comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si diceret. Holite
dubitare: quod possim implere quod ꝓmitto
Ego enim sum: qui condidi omnia. In manu
mea est aurum et argentum: atq omnes
opes. Ego omnia que necessaria sunt medi-¬
ficando uel or nando templum: dabo. Iuxta
misticum sensum. aurum est sensus et in¬
tellectus spritalis: qui inscripturis latet.
De quo salomon dicit. Ihesaurus desiderabilis:
requiescit inore sapientis. Argentum uero:
clara eloquia scripturarum. Unde psalmista
his metallis omatur eccł̃ia dei: et fit illustri¬
or quam quondam fuerit sinagoga & in
tam edificandam nichil magis scimus pro¬
desse quam pacem: ideo ipsam reꝑmittit
Illa enim concessa: faciluis cet̾a bona sequen¬
tur. Sed et allegorico sensu. dat dñs pacem
in eccł̃ia p̃senti: compressis maligni hostis in¬
sidiis et mitigatis uitioꝵ bellis. Infuturo uero
dabit pacem ueram
Inuicesima ⁊ qͣrta noni
m̃sis in anno scdõ darii faccum ẽ. uerbum
carnem sanctificatam in ora uestimͣti sui

Expanded text:
Ac si diceret: Nolite dubitare quod possim implere quod promitto. Ego enim sum qui condidi omnia, in manu mea est argentum et aurum atque omnes opes, ego omnia quae necessaria sunt in aedificando vel ornando templum dabo. Juxta sensum mysticum, aurum est sensus et intellectus spiritualis, qui in Scripturis latet, de quo Salomon ait: « Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis. » Argentum vero clara eloquia Scripturarum, unde Psalmista:et reliqua. His metallis ornatur Ecclesia, et fit illustrior quam quondam fuerit Synagoga. « Ettam aedificandam nihil magis scimus prodesse quam pacem, ideo ipsam repromittit. Illa enim concessa, facilius caetera bona sequentur. Sed allegorico sensu dat Dominus pacem in Ecclesia praesenti, compressis maligni hostis insidiis, et mitigatis vitiorum bellis, in futuro vero dabit pacem veramin vicesima et quarta noni mensis in anno secundo Darii factum est verbum carnem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
no quo et supra. id est scdo darii: et etiam
mense septimo et uicesima pͥma die mensis:
it̾um factum est u̾bum dñi inmanu aggei.
Mensis septimus: totus erat festiuus atq sol¬
lempnis. Iure itaq fit sermo dñi adaggeum.
id est festiuum in septimo id est festiuo mense
et uicesima secunda die mensis: impletis
scilicet trib ebdomadib id ẽ. cõpleto myst̾ĩo
trinitatis. Ter enim septem: xx.i.

Expanded text:
no, quo et supra, id est secundo Darii, sed etiam mense septimo et vicesima prima die mensis, iterum factum est verbum Domini in manu Aggaei. Mensis septimus totus festivus erat atque solemnis. Jure itaque fit sermo Domini ad Aggaeum, id est festivum, in septimo id est festivo mense, et in vicesima prima die mensis, impletis scilicet tribus hebdomadibus, et completo mysterio Trinitatis. Ter enim septem, vigint
Abbreviated transcription (Latin):
sed intypo et figuns figuris fiebant omnna
Sedere autem dicitur in habitu iudicantis. qͥa
nitatis maiestatem inquadam contraxerit
breuitate. Qui enim sedet: uidetur stante
breuior. Quod autẽ ait ut uideret: ad ho-¬
minis affectum referamus. Nam ille omĩa
uidet: ante qͣm frant
hederam

Expanded text:
sed in typo et figuris fiebant omnia. sed in typo et figuris fiebant omnia. Sedebat autem dicitur in habitu judicis, quia nitatis majestatem in quamdam contraxerat brevitatem. Qui enim sedet, videtur stante brevior. Quod autem ait ut videret, ad hominis effectum referamus. Nam ille omnia videt antequam fiant. hederam,
Abbreviated transcription (Latin):
Spe bona animatus ꝓph̃a
et iam de sua lib̾atione secunis: ꝓmittit
se gratiaꝵ acciones immolat᷑um : & uota
mortuus: certus quod eum ds̃ uelocius resus¬
citaret : ꝓmittit exultant᷑ inuoce confessionis
se ipsum patri sacrificaturum. Pascha nr̃m inqͥt
immolatus ꝓominib: ut omne quod dedit
tẽ. ueri soł ortũ ⁊ respectũ expectais. Et habitat in
inumbraculo: hoc est inmentis sue custodia
quasiintab̾naculo requiescit. Quid ciuitati
niniue contingat. hoc est quod mundo
fut᷑um sit: contemplando p̾stolans. De hac
ciuitate: dñs ꝑ osee dicit. In medio tui sum
sanctus: & ingrediar ciuitatem. Et in deute-¬
rononno una fugitiuorum ramoth dicitur:
que int̾pretatur uisio mortis. Quienim de
ierłm eicitur que ẽ. uisio pacis habitat in
ramoth: id est inuisione mortis. Sed et mi¬
stice ante quam sol oriretur. et siccaretur
edera: hoc est anteqͣm coruscante euan¬
głio mundus redimeretur : et plebs iudai¬
bra erat: quia nec dum ueritas apparebat:

Expanded text:
Spe bona animatus propheta, et jam de sua liberatione securus, promittit se gratiarum actiones immolaturum, et vota mortuus, certus quod eum Deus velocius suscitaret, promittit exsultanter in voce confessionis, seipsum Patri sacrificaturum. Pascha nostrum, inimmolatur pro omnibus, ut omne quod dedit tem, veri solis ortum et respectum exspectans. Et habitat in umbraculo, hoc est in mentis suae custodia, quasi in tabernaculo requiescit, quid civitati Ninive contingat hoc est quid mundo futurum sit contemplando praestolans. De hac civitate Dominus per Osee dicit: In medio tui sum sanctus, et non ingrediar civitatem. Et in Deuteronomio una fugitivorum civitas Ramoth dicitur, quae interpretatur visio mortis. Qui enim de Hierusalem ejicitur, quae est visio pacis, habitat in Ramoth, id est in visione mortis. Sed et mystice antequam sol oriretur, exsiccareturque hedera, hoc est antequam coruscante Evangelio mundus redimeretur, et plebs Judaibra erat, quia necdum veritas apparebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic autem dicit se fraudari in his qui sibi ser¬
uiunt sicut se dicit uisitari in his qui sunt
in carcere : acciꝑe cibum et potum in esurien¬
homo dm̃ suum quamuis simplicit̾ ꝓ defrau¬
dat. uel supplantat accipi possit: tamen
occultiore indellectu ad dñi passionem refer¬
ri potest. Ut sit sensus. Non minum si me
mͦ in ministris meis asfligitis: et quantũ
in uobis est suspenditis: quia aliqͣndo me
inmemet ipso clauis aff igetis in cruce. Quia
gͦ non redditis decimas. quas ꝑ moysen sacer¬
dotib et leuitis iussi dan iccirco uos ma¬
ledicti estis infame et penuria: & ꝓpt̾ hoc
fames ista uobis suꝑ inducta est. Uos enĩ
me et non ministros meos configitis gens
tota: et ut sciatis me irato uobis hoc eue¬
nisse ÷ hortor et moneo ut inferatis deci-¬
mas in hor̾rea templi mei. unde mini-¬
stri cibos habeãt. Et ꝓbate me suꝑ hoc si nͣ
aꝑ uero uobis cataractas celi. hoc est si ñ

Expanded text:
Sic autem dicit se fraudari in his qui sibi serSic autem dicit se fraudari in his qui sibi serviunt, sicut se dicit visitari in his qui sunt in carcere, accipere cibum et potum in esurienhomo Deum suum, » quamvis simpliciter pro defraudat vel supplantat accipi possit, tamen occultiore intellectu ad Domini passionem referri potest, ut sit sensus: Non mirum si me modo in ministris meis affigitis, et quantum in vobis est suspenditis, quia aliquando me in memetipso clavis affigetis in cruce. Quia ergo non redditis decimas, quas per Moysen sacerdotibus et Levitis jussi dare, idcirco vos maledicti estis in fame et penuria, et propter hoc fames ista vobis superinducta est. Vos enim me, et non ministros meos, configitis gens tota; et ut sciatis me irato vobis hoc evenisse, hortor et commoneo ut inferatis decimas in horrea templi mei, unde ministri cibum habeant. Et probate me super hoc, si non aperuero vobis cataractas coeli, hoc est, si n
Abbreviated transcription (Latin):
.Magna dei
clementia. hortatur contemptores ut
ad se redeant: et se adillos ꝓmittit reu̾su¬
rum. Sed illi non intelligentes se peccan
do adño recessisse : inpudent̾ interrogãt
qui numquam reces¬
simus ate: quib dñs respondit.¬
et Reł. Temporib malachie qui et ez ras
ẽẽ credit᷑ ac neemie: fames facta est
grauissima. Ob qͣm paupes qui erant
in ppło conpulsi sunt uendere filios & filias:
sed et possessiones suas omnemq substan¬
tiam. Dicebant deniq sicut in libro ezre
legitur. filii ⁊ filie nobis multi sunt nimis:
accipiamꝰ p̃cio eoꝵ frumentũ: & comedamꝰ
et bibamus. Alii dicebant. agros nr̃os et
uineas ac domos opponamus : & accipiamꝰ
frumentũ in fame. Illi uͦ qui habebant in
horreis frumenta nolebant leuitis reddẽ
decimas. qui nullas habebant hereditates
stris meis decimas et pͥmitias non redditis
Ego fraudem sustineo: cuius ministri leuite
coacci penuria templum dĩ destituerunt

Expanded text:
Magna Dei clementia hortatur contemptores ut ad se redeant, et se ad illos promittit reversurum. Sed illi non intelligentes peccando se a Domino recessisse, impudenter interrogant: ui nunquam recessimus a te. Quibus Dominus respondit. » Temporibus Malachiae qui et Esdras esse creditur ac Nehemiae, fames facta est gravissima, ob quam pauperes qui erant in populo, compulsi sunt vendere filios suos et filias, sed et possessiones suas omnemque substantiam: denique dicebant, sicut in libro Esdrae legitur: « Filii et filiae nobis multi sunt nimis, et accipiamus in pretio eorum frumentum, et comedamus et vivamus. » Alii dicebant: « Agros nostros et vineas et domos opponamus, et accipiamus frumentum in fame. » Illi vero qui habebant in horreis frumenta, nolebant Levitis reddere decimas, qui nullas habebant haereditatesstris meis decimas et primitias non redditis. Ego fraudem sustineo, cujus ministri Levitae coacti penuria templum deseruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
goga ter adnõ desponsata: omnem des-¬
ponsationem irritam facit. Unde quia des-¬
ponsata in egypto pͥmam desponsationem
non custodiuit: et fornicata est ibi deos ali-¬
plexu illuis non recederet. Tercio autem cie
euangłii eam sibi copulare uoluit. Sed pau¬
cis credentib maxima pars eoꝵ collata
spon salia negligens in infidelitate ꝑ man¬
sit: sicut beatus stephanus improꝑat di¬
cens. Nos semꝑ sp̃ui scõ restitistis: sicut &
patres ur̃i. Qui autem receꝑunt fidem
eius. comiuncti sunt illi uinculo dilecci¬
ons credentes quod ipse xp̃c deus ẽẽt
quem prius negauerant ÷ ex quib fuer̃t
illi qui adp̃dicationem petri credidert
una die quinq milia: & alia tria milta.¬
Et eriti: in illa die exaudiam dicit dñs:¬
& exaudiam celos. & illi exaudient
terram: & terra exaudiet triticum et
uinum & oleum

Expanded text:
goga ter a Domino desponsata, omnem desponsationem irritam fecit. Unde quia desponsata in Aegypto primam desponsationem non custodivit, et fornicata est ibi deos aliplexu non recederet. Tertio autem Jesus Evangelii eam copulare sibi voluit; sed paucis credentibus, maxima eorum par collata sponsalia negligens, in infidelitate permansit, sicut beatus Stephanus eis improperat, dicens: « Vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut et patres vestri. » Qui autem receperunt fidem ejus, conjuncti sunt illi vinculo dilectionis, credentes quod ipse Christus Deus esset, quem prius negaverunt. Ex quibus fuerunt illi qui ad praedicationem beati Petri una die quinque millia, et alia die tria milet erit in illa die exaudiam dicit Dominus exaudiam caelos et illi exaudient terram et terra exaudiet triticum et vinum et oleum
Abbreviated transcription (Latin):
Aduertendum quod ean-¬
dem plebem ter se ꝓmittit sponsaturum.
Primo quippe eam despondit in abrahã:
cui signaculum circumcisionis dedit. ut
eẽt signum inter dm̃ & sem̃ eius insem¬
piternum: uel etiam quando eam edixit
de egypto. Scdõ: inmonte synai dans le-
gem. Unde ⁊ hic ĩ scclo loco dicitur. Spon¬
sabo de michi imustitia. id est mobser¬
uatione legis & iniudicio mandatoꝵ meoꝵ:
ut iuste uiueres & discretionẽ int̾ bont̃
& malum faceres. Et in misccłia & mise¬
rationib: ut si ꝓpter peccata tua tra¬
dita fueris incaptiuitatem. & peniten¬
diam egeris: it̾um miscdiam consequaris.
Tercio: in aduentu filii dei unde & hic dicit᷑:
et sponsabo te michi infide: infide udelicet¬
scẽ trintatis. De qua desponsatione: dicit
apls de xp̃o loquens. Desponsauit sibi ec¬

Expanded text:
Advertendum quod eamdem plebem ter se promittit sponsaturum. Primo quippe eam despondit in Abraham, cui signaculum circumcisionis dedit ut esset signum inter Deum et semen illius in perpetuum, vel etiam quando eam eduxit de Aegypto. Secundo in monte Sinai, dans ei legem. Unde et hic in secundo loco dicitur: Sponsabo te mihi in justitia, id est in observatione legis, et in judicio mandatorum meorum, ut et juste viveres et discretionem inter bonum et malum scires; et misericordia et miserationibus, ut si propter peccata tua tradita fueris in captivitatem et poenitentiam egeris, iterum misericordiam consequaris. Tertio in adventum Filii Dei, unde et hic dicitur: « Et sponsabo te mihi in fide, » sanctae videlicet Trinitatis. De qua desponsatione dicit Apostolus de Christo loquens: Desponsavi vos
Abbreviated transcription (Latin):
uit suꝑ excelsa terre: quia uenit ad gen¬
tes que ꝑ eius gr̃am excelse facte sunt:
& aterrenis subleuan meruerunt. Cõmo¬
ti sunt montes. udelicet philo sophorum¬
dogmata: et regum potentia ꝑturbata :
et consumpta in eis omni impietate. creuit
iusticia: destructa suꝑbia. erecta est htum-¬
itas. Et ponam samariam quasi acemũ
lapidum: cum plantat᷑ uinea. Quia

Expanded text:
vit super excelsa terrae, venit ad genvit super excelsa terrae, venit ad gentes, quae per ejus gratiam excelsae factae sunt, et a terrenis sublevari meruerunt. Commoti sunt montes, id est, philosophorudogmata, et regum potentia perturbata, et consumpta in eis omni impietate crevit justitia: destructa superbia, erecta est humitas. « Et ponam Samariam quasi acervum lapidum in agro cum plantatur vinea,
Abbreviated transcription (Latin):
his gͦ sanctis egreditur dñs non eos relinqͣns:
sed ꝑ eos p̃dicans et adnuntians reꝓboꝵ sup¬
plicia: iustorumq p̃mia. Legimus namq
quia egressus est sermo a dño. Descendit gͦ
& calcat ÷ non suꝑ humilem terram id est
non suꝑ eos qui deorsum sunt: s suꝑ ex¬
celsam t̾ram id est scõs: qui intelligunt
uenientis maiestatem: qui que licet scĩ sint.
cõmouebuntur tam̃ idẽ. timebunt eius
p̃sentiam. Ualles autem id est peccatores.
et que sursum sunt non querentes. ñ po¬
terunt enis ferre p̾sentiam: sed scindetur
quicquid durum est in eis: & ad instar
aque defluet. Et hoc erit ꝓpt̾ impietatẽ
nosse dm̃: factis autem negant. Iuxta ali¬
um intellectum. Egressus est dñs de loco
suo id est dereliquit iudeos inquib quon¬
dam habitauerat: ꝓpt̾ peccatum quod in
xp̃m cõmiserunt. sicut ipse eis minatur.
Relinquet᷑ uob̃: domus ur̃a deserta. Calca¬

Expanded text:
his ergo sanctis egreditur Dominus, non eos relinquens, his ergo sanctis egreditur Dominus, non eos relinquens, sed per eos praedicans et annuntians reproborum supplicia, justorum praemia. Legimus enim quia egressus est sermo a Domino. Descendit ergo et calcat, non super humilem terram, id est, non super eos qui deorsum sunt, sed super excelsa terrae, id est sanctos, qui intelligunt venientis majestatem, quique licet sancti sint, commovebuntur tamen, id est, timebun ejus praesentiam. Valles autem, id est, peccatores et quae sunt Dei non quaerentes, non poterunt ejus ferre praesentiam, sed scindetur quidquid in eis durum est, et instar aquae defluet. Et hoc erit propter impietatem nosse Deum, factis autem nenegant. Juxta alium intellectum, egressus est Dominus de loco suo, dereliquit Judaeos, in quibus quondam habitaverat, propter peccatum quod in Christum commiserunt, sicut eis ipse minatur. « Relinquetur vobis domus vestra deserta. » Calca
Abbreviated transcription (Latin):
sodia est: quia naturalit̾ clemens et pius est.
Sed qui mitis est & misericors. nobis peccan-¬
tib cogit᷑ mutare quodammodo naturam
suam. Egreditur de loco suo: cum assumit
ꝑsonam crudelitatis. quam ꝑ naturam ñ
habet. Descensus eius est : maiestatis eius
adinferiora decursus. Suꝑ excelsa terre
calcare est: potentes terre contererez et consu¬
mentur montes subter eum: & ualles scin¬
dentur. In montib pͥncipes: inuallib subtec¬
tos populos intelligimus. Sicut inquit cere
uicino igne tabescunt: et sicut aque pro¬
no cursũ fertintur inp̃ceps: sic omnis im¬
pioꝵ suꝑbia ueniente dño soluetur et de¬
ficiet. Hoc autem fiet ꝓpter scelera decem
tribuum quas uocat iacob uel samariam &
isrł: & ꝓpter p̾uaricationẽ iuda. Indecem
autem tribub metropolis erat samaria que
nunc sebaste dicitur: & iniuda pͥncipabatur
ierłm. Topologice locus dĩ sunt scĩ: de qͥb
dicit. In habitabo in illis: & inambulabo. ab

Expanded text:
sericordia est, quia naturaliter clemens et pius est. Sed qui mitis est et misericors nobis peccantibus, cogitur quodammodo mutare naturam suam. Egreditur de loco suo, assumit personam crudelitatis, quam per naturam non habet. Descensus ejus est majestatis ejus ad inferiora decursus. Super excelsa terrae calcare, est potentes terrae conterere. « Et consumentur montes subtus cum, et valles scindentur. » In montibus principes, in vallibus subjectos populos intelligimus. Sicut inquit cera vicino igne tabescit, et sicut aquae prono cursu feruntur in praeceps, sic omnis impiorum superbia, veniente Domino, solvetur et deficiet. Hoc autem fiet propter scelera decem tribuum, quas vocat Jacob vel Samariam et Israel, et propter praevaricationem Juda. In decem enim tribubus metropolis crat Samaria, quae nunc Sebaste dicitur, et in Juda principabatur Jerusalem. Tropologice locus Dei sancti sunt, de quibus dicit: « Inhabitabo in illis et inambulabo. » Ab
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ꝓpħia ut matheus euangłista exponit
impseta est insaluatore quando uenit ierl̃m
sedens suꝑ pullum asine: quando etiam
exceptus est aturbis cum ramis palmarũ¬
diuinas sibi laudes acclamantib. Dicitur¬

Expanded text:
hetia, ut Matthaeus evangelista exponit, impleta est in Salvatore, quando venit Hierusalem, sedens super pullum asinae, exceptus est a turbis cum ramis palmarudivinas sibi laudes acclamatibus. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
partem suam et electurus ierłm: omnis caro.
id est omne genus humantim sileat. formi¬
det. et p̃pauone aduentus eius conticescat:
quia consurrexit adiudicium: ut unicuq
ꝓsuis meritis reddat. Consurgere autem ds̃¬
dicitur: quando ad uindictam excitatur.
Omnis autem caro. omnis tantum homo. non
muta animantia accipienda sunt: iuxta
illud. Adte omnis caro ueniet. id est omĩs
homo
gelo dm̃: & sathan stabat adextris eius
ut adũsaretur ei. Hebrei iuxta litteram

Expanded text:
partem suam, et electurus Hierusalem, omnis caro, id est omne genus humanum sileat, formidet, et prae pavore adventus ejus conticescat, quoniam consurrexit ad vindictam, ut unicuique pro suis meritis reddat. Consurgere enim dicitur Deus, quando ad vindictam excitatur. Omnis autem caro, omnis tantum homo, non muta animantia accipienda sunt, juxta illud: Ad te omnis caro veniet, id est omnis homo.gelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. » Hebraei juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
ut petant serotinam pluuiam : hoc ẽ. ple¬
nitudinem gratie sp̃alis inscłi consumina¬
tione. Tunc enĩ dabit dñs niues et pluuiã
imbris: quia quo magis asfliget᷑ eccl̃ia
eo maiori spe et constantia roborabit᷑: &¬
tunc singulis in agro pectoris uirens herba
iurtutum succrescet: ut possint dicere cũ
et cet̾. Quia simulacra loquuta sunt imiti-¬
le: et diuini uderunt mendatium ⁊ et

Expanded text:
hoc est plenitudinem gratiae spiritualis in saeculi consummationem. Tunc enim dabit Dominus nives et pluviam imbris, quia quo magis affligetur Ecclesia, eo majori spe et constantia roboratur, et tunc singulis in agro pectoris virens herba virtutum succrescat, ut possint dicere cum  « Quia simulacra locuta sunt inutile, et divini viderunt mendacium, et
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectis. darius iste idaspis filius. rex ꝑsarĩ
constitutus ẽ. Cuius secundo anno: zacha¬
rias exorsus est ꝓphare. Itaq apͥmo anno ci¬
ri regis. usq ad scdm annum darii. computan¬
tur anni qua draguita : in quib altare tantũ
extiuctum fuerat. et iacta templi fundam̃ta:
uicinis nationib ex precepto cambise regis
eos prohibentib ne templum uel ciutatẽ
edificarent
In mense occauo. in anno scđõ

Expanded text:
interfectis, Darius iste Hydaspis filius, rex Persarum interfectis, Darius iste Hydaspis filius, rex Persarum constitutus est. Cujus secundo anno Zacharias exorsus est prophetare. Itaque a primo anno Cyri regis usque ad secundum annum Darii, computantur anni quadraginta, in quibus altare tantum exstructum fuerat, et jacta templi fundamenta, vicinis nationibus ex praecepto Cambysae regis eos prohibentibus, ne templum vel civitatem aedificarenIn mense octavo, in anno secund
Abbreviated transcription (Latin):
barachie filius addo penultimꝰ
contemporalis fuit aggei ꝓphe
Simulenim subdario: scdo eiꝰ
regnianno prophauerunt. Sed zachanas
mense octauo qui ẽ. apud hebreos nouemb̾ ÷
aggeus uͦ sexto mense qui nichi lominus apud
illos habetur september. pͥma die mensis:
ꝓpħare cepit. Acꝓpt̾ea decimo iure ille loco:
iste uero undecimo constitutus est. Hic autẽ
clarius filius fuit idaspis: quarto loco post
cirum ꝑsis et medis imꝑans. Siquidem
cirus. caldeoꝵ destruxit imꝑium: et in
medos et ꝑsas transtulit. Hic pͥmo anno
me milia captiuorum debabilone remisit
inuideam. Uasa quoq templi dñi que na-¬
bucho donosor tulerat reddidit: & templũ
reedificari iussit inierłm sub zorobabel &
iħu sacerdote magno. Hunc cirum thoma¬
ris regina massa getarum interfecit: etusq¬
caput inutrem plenum sanguine ꝓiecit di-¬
cens. Bibe sanguinem: quem semꝑ sitisti.
Huic successit in regnum : filius eius cam bi¬
ses. Cui successerunt duo fratres magi: quib

Expanded text:
Barachiae, filius Addo, pene ulticontemporalis fuit Aggaei, prophetae. Simul enim sub Dario secundo ejus regni anno prophetaverunt. Sed Zacharias in mense octav, qui est apud Hebraeos November, Aggaeus vero sexto mense, qui nihilominus apud illos habetur September, prima die mensis prophetare coepit, ac propterea decimus ille jure loco, iste vero undecimus constitutus est. Hic autem Darius filius fuit Hydaspis, quarto loco post Cyrum Persis et Medis imperans. Siquidem Cyrus Chaldaeorum destruxit imperium, et in Medos et Persas transtulit. Hic primo anno me millia captivorum de Babylone remisit in Judaeam. Vasa quoque templi Domini, quae Nabuchodonosor tulerat, reddidit, et templum reaedificari jussit in Hierusalem, sub Zorobabel et Jesu sacerdote magno. Hunc Cyrum Thomyris, regina Massagetarum, interfecit, ejusqucaput in utrem plenum sanguine projecit, dicens: Bibe sanguinem, quem semper sitisti! Huic successit in regnum Filius ejus Cambyses, cui successerunt duo fratres magi: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
est huius mee ꝓmissionis et fluctuat dubi-¬
tans uenturum. hoc quod uidet morari: ñ
ent recta anima eius sed infidelitatis torti¬
tudine deprauabit᷑. Alia translatio dicit:
non placebit anime mee. id est displicebit in.
Si autem ille displicet qui non credit: gͦ iustus
qui crediderit mee ꝓmissioni. uiuet infide
sua.
Quomͦ uinum potantem decipit sic erit
uir suꝑb: & non decorabitur. Qui dilata-¬
uit quasi infernus animam siam: et ipse

Expanded text:
est hujus promissionis, et fluctuat, dubitans venturum hoc quod videt morari, non erit recta anima ejus, sed infidelitatis fortitudine depravabitur. Alia translatio dicit: Non placebit animae meae, id est displicebit mihi. Si autem ille displicet, qui non credit, ergo justus qui crediderit meae promissioni, vivet in fide sua.quomodo vinum potantem decipit: sic erit vir superbus, et non decorabitur: Qui dilatavit quasi infernus animam suam: et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hanc omnia mala que pͥus contͣ eccl̃iam
dimicabant p̾dicuntur corruere: ut bona
repente consurgant. Qui prius fuerat equuꝰ
impaciens ad libidinem : corruit in eo luxu¬
na et surgit castitas: et incipit habere ses¬
sorem dm̃. Qui pͥus erant muli steriles. et
sp̃alem sobolem ÷ et dicitur eis. filii tui
sicut nouella oliuarum. Ca meli qui gra¬
ui gibbo pͣmuntur ruminant quidẽ sed
ungulam non findunt: significant eos quos
grauia peccata depͥmunt legunt scͥpturas:
sed que ibi scͥpta sunt negligunt. Designant
et iudeos qui legem dei ruminant hoc est
meditantur: sed ungulam ñ diuidunt: qͥa
asini sunt immundi: non resistentes passi¬
onib carnis sue. His omnib utile ẽ. ut cor¬
ruat in eis quod male stabat : quatinus
surgentes mansuetũ in se suscipiant dm̃-
a quo inducantur in celestem ierłm. E
omnes qui reliqui fuerint de uniu̾sis gen¬
tib que uenerunt contia ierłm. ascendent
ab anno inannũ ut adorent regem dm̃n

Expanded text:
 Omnia mala quae prius contra Ecclesiam dimicabant, praedicuntur corruere, ut bona repente consurgant. Qui prius fuerat equus impatiens ad libidinem, corruit in eo luxuria, et surgit in eo castitas, et incipit habere sessorem Dominum; qui prius erant muli steriles, et spiritualem sobolem, et dicitur eis: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Cameli, qui gravi gibbo premuntur, ruminant quidem, sed ungulam non findunt, significant eos quos gravia peccata deprimunt. Legunt Scripturas, sed quae ibi scripta sunt negligunt; designant et Judaeos, qui legem Dei ruminant, hoc est meditantur, sed ungulam non dividunt, quia Asini sunt immundi, non resistentes passionibus carnis suae. His omnibus utile est ut corruat in eis quod male stabat, quatenus surgentes mansuetum in se suscipiant Deum, a quo inducantur in coelestem Hierusalem. « Et omnes, qui reliqui fuerint de universis gentibus quae venerunt contra Hierusalem, ascendent ab anno in annum, ut adorent regem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Genus erat diuinationis quod fiebat inligno
et in baculis. quo futurm reni capta bantur¬
auguria. Unde & in iezechiele legimus qͦd
ꝑgens nabuchodonosor contra ammon & ie¬
ga contra ierłm. forte similiter fecerunt isti:
querentes quid eẽt eis utilius utrum dm̃ an
idola colerent. Et quia adeo ꝑu̾si erant
ut relicta uentate m̃datium sequerentur.
iusto iudicio relicti adõ ꝑresponsionem ba¬
culi seducti sunt adiabolo. Ynde et sequit᷑¬

Expanded text:
Genus erat divinationis, quod fiebat in ligno et baculis, quo futurarum rerum captabanturauguria. Unde in Ezechiele legitur, quod « pergens Nabuchodonosor contra Amon et Jeit contra Jerusalem. » Forte similiter fecerunt isti, quaerentes quid eis esset utilius, utrum Deum an idola colerent? Et quia adeo perversi erant, ut relicta veritate mendacium sequerentur, justo judicio relicti a Deo, per responsionem baculi seducti sunt a diabolo. Unde sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas mendacii. Uocabit᷑ quoq
mons sc̃ificatus ⁊ mons domini. Sp̃aliter¬
Sp̃aliter
possunt hec referri ad animam que de¬
buerat eẽ ierłm id est uisio pacis. & syon.
id est specula: dm̃ contemplando. Que cũ
peccau̾it traditur inpotestatem diaboli:
& subditur captuitati uitiorum Si uero
penituerit et offensum dm̃ sibi propiciari
studuerit: reu̾tetur adeam deus et erit mons
sanctus et ciuitas dei et habitabit inmedio
eius: diceturꝙ de ea. Magnus dñs et lauda¬
bilis nimis: inciuitate dei nr̃i in monte sco¬

Expanded text:
civitas mendacii. Vocabatur mons sanctificatus et mons Domini. Spiritualiter possunt haec referri ad animam, quae debuerat esse Hierusalem, id est visio pacis, et Sion, id est specula Deum contemplando, quae cum peccaverit, traditur in potestatem diaboli, et subditur captivitati vitiorum; si vero poenituerit, et offensum Deum sibi propitiari studuerit, revertetur ad eam Deus, et erit mons sanctus et civitas Dei, et habitabit in medio ejus, diceturque ad eam: « Magnus Dominus et laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc non tantum ad unius
gentis popłm: sed generalit̾ ad omnes homines
dicitur. Quia dubitas. humanum genus qͦmͦ
ꝓpeccatis suis possit placare dm̃: dicam tibi
quid querat deus. Utiq facere iudicium et
cetera. Tale qui d et moyses indeuteronomio
dixit. Et nunc isrł quid dñs deus tuus querit
ate. nisi ut diligas dñm dm̃ tuum ÷ et am¬
bules in uiis eius. et diligas eum : Ds̃ quent
anobis: nr̃am ipsam salutem. facere iudi¬
cium: ut nichil absq consilio. et ratione
faciamus. Diligere miscdĩam: ut non quasi
ex necessitate aut compulsi faciamus miscdĩam:
sed uolenti animo: quia hilarem datorem
diligit ds̃. Et sollicitum ambulare cum dõ
tuo: ut numqͣm securi simus : sed semꝑ
expectemus aduentum patris familias: uel
certe non declinare amandatis eius: sed
studiose sectari uestigia eius. Qui enim
dicit se inxp̃o manere: debet sicut ille
ambulauit et ipse ambulare.
ad euuitatem clamat: & salus erit tim̃tib

Expanded text:
Hoc non tantum ad unius gentis populum, sed generaliter ad omnes homines dicitur: Quia dubitas, humanum genus, quod pro peccatis tuis possis placare Deum, dicam tibi quid quaerat Deus, utique facere judicium, etc. Tale quid et Moyses in Deuteronomio dixit: Et nunc, Israel, quid Dominus Deus tuus quaerit a te, nisi ut diligas Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus, et diligas eum, etc. Deus quaerit a nobis nostram ipsorum salutem facere judicium, ut nihil absque consilio et ratione faciamus, diligere misericordiam, ut non quasi ex necessitate aut compulsi faciamus misericordiam, sed volenti animo, quia hilarem datorem diligit Deus. « Et sollicitum ambulare cum Deo, » ut nunquam securi simus, sed semper exspectemus adventum patrisfamilias, vel certe non declinare a mandatis ejus, sed studiose sectari vestigia ejus. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. ad civitatem clamat, et salus
Abbreviated transcription (Latin):
Nigri et mortifer ꝓpt̾ assuerum: quo reg¬
nante adpetionem aman hostis iudeoꝵ.
idem rex omnem gentem iudeorum edicto
publico morti ad iudicauit. In quadriga
tercia equi albi macedones. Sub quorum
rege antiocho: describitur machabeoꝵ uic¬
toria. In quadriga quarta equi uarii fortes
Ideo uarii: quia romanoꝵ regesalii clem̃tes
fuerunt erga iudeos ut claudius et gaii:
ligula: nero et uespasiantis. Querente gͦ¬

Expanded text:
rum mortiferi propter Assuerum, quo regnante, ad petitionem Aman hostis Judaeorum, idem rex omnem gentem Judaeorum edicto publico morti adjudicavit. « In quadriga tertia equi albi. » Macedones, sub quorum rege Antiocho describitur Machabaeorum victoria. « In quadriga quarta equi varii fortes. » Ideo varii, quia Romanorum reges alii clementes fuerunt erga Judaeos, ut C. Claudius, alii ligula, Nero et Vespasianus. Quaerente
Abbreviated transcription (Latin):
Transit ꝓpħa ad aliã
uisionem et oculos cordis altius porrigit:
ac uidet quatuor quadrigas egredientes de
medio duorum montium qui erant enei¬
id est fortissimi: et qui nulla possent uetu¬
state consumi. In quadriga prima erant

Expanded text:
Transit propheta ad aliam visionem, et oculos cordis altius porrigit ac videt quatuor quadrigas egredientes de medio duorum montium, qui erant aerei et fortissimi, et qui nulla possunt vetustate consumi. « In quadriga secunda
Abbreviated transcription (Latin):
gentes eẽ. ipse dñs exponit dicens. Hec sunt
Daniel quoq subfigura leenȩ & pardi. ursi.
et alt̾ius bestie quam nominatim non expͥmit:
manifeste quatuor regna describit: id est
babilonoꝵ. medoꝵ ac ꝑsarum. quorum unum
fuit regnum: macedonum romanoꝵ. Cornua
autem. regni potentiam significare. usitatissi-¬
mum est in scã scriptura: ut illud. Sublima¬
bit cormi xp̃i sui. Item erexit cornu salutis nob̃.
hec gͦ uentilauerunt siue disꝑserunt siue¬
uidam et ifrł. Multa enim mala abhis na¬
tionib iudei passi sunt: maxime abantio¬
cho cognom̃to epiphane. id est suꝑ apparente:
qui dm̃ se uoluit appellari. Ad ultimum
romani tanta eos clade uastauerunt: ut pe¬
ne ꝑ singulos uiros eos disꝑderent: adeo ut
nemo eorum leuaret caput: graui maloꝵ
et dixi. Qiuid isti ueniunt facere: Qui ait.
hec sunt cornua que uentilauerunt iudã
ꝑ singulos uiros.

Expanded text:
gentes esse ipse Dominus exponit, dicens: « Haec sunt Daniel queque sub figura leaenae et pardi, ursi et alterius bestiae, quam nominatim non exprimit, manifeste quatuor regna describit, id est Babyloniorum, Medorum, ac Persarum, quorum unum fuit regnum Macedonum, Romanorum. Cornua autem regni potentiam significare, usitatissimum est in sancta Scriptura, ut illud, « Sublimabit cornu Christi sui. » Item, « Erexit cornu salutis nobis. » Haec vero ventilaverunt sive disperserunt Judam, etc. Multa enim mala ab his nationibus Judaei passi sunt, maxime ab Antiocho, cognomento Epiphane, id est super apparente, quoniam deum se voluit appellari. Ad ultimum Romani tanta eos clade vastaverant, ut pene per singulos viros eos disperderent, adeo ut nemo eorum levaret caput, gravi maloruet dixi: Quid isti veniunt facere? Qui ait dicens: Haec sunt cornua quae ventilaverunt Judam per singulos viros
Abbreviated transcription (Latin):
tice. Tyrus quoq edificauit munition es
suas: id est fortia argumenta. quib qua¬
si muro quodam munita gentilitas: anul¬
lo posset ueritatis doctore suꝑari. Coacer¬
uauit argentum. id est retorice facundie.
et aurum sensuum moralium et allego¬
riarum. Uerum quam sint hec uilia et
contempnenda ostendit: cum aurum et
argentum istud comparat luto plateaꝵ
Hec autem congregabant ut munirent
regnum idolatrie: et in suꝑabile facerent.
Dns ergo possidebit tẏrm et sydonem:
cum earum ꝑcussent fortitudinem quã
habent inturbulento mari huius scłi:
et destruxerit omnem sapientiam secu¬
larem: et aurumatq argentum earum
excoxerit: et purgau̾it illo igne de quo
ipse dicit in euangelio. Ignem ueni mit¬
bit ascalon et timebit: ⁊ gaza et dole¬
bit nimis: et accaron qm confusa est

Expanded text:
cticae. Tyrus quoque aedificavit munitiones cticae. Tyrus quoque aedificavit munitiones suas, id est fortia argumenta, quibus quasi muro quondam munita gentilitas, a nullo posset veritatis doctore superari. Coacervavit argentum, id est rhetoricae facundiae, et aurum sensuum moralium et allegoriarum. Verum quam sint haec vilia et contemnenda ostendit, cum argentum et aurum istud comparat luto platearum. Haec autem congregabant, ut munirent regnum idololatriae, et insuperabile facerent. Dominus ergo possedit Tyrum et Sidonem, cum earum percusserit fortitudinem, quam habent in turbulento mari hujus saeculi, et destruxerit omnem sapientiam saecularem, et aurum atque argentum earum excoxerit et purgaverit illo igne, de quo ipse in Evangelio dicit: « Ignem veni mitbit Ascalon et timebit, et Gaza, et dolebit nimis, et Accaron, quoniam confusa est
Abbreviated transcription (Latin):
et reł. Omath ciuitas sirie coeles. que ab
antiocho epiphane reedificata: epiphania
nuncupata est. Int̾pretat᷑ enim emath:
in dignatio. Et hec igitur et tyrus & sydon
erunt in t̾minis eius idẽ. damasci. siuie in
terminis t̾re adrach: ut et ipse crmn allis
Ieredant
indignatio. et tyrus que angustia. et sidon
que uenatio in utilis int̾pretatur. gentiũ
popłm designant: que pͥmo ad p̃dicationẽ
nominis xp̃i indignate sunt et inangustra
peccatorum erant. et uenabantur a diabo¬
lo. In eius typum p̃cesserat nemroch: ro¬
bustus uenator coram dño. Quod uero hec
ciuitates. uel magis gentes quas significa¬
bant. ꝓmptissime fuerint ad credendum:
dñs ostendit in euangłio: dicens. Uetibi
corozaim. ue tibi bethsaida: quia si intyro
et sydone facte fuissent uirtutes que inte
facte sunt: olim penitentiam egyssent
Assumpserunt itaq sapientiam ualde:
id est sophismata et calliditates artis diale¬

Expanded text:
tur. » Emath civitas est Syriae Coeles, quia ab Antiocho Epiphane reaedificata, Epiphania est nuncupata. Interpretatur enim Emath indignatio. Et haec igitur et Tyrus et Sidon erunt in terminis ejus, id est Damasci, sive in terminis terrae Hadrach, ut et ipsae cum illis credant  » etc. Emath quae indignatio, et Tyrus quae angustia, et Sidon quae venatio inutilis interpretatur, gentium populos designant, quae primo ad praedicationem nominis Christi indignatae sunt, et in angustia peccatorum erant, et venabantur a diabolo, in cujus typum praecesserat Nemroth robustus venator coram Domino. Quod vero hae civitates vel magis gentes, quas significabant, promptissimae fuerint ad credendum, Dominus ostendit in Evangelio dicens: « Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida, quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae in te factae sunt, olim poenitentiam egissent. » Assumpserunt itaque sapientiam valde, id est sophismata et calliditates artis diale
Abbreviated transcription (Latin):
et ad hoc tempus ꝑductus sum: ut iniquitatem
uideam. et laborem: id est afflictionem. quam
ab hostib sustineo: Hoc dicebat p̃angustia
mentis turbatus. ⁊ quasi dubitans nichilsine
dei fieri ꝓuidentia. Ueluti ignorans scõs tri¬
bulationib probari. et proficere : sicut aurã
in igne ꝓficit ad claritatem. Sed et hoc potest
dici. quod non ex sua. sed eximꝑfectoꝵ ꝑsona
talia propħa dicat: qui ignorantes iuditia di
occulta. cum uiderint malos extolli. bonos
p̃mi : audent causan contra dñm: qui scit.
quid cui. uel quando conueniat. Tale quid
et psalmista deplorat dicens. Ecce ipsi peccato¬
res et habundantes. in .s. op̃.d. Iob quoq enume¬
ratis felicitatib quib reꝓbi stipantur in mun¬
do: ita conclusit. Ducunt in bonis dies suos: ⁊
inpuncto ad inferna descendunt. face¬

Expanded text:
et ad hoc tempus perductus sum, ut iniquitatem videam et laborem, id est afflictionem, quam ab hostibus sustineo? Hoc dicebat propheta prae angustia mentis turbatus, et quasi dubitans nihil fieri sine Dei providentia, veluti ignorans sanctos tribulationibus probari et proficere, sicut aurum in igne proficit ad claritatem. Sed et hoc potest dici, quia non ex persona sua, sed ex imperfectorum talia propheta dicat, qui ignorantes occulta Dei judicia, cum viderint malos extolli, bonos premi, audent causari contra Dominum, qui scit quid, cui, vel quando conveniat. Tale quid et Psalmista deplorat, dicens: Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo, etc. Job quoque enumeratis felicitatibus, quibus reprobi stipantur in mundo, ita conclusit: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. « E
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Sensus ẽ. Illis blasphemantib et iu¬
adinuicem locuti sunt: sub̃ quod retri¬
butio bonoꝵ uel maloꝵ non semꝑ inpre¬
senti fiat scło. sed reseruetur inftituro.
Quod homo non possit scire in comp̃hensi¬
bilia iudicia dĩ. nec debeat de illius equi¬
tate et iusticia dubitare. Hec enim et huiꝰ¬
modi: scĩs conuenit ut loquant᷑. Unde
non dixit que sint locuti timentes dm̃
ut sub intelligeremus ea locutos que
timent: hiroicos accipiendum ẽ: et ex¬
pressa uoce ꝓnuntiandũ. Hȩc que diximꝰ
locuti sunt tim̃tes. idẽ. ñtim̃tes dm̃. Qnec cogre

Expanded text:
suo. » Sensus ille est: Blasphemantibus, et juad invicem locuti sunt, subaudiendum quod retributio bonorum et malorum non semper in praesenti fiat saeculo, sed reservetur in futuro, quod homo non possit scire inscrutabilia judicia Dei, nec debeat de illius aequitate et justitia disputare. Haec enim et hujusmodi sanctis convenit ut loquantur. Unde non dixit quid sint locuti timentes Deum, ut subintelligeremus ea locutos quaetiment, » ironic ωs accipiendum, et pressa voce annuntiandum, « haec quae diximus locuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lis semꝑ luce et calore illustratum scĩ figurant᷑
caritate feruentes et ueri solis gratia reful-¬
gentes: qui addexteram udicis statuendi st̃.
Hinc sponsa in canticis canticoꝵ dicit. Sur¬
ge a qͥ lo: & ueni auster. Desiderans aqui¬
lonem frigidum. id est diabolum recedẽ: &
austrum. id ẽ. feruorẽ dilectionis uenire. Et
ꝑ abacuch dicit᷑. Ds̃ abaustro ueniet. Cũ gͦ
tanta fuerit diuisio duoꝵ popłoꝵ ut alii ad¬

Expanded text:
lis semper luce et calore illustratum, sancti figurantur lis semper luce et calore illustratum, sancti figurantur charitate ferventes, et veri solis gratia refulgentes, qui ad dexteram judicis statuendi sunt. Hinc sponsa in Canticis canticorum dicit: « Surge, aquilo, et veni, auster, » desiderans aquilonem frigidum, id est diabolum recedere, et austrum, id est fervorem dilectionis, venire; et per Habacuc dicitur: « Deus ab austro veniet. » Cum ergo tanta fuerit di
Abbreviated transcription (Latin):
regͦis uda. Tangit historiam illius tempo¬
ris quando orias rex iuda qui alio nomi̾e
dictus ẽ. az arias inclitum sacerdotium sibi
uendicare conatꝰ est: et obhoc lepra per¬
cussus. de templo a sacerdotib eiectus est
Ob quam impietatem: terremotus factus est.
Hec iuxta ebreoꝵ traditionem ad litteram:
que omnia illi putant in aduentu xp̃i im¬
olueti: diximus significare dñm xp̃m. Cũ
ergo mons iste diuisus fuerit inorientem et
occidentẽ: hoc ẽ. cum gentes que ꝑorientẽ
designant᷑ electe. et iudei qui ꝑoccidentem
intelliguntur fuerint reprobati: rursus alia
scissura fiet aquilonans partis et australis:
et aquilo iungetur occidenti: auster orienta¬
li plage sociabituar. Et ad simstram stabit
cutumcisio: ad dexteram popłs xp̃ianus.
Nam ꝑsinistrã ⁊ aquilonem frigidissimum
et glatialẽ uentũ diabolus intelligit᷑ caput
omniũ reproboꝵ: qui ad sinstram collo can¬
d i sunt iniudicio. Paustrũ uero dextrum so¬

Expanded text:
regis Juda. » Tangit historiam illius temporis, quando Ozias, rex Juda, qui alio nomine dictus est Azarias, illicitum sacerdotium sibi vindicare conatus est, et ob hoc lepra percussus, et de templo a sacerdotibus ejectus est; ob quam impietatem terraemotus factus est. » Haec juxta Hebraeorum traditionem ad litteram, quae omnia illi putant in adventu Christi imOliveti diximus significare Dominum Christum; cum ergo mons iste divisus fuerit in orientem et occidentem, hoc est cum gentes quae per orientem designantur electae, et Judaei qui per occidentem intelliguntur fuerint reprobati, rursus alia scissura fiet aquilonis partis et australis, et aquilo jungetur occidenti, auster orientali plagae sociabitur, et ad sinistram stabit circumcisio, ad dexteram populus Christianus. Nam per sinistram, aquilonem frigidissimum et glacialem ventum, diabolus intelligitur, caput omnium reproborum, qui ad sinistram collocandi sunt in judicio. Per austrum vero dextrum, so
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dicit uiram̃tum
mendax: non prohibet uerum iurare. In euan-¬
głio autem penitus tollitur iuram̃tũ: dño
dicente. Ego dico uob̃: non iurare omnino.
Qui enĩ non iurat: numqͣm peierat. Et fac¬

Expanded text:
Cum dicit juramentum mendax, non prohibet verum jurare. In Evangelio autem penitus tollitur juramentum Domino dicente: Ego dico vobis non jurare omnino. Qui enim non jurat, nunquam pejerat. «
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur it̾um ds̃ pater loquens: et bona ꝓ¬
mittens. Suscitabimus inquit ego. et filius
& sp̃c sanctus. suꝑ eum. id est assyrum sep¬
tem pastores. id est patͥarchas et prophas:
qui septenarium legis. id est sabbatum:
seruauerunt: & octo primates. id est obserua¬
tores noui testam̃ti: qui ab apłis usq ad hãc
etatem suscitantur a dño in eccłia. Septena¬
nus numerus ꝑtinet aduetus testamentũ:
ꝓpt̾ sabbatum. Octonarius ad gr̃am noui

Expanded text:
ducitur enim Deus Pater loquens et bona promittens. « Suscitabimus inquit ego et Filius et Spiritus sanctus super eum, » id est Assyrium, septem pastores, id est, patriarchas et prophetas, qui septenarium legis, id est, sabbatum servaverunt; « et octo primates, » id est, observatores Novi Testamenti, qui ab apostolis usque ad hanc aetatem suscitantur a Domino in Ecclesia. Septenarius numerus pertinet ad Vetus Testamentum propter sabbatum, octonarius ad gratiam Nov
Abbreviated transcription (Latin):
ionas uel optando dicit: uel cum quadam fi¬
dutia reꝓmittit sibi quod iterum ierłm sit
reu̾surus: & templum dñi uisurus. Iuxta tro¬
pologiam dei filius in passionis ignomina
positus reꝓmittit sibi gloriam: quam semꝑ
inpatre et apud patrem habuit. Ynde et in
euangłio patridicebat. Clarfica me pater:
claritate quam habui pͥusqͣm mundus eẽt
apud te. Siue etiam cohabitationẽ patris
exoptat: quia sicut pat̾ templum est filii:
ita filius templum est patris. Ipse enim dix̃.
ex forma serui: pollicetur ex forma dei.
trarias fortitudines que ꝓfudissimis infer¬
ni locis id est tartaro mancipate sunt: ad
que loca timebant ire demones. rogantes
in euangłio dĩm ne mitterent᷑ in abyssum
Abyssus itaq xp̃m uallauit: cum inferorũ
pͥncipes eum se inmorte comp̃hendisse cre¬
diderunt¬
ad extrema montium descendi: terre
uectes concluserunt me in et̾num. Extre-

Expanded text:
onas vel optando dicit, vel cum quadam fiducia repromittit sibi, quod iterum Jerusalem sit reversurus, et templum Domini visurus, juxta tropologiam Dei Filius in passionis ignominiam positus, repromittit sibi gloriam, quam semper in Patre et apud Patrem habuit. Unde et in Evangelio Patri dicebat, « Clarifica me, Pater, claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. » Sive etiam cohabitationem Patris exoptat, quia sicut Pater templum est Filii, ita Filius templum est Patris. Ipse enim dicit: « ex forma servi, pollicetur ex forma Dei. trarias fortitudines, quae profundissimis inferni locis, id est tartaro, mancipatae sunt, ad quae loca timebant ire daemones, rogantes in Evangelio Dominum ne mitterentur in abyssum. Abyssus itaque Christum vallavit, cum inferorum principes eum se in morte comprehendisse credideruntAd extrema montium descendi: terrae vectes concluserunt me in aeternum. » Extre
Abbreviated transcription (Latin):
reddet iusticie. Cum ergo hoc dñs fecerit.
et nos demultis tribulationib eruerit: uide-¬
bunt inimici anime. maligni sp̃c babilonis
id ẽ. confusionis satellites et erubescent: et
erunt in conculcationem ⁊ contemptũ : gauden¬
tib scĩs et exultantib in sua liberatione et
illorum iusta dampnatione
Pasce popłm
tuum in uirga tua: gregem hereditatis tue.

Expanded text:
reddet justitiae. Cum ergo Dominus hoc fecerit, reddet justitiae. Cum ergo Dominus hoc fecerit, et nos e multis tribulationibus eruerit, videbunt inimici animae mali spiritus Babylonis, id est confusionis satellites, et erubescent, et erunt in conculcationem et in contemptum, gaudentibus sanctis et exsultantibus in sua liberatione et illorum justa damnatione. « Pasce populum tuum in virga tua gregem haereditatis tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant destrute achaldeis. Indie illa id est
tempore longe fiet lex. id est p̃cepta illoꝵ qui
imꝑabant tibi ut seruires eis: & nequaqͣm
babilonioꝵ imꝑio subiacebis. In die illa hoc
est intempore quo edificabuntur macerie tue
te assur. id ẽ. assirii fugientes: uenient etiã
de ciuitatib munitis quas deseruerant usꝙ
tuum quod tibi uicinum ẽ. demari rubro¬
⁊ ad montem syon de monte: id est demonta-¬
nis ꝑsarum et medoꝵ: ad quos pͥus isrł trans¬
latus fuerat. Et erit terra chaldeoꝵ de solata
cogitationum. Possunt hec moralit̾ referri
diabolo temptari ꝑmittit᷑. uel diu̾sis tribu¬
lationib atteri: non debet desꝑare de miscdia:
sed magis se contra inimicos. id est demones
engere. qui nr̃is insultant casib: et dicere.
Consurgam: quia dñs lux mea est: ipse me ducet
de tenebris inlucem. Omnis enim tribulatio
inpresenti non uidetur eẽ gaudii sed meroris.¬
post ea uero fiuctum pacatissimũ exertitatis

Expanded text:
fuerant destructae a Chaldaeis. « In die illa, » id est in tempore, « longe fiet lex, » id est praeceptum illorum, quo imperabant tibi ut servires eis, et nequaquam Babyloniorum imperio subjacebis. « In die illa, » hoc est, in tempore quo aedificabuntur maceriae  » Id est, Assyrii fugientes venient etiam de civitatibus munitis quas deseruerant, usque tuum, quod tibi vicinum est, de mari Rubro ad montem Sion, de monte, id est de montanis Persarum et Medorum, ad quos prius Israel translatus fuerat. Et erit terrae Chaldaeorum desolata cogitationum. Possunt haec moraliter referri diabolo tentari permittitur, vel diversis tribulationibus atteritur, non debet desperare de misericordia, sed magis se contra inimicos, id est daemones erigere, qui nostris insultant casibus, et dicere: « Consurgam, quia Dominus lux mea est; ipse me ducet de tenebris in lucem. » Omnis enim tribulatio in praesenti videtur non esse gaudii, sed postea fructum pecatissimum exercitatis
Abbreviated transcription (Latin):
autem in anima dicebatur: qui mortuum
tangebat. Quanidiu enim anima in corpore
est non est immundum humanũ corpus.
quia habet anmam adimaginem et simili-¬
tudinem dei factam. Statim uero ut anĩma
corpus deseruerit esficitur corpus in mundũ:
ut pote terrenum et ex carnis uoluptate
concretum. Hoc dicimus quantum ad nat᷑am
Ceterum scõꝵ corpora quoꝵ mors est p̃ciosa.
scã sunt: ex merito in habitatricis scẽ amme
Int̾rogat ergo ꝓpb̃a si homo qui cumq tule¬
rit carnem scĩficatam et ligauerit eam insũ¬
mitate uestimenti sui. ⁊ ipsa sũmitas uestim̃ti
tetig̾it panẽ aut quelibet cybũ aliũ. Nũqͥd pot̾it sc̃ĩfica¬

Expanded text:
autem in anima dicebatur, qui mortuum autem in anima dicebatur, qui mortuum tangebat. Quandiu enim anima in corpore est, non est immundum humanum corpus, qui habet animam ad imaginem et similitudinem Dei factam. Statim vero ut anima corpus deseruerit, efficitur corpus immundum, utpote terrenum et ex carnis voluptate concretum. Hoc dicimus quantum ad naturam; caeterum sanctorum corpora, quorum mors est pretiosa, sancta sunt ex merito inhabitatricis sanctae animae. Interrogat vero propheta, si homo quicunque tulerit carnem sanctificatam, et ligaverit eam in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas vestimenti tetigerit panem, aut quemlibet