendere fabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subuasi quis diceret: Cur est eis ira Dei de impietate, cum non cognoverunt Deum? ad quod respondet, merito est eis ira, quia poterant quidem cognoscere Deum, et aliqui etiam eorum partim cognoverunt, sed sibi tollunt malentes morari injuste in sua voluptate. Haimo Sic lege litteram de Deo cognitionem detinent, cum sponte se eis offerat; ipsi dico manentes in injustitia, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
Usus .ni. ẽ uet̾is.t. peccã dici. sacrificia ꝓ pecẽatu.
Uł pecm̃ dicitur. simiłitudo carnis peceati. Uñ
dicitur alibi. depeccõ dampnauit peccm̃ .i. de
silitudinem carnis peceati. qr misit deus filiũ
suum ĩ silttuonem carns pec̃ati ⁊ it̾m dicioͭ.

Expanded text:
s Testamenti peccata dici sacrificia pro peccatis. Vel peccatum dicitur similitudo carnis peccati. Unde dicitur alibi: De peccato damnavit peccatum, id est de similitudine carnis peccati, quia misit Deus Filium suum in similitudine car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ libitu suo agencium. ⁊ tẽ erit ei ĩuirtute indi¬
cantis. dies in quam ille ita in ꝓuisus uemet ma¬
die s ĩ nocte cum latentiꝰ uenit. ⁊ hoĩes doemunt
tunc oiã subripit. ut qui duutem se putabat eui
se hrẽ tunc uuenient. Pp̃ hoc incep̃ ag̾e de tem¬
porib ut mon̾et caie sibi ne ra dep̾hendantim sts̃
gͦ post quantum temꝑis hoc futur sit. s quĩo fu¬
turum sit opus ẽ scire ut curẽt filii lucis eẽ ⁊ ꝑa¬
to corde uigilare. qui nolũt abilla hora sic̃ ance¬
turno fure comp̾hendi. nam si ad cauend̾ hoc
maluri .i. ne hora dnĩ tanquam sur inueniat
sufficiebat ut scirent imꝑatis atq dormientib
horam dñi sicut furem eẽ. uenturam atq hoc¬

Expanded text:
pro libitu suo agentium, sed tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, madie, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tunc omnia subripit, ut qui divitem se putabat dormse habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de teporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat sufficiebat ut scirent, imparatis atque dormientibus diem Domini sicut furem esse venturam; atq
Abbreviated transcription (Latin):
camab sit gentib ⁊ genti¬
lis spũalis. sit u̾e uideus.
det sibi nunc posse obi¬
statum. maior qͣm gentili quasi .d. qñ quidem
orem statum est. iudeo. delege ut delegalib obe¬
uantiss. qui dr ppłc peculiaris cłi qͣm gentili qui
d̾r camis innundus. aut que est ei utilitas cir¬
cumcisionis .i. quid consetutus est decͥcum ci¬
sione. ad hoc Rͣdet. ualicit quidem olim. set ñ
idõ digniores suͥnt infide. et hoc est qd̾ ait. mł¬
tum plus est uid̾o scd̃m pͥorem statum qͣm gẽ¬
tili. et hoc ꝑ ominem modum. omnis modus ẽ.
ut inadministracione temporalium uł insere¬
seratione sp̃ualum. In quo utroq multa iu¬
deis d̾s fecit: que non gentib et ita scd̾m pͥorẽ
statum. digniores fuerunt. sequitur. Prm̃
quidem p̃t̾mittens apłc¬

Expanded text:
 fit gentilis, et gentilis spiritualis fit vere Judaeus. det sibi nunc posse objistatum, major quam gentili. Quasi dicat: Quandoquidem  Judaeo, de lege, vel de legalibus observantiis, qui dicitur populus peculiaris Dei, quam gentili qui dicitur canis immundus. Aut quae est ei utilitas circumcisionis, id est quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide. Et hoc est quod ait, multum, amplius est Judaeo secundum priorem statum, quam gentili Et hoc, per omnem modum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel in reseratione spiritualium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus, et ita secundum priorem statum digniores fuerunt. Primum quidem, praetermittens Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ut seorsum pancioribis
mos qui ñ possunt oĩa
caꝑe quib aliqͣ tatue¬
rat᷑ dicenda ꝓfectis. a¬
renti eloquio. s neq¬

Expanded text:
ut seorsum paucioribus mos qui non possunt omnia capere, quibus aliqua tacuerat dicenda perfectis. Arenti eloquio: sed neq
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃itatẽ ꝓ greditur: ñ rõni s libidini obse¬
quitur. cͦum gͥ culpabił ñ fit gn̾andi ĩtenci¬
oẽ concubitus eui ꝓͥe iiptiis imputandꝰ ẽ.
libidinis uoluptate. q̃ tñ uoluptas ñ pp̃nup¬
cias cadit ĩculpani. s pp̃nupcias accip̃ ueni¬
am. Quõ cura ⁊̃ huie sunt laudabiles nupti
se. 2ħ .n. iste concubitus quosernitur cõcupis¬
cencie. agr᷑: ut ĩpleatur fetus ꝙ̃ postulant inip¬

Expanded text:
necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur. Cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, n voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiase. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nup
Abbreviated transcription (Latin):
mus s potens appariuit ex hiis que ĩt̾ uos
fẽc̃ eum douo dedit ꝙ exꝑti ñ dubitẽt se ab
eo posse puiri. ꝯuia uidert̃ ĩ noĩe eiꝰ mor¬
tuos suscitatos demones sugatos. ⁊ siclisur¬
dis auditum. mutis affatum. claudis gres¬
sum cecis uisum eẽ redditum. ⁊ uere potẽt

Expanded text:
mus, sed potens apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona dedit, quod experti non dubitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, caecis visum esse redditum. Et vere potens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliis. ũ sitis sapienteᷤ
alta an corde saltem. sẽt¬
sitis ꝯsencientes hũili
b .i. hunuliũ imitato¬
res. Et nota q ñ ait

Expanded text:
 aliis, non sitis sapientes alta, in corde saltem; ses consentientes humilibus, id est humilium imitatores. Et nota quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsencio. feruet e pugna. ñ ꝯtupiscere namq
ẽ ⁊ laborantis. attende quõ dieat augustiuꝰ hic
pͥmo motu. q̃ ẽ ueniale peccatum. si. gͦlex dici¬
tur illam nolle .i. ꝓhibere: tũc ꝓhibet uenia¬
le pecc̃m ⁊ uibet aliquid ꝙ oĩo fĩ sĩ potest. p̃t̾e

Expanded text:
nus Fervet ergo pugna non concupiscere. Namque est, et laborantis. Attende quomodo dicat Augustinus hic primo motu quae est veniale peccatum. Si ergo lex dicitur illam nolle, id est prohibere, tunc prohibet veniale peccatum, et jubet aliquid quod omnino fieri non potest. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m ÷. ut qui nõ õbedi¬
uit suo suꝑiori ei nõ
caro. supͣ te est dñs tuꝰ.
in fra te caro tua.ser¬
ui melioriut seruiat
tĩbi in ferioꝵ cõptẽpsi¬
sti suꝑiorem. tor q̃ris ab
in feriori. dico repug¬
ccentẽ me. ꝑ ꝯsensũ
tudine peccãdi dñat᷑.¬

Expanded text:
 ut qui non obedivit suo superiori, ei non caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico repugcentem me, per consensum tudine pecca
Abbreviated transcription (Latin):
restat infirmitas. lex q̃ inm̃bris ẽ repugnas m̃ti
uicium carnis ẽ. ꝙ ex pugna pecc̃i. ⁊ extraduce
mortis ꝑuenit. ꝯe̾t᷑ lex ista q̃ ẽ ĩ m̃bris remissa
ẽ regen̾atõe sꝑĩtali. ⁊ manet ĩ carne mortali re
.i. carnalem ꝯcupiscenciam ꝙͣ legẽ pcc̃i uocat q̃
hoc carnale nr̃m captuũ tenet. lex gͦ carnus me
captiuat sub ip̃a lege pecati .i. sub ꝯcupiscẽcia
sua. Capt̾iuũ me a̾ ducit ñ ex mĩte s ex tarne
ñ extoto s exparte q m̃es repugnat. ⁊ ꝯdelec¬
tatur legi dei. sic de ip̃o apło ꝯuenient̾ accipitur
qͥ dic̃ se captiuũ duciextarne. mens .n. ñ ꝯsẽ¬
tit pccõ titillanti. sugg̾enti. blandienti. qr ht̃
ꝯsentit. ⁊ ẽ ĩ me quiddã mortuũ ⁊ quiddã u¬
uũ uł lex pcc̃i accipi potẽt ꝯsepsus. ⁊ oꝑatõe¬

Expanded text:
restat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: reest carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legqui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia haconsentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex peccati accipi
Abbreviated transcription (Latin):
audiens legẽ dicẽtẽ ñ ꝯtupisces. iuciũ agnora¬
uit ⁊ cdit. sellũ habuit qt uolebat ñ ꝯcupisc̾e.
trahat. luctabatur. ñ subiugabatur. de se hoc
tͥ ꝓponit: ne de hoc desꝑes ĩte. ꝯstituit tͥ ante
occulos pugnam suã ne tim̾es tuã. si .i. hoc ñ¬

Expanded text:
s legem dicentem, non concupiscas, vitium agnovit, et odit; bellum habuit, quia volebat non concupiscere, trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ssionẽ pcc̃oꝵ accepta hõ releuetur. ut dece¬
tero possit resipisce p̃sso pcc̃o. pͭ enĩ hõ expo¬
liatus malis resistẽ ad u̾sario. recepta po
ꝙ ħ ĩnduẽ qͣrtã legẽ fidei. pociorẽ lege mo¬
isi. qm ⁊ gr̃am uocat. quatuorenĩ leges ĩ
ĩꝑsona hõis. sb̾ grãdegentis. seqͣ gͥ. eͦ. ip̃e

Expanded text:
issione percepta, homo relevetur, ut de caetero possit resipiscere presso peccato. Potest enim homo exoneratus malis resistere adversario, potestate  inducit quartam legem fidei, potiorem lege Mosi, quam et gratiam vocat. Quatuor enim leges in sona hominis, sub gratia degentis. Igitur ego ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
cem sauemuse nota qͣr ut lutrum possit a habe:
ad nec eos fatienda: monet q̃ m̾itum collocant a¬
pud dm̃ abillicitis abstin̾e fac̃ tiior. ueretura.
ne mala faciens penis subdatur. ħaũ que nc̃ fa¬
tienda monet ad ꝓfeccum m̾ttoꝵ ꝑtinent. exuo¬
luntate .i. fiunt ñ ex necĩtate qui gͦ ab illicitis
abstinet laudemi ht̃. qui uͦ a licits temꝑat:

Expanded text:
sius Et nota quia ut lucrum possint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad profectum meritorum pertinent: ex voluntate enim fiunt non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis se temperat,
Abbreviated transcription (Latin):
additur heniguitatẽ aũ
ad bñfaciend̾ parati ⁊
hũilitarem ut sitis hu¬
miles corde ⁊ hĩtu ⁊ mo¬
destiam. ut ĩ oĩbus mo¬
dũ seruetis. ⁊ pacĩam¬
ĩadu̾sis tollerandis sub¬
portantes mintem ut al

Expanded text:
additur, benignitatem animi ad benefaciendum parati, humilitatem, ut sitis humiles corde et habitu, destiam, ut in omnibus modum servetis, et patin adversis tolerandis, supportantes invicem, u
Abbreviated transcription (Latin):
gͣti estote dõ. docenges
⁊ uos ⁊ alios q̃ ignoratis
met ip̃os. destitis ut doc¬
nruia fiat illis qui nes¬
cuint. ⁊ tomonitio ilł
qͥ suut s pigri sc̃ docẽtes
dito ⁊ comonentes de
hiis que ꝯtinentur ĩ
p̾sis qui demoribus ag¬
unt. ⁊ hymnis. qui de
laudib dei agunt ⁊ cã¬
ticis. spũalib. qui st̃ de
et̾no bano. ⁊ hiis docci⁊
comoniti. estote tantã¬
tes do .. ad honorẽ dñi

Expanded text:
stote Deo docentes, et vos et alios quem ignoratis metipsos de scitis, ut doctrina fiat illis qui nesciunt, et commonitio illis qui sciunt, sed pigri sunt. Docentes, dico, et commonentes de his quae continentur in psalmis qui de moribus agunt, et in hymnis, qui de laudibus Dei agunt, et canticis spiritualibus, qui sunt de aeterno bono, et his docti et commoniti, estote cantant
Abbreviated transcription (Latin):
dari: ꝙ sic intulit ĩ t̾ogãs
expau̾eni hoc tapitulum¬
ita distinguendum puta¬
acoeĩ eẽt responsio. lex
or mͥuidet᷑ ista distiẽtio

Expanded text:
dari? quod sic intulit interrogans exponerem hoc capitulumita distinguendum putaac deinde responsio: lex or mihi uidetur ista distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩposu̾it finem oꝑi. nec¬
deus ĩ pouit reniuñati¬
oni. quantum semitua¬
Tes. uimꝰ ĩ oꝑib tantum metemꝰ ĩ fruct̾ib
⁊ qͣntum u̾itas ĩ quirentis se dilatau̾it tantum
seapperiet ad p̃miũ manus ret̾buentis. qr sic̾ re¬

Expanded text:
imposuerit finem operi, necus imponit remunerationi. Quantum seminaverimus in operibus, tantum metemus in fructibus. Et quantum aviditas inquirentis se dilataverit, tantum se aperiet ad praemium manus retribuentis, quia sic re
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ostendens ĩ eiͤ
ex side habuisse originẽ
braham dicens. ita fide
.i. ꝑfidem ille qui uõcat᷑¬
retur abrã obedunt exi¬

Expanded text:
descendit, ostendens in eis, ex fide habuisse originem, braham dicens ita: Fide, id est per fidem ille, qui vocaturetur Abram, obedivit exi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. multi testabantur
eum placuisse dõ ⁊
u̾e ꝑsidẽ placuit dõ
sñ fide .ii. ĩ possi . ẽ. ali¬
quem plac̾e deo adeo

Expanded text:
 justi testabantur eum, placuisse Deo. Et vere per fidem placuit Deo. Sine fide enim impossibile est aliquem placere Deo. A Deo
Abbreviated transcription (Latin):
et a t̾ra sua s ut aũn a
uelłet ne uelit reu̾ti ñ
enĩ exierat iñ aiõ si redeundi tenebatur deli¬
deno ꝙ defideriũ doiubente ac iuiuante. ⁊ il¬
lo obediente suerat amputand̾. Sequr̃ fide
ĩ aliena. ⁊ ĩ casuł. uñ subdit de moratꝰ ẽ dico ĩ ca¬
suł habitando ẽ ysaac ⁊ iacob coħedib eiꝰdẽ re¬

Expanded text:
et a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat amputandum. Fide in aliena, et in casulis. Unde subdit demoratus est, dico, in casulis, habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus ejusdem re
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quid gͦ eilex: ⁊
de ne mo uinꝙͣ po¬
tuit saluari hec tñ
fides ñ fufficit ad sa¬
lutem. fide: aliud exͣ
ponit dẽ noẽ ad ꝯm̃¬
datõem sideidicens
tioe responso accep¬
to a deo dehus q̃ad
huc ñ uidebant᷑ me¬
tuens aptauit ar.

Expanded text:
se. Quid ergo ei lex? Et de nemo unquam potuit salvari. Haec tamen fides non sufficit ad salutem. Fide. Aliud exemplum ponit de Noe ad commendationem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc non videbantur metuens, aptavit arcam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ di ut de eiꝰ si de exemipłm demꝰ. ñ .ii. mors ex¬
tũ faman fidei tanta fint sides eiꝰ ꝙ mors
eam ñ extuiẽ ex fide ⁊ pacĩa p̃cedenciũ patr̃
ꝯsolatur istos. Iõ dicit ꝙ h abel adhuc loqͥt
qr eos suo exemplo admouet ut iꝰtisĩt. Int̾e¬

Expanded text:
quendi, ut de ejus fide exemplum demus. Non enim mors exstinxit famam fidei; tanta fuit fides quod eam mors non exstinxit. Ex fide et patientia praecedentium patrum consolatur istas. Ideo dicit quod Abel adhuc loquitur, quia alios suo exemplo admonet ut justi sint. Intere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯi hos. rece. pauꝑes
si lauit pedes scor
p̃dicatoꝵ qͦs tunc sus¬
ciꝑe ꝑicłosũ erat.
faciamiꝰ hec inuitem
excelsus. magna ẽ in
hoc com̃datio huilita¬
tis ⁊ faciũt. ⁊ hoc ꝯͥ ĩ¬

Expanded text:
io recepit pauperes, si lavit pedes sanctorum praedicatorum, quos tunc suscipere periculosum erat. Faciamus hoc invicem Excelsus. Magna est in hoc commendatio humilitatis. Et faciunt hoc sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
eum frequent̾ pati incipiendo ab origine m̃di
ꝙͣ utiq ñ fuit opus qr suffecit una etus oblatio
si .i. semel oblatus ñ suffic̾e̾t om̃i ĩ se credenct¬
um peccata ex haurire: oꝑtuiss eum patise¬
piꝰ ab origine mũdi. Q ne sieret semel passꝰ

Expanded text:
eum frequenter pati incipiendo, ab origine mundi, quod utique non fuit opus, quia sufficit una ejus oblatioSi semel oblatus non sufficeret omnium in se credentium peccata exhaurire, oportuisset eum pati saepius ab origine mundi; quod, ne fieret, semel passus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sꝑmꝰ głari ĩ aliqͣ ali
ena regła. nec illi qui ul¬
tracos sunt de alieno repi¬
atũ. ut głłam suo labore q̃reret. Quiã. qͣi ego¬
głiabor ĩ p̃dcił. ⁊ ĩ aliis.

Expanded text:
i ena regula. Nec illi qui ultra eos sunt, de alieno reatum, ut gloriam suo labore quaereret. Qui auteiabor in praedictis et in aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nr̃am de resurrectõe unꝑat fidem. sibi sapi
t᷑m fit. q qr nemo semi¬
q̃ ĩ palea młtiplicia sũt
tũ semina exurgũt. iõ
addits mid̾ granũ. ut
puta granũ tritici aut
palea ⁊ arista. ⁊ sic̃ uult.
⁊ dei nutu quodam mͦ
uestitum resurg̾. młta sec̃
uirtute pot̾it uule. ⁊ meliori corꝑe resurg̾e.⁊
lulat grauũ ꝙ de t̾ra oritr. nͥ de eo ꝙ semina¬
tum ẽ. ita uob̾ reformat᷑s ẽ ĩfuturo ur̃a anti¬

Expanded text:
ram de resurrectione improbat fidem, sibi sapieturum sit, sed quia nemo semiquae in palea multiplicia sunt tamen semina exsurgunt. Ideo addit: Sed nudum granum ut puta granum tritici aut palea et arista, sicut vult.  Dei nutu quodam modo vestitum surgit, multa secum te poterit vivere et meliori corpore resurgere. Et lulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra anti
Abbreviated transcription (Latin):
neo te. uł ẜ aliam litt̾am. ħ tõmone alios tibi ꝯ¬
missos testificaus cotam d̾eo .i. testem dñi ĩuo¬

Expanded text:
el secundum aliam litteram, haec commone, alios tibi commissos testificans coram Deo, id est testem Deum invo
Abbreviated transcription (Latin):
de mĩa eiꝰ ille. tñ .s. xp̃c manet fideł ĩ dictis suis
⁊ ĩ eo ⁊̃ ꝙ dixit qui ñ crediderit condempnabr̃
⁊ u̾e fideh᷑ est qr ñ potest negare se ip̃m qui ẽ
u̾itas ꝙ faceret si dcã sua ñ impleret. ħoc aũ ꝙ
se ip̃m negare ñ potest laus ẽ uoluntatis diuine¬

Expanded text:
t fidelis in dictis suis et in eo etiam quod dixit: Qui non crediderit condemnabitur. Et vere fidelis est, quia non potest negare seipsum, qui est veritas, quod faceret si dicta sua non impleret. Hoc autem quod seipsum negare non potest laus est divin
Abbreviated transcription (Latin):
senciebant. s sic houio senciat ut deus qui
eum elegit. ⁊ sic existimet nos ut dispensa¬
tores ministerior dei. q ẜ mod̾ cuiusq mu
inst̾ta auudimꝰ. Et sciẽnd̾ ꝙꝑ ñ solum boni
estote. Rursus si ꝑmalos ñ dispensaretur
ñ dic̾et deus de quibdam q̃ dũt faccte q̃ d

Expanded text:
sentiebant, sed sic homo sentiat ut Deus, qui eum elegit, et sic existimet nos, ut dispensatores ministeriorum Dei, vel mysterioruinisteria. Et sciendum quia non solum boni, estote . Rursus si per malos non dispensaretur, non diceret Dominus de quibusdam: Quae dicunt, facite; quae
Abbreviated transcription (Latin):
quã habeo in xp̃o
ihu dño nostro. Si
secundũ hoĩe ad be-¬
stias pugnaui ep¬
hesi: quid mͥ pro¬
dest si mortui nõ
resurgunt: Man¬

Expanded text:
quam habeo in Christo Jesu Domino nostro., Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt?
Abbreviated transcription (Latin):
cui non imputabit do¬
minus peccatum. Be
enim quia reputata ẽ
abrahe fides ad iustici¬
am. Quomͦ gͦ reputa¬
ta est: an in circumcisi-¬
one an in preputio: Nõ
in circũcisione sed in p̃¬
putio. ⁊ signum ac¬
cepit circumcisionis.
signaculum iusticie
fidei que est in pre¬
putio. ut sit pater
omnium credentiũ
per preputium ut
reputetur. et illis

Expanded text:
cui non imputavit Dominus peccatum . » enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est, in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis signaculum justFIDEI, QUAE EST IN PRAEPUTIO: UT SIT PATER OMNIUM CREDENTIUM PER PRAEPUTIUM, UT REPUTETUR ET ILLIS
Abbreviated transcription (Latin):
scłm carnem. qͥ ẽ sr̃
omĩa d̃s bñdictus in
secula amen. Nõ au¬
tẽ qd̃ excid̾it ũbum
dei. Nõenĩ om̃s qui
ex isrł hii sunt isrłi¬
sunt abrahe¬
in ysaac uocabit᷑ tͥ sem̃.
idz nonqͥ filii carnis.

Expanded text:
m carnem qui est super omnia Deus benedictus in saecula amen non autem quod exciderit verbum Dei non enim omnes qui ex Israhel hii sunt Israsunt Abrahin Isaac vocabitur tibi semen id est non qui fil
Abbreviated transcription (Latin):
missione. ut bene sit
tib:⁊ sis longeuus su¬
ꝑ t̾ram. Et prẽs noh¬
te ad rracundiã ꝓuo¬
care filios urõs. sed
educate illos ĩ disci¬
plina ⁊ correctõne do¬
mini. Serui obedite
dñis carnalib cum
timore ⁊ tremore in
simplicitate cordis ue

Expanded text:
issione, ut bene sit tibi et sis longaeuus super terram. et patres, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, sed educate eos in disciplina et correptione domini. serui, oboedite dominis carnalibus cum timore et tremore, in simplicitate cordis ue
Abbreviated transcription (Latin):
aut mnr̃i bonis oꝑib p̃eẽ ad
usus necessarios uͭ ñ sĩt ĩ fru¬
ctuosi. salutant te qui me¬
cum sunt om̃s saluta qui
nos amant in fide. Gra¬
tia dei cum omnibus uo¬
bis.Am eN.¬

Expanded text:
tri bonis operibus praeesse ad usus necessarios ut non sint infructuosi salutant te qui mecum sunt omnes saluta qui nos amant in fide gratia Dei cum omnibus vobis amen
Abbreviated transcription (Latin):
mati regis que sedebat ad dext̾̃am eius. Dixitis ei. oymaadutrie
petitionem unam ꝑuulam ego dep̃cor ate: ne confundas faciem meam. Dixitq: ei rex.
Pete mater mi. sleq enim fas est ut aũtam faciãm meam. Queait. Detur abisagsu¬
uanites a donie fñ tuo uxor. Besponditq rex salomon & dixit matri sue. Quare
postulas abisag sunamitem adome: Postula ei & regnum. Ip̃e est enmi frit̃ me¬
us maior me & halet abiathai sacerdotem ꝙ iaab filium saiuie: Iutauit itaq rex
salomon ꝑ dominum dicens. Hoc faciat mͥ deus. & hec addat. & contra animã¬
suam locutus : adomas ũbum hoc. Et nunc uuuit domuiuis qui firmaint me
& collocauit suꝑ solium dauid patͥs mei. ꝙ qui fecit mͥ domuni situt locutꝰ
est quia hodie cccidetur adonias. Misit rex salomon ꝑ manum banaie fi¬
lĩ ioiade qui unt̾ferit eum ⁊ mortuus est. Abiathar quaꝙ sacerdote dixit rex.
uade in anathot ad agrum tuum. & qruidem mortis uires

Expanded text:
matri regis quae sedit ad dexteram eius dixitque etitionem unam parvulam ego deprecor a te ne confundas faciem meam dixit ei rex pete mater mi neque enim fas est ut avertam faciem tuam quae ait detur Abisag Sunamitis Adoniae fratri tuo uxor responditque rex Salomon et dixit matri suae quare postulas Abisag Sunamitin Adoniae postula ei et regnum ipse est enim frater meus maior me et habet Abiathar sacerdotem et Ioab filium Sarviae iuravit itaque rex Salomon per Dominum dicens haec faciat mihi Deus et haec addat quia contra animaominus qui firmavit me et conlocavit super solium David patris mei et qui fecit mihi domum sicut locutus est quia hodie occidetur Adonias misitque rex Salomon per manum Banaiae filii Ioiadae qui interfecit eum et mortuus est Abiathar quoque sacerdoti dixit rex vade in Anathot ad agrum tuum es quidem vir mortis s
Abbreviated transcription (Latin):
uum tuum non uecaiit. Numquid a domino meo rege exiuit hoc ũbum. ⁊ mͥ non
indicasti seruo tno qui sessurus eẽt suꝑ thronum domini mei regis post eum. ⁊ res¬
pondit rex daind dicens. Urate ad me bethialee. Qui cum fuiss ing̃ssa coram re¬
ge tstetiss ante eum uirauit rex ⁊ ait. Uiuit dominus qui eruit animam meam de
omni angustia. quia sicut uirauit tibi ꝑ dominum deum isrl̃. dicens salomon. fi¬
luis tiuis regnabit post me. ⁊ ip̃e sedebit suꝑ solium meum ꝓ me. sic faciam hodie.
Submissoq bethsabee in t̾ram. uultu adorauit regem dicens. uiuat dominus me¬
us rex dauid in et̾nim. Dixitq rex dauid. Ucate mͥ sadoch sacerdotem. ⁊ nathaĩ

Expanded text:
um tuum non vocavit numquid a domino meo rege exivit hoc verbum et mihi non indicasti servo tuo qui sessurus esset super thronum domini mei regis post eum et respondit rex David dicens vocate ad me Bethsabee quae cum fuisset ingressa coram rege et stetisset ante eum iuravit rex et ait vivit Dominus qui eruit animam meam de omni angustia quia sicut iuravi tibi per Dominum Deum Israhel dicens Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit super solium meum pro me sic faciam hodie submissoque Bethsabee in terram vultu adoravit regem dicens vivat dominus meus rex David in aeternum dixit quoque rex David voca
Abbreviated transcription (Latin):
gitat̃ones turbant ut que
inbleuata in menso munere
exultat etiam temptat̾one
pisisata quid sit inueniat.
aliam na menbris sustinet
mins ta se retesuont fatiga

Expanded text:
gitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exultat, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. aliam in membris sustinet, cujus in se rebellione fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
us salomon pectatores. adhuc illa loquente cum rege nathan ꝓph̃es uenit. Et nuntiaue¬
nunit regi dicentes. adest nathan ꝓpb̃a. Eumq introiss antte conspectum regis ⁊ adoras¬
s eum gnus in t̾ram: dixit nathan. Domine ni rex tu dixisti adomas regnet post me.
⁊ ip̃e sedeat suꝑ thronum meum quia descendit hodie ⁊ inmolauit boues ⁊ pingia
⁊ anetes plurimos. ⁊ uocauit uniũsos filios regis ⁊ pͥncipes ex̃citus. Abiathar quop sa

Expanded text:
us Salomon peccatores. Adhuc illa loquente cum rege, Nathan propheta venit. Et nuntiaveus Salomon peccatores. Adhuc illa loquente cum rege, Nathan propheta venit. Et nuntiaverunt regi, dicentes: Adest Nathan propheta. Cumque introisset ante conspectum  Vulg. in conset eum pronus in terram dixit Nathan domine mi rex tu dixisti Adonias regnet post me et ipse sedeat super thronum meum quia descendit hodie et immolavit boves et pinguia et arietes plurimos et vocavit universos filios regis et princi
Abbreviated transcription (Latin):
regnat gͦ adomas ⁊ adhuc ibi te loquente tum rege ego ueniam post te ⁊ completo
sermones tuos. Ing̾ssa est itaq besabre ad regem in cubiculo. Rex autem senu̾at
mims ⁊ abisagsimamitis ministrabat ei. Indinauit se bethsabee ⁊ adorauit re¬
gem. Aquam rex. Quid uis inquid tibi. Qui respondens ait. Domine mi tu in¬
rasti ꝑ dominũ deum tuum ancille tue. salomon filius tuus regnabit post te.
⁊ pp̃e sedebit in soleo meo.⁊ ecce nunc adomas regnanit te domine mi rex ignorã¬
te. Mactauit boues ⁊ pigiua queq ⁊ arietes płimos ⁊ uocauit om̃s filios
regis. abiachar quaq sacerdotem ⁊ iocb pͥncipem milicie salomonem autẽ ser
uum tuum non uocauit. Uerumptamen domine mi rex in te cculi respi¬
post te. fritq cum dormierit dõminis mens rex. cum patͥb suis ermus ego ⁊ filus me¬

Expanded text:
ente cum rege ego veniam post te et conplebo ente cum rege ego veniam post te et conplebo sermones tuos ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat ei inclinavit se Bethsabee et adoravit regem ad quam rex quid tibi inquit vis quae respondens ait domine mi tu iurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo et ecce nunc Adonias regnavit te domine mi rex ignorante mactavit boves et pinguia quaeque et arietes plurimos et vocavit omnes filios regis Abivum tuum non vocavit. Verumtamen, domine mi rex, in te oculi respipost te. Eritque, cum dormierit dominus meus rex cum patribus suis, erimus ego et filius me
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Nec hoc dico quod munuenib ⁊ adhuc solioioris etats.¬
is freq̃ntia sc̃am consecuti sunt. frigiat sap̃ia quemapłcis
sustmet ⁊̃ nt̾ incentua uitioꝵ ⁊ carms tttillatões qͣ ignis
in lignis uridib suffeetur. ⁊ suũ non possit expłe fulgorem.
struxiuit ⁊ in lege domini meditati sunt dieac nacte etate
dulcissimos fuictus metit. Ip̃m quoq nomen abisag sapi¬
t̃ ut ttas decam de palagio ueniens fremitus audiair exque
cinea ditcar ut sigarsicet talem sapĩam. ⁊ dunna sectic̃e
feruere. Ꝙ licet dm̃a sanguims uidicet sacram entimi.
etiam feruorem ostendit sapienne. Uñ obstetrixilla in
genesi coccimim ligat i manu phares. Qm ab eo qued
resticulam misstum sangninis continentes ut iericho
peiite donis eis saluaretur appendit. uñde ⁊ descĩe
succẽsiis egelat cos dic̃e. Nõne cornsit ardens euit ni nobis.¬

Expanded text:
unt. Nec hoc dico, quod in juvenibus et adhuc solidioris aetatunt. Nec hoc dico, quod in juvenibus et adhuc solidioris aetatum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum non possit explicare fulgorem. struxerunt, et in lege Domini meditati sunt die ac nocte, aetadulcissimos fructus metit. » In qua epistola, de sapiet ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur: ex qucinea dicitur: ut significet calere sapientiam et divina lectione fervere: quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Unde et obstetrix illa in Genesi coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo quod resticulam, mysterium sanguinis continentem, ut Jericho pereunte domus ejus salvaretur, appendit al. additur succensus cogebat eos dicere: Nonne cor nostrum ardens erat ?
Abbreviated transcription (Latin):
lu dicra. frigidus senex obuol¬
uitur uestimentis ⁊ nisi cõpletu
doloscentule non tepescit. Uiuebat adhuc ber sabee super¬
erat abigai ⁊ relique uxores ⁊ concubme: Om̃s quasi fugide¬
repudiautur ⁊̃ munius taritum grandenus calescit amplex¬
ib. abraham multo daid semor fuit ⁊̃ tamen uiuente sar¬
ra aliam non que suut uxorem ysaac dupplices dauid an¬
tios habuit. ⁊ cum rebecca iam uetula mimqͣm refris. Ta¬
ceo de porib ante dimuiũ uiris qui postaimos qͥngentosũ
dico semlib s pene tariosis aitub nunqͣm puellares quesie¬
⁊ sum rebecta iam uetula. ⁊ sephoram non mutauit. Que
est gͦ ista sumamitis upor ⁊ uirgo tam feruens ut frigidum
calefac̾et tam sc̃a ut calentem ad libidinem non ꝓuocaretur.
tutes corꝑis mitantur ⁊ seuib ⁊ crescente sola sapientia de¬
crescinit cet̾a ut ieuinia camene. huc illucq discutsus ꝑe¬
tatio langnentium labor manuum ⁊ c̃. uñ pbenturele

Expanded text:
ludicra? Frigidus senex obvolvitur vestimentis, et nisi complexu adolescentulae, non tepescit. Vivebat adhuc Bersabee, supererat Abigail et reliquae uxores et concubinae, quas Scrirepudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca iam uetula numquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed paene iam cariosis artubus nequaquam puellares quaesieannos habebat et Sephoram non mutauit. Quae est igitur ista Somanitis uxor et uirgo tam feruens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non prouocaret? tutes corporis mutantur in senibus, et, crescente sola sapientia, decrescunt caetera. Jejunia, chameuniae, huc illucque descensus, petatio languentium, labor manuum, unde praebeantur ele
Abbreviated transcription (Latin):
quod p̾ceꝑam tibi : Dixitq rex ad semei. En nosti omne malum cuiꝰ tͥ consciũ
est cor tuum quod fecisti dauid patri meo. Reddidit domnus malitiam tuam
iorade. Qui agg̃ssus ꝑcussit eum & mortuus est. Eonfirmatum est gͥ
regnum in manu salomonis &a fintate conuinctus ẽ filia pharions quam salomou

Expanded text:
quod praeceperam tibi dixitque rex ad Semei tu nosti omne malum cuius tibi conscium quod praeceperam tibi dixitque rex ad Semei tu nosti omne malum cuius tibi conscium est cor tuum quod fecisti David patri meo reddidit Dominus malitiam tuam Ioiadae qui egressus percussit eum et mortuus est confirmatum est igitur regnum in