comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uice uł cubito. Puluillus dictus apuluinari qui
est diuitum lectus. Culcitre uocatȩ quod caleent᷑¬
id est farciantur pluma. siue tumento. quo molli¬
ores cali dioresq sint.  apeta dicta quod pedibus
primum strarentur: quasi tapedia. Simpla tape¬
ta ex una parte uillosa. quasi simpla. Anfitapa.
ex utraq parte uillosa tapeta. Lucilius. Simplȩ
atq anfitapa uillis ingentibus molles. Oantelia
nunc ꝓ operiendis mensis sunt : quȩ ut nom̃ ipsud
indicat olim tergendis manibus prebebantur: si¬
ue mandelia amandendo. Oappe conuiuiiet
epularum appositarum sunt quasi manupie.
est.⁊oralia longȩ ꝑpetuȩq mappe. a thoro di¬
ctȩ. Sabanum grecum ẽ: factergiũ et manutergiũ
a tergendo faciem uł manus uocatum. Uela dicta
quod obiectu suo interiora domorum uelent. Aulea.
uela picta et grandia. quȩ idõ aulea dicta sunt.
quod pͥmum in aula atali regis asie cui successit

Expanded text:
vice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui vice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui est diid est farciantur, pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc proindicat olim tergendis manibus prebebantur sive mantilia a mandendo. Mappe convivii et epularum appositarum sunt, quasi manupe, est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. Sabanum Graecum est. Facietergium et manitergium a tergendo faciem vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit
Abbreviated transcription (Latin):
ebantur: ut in tali amiculo potius quam in stola pollu.¬
erent pudiciciam. Erat enum apud ueteres hoc signũ
meretriciȩ uestis: nunc inspania honestatis.Teristrũ
palliolum ẽ quo usq hodie arabiȩ et mesopotamiȩ
mulieres uelantur. quibus in estu tutissimo tegunt᷑
umbraculo. de quo in isaia. Annoboladium amicto¬
rium lineum feminarum quo humeri oꝑiuntur.
tragulum uestis ẽ discolor: quod manu arti-¬
ficis diuersa uarietate distinguitur. Dictum
autem quod et in stratu et in amictu aptus sit: de
a ludis idest teatris uocatas. quidam existimant.
Cum enim egrediebantur de ludi prostibulo uiue¬
nes : horum uelamento tegebant caput et faciem.
quia solet erubescere qui lupanar intrauerit.
Galnapes. fulcra sunt ornamenta lectorũ: dic̾ta qͦd
in bis fulcimur idest sustinemur:. uł quod thoros
fulciant. siue caput. quȩ reclinatoria uulgus appel¬
lat. Ceruicalia autem: eo quod ponantur sub cer

Expanded text:
ebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theristrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiunturStragulum vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. De a ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem e
Abbreviated transcription (Latin):
egillum ẽ prelautum reginarũ amiculum. un-¬
de et appellatum. Peplum matronale pallium
ex purpũra signatum. cuiꝰ fimbriȩ aurei staminis sũ-¬
mitate resplendent. Palla est quadrum pallium
muliebris uestis deductum usq ad uestigia : quod ad.
fixis in ordinem genimis. et palla dicta. ato⁊ yri
AAN IN id est a nobilitate quȩ ẽ cirra finem. Huiꝰ¬
modi indumenti. sue quod rugis uibrantibus sinu-¬
ata crispetur. Stolamatronale operimentum. quod
cooꝑto capite et scapula a dextro latere in leuum
humerum mittitur. Stola autem grece uocatur.
quod suꝑ emittatur idem et ricinium latino no¬
mine appellatum. eo quod dimidia eiꝰ pars retro rei¬
citur: quod uulgo mauortem dicunt. Nocatum
autem mauortem quasi martem: signum enim ma¬
ritalis dignitatis et potestatis in eo est: caput enĩ
mulieris uir est. inde et suꝑ caput mulieris est.
Amiculum est meretricum pallium lineum. hoc
apud ueteres matrone in ad ulterio deprehensȩ indu-¬

Expanded text:
egillum est praelatum reginarum amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis in ordinem gemmis. Et palla dicta ἀπὸ τοῦ πάλλειν, id est a mobilitate, quae est circa finem huiusmodi indumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuata crispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum mittitur: stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod dimidia eius pars retro reicitur; quod vulgo mavortem dicunt. Vocatum autem mavortem quasi Martem; signum enim maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hunc apud veteres matronae in adulterio deprehensae indu
Abbreviated transcription (Latin):
Nbreuiculis quoq quibus militum nomi¬
na continebantur: ꝓpria nota erat apud ue¬
teres qua inspiceretur. quanti ex militibꝰ suꝑ¬
ęssent: quantiq in bello cecidissent. .T.Tau
nota in capite uersiculi posita: suꝑstitem de¬
signabat.E Theta uero ad uniuscuiꝰq de¬
functi nomen apponebatur. Unde et hab&
ꝑ medium telum idẽ mortis signum. de qua
ꝑsius ait. Et potis ẽ nigrum uitio prȩfigere
theta. Cum autẽ imperitiam significare uel¬
lent. A. labda littera usi sunt sicut mortem
significabant. cum ponebant thetam ad caput.
otas etiam litterarum utter se ueteres

Expanded text:
breviculis quoque, quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite signabat. Θ Vero ad uniuscujusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum. Id est, mortis signum, de qua Persius ait: Et potis est nigrum vitio praefigere theta. 2. Cum autem impuritiam significare vellent lambda littera usi sunt; sicut mortem significabant cum ponebant theta ad caput. 1. Notas etiam litterarum inter se veteres
Abbreviated transcription (Latin):
nomen sumpsit. ex quo conficitur. sicut diaco¬
dion quia ex codia id. ẽ. ex papauere fit. sicut
diasꝑmaton quia ex seminibus componit᷑.
Electuarium uocatum eoquod molle sorbeat᷑
Trociscus ẽ dictus quia in modum rotulȩ
deformatur. Trocos enim grece rota dicitur:
Colliria latinum sonant. quod uitia oculoꝵ
detergant. Epitima eo quod suꝑponatur aliis
adiutoriis p̃cedentibus. Cataplasma ẽ eo quod
inductio sola sit: in plastrum eoqͦd inducatur.
Malagnia quod sine igne maceretur et com¬
p̃hendatur. Enema grece latine relaxatio di¬
citur. Pessaria dicta quod intus initiantur.¬

Expanded text:
nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diaconomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in modum rotulae deformatur; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Collyria Latinum sonat, quod vitia oculorum detergant. Epitima, eo quod superponatur aliis adiutoriis praecedentibus. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum sicco : sicut et in homine suꝑbia sana¬
ri ñ potest nisi humilitate sanetur. Ex
similibus uero sicut ligamentum rotundũ
neribꝰ s similis simili coaptatur. Quȩ duo etiã
ipsa adiutoria nominibus suis significant.
Nam antidotum grece latine ex contrario
datum dicitur. Contraria enim contrariis
inedicinȩ ratione curant᷑. At contra ex simi¬
libꝰ ut pigra quȩ int̾p̃tatur amara quiagustꝰ
eius amarus est. Ex conuenienti enim nom̃
accepit. quia amaritudinem morbi. amari¬
tudo soluere solet. Omnia autem medicam̃¬
ta ex ꝓpriis causis habent uocabula. Gera
enim dicta quasi diuina. Arsteriaca. quod
apta siit guituris meaturet tumores fauciũ
et arteriarum leniant. Irriaca ẽ antidotum
serpentinum quouenena pelluntur: ut pe¬
stis peste soluatur. Catartica grece. latine pͥur¬
gatoria dicitur. Catapodia eo quod modicũ po¬
tetur seu inglutiatur. Diamoron a sucomore

Expanded text:
do siccum; sicut et in homine superbia sanado siccum; sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rneribus omnibus, sed similis simili coaptatur, quae duo etiam ipsa adiutoria nominibus suis significant. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione curantur. At contra ex simili, ut πικρὰ, quae interpretatur amara, quia gustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Tiriaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae
Abbreviated transcription (Latin):
edicine curatio spernenda ñ est. Mc¬
minimus enim et isaiam etechie lan¬
guenti aliquid medicinale mandasse: et
paulus apłs timotheo modicum uinũ ꝓde̾e
dixit. Curatio autem morborum. tribus ge¬
neribus constat. Farmatia quam latini me¬
dicamina uocant. Cirurgia quam latini ma¬
nuũ oꝑationem appellant. Manus en im
apud grecos ciros uocatur. Dieta quam lati¬
ni regu̾lam uocant. ẽ enim obseruatio legis
et uite. Sunt autẽ omniscurationis species
tres. Primum genus dieticum. scđm far¬
maceuticum. tereium cirurgicum. Dieta ẽ.
obseruatio legis ac uitȩ. Farmatia ẽ medicam̃¬
torum curatio. Cirurgia ferramentorum in¬
cisio. Nam ferro inciduntur quȩ medicam̃¬
torum ñ senserint medicinam. Antiquior
autem medicina herbis tantum et suris erat.
Talis enim medendi usus cepit: deinde ferro
et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio
aut ex contrariis aut ex sunilibus adhibet᷑.
Ex contrariis ut frigidum calido uł humi¬

Expanded text:
edicinae curatio spernenda non est. Meminimus enim et Esaiam Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prode esse dixit. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: Chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim apud Graecos χείρ vocatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humi
Abbreviated transcription (Latin):
cinam ium̃toꝵ ciron quidam grecus inuenit
inde pingitur dimidia parte homo. dimidia
equus. Dictus autem ciron a potucirieriete
quia cirurgus fuit dicitur appellatus. Creticos
dies medici uocant. quibus credo ex iuditio infir¬
mitatis hoc nomen impositum ẽ qua si udicent
hominem: et sententia sua aut puniant aut
forismus ẽ sermo breuis integrum sensũ
ꝓposite rei scribens. Prognostica p̃uisio e.¬
gritudinum. uocata a prȩnoscendo. O portet
enim medicum et preterita agnoscere. et p̃sentia
scire. et futura preuidere. Dinamidia potestas
herbarum. id. ẽ. iis et possibilitas. Nã in herba-¬
rum cura uis ipsa dinamis dicitur. unde et di¬
namidia nuncupatur: ubi eoꝵ medicinȩ scri¬
buntur. Butanicũ herbarium dicitur: quod
ibi herbȩ notentur. A¬
ntur. XI. De instrum̃tis me

Expanded text:
cinam jumentorum Chiron quidam Graecus invenit; inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus autem Chiron ἀπὸ τοῦ χειρίζειν, quia chirurgus fuit. 13. Criticos dies medici vocant, quibus, credo, ex judicio infirmitatis illud nomen impositum est, quod quasi judicent hominem, et sententia sua, aut puniant, autAphorismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. 2. Prognostica praevisio aegritudinum, a praenoscendo vocata. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. 3. Dynamidia potestas herbarum, id est, vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur. Unde et Dynamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. 4. Botanicum herbarium dicitur, quod ibi herbae notentur. CAPUT XI. De instrumentis Me
Abbreviated transcription (Latin):
minino. et neutro. et cõmuni. et omni.
umerus uocatur: quia ꝑ eum uel singularia
uł pluralia nomina ostenduntur.
igura. quia uł simplicia uel cõposita st̃.
Casus a cadendo dicti. ꝑ eos enim inflexa nomi¬
na uariantur et cadunt. Nominatiuus cas
dictus. quia ꝑ eum aliquem nominanius: ut
hic magister. Genitiuus. quia ꝑ eum genus uniꝰ¬
cuiꝰcũq querimus. ut huiꝰ magistri filius. uel quod
rem significamus. ut huiꝰ magistri. Datiuius:
quia ꝑ eum nos dare alicui aliquid demostramꝰ.
ut da huic magistro. Accusatiuus. quia ꝑ cũ
aliquem accusamus: ut accuso hunc magistrũ.
Uocatiuus. quia ꝑ eum aliquem uocamus: ut
o magister. Ablatiuus. quia ꝑeum nos auferre
aliquid cuiquam significamus: ut aufera ma¬
gistro. Exaptota nomina dicta. eo quod ꝑ sex casꝰ
uarietates habent: ut ẽ unus. Pentaptota quod
tantum in quinq casibus uariantur: ut doctꝰ.
Tetraptota quod tantum in quatuor casibus

Expanded text:
minino, et neutro et communi et omni. minino, et neutro et communi et omni. Numerus vocatus quia per eum vel singularia vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia vel simplicia vel conposita sunt. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus
Abbreviated transcription (Latin):
omparatio dicta: quia ex alterius cõpa¬
ratione alterũ p̃fert. Cuius gradus
tres sunt. positiuus. cõparatiuus. suꝑlatiuus.¬
Et positiuus dictus. quia pͥmus ponitur. in cõ¬
parationis gradu.: ut doctus. Comparatiuus ab
eo quod comparatus positiuo. p̃fertur illi. ut do¬
ctior plus enim nouit quam doctus: suꝑlatiuus
eo quod comparatiuo suꝑferatur: ut doctissimus.
plus enim scit quam doctior.
enera dicta sunt quod generent. ut mascu¬
linum et femininum. cȩtera nomina ñ st̃
genera: sed hoc nominum ratio et auctoritas uo¬
luit. Nentrum dictum quia nec hoc ẽ nec il¬
lud id ẽ. nec masculinum nec femininũ. Cõmu¬
ne dictum. quia duobus generibus nomen
unum cõmunicat.: ut hic et hȩc canis. Cui
contrarium ẽ epicẽnon quia utrumq sexum sub
uno genere enuntiat. ut hic piscis ẽ enim incerti
sexus quod nec natura nec oculis discernitur: sed
sensus tantum peritia. Omni genus dictum
quia cunctis generibꝰ seruit. masculino. et fe¬

Expanded text:
omparatio dicta, quia ex alterius comparatione alterum praefert. Cujus gradus tres sunt: positivus, comparativus, et superlativus. Positivus dictus, quia primus ponitur in comparationis gradu, ut doctus. Comparativus ab eo, quod comparatus positivo, praefertur illi, ut doctior: plus enim novit quam doctus. Superlativus, eo quod comparativo superferatur, ut doctissimus: plus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino et fe
Abbreviated transcription (Latin):
ro pars tusciȩ. Tuscia autem a frequentia sacroꝵ et thu¬
riȩ narrant eo quod tempore a que sȩc ladis imbri-¬
bus suꝑfuerunt obhoc umbria greco cognomina¬
ta. est enim in iugis apennini montis sita in parte
italiȩ uixta meridiem. Etruria parsitaliȩ dicta.
quod euis fines tendebantur usq ad ripam tiberis.
uocatur. Romȩ enim fines antea unam
tantum tiberis ripam tenebant. Alii etruriam
dictam abetrusco principe pu¬
tant. Eadem et tirrenia a tirreno lidii frẽ. qui
ex sorte cum populi parte de meonia uenit ad itali-¬
am. hȩc est et tuscia. Sed tusciam dicere non debe-¬
mus: quia nusquam legimꝰ. Tuscia autem a fre¬
quentia sacrificiiet thuris dicta ẽ. Ale toie yce
illio et aruspicinam dicunt ẽẽ reꝑtam. N pulia
ducẽ condider̃. s Cãpania ht̃ tr̃as hieme atq estate
u̾nantes. Sol ibimitis. gͣta tẽꝑies. aer purꝰ ⁊ blandꝰ. Gal-¬

Expanded text:
ro pars Tusciae. Tuscia autem a frequentia sacrorum et turo pars Tusciae. Tuscia autem a frequentia sacrorum et turiae narrant, eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerit, et ob hoc Ὀμβρία Graece cognominata. Est enim in iugis Appennini montis sita, in parte Italiae iuxta meridiem. Etruria pars Italiae dicta quod eius fines tendebantur usque ad ripam Tiberis, vocatur. Romae enim fines antea unam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etruriam dictam ab Etrusco principe pu et Tyrrhenia a Tyrrheno Lydi fex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia, sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam legimus. Tuscia autem, a frequentia sacrificii et thuris, dicta est ἀπὸ τοῦ θὺειν: illic et aruspicinam dicunt esse repertam. 23. Apulia,ducem condiderunt. 24. Campania habet terras hyeme atque aestate vernantes. Sol ibi mitis, grata temperies, aer purus et blandus. 25. Gal
Abbreviated transcription (Latin):
agani ex pagis atheniensiũ dicti: ubi ex¬
orti sunt. Ibi enim in locis agrestibus
et pagis gentiles lucos idolaq statuert̃: et
atali initio uocabulum paganisortiti sunt.
Centiles sunt qui sine lege sunt. et ñdum
crediderunt. Dicti autem gentiles quia ita ft̃
ut fuerunt geniti. idest sicut in carne des-¬
cenderunt. sub peccato scilicet idolis seruientes:
et necdum regenerati. Proinde gentiles pͥmitꝰ
non cupantur. Ipsi dicuntur grece ethnict.
Et hniciex gr̃o in latinũ int̾p̃tant᷑ gñtiles. Ethnosenĩ
gc̃e gens dr̃. Post fidem aut̃ ñ deb̾e uocari gentes siue
gñtileᷤeᷤ qͥ ex gentibus credunt. sicut post fidẽ
dici iam ñ potest iuds̃. testante paulo apło¬
tes essetis hoc ẽ infideles. Apostatȩ dicuntur:
qui post baptismum xp̃i susceptum ad idolo¬
rum cultum et sacrificioꝵ contaminationes
reuertuntur. Est autem nomen grecum.
De diis gentium

Expanded text:
agani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostes essetis,' hoc est, infideles. Apostatae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem revertuntur. Est autem nomen Graecum. De diis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
mnis autem lex aut ꝑmittit aliquid.
ut uir fortis petat p̃mnium. aut uetat.
ut sacrarum uirginum nuptias nulli pe-¬
tere liceat: aut punit. ut qui cedem fecerit
capite plectatur eius enim p̃mio aut pena.
uita moderatur humana. A¬

Expanded text:
mnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana.
Abbreviated transcription (Latin):
uędam autem littere in libris iuris uer.¬
borum suorũ notȩ sunt: qͦ inscriptio celeris
breuiorq fiat. Scribebatur enim uerbi gr̾a
ꝑ .b. et .F. bonum factum. ꝑ . s. et .c. senatus
consultus. ꝑ .R. et .p. res publica. ꝑ .p. et .R.
populus romanus. ꝑ. d. et .T. diuntaxat. ꝑ
supinam .m. litteram : mulier. ꝑ .p. scd̾m na¬
ꝑ unum. R. caput ꝑ duo. cappa. iuncta ca¬
lumniȩ causa ꝑ .i. et .e. iudex esto . ꝑ.d. et .m.
dolum malũ. Cuius generis plurimas consimi¬
les notas in libris antiquis inuenimus. Has iuris
notas nouitii imperatores a codicibus legunab¬
olendas sanxerunt. quia multos ꝑ hec callidi in¬
genio ignorantes decipiebant: atq ita iusser̃
scribendas in legibus litteras. ut nullos errores
nullas ambages afferant: sed sequenda et uitan-¬
da aꝑte demonstrent.
De notis militaribꝰ.

Expanded text:
edam autem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bonum factum', per S et C 'senatus consultum', per R et P 'respublica', per P et R 'populus Romanus', per D et T 'dumtaxat', per supinam W litteram 'mulier', per P secundum naper unum K 'caput', per duo KK iuncta 'calumniae causa', per I et E 'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demonstrarent. De notis militarib
Abbreviated transcription (Latin):
distinctio utrum bellum ingens. aningens
italia. Fit et ꝑ cõmune uerbum ut dep̃catur
cato. calũniatur cicero: prestolatur brutus.
dedignatur antonius: nec ostenditur in hac
ambiguitate utrum ipsi alios an alii ipsos
dep̃cati sint aut calũniati. Fit et ꝑ omoni¬
mam quo uno nomine multa significantur.
ut acies. et ñ addas: aut ferri. aut oculoꝵ.
aut militũ.

Expanded text:
distinctio, utrum bellum ingens, an ingens distinctio, utrum bellum ingens, an ingens Italia. 15. Fit, et per commune verbum, deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut calumniati. 16. Fit et per homonymiam, quando uno nomine multa significantur, ut acies, et non addas, aut ferri, aut oculorum, aut militum.
Abbreviated transcription (Latin):
ruben ⁊ ñ moriat᷑. dũ ñ sit aliud uiuere qͣm ñ mori.
Macrologia. longiloqͥũ. res ñ necessarias cõp̃hendeus.
ut legati ñ ĩpetͣta pace. retͦ unde uen̾ant domũ reu̾si
st̃. ł̃ autologia. idẽloqͥũ. ut si fata uirũ seruant. si
uescit᷑ aura et herra neq adhuc crudelibꝰ occulut ũbris. Iotũ.N.
qͦd repetit᷑ una res. ẽ. sed crebro sermone adnun¬
tiata. Eclipsis ẽ defectus dictionis in quo ne¬
cessaria uerba desunt:uit. cui faretra ex auro.
de est enĩ erat. Tapinosis ẽ humilitas statũ
rei magnȩ dictis infirmans: ut apparent rari
mare. Cacosinthecon uitiosa compositio.
ut. uersaq iuuencũ terga fatigamus hasta.
Amfibolia ambigua dictio. quȩ fit aut ꝑcasũ
accusatiuũ: ut illud responsum apollinis ad
pirrũ. aio te eacida romanos uincere posse.
In quo ñ ẽ certum quẽ in iꝑso uersu monst᷑¬
uerit. eẽ. uictorem. Fit et ꝑ incertam distinctio¬
nem: ut bellum ingens gerit italia. Incerta

Expanded text:
Ruben, et non moriatur, dum non sit aliud vivere quam non mori. 8. Macrologia, longiloquium, res non necessarias comprehendens, ut: Legati, non impetrata pace, retro unde venerant domum reversi sunt. 9. Tautologia, idemloquium, ut: Si fata virum servant, si vescitur aura, aetherea, neque adhuc crudelibus occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone annuntiata 10. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria verba desunt, ut, cui pharetra ex auro; deest enim erat. 11. Tapinosis est humilitas statum magnae rei dictis infirmans, ut: Apparent rari 12. Cacosyntheton, Vitiosa compositio: ut, versaque juvencum terga fatigamus hasta. 13. Amphibolia, Ambigua dictio; quae fit, aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad Pyrrhum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. In quo non est certum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. 14. Fit et per incertam distinctionem, ut, bellum ingens geret Italia. Incerta
Abbreviated transcription (Latin):
isciplinȩ liberalium artium septẽ st̃.
Prima graminatica. idẽ. loquendi pe¬
ritia. Secunda. rethorica. quȩ propter nitorẽ
et copiam eloquentiȩ suȩ maxime in ciuilibꝰ
questionibus necessaria existimatur. Tercia. dia¬
lectica cognomento logica: quȩ disputationi¬
bus subtilissimis uera secernit a falsis. Qrta
arythinetica: quȩ continet numerorũ causas
et diuisiones. Quinta musica: quȩ in car¬
minibus cantibusq consistit. Sexta geome¬
tria. quȩ mensuras terrȩ dimensionesq cõplecti¬
tur. Seꝑtima astrononuia. quȩ continet le
strorum. De littĩs communibus.

Expanded text:
isciplinae liberalium artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. De litteris communibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde appellatur eoquod reges uide et israeli¬
ticȩ gentis. gestaq eoꝵ ꝑ ordinem digerat tẽ¬
porum. Malach enim hebraice latine regũ
interpretatur. Hunc librum hieremias pri¬
mus in unum uolumen coegit. Nam antea
sparsus erat ꝑ singulorum regum histori¬
as. Parali pomenon grece dicitur qͦd p̃t̃missoꝵ¬
nos uł reliquoꝵ dicere possumꝰ: quia ea quȩ in le-¬
ge uł regũ libris uł omissa uł ñ plene relata sunt :
in istosũmatĩ acbuit̃ explicant᷑. Librũ iob qͥdã
moysen scripsisse arbit᷑ntur: alii unũ ex ꝓpħetis
ñ nulli uͦ eundem iob post plagam sue pas¬
sionis scriptorem fuisse estimant. arbitran-¬
tes ut qui certamina spiritalis pugnȩ susti¬
nuit. ipse narraret quas uictorias expe-¬
tiuit. Principiꝰ autem et fines libri iob. a¬
pud hebreos prosa oratione contexta sunt.
ideirco ego me reprehendo et ago peniten¬

Expanded text:
proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliproinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat teporum. Malachim enim hebraice, latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit, nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon grece dicitur, quod noum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, m 42, 6: 'idcirco ego me reprehendo et ago poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
iberius anñ xxiii. xp̃c cru
ero antĩ .xiiii. petrus et pau¬
lus necantur.
Titus anñ .ii. hic facundus et
pius fuit.
redit.

Expanded text:
Tiberius ann. XXIII. Christus Nero ann. XIV. Petrus et Paulus necantur. VMCCLXXV. Titus ann. II. Hic facundus et pius fuit. redit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc : quȩ tria et articuli nominant᷑. Aiticuli
autem dicti quod nominibus artantur. idẽ.
conligantur: sicut cum dicimus. hic orator. Int̾
articulum autẽ et ꝓnomen hoc inter ẽ. quod
articulus tunc.ẽ. cũ nomini iungitur: ut
bic sapiens cum uͦ ñ coniungitur. demonstra¬
tiuum ꝓnomen ẽ: ut hic et hȩc et hoc. Omnia
autem ꝓnomina. aut pͥmigenia aut deductiua
sunt. Primigenia dicta sunt. quia aliunde
originem ñ trahunt: hȩc uiginti et unum sunt.
finita tria. ego.tu. ille. Infinita septem. quis.
qualis. talis. quantus. tantus. quotus. totus.
Minus quã finita. sex. iste. ipse. hic.is. idem
deducta atq composita existunt: ut quispiam. ali-¬
quis. et reliqua.

Expanded text:
'hoc': quae tria et articuli nominantur. Articuli 'hoc': quae tria et articuli nominantur. Articuli autem dicti, quod nominibus artantur, id est colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunoriginem non trahunt. Haec viginti et unum sunt. Finita tria: 'ego', 'tu', 'ille'. Infinita septem: 'quis', 'qualis', 'talis', 'quantus', 'tantus', 'quotus', 'totus'. Minus quam finita sex: 'iste', 'ipse', 'hic', 'is', 'idem'deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uice nominis ponitur: ne fastidium fa-¬
ciat nomen ipsum dum iteratur. Nam eum
dicimus uirgilius scripsit bucolicam. addimꝰ
ꝓnomen. ipse scripsit georgicam: sicq uarietas
significationis. et fastidium tollit et ornatum
inducit. Pronomina autẽ. aut finita sunt :
aut infinita. finita ꝓnomina dicta. eo quod
definiant certam ꝑsonam: ut ego me enim sta¬
tun intelligis. In finita dicuntur: quia ñ sunt
certȩ ꝑ sonȩ. de absentibus enim dicitur et iucer¬
tis: ut quis. quȩ. quod. minus quam finita ap¬
pellantur. quia cõmemorationem faciunt note
ꝑsonȩ: ut ipse. iste. certum ẽ enim de quo dicit᷑.
Possessiua uocant᷑. eo quod nos aliquid possidere
ostendunt. Nam cum dico m̃s. tuus.: definio ali¬
quid meum ẽẽ uel tuum. Relatiua dicuntur:
quia ad interrogationẽ referuntur: ut. quis est :
respondetur.is ẽ. Demonstratiua. eoquod ha¬
bent demonstrantis significationem. ali quem
enim p̃sentem his demonstramus. ut. hic. hȩc.

Expanded text:
 vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur et incertis, ut 'quis', 'quae', 'quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere t. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut 'quis est?' respondetur, 'is est'. Demonstrativa, eo quod habent demonstrandi significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut 'hic', 'haec',
Abbreviated transcription (Latin):
.I. DE TERRAEM
ERRAESTIN MEDIA
mundi regione posita. omnibus partibus celi
in modum centri ȩquali interuallo consistens.
quȩ singlari numero totum orbem significat.
plurali uero singłas partes: cuiꝰ nomina diuersa
dat ratio. Nam terra dicta a suꝑiore parte qua
teritur. humus ab inferiore uł humida terra
ut sub mari. Tellus autem quia fructus eius
tollimus. hec et ops dicta eo quod opem fert fru¬
gibus. eadem et arua ab arando et colendo uoca¬
ta. Proprie autem terra ad distinctione aquȩ
prietas siccitatis est terris. Nam ut humida sit.
hoc aquarum adfinitate sortitur. Cuius motum
alii dicunt uentum eẽ in concauis eiꝰ. qui motus.
cunt a quam generalem in terris moueri: et eas si¬
mul concutere sicut uas: ut dicit lucretiꝰ. alii fun
ruine. suꝑposita cuncta concutiunt. Terre quoq
hiatus aut motu aquȩ inferioris fit. aut crebris
tonitruis aut de concauis terrȩ erumpentibus
uentis.
I.DE OR Be

Expanded text:
ra. De terra . Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquaeprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motus equam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius 6, 555.ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. De orbe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in neruis. quȩ enim subtilissi mȩ cor¬
dȩ sunt. subtiles ac tenues sonos emittunt.
Pingues sunt uoces quando sp̃s multus si¬
muiꝰ egreditur sicut uirorum. Acuta uox¬
est tenuis alta. sicut in cordis uidemus.
Dura uox ẽ quȩ uiolenter emittit sonos.
sicut tonitruum. sicut incudis sonus.
quotiens in durum malleus ꝑcutitur
ferrum. Asꝑa uox ẽ rauca et quȩ disper-¬
gitur ꝑ minutos et indissimiles pulsus.
Ceca iiox ẽ quȩ mox ut emissa fuerit con¬
ticessit atq suffocata nequaquã longius
ꝓducitur: sicut ẽ in fictilibus. Uinnola ẽ
uox mollis atq flexibilis. et uinnola dicta
auinno hoc ẽ cincintio molliter flexo.
Perfecta autem uox ẽ. alta suauis et cla¬
ra. Alta ut in sublum sufficiat. Clara:
ut aures adimpleat. suauis. ut animos
audientium blandiatur. Si ex his aliquid¬

Expanded text:
sicut in nervis. Quae enim subtilissimae chorsicut in nervis. Quae enim subtilissimae chordae sunt, sPingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus percutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: ut aures adimpleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si autem ex his aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dissonȩ. Eufonia ẽ suauitas uocis. hec et
melos a suauitate et melle dicta. Diaste¬
ma est uocis spacium ex duobus uł pluribꝰ
sonis aptatum. Diesis ẽ spatia quędam et
deductiones modulandi atq uergentes
de uno in altero sono. Tonus ẽ acuta enun-¬
tiatio uocis. ẽ enim armoniȩ differentia. et
quantitas. quȩ in uocis accentu uł tenore
consistit. cuiꝰ genera in quindecim partib
musici diuiserunt. Ex quibꝰ y ꝑlydius
nouissimus et acutissimus. Ypodorius om¬
nium grauissimus. Cantus.ẽ. inflexio uo¬
cis. Nam sonus directꝰ ẽ. Precedit autẽ sonꝰ
cantum. Arsis ẽ uocis eleuatio hoc ẽ initi¬
um. Thesis ẽ positio uocis. hoc ẽ finis. Sua¬
ues uoces sunt subtiles. et spissȩ. clarȩ atq
acute. ꝑspicue uoces sunt. quȩ longius
tinuum locum: sicut clangor tubarum.
Subtiles uoces sunt quibus ñ ẽ sp̃s. qualis
est infantium uł mulierũ. uł egrotantiũ.

Expanded text:
dissonae. 4. Euphonia est suavitas vocis. Haec et dissonae. 4. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate, et melle dicta. 5. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. 6. Diesis est spatia quaedam, et deductiones modulandi, atque vergendi de uno in alterum sonum. 7. Tonus est acuta enuntiatio vocis; est enim harmoniae differentia, et quantitas, quae in vocis accentu vel tconsistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius tinuum locum, sicut clangor tubarum. 11. Subtiles voces sunt quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium,
Abbreviated transcription (Latin):
Rima diuisio musicȩ quȩ arnonica
dicitur. idẽ. modulatio uoci. ꝑtinet
ad comedos. tragedos. aut choros. uel ad om̃s
qui uoce ꝓpria canunt. Hȩc ex inimo et cor¬
pore motum facit. et ex motu sonum ex qͦ
colligitur musica. quȩ in honine uox ap
pellatur. Uox est aer sp̃ũ uerberatus.
unde et uerba sunt noncurata. Proprie
autẽ uox hominum.ẽ. seu irationalium
animantiũ. Nam in aliis abusiue non
ꝓprie sonitum uocem uocari ut uox tubȩ
infremuit. fractasq ab litore uoces. Nam
ꝓprium ẽ. ut litorei sorent scopuli. et at
tuba terribilem sonitũ ꝓcul aere canoro.
Armonica ẽ modulatio uocis: et concordatio
plurimoꝵ sonoꝵ. uel coaptatio. Si infonia
est modulationis temperamentũ ex gra¬
ui et acuto concordantibus sonis siue in
uoce si ue inflatu. siue in pulsu. ꝑhanc
quippe uoces acutiores grauioresq concor¬
dant. ita ut quisquis ab ea dissonuerit:
sensum auditus offendat. Cuius contra¬
ria ẽ diafonia. idẽ uoces discrepantes uel

Expanded text:
rima divisio musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colpellatur. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu inrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. Harmonia est modulatio vocis, et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. 3. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes, vel
Abbreviated transcription (Latin):
habet anumero et imbre quia septimus est
a martio. et imbres habet: sicut et october. No¬
uember atq december ex numero et imbribus
acceperunt uocabula. quem numerum decur.¬
rentem decemb̃ finit. ꝓ eo quod denarius nu-¬
merus precedentem numerum claudit.
Kalendas autem nonas et idus ꝓpt̃

Expanded text:
habet a numero et imbre, quia septimus est habet a numero et imbre, quia septimus est a Martio et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula; quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. Kalendas autem, Nonas et Idus p
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad marẽ et ad concumbendi uoluptatem. Dẽ
appellatur et mensis nouorum: quia anni ini¬
tium mensis ẽ martius. Idem et nouus aer ab
indiciis scilicet germinum. quia in eo uiridan¬
tibus fructibus noui transactorum ꝓ batur occa¬
sus. Aprilis prouenere dicitur quasi afrodis.
Grece enim a frodis uenus dicitur. uel quia hoc
mense omnia aꝑiuntur in florem quasi aperi-¬
lis. Maius dictus a maia matre mercurii.
uel a maioribus natu. qui erant principes rei¬
publicȩ. Nam hunc mensem maioribus. sequen¬
tem uero minoribus romani consecrauerunt.
Unde et iunius dicitur. Antea enim popłs in
centurias seniorum et iuniorum diuisus erat.
Iulius uero et augustus dehonoribus homi¬
num iulii et augusti cesarum nuncupati st̃.
nam prius quintilis et sextilis uocabantur.
Quintilis. quia quintus erat a martio. quẽ
principem anni testantur eẽ romani. Sextilis
similiter quod sextus. September nometi

Expanded text:
tur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem tur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus. Aprilis pro Venere dicitur, quasi Aphrodis; Graece enim Ἀφροδίτη Venus dicitur; vel quia hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. September nomen
Abbreviated transcription (Latin):
bdomada dicta a numero septem dierum.
Iquorum repeticione et menses et anni et
hanc nos septimanam uocamus: quasi septem lu¬
primus ẽ. ad quem reditur: et a quo rursus ebdo¬
ensis nomen ẽ grecum: de lunȩ nomine
uocatur. unde et apud hebreos menses legitimi ñ
ex solis circulo sed ex lune cursu numerantur: qͦd
est de noua ad nouam. Egiptii autem primi ꝓpt̃
lunȩ uel ociorem cursum. et ne error computationiᷤᷤ
adinuenerunt: qm̃ tardior solis motus facilius
a iano dictus. cui fuit agentilibus consecratus.
uel quia limes et ianua sit anni. Unde et bi¬
frons idẽ ianus pingitur: ut introitus anni et
exitus demonstretur. Februarius ⁊ uncupa
tur a februa id ẽ. plutone: cui eo mense saerifi¬
cabatur. Nam ianuarium diis superis. febru-¬
arium diis manibus romani consecrauerunt.
Ergo februarius a februa id. ẽ. plutone non a
febre id ẽ egritudine nominatus. Marcius
appellatus ꝓpter martem romanȩ gentis aucto¬
rem. uel quod eo tempore cuncta animantia agan¬

Expanded text:
bdomada dicta a numero septem dierum, quorum repetitione et menses et anni et hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luprimus ad quem reditur, et a quo rursus ebdoe vocatus? Resp. Mensis nomen est Graecum de lunae nomine vocatur. Unde et apud Hebreos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error computationis eadinvenerunt, quo tardior solis motus facilius a Jano est dictus, qui fuit a gentilibus ei consecratus: vel quia limes et janua sit anni. Unde et bifrons idem Janus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstretur. Inter. Februarius utur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine nominatus. Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agan
Abbreviated transcription (Latin):
atura uero lex ẽ. que de pluribus simul
rebus eloquitur. Dicta acopia rerum
quasi et a saturitate. unde et saturã scri¬
bere ẽ. poemata uaria condere. ut oratii
iuuenalis. et ꝑsii

Expanded text:
atura vero lex est quae de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii
Abbreviated transcription (Latin):
Sartes orationis in rethorica arte
quatuor sunt. exordium. narratio. argu¬
mentatio. conclusio. Harum prima auditoris
animum ꝓuocat. scd̾a res gestas explicat. Tercra
fidem ad sertionibus facit. quarta finem totiꝰ
orationis complectitur. Inchoandum ẽ ita¬
q talit̾ ut beniuolum. docilem. uł adtentũ
auditorem faciamus. Beniuolum p̃cando. do¬
cilem instruendo. adtentum excitando. Nar¬
randum ẽ ita. ut breuiter atq aꝑte loquam᷑.
Argumentandũ ẽ ita ut pͥmum nr̃ã firmemꝰ.
dehinc aduersa confringamus. Concludendũ
ita. ut concitemus animum audientis imn¬
plere quȩ dicimus
De quinq modis causa

Expanded text:
artes orationis in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditorem faciamus: benivolum precando, docilem instruendo, adtentum excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur; argumentandum est ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus; concludendum ita, ut concitemus animos audientis inplere quae dicimus. De quinque modis causa
Abbreviated transcription (Latin):
laba breuis ponatur: aut ꝓ breui longa. Per
tonos. si accentus in alia sillaba cõmutetur. Per
aspirationẽ. si addatur. h. littera ubi ñ debet.
aut detrabatur ubi eẽ oportet. Phiatum quo¬
tiens in ꝓnuntiatione scinditur uersus ante¬
quam cõpleatur. siue quotiens uocalis uocalẽ
sequitur: ut musae aonides. Fit barbarismꝰ.
et ꝑ metacismos. et iotacismos. et lautacismos¬
Metacismus ẽ quotiens. M. litteram uocalis seqͥt᷑.
ut bonum aurum. iustum amicũ: sed hoc uitium
aut suspensione .m. litterȩ aut detractione uitamꝰ.
lotacismus ẽ quotiens in iota littera duplicatur
sonus. ut troia. maia. ubi earum litteraru m adeo
exilis erit ꝓnuntiatio: ut unum iota ñ duo so¬
nare uideatur. Laut acismus ẽ si ꝓ uno.L. duo
pnuntientur. ut afri faciunt. sicut colloquiũ
ꝓconloquio: uł quotiens unũ. L. exilius. duo
largius ꝓferimus quod contra ẽ. Nam unũ
largius. duo exilius ꝓferre debemus. Conlisio

Expanded text:
laba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per laba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismosMotacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro una L duo pronuntientur, ut Afri faciunt, sicut 'colloquium' pro 'conloquium'; vel quotiens unam L exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio