comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem ad proxime sibi stantes
et abunt interfuete uuuianum: firũ
meu i et deua tumide bla pheman¬
tem. Sanctus arttm cum acͥmatu¬
lociter abiit. Et adudalis que erat¬
uum. dedit ei librum habentem hysto¬
nie omnem mundi facturam ⁊ dextror¬
sum uero hominem plasmatum a¬
des. In principio autem libri super¬
scriptio erat dic: in fine autem eius

Expanded text:
te, et abibit interficere Julianum, in Filium meum, et Deum tumide blasphemantem. » Sanctus autem cum armatulociter abiit, et advocans, quae aum, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. In fine, homine
Abbreviated transcription (Latin):
signum non fuit factum sicut erat
solitum mouere indelicẽt columbã.
que cum sacramento dominico pen¬
debat super altare: semꝑ ad exaltatio¬
nem sancti sacrificii moueri ter solens.
Et cogitante eo quid hoc esset: uidit
unum uentilãtium diaconem innu¬
entem mulieri indinate deorsum.
Et transponens eum de altari: infra
ecclesiam iussit eum custodiri. Et
ita uidens sancti spiritus aduentũ:
ortatus est omnem populum. septem
diebus ibidem moratione manere.

Expanded text:
signum non fuit factum sicut erat solitum, moveri videlicet columbam, quae cum sacramento Dominico pendebat super altare, semper ad exaltationem sancti sacrificii moveri ter solens. Et cogitante eo quid hoc esset, vidit unum ventilantium diaconem innuentem mulieri inclinatae deorsum; et transponens eum de altari, infra ecclesiam jussit custodiri; et ita videns sancti Spiritus adventum, hortatus est omnem populum septem diebus ibidem in oratione manere.
Abbreviated transcription (Latin):
dirent eum: uenit quidam ignotus
niles cũ armorum uasis ⁊ et lancea
nalide et terribili impetu perfodit eum:
et nusquam compaiuit subito absce¬
dens. Ipse uero miserrimus diram ato¬

Expanded text:
militum, uenit quidam ignotus miles cum armis suis et lancea ualide et terribili impetu perfodit eum et nusquam conparuit, subito ascendens. Ipse uero miserrimus deum
Abbreviated transcription (Latin):
os. quos in corporibus suscitauit.
aliquid signiticare. et figurare de re¬
sarractionibus animarum. que fi¬
unt per fidem. Nesuscitauit archisy¬
nagogi filiam: adhuc in domo ia
centem. Resuscitauit iuuenem fili¬
um uidue: extra portas ciuitatis cla¬
tum. Resuscitauit lazarum: sepultũ
quatriduanum

Expanded text:
os quos in corporibus suscitavit, os quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in dcentem: resuscitavit juvenem, filium viduae extra portam civitatis elatum: resuscitavit Lazarum sepultum quatriduanum
Abbreviated transcription (Latin):
mortis periculo constitutus. giadio
impendente ceruicibus. perdiderunt
homines. quicquid sͥ unde iuuerent
reseruabant. Quis non continuo per¬
dit ne peuteret: et post percutionem
fortasse percussus est: Quis non ut
uiueret. continuo perdere uõluit. unde
uiueret: Eligens uitam mendicantẽ
est labora ne moriaris. et piger fuit.
uiuamus: et obedire negligimiꝰ.
Non tibi deus dicit. perde quicquid ha¬
bes: ut iuiuas exiguo tempore in labo¬
re sollicitus. sed da pauperi unde ha¬
bes: ut iuiuas semper sine labore secu¬
nus. Accusant nos amatores uite
temporalis: quam ne cum nolunt.
nec quam dui uolunt habent: et nos
inuĩcem non accusamus. tam pigri
tam tepidi ad capescendam uitam eter¬
nani. Quam si uoluerimus habe¬
bimus: cum habuerimus non amit¬
tius. Hanc autem mortem quam
timemus: etiam si noluerimus ha¬
bebimus. Si ergo dominus magna
lua gracia. et magna mĩa. animas
suscitat ne morianur meteinum
bene intelligimus. tres illos mortu¬

Expanded text:
mortis periculo constitutus? Gladio mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem est, Labora ne moriaris; et piger fuit? vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemus, etiamsi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo Dominus magna sua gratia, et magna sua misericordia animas suscitat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortu
Abbreviated transcription (Latin):
quam ea legere uel audire. animirã-¬
tes audiebamus tanquam magni
miraculi spectaculo. ante ur̃os cculos
constituto. cum euuangelium lege¬
retur: quemadinodum reuixerit la¬
zarus. Si actendamus mirabiliora
opera xp̃i: omnis qui credit resurgit.
Si actendamus. et intelliganus de¬
testabiliores mortes: omns qui pec¬
cat moritũr. Sz mortem catius oĩs
homo tunet: mortera auime pauci
ro morte carms que ntõ
sine dubio quandoq uentu¬
ra est: curant omnes ne uemiate
Inde est quod laborant laborat ne
moriatur homo moriturus: et non
laborat ne peccet homo meternum
uicturus. Et cum laborat ne moriã¬
tur: sine causa laborat. Id enim agit
ut multum mors differatur: non
ut euadatur. Si autem peccare nõlit.
non laborabit et iuurt meternum.
O si possemus excitare homines: et
cum ip̃is pariter excitari. ut tales eẽ¬
mus amatores uite permanentis: q̃¬
les sunt homines amatores uite fu¬
gientis. Quod non facit homo sub

Expanded text:
quam ea legere vel audire. Admiranquam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub
Abbreviated transcription (Latin):
um resurrexisse de sepulchro: ueniet
hora sicut ip̃e dixit. quando omnes
qui sunt in monumentis: audient
uocem eius et procedent. Resuscitauit
putentem: sed tamen in cadanere pus¬
tente. ad huc erat forma membrorũ
ile in nouissimo die ad unam uocẽ.
cyneres est redacturus in carnem.
ed oportebat ut modo aliqua
faceret: quibus datis uelui
suc uirtutis indiciis. credamus in cũ:
et ad illam resurrectionem prepare¬
mur. que erit ad uitam non ad iu-¬
dicium. Ita quippe ait. Uenit hora
quando omnes qui in monumentis
sunt: audient uocem cius. Et proce¬
dent qui bona fecerunt ad resurrectio¬
nem uite: qui male egerunt ad re-¬
surrectionem iudicii. Tres tantu
mortuos a domino resuscitatos in
euuaugelio legimus: et forte non
frustra. Dñi quippe facta: non sunt
tantum modo facta: sed signa. Si
ergo signa sunt. preter id quod mira
sunt. aliquid profecto significant.
Quorum factorum significationem
inuenire aliquando est operiosius.

Expanded text:
um suscitasse de sepulcro, veniet um suscitasse de sepulcro, veniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Resuscitavit putentem, sed tamen in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praeparemur, quae erit ad vitam, non ad judicium. Ita quippe ait: Veniet hora quando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius,
Abbreviated transcription (Latin):
Tnter omnia miracula que fecit
tio precipue predicatur. Sed si
attendamus quid fecerit: debemus
delectari pocius quani mirari Ilo
suscitauit hominem: qui fecit hor¬
minem. Ip̃e unicus est patris: per
quem sicut nostis. facta sunt omĩa.
Si ergo per illum facta sunt omnia.
quid mirum est. si resurrecit inus ꝑ
illiura cum tot quotidie nascuntur
paullũ Plus est homines creare:
quanuresuscitare. Dignatus est ta¬
men et creare: et resuscitare. Creare
omnes: resuscitare quosdam clẽ nĩ¬
ant cum multa fecisses dñ
ihũs: non omnia scripta stĩ
sicut idem ip̃e sanctus iohannes cunsã¬
gelista testatur. multa dominũ xp̃m
et dixisle et fecisse que scripta nom
sunt. Electa sunt autem que scribe¬
rentur: que sasuti credencium suffi¬
cere ui debantur. A udisti enim qui a
dominus ihesus mortuum suscitauit
sufficit tibi ut scias quia si uellet
oniues mortuos suscitaret. sed hoc
quidem sibrad sinem seculi reserua-¬
uit. Nam quem audictrs magno
miraculo. quatriduanum mortu¬

Expanded text:
nter omnia miracula quae fecittio praecipue praedicatur. Sed si attendamus quis fecerit, delectari debemus potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si ergo per illum facta sunt omnia, quid mirum est si resurrexit unus per illum, cum tot quotidie nascantur per illum? Plus est homines creare quam resuscitare. Dignatus est tamen et creare et resuscitare; creare omnes, resuscitare quosdam. Nam cum multa fecisset Dominus Jesus, non omnia scripta sunt; sicut idem ipse sanctus Joannes evangelista testatur multa Dominum Christum et dixisse et fecisse quae scripta non sunt : electa sunt autem quae scriberentur, quae saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad eum. Rem te frater non cela¬
bo quã certissime fore didici. E go
quidem secundũ tenorem patriuri
gradior biam meã. te uero moneo
ut ulterius tornacum redire non¬
appetas sed esto hic contentus cũi fia¬
tribus fuis cũ eisdem degens. Nã
si oblitus uerba mea illic deniceps
accesieris nom pro certo quod uiuus

Expanded text:
dixit: Rem tibi, frater, non celadixit: Rem tibi, frater, non celabo quam certissime fore didici: ego quidem, secundum tenorem Patrum, gradior viam meam; te vero moneo ne ulterius Tornacum redire appetas, sed esto hic contentus cum fratribus tuis, cum eisdem degens; nam si oblitus verba mea illuc deinceps accesseris, novi pro certo quod vivus
Abbreviated transcription (Latin):
oxpedit ut quod cũ affectu nequea¬
tis sed sola tamcu uoluntate decĩ
hoc uoluntati non discrepetis. quia
procul dubio tempus iam p̾furitũ
est. Porro ad hec uerba cunctis in
merorem conuersis ait. Nolite ob
hoc filioli contristari: sed pocius
gaudete et gratulamun michi
quia olim hoc tempus desiderabam
uite erum. nã pcipe cupiebam.
llis itaq suspirãtibꝰ lcõ⁊
atqz in angorem conuersis
nichilominus et rei ambignitate
decentis a huuismodi colloquio ces¬
corpori intusa cepit tediari. Tunc
certius quid diuina prouidencia
de sua morte disponeret cõdiscens
iussit conuocari om̃s famulos et
munstros sues quos ipse longo iã
tempore alens institiuerat et cepit
eis finem dierĩe suoꝵ palam facete
et siut semꝑ consuenerat ĩter ceta
predicare. Pacẽ semiper haberdanti
trattibus custodiã et caritatem ꝑapie
tenendam. in qua est uintas et con.¬
cordie uinculum. Deinde inuocato
balderedo ecclesie turnacencis abbate

Expanded text:
expedit, ut cum effectu nequeaexpedit, ut cum effectu nequeatis, vel sola tamen voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba cunctis in merorem conversis, ait: 'Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete et congratulamini mihi, quia olim hoc tempus desiderabam, vitae aerumnam percipere cupiebam. Illis itaque suspirantibus atque in angorem conversis, nihilominus et rei ambiguitate detentis, ab hujusmodi colloquio cescorpori infusa coepit taediari; tunc certius quid divina providentia de sua morte decrevisset condiscens, jussit convocari omnes famulos et ministros suos, quos ipse longo jam tempore alens instituerat; et coepit eis finem dierum suorum palam facere, ac, sicut semper consueverat, inter caetera praedicare pacem semper habendam, pacem fratribus custodiendam, et charitatem praecipue tenendam, in qua est unitatis et concordiae vinculum. Deinde, evocato Balderedo, Ecclesiae Tornacensis abbate,
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitu conspiciens eniuͤ
uidit ex fronte basilite sãcti
medardi paricteai ex parte dissipatũ
criptisq miminentib rumam
imnitãtem iustare. Iussit ergo con¬
tinuo artificem uocari. ⁊ parietis
infirmitatẽ illico ꝯlimiamentis
solidare. Cui cũ disciplĩ dicerent
cilius ac solidius emendetur: ille
respondit. Siuite hui usq filioli
qui si modo non emendetur me iã
suꝑstite in corpore nõ emẽdabitur.
Ex quo uerbo tuncti pene tabe facti
atq in angorem uesu ceperunt
mutuo suspirantes dicere. son contĩ¬
gat dñc famulis tuis hec icere que
loqueris: s magis annis multis
alurnatum egdesie sui dominus
pauꝑumq presidium bcacitudinẽ
uum dhec ille supplices eccd̃os celoꝵ
aspectui dirigens atq ex imo
pectore longa suspiria trabeus ait.
Rori uestra ex hoc sed pocius dñi ĩ
me fiat uoluntas. Exigit enim
nature condicio. us post mult płi¬
cia uite hicius oblectamẽta. tandẽ
ꝑgamus ad ueniam. Sed et uobis

Expanded text:
fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturamque inminens ruinam minitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent:cilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, famulis tuis haec videre quae loqueris, sed magis annis multis ad ornatum ecclesiae suae Dominus pauperumque praesidium beatitudinem Ad haec ille, supplices oculos caelorum aspectu dirigens atque ex imo pectore longa suspiria trahens, ait: 'Non nostra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas. Exigit enim naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis
Abbreviated transcription (Latin):
quam affluencia doctrinarum. Icõ
temm tanta scripsit. ut uii¬
non solum ab aliquo toto
uite sue tempore scribi. sed nec qui

Expanded text:
quam affluentia doctrinarum. Et enim tanta scripsit ut non solum ab aliquo toto uite sue tempore scribi, sed nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosius filius ambrosii pre¬
fecti rome. cum in cunabulis
esset po̾situs in atrio pretorii. et
dormiret aperto ore: subito examẽ
apum adueniens. faciem eius et
os ita compleuit: ut quasi in al-¬
ueolum suum intrarent et exirẽt.
Et cum post hec altissime euolassẽt:
pater ꝓpe assistens cum matre. et
hoc uidens dixit. Hic infans si ui-¬
xerit. magni alquid erit. ⁊ doles¬
cens itaq rome litteris exuditus.
cum causas pretorii splendide per¬
oraret: a ualentim ano imperatore
missus est iudex apud mediolãnũ
bi cum deesset ep̃us. lcõ iiͣ¬

Expanded text:
mbrosius filius Ambrosii prefecti Rome cum in cunabulis esset, positus in atrio pretorii et dormiret aperto ore, subito examen apum adueniens faciem eius et os ita compleuit ut quasi in alueolum suum intrarent et exirent. Et cum post hoc altissime euolassent, pater prope existens cum matre et hoc uidens dixit: «Hic infans si uixerit magni aliquid erit». Adolescens itaque Rome litteris eruditus, cum causas pretorii splendide peroraret, a Valentiniano imperatore missus est iudex apud Mediolanum. Vbi cum deesset episco
Abbreviated transcription (Latin):
ium etiam rebellis conatur existere.
An huius loci cuius sit. edicat offi
cium. Ex officio dictum est. Hinc ẽ.
et nobilis familie. Iudex dixit. I oca¬
ris tibi symphoriane⁊ gloriose indo¬
lis: hoc tibi sub ambiguo fama ce¬
pit suadere mandatum: ignoras
forsitan quid principum nr̃orum
scita sancxerunt. ex officio recitata
pandatur. Ex officio recitatum est.
urelianus imperator lcõ uiͣ¬
singulis administratorib
lius. atq rectoribus. Comperimus
atibus. quatinus habeat. et districtio
prolata iusticiam: et in resecandis
criminibus ultio terminata iam
finem. Lectis imperatoris preceptis.
Iudex dixit. Quid ad hec symphoria¬
ne respondes: Numquid possumus
impenditur. Uideris et pro deorum
despectione sacrilegium perpetrare:
et pro legum abusione contemptũ¬
Unde nisi preceptis satiffeceris: hec
oĩa sangiunis tui placabit effusio.
anctus symphorianus lc̃ unͣ

Expanded text:
rum etiam rebellis illum| conatur exsistere rum etiam rebellis illum| conatur exsistere an huius loci ciues sit edicat offi| cium . ex officio dictum est hinc est et nobelis familie| Iudex dixit. Iocaris tibi synforiani gloriosa indolis| haec tibi sub ambiguae fame coepit suadere men| dacium . ignoras forsitan quid principum nostrum| scita sancxerunt. Officio recitante pandatur| ex officio recitatum est. Aurilianus imperatur| singulis administratoribus suis atque rectoribus| conperimus . atibus quatinus habeat et districtio| prolata iusticia et in resecandis crimenibus ultio| terminata iam finem lectis imperatorum praecep| tis. Iudex ait. Quid ad haec symforiani respondis| numquid possumus intenditur uideris et pro daeorum dispectio| nis sacrilegium perpetrare . et pro legum abusione con| timpto nisi praeceptis satisfeceris. Haec omnia san| guinis tui placabit effuio. Sanctus symforianus respon
Abbreviated transcription (Latin):
radius tunc illis temporib
consularis: in eadem urbe
residebat. ad requirendos discucien¬
dosq xp̃ianos. sagaci inquisicione
sollicitus. Ibi cum sanctus sympho¬
rianus affuit: et quia statuam bere¬
chincie. que carpento portabatur ag¬
minibus. stipata populorum despi¬
ciens adorare noluisset: publice se¬
dicioms obtentu. comprehensus te¬
netur ⁊ et eraclio consulari statutus
ingeritur. Cui ille de tribunali resi¬
dens: dixit. Nomen condictionemq
designa. Ille respondit. Symphoria
nus dicor: xp̃ianus sum. Iudex dixit
xp̃ĩanus es: quantum uideo latuisti
nos. Nomimis huius apud nos: non
magna professio est. Cur dee matris
effigiem prophana abusione despi-¬
ciens adorare noluisti: Sanctus
symphorianus respondit. Paulo an¬
te iam dixi: xp̃ianus sum. Deum
uiuum adoro: qui regnat in celis.
Simulachrum uero demonum. nõ
solum non adoro. uerum etiam si
permittis malleis. illud mea aucto¬
ritate comminuo. Index dixit. Iste
non solum ut udeo sacrilegus: ue¬

Expanded text:
raclius illius temporis consolaris in hac| urbe resedebat. Ad querendos discuciendusque christianos.| Sagaci inquesicione sollicitus sanctus symforianos adfuit| et quia statuam byrecenthiae quae carpento porta| batur agmenibus. Stipata populorum dispectam .| adorare noluisset publicae sedicionis obtentu con| praehensus tenetur et heracleo consolare statutus| ingeritur. Cui illi de tribunalibus sedens dixit nomen| condicionemque designa. Ille respondit. Symforianus| dicor . et christianus sum. Iudex dixit christianus es quan| tum uideo latuisse nobis nominis huius . non magna| professio est cur deae matris effigiem . profana abusi| one despiciens adorare noluisti. Sanctus synforianus respondit| paulo ante iam dixi christianus sum deum uiuum| adoro qui regnat in caelis . simulacrum uiro demonis| non solum non adoro uirum etiam si permittis mal| leis illum mea auctoritate comminuo. Iudex dixit.| Isti non solum sacrilegus . ui
Abbreviated transcription (Latin):
tegra. spe certa. caritate sincera. Ut
preparatis animis ad continenciã.
uirtus tanta prestetur. que superet
dyaboli uniuersa figmenta: atq
contempnentes presencia. futura
sectentur. Ieiuna epulis carnali¬
bus preferant: lectiones sacras con¬
orationibus parte et eniditiomibus

Expanded text:
e sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sacras potationibus a
Abbreviated transcription (Latin):
facto referũtur ex ordine quecũqz si¬
structura. Credidit abbas: et diuiius
aĩatus monitis. hĩtationi glorie dei
tantam ac talem basilicam cõstru¬
xit. ut capacior ne sit magnitudine
an arte mirabilior difficile indicet᷑
Hec eius detoris et glorie est. quã si
liceat credi. celestibus incolis ĩ huiꝰ¬
modi usus huãna placere domicilia
quodem deambulatoriũ dicas an¬
dissima ingenio opificis. multo
est ex suo hĩtatore splendidior. Utri¬
usqz autem gl̾ie gregis scilicet et
loci: btũs hugo sollicitus ĩstitit ꝓ¬
curator coram deo et eius ãgelis.
pura dicturus cõscĩa: dñe dileri de¬
corem domus tue et locum hĩtaciom
glorie tue.¬

Expanded text:
 Referuntur ex ordine, quaecunque mosa. Credidit abbas, et divinis animatus monitis, habitationi gloriae Dei tantam ac talem basilicam construxit, ut capacior ne sit magnitudine, an arte mirabilior, difficile indicetur. Haec ejus decoris et gloriae est, quam, si liceat credi coelestibus incolis in hujusmodi usus humana placere domicilia, quoddam deambulatorium dicas andissima sit ingenio opificis, multo est ex suo habitatore splendidior: utriusque autem gloriae, gregis scilicet et loci, B. Hugo sollicitus institit procurator, coram Deo et ejus augelis pura dicturus conscientia: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum p̃coniis btũs hu¬
go magnus apud magnos habeba¬
tur. ex eus cõsilio saluti suarum
ꝓuidentes aĩaꝵ. Augebatur sub et
de die in diem dumaceñ teligio
cenobii et erat ddor nomiuis illiꝰ
sicut odor agri plem cui bñdixit

Expanded text:
irtutum praeconiis, beatus Hugo magnus apud magnos habebatur, ex ejus consilio, saluti suarum providentes animarum. Augebatur sub eo de die in diem Cluniacensis religio coenobii, et erat odor nominis illius, sicut odor agri pleni cui benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
uiiũ sibi appositũ bibit: sed sicca
dape soluta sic ieuinia uelut si
cementũ facturus calcem tantũ
nusceas et harcuã. Sic ille debilẽ
non debilis ctatem precurreus
religiomi quothidie aliquid adie¬
cit. ꝙͣto uiciniorem senciebat finem
cõmisse sibi milicie. tanto amplius
sastra diũ et uerbis crudiens et e¬
xemplis antecedens. Statuit euiã
et merito crescentes et numero. an¬
gustis admodum grauari officinis.
Sanũ lane patris ꝓpositũ. qd̃ pari¬

Expanded text:
nunquam sibi appositum, sed sicca nunquam sibi appositum, sed sicca dape soluta sic jejunia, velut si caementum facturus, calcem tantum misceas et arenam. Sic ille debilem non debilis aetatem percurrens, religioni quotidie aliquid adjecit; quanto viciniorem sentiebat finem commissae sibi militiae, tanto amplius castra Domini et verbis erudiens et exemplis antecedens. Statuit etiam et merito crescentes et numero, angustis admodum gravari officinis. Sanum sane Patris propositum, quod pari
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam lubrice iuuentutis offẽ¬
dicula uir sanctus in offensis gͦs
calefaciebat euui uirgo sapiencia.
quã btũs senex uelut dauid ample¬
xatus cum corpore deficeret: matu¬
ritate sensus et consilii p̾rogatiua
sibimet enuinebat. Ex incõmodis
quib etas huiꝰ modi c̾cunuenitur
nullus apud eum religioni defectus
accessit: eadem ille qua prius deuo¬
cione monachi leges ac sacra docuit
et seruauit instituta. Sed et uberi¬
or apparatus. quo filioꝵ dilectio
fatiscentem corpore patrem in dĩnũ
reparare querebant obsequiũ: nnchil
aliud ei ꝙͣ uirtutum materia fu¬
it. Nõnulli nãq deliciis facile ca¬
rent ab appositis autem panci pos¬
sunt abstinere. Quod tñ btũs hu¬
go sic cõsueuit. ut cũ multa pran¬
suro ponerẽtur. ex hiis modicum
indulgeret nature. nichil gule.
Quidquid ultra necessaria refec¬
tioni cius accessit: turbe seruuit
nõ ꝑsone. egenis non abbati. Qua
in refectione mirũ ualde fuit. nũꝙͣ

Expanded text:
 Jam lubricae juventutis offendicula vir sanctus inoffensis gressCalefaciebat eum virgo sapientiae, quam beatus senex velut David amplexatus, cum corpore deficeret, maturitate sensus et consilii praerogativa, sibimet eminebat. Ex incommodis, quibus aetas hujusmodi circumvenitur, nullus apud cum religioni defectus accessit; eadem ille, qua prius devotione, monachi leges et sacra docuit ac servavit industria. Sed et uberior apparatus, quo filiorum dilectio fatiscentem corpore patrem in divinum reparare quaerebat obsequium, nihil aliud ei quam virtutum materia fuit. Nonnulli namque deliciis facile carent, ab appositis autem pauci possunt abstinere; quod tamen sic B. Hugo consueverit ut cum multa pransuro ponerentur, ex his modicum indulgeret naturae, nihil gulae. Quidquid ultra necessaria refectioni ejus accessit, turbae servivit, non personae; egenis, non abbati. Qua in refectione, mirum valde fuit, vinum
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia persecti uiri sempex per¬
sectiora sectanctur cocpit sans¬
tus uir domini sauctorum coeno¬
bia circuire ut aliquid emolumẽ¬
ti ex successione sanctitatis ualẽ¬
ret accipere. Iustrans luxomum
ihoninum. et reliqua cornobia. sub
norma sancti columbani degen¬
steria que intra suum gremium
frantia et italia. ac tota concluoit
burgundia. astutaq intentione
prouidens ut prudentissima apis
quidquid melioribus florere indit
studiis. hoc suis traxit exemplis.
Sasiln sancti charismata. macha¬
rii regulam benedicti decreta. co¬
lũbani instituta sanctissima.
lectione frequentabat assidua sicq
onustus uirtute aromatum se¬
quat ibus sanctum monstrabat
exemplum. Tu autem¬

Expanded text:
ed quia perfecti viri semper perfectiora sectantur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degensteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Se
Abbreviated transcription (Latin):
et in armario sancto con¬
scientie uestre recondita di¬
ligentissime custoditis: au¬
xiliante dño uenena diaboli
non timebitis: et per odium
uel iracundiam aut nũ¬
quã nobis aĩarũ uulnera
ingeriatur: aut si forte
subrepserint: cito per cari¬
tatem in priftinam reno¬
uantur. Prestante dño no¬

Expanded text:
et in armario sanctae conet in armario sanctae conscientiae vestrae reconditum diligentissime custoditis, auxiliante Domino venena diaboli non timebitis, et per odium vel iracundiam aut nunquam vobis amara vulnera ingeruntur, aut si forte subrepserint, cito per charitatem pristinam revocantur, praestante Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest: In potestate
nostra posut: qualiter in
dic iudicii iudicemur. Nõ
dicit uade in orientem: que¬
re iusticiam: nauiga usq
ad occidentem: ut accipias
Iudulge: ⁊ indulgebr̃ tibi
Da: et dabitur tibi. Nichil
ate: extra te querit. Ad te ip¬
sum et ad conscientiã tuã
te deus dirigit: in te eñ po¬
suit quod requirit. Nõ em̃
medicam̃cta uulncribtius:
longe opus habes inquirere.
Pectatorũ tuorũ indulgen¬
tiã: si uis initus in cellario
cordis tui poteris mucuire.
mala me nimicus meus cõ¬
pulit sustinere: ut cñ nulla
Attendis quid tibi feccrit ho
mo: et non attendis quid tu
feccris deo: Si conscientiã
tuã diligenter discutis ⁊ in¬
quiris: sut nlla cõpensatioe
maiora tu peccata cõmisisti
in deũ: quã in te cõmiserit
homo. Et qua fronte uis ut
tihi deus dignetur diumit¬
tere multũ: cũ tu non
aquiescis dimittere parũ:
Si hec que prediximus
spiritalia medicamenta
licut deo propiciante con¬
suestis libenter accipitis:

Expanded text:
dici potest? In potestate nostra posuit, qualiter in die judicii judicemur. Non dixit, Vade in Orientem, et quaere justitiam; naviga usque ad Occidentem, ut accipias indulge, et indulgebitur tibi; da, et dabitur tibi. Nihil a te extra te quaerit. Ad te ipsum et ad conscientiam tuam te Deus dirigit: in te enim posuit quod requirit. Non enim medicamenta vulneribus tuis longe opus habes inquirere: peccatorum tuorum indulgentiam, si vis, intus in cellario cordis tui poteris invenire.mala me inimicus meus compulit sustinere, ut eum nulla Attemo et non attendis quid tu fectuam diligenter discutis et inquiris, sine ulla compensatione multo plura tu peccata commisisti in Deum, quam in te commiserit homo. Et qua fronte petis ut tibi Deus dignetur dimittere multum, cum tu non acquiescas dimittere parum? Si haec, quae supra diximus, spiritualia medicamenta, sicut Deo propitiante consuevistis, libenter ac
Abbreviated transcription (Latin):
ut prũ et miscricordem dnm
possimꝰ secũdũ cautionis
sue uinculũ libera conscien¬
tia cõuenire. Ipse cĩ dñs
dixit. Si dimiscritis ꝑctã
uestra. Si autẽ nõ dimise¬
ritis: nec pater uester dimit¬
tet nobis debita uestra. Di¬
ligenter attendite fres: ⁊ sci¬
tote aliud esse: in deũ peccare
aliud ni hominẽ. Quando
cm̃ in nos peccant homines:
si petentibus ueniã nõ indul¬
gemiꝰ: peccatũ incurrimus.
Quando emĩ aliquis in deũ
peccauerit; si sine grandi
districtione indulgere no¬
luerimꝰ : participes nos pec¬
catis corũ efficimus. Dixͭ
ergo ihũs. Si dimiscritis
hominib peccata corũ: di¬
mittet et uobis pater ur̃

Expanded text:
ut pium et misericordem Dominum ut pium et misericordem Dominum possimus secundum cautionis suae vinculum libera conscientia convenire. Ipse enim dixit: Si dimiseritis hominiccata vestra. Si autem non dimiseritis, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra . Diligenter attendite fratres, et scitote aliud esse in Deum peccare, aliud in hominem. Quando enim in nos peccant homines, si poenitentibus veniam non indulgemus, peccatum incurrimus. Quando aliquis in Deum peccaverit, si sine grandi districtione indulgere voluerimus, participes nos peccatis eorum efficimur. Dicit ergo Dominus: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis P
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: quasi duobus spiritali¬
bus pedibus: si per mã uere
caritatis uolumus currere:¬
mus felicitir peruenire.
Istis pedibus currebat apls
tum. Qui ergo diligit mi
micos suos: illud in eo ĩple¬
tur quod dñs dixit. Dili¬
gite municos uestros: ut
sitis filii patris uestri qui
ni celis est. Elige modo qd̃
tibi placuerit. Si nuni¬
cos dilexeris: non solum
amicus: sed etiam filius
dei esse mereberis. Si uero
mimicos nolueris amare:
propiciũ deũ habere non
poteris. Quia scriptũ est.
Qui odit fratrem suum
Qui odit fratrẽ suũ in
tenebris est: et in tenebris
ambulat: et nescit quo
uadat: qm̃ teneb.i obceca¬
uerunt oculos eus. Et iteꝵ
alibi scriptũ est. Itinera co¬
rũ qui ĩuiriam retinẽt ma¬
lefacti: in mortem. Nũqd̃
hec uerba mea sũt fratres
hm̃i. De scripturis sanctis
et catholicis proferimus.
Ut ergo nec homicide simus
nec in tenebris remancamꝰ:
studcamus nõ solũ amicos
scd ctiam inimicos diligere:

Expanded text:
um, quasi duobus spiritualium, quasi duobus spiritualibus pedibus, si per viam verae charitatis volumus currermus patriam feliciter pertingere. Istis pedibus currebat Paulutum micos suos, illud in eo impletum erit quod Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est. Elige modo quod tibi placuerit. Si inimicos dilexeris, non solum amicus, sed etiam filius Dei esse mereberis. Si vero inimicos amare nolueris, propitium Deum habere non poteris: quia scriptum est, Qui odit fratrem suum, Qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat; quoniam tenebrae obcaecaverunt oculos ejus ; et iterum alibi scriptum est, Itinera impiorum, qui injuriam retinent malefacti in mortem. Numquid haec verba mea sunt, fratres charissimi? De Scripturis sanctis et canonicis proferuntur. Ut ergo nec homicidae simus, nec in tenebris remaneamus; studeamus non solum amicos, sed etiam inimicos d
Abbreviated transcription (Latin):
perfectus est. Et licet sint
bus debeamus et dñm ⁊ btõs
martires iutari: ista tamẽ
duo precipua sunt: idest ut
nites simus et humiles corde
et inimices nostros toto corde
totis uiribus diliganus.
De diligendis mimicis frẽs
carissimi: nullus numqͣ
in ueritate se poterit excula¬
re. Potest michi aliquis
dicere. Non possum ieiuna¬
re: non possũ uigilare. Nũ¬
quid potes dicere: nõ possũ
amare: Potest dicere non
possũ res meas totas paupe¬
ribus dare: et in mouaste¬
rio deo seruire. Nñquid po¬
tes dicere: non possũ oiligeᷤ
Si dixeris quia non pollis
a uino uel a carnibꝰ abstĩe¬
re: credimus tibi. Si dixe¬
ris quod non possis in te pec¬
cantibus indulgere: õmo
nõ credimus: quia nulla
nobis remanet excusatio:
dũ non de cellario: sed de cor
de istam elemosinã iubemꝰ
implere: ut per uiam uite ad
eternã patriam peruenire
mercamur. Duobus enim
preceptis. id est diliges dñz
deũ tuũ: et diliges proximũ¬

Expanded text:
perfectus est . Et lperfectus est . Et lDeum debeamus et beatos martyres imitari, ista tamen duo praecipua sunt: id est, ut mites simus et humiles corde, et inimicos nostros toto corde et totis viribus diligamus. De diligendis inimicis, fratres charissimi, nullus unquam in veritate se poterit excusare. Potest mihi aliquis dicere: Non possum jejunare, non possum vigilare: numquid potest dicere, Non possum amare? Potest dicere, Non possum res meas totas pauperibus donare, et in monasterio Deo servire: numquid potest dicere, Et non possum diligere? Si dixeris quia non possis a vino vel a carnibus abstinere, credimus tibi: si autem dixeris quod non possis in te peccantibus indulgere, omnino non credimus. Et quia nulla nobis remansit excusatio; dum de istam eleemosynam jubemur implere, ut per viam vitae ad aeternam patriam mereamur pervenire. Duobus enim praeceptis, id est, diliges Dominum Deum tuum, et diliges proxim
Abbreviated transcription (Latin):
tirum uestigia sequi: Hinc
e go respondco: quia non
sosum martires sed ipsi do¬
minũ cũ ipsius adintorio:
si uolumus possimmꝰ imitari.
Audi non me: sed ipsum
dũ generi humano cla¬
mantem. Discite a me qr
mitis sum: et humilis cor¬
de. Audi et beatũ petrum
aplm̃ admonentem. Ep̃s¬
sequamim uestigia cius.
Esce cristus dicit: discitẽ
anie. Bcatus quoq petrus
dicit: ut sequamim uesti
sicut filii him̃i. Q uid ad
hec respondemus fratres:
uel quam excusationẽ ha¬
bere poterimus: Si tibi ali¬
quis dicat ut uirtutes quas
fecit dñs debeas inuitari. si¬
ista potest esse excusatio
tua: quia uirtutes et mira¬
bilia factre non om̃ihus
datũ est: iuste autem et ca¬
ste uiucre et caritatem cũ
om̃ib custodice cũ dei adin¬
discite a me mortuos susci¬
tare: super aquas siccis pedi¬
bus ambulare. Non hoc di¬
xit. Sed quid ait: Quia
mitis sum: et humilis corde
Et iterum. Estote perfecti
sicut et pater uester celestis

Expanded text:
tyrum vestigia sequi; huic tyrum vestigia sequi; huic ego respondeo, quia non solum martyres, sed etiam ipsum Dominum cum ipsius adjutorio, si volumus, possumus imitari. Audi non me, sed ipsum Dominum generi humano clamantem, Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Audi et beatum Petrum apostolum admonentem, Csequamini vestigia ejus . Ecce Christus dicit: Discite a me; beatus Petrus dicit: Ut sequamini vestisicut filii charissimi . Quid ad haec respondebimus, fratres, vel quam excusationem habere poterimus? Si tibi aliquis dicat ut virtutes quas fecit Dominus debeas imitari, justa potest esse excusatio tua, quia virtutes et mirabilia facere non omnibus datum est; juste autem et caste vivere, et charitatem cum omnibus custodire, cum Dei adjuDiscite a me mortuos suscitare, super aquas siccis pedibus ambulare; non hoc dicit: sed quid ait? Quia mitis sum et humilis cordeEt iterum: Estote et vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
martyrum.
Uocienscunq frẽs
karissimi sanctoꝵ
martyrũ sollemp¬
ma celebramus: ita ipsis
inteccedentibus expectemꝰ
dno consequi temporalia
beneficia: ut ipsos marty¬
res imitando: accipere me¬
rcamur eterna. Ab eis em̃
sanctorũ martyrũ in ueri¬
tate festiuitatis gaudia
celebrantur: qui ipsorum
martyrũ exempla sequũt᷑
Sollempnitates em̃ mar¬
tyrũ. exortationes sũt mar¬
tiriorũ: ut imitaxi nõ pi¬
geat: quod celebrari delectat.
Sed uolumus gaudere cũ¬
sanctis: et tribulationes
mũdi nolimꝰ sustinere cũ
illis. Qui emĩ sanctos mar¬
tiros uel inquatũ potuerit
nolucrit imuitari: ad corũ
beatitudinem nõ poterit
peruenire. Sic et aplũs¬
paulis predicat dicens.
Si fuerimus socii passionũ
crimus et consolationum.
Et dominꝰ in cuangelio.
Si mũdus uos odit: scitote
quia me priorem uobis
odio habuit. Reculat esse
in tumore: quia odir̃ non
uult sustinere cũ capite.
Sed dicit aliquis. Et quis
est qui possit beatorũ mar¬

Expanded text:
MARTYRIBUS. Quotiescunque, fratres charissimi, sanctorum martyrum solemnia celebramus, ita ipsis intercedentibus exspectemus a Domino consequi temporalia beneficia, ut ipsos martyres imitando, accipere mereamur aeterna. Ab eis enim sanctorum martyrum in veritate festivitatum gaudia celebrantur, qui ipsorum martyrum exempla sequuntur. Solemnitates enim martyrum, exhortationes sunt martyriorum, ut imitari non pigeat, quod celebrare delectat. Sed sanctis, et tribulationem mundi nolumus sustinere cum illis: qui enim sanctos martyres, vel in quantum potuerit, noluerit imitari, ad eorum beatitudinem non poterit pervenire. Sic et Apostolus praedicat, dicens : Si fuerimus socii passionum, erimus et consolationum. Et Dominus in Evangelio: Si mundus, inquit, vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit . Recusat esse in corpore, qui odium non vult sustinere cum capite. Sed dicit aliquis: Et quis est qui possit beatorum mar
Abbreviated transcription (Latin):
emanarunt. Sed et maxinum
studium erat illi. ut antea cibũ
non sumeret. quã dñs eum per
compunctiomis grãm uisitaret.
Cum u̾nus e monachis uenis.¬
let ad extremum mortis inu¬
suis estectus labne est. Ingres¬
blandiens suaders coepit e
si haberet occultum facis
unde pertentiam non egisset
re ualeret submercere i bare¬
truo ifermꝰ Cum sanctus er¬
go de oratione surgeret ei frater

Expanded text:
emanarent. Sed et maximum emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunctionis gratiam visitaret. 14. Cumunus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingresblandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset,ne valeret submergere in baratrum inferni. Cumque sanctus de oratione consurgeret, ei frater
Abbreviated transcription (Latin):
dea monachum destinare. muẽ¬
tene illi prestratum uabidie
febreamixit illi caula obedien¬
tia mn iurtute xp̃i solo uerbo
quantotiue quod a sancto
patre fuerat uissus. Ita uiri dei
sermo et causam obtinuit et mor.¬
bum effugauit. Quodam tempore
parisius qiuitatem pro causa dis¬
cordiae uir domini pacem perre-¬
xit reformare. Obtento quod uo-¬
luit. latro griatos illius illicita
presumptione furatus est. iple dũ
in crastino eos non inueniret.
more solito patientiam tenuit.
sed infelix ille percussus a dño
Ffurtum quod secerat patefecit. ar¬
dere se eiuulans id amabat. et a¬
liud loqui non poterat. inisi ex
tem morte multato ciues lo¬
ti illius ad sct̃i coenobium gna¬
uadam nocte dum in ba¬
silica sancti petri uigilans
plalleret. quidam monachus qua
interius uigilabat repente cons¬
pexit et tanquam duas fulgen¬
tes lompades. oculos illius m
Erat enim ei gratia lachrimarũ
concessa ut mox cum se ad oran¬
dum canferret. subito lachrima¬
rum flumina ex sancti oculis

Expanded text:
stinare, inveniens illum prostratum valida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae, vir Domini pacem perrexerat reformare. Obtentu quod voluit, latro wantos illius inlicita praesumptione furavit. Ipse dum in crastino eos non inveniret, more solito patientiam tenuit. Sed infelix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat patefecit. Ardere se eiulans inclamabat et aliud loqui non poterat, nisi extrte multato, cives loci illius ad sancti Dei cenubium prauadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspexit et, tamquam duas fulgentes lampadas, oculos illius in Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi
Abbreviated transcription (Latin):
uni erge uir domini me¬
ritis fulgentihus cresceret
in uirtute. et quidquid sibi absti-¬
nentiae xigore substraheret hoc
pauperibus et hospitalibus ero¬
garet. Q uadam die labaran¬
tibus fratribus uictus defuit.
ita ut etiam unde fieret panis non
adesset. Sed cum ipse fratres.
semper ni studio relligionis am¬
moueret. dicens esse scriptum.
quod dominus animam iusti fa¬
me nequaquam afsligeret. Subi¬
to nutu dei quidam francus ad¬
fuit. qui septem panes. et bis
terna farmee sata detulit hora
qua reficiendi corpusculi necessi¬
las ꝓoposcisset. Tunc illi firmi
ficienter habuerunt. et aduem¬
entibus cum gaudio obtulerunt

Expanded text:
ur vir Domini, meritis fulgentibus, cresceret in virtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, quod Dominus animam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit, qui septem panes et bis terna farinae sata detulit hora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide ficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
baptiz abantur plurimi: uidentes
mala homiribus inc dei apostolus
euacuaret. Illi enim idro uulnera¬
bant quos poterant: ut uulnerati
ipsos rogarent. Quiqi deo curari
putabantur: quoniam a lesione
cessabant. Matheus autem aplũs
xpi non solum hos curabat quos
illi ledebant: sed etiam omnes qui
ad eum afferebantur. infirmitatib

Expanded text:
baptizabantur, videntes magi hominibus faciebant, apostolus Dei evacuaret. Illi enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeus autem apostolus Christi non solum hos curabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
resurgere lazarum posse. si iste crede¬
rent sacratissima dei pietas ĩtonabat
ox sorores cum stipante. Noua

Expanded text:
ruserat, resurgere posse, si ista crederent, sacratissima vera Dei pietas intonabat. Mox sorores constipatae tu
Abbreviated transcription (Latin):
humatus. Contractis igitur mẽbris
inter iemuas et innumerabiles co¬
stas pellis contra distenditur. et hu¬
moris ruius. qui de gurgite iuscerũ
laxabatur fetenti. iam sentina per
solũ cadaueris. teter et cerulens labei¬
batur. Sed quia istum iuiuenem la
zarum. quem loquor dominus in se¬
futurorum aplĩs sius donre laz a¬
rum dixit. Quem promisit si ad co
uitatem accederet: protinus excitã dũ
rant. quem locatum spelunca incise
mpis ĩmani obiectus pondere lapis

Expanded text:
amnaret. Contractis igitur membris inter jejunas et numerabiles costas pellis tetra distenditur, et humoris rivus qui de gurgite viscerum relaxatur, foetenti jam sentina per solum cadaveris teter et caeruleus labebatuzarum loquor Dominus in saefuturorum Apostolis suis dormisse Lazarum dixit , quem promisit, si ad illam civitatem accederet, protinus excitandum. rant, quem loculatum in specu incisae rupis, immani objectus ex pondere lapis
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit. De hac enint ueraciter
in canticis canticorum uoce ecclesie
dicitur. In lectulo meo per noctem
quesiui quem diligit animea mea
Quesiui illum: et non inueni
Surgam et circuibo ciuitatem: que¬
rens quem diligit anima mea. In¬
uenerunt me ugiles: qui custodiũt
ciuitatem. Non quem diligit aĩa
mea uidistis: Et factum est. cum
pertransissem illos: inueni quem
diligit anima mea. ẽ enebo illum
nec dimittam: donec introducam in
domum patris mei: et in cubiculũ
genitricis mee. Cuturcit namq ut
diximus hec sacra mulier. et uenit
ad symonem petrum. ⁊ ad alium
discipulum. quem diligebat ihũs:
et dixit eis. Tulerunt dmñ meum
de monumento: et nescinius ubi po¬
suerunt eum. At illi recurrentes uene¬
runt ad monumentum: et ita inue¬
nerunt sicut mulier dixerat. Abie¬
runt ergo discipuli: et reuersi sunt
ad semetipios

Expanded text:
nuntiavit. De hac veraciter nuntiavit. De hac veraciter in Canticis canticorum voce Ecclesiae dicitur: In lectulo meo per noctem quaesivi quem diligit anima mea, quaesivi illum et non inveni, surgam et circuibo civitatem, quaerens quem diligit anima mea. Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? et factum est cum pertransiissem illos, inveni quem diligit anima mea. Tenebo illum, nec dimittam, donec introducam eum in domum patris mei, et in cubiculum genitricis meae . Cucurrit namque, ut diximus, haec sacra mulier, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et dixit eis: Tulerunt Dominum meum de monumento, et nescio ubi posuerunt eum. At illi currentes venerunt ad monumentum, et ita invenerunt sicut mulier dixerat. Abierunt ergo discipuli et reversi sunt ad semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
uaccas fetas ad plaustrum. uitulos
directum. per uiam que ducit bethsa¬
mis. ꝑgentes et mugientes. nec ta¬
men ad dexteram. uel ad sinistram
dedinantes. Ita et beata maria mag¬
dalene cupiens sepulchrum domini
muisere. quasi mugiens et gemens.
que ad tempus presencia domini sui
priuata fuerat incedebat: mutabile
exemplum omnibus prebens fidelibꝰ.
ut per uiam dei ambulantẽs: nec
propter temptationem demonum¬
curam parentum. accepto itiere de¬
uiemus: quia non inchoantibus
prenium prom̾nttitur: sed pseuerãti¬
bus datur. Allegorice autem tenebre
erant in corde huius sacratissime
mulieris. cum ad domini uenit mo¬
numentum: quia resurrectiomis eiꝰ
ignara. iuuentem inter mortuos re¬
quirebat. ẽunc uero in eius mente
sol ortus est: quando non solum re¬
surrexisse uidit: sed etiam credidit.
Et iudit lapidem sublatum a mo¬
nũmento. Et quia corpus domini
nou inuenit: furatum credidit.
atq festina quod uidit. discipulis

Expanded text:
vaccas foetas ad plaustrum, vitulosvaccas foetas ad plaustrum, vitulosdirectum: Per viam quae ducit Betsameth, pergentes et mugientes, nec tamen ad dexteram vel sinistram declinantes . Ita et beata Maria Magdalene cupiens sepulcrum Domini invisere, quasi mugiens et gemens, quae ad tempus praesentia Domini sui privata fuerat incedebat, imitabile exemplum omnibus praebens fidelibus, ut per viam Dei ambulantes, nec propter tentationem daemonumcuram parentum, a coepto itinere deviemus, quia inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Allegorice autem tenebrae erant in corde hujus sacratissimae mulieris, cum ad Domini venit monumentum: quia resurrectionis ejus ignara, viventem inter mortuos requirebat. Tunc vero in ejus mente sol ortus est, quando non solum resurrexisse vidit, sed etiam credidit, et vidit lapidem sublatum a monumento. Et quia corpus Domini non invenit, furatum credidit, atque festina quod viderat discipulis