comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
refelli quaetam̃ nec ipsa conuncit. in his autẽ mathe maticoꝵ coniecturis refutan
diseius rignat oratio quia ueretale ss̃ ut se ipse descruant & refellent. Multos autẽ
tolerabiliores qui uel sidera fata constituunt quã iste quitollit p̃scientiã futurorũ
uider& &iã illud tẽptauit quod scriptũ ẽ. Dixit insipiens incorde suo non est ds̃¬
ed non exsuapersona. Vidit enĩquã eẽt inuidiosũ & molestũ. Idõq quõt tã fecitdis¬
putantem dehacre aduersũ stoicos in libris dedeoꝵ natura & ylucilio balbo cui
sto icorũ partes defendendas dedit maluit ferre sententiã quã procotta quinul¬
lã diuinã naturã eẽ contendit . In libris uero dediuinatione exseipso apertissima
oppugnat p̃scientiã futurorũ hoca utẽ totũ facere uidetur ne fatũ eẽ consentiat.

Expanded text:
refelli; quae tamen nec ipsa conurefelli; quae tamen nec ipsa conudis ejus regnat oratio; quia vere tales sunt ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores qui vel sidera fata constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futuroruideret, etiam illud tentauit quod scriptum est: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus; sed non ex sua persona. Vidit enim quam esset inuidiosum et molestum, ideoque Cottam fecit disputantem de hac re aduersus Stoicos in libris de deorum natura et pro Lucilio Balbo, cui Stoicorum partes defendendas dedit, maluit ferre sententiam quam pro Cotta, qui nullam diuinam naturam esse contendit. In libris uero de diuinatione ex se ipso apertissime obpugnat praescientiam futurorum. Hoc autem totum facere uidetur, ne fatum esse consentiat et
Abbreviated transcription (Latin):
tione auctoritatẽ haber& poetica sentia sed qm̃ sto icosdicit uiftati asserentes istos ex omero
uersus solere usurpare. nonde illius poetȩ sed de istorũ philosophorũ opinio ne tractatur
Cupiscos uersus quos disputationi adhibent quãde fatohabent quidsentiant . ee fatum
a pertissime delaratur. Qm̃ iouem appellant quẽ sũ mũ dm̃ putant a quo conexionẽ
dicunt pendete fatoꝵ Hloscicero itaredarguere conatur utñ exestim& aliquidse ad¬
uersus eos ualere nsi auferat diuinationẽ quãsic conatur auferre ut nege ẽẽ scien¬
tia fucutorũ tãq omnib uirib nullã eẽ omnino contendat uel in homine uel indõ.
nallaq rerũ p̃dictionẽ ita & dĩ p̃sentiã negac & omnẽ ꝓphetiã lucec lariorẽ conatur
auertere uanis argum̃ tationib: & opponendosibi quaedã oracula que facile poss

Expanded text:
tione auctoritatem haberet poetica sententia: sed quoniam Stoicos dicit, vim fati asserentes, istos ex Homero tione auctoritatem haberet poetica sententia: sed quoniam Stoicos dicit, vim fati asserentes, istos ex Homero versus solere usurpare, non de illius poetcum per istos uersus, quos disputationi adhibent quam de fato habent, quid sentiant esse fatum apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem summum deum putant, a quo conexionem dicunt pendere fatouersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clariorem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo sibi quaedam oracula, quae facile possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tates quãuis ab illo ñ sint omniũ uoluntates ipsã utiq p̃cipue dĩsũ miuoluntatẽ
ciuꝰ potestas insuperabnꝰ lit̃ ꝑcuncta porrigit᷑ eos appellarefatũ si ꝓbat᷑ annei sene¬
ces nii fallor hiuersus. Duxẽ sũ mepat̃ altq dominator poli quȩ cũq placuit nulla pa¬
rendi moraẽ assũ inpiger facnolle comitabor gemens malusq: paciar facere qđ licuit
Ibo noducunt uolantẽ fata nolentẽ trahunt. Nẽpe euidentissime hoc ultimo uersu ea
fata appellauit que su pradixerat sũmipatris uo luntatẽ cuiparatũ se oboediredicit
łt uolens ducatur nenolens trahatur qm̃ scilic& ducunt uolentẽ fata nolentẽ trahunt
Illiquoq uersus omerici huicsententiȩ suffragant᷑ quoscicero in latinũ uertit : Taless
hominũ m̃tes quali pat̃ ipseiuppit̃ auctiferas. lustrauit lumine terras. Nec in hac quȩs¬

Expanded text:
tates, quamvis ab illo non sint omnium voluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi voluntatem, tates, quamvis ab illo non sint omnium voluntates. Ipsam itaque praecipue Dei summi voluntatem, cujus potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur, eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi fallor, hi versus: Duc, summe pater, altique dominator poli, Quocumque placuit, nulla parendi mora est. Adsum impiger: fac nolle, comitabor gemens, Malusque patiar facere quod licuit bono. Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. Nempe evidentissime hoc ultimo versu ea fata appellavit, quam supra dixerat summi patris voluntatem: cui se paratum obedire dicit, ut volens ducatur, ne nolens trahatur; quoniam scilicet Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. Illi quoque versus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in latinum vertit: Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse Juppiter auctiferas lustravit lumine terras. Nec in hac quaes
Abbreviated transcription (Latin):
spiciunt a noeo saspenitebnt his reb: dies eligere easq: ad caeleste ne gabt ꝑtinere
decretũ & solos siderib: subdent homines quib: solis interra ds̃ dedit liberas uolun¬
tates. hisomnib: c̃sideratis ñ in merito credit᷑ cũ astro logi mirabilit̃ multa uera res¬
pondent. Occulto instinctu fieri spirituũ ñ bonoꝵ quoꝵ iuraẽ. Has faltis & noxias o¬
piniones deastralib: fatis inserere humanis m̃tib: atq: firmare non oroscopi no¬
Cũ quidq: concipit᷑ uel nascitur uel inchoatur sedomniũ connexionẽ seriẽq causa¬
rũ quafit omne qđ fit fati nomine appellant. Non multũ cũ eis de uerbi contro¬
uersia laborandũ atq certandũ ẽ. Quando quidẽ ipsũ causarũ ordinẽ & quan
dã conexionẽ dĩsũ mi tribuunt uoluntati & potestati qui optime & uera cissime
credit᷑ es cunctascire ante quã fiant & i hili nordinatũ relinquere a quosom̃s potes¬

Expanded text:
spiciunt? An eos paenitebit his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere spiciunt? An eos paenitebit his rebus dies eligere easque ad caeleste negabunt pertinere decretum, et solos sideribus subdent homines, quibus solis in terra Deus dedit liberas uoluntates? His omnibus consideratis non inmerito creditur, cum astrologi mirabiliter multa uera respondent, occulto instinctu fieri spirituum non bonorum, quorum cura est has falsas et noxias opiniones de astralibcum quidque concipitur uel nascitur uel inchoatur, sed omnium conexionem seriemque causarum, qua fit omne quod fit, fati nomine appellant: non multum cum eis de uerbi controuersia laborandum adque certandum est, quando quidem ipsum causarum orddam connexionem Dei summi tribuunt voluntati et potestati, qui optime et veracissime creditur et cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum relinquere; a quo sunt omnes potes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hominẽ natũ sed pecus. Audent &iã dicere qualepecus utrũ aptũ lanitio an
uectationi anaratro ancustodie domꝰ nã & ad canina fata tẽptant᷑ e cũ magnis
ad mirantiũ clamorib: istarespondent. Sic desipiunt homines ut exestiment cum
homo nascit᷑ citeros rerũ hortus ita in hiberi utiũ illo subeadẽ cȩli plaga neemusca
nascat᷑
Namsi hanc amis erint ꝓcedit rationatio quae gradatĩ accessib modiciseos amuscis ad ca¬
melos elefantosq ꝑducat. Necillud uolunt aduertere qđ tlecto ad seminandũ a grum
dietã multa grana interrasimul ueniunt simulgerminant & ex horta segetes imul her¬
bescunt pubescunt flauescunt & tam̃ inde spicas ceteris coaeuas atq utita dixerĩ con¬
germinales alias rubigo int̃ emit. alias aues depopulant᷑ alias homines auellunt.
Quo modo istis alias constellationes fuissedicturis quastã di uersos exitus habere con¬

Expanded text:
esse hominem natum, sed pecus. Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an esse hominem natum, sed pecus. Audent etiam dicere quale pecus, utrum aptum lanitio, an uectationi, an aratro, an custodiae domus. Nam et ad canina fata tentantur et cum magnis admirantium clamoribus ista respondent. Sic desipiunt homines, ut existiment, cum homo nascitur, ceteros rerum ortus ita inhiberi, ut cum illo sub eadem caeli plaga nec musca nascatur. Nam si hanc admiserint, procedit ratiocinatio, quae gradatim accessibus modicis eos a muscis ad camelos elephantosque perducat. Nec illud uolunt aduertere, quod electo ad seminandum agrum die tam multa grana in terram simul ueniunt, simul germinant, exorta segete simul herbescunt pubescunt flauescunt, et tamen inde spicas ceteris coaeuas adque, ut ita dixerim, congerminales alias robigo interimit, alias aues depopulantur, alias homines auellunt. Quo modo istis alias constellationes fuisse dicturi sunt, quas tam diuersos exitus habere con
Abbreviated transcription (Latin):
uel amittendis marib: quib: aequarũ uel boum foetent᷑ arm̃ta & cetera huiꝰ modi
iautẽ proptereaualent adhas resdies electi qui aterrens omnib: corporib siue animan¬
tib scđdm diuer sitates tẽporaliũ mom̃torũ siderũ dominatur : Considerent qũ a in¬
numerabilia subuno tẽporis punito uel nascant᷑ ueloriantur uel inchoentur
e tamdiuersos exitus habeant Vtistas obseruationes cuius puero ridendas eẽ ꝑ sua¬
deant quiseni ẽ tã excors utaudeat dicere om̃s arbores om̃s herbas. om̃s bestias ser¬
pentes aues pisces uermitulos mom̃ta nascendi singillatĩ habere diuersa. Solent
tam̃ homines ad tẽ tandã peritiã mathemathicoꝵ adferre adeos conscellationes
mutorĩ animaliũ. Quorũ hortus ꝓpt̃ hanc explorationẽ domisuȩ diligent̃ ob¬
seruant eosq mathe mathicos pfer̃ ceterisq c̃stellationib inspectis dicunt non

Expanded text:
uel admittendis maribus, quibus equarum uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? uel admittendis maribus, quibus equarum uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? Si autem propterea ualent ad has res dies electi, quia terrenis omnibus corporibus siue animantibus secundum diuersitates temporalium momentorum siderum positio dominatur; considerent quam innumerabilia sub uno temporis puncto uel nascantur uel oriantur uel inchoentur, et tam diuersos exitus habeant. ut istas obseruationes cuiuis puero ridendas esse persuadeant Quis enim est tam excors, ut audeat dicere omnes arbores, omnes herbas, omnes bestias serpentes aues pisces uermiculos momenta nascendi singillatim habere diuersa? Solent tamen homines ad tentandam peritiam mathematicorum adferre ad eos constellationes mutorum animalium, quorum ortus propter hanc explorationem domi suae diligenter obseruant, eosque mathematicos praeferunt ceteris, qui constellationibus inspectis dicunt non
Abbreviated transcription (Latin):
uaquȩdã quȩ suis actib: fata moliunt᷑. Nonerat uidelic& illeita natus ut haber& ad¬
mirabilẽ filui sedita potius ut c̃tẽptibilẽ gigner&. & ido uirdoctus el eeit horã quamis¬
ceretur uxori fecit ergo fatũ qđ ñ habebat. & exipsius fato coepitee fatale qđ Ineiꝰ na¬
tiuitate ñ fuerat o stultitiã singularem eligiturdies utducatur uxor. Credo ꝓpterea
quia pot : indiẽ ñ bonũ nisi eligatur incurri & infelicit̃ duci. Vbiẽ ergo qđ nascent
iã sidera decreuer. anpotest homo quod ei iã constitutũ ẽ dieiedectione mutare &
qđ ipsel neligendo dieconstituerit n poterit ab alia potestate mutari : De inde siso liho¬
mines ñ autẽ omnia quae subcȩlos c̃stellationib: subiacent. Cur alit̃ eligunt dies ac¬
comodatos ponendis uitib: uel arborib: uel segitib: alios dies peccorib uel domandis

Expanded text:
ua quaedam suis actibus fata moliuntur? Non erat uidelicet ille ita natus, ut haberet adua quaedam suis actibus fata moliuntur? Non erat uidelicet ille ita natus, ut haberet admirabilem filium, sed ita potius, ut contemtibilem gigneret, et ideo uir doctus elegit horam qua misceretur uxori. Fecit ergo fatum, quod non habebat, et ex ipsius facto coepit esse fatale, quod in eius natiuitate non fuerat. s o stultitiam singularem! Eligitur dies ut ducatur uxor; credo propterea, quia potest in diem non bonum, nisi eligatur, incurri et infeliciter duci. Ubi est ergo quod nascenti iam sidera decreuerunt? An potest homo, quod ei iam constitutum est, diei electione mutare, et quod ipse in eligendo die constituerit, non poterit ab alia potestate mutari? Deinde si soli homines, non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus subiacent, quur aliter eligunt dies adcommodatos ponendis uitibus uel arboribus uel segetibus, alios dies pecoribus uel domandis
Abbreviated transcription (Latin):
cessib: & decessib: Videmꝰ & iã ipsius anni tempora uariari & lunarib: incre¬
m̃tis atq detrim̃tis augeri & minui quȩdã genera rerũ sicut et inos e concas
& mirabiles aestus oceani non autẽ & animi uoluntates positionib: siderũ subdi
Nunc isti cũ &iã nr̃os actus inde religareconant᷑ ad monent utqueramus unde
nein ipsis quidem corporib: eis possit ratio ista constare. quidenĩtã ad corpusꝑ
tinens quã corporis sexus & tam̃ subeadẽ possitione siderũ diuersi sexus gemini
concipipotuerꝰ. Vnde quid insipientius dici aut redi pot : q esiderũ positionẽ quȩ ad horan
conceptionis eadẽ ambob fuit facere ñ potuisse utcũ quohabebat eande c̃stellationẽ sexũ
diuersũ a fratre ñ habere & positionẽ siderũ quefuit adhorã nascentiũ facere potuisse
ut abeo ta multũ uirginali scitate distar& Iam illud quis ferat qđ ineligen dis dieb: no

Expanded text:
cessibus et decessibus uidemus etiam ipsius anni tempora uariari et lunaribus increcessibus et decessibus uidemus etiam ipsius anni tempora uariari et lunaribus incrementis adque detrimentis augeri et minui quaedam genera rerum, sicut echinos et conchas et mirabiles aestus oceani; non autem et animi voluntates positionibus siderum subdi: nunc isti, cum etiam nostros actus inde religare conantur, admonent ut quaeramus, unde ne in ipsis quidem corporibus eis possit ratio ista constare. Quid enim tam ad corpus pertinens, quam corporis sexus? et tamen sub eadem positione siderum diversi sexus gemini concipi potuerunt. Unde quid insipientius dici aut credi potest, quam siderum positionem, quae ad horam conceptionis eadem ambobus fuit, facere non potuisse, ut, cum quo habebat eamdem constellationem, sexum diversum a fratre non haberet; et positionem siderum, quae fuit ad horam nascentium, facere potuisse, ut ab eo tam multum virginali sanctitate dista
Abbreviated transcription (Latin):
itpprio ñ recedit: insuꝑ qđ ẽs in credibilius si astralia fata credant᷑ ñ autẽ mirũ siuo¬
luntates hominũ & dĩ munera cogitentur ille coniugatus illa uirgo sacraẽ illenu¬
merosã plẽ genuit. illa necnupsit. atenĩ plurimũ iusoro scopi. Val& hoc cũ nihil
sit iã satis disserui sed qualecũq sit inortu ua leredicunt. Nũ quid & in conceptu
ubiȩ unũ concubitũ tẽ manifestũ ẽ Etanta naturȩ uisẽ utcũ conceperit femina
De indealterũ concipere omnino n possit unde necesseẽ eadẽ eẽ ingeminis momenta
conceptus. Anforte quia diuerso oroscopio natis. aut ille lnmas culũ dũ nascerent᷑
autilla infemina cõmutataẽ. Cũ igitur ñ usque quaq qui eab surde dici posse
add solas corporas differentias afflatos quosdã ualere sidereos sicut insolarib ac¬

Expanded text:
proprio non recedit, insuper quod est incredibilius, si astralia fata credantur; non autem mirum, si uoproprio non recedit, insuper quod est incredibilius, si astralia fata credantur; non autem mirum, si uoluntates hominum et Dei munera cogitentur ille coniugatus, illa uirgo sacra est; ille numerosam prolem genuit, illa nec nupsit. At enim plurimum uis horoscopi ualet. Hoc quam nihil sit, iam satis disserui. Sed qualecumque sit, in ortu ualere dicunt; numquid et in conceptu? ubi et unum concubitum esse manifestum est, et tanta naturae uis est, ut, cum conceperit femina, deinde alterum concipere omnino non possit; unde necesse est eadem esse in geminis momenta conceptus. An forte quia diuerso horoscopo nati sunt, aut ille in masculum, dum nascerentur, aut illa in feminam commutata est? Cum igitur non usquequaque absurde dici posset ad solas corporum differentias adflatus quosdam ualere sidereos, sicut in solaribus ac
Abbreviated transcription (Latin):
reis nexib: aligare Sugit᷑ incenteptu tantauisẽ adaequalitatẽ fateꝵ ñ debuerunt
nascendo eadẽ fata mutari : Autsi ꝓpterta mutantur fata geminoꝵ quia tẽporibus
diuersis nascuntur. Cur ñ potius intellegamꝰ iã fuisst mutata utdi uersis tẽporibus
nascerent᷑ itaneñ mutat fatanatiuitatis uoluntas uiuentiũ cõmute fata concep¬
mom̃tas tẽpoꝵ undefit ut subeadẽ constellatione fatali alt̃ concipiatur masculus al N¬
terafemina nouimus geminos di uersisexus ambo ad huc uiunt ambo aetate aelhuciu¬
gent quoꝵ cũ sint int̃sesimiles corpoꝵ species quantũ indiuerso sexu pot ÷ instituto tam̃
e ꝓposito uitae itas dispares ut p̃t̃ actus quos necesstẽ a uirib: dista refemineos qđ ille
in officio comitis militat & asuado mopene sẽꝑ peregrinat᷑. illa desolo patrio & da su

Expanded text:
reis nexibus adligaret. Si igitur in conceptu tanta uis est ad aequalitatem fatorum, non debuerunt reis nexibus adligaret. Si igitur in conceptu tanta uis est ad aequalitatem fatorum, non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut si propterea mutantur fata geminorum, quia temporibus diuersis nascuntur, quur non potius intellegamus iam fuisse mutata, ut diuersis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata natiuitatis uoluntas uiuentium, cum mutet fata concepmomenta sunt temporum, unde fit ut sub eadem constellatione fatali alter concipiatur masculus, altera femina? Nouimus geminos diuersi sexus, ambo adhuc uiuunt, ambo aetate adhuc uigent; quorum cum sint inter se similes corporum species, quantum in diuerso sexu potest, instituto tamen et proposito uitae ita sunt dispares, ut praeter actus, quos necesse est a uirilibus distare femineos quod ille in officio comitis militat et a sua domo paene semper peregrinatur, illa de solo patrio et de rure
Abbreviated transcription (Latin):
sã uiuendi uel moriendi necessitatẽ anconcepti nondũ habent fata quenisi nascantur
habere nom poter . Quidest ergo qđ dicunt. Si hora conceptionalis inuematur multa
ab istis diciposse diuinius. Vnde& iã illud añ nullis p̃dicatur. Quod quidã sapiens horã
elegit quacũ uxore cõcuber& undefiliũ mirabilẽ gigner&. Vnde postremo & hoc ẽ
qđ de illis parit̃ aegrotantib: geminis pos sidomus magnus astro logus. idẽq philosophus
respondebat idõfieri qđ eodẽ tẽporefuis sent nati. eodẽq c̃cepti. Nã utiq propt̃
hoc addebat conceptionẽ nediceretur ei. Non adli quidũ eodẽ tẽpr̃ potiuis senasci
quos constabat omnino eodẽ tẽpr̃e fiuis sec̃ceptos ut hoc qđ similit̃ simulq ae grotabant non
dare depcimo paricorporis tẽpera into. sedeandẽ qq̃ ualitudinis parilitatẽ side¬

Expanded text:
sam uiuendi uel moriendi necessitatem? An concepti nondum habent fata, quae nisi nascantur sam uiuendi uel moriendi necessitatem? An concepti nondum habent fata, quae nisi nascantur habere non poterunt? Quid est ergo quod dicunt, si hora conceptionalis inueniatur, multa ab istis dici posse diuinius? Unde etiam illud a nonnullis praedicatur, quod quidam sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos, ut hoc, quod similiter simulque aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento, sed eandem quoque ualetudinis parilitatem side
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ fatadisparia. Curñ & duorũ uno mom̃to tẽporis natoꝵ possint eẽ ad
uiuendũ atq moriendũ fata disparia. Nasi unũ mom̃tũ quo ambo concepti sunt
non in pediuit ut alt̃ prior alt̃ posterior nasceretur. Curuno mom̃to siduonas¬
cant᷑ inpedit aliquid ut alt̃ prior . alt̃ posterior moriatur . Si conieptio mom̃ti
unius diuersos casus inutero geminos habere ꝑmittit. Curnati uitas mom̃ti unius
Non eiã quos lib& duos interradiuersos casus habere ꝑmittat. Acsic om̃is huiꝰ artis
uel potius uanitatis cõm̃tatollant᷑. Quidẽ hoc cur uno tẽpore mom̃to uno subuna
eadẽq: cȩli positione concepti diuersa habent fata quae illos ꝑducant ad diuersarũ
horarum natiuitatẽ & uno mom̃to tẽporis subuna eadẽq: celipositione. Dedu¬
ab: matrib: duoparit̃ nati diuersafata haberenꝰ pos sint quae illos ꝑducant ad diuer¬

Expanded text:
cendum fata disparia, cur non et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad cendum fata disparia, cur non et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad vivendum atque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum, quo ambo concepti sunt, non impedivit, ut alter prior, alter posterior nasceretur; cur, uno momcantur, inpedit aliquid, ut alter prior, alter posterior moriatur? Si conceptio momenti unius diuersos casus in utero geminos habere permittit, quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos perducant ad diuersarum horarum natiuitatem, et uno momento temporis sub una eademque caeli positione de duabus matribus duo pariter nati diuersa fata habere non possint, quae illos perducant ad diuer
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ciptus
aut si fata ualitudinis in conceptus Aliarũ uero rerũ in hortu eẽdicunt᷑ Non deberem
inspectis nataliũ c̃stellationib: de ualitudine aliquid dicere quando eis inspicienda
conceptionalis hora ñdatur. Si autẽ idõ p̃nti ant aegritudines ñ in specto c̃ceptionis
oroscopo quia indicant eas mom̃ta nascentiũ. Quomodo dicerent cui lib& eo gemi¬
norum ex natiuitatis hora quando aegrotaturus ett̃ cũ & alt̃ quin habebat ean¬
dẽ horam natiuitatis. Neces sehaber& parit aegrotare. De in de quero sitanta dis¬
tantiaẽ tẽporis innatiuitate geminorũ . ut ꝑ hancoporteat eis constillationes fieri
diuersas ꝓpt̃ diuersũ horo scopũ & ob hocdi uersos om̃s cardines ubitantaiuis ponitur.¬
Vt hinc &iã diuers as int fata unde hoc accidere potuit cũ eorũ conceptus diuersũ
tẽpus habere ñ possit Autsiduoꝵ uno mom̃to tẽporis conceptoꝵ potuer̃ eẽ ad nas¬

Expanded text:
conceptus? conceptus? Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum uero rerum in ortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium constellationibus de ualetudine aliquid dicere, quando eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo praenuntiant aegritudines non inspecto conceptionis horoscopo, quia indicant eas momenta nascentium: quo modo dicerent cuilibet eorum geminorum ex natiuitatis hora, quando aegrotaturus esset, cum et alter, qui non habebat eandem horam natiuitatis, necesse haberet pariter aegrotare? Deinde quaero: si tanta distantia est temporis in natiuitate geminorum, ut per hanc oporteat eis constellationes fieri diuersas propter diuersum horoscopum et ob hoc diuersos omut hinc etiam diversa sint fata; unde hoc accidere potuit, cum eorum conceptus diversum tempus habere non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum potuerunt esse ad nas
Abbreviated transcription (Latin):
uiorq: apparebat. amboꝵ medicinalit̃ inspiciens ippocrates geminos suspicatus ẽ
Ionne satis is tos redarguunt qui uolunt si derib: dare qđ de corpoꝵ simili tẽperatio neue¬
niebat. Curenĩ similit̃ eodẽq tẽpore ñ alit̃ prior posterior egrotabant sicut nati¬
fuerant quia utiq simul nasciambo ñ poterant. autsinihil mom̃ti adtulit ut di¬
uersis tẽporib: egrotarent . qđ diuersus tẽporib: natis quare tẽpus. In nascendo diuer¬
sũ ad aliarũ rerũ diuersitates ualere c̃tendunt. Curpotuer diuersis tẽporibus
peregrinari. Diuersis tẽporib: ducere uxores. Di uersis tẽporib: filios ꝓcreare . Et
multa alia ꝓptereaquia diuersis tẽporib: natis. E ñ potuer̃ eadẽ causa diuersis & iã
tẽporib: aegrotare Sienĩ dispar nascendi moramutauit oroscopũ & disparilitatẽ
intulit ceteris reb: Curillut inaegritudinib: mansit qđ habebat intẽporis ae qualitate:

Expanded text:
viorque apparebat amborum, medicinaliter inspiciens Hippocrates, geminos suspicatus est, viorque apparebat amborum, medicinaliter inspiciens Hippocrates, geminos suspicatus est, nonne satis istos redarguunt, qui volunt sideribus dare, quod de corporum simili temperatione veniebat? Cur enim similiter eodemque tempore, non alter prior, alter fuerant, quia utique simul nasci ambo non poterant? Aut si nihil momenti adtulit, ut diuersis temporibus aegrotarent, quod diuersis temporibus nati sunt: quare tempus in nascendo diuersum ad aliarum rerum diuersitates ualere contendunt? Quur potuerunt diuersis temporibus peregrinari, diuersis temporibus ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare? Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et disparilitatem intulit ceteris rebus: quur illud in aegritudinibus mansit, quod habebat in temporis aequalitate
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur quia uno ambulante alius sedebat & alio dormiente. alius uigilabat aliolo¬
quente tacebat alius quae ꝑtinent adillas minutias quȩ ñ poss̃ ab eis c̃p̃ hendi quicons¬
titutionẽ siderũ quaquisq: nascit᷑ scribunt. Vnde mathemathici c̃sulant᷑ unusdixit¬
mercennariã seruitutẽ alius ñ seruiuit unusa matre diligebat᷑. alius nondiligebat᷑
Vnus honorem quimagnus apudeos habebatur amisit. alt̃ indeptuse quide uxorib:
quid defiliis quid dereb: quanta di uersitas. Siergo haec adillas ꝑtinent minutiastẽ¬
porũ quȩ int̃ sehabent gemini & constillationib: ñ ad scribuntur . quare aliorũ con¬
stellationib: inspectis istadicunt᷑. Si autẽ i dõdicunt᷑ quiañ adminutia in conprehen¬
sibilia sed adtẽpoꝵ spatia ꝑtinent que obseruari notariq poss. quid hic age rota illa
figuli nisiut homines luteũ corhabentes ingrrũ mittantur ne mathe mathicorũ

Expanded text:
dicitur, quia uno ambulante alius sedebat, et alio dormiente alius uigilabat, et alio lodicitur, quia uno ambulante alius sedebat, et alio dormiente alius uigilabat, et alio loquente tacebat alius; quae pertinent ad illas minutias, quae non possunt ab eis conprehendi, qui constitutionem siderum, qua quisque nascitur, scribunt, mercenariam servitutem, alius non servivit; unus a matre diligebatur, alius non diligebatur; unus honorem, qui magnus apud eos habebatur, amisit, alter indeptus est. Quid de uxoribus, quid de filiis, quid de rebus, quanta diversitas? V. Si ergo haec ad illas pertinent minutias temporum, quae inter se habent gemini, et constellationibus non adscribuntur; quare aliorum constellationibus inspectis ista dicuntur? Si autem ideo dicuntur, quia non ad minuta incomprehensibilia, sed ad temporum spatia pertinent, quae observari notarique possunt; quid hic agit rota illa figuli, nisi ut homines luteum cor habentes in gyrum mittantur, ne mathematicorum
Abbreviated transcription (Latin):
cur in spexerint eoꝵ cstellationes talia ꝓntiare quea dillud secretũ ꝑtinent qđ ne¬
mopotest conprehendere & mom̃tis ad notare nastentiũ. Si emypterea talia dicunt
inalioꝵ genitoris quiahaec ad ꝓductiora spatiatẽ poꝵ ꝑtinent . mom̃ta uero illa par¬
tiũ minutarũ que lnt̃segemini poss̃ habere nascentes reb: minimis tribuunt᷑ dequalib
mathe mathici non solent consuli quisenĩ c̃sulat quando sedeat. quando deambul&.
quando uel quid prandeat Nũ quidistadicimꝰ quando in morib: operib: casibusq gemi¬
norũ plurima plurimũq: diuersa monstramꝰ . Natis̃ duogemini antiqua patrũ memo
ria ut de insignib: loquar Sic alt̃ post alterũ ut posterior plantã prioris tener& Tan¬
ta ineoꝵ uita fuer̃ moribusq diuersa tanta inactib: disparilitas tanta in parentũ
amoredis similitudo ut &iã inimicoseos Interse facer& ipsa distantia. Nũquid hoc

Expanded text:
cum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod necum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod nemo potest conprehendere et momentis adnotare nascentium? Si autem propterea talia dicunt in aliorum genituris, quia haec ad productiora spatia temporum pertinent; momenta uero illa partium minutarum, quae inter se gemini possunt habere nascentes, rebus minimis tribuuntur, de qualibus mathematici non solent consuli quis enim consulat quando sedeat, quando deambulet, quando uel quid prandeat?: numquid ista dicimus, quando in moribus operibus casibusque geminorum plurima plurimumque diuersa monstramus? ria ut de insignibus loquar sic alter post alterum, ut posterior plantam prioris teneret. Tanta in eorum uita fuerunt moribusque diuersa, tanta in actibus disparilitas, tanta in parentum amore dissimilitudo, ut etiam inimicos eos inter se faceret ipsa distantia. Numquid hoc
Abbreviated transcription (Latin):
illud cõ m̃tũ defigulirota qđ respondissefer. Nigidiũ hacquestione turbatũ unde
& figulus appellatusẽ. Dũ emĩ rotã figuli uiquanta potuit intor siss&. currenttilla
bis numero de atram̃ totã quã unoeiꝰ loco sũ maceleri tate ꝑcussit. De inde inuentas signa
quȩ fixerat desistente motu ñ paruo int̃ uallo in rotȩ illius extremitate distantia
ic inquid intanta rapacitate caeli &iã sialt̃ p: alterũ tantace leritate nascat᷑ quanta
rota bis ipse ꝑcussit incaelis patio plurimũ ẽ. Hics̃ in quid quȩcũq dissimillima per¬
hbentur in motib: casibusq geminoꝵ hoc figm̃tũ fragilius ẽ quã uasaquȩ illa rotatione
finguntur Nã sitã multũ incȩlo int̃ẽ qđ constellationib c̃p̃hendi ñ pot̾ ut alteri
geminoꝵ hereditas obueniat alteri ñ obueniat. Cur audent ceteris quigeminins:

Expanded text:
illud commentum de figuli rota, quod respondisse ferunt Nigidium hac quaestione turbatum, unde illud commentum de figuli rota, quod respondisse ferunt Nigidium hac quaestione turbatum, unde et Figulus appellatus est. Dum enim rotam figuli ui quanta potuit intor?isset, currente illa bis numero de atramento tamquam uno eius loco summa celeritate percussit; deinde inuenta sunt signa, quae fixerat, desistente motu, non paruo interuallo in rotae illius extremitate distantia. <Sic, inquit, in tanta rapacitate caeli, etiamsi alter post alterum tanta celeritate nascatur, quanta rotam bis ipse percussi, in caeli spatio plurimum est: hinc sunt, inquit, quaecumque dissimillima perhibentur in moribus casibusque geminorum.\' Hoc figmentum fragilius est quam uasa, quae illa rotatione finguntur. Nam si tam multum in caelo interest, quod constellationibus conprehendi non potest, ut alteri geminorum hereditas obueniat, alteri non obueniat: quur audent ceteris, qui gemini non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sertor mirũ sipotest hic inuenire quiddicat sinolit imperitoꝵ mentib: ineis quas nes¬
ciunt reb: in ludere qđ enĩ conantur efficere de int̃ uallo exiguotẽ poris quod inter
segemini dũ nascerent᷑ habuer. propt̃ caeli particulã ubiponit᷑ horȩ notatio quẽ horo¬
scopũ uocant. aut ñ tantũ ual& quanta inuenitur in geminoꝵ uoluntatib: actibus
morib: casibq diuersitas autplus &iã ual& quã ẽ geminorũ fed uel humilitas gene¬
ris eadẽ uel nobilitas cuius maximã diuersitatẽ ñ nisi in hora quaquisq: nascitur
ponunt. acꝑ hoc sitã celerit̃. alt̃ p: alterũ nascit᷑ ut ea pars ore scopimaneat paria
cuncta quero quȩ innullis poss geminis inueniri : si autẽ sequentis tarditas oro scopũ
mutat parentes diuersos quȩro quosgemini habereñ poss̃ frustra itaq: ad fertur nobile¬

Expanded text:
sertor mirum si potest hic inuenire quid dicat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nessertor mirum si potest hic inuenire quid dicat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nesciunt rebus inludere. Quod enim conantur efficere de interuallo exiguo temporis, quod inter se gemini dum nascerentur habuerunt, propter caeli particulam, ubi ponitur horae notatio, quem horoscopum uocant: aut non tantum ualet, quanta inuenitur in geminorum uoluntatibus actibus moribus casibusque diuersitas, aut plus etiam ualet, quam est geminorum uel humilitas generis eadem uel nobilitas, cuius maximam diuersitatem non nisi in hora, qua quisque nascitur, ponunt. Ac per hoc si tam celeriter alter post alterum nascitur, ut eadem pars horoscopi maneat, paria cuncta quaero, quae in nullis possunt geminis inueniri; si autem sequentis tarditas horoscopum mutat, parentes diuersos quaero, quos gemini habere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
factitã similiacorporagererent ut &iã adaegrotandũ uno tẽ poreeis dẽq: causis
similit̃ mouerent᷑. Constitutionẽ uerocaeli nacsiderũ quaefuit quando conceptisi¬
uenatis uelle trahere adistã egrotandi parilitatẽ cũtã multa diuersis simi ge¬
neris diuersissimorũ affectuũ &euentorũ eodẽ tẽpore inunius relggionis terra : eidẽc glo
subdita potuerint concipi & nasci nesciocuius sit insolentiae. Nos autẽ nouimꝰ geminos ñ
solũ actus & peregrinationes habere diuersas : Verũ &iã dispares aegritudines perpeti
Dequare facillimã quantũ uidetur rationẽ red der& ippocratis diuersis alim̃tis & ex¬
ercitationib: quȩ non de corporis tẽperatione sed de amimi uoliuntate ueniunt dissimiles eis
accidere potuisse ualitudines porro autẽ possidonius uel quilib& fataliũ siderũ ad¬

Expanded text:
facti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis facti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis similiter mouerentur. Constitutionem uero caeli ac siderum, quae fuit quando concepti siue nati sunt, uelle trahere ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippocrates, diuersis alimentis et exercitationibus, quae non de corporis temperatione, sed de animi uoluntate ueniunt, dissimiles eis accidere potuisse ualetudines. Porro autem Posidonius uel quilibet fatalium siderum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta recoepissent & eoꝵ morbus eode tẽpore ingra uescer& eodẽ leuaret᷑ geminossus¬
picatũ quos possidonius stoicus multũ astrologiae delitus eadẽ constitutione
astrorũ natos ea dẽq conceptos solebat asserere. ita qđ medicus ꝑtinere credebat
adsi millimã tẽperiẽ ualitudinis. hoc philo sophus a strologus adiuim confatutionẽq:
siderũ quȩ fuerat quo tẽ pore c̃cepti natiq: ss in haccausa multo ẽ accepta bilior &
depreximo credibilior coniectura medicinalis qm̃ parentes ut erant corpora affecq
dũ concũberent ita primorha conceptoꝵ afficipotuer̃ ut tonsequutis ex mat̾ no
corpore priorib: increm̃tis paris ualetudinis nascerentur. De inde inuna domoeis¬
dẽ alim̃tis nutriti ubiaerem & loci positionẽ & uĩaquarũ plurimũ ualereadcorpus
uelbene uel male accipiendũ medicinatestat᷑ eisdẽ & iã exercitationib: ad suȩ¬

Expanded text:
tare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos sustare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alimentis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medicina testatur, eisdem etiam exercitationibus adsue
Abbreviated transcription (Latin):
illa positio p̃dicens futara non agens Non enĩ mediocrit̃ doctoꝵ hominũ fuit is ta
sententia non quidẽ it a solent loqui mathe mathici ut uerbi gratia dicant marsita
positus homicidã significat sed nomicidã facit . Verũ tam̃ ut c̃cedamꝰ ñ eos ut debentlo ꝗ
& aphilo sophis accipere oportere sermonis regulã adea p̃nuntianda quȩ insiderũ po¬
sitione reperire seputant : quid sit qđ nihil umquã dicere potuer̃. Cur inuita geminoꝵ
in actionib: ineuentis. in ꝓfessionib: artib: honorib: ceterisq reb: adhumana uitam
ꝑtinentib: atq in ipsa morte sit plerũq tanta diuersitas ut similiores ȩsint quantũ
ad haec adtin& multi extranei quã ipsi int̃segemini ꝑ exiguo tẽporis int̃ uallo innas¬
cendo separati in conceptu autẽ ꝑ unũ concubitũ uno &iã mom̃to seminati. Cicero

Expanded text:
illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento seminati? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mali accidat ex dĩ uoluntate suspendunt. si easdem stellasputant haberehane
potestatẽ traditã sibi a sũ maillius potestate ut uolentes istaditernant mag¬
nã caelo faciunt iinuriã incuius ueludcla rissimo senatu acsplendi dissima
curia opinant᷑ scelera facienda decerniqualia si aliquaterna ciuitas decre
uis s&s generi humano decernente fuerat euertendas quale deinde inghciũ de
hominũ factis dõ relinquitur quibus caelestis necessitas ad hibetur. Cũ dñs ille
sit & siderũ & hominu autsiñ dicun stellas accepta quidem ptestate a sũmodeõ
arbitriosuo istadecernere sed intulib: necessitatib: in regendis illius omnino iussa
complere ita nedeipsodõ sentiendũ qđ in dignis simũ uisum ẽ. Destellarũ uoluntate
sentire qđ sidicunt᷑ sellȩ significare potius ista quã facere. Vt quasi locutio quȩsit

Expanded text:
mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienvisset genere humano decernente fuerat evertenda. Quale deinde judicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus coelestis necessitas adhibetur, cum Dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem parbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? Quod si dicuntur stellae significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : Nã id homines quando audiunt : usitatã loquendi consuetudinẽ ñ intel¬
legunt isiuim positionis siderũ qualisẽ quando quis nascitur siue concipit᷑
qđ aliqui alienant adĩ uoluntate aliqui ex illa &iam hocpenderec̃ firmant.
Sedilli quisi nedĩ uoluntate decernere opinant᷑ sidera quidagamꝰ uel quid bonoꝵ
habeamꝰ maloꝵ ue paciamur ab aurib: omniũ repellendis. Non solũ eorum
qui uerã religionẽ tenent : sed quideoꝵ qualiũ cũq lic& falsoꝵ uolunt eẽtultores
aecem̃ opinio quidagit aliud nisiut nullus omnino colatur autrogetur ds̃ contra
quos modo nobis disputatio nẽ instituta . sed contra eos qui pro defensione eorũ
quos deo sputant xp̃i anȩreligioni aduersant᷑. illi uero quipo sitionẽ stellarũ
quodã modo decernentium qualis quisq: sit & quidei ꝓuematbom quidue

Expanded text:
tum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non inteltum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non solum eorum qui ueram religionem tenent sed qui deorum qualiumcumque, licet falsorum, uolunt esse cultores. Haec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, sed contra hos qui pro defensione eorum, quos deos putant, Christianae religioni aduersantur. Illi uero, qui positionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue
Abbreviated transcription (Latin):
ł alabon ada requȩ habereposs̃ &iã nonboni acꝑ hoc &iã ñ felices romanũ impe¬
rium ta magnũ tãq diuturnũ ẽẽ uoluerit quia enũ hocdeoꝵ falsorũ illa quãcole¬
bant multitudo ñ fecit & multa ca diximꝰ. &ubiuisũ fuerit oportunũ eẽdicemus.
Causa ergo magnitudinis imperii romani nec fortuitaẽ. nec fatalis scđm eoꝵ senten¬
tiam siue opinionẽ qui eadicunt eefortuita quȩ uel nullas causas habent uel non
exaliquo rationabili ordine uenientes & eafatalia quae pret̃ dĩ & hominũ uolun¬
tatẽ cuiusdã ordinis nec es sitate contingunt . prorsus diuinaꝓuidentia regna cons¬
tituuntur humana quae si propterta quis quã fato tribuit quia ipsã dĩuoluntatẽ
uel potestatẽ fati nomine appellat sententiã teneat linguã corrigat Curenĩ non
hoc primũ dicit qđ postea dicturusẽ Cũ ab illo quisquã quesierit quid dixeritfa¬

Expanded text:
et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni, ac per hoc etiam non felices, Romanum impeet illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni, ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse voluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa, quam colebant, mCausa ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fa
Abbreviated transcription (Latin):
seducti ad alienos deos & adidola defluendo & postremo  pm occidendo in eodẽ regno
& siñ spatiosiore tam̃ feliciore mansissent & nunc qđ ꝑ om̃s fere terras gentesq: dis
ꝑses illius unius ueridĩ ꝓuidentaẽ ut qđ deoꝵ falsorũ usquequaq: simula chra
arrȩ lucitẽ pleuertunt᷑ & sacrificia ꝓhibent̃ decodicib: eoe ꝓbet᷑ quẽ ad modũ
hoifueric tanto anteꝓphetatũ. Neforte cũ legeretur innr̃is a nobis putaret᷑ ẽe con¬
fictũ lã qđ sequitur In uolumine sequenti uidendũ ẽ & hic clandus huius ꝓlixi¬
MCONSTATOM NIUM RERṼOETAN¬
darum plenitudinẽ ẽẽ felicitatẽ quȩ nẽ dea sed donũ dĩ & idõ nullũ deum
colendũ eẽ ab hominib: nisi qui potest eos facere felices . Vndesi illa dea eẽt so
lacolenda merito diceretur. iã consequent̃ uid eamꝰ quaca usa ds̃qui potest

Expanded text:
seducti ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo: in eodem regno seducti ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo: in eodem regno etsi non spatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et nunc quod per omnes fere terras gentesque dispersi sunt, illius unius ueri Dei prouidentia est, ut, quod deorum falsorum usquequaque simulacra arae, luci tehoc fuerit tanto ante prophetatum; ne forte, cum legeretur in nostris, a nobis putaretur esse confictum. Iam quod sequitur in uolumine sequenti uidendum est, et hic dandus huius prolixim constat omnium rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei, et ideo nullum deum colendum esse ab hominibus, nisla colenda merito diceretur: jam consequenter videamus, qua causa Deus, qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
sine educa & potina aes cãpotũq sũpser̃ sine totdiis puerilibus educatis sinedus coniu¬
galib: coniugati si necultu priapi coniugib: mixti sine inuocatione neptuni maretran¬
seuntib: diuisũ patuit. & sequentes eoꝵ inimicos fluctib: inseredeuntib: obruit. nec conse¬
crauer̃ aliquã deã mannã quando decelo manna supser Nec quando sicientib aquã
ꝑcus sapetra ꝓfudit nr̃ pohas. Irphasq: coluer sine insanis sacris martis & bellonȩ bella
gesser. Et sineuictoria quidem ñ uicer ñ eã tam̃ deã sed disuimunꝰ habuer̃ sine
segetia segetes sinebubona boues. mella sine mellona poma sine pomana. & ꝓrsus
om̃a proquib: tante falsoꝵ deoꝵ turbȩ romani supplicandũ putar ab uno uerodõ mul¬
tofelicius acceper & siñ in eum peccassent. impia iuriositate tãquã magicis artib

Expanded text:
sine Educa et Potina escam potumque sumserunt, sine tot dis puerilibus educati sunt, sine dis coniusine Educa et Potina escam potumque sumserunt, sine tot dis puerilibus educati sunt, sine dis coniugalibus coniugati, sine cultu Priapi coniugibus mixti; sine inuocatione Neptuni mare transeuntibus diuisum patuit et sequentes eorum inimicos fluctibus in se redeuntibus obruit. Nec consecrauerunt aliquam deam Manniam, quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit, Nymphas Lymphasque coluerunt. Sine insanis sacris Martis et Bellonae bella gesserunt, et sine uictoria quidem non uicerunt, non eam tamen deam, sed Dei sui munus habuerunt. Sine Segetia segetes sine Bubona boues, mella sine Mellona poma sine Pomona, et prorsus omnia, pro quibus tantae falsorum deorum turbae Romani supplicandum putarunt, ab uno uero Deo multo felicius acceperunt. Et si non in eum peccassent, inpia curiositate tamquam magicis artibus
Abbreviated transcription (Latin):
dantur e malis neeiꝰ cultores adhuc in ꝓuectu annimi paruuli haec ab eo mu¬
nera quasi magnũ aliquid c̃cupiscant & hoc ẽ sacram̃tũ ueteris testamenti
ub ioccultũ eratnouũ qđ illic ꝓmissa & dona terrenas intellegentib: & tuncspiri¬
talib: quã uis ñ dũ in manifestatione p̃dicantib: & quȩ illistẽ poralib reb: signifi
& iam illa terrena bona quib: solis in hiant qui meliora cogitarem poss. In ipsius unius
di eo posita potestate Non in multorũ falsorũ quos colendos romani antea credider.
populũ suũ in aegrpto depaucis simis multiplicauit & in designis mirabilib liberiũ
neclucinã mulieres illȩ inuocauer quando earũ partus ut miris modis multipli¬
carentur e gensilla incredibilit̃ crescer& ab a egrptioꝵ ꝑsequentiũ. & in fantesoñs
necare uolentium ipse seruauit sinedearumina suxer̃ sinecunina incunis fuerunt

Expanded text:
dantur et malis, ne eius cultores adhuc in prouectu animi paruuli haec ab eo mudantur et malis, ne eius cultores adhuc in prouectu animi paruuli haec ab eo munera quasi magnum aliquid concupiscant. Et hoc est sacramentum ueteris testamenti, ubi occultum erat nouum, quod illic promissa et dona terrena sunt, intellegentibus et tunc spiritalibus, quamuis nondum in matiam illa terrena bona, quibus solis inhiant qui meliora cogitare non possunt, in ipsius unius Dei esse posita potestate, non in multorum falsorum, quos colendos Romani antea crediderunt, populum suum in Aegypto de paucissimis multiplicauit et inde signis mirabilibus liberauit. Nec Lucinam mulieres illae inuocauerunt, quando earum partus, ut miris modis multiplicarentur et gens illa incredibiliter cresceret, ab Aegyptiorum persequentium et infantes omnes necare uolentium manibus ipse seruauit. Sine dea Rumina suxerunt, sine Cunina in cunis fuerunt,