comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umquã carnẽ suam odio habuit. sicut apłs dicit: cum diligendam
inxorẽ p̃cipit sed caput mulier sur. cui inro caput est xp̃s. INi.¬
terus ergo gaudeat in ieinio suo. eo ipso quo sic se ieumando a¬
uertit auoluptate scłr ut sit subditus xp̃o: qui scđ̾m hoc p̃ceptũ
caput unctum habere desiderat. Ita enim et faciem lauabit. idẽ
cor mundabit: quo uisurus est dm̃. Non interposito uelamine
ꝓpter infirmitatem contractam de sordibus: sed firmꝰ et stabilis.
qm̃ mundus et simplex. Lauamini inquit mundi estote: aufer-¬
te nequitias abanimis ur̃is. atq a conspectu oculorum medrum.
Ah̃is igitur sordibus. facies nr̃a lauanda est: quibus di aspectus
offenditur. Nos enim reuelati faciȩ. głam dr̃ii speculantes. in
emdem imaginem trans formamur. Sepȩ etiam cogitatio necessi¬
raram rerũ ad istã uitã ꝑtinentiũ. sautiat & sordidat interior ẽ ocu¬
lũ prm̃. & plerũq cõnduplicapt: ut ea quȩ uidem cũ hominibus

Expanded text:
umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilis, quoniam mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus doffenditur. Nos enim revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformabimur . 43. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam vitam pertinentium, sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum; et plerumque cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum de rebus subiectis dicuntur: uocantur acciden¬
tia secundum rem. Cum uero de dõ. qui subiectus
non est secundum substantiam rei praedicatio
Nuncupatur.
GE NUNCDERELATIUIS SPECULEMOR ꝓQuIB:
omne quod dictum est sumpsimus ad dispu¬
tationem. Maxime enim haec non uidentur¬
secundum se facere praedicationem: quȩ ꝑspicue¬
ex alieno aduentu constare ꝑspiciuntur. Age
enim qm̃dñs ac seruus relatiua sunt: iudeamus
utrumne ita sit. ut secundum se sit predicatio:

Expanded text:
cum de rebus subjectis dicuntur, vocantur accidentia, secundum rem; cum vero de Deo, quo subjectus non est, secundum substantiam rei praedicatio nuncupatur. ge nunc de relativis speculemur, pro quibus omne quod dictum est sumpsimus ad disputationem. Maxime enim haec non videntursecundum se facere praedicationem quex alieno aduentu constare perspiciuntur. Age enim, quoniam dominus ac seruus relatiua sunt, uideamus utrumne ita sit ut secundum se sit praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ auertere abeo quimutuari cupit: diligere inimicos. hene¬
facere eis quise oderunt. orare ꝓeis qui se ꝑsequuntur. Quo
ergo haec facit. nisi plene ꝑfecteq misericors: Quo uno con¬
silio miseria deuitat᷑: opitulante illo qui ait. Miscđiam uolo
miseretur. Sediam commode fieri puto. ut hic lector tam longo
aolumine fatigatus respiret aliquantũ: et ad cȩtera se refitiat
malio sibro consideranda: EXPLICIT LIBER PRIMUS

Expanded text:
se avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benese avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait, Misericordiam miserebitur. Sed jam commode fieri puto, ut hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda. LIBER SECUNDUS.
Abbreviated transcription (Latin):
corporalis: quistam ingratꝰ est ut non sentiat. quod solatiũ uiden
et uistis in hacuita et peccatorib commimiter exhiberi : Nonaite
ait qui facit solem oriri suꝑ bonos et malos. sed addiddit suum:
idest quem ipse fecit atq constituit. et anullo aliquid sumpsit
ut faceret. sicut ingenesi de omnib luminaribus seribiturꝰ.
Iui ꝓprie potest dicere sua eẽ omnia quȩ denibilo creauit:
ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nr̃is ex.
p̃cepto eiꝰ prestare debeamꝰ quȩ nos non creauimꝰ. sed icinen-¬
b eiꝰ accẽpimꝰ. Quis autẽ potest uł paratꝰ c̾e̾ ab infirmis in i¬
rias sustinere quantũ eorũ saluti prod est. et malle amplius ini¬
quitatis alienȩ ꝑpeti. quam id quod ꝑpessus est reddere: om̃i
petenti ase aliquid uł id quod pecit si habet᷑ et si recte dari
potest. uel consilium bonum. uł beniuolum amimum dare. nec

Expanded text:
corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus quae nos non creavimus, sed de ejus accepimus. 80. Quis autem potest vel paratus esse ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel benevolum dare animum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dñi orietur sol iustitiae: ut etiã pluuiã accipias irrigationem
doctrinȩ ueritatis. quiã bonis et malis apparuit: et bonis & ma¬
lis ȩuangelizatꝰ est xp̃s. Siue istum solẽ mauis accipere. non
solum hominũ sedeciã pecorũ corporeis oculis ꝓpalatum: et
istã pluuiã qua fructꝰ gignunt᷑ qui adrefectionẽ corporis dati
sunt: qđ ꝓbabilius intelligi existimo. ut ille sol spiritalis non
oriat᷑ nisi bonis et sc̃is: quia hoc ipsum est quod plangunt
iniqui in illo libro qui sapientia salomonis inscribit᷑. Et sol non
ortꝰ est nobis: et illa pluuia spiritalis non irriget nisi bonos qͥa
malos significauit tunea dequa dicꝰtum est: mandabo nubibus meis.
nepluant suꝑ eam. Sed siue hoc siue illud intelligas. magna dĩ bo.¬
nitate fit quȩ nob̾ imitanda p̃cipitur: si filii dr̃ eẽ uolumus. Quan¬
tum enim huiꝰ uite solatium afferat lux ista uisibilis. et pluuia

Expanded text:
Domini, orietur sol justitiae : ut etiam pluviam accipias irrigationem Domini, orietur sol justitiae : ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos significavit vinea, de qua dictum est, Mandabo nubibus meis ne pluant super cam . Sed sive hoc sive illud intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia
Abbreviated transcription (Latin):
qua in aecernam hereditatem uocamur: ut coheredes xp̃i esse
possimꝰ. F ilii ergo efficimur regeneratione spiritali. et ad op¬
tamur in regnum dĩ. non tanquam alieni sed tanquam ab illo fac¬
ti et creati : ut unum sit benefitum quo nos fecit esse ꝑ ommipo¬
tentiã soam cũ ante nihil essemꝰ. alterum quo adoptauit. ut
cimeo tanquã filii uita aecerna ꝓ nr̃a participatione fruerem̃.
I taq non ait facite ista. quia estis filii. sed facite ista ut sitis filii.
Cum autẽ ad hoc uocat ꝑ ipsum unigenitum: ad similitudinem
suã nos uocat. Ille enĩ sicut consequenter dicit. solem suum
oriri facit suꝑ bonos et malos: et pluit suꝑ iustos et iniuistos. Siue
solem siuim non estũ carneis oculis uisibilem accipias: sedillam
sapientiã dequa. dicit᷑ eandor est lucis aeternȩ. Diqua it ẽ dr̃.
Oitꝰ est mͥ sol iustitiae. Etitẽ. Uobis autẽ qui timetis nome

Expanded text:
qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . Filii ergo efficimur regeneratione spirituali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati: ut unum sit beneficium, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. Itaque non ait, Facite ista, quia estis filii; sed, Facite ista, ut sitis filii. 79. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive solem suum non istum dicitur, Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur, Ortus est mihi justitiae sol; et iterum, Vobis autem qui timetis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
fiat᷑ partum damnatione ꝑseuerantium inpeccato ut ita ordinent᷑
apłm paułum. Nonne tibi uidet᷑ inseipso Sitohadis̃ martyrẽ uin¬
dicare cum dicit. non sic pagno tanquam aeremcedens. sed castigo
cor pꝰ mcum et seruituti subitio : Nam hoc inse utiq prosterre¬
bat et debilitabat: et iuinc tum ordinabat: unde SEhAdŨ ceterosq
xpistianos. fuerat ꝑ secutus. Quis ergo conuincit martyres scõs
nontalem suam uindictã adño. ẽẽ. dep̃catos. cum etiã finem huiꝰ
scłi inquo tanta exitia ꝑtuler̃ adsuã uindictam põtuerint li¬
maliuolus tortor. sediustissimus ordinator. Sine ulla ergo dubi-
telligencium. qua et iohannes dicit: dedit eis potestãtem filios dĩ
ficri. Qnus enĩ naturalit̾ filius est: qui nescit omnino peccare.
Nos antẽ potestate accepta: efficimur filui. in quantum ea quȩ abillo
p̃cipuntur implemꝰ. Urade apłica disciplina adoptionẽ appellat.

Expanded text:
ciatur; partim damnatione perseverantium in peccato, ut ita justitia ciatur; partim damnatione perseverantium in peccato, ut ita justitia apostolum Paulum; nonne tibi videtur in seipso Stephanum martyrem vindicare, cum dicit: Non sic pugno, tanquam aerem caedens; sed castigo corpus meum, et servituti subjicio ? Nam hoc in se utique prosternebat, et debilitabat, et victum ordinabat, unde Stephanum caeterosque Christianos fuerat persecutus. Quis ergo convincit martyres sanctos non talem suam vindictam a Domino esse deprecatos, cum etiam finem hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint limalevolus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatelligendum est, qua et Joannes dicit, Dedit illis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis potius oratũ est : sed ad illã ultimã damnationẽ. non sicut
contra dñi traditorem ꝑ propħam. Nam illa ut clictũ est p̃dicꝰ¬
tio futurorũ: non optatio supplitu fuit:. Nec sicut apło
contra alexandrũ. Nam et inde iãm satis dictum est: sed sic̃
in apocalypsi iohannis legimꝰ martyres orare ut uindicent᷑
cũ ille primꝰ martyr ut lap̃idatorib suis ignosceret᷑ orauerit.
Sed hinc non oportet moueri. Quis enĩ audeat affirmare
cum illi scĩ candidati uindicari se pecuierint. utrum contra
ipsos homines. anera regnum peccati petiuerint : Nam ipsa est
sincera et plena iustitiȩ acmiscłie uindicta martyrũ : ut
euertat᷑ regnũ peccati. quo regnante tanta ꝑ pessi sunt.
ad cuiꝰ euersionẽ. nitit᷑ apłs dicens. Nonergo regnet pec¬
catũ in ur̃o mortali corpore. Destruit᷑ autẽ et euercit᷑
peciti stgnũ partim correctione hominum ut caro spiritui subi¬

Expanded text:
otius pro ipsis oratum est; sed ad illam ultimam damnationem: non sicut otius pro ipsis oratum est; sed ad illam ultimam damnationem: non sicut contra Domini traditorem per prophetam; nam illa, ut dictum est, praedictio futurorum, non optatio supplicii fuit: nec sicut ab Apostolo contra Alexandrum; nam et inde jam satis dictum est: sed sicut in Apocalypsi Joannis legimus martyres orare ut vindicentur ; cum ille primus martyr ut lapidatoribus suis ignosceretur, oraverit. 77. Sed hinc non oportet moveri. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindicari petierint, utrum contra ipsos homines, an contra regnum peccati petierint? Nam ipsa est sincera et plena justitiae et misericordiae vindicta martyrum, ut evertatur regnum peccati, quo regnante tanta perpessi sunt. Ad cujus eversionem nititur Apostolus, dicens: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore . Destruitur autem et evertitur peccati regnum, partim correctione hominum, ut caro spiritui subji
Abbreviated transcription (Latin):
itaq accipiat᷑ diligendos inimicos ee et benefaciendum his¬
qui nos oder̃. et orandũ ꝓhis qui nos ꝑsequunt᷑: ut ꝓquibusdã
etiã fr̃m peccatis intelligat᷑ non p̃ceptũ. e̾ẽ. ut oremꝰ: ne per
imperitiã nr̃am: diuina scriptura quod fieri non potest a sẽ
dissentire uideatur. Sed utrũ sicut ꝓquibusdam non est oran¬
dum. ita etiã contra aliquos orandum sit: nondum satid apparait
Generalit̾ enĩ dictum est. Benedicite : et nolite maledicere.
Et illud. Nemini malũ ꝓmalo reddentes:  quo autẽ non oras:
non etiã contra illũ oras. Potes enĩ uidere certam eiꝰ pęnam: et
penitꝰ desperatã salutẽ. Et non quia odisti eum. tdõ ꝓ illo non
oras : sed quia sentis nihil te ꝓficere posse. et orationẽ tuã
non uis repelli auistissimo iudice. Sed quid agimꝰ dehis contra qua
oratũ ascĩs accepimꝰ non ut corrigerentur. Nam hoc modo ꝓ¬

Expanded text:
itaqitaqhis qui nos persequuntur, ut pro quibusdam etiam fratrum peccatis intelligatur non praeceptum esse ut oremus; ne per imperitiam nostram divina Scriptura quod fieri non potest a se dissentire videatur. Sed utrum sicut pro quibusdam non est orandum, ita etiam contra aliquos orandum sit, nondum satis apparuit. Generaliter enim dictum est, Benedicite, et nolite maledicere: et illud, Nemini malum pro malo reddentes . Pro quo autem non oras, non etiam contra illum oras: potes enim videre certam ejus poenam, et penitus desperatam salutem, et non quia odisti eum, ideo pro illo non oras; sed quia sentis nihil te posse proficere, et orationem tuam non vis repelli a justissimo judice. Sed quid agimus de his contra quos oratum a sanctis accepimus, non ut corrigerentur, nam hoc modo p
Abbreviated transcription (Latin):
expelleret: ut rũ hoc in ipsum dñm dictũ accipiamꝰ. quia de sẽ
dpxertent. ingrati tam presentib beneficus quamuis noncdium
dñ. Quamuis enĩ eodẽ loco dixerit. quicumq autẽ cixerit
uerbũ nequã ad uersus filium hominis remittet᷑ ei. Qui autẽ
dixerit aduersus sp̃m sc̃m non remittet᷑ ei rieq in hoc scło
neq infuturo: Tamere uideri potest ad hoc eos monuisse ut
accedant ad grãm. et post acceptã gr̃am non ita peccent. ut
nunc peccauerint. N unc enĩ infilium hominis dixer̃ uerbũ
nequã: et potest eis dimitti si conuersi fuerint & ei crediderir.¬
et sp̃m scm̃ acceperint. Quo accepto. si frat̾nitati in uidere et gr̃am
quã acceper̃ oppugnare uoluerint: non eis dimitti. neq in hoo
scło neq infuturo Namsi eos sic haberet condemnatos. ut
nulla spes illis relicta esset: non ad huc monendos iudicaret
cum addidit dicens. Aut facite arborẽ bonã et fructum eius
bonũ: aut facite arborẽ malam. et fructum eiꝰ malum. Sic

Expanded text:
expelleret: utrum hoc in ipsum Dominum dictum accipiamus, quia de se dixerant, ingrati tam praesentibus beneficiis, quamvis nondum Domini. Quamvis enim eodem loco dixerit, « Quicumque enim dixerit uerbum aduersus filium hominis, remittetur illi : qui autem dixerit aduersus spiritum sanctum, non remittetur illi neque in hoc saeculo neque iaccedant ad gratiam, et post acceptam gratiam non ita peccent, ut nunc peccaverunt. Nunc enim in Filium hominis dixerunt verbum nequam, et potest eis dimitti, si conversi fuerint, et ei crediderinet Spiritum sanctum acceperint: quo accepto si fraternitati invidere, et gratiam quam acceperunt oppugnare voluerint, non eis dimitti, neque in hoc saeculo neque in futuro. Nam si eos sic haberet condemnatos, ut nulla spes illis reliqua esset, non adhuc monendos judicaret, cum addidit dicens: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . 76. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ea quae ostenduntur. si nonsunt: utiq falsa sunt
Sarguitur metita diuinitas. quae ostenderet
hominibus corpus: quod cum uerum non esset.
tunc fallerentur hy qui uerum esse arbitra¬
rentur. Quodsi noua ueraque non exhomine
sumpta caro formata est. quo tanta tragoedia

Expanded text:
putaretur corpus quod reuera non esset arguitur mentita divinitas, quae ostenderet hominibus corpus, quod cum verum non esset, tum fallerentur hi qui verum esse arbitrarentur. At si nova veraque non ex homine sumpta caro formata est, quo tanta tragoedia
Abbreviated transcription (Latin):
ita hominum iuisa est oculis ut humanum
puttretur corpus. quod reuera non esset
humanum. quippe quod nulli originali
subiaceret poene: aut noua quaedam
uera nec poene subiacens originalis peccati.¬
ad tempus hominis natura formatu est
Si uerum corpus hominis non fuit: aꝑte

Expanded text:
ita hominum uisa est oculis, ut humanum putaretur corpus quod reuera non esset humanum, quippe quod nulli originali subiaceret poenae, aut noua quaedam uera nec poenae peccati subiacens originalis ad tempus hominis natura formata est? Si uerum hominis corpus non fuit, auisa est oculis, ut humanum
Abbreviated transcription (Latin):
ut participet alio quo Aibet.
MNE SIMELEX. esse suum. & id quod est unum
habet. Omni composito. aliud est esse: aliud ipsum

Expanded text:
ut participet alio quolibet. Omne simplex, esse suum, et id quod est unum habet. Omni composito aliud est esse, aliud ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
abeisq laudant᷑. Sed tales ab inspectorẽ aõ mercedem rion
inquit mercedẽ suam. Rectissimeq his dicetur. Recedite ame ope¬
raru dolosi. Nomen meum habuistis: sed oꝑa mea non fecistis
Illi ergo ꝑceper̃ mercedẽ suam: quinon  baliud elemosinam faci.¬
unt. nisi ut glorificentur abhominib. Non si glorificent ur
ab hominib. sed si idõ faciunt ut glorificent᷑. sicut superius
tractatum est. Laus enim humana non appeci arecte faciente.
sed subsequi debet recte facientem. ut illi ꝓficiant qui etiam
imitari possunt quod laudant. non utħic putet aliquid eossibi
prod esse quem laudant. Te autem faciente ȩlemosina: non sciat
sinistra tua. quid faciat dexteratua. Si intellexeris sinistrã
infideles dici. uidebit᷑ nulla esse culpa placere uelle fidelibus:
cum prorsus nihilominꝰ inquorumlibet hominum laude. fructum

Expanded text:
ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non  perceperunt mercedem suam; rectissimeque his dicetur, Recedite a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte faimitari possunt quod laudant, non ut hinc putet aliquid eos sibi prodesse quem laudant. Te autem faciente eleemosynam, non sciatsinistra tua quid faciat dextera tua. Si intellexeris sinistram infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere fidelibus velle: cum prorsus nihilominus in quorumlibet hominum laude fructum
Abbreviated transcription (Latin):
uero credi potest: ut utraq in sese confunderen¬
tur: qm̃ neq incorporalitaes transire ad corpus
potest. neq rursus econuerso corpus ad incor¬
poralitatem: Quandoquidem nulla his mate¬
ria subiecta communis est quae alterutris
substantiarum qualitatib ꝑmutetur. At hi

Expanded text:
uero credi potest, ut utraque in sese confunderentur, quoniam neque incorporalitas transire ad corpus potest neque rursus e conuerso corpus ad incorporalitatem, quando quidem nulla his materia subiecta communis est quae alterutris substantiarum qualitatibus permutetur. At hi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo omnib generib in iuriarum: dominꝰ docet patientissimum
et misericordissimum. et ad plura ꝑferenda paratis simũ animum
xp̃iani . eẽ. oporte̾re. Sed qm̃ parum est non nocere. nisi ȩtiam
grestes beneficium quantum potes: consequenter adiungit
e dicit. Onni petentĩdã: et qui uoluerit ate mutuari. ne auer¬
satꝰ fueris. Onni petenti inquit. non omnia petenti: ut id des
quod lare honeste et iuste potes. Q uidsi enĩ pecuniã petat.
qua in nocentẽ conet᷑ opprimere: Quidsi postremo stuprũ
petat : Sed ne multa ꝑsequar quȩ sunt innumerabilia. id pro.¬
fecto dandum est quodnec tibi nec alteri noceat. quantum sciri
aut credi ab homine potest. Et cum iuste negaueris quod petit
indicanda est ipsa iustitia : ut non eũ in anem dimittas. Ita omni
petenti te dabis: quamuis non semꝑ id quod petit dabis et aliquando

Expanded text:
ergo omnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum ergo omnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum et misericordissimum, et ad plura perferenda paratissimum animum christiani esse oportere. 67. Sed quoniam parum est non nocere, nisi etiam praestes beneficium quantum potes, consequenter adjungit, et dicit: Omni petenti te da, et qui voluerit mutuari a te, ne aversatus fueris. Omni petenti, inquit; non, omnia petenti: ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest: et cui juste negaveris quod petit, indicanda est ipsa justitia, ut non eum inanem dimittas. Ita omni petenti te dabis, quamvis non semper id quod petit dabis; et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
mille passuum et duũ milium exempla subiecta sunt: q̃uia et
reddi uestimentũ potest. et quem ad iuueris oꝑa: potest te eciã
ipse si opus fuerit ad uiuare. Nisi forte ita potius distingueri¬
dum est ut prius quod positum est de ꝑcussa maxilla omnia sig¬
nificet : quae sic ingerunt᷑ abimpbis. ut restitui non possint i
uindicta. scđm quod positum est de uestimento omnia significet
quȩ possunt restitui sine uindicta. Et idõ forte additum est
qui uoluerit tecum iuditio contendere. quia qđ ꝑuiditium aufert᷑
non ea ui patat᷑ auferri cui uindicta debeat᷑: Tertium uero
exutroq confectum sit: ut et sine uindicta. et cum uindicta
possit restitui. Namq operã in debitam uiolenter exigere sine
ullo iuditio sicut facit qui angariat hominem imꝓbe. et cogit se
illict adiuiari abinuito: et poenã im ꝓbitatis potest luere. et
operã reddiere si hanc ille repecat qui imꝓbum ꝑtulit. In his

Expanded text:
mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut restitui non possint nisi vindicta: secundum quod positum est de vestimento omnia significet quae possunt restitui sine vindicta; et ideo forte additum est, Qui voluerit tecum judicio contendere, quia quod per judicium aufertur, non ea vi putatur auferri, cui vindicta debeatur: tertium vero ex utroque confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his
Abbreviated transcription (Latin):
tam manum canis intulit mensis. in quib conuiue̾bat᷑ apls: cui
scripture licet nobis Noncredere. N on enm est in catholico
canone. Illi tamen eã et legunt. et tanquã incorruptissimã ue.¬
rissimãq honorant. qui aduersus corporales uindictas quȩ sunt
in ueteri testamento nescio qua cęcitate acerrime sęuiunt: quo
animo et qua distributione temporum facte sint omnino nescien-¬
tes.Tenebit᷑ ergo in hoc inuriarum genere qđ ꝑ uindictã
luitur. este axp̃ianis modus: ut accepta iniuria non surgat odi¬
um. sed infirmitatis miscdia. paratꝰ sit animus plura perpeti.
N ec correctionẽ neglegat. qua uł consilio uł auctoritate: uł po¬
testate uti potest. Aliud inuiriarum genus est qđ in integrum
restitui potest: cuiꝰ duȩ species. una ad pecuniã: altera ad oꝑa per¬
tinet. Qua ꝓpt̃ illuiꝰ detunica et uestimento. huiꝰ de angaria

Expanded text:
tam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui tam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui scripturae licet nobis non credere; non est enim in catholico canone: illi tamen eam et legunt, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sint omnino nescientes. 66. Tenebitur ergo in hoc injuriarum genere, quod per vindictam luitur, iste a Christianis modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia paratus sit animus plura perpeti; nec correctionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria
Abbreviated transcription (Latin):
tri annanias et uxor eiꝰ sicuti in actib apłorum legimꝰ ex animes
cecider̃. nec resuscitati sunt : sed sepulti. Sed si huic libro heretici
qui aduersantur̃ ueteri testamento nolunt credere. paulũ apłm
quem nobiscum legunt intueantur dicentem de quodam peccato-¬
re: quemtradidi sathane in interitum carnis. ut anima salua sit.
Et si nolunt hic mortẽ intelligere. fortasse enim in certunẽ.:
quamlibet uindictã ꝑ sathanã factam ab apło fateant᷑. quod non
eum odio sed amore fecisse manifectat illud ad iectum. ut
anima salua sit. Aut in illis libris quib ipsi magnã tribuunt
auctoritatẽ animaduertant quod dicimꝰ. ubi scriptum est
apłm thomã imp̃catum cuidam a quo palma ꝑcussus esset atro¬
cissime mortis supplicium: anima tam̃ eiꝰ commendata ut in
futuro scło ei parceret᷑. cuiꝰ aleone occisi acetero corpore discerp¬

Expanded text:
tri Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus Apostolorum legimus, exanimes tri Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus Apostolorum legimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . 65. Sed si huic libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, anima tamen ejus commendata, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerp
Abbreviated transcription (Latin):
ni et diuini uiri eodẽ sp̃u consulendõ rebus humanis non tẽmere
fecerint. De quo helia cum exemplum dedissent discipuli dr̃io.
comiemorantes quid abeo factũ sit ut etiam ipsis daret potesta¬
tem petendi decȩlõ ignem ad consumendum eos. qui sibi hospitiũ
non p̃berent: rep̃hendit in eis dominꝰ non exemplum ꝓpħȩ scĩ.
Sed igriorantiã uindicandi quȩ adhuc erat in rudib: animad-¬
uertens eos Non am̃are correctionẽ. sed odio desiderare uindic¬
tam. Itaq postea quam eos docuit quid e̾ẽt. diligere proximũ
tanquã seipsum. in fuso etiam sp̃u scõ quem decem dieb cõple-¬
tis post ascensionẽ suam desuꝑ ut ꝓmiserat misit: non defuer̃
tales uindite. quamuis multo rarius quam inueteri testamento
Ibi enĩ exmaiore parte seruientes timore premebant᷑: hic autẽ
maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et uerbis apłi pe¬

Expanded text:
ni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere ni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum dedissent discipuli, Domino commemorantes quid ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent; reprehendit in eis Dominus non exemplum prophetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus : animadvertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur; hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Pe
Abbreviated transcription (Latin):
odisse nondum potest. H inc enĩ aꝑtissimũ exemplũ dicit᷑
quo satis appareat posse peccatum amore potius uindicari quam
impunitum relinqui : ut illum in quem uindicat non pęna mise-¬
rum. sed correctione beatum uelit. Paratus tamen si opus sit ȩquo
animo plura tolerare abeo illata quem uult eẽ. correcꝰtum. siue
in eum habeat potestatem cohertendi. siue non habeat. Magni
autẽ et scĩ uiri qui iam optime scirent mortẽ istam quȩ anim̃ã
dissoluit acorpore non esse formidandam. scđm eorũ tamer
animum qui illam timerent nonnulla peccata morte puniue.¬
runt: quo et uiuentib utilis metus in cuteretur. et illis qui mor¬
te pumebantur non ipsa mors noceret: sed peccatum quod
augeri posset si uiuerent: non temere illi uidicabant. quib tale
uiditium donauerat. ds̃. Inde est quod helias multos morte affe.¬
cit. et ꝓpria manu et igne diuinitꝰ impetrato: cͦum ẽt alii multi mag¬

Expanded text:
odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. 64. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi mag
Abbreviated transcription (Latin):
flagrare qui se uindicare desiderant. dilectionis mansuetu.¬
dine superauerit. Non enim metuendum est ne odisse par¬
uulum filium parentes uideant᷑. cum abeis uapulat peccans.
ne peccet ulterius. Et certe ꝑfectio dilectionis ipsius dĩ
patris imitatione nobis ꝓponit᷑ : cum in sequentib dicitur
Diligite inimicos ur̃os. bene facite his qui uos oder̃: et orate
ꝓeis qui uos ꝑsecuntur. Et tamen: de ipso dicit᷑ ꝑ ꝓphetã.
Quem enim diligit dominꝰ corripit: flagellat autem omnẽ
filium quem recipit. Dicit et dominꝰ. Seruus qui nescit uolun-¬
tatẽ dñi sui et nõn facit digne plagis uapulabit paucis.
Seruus autẽ qui scit uoluntatem dñi sui et facit digria
plagis: uapulabit multa. Non ergo quęrit᷑ nisi ut et ille
uindicet cut rerum ordine potestas data est: et ea uolunta.¬
te uindicet qua pat̾ in paruulũ filium. quem ꝑ aetatem

Expanded text:
flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnituflagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non enim metuendum est ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequentibus dicitur, Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur: et tamen de ipso dicitur per prophetam. Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Dicit et Dominus: Servus qui nescit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille vindicet, cui rerum ordine potestas data est; et ea voluntate vindicet, qua pater in parvulum filium, quem per aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriae p̃termissum. eẽ. uideo. Namq omnia in quib imꝓbita¬
tem aliquã patimur induo genera diuiduntur: quorum alte¬
rum est quod restitui non põtest. alterum quod potest. Sed
in illo quod restitui non potest: uindictȩ solatium quęri
solet. Quid enim prod est quod ꝑcussus reꝑcutis: Num¬
quid ꝓpterea illud quod incorpore lesum est restituitur u
integrum: Sed tumidus animus. talia fõmenta desiderat. Sa¬
num autem firmumq ista non uiuant: quin potiuis miseri¬
corditer ꝑferendam alterius infirmitatem iudicat. quã alieno
supplitio suam mitigandam quae nulla est. Neq hic ex
uindicta ꝓhibetur quae ad correctionem ualet: etiã ipsa enim
ꝑtinet admiscdiam. nec impedit illud ꝓpositum quo quisq
paratꝰ est abeo quem correctũ eẽ uult plura ꝑ ferre. Sed huc
uindictȩ referendȩ non est idoneus : nisi qui odium qͦ solent

Expanded text:
injuriae praetermissum esse video. Namque omnia in quibus improbitainjuriae praetermissum esse video. Namque omnia in quibus improbitatem aliquam patimur, in duo genera dividuntur: quorum alterum est quod restitui non potest; alterum quod potest. Sed in illo quod restitui non potest, vindictae solatium quaeri solet. Quid enim prodest quod percussus repercutis? Numquid propterea illud quod in corpore laesum est, restituitur in integrum? Sed tumidus animus talia fomenta desiderat: sanum autem firmumque ista non juvant; quin potius misericorditer perferendam alterius infirmitatem judicat, quam alieno supplicio suam mitigandam, quae nulla est. 63. Neque hic ea vindicta prohibetur, quae ad correctionem valet: etiam ipsa enim pertinet ad misericordiam; nec impedit illud propositum, quo quisque paratus est ab eo quem correctum esse vult, plura perferre. Sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent
Abbreviated transcription (Latin):
si non ut dictum est significat ꝑfectionem: illud accipiatur
quod inp̃cipiendo tanquam tolerabilius incipiens paulatim
ereuerit. donec ꝑueniret usq adduplum aliud ꝑferendum.
Ni primo p̃beri uoluit alterã maxillã cum fuerit dextra ꝑ cussa.
utminus ꝑferre paratꝰ sis quamꝑtulisti. Quic quid enim
dextra significat. & carius est utiq quam id quod sinistra
significat. Et qui in rẽ cariore aliquid ꝑtulit: si et inuiliore
ꝑferat minꝰ est. Deinde illi qui tunicã uult tollere uibet ec
uestimentum remitti: quod autumdem est aut̃ non multo amplius
nontamen duplum. Tertio de mille passibus quibus addenda
dicit duo milia. usq ad duplum aliud ꝑferas iubec: it a
significans. siue aliquanto quam iam fuit. siue tantum dem siue
ampluis quisq imꝓbus inte. ẽẽ uoluerit. aequo animo. ee tole
randum. In his sane generib trium exemplorum: nullumgenꝰ

Expanded text:
si non, ut dictum est, significat perfectionem; illud accipiatur, si non, ut dictum est, significat perfectionem; illud accipiatur, quod in praecipiendo tanquam tolerabilius incipiens paulatim creverit, donec perveniret usque ad duplum aliud perferendum. Nam primo praeberi voluit alteram maxillam, cum fuerit dextra percussa, ut minus perferre paratus sis quam pertulisti. Quidquid enim dextera significat, et charius est utique quam id quod sinistra significat, et qui in re chariore aliquid pertulit, si et in viliore perferat, minus est. Deinde illi qui tunicam vult tollere, jubet et vestimentum remitti: quod aut tantumdem est, aut non multo amplius; non tamen duplum. Tertio de mille passibus, quibus addenda dicit duo millia, usque ad duplum aliud perferas jubet: ita significans, sive aliquanto minus quam jam fuit, sive tantumdem, sive amplius quisque improbus in te esse voluerit, aequo animo tolerandum esse. CAPUT XX.--62. In his sane generibus trium exemplorum nullum genus
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut animo sis paratꝰ. Namin ipsa xp̃iana historia
in qua est auctoritas. nihil tale inuenies factum. ẽe. ascĩs
uł abipso domino cũ in homine quem suscipere dignatꝰ ẽ
auendi nobis p̃beret exemplum: cum tamen omnib fere locis eos
nuenias paratos fuisse aequo animo tolerare. quicquid eis improbe
fuis set ingestum. Seduerbi gr̃a dictum putamꝰ. uade cum e o
alia duo: antria compleri uoluit quo numero significat᷑ per¬
fectio. ut meminerit quisq cum hoc facit ꝑfectam se implere
iustitiam: misericordit̃ ꝑferendo in firmitates eorum quos uult
sanos fieri. Potest uideri ꝓpterea etiam trib exemplis haec
pcepta insinuasse. quorũ primũ est: Siquistẽ ꝑ cusserit in maxilꝰ¬
lam. Secundũ : siquis tunicam tollere uoluerit. Tertium: siquis
mille passus angariauerit. In quo tertio exemplo. simplo
duplum additũr. ut triplum compleatur. Qui numerꝰ. hoc loco

Expanded text:
quam ut animo sis paratus. Nam in ipsa christiana historia, quam ut animo sis paratus. Nam in ipsa christiana historia, in qua est auctoritas, nihil tale invenies factum esse a sanctis, vel ab ipso Domino, cum in homine quem suscipere dignatus est, vivendi nobis praeberet exemplum; cum tamen omnibus fere locis eos invenias paratos fuisse aequo animo tolerare quidquid eis improbe fuisset ingestum. Sed verbi gratia dictum putamus. Vade cum eo alia duo? an tria compleri voluit, quo numero significatur perfectio; ut meminerit quisque cum hoc facit, perfectam se implere justitiam, misericorditer perferendo infirmitates eorum quos vult sanos fieri? Potest videri propterea etiam tribus exemplis haec praecepta insinuasse: quorum primum est, si quis te percusserit in maxillam; secundum, si quis tunicam tollere voluerit; tertium, si quis mille passus angariaverit: in quo tertio exemplo simplo duplum additur, ut triplum compleatur. Qui numerus hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
tius et honestius et addm̃ colendum accommodatius abste
domino educat᷑ aut regit᷑. quam ab illo potest qui eum cupit
auferre: nescio utrum quisquã dicere audeat ut uestimeN¬
tum eũ debere comtemni. H ominem namq homo tan¬
quã seipsum diligere debet. cui abomniũ dño sicut ea quę
secunt᷑ ostendunt᷑: etia inimicos diligat imperatur
Sane a nimaduertendum est omnẽ tunicã uestimentũ esse.
Non omne uestimentum tunicam esse. Uestimenti ergo nom̃
ꝯlura significat quã nomeri tunicȩ: et idõ sic dictum. ee
arbitror et qui uoluerit tecum uidicio contendere et tuni¬
cã tuã tollere: remitte illi et uestimentũ. tanquã si diceret.
Qui uoluerit tuncam tuam tollere: remitte illi et siquid aliud
indumenti abes. Idõ nonnulli pallium interp̃tati sunt: quod
grece positum est yMałIoN. Et qui te angariauerit̃ mille passꝰ
uade cum illo alia duo. Et hoc utiq nontam ut pedibus agas:

Expanded text:
tius et honestius et ad Deum colondum accommodatius abs te tius et honestius et ad Deum colondum accommodatius abs te domino educatur, aut regitur, quam ab illo potest qui eum cupit auferre; nescio utrum quisquam dicere audeat, ut vestimentum eum debere contemni. Hominem namque homo tanquam seipsum diligere debet, cui ab omnium Domino, sicut ea, quae sequuntur ostendunt, etiam ut inimicos diligat imperatur. 60. Sane animadvertendum est omnem tunicam vestimentum esse, non omne vestimentum tunicam esse. Vestimenti ergo nomen plura significat quam nomen tunicae. Et ideo sic dictum esse arbitror, Et qui voluerit tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, remitte illi et vestimentum; tanquam si diceret, Qui voluerit tunicam tuam tollere, remitte illi et si quid aliud indumenti habes. Ideo nonnulli pallium interpretati sunt, quod graece positum est ἱμάτιον. 61. Et qui te angariaverit, inquit, mille passus, vade cum illo alia duo. Et hoc utique non tam ut pedibus agas,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ est: Non ineis solis. sed in omnibus faciendum est. quȩ
aliquo iure temporalit̃ nr̃a. ẽẽ dicimꝰ. Si ensm de necessarus
hoc imperatũ est. quantomagis suꝑflua comtemnerẽ conuenit:
Uerumtamen ea quae nr̃a dixi. eo genere includenda sunt : quo
dominꝰ ipse p̃scribit dicens. Siquis uult iuditio tecũ comtemile¬
re : et tunicã tuam tollere. Omnia ergo illa intelligantur
dequib uiditio nobiscum contendi potest. ita ut anostro
iure in ius illius transeant qui contendit. uel ꝓquo conteri.¬
dit. Sicuti est uestis. domꝰ. fundus. iumentum : et generalit̃
omnis pecunia. Quod utrũ etiã de seruis accipi endum sit
magnia questio est. Non enĩ xp̃ianũ oportet sic possidere
seruũ. quomodo equum aut argentum: quamquam fieri
possĩt ut maiore p̃tio ualeat equus quam seruus. et multo
magis aliquid aureum uł argenteum. Sed ille seruus si recꝰ¬

Expanded text:
quod dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae quod dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis superflua contemnere convenit? Verumtamen ea quae nostra dixi, eo genere includenda sunt, quo Dominus ipse praescribit, dicens, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere. Omnia ergo illa intelligantur, de quibus judicio nobiscum contendi potest, ita ut a nostro jure in jus illius transeant, qui contendit vel pro quo contendit; sicuti est vestis, domus, fundus, jumentum, et generaliter omnis pecunia. Quod utrum etiam de servis accipiendum sit magna quaestio est. Non enim christianum oportet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum: quanquam fieri possit ut majore pretio valeat equus quam servus, et multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille servus, si rec
Abbreviated transcription (Latin):
nihil aliud quam eiꝰ nomen odistis. Sicergo oportet non
simulate ista in sultare: sed in ipso corde: ẽẽ ad omnia p̃pa¬
ratum. ut possit canere illud ꝓpheticum. Paratũ cor
meũ ds: paratum meũ. Multi enim alteram maxillã
prebere nouer̃ : diligere uero illum aquo feriuntur ignorant
At uero ipse dñs qui utiq p̃cepta quae docuit primꝰ impleuit.
ꝑcutienti se in maxillam ministro sacerdotis non p̃buit alterã.
sedin suꝑ dixit. Si male locutꝰ sum: exꝓbra de malo. Si bene.
quid me cedis: Nontamen idõ paratꝰ corde non fuit Non
solum in alterã maxillam cedi ꝓsalute omniũ: sed etiã toto cor¬
pore crucifigi. Ergo et illud quod sequitur. et qui uoluerit
iuditio tecum contendere ec tunicã tuam tollere. remitte illi
et uestimentum: adp̃parationem cordis: non ad ostentationem
oꝑis p̃ceptum recte intelligit᷑. Sed detunica et uestiment᷑um

Expanded text:
nihil aliud quam ejus odistis nomen. Sic ergo oportet non nihil aliud quam ejus odistis nomen. Sic ergo oportet non simulate ista jactare, sed in ipso corde esse ad omnia praeparatum, ut possit canere illud propheticum: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Multi enim alteram maxillam praebere noverunt, diligere vero illum a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram; sed insuper dixit: Si male locutus sum, exprobra de malo; si bene, quid me caedis ? Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. 59. Ergo et illud quod sequitur, Et qui voluerit tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, remitte illi et vestimentum, ad praeparationem cordis, non ad ostentationem operis praeceptum recte intelligitur. Sed de tunica et vestimento
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliose uisus est  c um ait: ꝑcutiet tẽ ds̃ paries deal¬
bate: Minꝰ intelligentib conuitium sonat. intelligentib
uero ꝓphecia est. Paries quippe de albatꝰ. ippocrisis est
idest simulatio: sacerdotalẽ p̃ferens dignitatẽ. et sub hoc
nomine tanquam candido tegmnine in teriorẽ quasi luteã
turpitudinẽ occultans. Nam quod humilitatis fuit mira¬
hilit̃ custodiuit: cum ei diceret᷑. principi sacerdotũ male-¬
dicis : FRespondit. Nesciui fr̃s: quia princeps est sacerdo¬
tum. Scriptum est enim. Principi populi tui: non maledi¬
ces. Ubi ostendit quanta tranquillitate illud dixisset qd̾
iratꝰ dixisse uidebat᷑ : quod tam cito tam mansuete respon.¬
dit. quod ab indignantib et ꝑturbatis fieri non potest.
Et in eo ipso intelligentib uerum dixit. nesciui quia prin-¬
ceps est sacerdotũ : tanquam si diceret. Ego alium sci¬
ui principẽ sacerdotum ꝓ cuiꝰ nomine ista sustineo. cui
maledicere fas non est. et cui uos maledicitis cum in me

Expanded text:
contumeliose visus est dicere, cum ait, Percutiet te Deus, paries dealbate, minus intelligentibus convicium sonat; intelligentibus vero prophetia est. Paries quippe dealbatus, hypocrisis est, id est simulatio sacerdotalem praeferens dignitatem, et sub hoc nomine tanquam candido tegmine interiorem quasi luteam turpitudinem occultans. Nam quod humilitatis fuit, mirabiliter custodivit, cum ei diceretur, Principi sacerdotum maledicis? respondit, Nescivi, fratres, quia princeps est sacerdotum; scriptum est enim, Principi populi tui non maledices . Ubi ostendit quanta tranquillitate illud dixisset, quod iratus dixisse videbatur, quod tam cito, tam mansuete respondit, quod ab indignantibus et perturbatis fieri non potest. Et in eo ipso intelligentibus verum dixit, Nescivi quia princeps est sacerdotum: tanquam si diceret, Ego alium scivi principem sacerdotum, pro cujus nomine ista sustineo, cui maledicere fas non est, et cui vos maledicitis, cum in me
Abbreviated transcription (Latin):
Ut illud quod ait apłs. Si tracdidero corpus meum ut ardeã: et¬
caritatẽ autẽ non habeã. nihil mͥ prodest. Nihil prod ẽẽ in¬
telligat᷑ ad regnum cȩlorum optinendũ. non ad extremi iuditu
colerabilius supplicium sub eundum. Sed merito quȩri potest
utrũ ẽ ista patientia donum dĩ sit. an uirib tribuenda sit uolun.¬
titis humanȩ : qua quisq ab aeccła separatur non perrore qͥ eum
separauit. sed ꝓueritate sacramenti seu uerbi qui apud eami
remansit. timore penarum aeternarũ pęnas patitur temporales.
Ciuendum est eñ. neforte si dui donũ istam patientiã dioxerimꝰ hi qui¬
bis inest tiam ad regnum dĩ ꝑtinere crelantur. Si autẽ illã do nõ

Expanded text:
ut illud, quod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardeam, ut illud, quod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, nihil mihi prodesse intellegatur ad regnum caelorum obtinendum, non ad extremi iudicii tolerabilius supplicium subeundum. Sed merito quaeri potest, utrum et ista patientia donum dei sit, an uiribus tribuenda sit uoluntatis humanae, qua quisque ab ecclesia separatus non pro errore. qui eum separauit, sed pro ueritate sacramenti seu uerbi, quae apud eum remansit, timore poenarum aeternarum poenas patitur temporales. cauendum est enim, ne forte, si dei donum istam patientiam dixerimus, hi quibus inest etiam ad regnum dei pertinere credantur; si autem illam don