comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
CRIOSISTIS MIHI QUAERENS AME OTROM
ꝓ sit cuiq post mortẽ quod corpus eius apud scĩ ali¬
cuius memoriã sepelitur: & cetera Nam dicis
uideri tibi non eẽ in anes motus animorũ religiosorũ atq fi¬
delium ꝓsus ista curantium: Adiungis &iam uacare
non posse: quod uniuerset ꝓdefunctis aecclesia supplicare
consueuit: Ut illud hiconici possit homini ꝓdeẽ post mor¬
tẽ si fide suorũ humando eius corpori ttilis ꝓuideatur loc
in quo appareat opitulatio & iam isto modo quaesitt scõ¬
rum: S ed cum haec itu sint: quo modo huic opinioni contra¬
rium nonsit: quod ait apłs: Om̃s enim adstabimꝰ an¬
te tribunal xp̃i ut referat unus quisq scđm ea quae ꝑ cor¬
pus gessit. siue bonũ. siue malũ : Nonte satis uidere signi¬
ficas: haec quippe apostolica sententia. ante mortem
ammonet fieri quod possit ꝓdeẽ post mortẽ : non tunc
quando recipiendum iamẽ quod quisq gesserit ante
mortẽ Uerum haecitt soluitur questio: qm̃ quod¬

Expanded text:
iosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. hoc enim uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ita curantium. adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum. Sed cum haec ita sunt, quomodo huic opinioni contrarium non sit quod ait apostolus: omnes enim adstabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum, non te satis uidere significas. haec quippe apostolica sententia ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem, non tunc, quando recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quod
Abbreviated transcription (Latin):
significet sinus abrahȩ in quo beatorum animae suscipiunt᷑
NY abrahae requiem patris uel secrecum quietis. siue
&iam para disorum significari : multiplitiũ docto

Expanded text:
significet sinus Abrahae, in quo beatorum animae recipiuntur. Sinum Abrahae requiem patris, vel secretum patris, sive etiam paradisum significare, multiplicium docto
Abbreviated transcription (Latin):
culpa quã feci: minor uindicta quã ꝑfero: Penso malũ qđ gessi.
Non est tantũ qđ patior: leuior plaga mea pondere peccatoꝵ
meoꝵ: Aluid est prorsus qđ amplius me affligit. qđ me matgis
contristat. qđ me magis conturbat. qđ me magis terrificat: Cui
simile malũ nullũ est. Cui inconparabilis omnis poena est: qđ
omnibus suplicus ante fertur. qđ ante cellit cuncta tormenta
qđ ex superat om̃ia mala

Expanded text:
culpa quam feci, minor vindicta quam perfero. Penso malum quod gessi, non est tantum quod patior. 60. Levior est plaga mea pondere peccatorum meorum. Aliud est prorsus, aliud, quod amplius me affligit, quod me magis contristat, quod me magis perturbat, quod me magis terrificat, cui simile malum nullum est, cui incomparabilis omnis poena est, quod omnibus suppliciis antefertur, quod antecedit cuncta tormenta, quod exsuperat omnia mala
Abbreviated transcription (Latin):
Mala consuetudo: me sibi grauiter inplicuit. Longi con¬
quando nescio. sic de linqũo Peecati usum: quando non opto
sinunt: P rauo usui contra ire nitor: sed carnis desiderĩo
ad grauor: Adiusticiã me amor regit : sed ad peccatũ
consuetudo constringit:¬

Expanded text:
mala consuetudo me sibi graviter implicavit, usus mala consuetudo me sibi graviter implicavit, usus quando nescio, sic delinquo; peccati usu, quando non opto,on valeo, pravo usui contraire nitor, sed carnis desiderio aggravor; ad justitiam me amor erigit, sed ad peccatum consuetudo constringit
Abbreviated transcription (Latin):
Si certum habes:  Si perpensum est: Si
remoue ate: Auanitatis te malo coherce: auicio et
ene dicis: Bene doces: Bene instrius: Bene mones
Bene persuades: Senȩ institius: It ego optabam
a peccati nece resolui: Cupiebam a consuetudine
usum nequissimũ superare : Sed heu. difficilȩ est percati
consuetudinẽ uncere : Prauus usus : uix ab alit̾: Assidua
consuetudo : in naturam conuertitur : Assiduus usus in naturȩ
uertitur uitium: Animus sceleribus astrictus: diuelli ab eis
uix potest: Tanta sunt mea uitia : ut uix elui possint:
Uoc eredo peccata mea ullo spatio temporis ex qi lescere: Ultro
me miserum uitiaui spontaneo me dudũ studio: pollui:
Proprio prius arbitrio perdidi. Propria uoluntate me maculaui
Bonus eram: sponte mea ⁊ ad pecatũ dilapsus sum: Liber
eram : sponte mea factus sum debitor mortis: Infelix ego:
peccatum sponte miho premꝰus ipse paraui. ł go prius ocea sionẽ
peccandi: amplexus sum: Nunc peccati usu astrietũs detineor

Expanded text:
si certum habes, si perpensum est, si remove a te; a vanitatis te malo coerce; fuge tblue. 43. Bene dicis, bene doces, bene instruis, bene admones, bene persuades, bene instituis; et ego optabam a peccati nexu resolvi, cupiebam a consuetudine usum nequissimum superare. Sed heu! difficile est pravam consuetudinem vincere, pravus usus vix aboletur, assidua consuetudo in naturam convertitur, assiduo usu in naturam mutatur vitium, animus sceleribus astrictus divelli ab eis vix potest; tanta sunt in me vitia, ut vix evelli possint, vix credo peccata mea ullo spatio temporis exolescere. 44. Ultro me miserum antea vitiavi, spontaneo me dudum studio pollui, proprio me prius arbitrio perdidi, propria voluntate me maculavi. Bonus eram, sponte mea ad peccatum dilapsus sum; liber eram, sponte mea factus sum debitor mortis. Infelix ego, peccatum sponte mihi primus ipse paravi, ego prius occasionem peccandi amplexus sum, nunc peccati usu astrictus detineor,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi primorum hominum
corporaliter uita extitit.
alter caelestis. ubi animae
beatorum statim ut a corpo
re exeunt transferuntur. atq digna felicitate laetan¬
tes ex pectant receptionem corporum suorum
De hoc paradẏso lulianus pomerius ait. Hinc quoq
uidentur animae iustorum duci. uelire inparadrsum
recedentes a corpore. quo se illuc raptum dicit apłs.
mente ꝓfecto NIoN corpore. Item idem post aliqua
dicit. Satis est de paradrso caelesti. & quod in eum
sanctae animae statim de suis corporibus exeun¬
tes dõ donante mittantur. Quod ita debe¬
re credi dominus Nioster iħs xpistus sua auctori¬
tãte coni firmat. ubi latronem dicendo hodie mecum
eris in paradrso. Sine ulla ambiguitate probauit quod
beatas animas suis exutas corporibus. paradysus cae¬
lestis Sine ullo temporis inter uallo Suscipiat

Expanded text:
ubi primorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque digna felicitate laetantes, exspectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Julianus Pomerius ait: « Hinc quoque videntur animae justorum duci, vel ire in paradisum recedentes a corpore, quo se raptum dicit Apostolus, mente profecto, non corpore. » Item idem post aliquanta dicit: « Satis est dictum de paradiso coelesti, et quod in eo sanctae animae statim de suis corporibus exeuntes, Deo donante, mittantur. Quod ita debere credi, Dominus noster Jesus Christus sua auctoritate firmavit, ubi latroni dicendo, Hodie mecum eris in paradiso , sine ulla ambiguitate probavit, quod beatas animas suis exutas corporibus paradisus coelestis sine ullo intervallo temporis suscipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitastis : sed illos inquiunt: honor plurimum consolat᷑
Respondemꝰ & uos timor multo amplius moderet᷑: Si enĩ
hoc multi dĩ ministri repente atq in opinanter inpositum
susceperunt. & sperant esse in lustrius in xp̃i hereditate
fulgere : Quanto magis uos adulteria cauendo uiuere continent̃
debetis. mecuentes non in regno dĩ minus lucere. sed in gehenna
ignis ardere : haec atq huius modi eis ut possimus dicimꝰ:
Qui quo modo a se discedentibus ł ꝓpter ad ulterium
dimissis conuigibus suis alias uolunt ducere : & cum ꝓhibent᷑
infirmitatem nobis carnis opponunt: Sed iam liber & iam
iste claudendus est : & rogandus ds̃. ut aut eos temptari non
sinat separationibus coniugum : aut ita sinat ut timor
periclitantis salutis fiat illis amplioris. siue ꝓbatioris
occasio castitatis.

Expanded text:
cogitastis? sed illos, inquiunt, honor plurimum consolatur. cogitastis? sed illos, inquiunt, honor plurimum consolatur. respondemus: et uos timor multo amplius moderetur. si enim hoc multi dei ministri repente atque inopinate inpositum susceperunt, sperantes se inlustrius in Christi hereditate fulgere, quanto magis uos adulteria cauendo uiuere continenter debetis, metuentes non in regno dei minus lucere, sed in gehenna ignis ardere! haec atque huius modi eis, ut possumus, dicimus, qui quoquo modo a se discedentibus uel propter adulterium dimissis coniugibus suis alias uolunt ducere et. cum prohibentur, infirmitatem nobis carnis obponunt. sed iam liber etiam iste claudendus est et rogandus deus, ut aut eos temptari non sinat separationibus coniugum aut ita sinat, ut timor periclitantis salutis fiat illis amplioris siue probatioris occasio castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
abuxoribus diutissime peregrinant᷑. uelint eas ab adulterino
concubitu in contaminatas : feruorẽ transigere iuuentutis:
Plurimȩ quidem pudicissime transigunt. maxime syrae:
quarum mariti negotiandi questibus occupati. iuuenes
adolestulas deserunt. & uix aliquando senes ad aniculas
infirmitas uiroꝵ: multominus id potest sexus infirmior
feminarum: Unde istos qui uirilẽ non putant excellentiã
nisi pecandi licentiã quando tenemus. ne ad ulterinis
coniugis herendo pereant in aeternum : solemus eis ꝓponere
&iam continentiã clericoꝵ. qui plerumq ad eandem sarcinã
sub eundã capiunt᷑ inuiti. eamq susceptam usque ad debitũ
finem dño adiuuante perducunt: Dicimus ergo eis: Quid¬
si & uos ad hoc subȩunde populoꝵ uiolentia caperemini:
Nonne susceptũ caste custodiretis officiũ repente conuersi
adimpetrandas uires adño. de quibus antea num quam

Expanded text:
ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas infirmitas hominum, multo minus id posset sexus infirmior feminarum. Ynde istos, qui uirilem non putant excellentiam nisi peccandi licentiam, quando terremus, ne adulterinis coniugiis haerendo pereant in aeternum, solemus eis proponere etiam continentiam clericorum, qui plerumque ad eandem sarcinam subeundam capiuntur inuiti eamque susceptam usque ad debitum finem domino adiuuante perducunt. dicimus ergo eis: quidsi et uos ad hoc subeundum populorum uiolentia caperemini, nonne susceptum caste custodiretis officium, repente conuersi ad impetrandas uires a domino, de quibus numquam antea
Abbreviated transcription (Latin):
qđ facerent siliceret: ha e quippe intentione continenter
uiuere parũ est : ad aecipienda illius quȩ liberius eligitur
continentiȩ premia. sed sufficit ad cauenda adultera: haec
aũt me de utroq sexu memineris dicere : sed maxime ꝓpt̃
uiros qui ꝓpt̃ ea se feminis superiores esse arbitrantur. ne
pudicitia pares sese digent᷑: Inqua &iam preire debueruie.
ut eos ille tamquã sua capita sequerent᷑: Quando autem
lex ꝓhibet ad ulteria. si obtentu incontinentiȩ carnalis ix¬
firmitatis admictitur excusatio : multis sub nomine falsȩ
inpunitatis pereundi aperitur occasio Neq enĩ carnem non
habent feminȩ quibus uiri aliquid tale nolunt licere.
quasi eis quia uiri sunt liceat: sed absit hoc ameliori sexu.¬
ut tamquã honori debeat᷑ qđ pudori detrahitur: cum
honor iustus. uirtuti non uitio debeat᷑: Quin immo cũ afeminis
utiq habentibxarnem tam quã flagitant castitatem. & quando

Expanded text:
quod facerent, si liceret. hac quippe intentione continenter quod facerent, si liceret. hac quippe intentione continenter uiuere parum est ad accipienda illius quae liberius eligitur continentiae praemia, sed sufficit ad cauenda adulteria. Haec autem me de utroque sexu memineris dicere. sed maxime propter uiros, qui propterea se feminis superiores esse arbitrantur, ne pudicitia pares sese dignentur: in qua etiam praeire debuerunt, ut eos illae tamquam sua capita sequerentur. quando autem lex prohibet adulteria, si obtentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae inpunitatis pereundi aperitur occasio. neque enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamquam honori debeatur, quod pudori detrahitur, cum honor iustus uirtuti, non uitio debeatur. quin immo cum a feminis utique habentibus carnem tantam flagitant castitatem, ut, quando
Abbreviated transcription (Latin):
timetnt. & istis gloria de speranda non est:si in eo qđ necessitas
intulit psistere diligant: fieri eñi potest ut dõ terrente et
ortante conuertente et implente : humanus in melius mutetur
affectus: Atq ita uoueant sine conuigiis & sine illo concubi tu
atq in munda libidinis ad trectatione. ꝑ seuerantissime uiuere :
ut &iam sine parata coniugia locũ ducendi alias moriendo
apperuerint. claudat᷑ ex uoto qđ patet ex licito: Et qđ erat
ex necessitate coeptũ: fiat caritate ꝑfectum: Talibus ꝓfecto
id retribuetur : qđ illis qui ł pari consensu cũ conuigibus uocũ¬
hoc uouerunt. ł nullis conuigus alligati ꝓpt̾ mauis bonum conti¬
nentia delegerunt: Si aut̃ ita se continent. ut si moriantur
quarũ uita coniugari impediunt᷑ alias ducere cogitent. ꝓfecto
&iam si prius ipsi intali continentia de corpore abscedant: non eis
putatur nisi ad pudicitiã conugalem ꝓpter quã non faciunt

Expanded text:
timeant, et istis gloria desperanda non est, si in eo quod necessitas timeant, et istis gloria desperanda non est, si in eo quod necessitas intulit, persistere diligant. fieri enim potest, ut deo terrente et hortante, conuertente et inplente humanus in melius mute-I tur affectus, atque ita uoueant sine coniugiis et sine ullo concubitu atque inmunda libidinis attrectatione perseuerantissime uiuere, ut etiamsi separata coniugia locum ducendi alias moriendo aperuerint, claudatur ex uoto, quod patet ex licito et quod erat ex necessitate coeptum, fiat caritate perfectum. talibus profecto id retribuetur, quod illis, qui uel pari consensu cum coniugibus hoc uouerunt uel nullis coniugiis alligati propter maius bonum continentiam delegerunt. si autem ita se continent, ut, si moriantur quarum uita coniugari inpediuntur, alias ducere cogitent, profecto, etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore abscedant, non eis inputatur nisi ad pudicitiam coniugalem, propter quam non faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adulter si fuerit cũ alia muliere. et si grauius qui preter causã
fornicationis Omnis tamen qui dimiserit uxorem suã et aliã
duxerit moechatur : non eos terreat sarcina continentiȩ. leuis
erit si xp̃i erit: xp̃i erit: si fides aderit. quȩ impetrata iubente
qđ uisserit: Non eos frangat qđ uidet̾ eorum continentia necessitatis
esse non uoluntatis : qr & illi qui eã uoluntate delegerunt. fecer̃
eam eẽ necessitatis : qm̃ sine dampnatione ab illa deuiare non
possunt: & qui in ea necessitate contrusi sunt: faciunt eam
esse uoluntatis. si non de ipsis sed de illo aquo est bonũ omne
confidunt: Illi ad eam conçenderunt causa maioris gloriae:
ut amplius aliquid inuenirent: Isti ad eã confugerunt. cura
salutis nouissi mȩ neperitent : utriq ꝑ maneant: utriq inquit
illis salus cogitanda est : ut ab eo qđ uoluntas arripuit cadere

Expanded text:
adulter, si fuerit cum alia muliere. etsi enim grauius, qui praeter causam adulter, si fuerit cum alia muliere. etsi enim grauius, qui praeter causam fornicationis, omnis tamen, qui dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur. non eos terreat sarcina continentiae; lenis erit, si Christi erit; Christi erit, si fides aderit, quae impetrat a iubente quod iusserit. non eos frangat, quod uidetur eorum continentia necessitatis esse, non uoluntatis, quia et illi, qui eam uoluntate delegerunt, fecerunt eam esse necessitatis, quoniam iam sine damnatione ab illa deuiare non possunt, et qui in eam necessitate contrusi sunt, faciunt eam esse uoluntatis, si non de se ipsis, sed de illo, a quo est bonum omne, confidunt. illi ad eam conscenderunt causa maioris gloriae, ut amplius aliquid inuenirent; isti ad eam confugerunt cura salutis nouissimae, ne perirent; utrique permaneant, utrique in quoillis salus cogitanda est, ut ab eo quod uoluntas arripuit cadere
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitia coniugali: quã iuis in premus minoribus. tamen
intus erunt: Quȩ uero ꝓpter ea se continent quia prioribs
coniugibus uiuis. timent aliis conuigari. maiorẽ curam debent
gerere ꝓsalute quã gesserunt illi: a quibs continentia
ꝓmunere dilecta est ampliore : Tunc quippe ibi erunt:
seͥlad ulteris ad herebunt: & si a regno caelorum abierunt
ubi erunt nisi ubi salui non erunt: hos igitur alloquor. ut
qđ facere deberent si haberent coniuges diuturno languore
marcentes. ł loco sibi in accessibili absentes. ł animositate illicita
continentes: hoc faciant si habuerint coniuiges ad ulterina in¬
quinatione sordentes. ꝓpter hoc asuo consortio diuortientes.
non alia querant coniugia. sed ulteria: Cum eñi par forma
sit in hoc uinculo uiri & uxoris: sicut uxor uiuente uiro uocabit᷑
adultera si fuerit cũ alio uiro: Ita & uir uiuente uxore uocabit᷑

Expanded text:
pudicitia coniugali, quamuis in praemiis minoribus, tamen pudicitia coniugali, quamuis in praemiis minoribus, tamen intus; qui uero propterea se continent, quia prioribus coniugibus uiuis timent aliis coniugari, maiorem curam debent gerere pro salute. quam gesserunt illi, a quibus continentia pro munere dilecta est ampliore. tunc quippe ibi erunt, sed adulteris adhaerebunt. et si a regno caelorum aberunt, ubi erunt, nisi ubi salui non erunt? Hos igitur alloquor, ut quod facere deberent, si haberent coniuges diuturno languore marcentes uel loco sibi inaccessibili absentes uel animositate inlicita continentes, hoc faciant, si habuerint coniuges adulterina inquinatione sordentes et propter hoc a suo consortio diuortientes, non alia quaeransit in hoc uinculo uiri et uxoris, sicut uxor uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, ita et uir uiuente uxore uocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
S ed in his omnibus qui se ipsos castrauerunt ꝓpter regnũ caeloꝵ:
alii sunt qui inutroq sexsu concubitũ nesciunt: Alii qui
experti sunt partim quidem in licite. partim uero licite exꝑti:
Porro hu qui licite experti sunt: quidã sunt qui non nisi
licite. quidã & licite et inlicite: Sunt quippe in eis qui
coniugia sua tantum sciunt: sunt aũt qui & alias feminas
acstupra quȩ libet. sed qui post concubitũ conuigum se
ipsos castrant ꝓpter regnũ caelorũ: Aut morte amĩtunt
con iuges. aut ex consinsu cũ eis continent : iam ꝓfitentur
aut ne cessigate diuortioꝵ. neuiuis coniugibus se alus
copulando adulteria ꝑpetrent. castrant se ipsos ꝓpter regnũ
caeloꝵ: Non ut clariores ibi esse possint: sed qđ alit̃ eẽ ibi¬
non possunt : Nam qui non ista necessitate se continent : sed¬
ut boni appetitione meliores possint ibi eẽ &iam seruata

Expanded text:
sed in his omnibus, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. sed in his omnibus, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. alii sunt, qui in utroque sexu concubitum nesciunt, alii, qui experti et auersi sunt, partim quidem inlicite, partim uero licite experti. porro in his, qui licite experti sunt, quidam sunt, qui nonnisi licite, quidam et licite et inlicite. sunt quippe in eis, qui coniugia sua tantum sciunt; sunt autem, qui et alias feminas ac stupra quaelibet. sed qui post concubitum coniugum se ipsos castrant propter regnum caelorum, aut morte amittunt coniuges aut ex consensu cum eis continentiam profitentur aut necessitate diuortiorum, ne uiuis coniugibus se aliis copulando adulteria perpetrent, castrant se ipsos propter regnum caelorum, non ut clariores ibi esse possint, sed quod aliter esse ibinon possunt nam qui non ista necessitate se continent, sed boni adpetitione melioris, possent ibi esse etiam seruata
Abbreviated transcription (Latin):
duxit : Quođ quidem si fuerit machi natus & uxorẽ sutim
moecham facitt : & ipse quã uis post adulteriũ conuigis aliã
ducendo moechus trit. Nihilq illi ꝓderit qđ tibi credidit : &¬
eb
non ei potius qui nullo excepto ait: Om̃is qui reliquerit uxorẽ¬
suã & alia duxerit moechat᷑ i. Quibs omnibus consideratis
atq tractatis : restat ut ab eis qui haec fideliter audiunt. dicat᷑
nobis qđ dño dictũ est Si talis est causa cũ uxore : non expedit
nubere : Quibus & nos quid respondeamꝰ nisi qđ ipse respondit
Non om̃s capiunt uerbũ hoc: sed quibus datũ est Sunt
enĩ eunu chi qui ͥmatris utero sic natisunt : & sunt eunu
chi qui facti sunt ab hominibus. & sunt eunuchi qui seipsos
castrauerunt ꝓpter regnum cȩloꝵ i Qui potest capere capiat:
Ergo qui potest capiat: qđ non om̃s capiunt: Possunt autem
capere quibus hoc prestat misericordia occulta: sed non in iusta:

Expanded text:
duxit. quod quidem si fuerit machinatus, et uxorem suam duxit. quod quidem si fuerit machinatus, et uxorem suam moecham faciet et ipse quamuis post adulterium coniugis aliam ducendo moechus erit nihilque illi proderit, quod tibi. credidit et non ei potius, qui nullo excepto ait: omnis qui reliquerit uxoresuam et aliam duxerit, moechatur. Quibus omnibus consideratis atque tractatis restat, ut ab eis, qui haec fideliter audiunt, dicatur nobis, quod domino dictum est: si talis est causa cum uxore, non expedit nubere. quibus et nos quid respondeamus, nisi quod ipse respondit? non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est. sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic natichi, qui facti sunt ab hominibus: & sunt eunuchi, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. qui potest capere, capiat. ergo qui potest capiat, quod non omnes capiunt. possunt autem capere quibus hoc praestat dei misericordia occulta, sed non iniusta.
Abbreviated transcription (Latin):
uis nesciat quã sint rarissimȩ quȩ ita pudice uiuant cũ uiris.
ut &iam si abeis dimittant᷑ non alios querant: In conparabilit̃
quippe numerus est amplior feminarum. quȩ cum pudice
adhereant maritis. tamen si dimisse fuerint a maritis non
differunt nubere ⁊ Cum ergo crediderint homines dño dicente
Om̃is qui dimiserit uxorẽ suã preter causã fornicationis: fac̃
et̃ moechari: Si crediderint & tibi dicenti muliere fornicante
licere uiro eius alterã ducere. quisquis uoluerit ꝓpt̃ alias quas¬
libet molestias carere uxore cui iunctus est: prius eam moethari
sine fornicatione dimittendo. ut tuncducat alteram cum
fuerit illa moecha nubendo. Acsie apriore peccato quo eã
moethari facit. si ue ꝑ baptismum siue ꝑ penitentiam liberatꝰ :
sine suo adulterio sibi habere uideat᷑. quã post prioris
adulteriũ tamquã hinc soluto matrimonii uinculo alterã

Expanded text:
uis nesciat, quam sint rarissimae, quae ita pudice uiuant cum uiris, uis nesciat, quam sint rarissimae, quae ita pudice uiuant cum uiris, ut, etiamsi ab eis dimittantur, alios non quaerant? incomparabiliter quippe numerus est amplior feminarum, quae cum pudice adhaereant maritis, tamen, si dimissae fuerint a maritis, non differunt nubere. cum ergo crediderint homines domino dicenti: omnis qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis facit eam moechari, si crediderint et tibi dicenti muliere fornicante licere uiro eius alteram ducere, quisquis uoluerit propter alias quaslisbet molestias carere uxore, cui iunctus est, prius eam moechari faciat sine fornicatione dimittendo, ut tunc ducat alteram, cum fuerit illa moecha nubendo, ac sic a priore peccato, quo eam moechari fecit, siue per baptismum siue per paenitentiam liberatus sine suo adulterio sibi habere uideatur, quam post prioris adulterium tamquam hinc soluto matrimonii uinculo alteram
Abbreviated transcription (Latin):
propter alias innumerabiles causas ferre non possunt moechari
cogerẽ. ut ab eis uinculo conuigali ꝑ fornicationẽ sicut putas
soluto liceat eis alteras. ducere. & ex eo qđ illas moechari coger̃.
aut baptismate ablui. aut poenitendo sanari. Qm̃ illis et
gratia & medicina negabit᷑. quã diu cum adulteris uiuunt.
si pͥorib preter causam fornicationis repudiatis alteras duxerit.
nisi: forte quis dicat neminẽ posse uxorẽ suã moechari facere
si pudica est & tamen dñs.: Omnis qui dimiserit inquit uxorẽ
suã preter causã fornicationis: facit eam moechari Utiq ꝓpter ea
qr cum esset pudica cũ uiro tamen dimissa: cogit᷑ ꝑ incontinen¬
tiam uiuo priore alteri copulari. & hoc est moethari. Quod si hoc
ista non fecerit : tamen ille quantũ in ipso ẽ facere conpulit. &
hoc ei ds̃ peccatũ &iam si illa casta permaneat imputabit : Sed quã¬

Expanded text:
propter alias innumerabiles causas ferre non possunt, moechari propter alias innumerabiles causas ferre non possunt, moechari cogere, ut ab eis uinculo coniugali per fornicationem, sicut putas, soluto liceat eis alteras ducere, et ex eo, quod illas moechari coegerunt, aut baptismate ablui aut paenitendo sanari, quoniam illis et gratia et medicina negabitur, quamdiu cum adulteris uiuent, si prioribus praeter causam fornicationis repudiatis alteras duxerint? nisi forte quis dicat neminem posse uxorem suam moechari facere, si pudica est. et tamen dominus, omnis qui dimiserit, inquit, uxorem suam praeter causam fornicationis facit eam moechari. utique propterea, quia cum esset pudica cum uiro, tamen dimissa cogitur per incontinentiam uiuo priore alteri copulari, et hoc est moechari. quodsi hoc ista non fecerit. tamen ille, quantum in ipso est, facere conpulit; et hoc ei deus peccatum, etiamsi illa casta permaneat, inputabit. sed q
Abbreviated transcription (Latin):
alterã ducere : si hoc ealuiuente non licet facere : Quid si enim
& illud dicant xp̃ianȩ fidei de tractores. cogi homines occidere
uxores suas insidiarũ sceleribus. quas molestas ferre non possunt.
siue diuturno languore laborantes. & pati concubitũ non ualentes.
Siue pauperes siue steriles. Siuede formes. aliarum spe ducen¬
darũ. senarũ opulendarũ fecundarum pul cherrimarum.
qui eas quas perpeti nolunt preter causã fornicationum repudi¬
are non licet & alteras ducere: neꝑpetuo de uincti ad ulterio.
nec baptizari possint nec poenitendo sanari: Num quid ꝓpt̾ea
ne ista homicidioꝵ scelera ꝑpetrentur. dicturi sumꝰ. non esse
adulteria repudia: tis. precer causã fornicationis uxoribus
sibi alteras copulare . Iam uero ex hoc qđ sapis non esse adulteriũ.
si uir uxorẽ causa fornicationis abiecerit & alteram duxerit.:
Nonne arbi traris cauendũ. nediscant uiri uxores suas. quas

Expanded text:
alteram ducere, si hoc ea uiuente non licet facere. quid? si enim alteram ducere, si hoc ea uiuente non licet facere. quid? si enim et illud dicant christianae fidei detractores, cogi homines occidere uxores suas insidiarum sceleribus, quas molestas ferre non possunt, siue diuturno languore laborantes et pati concubitum non ualentes siue pauperes siue steriles siue deformes, aliarum spe ducendarum, sanarum, opulentarum, fecundarum, pulcherrimarum, quia eas, quas perpeti nolunt, praeter causam fornicationis repudiare non licet et alteras ducere, ne perpetuo deuincti adulterio nec baptizari possint nec paenitendo sanari, numquid propterea, ne ista homicidiorum scelera perpetrentur, dicturi sumus non esse adulteria repudiatis. praeter causam fornicationis uxoribus sibi alteras copulare? Iam uero ex hoc, quod sapis non esse adulterium, si uir uxorem causa fornicationis abiecerit et alteram duxerit, nonne arbitraris cauendum, ne discant uiri uxores suas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
hic diuinus esse sensus ubi non solũ benignitas & pietas excludit᷑:
sed &iam ingens malignitas & impietas excitatur Quando¬
quidem multo ẽ leuius & tollerabilius ut adulteras mariti.
quã ut maritos adulterare occidant. Placet ne tibi ut
propter hanc uanissimã inuidiã dominicȩ defensionem
sententiae differamꝰ. uł eam insuper accusemus dicentes.
non debere ad ulteram iudicari. & iam si ꝓpter causam
fornicationis repudiata auiro alteri conuingatur: Ne maritũ
eius a quo dimissa ẽ. compellatur occidere. dum adulterum
inco nubiũ cupit uiri prioris morte conuertere . Scio
tibi hoc placere. ut ꝓpter hanc uanissimam inuidiam
lex xp̃i cum uera inueniatur & sana : dura & in humana
dicat᷑: Sic itaq non tibi debet uideri ideo negandu esse adulteriũ
quando uxore ad ultera uiuente ducit᷑ altera: qi potest maritꝰ
ꝑhoc cogi adulterã occidere. dum cupit sibi licere illa extincta

Expanded text:
hic diuinus esse sensus, ubi non solum benignitas et pietas excluditur, hic diuinus esse sensus, ubi non solum benignitas et pietas excluditur, sed etiam ingens malignitas et inpietas excitatur?\' quandoquidem multo est leuius et tolerabilius, ut adulteras mariti, quam ut maritos adulteri occidant. placetne tibi, ut propter hanc uanissimam inuidiam dominicae defensionem sententiae deseramus uel eam insuper accusemus, dicentes non debere adulterium iudicari, etiamsi praeter causam fornicationis repudiata a uiro alteri coniugetur, ne maritum eius, a quo dimissa est, conpellatur occidere, dum adulterium in conubium cupit uiri prioris morte conuertere? scio tibi hoc non placere, ut propter hanc uanissimam inuidiam lex Christi, cum uera inueniatur et sana, dura et inhumana dicatur. sic itaque non tibi debet uideri ideo negandum esse adulterium, quando uxore adultera uiuente ducitur altera, quia potest maritus per hoc cogi adulteram occidere, dum cupit sibi licere illa extincta
Abbreviated transcription (Latin):
ad tendimus multa grauiora dici posse quã ipse dixisti: Nã
tu dũ non uis esse adulteria si aliȩ ducant᷑ dimissis ad¬
ulteris: hoc inuenisti. qm̃ si haec ad ulteria dixerimꝰ
cogent᷑ mariti occidere ad ulteras. quarum uita impediunt᷑
alteras ducere. atq: ut hoc exaggerares : dixisti: Non mihi
uidetur amantissime pater omnibus his diuinus esse sensus :
ubi benignitas & pietas excluditur Si ergo quis piã nolens
credere esse adulteriũ. quando a marito sine fornicationis
crimine repudiata ab altero ducitur : & hoc contrate inueniat
qr ista ratione suadet᷑ hominibus homicidia ꝑpetrare.
& earũ maritos quas eo modo repudiatas duxerint. ł in sidus
quibus potuerint. ł calumnus appecere . ł aliquibus ueris
criminibus accusare & occidere. ut eis mortus possint esse
coniuigia. quȩ uiuis fuerant adulteria : Nonne id exagge¬
rando tibi dicturus. ẽ non mihi uidetur amantissime pater

Expanded text:
adtendimus, multo grauiora dici possunt quam ipse dixisti. nam adtendimus, multo grauiora dici possunt quam ipse dixisti. nam tu dum non uis esse adulteria, si aliae ducantur dimissis adulteris, hoc inuenisti: quoniam si haec adulteria dixerimus. cogentur mariti occidere adulteras, quarum uita inpediuntur alteras ducere\'. atque, ut hoc exaggerares. dixisti: \'non mihi uidetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi benignitas et pietas excluditur\'. si ergo quispiam nolens credere esse adulterium. quando a marito sine fornicationis crimine repudiata ab altero ducitur, et hoc contra te inueniat, quia ista ratione suadetur hominibus homicidia perpetrare et earum maritos, quas eo modo repudiatas duxerint, uel insidiis, quibus potuerint, uel calumniis adpetere uel aliquibus ueris criminibus accusare et occidere, ut eis mortuis possint esse coniugia, quae uiuis fuerant adulteria, nonne id exaggerando tibi dicturus est: non mihi uidetur, amantissime pater,
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentia et reconciliatione sanatur: Sed num quid ꝓpterea
dicturi sumꝰ adulteriũ non esse adulteriũ. qđ sine dubio
comittit᷑. si coniuge adultera uiuente altera ducitur : Sed
hoc adulterii genere excepto nempe non dubitas esse adulteriũ.
si quisquã ducat uiuentis uxorẽ auiro suo ꝑ libellũ repudii.
sine ulla mulieris fornicatione dimissam . EQuid ergo : cum
uiderit se nec ad baptismum ad mitti si cathi cuminus est nec
utilit̾ agere poenitentiã si baptizatus: hoc fecit Noncorri¬
gendo et relinquendo qđ fecit: Si eum uoluerit et potuerit
occidere cuiꝰ duxerit uxorẽ: & hoc scelus ł baptismate
diluat᷑ ł poenitendo soluatur : Atq ita &iam illud adulteriũ
num quid ꝓpt̃ ea accusanda ẽ lex xp̃i tam quã conpulerit
fieri homicidiũ cum sine crimine fornicationis repudia tam
ducere dicit esse adulteriũ . hic eñĩ si parum quid loquamꝰ.

Expanded text:
paenitentia et reconciliatione sanatur. sed numquid propterea paenitentia et reconciliatione sanatur. sed numquid propterea dicturi sumus adulterium non esse adulterium, quod sine dubio committitur, si coniuge adultera uiuente altera ducitur? sed hoc adulterii genere excepto nempe non dubitas esse adulterium, si quisquam ducat uiuentis uxorem a uiro suo per libellum repudii sine ulla mulieris fornicatione dimissam. quid ergo? cum uiderit se nec ad baptismum admitti, si catechumenus est, nec utiliter agere paenitentiam, si baptizatus hoc fecit, non corrigendo et relinquendo quod fecit, si eum uoluerit et potuerit occidere, cuius duxit uxorem, ut hoc scelus uel baptismate diluatur uel paenitendo soluatur atque ita etiam illud adulterium numquid propterea est accusanda lex Christi, tamquam conpulerit fieri homicidium, cum sine crimine fornicationis repudiatam ducere dicit esse adulterium? Hic enim, si parum quid loquamur
Abbreviated transcription (Latin):
teram ducere.  Ab utroq abstinendũ ẽ. Non illicitum pro
illicito fatiendũ: Si eni facturus ẽ qđ non licet : iam faciat
adulteriũ & non fatiat ho̾micidiũ : ut uiuente uxore altera
ducat & non humanũ sanguinẽ fundat: Quod si est utrumq
nefarium : non debet alterum ꝓ altero ꝑpetrare. sed utrumq
uitare : hic uideo quid dici ab in conitinentibus possit: qđ
uidelicet qui dimittit. & uiuere ꝑmittit ad ulteram si alterã
duxerit quã diu illa prid uiuit. ꝓpetuus adult̾ est.
nec agit poenitentiã fructuosam aflagitio non recedens:
neo si cathicuminus ad baptismum ad mittitur : qm̃ ab eo qđ
impedit nom mutatur. nec reconciliari poenitens potesti. in
eadem nequitia perseuerans: Si aut̃ accusando ad ulteram
occiderit : hoc peccatum qm̃ transactũ est et in eo non ꝑmanet᷑.
& si cathicumino factũ est baptismate ab luit᷑. & si baptizato

Expanded text:
teram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro teram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguinem fundat. quodsi est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero perpetrare, sed utrumque uitare. Hic uideo, quid dici ab incontinentibus possit: quod uidelicet qui dimittit et uiuere permittit adulteram, si alteram duxerit, quamdiu illa prior uiuit, perpetuus adulter est nec agit paenitentiam fructuosam a flagitio non recedens; nec, si catechumenus est, ad baptismum admittitur, quoniam ab eo quod inpedit non mutatur; nec reconciliari paenitens potest in eadem nequitia perseuerans: si autem accusando adulteram occiderit, hoc peccatum, quoniam transactum est et in eo non permanetur, et, si a catechumeno factum est, baptismate abluitur et, si a baptizato,
Abbreviated transcription (Latin):
uelletis istas de uiuentiũ numero auferre : si earum uita impe¬
dimento esset quominus alias duceretis Nunc uero etiam
istis uiuentibus. cũ liceat alia uob matrimonia ꝓuidere: quid
eas tantopere uultis occidere :  hȩc cũ dicimus. nonne attendis
quã nr̃a suasio longe sit acharactere xp̃iano. qui & falsum
& si ꝓpter ea illis pepercerint. Non parcunt ꝓpter pietatem.
sed ꝓpter aliarũ nuptiarũ liberam potestatem. n Postremo
quero abste . utrum marito xp̃iano liceat ł scđm ueterem
dĩ legem. ł romanis legibus adulteram occidere : scilicet melius
est ut abutroq se temperet. idest & ali cito illa peccante sup¬
plicio. & ab illicito illa uiuente coniuigio: Quod si alterum
eligere perseuerat : satius ẽ ei facere qđ licet ut adultera
puniat᷑ : quã id qđ non licet ut ipsa uiua ille moechetur:
Si aũt qđ uerius dicitur Non licet homini xp̃i ano ad ulterã
coniugem occidere. sed tantũ dimnit tere : quis ẽ tam demens qui

Expanded text:
uelletis istas de uiuentium numero auferre, si earum uita inpedimento esset, quominus alias duceretis. nunc uero etiam istis uiuentibus cum liceat alia uobis matrimonia prouidere, quid eas tantopere uultis occidere? haec si dicimus, nonne adtendis, quam nostra suasio longe sit a charactere christiano? qui et falsum aliis copulentur, et si propterea illis pepercerint, non parcunt propter pietatem, sed propter aliarum nuptiarum liberam potestatem. postremo quaero abs te, utrum marito christiano liceat uel secundum ueterem dei legem uel romanis legibus adulteram occidere. si licet, melius est, ut ab utroque se temperet, id est et a licito illa peccante supplicio et ab inlicito illa uiuente coniugio. quodsi alterutrum eligere perseuerat, satius est ei facere quod licet, ut adultera puniatur, quam id quod non licet, ut ipsa uiua ille moechetur. si autem, quod uerius dicitur, non licet homini christiano adulteram coniugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tegritate: pugnã castimoniȩ pace:
Õ NU M est cibo cum gratiarũ actione sumere
quicquid deus edendum praecẽpit. Abstinȩre autẽ
abaliquib non quasi amalis sed quasi non necessariis.
non ÷ malũ Moderari uͦ carniũ usũ ꝓnecessitate
dicere nuptias. uel fornicationi com
coaequari : aut ꝓ amore castigandi corporis Abs¬
tinentib auino uel carnib nihil credere meriti ad cresce

Expanded text:
tegritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum actione sumere quidquid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi anon est malum. Moderari vero eorum usum pro necessitate dicere nuptias, vel fornicationi compcoaequari, et pro amore castigandi corporis abstinentibus a vino vel carnibus, nihil credere meriti accresce
Abbreviated transcription (Latin):
CORSEQUENS ut ad hanc uitã ꝑtinẽre creda
manifestus Namiuxtti p̃fixc̃ beati agustini sententiã.
caturus et mortuos. non ꝑtineat aduitã nram quae hic geritur.
quia nec in reb gestiseiꝰ est. sed infi se scł̃i gerendis: ad hoc ꝑtinet
merito mortui appellantur. abillo utiq iudicandi sunc: Si-¬
ue ut uiuos intelligamus quos hie nondũ mortuos: sed ad huc
inista carne uiuentes inuenturus ÷ eius aduentus: Mortu¬
os autẽ. qui decorpore prius quã ueniat exierunt: uel exituri sunt.

Expanded text:
consequens ut ad hanc vitam pertinere credamumanifestus. Nam juxta praefixam beati Augustini sententiam, ortuos judicaturus, non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur, quia nec in rebus ejus gestis est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinemerito mortui appellantur, ab illo utique judicandi sunt: sive ut vivos intelligamus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes ejus invenerit adventus; mortuos autem, qui de corpore priusquam veniat exierunt, vel exituri sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
obuicm dnõ inuera per fectis seruis illius confragratio mun¬
dane non noceat. sitrium puerorum mortulia adhuc corpo¬
ra cirtumpositus caminiignis extinguere nequeune: Uerum
in his omnibus utilius cuiq custum se districti uidicis prebere
conspectibus quam deuiditii illius modo lo coue discutere:
ra. sub didit dicers. & sic semꝑ cum dnõ erimus: Nonsicac¬
cipiendum ẽ. tamquam inaere nos dixerit sempercũdño
mansuros. quia nec ipse utiq manebitibi: quia ueniens
transiturusẽ: Uenienti quippe ibitur obuiam: non manen¬
ti Sed itu cum dnõ erimus: idest sicerimus habentes corpo¬
ra sempiterna. ubicumq cum illo erimus: Ethaec est
fidelibus. quando eorũ animas xp̃i incorruptibilium
corporum munere donatas ad perceptionẽ regnicaelestis
contemplationem diuince succe maiestutis inducet. Non
auferens głam quã exuto corpore a suo quoq egessionis

Expanded text:
obviam Domino in aera perfectis servis illius conflagratio munobviam Domino in aera perfectis servis illius conflagratio mundana non noceat, si trium puerorum mortalia adhuc corpora circumpositus camini ignis tangere nequivit. Verum in his omnibus utilius est cuique castum se districti judicis praebere conspectibus, quam de judicii illius modo locove discutere. Sra, subdit dicens: Et sic semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tanquam in aere nos dixerit semper cum Domino esse mansuros, quia nec ipse ibi utique manebit, quia veniens transiturus est. Venienti quippe ibitur obviam, non manenti, sed ita cum Domino erimus, id est, sic erimus habentes corpora sempiterna ubicunque cum illo fuerimus. CAPUT fidelibus, quando eorum animas Christus, incorruptibilium corporum munere donatas, ad perceptionem regni coelestis contemplationemque divinae suae majestatis inducat: non auferens gloriam quam, exutae corporibus, a suae quoque egressionis
Abbreviated transcription (Latin):
mi Deinde nos quiuiuimus qui relinquimur simul rapiem
erimus: Utrum autem et rȩꝓbi tunc sublimius a terra leue¬
tur obuiam iudiciuenturo anmeritis peccatorũ ita p̃gra¬
uentur. ut quamuis inmortalia corpora habentes. ad altio¬
ranequeant eleuari et p̃sidente adiudicandũ dño. sci insubli¬
mi addextris eius. ipsi autem in inferiorib ad sistant asinistris
tunc potius apparebit Siuero tunc ignis ille maximus et
altissimus uniuersam terrae superfitiem operit. et resuscita¬
ti amortius iniusti nequeunt insublime apturi: constut eos
ut pote in terra positos. ignicirtum datos iudicis ex pectare
sententiam . sed anullo urantur qui non suꝑ illũ castigan¬
di sed aeterno potius sunt igne dampnandi Iuis pdica¬
re audeatꝰ. Nam et aliquos electorum et purgari a leuiorib
ait. Ignis inconspectu eius ardebit. et incircuitu eiꝰ tempes¬
ignisq cõmittntur. qui tẽpestus exuminat quosignis
exurit. Satis autem clausum est. quia raptis aduocem tubce

Expanded text:
qui relinquimur, simul rapiemur era. Utrum autem et reprobi tunc sublimius a terra leventur obviam judici venturo, an meritis peccatorum ita praegraventur, ut, quamvis immortalia corpora habentes, ad altiora nequeant elevari, et praesidente ad judicandum Domino, sancti in sublimi a dextris ejus, ipsi autem in inferioribus adsistant a sinistris, tunc potius apparebit. Si vero tunc ignis ille maximus et altissimus universae terrae superficiem operit, et resuscitati a mortuis injusti nequeunt in sublime raptari, constat eos ut pote in terra positos igni circumdatos judicis exspectare sententiam; sed an illo urantur qui non per illum castigandi, sed aeterno potius sunt igne damnandi, quis praejudicare audeat? Namque aliquos electorum eo purgari a levioribus i: Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuiti ejus tempesignisque comitantur, quia tempestas examinat quos ignis exurat. » Satis autem clarum est, quia, raptis ad vocem tubae
Abbreviated transcription (Latin):
nequanto diutius dñs expectut. ut corrigamur: tunto gra¬
uius uindicet siemendare noluenmus. Qua ꝓpterscire. &¬
quando erimus dehoc seculo transituri. uel quando tabernaculum
corporis ultimodieueniente deposituri : & iterum illuc resurrec¬
tionis tempore accepturi: utcum eodem recipiamus ꝓut gessim
missis enim omĩb ꝓbationib certũ ẽ indie ipse ipsum antese
hominẽ constituendum. ecipsam sibianimã incordis speculo
demonstrandam. et testes contra eum nondeforinsecus aliun¬
de sed intus desemetipsa ꝓferendos: Aditienda quoq erunt
sua Uincamus ergo uoluntates et intentiones nras: dum nob̾
tempus illud ex pectutissimum acbeatissimũ felici mutatione
aeternȩ uitȩ succedit. quando implebitur illud quod dñs di&̃:
Irunt homines: similes angelis. Et iterum. Iunc iusti fulge¬
bunt sicut sol: in regno patriseorũ. Qualis enimerit tunc¬
splendor animarũ : quandosolis claritutẽ habebit lux
tristicia Quando nullus timor. nulla nobis nebbe mors.

Expanded text:
ne, quantum diutius exspectat, ut corrigamur, tanto grauius uindicet, si emendari noluerimus. Cum haec , quando erimus de hoc saeculo transituri uel quando tabernaculum nostri corporis ultimo die superueniente deposituri et iterum illud resurrectionis tempore recepturi, ut cum eodem recipiamus, prout gessmotis enim omnibus probationibus certum est in die illa ipsum ante se hominem constituendum et ipsam sibi animam de cordis speculo demonstrandam et testes contra eam non deforis aliunde, sed intus de ipsa anima proferendos. adicienda er opera sua. Vincamus ergo voluptates et intentiones nostras, dum nobis tempus illud exspectatissimum ac beatissimum aeternae uitae succedit, quando inplebitur illud, quod dominus dixit: et erunt homines similes angelis, et iterum: tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Putas, qualis tunc erit splendor animarum, quando solis claritatem habebit lux tristitia nobis, nullus timor, nulla mors.
Abbreviated transcription (Latin):
SII SALUATOR NR̃ qualiter adeum: post
multas neglegentias uenire debeamus: nos hor¬
exemplis: nisi ꝑ deigrãm uisitationẽ hominẽ non uenire
cuelestium. Quue aũtem recordatio potest eẽ peccantium.
nisi occultis itinerib fauor cuelestis operetur. et ꝑuiam men¬
tibus inspiratũ quae ꝓpter peccata subripere poterat elimine¬
tur obliuio. Impetrate iam duunue miscdiue fidutit est: cul¬

Expanded text:
 saluator noster, qualiter ad eum post multas neglegentias uenire debeamus, nos horexemplis, nisi per dei gratiam uisitationem hominum caelestium non uenire. quae enim recordatio potest esse peccantium, nisi occultis itineribus fauor caelestis operetur et per uiam mentibus inspiratam quae propter peccata subrepere poterat eliminetur obliuio? inpetratae iam diuinae misericordiae fiducia est cul
Abbreviated transcription (Latin):
t igitur in uerbo mensura : insermone sit statera:
Semꝑ uerba tua modera: modũ loquendi non transeas:
abscide ergo a lingua uitiũ de trahendi: Alienã uitã non laceres
De malo alieno os tuũ non quo inquines : Non detrahes peccatis.
sed condole. Quod in aliũ detrahis: inte potius pertimesce:
hoc om̃s reprehendunrt. hoc om̃s uituperant. hoc foedius nihil ÷.
hoc summȩ turpitudinis est Quando aliũ de trahis: te discute.
Quando aliũ mordes : tua peccata redargue. Si uis detrahere.
igitur correctione : esto sollicitus. De tua salute et emendatione : esto
adtentus de trahentes non audias: sufurrantibus auditum non prebeas :
Parire atu detrahentes & audientes : tenentur: Utrisq simile discrimen
non pertinet : Noli quȩrere: Quod inter se loquunt᷑ homines:
cognoscere numquã desideres: Noli querere quid quisq dicat
non ꝑtinet: Nulla curiositas animũ tuũ capiat : Nulla ͤ concupis¬
centia de testantȩ curiositatis subripiat : ne oblitus tuoꝵ moꝵ:

Expanded text:
t igitur in verbo mensura, 510 sit in sermone statera, semper verba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canum quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen non pertinet noli quaerere, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicatnon pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum,
Abbreviated transcription (Latin):
eius a pud teest. Constituisti terminos eis qui p̃terire non
poterunt. Nulliq in hoc mundo hominib fiunt. absq omĩ¬
potentis dei occulto consilio ueniunt. Nam cunc ta deus se¬
cura presciens. ante scła decreuit. qualiter ꝑscła disponantur.
riat. neelectos eius aut in moderata ꝓsperitus sequatur. aut
nimia aduersitis grauet. Stututum quoq ẽ: quantũ in
isca uitit mortali temporaliter uiuatur. Namecsian¬

Expanded text:
ius . » Sequitur: Constituisti terminos ejus, qui praeteriri non poterunt. - Nulla quae in hoc mundo hominibus fiunt, absque omnipotentis Dei consilio occulto veniunt. Nam cuncta Deus seura praesciens, ante saecula decrevit, qualiter per saecula disponantur. riat: ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est, quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivat. Gre