comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UAESIS TI ETIAM
FILI RAC̃E QUID
mihi de illis uideat᷑
an habendi sint legitimi xp̃iani :
eo qđ aqua salutaris ñ lotisint:
sed ꝑfusi. Qua in parte nemi¬
nem uerecundia & modestia
nr̃a prȩ iudicat: quominus qͥsq
qđ putat sentiat. & qđ senserit
faciat. Nos quantũ concipit
mediocritas nr̃a: estimamus
innullo mutilari & debilitari
posse beneficia diuina: Nec
minus aliquid illic posse con¬
tingere: ubi plena & tota fide
& datis & sum̃tis accipitur: qd̾
de diuinis munerib hauritur:
Neq enĩ sic insacram̃to salutari de¬
lictorũ c̃tagia. aut in lauacro
carnali & seculari sorde secutis
& corpore abluunt᷑. ut & phoni¬
tris & cẽteris quoq ad ium̃tis &
solio & piscina opussit. quibus
ablui et mundari corpusculũ
possit: Alit̾ pectꝰ credentis ablu-¬
it᷑ alit mens hominis ꝑfidei me¬
rita mundat᷑: Insacram̃tis salu.¬
tarib necessitate cogente & dõ
indulgentiã suã largiente:
totũ credentib c̃feĩt diuina

Expanded text:
uaesisti etiam, fili carissime, quid mihi de illis nideotnran habendi sint legitimi christiani, eo quod aqua salutari non loti sint sed perfusi. qua in parte nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quo minus unusquisque quod putat sentiat et quod senserit faciat. nos, quantum concipit mediocritas nostra, aestimamus in nullo mutilari et debilitari posse beneficia diuina nec minus aliquid illic posse contingere, ubi plena et tota fide et dantis et sumentis accipitur quod de diuinis muneribus hauritur. neque enim sic in sacramento salutari delictorum contagia ut in lauacro carnali et saeculari sordes cutis et corporis abluuntur, ut et aphronitris et ceteris quoque adiumentis et solio et piscina opus sit, quibus ablui et mundari corpusculum possit. aliter pectus credentis abluitur, aliter mens hominis per fidei merita mundatur. in sacramentis salutaribus necessitate cogente et Deo indulgentiam suam largiente totum credentibus conferunt diuina
Abbreviated transcription (Latin):
sua uigilantia satis cautam:
Nec capi hereticorũ uenenis
posse nec dẽcipi.tantumq
apud illos praeualere et¬
magisteria & prȩcepta diuina
quantũ illis indm̃ timor est:
tam̃ ex abundantia uel
sollicitudo nĩa uel caritas scri¬
bere aduos ista ꝑsuasit: ut nulla
cum talib commercia copulent᷑.
nulla cum malis coniuiuia uel
colloquia misceantur: Simusq
abeis tam separati: quã sunt illi
de aeccła ꝓfugi: Quia scriptũ est:
Si aut̃ aeccłam contẽpserit: sit tibi
tamquam ethnicus & publicanꝰ
Et beatus apłs non monet tantũ:
sed iubet atalib ut recedatur:
Precipimus inquit uobis in nomi.¬
ab om̃ib frib ambulantts mor¬
dinate: & non scđm traditionẽ
quã acceperunt a nobis Nulla
societas fidei & ꝑfidiae. potest ẽẽ
qui cum xp̃o non est. qͥ aduersa¬
rius xp̃i est: quiunitati & paci
cius inimicus est. Nobiscum
non potest coherere: sicump̃cib
& satisfactionib ueniunt: audi¬

Expanded text:
sua vigilantia satis cautam, sua vigilantia satis cautam, nec capi haereticorum venenis posse, nec decipi, tantumque apud illos praevalere magisteria et praecepta divina, quantus illis in Deum timor est: tamen ex abundanti vel sollicitudo nostra, vel charitas scribere ad vos ista persuasit, ut nulla cum talibus commercia copulentur, nulla cum malis convivia vel colloquia misceantur, simusque ab eis tam separati, quam sunt illi de Ecclesia profugi; quia scriptum est: Si autem et Ecclesiam contempserit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus : et beatus Apostolus non monet tantum, sed et jubet a talibus recedatur. Praecipimus, inquit, vobis in nomiab omnibus fratribus ambulantibus inordinate, et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. Nulla societas fidei et perfidiae potest esse. Qui cum Christo non est, qui adversarius Christi est, qui unitati et paci ejus inimicus est, nobiscum non potest cohaerere. Si cum precibus et satisfactionibus veniunt, audi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as: tamen nunc ammoneo
& ꝑ eto ut qđ alio sponte atq
honorifice facis. etiam pe ten¬
te me facis: ut haec epła ica
lecta. si quod illic contagiũ
uenenati sermonis & pestiferie
seminationis in repserat: id om̃e
de fritrum aurib & pectorib
exuatur. & bonorum integra
ac sincera dilectioͣ ͤ ab om̃ibus
hereticȩ detractionis sordibus
repurgetur: declinent autem
decetero fortiter & euitent dilec¬
tissimi fr̃s nr̃i uerba & colloqͥa
eorum quorum sermo ut cancer
serpit: Sicut apłs dicit corrũ¬
punt ingenia bona: confabu¬
lationes pessimae: Et iterum:
hereticum hominem post unã
correptionẽ euita: sciens quia
ꝑuersus est hiuismodi & peccat.
ce est asemetipso dampnatus:
monet᷑ dicens: Sȩpi aures
tuas spinis: & noli audire
linguam nequã: Et iterum:
Malus obaudit linguae
iniquorũ. iustuꝰ autem
non intendit I labus m̃da.¬
cibus Quanquam sciã illic
fraternitatẽ nram ur̃a scilicet.
ꝓuidentia monitam sed et

Expanded text:
nostras, tamen nunc et admoneo nostras, tamen nunc et admoneo et peto ut quod alias sponte adque honorifice facis etiam petente me facias, ut hac epistula mea lecta, si quod illic contagium uenenati sermonis et pestiferae seminationis inrepserat, id omne de fratrum auribus et pectoribus exuatur et bonorum integra ac sincera dilectio ab omnibus haereticae detractationis sordibus repurgetur. Declinent autem de cetero fortiter et euitent dilectissimi fratres nostri uerba et conloquia eorum quorum sermo ut cancer serpit, sicut apostolus dicit: corrumpunt ingenia bona confabulationes pessimae. et iterum: haereticum hominem post unam correptionem euita, sciens quia peruersus est huiusmodi et peccat et est a semetipso damnatus . monet dicens: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Et iterum: Malus obaudit linguae iniquorum justus autem non intendit labiis mendacibus . Quod quamquam sciam illic fraternitatem nostram, vestra scilicet providentia munitam, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
catores adelictorũ tenebris
pęnitentiae. lumen agnoscant.¬
& magis petant fundi prosẽ
preces atq orationes antistitis:
quam ipsi fundant sanguinem
sacerdotis: Si autẽ insuo
furore ꝑmanserint: atq inistis
insidus ac minis suis parricidali¬
b crudelit̃ ꝑ seuerauerint: nullꝰ
dĩ sacerdossic infirmus et. sic
iacens et abiectus sit inbeccillita¬
te humanae mediocritatis in¬
ualidus: qui non contra hostes
impugnatores dĩ diuinitus eri¬
gatur. cuius non humilitas et
infirmitas uigore & robore
dñi protegentis animetur.
do ꝑcͥmaimur mortis et sangui¬
nis prȩmium de dño recepturi:
Illorum flenda & lamentanda
concisio est. qͣ ͦ sic diabolus ex¬
cęcat. ut aeternȩ gehenne sup¬
plitia non cogitantes. anti¬
xp̃i iam propinquũ aduentũ
one quam debemus & exhibe¬
mus inuicem nobis. florentis si¬
mo illic clero tecum p̃sidenti:
& sanctissimȩ atq amplissimȩ
plebi legere te semꝑ licteras

Expanded text:
tora operta delictorum tenebris tora operta delictorum tenebris paenitentiae lumen agnoscant et magis petant fundi pro se preces adque orationes antistitis quam ipsi fundant sanguinem sacerdotis. si autem in suo furore permanserint adque in istis insidiis ac minis suis parricidalibus crudeliter perseuerauerint, nullus Dei sacerdos sic infirmus est, sic iacens et abiectus, sic inbecillitate humanae mediocritatis inualidus qui non contra hostes et inpugnatores Dei diuinitus erigatur, cuius non humilitas et infirmitas uigore et robore Domini protegentis animetur. do pereamus mortis et sanguinis praemium de Domino recepturi. illorum flenda et lamentanda condicio est quos sic diabolus excaecat ut aeterna gehennae supplicia non cogitantes antichristi iam propinquantis aduentum tua dilectione quam debemus et exhibemus inuicem nobis, florentissimo illic clero tecum praesidenti et sanctissimae adque amplissimae plebi legere te semper litteras
Abbreviated transcription (Latin):
pandi: larggior & plenios mate.¬
ria prestetur. Simichi qui sa¬
crificauerunt & xp̃mpublice
negauerunt nontantum roga¬
si: & sine acta poenitentia ad¬
mitti: sed ad huc insuꝑ cȩpert̃
terioris sui potestate dominari:
Si pacẽ postulant: arma depõ¬
nant: Si satisfaciunt: quid
minatur. Muc si comminant᷑:
T introibit inaec¬
cdesiam  quia minatur¬
quia minatur
aut armis cius: & iuolentiae. caẽ¬
ditur: quia resistentes ꝑemptu¬
rum seeẽ. profitetur: Armant
nos heretici: dum nos putant
sua cõminatione terreri: Nec
infacie nos deiciunt. sed magis
erigunt & accendunt: dũ ipsam
pacem persecutione peiorem
frib faciunt Et optamꝰ quidẽ
ne qđ locunt᷑ furore: impleant
crimine: nequi uerbis ꝑfidis et
crudelib peccant. fictis quoq
delinquunt: Oramus ac dep̃ca.¬
mur dm̃. quẽ ꝓuocare illi  exacer¬
bare nondesinunt: ut eorũ cor-¬
da mitescant: ut furore deposito
ad sanitatẽ m̃tis redeant: ut pec¬

Expanded text:
pandi largior et plenior matepandi largior et plenior materia praestetur; si ii qui sacrificaverunt, et Christum publice negaverunt, non tantum rogari, et sine acta poenitentia admitti, sed adhuc insuper coeperint terroris sui potestate dominari? XIX. Si pacem postulant, arma deponant: si satisfaciunt, quid minantur? Aut si comminantur,, introibit in Ecesiam, quia minaturquia minatur, aut annis eius et uiolentiae ceditur quia resistentes perempturum se esse profitetur. armant nos haeretici dum nos putant sua commina tione terreri, nec in faciem nos deiciunt, sed magis erigunt et accendunt, dum ipsam pacem persecutione peiorem fratribus faciunt. et optamus quidem ne quod locuntur furore inpleant crimine, ne qui uerbis perfidis et crudelibus peccant factis quoque delinquant. oramus ac deprecamur Deum quem prouocare illi et exacerbare non desinunt, ut eorum corda mitescant, ut furore deposito ad sanitatem mentes redeant, ut pec
Abbreviated transcription (Latin):
& dicimus: haec dicit dñs dereli:¬
quistis uias dñi: & dñs delinquet
uos Neq enim quia pauci te¬¬
merarii et imꝓbi caclestes & salu¬
tares uias dñi derelinquunt:
& sc̃a nagentes. a sc̃o sp̃u deserun¬
tur: ido nos diuinae traditionis
immemores esse debemus: ut
maiora ẽẽ furentium scelera
quã sacerdotũ iudicia censea¬
mus:Aut plus existimemus
km̃e deponenda ẽ catholicae
aeccłae dignitas. et plebis intus
positȩ fidelis atq incorrupta
maiestas. et sacerdotalis quoq
auctoritas ac potestas. ut udi¬
care uelle sedicant de aeccłae
ꝓposito extra aeccłam constitu¬
ti: dexp̃iano heretici : de sano
sauer: de integro uulnerati: de
stante lapsi: de iudice rer de sa-¬
cerdote sacrilegi. Quid suꝑ est
quã ut aeccła capitolio cedat:
& recedentib sacerdotib ac dñi
altare mouentibus inclen nr̃i
sacrũ uenerandũq congestum.
simulacra atq idola cũ aris suis
transesint: et nouatiano de cla-¬
mandi aduersum nos atq incre¬

Expanded text:
 dicimus: Haec dicit Dominus, dereliquistis vias Domini, et Dominus derelinquet vos . Neque enim, quia pauci temerarii et improbi, coelestes et salutares vias Domini derelinquunt, et sancta non agentes a sancto Spiritu deseruntur; ideo et nos divinae traditionis immemores esse debemus, ut majora esse furentium scelera, quam sacerdotum judicia censeamus; aut plus existimemus er charissime, deponenda est catholicae Ecclesiae dignitas, et plebis intus positae fidelis atque incorrupta majestas, et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut judicare velle se dicant de Ecclesiae praeposito extra Ecclesiam constituti, de Christiano haeretici, de sano saucii, de integro vulnerati, de stante lapsi, de judice rei, de sacerdote sacrilegi? Quid superest, quam ut Ecclesia Capitolio cedat et recedentibus sacerdotibus, ac Domini altare removentibus, in cleri nostri sacrum venerandumque consessum simulachra atque idola cum aris suis transeant, et Novatiano declamandi adversum nos atque incre
Abbreviated transcription (Latin):
adte legenda ꝓdilectione cõmuni
ꝑcalidonium & fortunatũ colle¬
gas nrõs ꝓxime miseram: quae
de eodem felicissimo & de pres.¬
biterio eiusdem adclerũ istic non
adplebem scripserã: legi illic
frib iubeas: quae & ordinationẽ
& rationem reigestȩ loquantur.
ut tã istic quam illic circa omĩa
ꝑ nos fraternitas instruatur:
Exemplaria aut̃ eadem: nunc qͦq
ꝑmessium hyppodiaconũ ame
missum & niceforũ acolitum
trans misi. Opto te fit km̃e. sẽp¬

Expanded text:
ad te legenda pro dilectione communi ad te legenda pro dilectione communi per Caldonium et Fortunatum collegas nostros proxime miseram, quae de eodem Felicissimo, et de presbyterio ejusdem ad clerum istic necnon et ad plebem scripseram, legi illic fratribus jubeas, quae et ordinationem et rationem rei gestae eloquantur, ut tam istic quam illic, circa omnia per nos fraternitas instruatur. Exemplaria autem eadem nunc quoque per Mettium hypodiaconum a me missum et Nicephorum acolythum transmisi. Opto te, frater
Abbreviated transcription (Latin):
ambigenti & discrepandi scru¬
pulum sustulerunt: & scđm
consilium non salubri ratione
liberatas in hoc fluctu estuantiũ
fr̃m mentes. sincerae ac firmiter
tuum sacerdotiũ ꝓbauerunt:
Hoc enĩ uel maxime. fit̃ & laboramꝰ
b traditã. quantum possumus
optinere curemus: & qđ innobis
est balabundas & errantes ouesꝰ
quas quorundam ꝑ uicax factio &
heretica temptatio a matre secernit.
in aeccła collegamus. illis solis
foris remanentib qui obstinatione
sua uel furore suꝑsederunt: & ad
nos redire noluerunt: discretionis
& separationis asefactȩ: & aeccłae
derelictae ipsi rationẽ dñ o reddituri
Quantũ uero hic ad presbiterium
quorundã & felicissimi causam
ꝑtinet. quid actum sit: ut scire
posses. Litteras ad te collegae nr̃¬
manu sua subscripta miserunt.
qui auditis eis quid senserint &
quid ꝓnunciauerint exeorum
lic teris disces: Melius aut̃ fr̃t faci¬
es: si etiã exempla litterairum quȩ

Expanded text:
ambigendi et discrepandi scruambigendi et discrepandi scrupulum sustulerunt. et secundum consilium nostrum salubri ratione libratum in hoc fluctu aestuantium fratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdotium probauerunt. hoc enim uel maxime, frater, et laboramus bus traditam quantum possumus obtinere curemus et quod in nobis est balabundas et errantes oues, quas quorundam peruicax factio et haeretica temptatio a matre secernit, in ecclesia colligamus, illis solis foris remanentibus qui obstinatione sua uel furore supersederunt et ad nos redire noluerunt, discretionis et separationis a se factae et ecclesiae derelictae ipsi rationem Domino reddituri. Quantum uero hic ad presbyterium quorundam et Felicissimi causam pertinet, quid hic actum sit ut scire posses, litteras ad te collegae nmanu sua subscriptas miserunt: qui auditis eis quid senserint, quid pronuntiaverint, ex eorum litteris disces. Melius autem, frater, facies, si etiam exempla litterarum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quando talia quorundam calum-¬
niosa temeritate conscripta sunt.
legi apud nos patitur. Et id circo
te & cum pres biteros tecum conse.¬
dentes scripta uenissent: dero &
plebi legi praecepi. quae religiosam
simplicitatẽ sonabant: nec ullis
maledicorum & con uitiorum
latratib ꝑstrepebant: Quod aut̃
scripta collegarũ nr̃orum qui illic
ordinationi tuae afferant deside¬
rauimus: non ueteres moros obliti
nouum aliquid querebamus.
Nam satis erat: ut tutẽ ep̃mfactis lit¬
teris nunciares: nisi esset ex diuerso
discrepans factio: quae criminosis
& calumniosis commentis suis.
collegarum pariter & fr̃m pluri¬
morum turbaret mentes. & cor¬
da confunderet: cuirei sopiendȩ:
necessarium duximus ut scriben¬
tium nobis inde collegarũ nr̃orũ
firma & solida auctoritas parert᷑.
qui morib: ac uitae disciplinȩq
tuae condigna litterarũ suarũ
testimonia prȩdicantes. emulis
quoq & rerum uel nouitate uel
prauitate gaudentib: omnem

Expanded text:
quando talia quorundam calumquando talia quorundam calumniosa temeritate conscripta sunt, legi apud nos patimur. et idcirco, te et conpresbyteri tecum considentis scripta uenissent, clero et plebi legi praecepi quae religiosam simplicitatem sonabant nec ullis maledictorum et conuiciorum latratibus perstrepebant Quod autem scripta collegarum nostrorum qui illic ordinationi tuae adfuerant desiderauimus, non ueteres mores obliti nouum aliquid quacrebamus nam satis est ut te episcopum factis litteris nuntiares, nisi esset M diucrso discrepans factio quae criminosis et calumniosis commentis suis collegarum pariter ac fratrum plurimorum turbaret mentes et corda confunderet cui rei sopiendae necessarium duximus at scribentium nobis uobis collegarum nostrorum firma et solida auctoritas pararetur : qui moribus ac uitae et disciplinae tuae condigna litterarum suarum testimonia praedicantes aemulis quoque.. rerum uel nouitate uel prauitate gaudentibus omnem
Abbreviated transcription (Latin):
positos ac trans mare constitutos
incerta opinione confundant:
Uiderint uel qui furori suo uel libi¬
dinȩ seruientes & diuinȩ legis &
scĩtatis immẽmores ul iactitare
interim gestiunt: quae ꝓbare non
possunt: Et cum innocentiam
destruere atq expugnare non ua¬
leant: satis habent famem menda¬
ti. & falsorum ore maculas insper.¬
gere: Certe qđ p̃positis ac sacerdo¬
tib congruit: danda oꝑa est: ut
talia cum a quibusdam scribuntur:
ꝑ nos respuantur: Ubi enim erit
quod discimus ac docemus scrip.¬
tũ esse: contine linguã tuã a malo
& labia tua ne loquantur insidiõ¬
sȩ: item alibi: os tuum habunda¬
uit malitia. & lingua tua com¬
plectebatur insidias. sedens aduer¬
sus frẽm tuum detrahebas: & ad¬
uersus filium matris tuae ponebas
scandalum: Item qđ apłs dicit:
om̃is sermo malus deore ur̃o non
ꝓce.dat. sed
cationẽ fidĩ ut det grãm
audientibus& Porro haec
fieri deberc ostendimus: si

Expanded text:
positos ac trans mare constitutos positos ac trans mare constitutos incerta opinione confundant. uiderint qui uel furori suo uel libidini seruientes et diuinae legis et sanctitatis inmemores uel iactitare interim gestiunt quae probare non possunt, et cum innocentiam destruere adque expugnare non ualeant, satis habent fama mendaci et falso rumore maculas inspergere. certe. quod praepositis ac sacerdotibus congruit danda opera est ut talia cum a quibper nos respuantur. Ubi enim erit quod discimus ac docemus scriptum esse, Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur insidiose ; item alibi: Os tuum abundavit malitia, et lingua tua complectebatur insidias, sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas sandalum ; item quod Apostolus dicit, Omnis sermo malus de ore vestro non procedat, sedcationem fidei, ut det gratiam audientibus. porro haec fieri debere ostendimus, si
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sanccitas ac parit̾. ueritas
exigebat. litteras nr̃as ad te dire¬
ximus: Sed & ꝑ prouinciã nrãm
hac eadem colleggis nr̃is singulis
innotitiam ꝑferentes: ab his quoq
fr̃s nr̃os cumlitteris redigendos
esse mandauimus: quanquam
mens nr̃a & ꝓpositum iam tunc
frib & plebi istinc uniuersae
manifestatum fuisset: quando
litteris nuꝑ abutraq parte suscep¬
tis tuas litteris legimus: & epis.¬
copatus tui ordinationẽ singu¬
lorum aurib intimauimus
Honoris etiam communis memores.
& grauitatis sacerdo talis ac scĩtacis
respectum tenentes: eaquae ex
diuerso in librum missum con¬
gesta fuerint acerbationib crimi¬
nosis respuimus: Considerantes
pariter & ponderantes qđ intan.¬
to frũm religiosoq conuentu
consrdentib dĩ sacerdotib & alta¬
riposito & legidebeat & audiri:
Naq enim facile ꝓmenda sunt. &
inoruite ac temere publicanda:
quae discordioso stilo audientibus
scandalum moueant: & fr̃s longe

Expanded text:
tionis sanctitas pariter ac ueritas tionis sanctitas pariter ac ueritas exigebat, litteras nostras ad te direximus. sed et per prouinciam nostram haec eadem collegis singulis in notitiam perferentes ab his quoque fratres cum litteris redigendos esse mandauimus. Quamquam mens nostra et propositum iam tunc fratribus et plebi istic uniuersae manifestatum fuisset, quando litteris nuper ab utraque parte susceptis tuas litteras legimus et episcopatus tui ordinationem singulorum auribus intimauimus. honoris etiam communis memores et grauitatis sacerdotalis ac sanctitatis respectum tenentes ea quae ex diuerso in librum missum congesta fuerant acerbationibus criminosis respuimus, considerantes pariter et ponderantes quod in tanto fratrum religiosoque conuentu considentibus Dei sacerdotibus et altari posito et legi debeat et audiri. neque enim facile promenda sunt et incaute ac temere publicanda quae discordioso stilo audientibus scandalum moueant et fratres, longe
Abbreviated transcription (Latin):
fri salutem. Quod
seruis dĩ & maxime
sacerdotib: iustis & pacificis con
nuꝑ collegas nrõs
calidoniũ & fortunatum.
ut non tantum ꝑsuasione litte¬
rarum nr̃arum. sed prȩsentia sua
& consilio om̃ium urũm eniterent᷑
quantum possent & claborarent.
ut ad catholicae aeccłae unitatem
scissi corporis membra cõponerent
& xp̃iane caritatis uinculum co¬
pularent: Sed qm̃ diuerse partis
obstinata & inflexibilis ꝑtinatiaꝰ
non tantum radicis & matrissinũ
atq complexum recusauit: sed
ctiam gliscentem: & in peius recru¬
descentem discordiam ep̃m sibi
constituit: & contra sacramentum
semel traditum diuinae disposio¬
nis & catholicae unitatis adulte¬
rum & contrarium caput extra
aeccłam fecit: acceptis litteris
tam tuis quam collegarum
nostrorum: item aduentantib
bonis uiris & nobis karissimis
collegis nr̃is pompcio & stepha¬
no aquib haec om̃ia nobiscum
laetitia communi adseuerata suis
traditionis & aecclesi asticae institu¬

Expanded text:
RI S. Quod seruis Dei et maxime sacerdotibus iustis et pacificis congnuper collegas nostros Caldonium et Fortunatum, ut non tantum persuasione litterarum nostrarum, sed praesentia sua et consilio omnium uestrum eniterentur quantum possent et elaborarent, ut ad catholicae ecclesiae unitatem scissi corporis membra conponerent et Christianae caritatis uinculum copularent. sed quoniam diuersae partis obstinata et inflexibilis pertinacia non tantum radicis et matris sinum adque conplexum recusauit, sed etiam gliscente et in peius recrudescente discordia episcopum sibi constituit et contra sacramentum semel traditum diuinae dispositionis et catholicae unitatis adulterum et contrarium caput extra ecclesiam fecit, acceptis litteris tam tuis quam collegarum nostrorum, item aduentantibus bonis uiris et nobis carissimis collegis nostris Pompeio et Stephano, a quibus haec omnia nobis cum laetitia communi adseuerata sunt traditionis et ecclesiasticae institu
Abbreviated transcription (Latin):
discurrentes. obstinationis suae
& erroris scissi sibi quacrant comi¬
tes: quib semd responsum dedimꝰ.
nec mandare. desistimus: ut ꝑne¬
ciosa dissensione & concertatione
deposita: impietatem esse sciant
matem deserere: & agnoscant.
atq intellegant eposemel facto:
ce collegarum ac plebis testimo¬
nio & iudicio comꝓbato aliũ
constitui nullomodo posse:
ꝓinde pacifice sibi ac fideliter
consuluisse. si se ad sertores
euuangelii & xp̃ieẽ confitent᷑:
prius ad aeccłam reuertantur

Expanded text:
discurrentes obstinationis suae discurrentes obstinationis suae et erroris scissi sibi quaerant comites. quibus semel responsum dedimus nec mandare desistimus ut perniciosa dissensione et concertatione deposita inpietatem esse sciant matrem deserere et agnoscant adque intellegant episcopo semel facto et collegarum ac plebis testimonio et iudicio conprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi ac fideliter consuluisse, si se adsertores euangelii et Christi esse confitentur, prius ad ecclesiam reuertantur.
Abbreviated transcription (Latin):
indicia ac testimonia protulerui:
ut nec necesse fuerit audiri ultra
eos. quia nouatiano uenerant
missi: Quicum stationẽ inuidipsis
quoq conuiciis & clamorib tur¬¬
bulentis ꝓruerunt: & flagitarent
ut crimina quae se afferre ac ꝓ-¬
bare dicebant: publice a nobis &
aplebe cognoscerent᷑: grauitati
nr̃as negauimus conuenire : ut
collegas nr̃iiam delecti & ordina.¬
ti & laudabili multorũ sentencia
cõꝓbati. uentilari ultra famam¬
ore maledico: & ȩmulanciũ uoce
pateremur. Et quia quib: refutati
compressi sunt: & mnͥlicitis conã¬
tib heresim fecisse nudati sunt:
inepłam congtrere longũ fuit.
exprimitiuo conpres bitero nr̃o
plenis sime singula quando
ad nos cũ uenent audietis: c ne
eorũ furens audacia umquam
desisteret: hic quoq inschismatis
partes. xp̃i membra distrahere
& catholicae aeccłae corpus unũ
scindere ac laniãre nituntur: ut
ostiatim ꝑ multorũ domos. uel
oppidatim ꝑquasdam ciuitatis

Expanded text:
indicia ac testimonia protulerunt, indicia ac testimonia protulerunt, ut nec necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nouatiano uenerant missi. Qui cum in statione inuidiosis quoque conuiciis et clamoribus turbulentis proruerent et flagitarent ut crimina quae se adferre ac probare dicebant publice a nobis et plebe cognoscerentur, grauitati nostrae negauimus conuenire, ut collegae nostri iam delecti et ordinati et laudabili multorum sententia conprobati uentilari ultra honorem maledica aemulantium uoce pateremur. et quia quibus refutati et conpressi sunt et inlicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistula congerere longum fuit, ex Primitiuo compresbytero nostro plenissime singula quando ad uos uenerit audietis. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere et catholicae ecclesiae corpus suum scindere ac laniare nituntur, ut ostiatim per multorum domos uel oppidatim per quasdam ciuitates
Abbreviated transcription (Latin):
IPRIANUS CORUELIO
FRAIRI SALUIEM
Uenerunt ad nos
uatiano maximus p̃sbiter: &
augendus diaconus. & macheuꝰ
quidam & longinus: Sedenĩ
cum exlitteris quas secũ ferant:
& ex corum sermone atq asseue-¬
ratione nouationum ep̃mfactũ
comperissemus: in licitȩ & contra
aeccłam catholicam factae ordi¬
nationis prauitats commoti:
a communicatione eos nr̃a cohi¬
bendos esse censuimus: & refuta¬¬
tis interim ac retusis quae obsti¬
natae ac ꝑtinaciter asserere tẽpta.¬
bant namego & collegȩ mei
plurimi qui ad me conuenerant:
expectauimus aduentum col¬
legarum nr̃orum. calidonii &
fortunati: quos adto nuper &
coep̃os nrõs qui ordinationituȩ
affuerant legatos miseramus:
ut cis aduentantib & rei gestȩ
uertatem reportantibus.
maiori auctoritate. & elucida
ꝑeos ꝓbatione. partis aduersac.
imꝓbitas frangeretur. Super¬
uenerunt uero pompenis & stẽ¬
phanus collegȩ nr̃. qui & ipsi qͦq
ad instruendos istic nos manifesta
scđm grauitatẽ ac fidem suam

Expanded text:
PRIANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. I. Venerunt ad nos,vatiano, Maximus presbyter, et Augendus diaconus, et Machaeus quidam, et Longinus. Sed enim cum ex litteris, quas secum ferebant, et ex eorum sermone atque asseveratione Novatianum episcopum factum comperissemus, illicitae et contra Ecclesiam catholicam factae ordinationis pravitate commoti, a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus: et, refutatis interim ac retusis, quae obstinate ac pertinaciter asserere tentabant, jam ego et collegae plurimi, qui ad me convenerant, exspectabamus adventum collegarum nostrorum Caldonii et Fortunati, quos ad te nuper et coepiscopos nostros, qui ordinationi tuae adfuerant, legatos miseramus, ut eis adventantibus et rei gestae veritatem reportantibus, majore auctoritate et lucida per eos probatione, partis adversae improbitas frangeretur. Supervenerunt vero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istisecundum grauitatem ac fidem suam
Abbreviated transcription (Latin):
lissime reꝓmisit: Ego aut̃ uob̾cum
sum om̃ib diebus: usq ad ẽsumatio¬
iẽ scłi: Pcculiare opus infirmitatis
& et omi loco et semꝑ orare: ut
onos ds̃ quise spo pondit ñ desere¬
st. dã uuare ñ cesset: Ecce enim
scriptura clamat infirmis. Quaerite
dnm̃ et confirmamini: quaerite faciem
cius seꝑ̃ Cui respondit pia et uera
c̃fessio: Ecce sicut oculi seruorum.
in manib dominorũ suorum: ita
facit quod optat infirmus Rursusq
magna et certa est deconfirmatione
sccuritas: cum omp̃s seruat nec ꝑdic
infirmos: Sicut scriptum est: ei aut̃
qui potest omĩa abundantius facere
quam petimus et intelligimus scđm
uirtutẽ quã operatur in nobis. ipsi
monet apłs: quae sursum sunt sapi¬

Expanded text:
lissime repromisit: ego autem uobiscum lissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus diebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliare opus infirmitatis est in omni loco semper orare, ut omnipotens Deus, qui se spopondit non deserere, etiam iuuare non cesset. ecce enim Scriptura clamat infirmis: quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem eius semper, cui respondit pia. at uera. confessio : ecce sicut oculi seruerum in manibus Dominorum suorum, ita facit quod optat infimus, rursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens seruat nec perdit infirmos; sicut scriptum est: ei autem, qui pote$t omnia abundantius facere quam petimus et intellegimus, secundum uirtutem quam operatur in nobis: ipsi monet apos
Abbreviated transcription (Latin):
ta uitari. negauit debere argui.
ne leui quidem correptione si uita¬
ti om̃ino ñpossunc. Seriptutas uq
ñ aduertens noui testam̃ti ubi
dicimus sicut apł̃s auit: Numqal¬
dicit figinitum ei quise finxit quid
me finxisti sic. Infirmitatis enim
querela: ꝓpriae iurtutis ambicio
est: Qm occulte adiutorium dĩ
fastidit. qui peculiarẽ fortitudinẽ
quaerit: Ethic diabolus est qui dicit
uiribus meis faciam: Igo aut̃ sedm
apostolum gloriabor sempinin
firmitatibus meis: ut semꝑ dicat
cor meumdõ: Inuelam̃to alarum
tuarũ exultabo: adhȩsit anima
mea poste. me suscepit dextera cua:
Unde et scriptũ est: Postulationes
ur̃ȩ in notescant corã dõ: Etpax dĩ
quae ex uperat omẽm mentẽ c̃usto¬
diat corda et corpora ur̃a in xp̃o
ihũ. Habeo itaq infirmitatẽ: et
gaudso in cognitione infirmitatis
meae: Cũ enĩ infirmor. tunc potesᷤ
sum: Potentẽ inuocabo dm̃: qui me
ex audit infirmũ: qui nobis fide¬

Expanded text:
ta uitari, negauit debere argui ta uitari, negauit debere argui ne leui quidem correptione, si uitari omnino non possunt, scripturas utique non aduertens Noui Testamenti, ubiimur sicut apostolus ait numqdicit figmentum ei qui se finxit, quid me finxisti sic? infirmitatis enittt querelia propriae uirtutis ambitio est, quoniam occulte adiutorium Dei fastidit, qui peculiarem fortitudinem quaerit. et hic diabolus est, qui dicit \'uiribus faciam\'. ego autem secundum apostolum gloriabor semper in infirmitatibus meis, ut semper dicat cor meum Deo: in uelamento alarum tuarum exultabo, adhaesit anima mea post te; me suscepit dextera tua. unde et scriptum est: postnlationes uestrae innotescant coram Deo, et pax Dei, quae exsuperat omnem mentem, custodiat corda et corpora uestra in Christo Iesu. habeo itaque infirmitatem et gaudeo in cognitione infirmitatis meae. cum enim infirmor, tunc potens sum, potentem inuocando Deum, qui me exaudit infirmum, qui nobis fide
Abbreviated transcription (Latin):
repetente pfusus sum:
qđ dĩ grãm ñ negaret. ꝑ quam
solã homo iustificari potest: hoc
enĩ in disputationibus talium ma¬
xime decestor et orreo: Sed ꝑgerᷤ
legere cettra: primo ex datis simili¬
tudinib coepi habere suspectum:
Ait enĩ: Nunc si dixero. homo dispu¬
tare potest. auis uolare. lepus
currere. et ñ etiã per quae haec
effici possunt commemorauero:
id est linguã. alas. pedes numego
officiorum qualitites negaui quia
officia ipsa confessus: Uidetur
certe haec cõmemorasse: quȩ nacura
ualet Creata sunt enim hȩc membra
huius modi paturis. lingua. alac.
pedes: Nontale aliquid posuit.
quale de gr̃a intelligi uolumus.
sine qua homo ñ iustificatur ubi
de ornandis ñ de insticuendis natu¬
ris agitur: hinciam gͦ sollicitus
cocpi legere cetera: et me ñ falso cõ¬
peri suspicatu quo potius quam
ueniam: Uidete quid dixerit : cum
tractiret quaestionẽ de differentia
peccatorum. et obiccret sibi quod
quȩdum sepe irruant: ñ posse cunc¬

Expanded text:
te perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputare potest, auis uolare, lepus currere\', et non etiam per quae haec effici possunt commemorauero, id est linguam alas pedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent: creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur: ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ego sollicitus coepi legere cetera et me non falso conperi suspicatum. Quo priusquam ueniam, uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quaedam saepe inruant, non posse cunc
Abbreviated transcription (Latin):
elaborate & in hac caligine
diaboli sęuientis frũm mentes
aberrore reuocate: nealienae
dementiȩ facile consenciant: ne
se desperatorũ delictis participes
faciant: sed teneant in tegrae
salutis suae tenõrem: & integgri.¬
tatis conseruatȩ a se & custoditę
ꝑpetuum uigorem Lapsi uero
magnitudinẽ delicti sui cognos¬
centes: a dep̃cando dño non re.¬
cedant: nec aeccłam catholicã
quae una & sola est ad ño consti.¬
tuta delinquant: sed satisfactio
ut recipi illuc possint ubi
fuerint & ad xpin redeant
a quo recesserunt: nec a deant
eos qui se falsa & mortali sedue¬
filios contumaciae Nolite
ergo ce̾: participes eorum:
Ergo contumaces & dmñ tim̃.¬
tes. & ab ȩccła in totũ receden¬
tes: nemo comitet᷑ qđ siquis
in patiens fuerit addep̃candũ
dñm. qui offensus est: & nobis
obtẽperare noluerit. sed des¬
peratos & ꝑditos secutꝰ fuerit:
sibi imputabit cum iudicudi¬
es uenerit: Quomͦ enĩ dep̃cari

Expanded text:
elaborate, et in hac caligine elaborate, et in hac caligine diaboli saevientis fratrum mentes ab errordementiae facile consentiant. ne se desperatorum delictis participes faciant, sed teneant integri salutis suae tenorem et integritatis conseruatae a se et custoditae perpetuum uigorem. Lapsi uero magnitudinem delicti sui cognoscentes a deprecando Domino non recedant nec ecclesiam catholicam, quae una et sola est a Domino constituta, derelinquant: sed satisfactionut recipi illuc possint ubi fuerunt et ad Christum redeant a quo recesserunt. nec audiant eos qui se falsa et mortali sedufilios contumaciae. Nolite esse participErgo contumaces et Deum non timentes et ab Ecclesia in totum recedentes nemo comitetur. Quod si quis impatiens fuerit ad deprecandum Dominum qui offensus est, et nobis obtemperare noluerit, sed desperatos et perditos secutus fuerit, sibi imputabit cum judicii dies venerit. Quomodo enim deprecari
Abbreviated transcription (Latin):
contrectare ulterius ꝑ seuera¬
rent: pudore incesti. fide
ꝑfidi. religione ꝓfani: diuina
terreni: scã sacrilegi: Qđ ne
nitendum: ut quantum pos¬
sumꝰ ab hac eos sui sceleris auda¬
cia retundamꝰ. ne adhuc agere¬
ꝓsacerdote conent᷑: qui ad mor¬
tis extrema de iecti: ultra lapsos
laicos runae maioris pondere
ꝓruerunt: Siuero apud insa.¬
nos furor insanabilis ꝑseue¬
rauerit. & recedente spũ scõ
quae cepit cętitas in sua nocte
ꝑmanserit: consilium nobis
erit insingulos fr̃s. ab eorum
fallacia sẽparare: Et nequis
in laqueos erroris incurrat.
ab eorũ contagione secernere :
quando nec oblatio scificari
illic possit. ubi sc̃s sp̃s non sit:
nec cuiquam dñs ꝑcius orationes
& prȩxes ꝓsit: qui dñm ipse uio¬
lauit Iđ si fortunatianus aut
immemor criminis sui ꝑdiaboli
cęcitatem: aut minister & seruuꝰ
diaboli factus ad decipiendam
fraternitatẽ in hoc suo furore
ꝑ manserit: uos quantũ potestes

Expanded text:
contractare ulterius perseueracontractare ulterius perseuerarent pudorem incesti, fidem perfidi, religionem profani, diuina terreni, sancta sacrilegi. quod ne nitendum ut quantum possumus ab hac eos sui sceleris audacia retundampro sacerdote conentur qui ad mortis extrema dejecti, ultra lapsos laicos ruinae majoris pondere proruerunt. IV. Si vero apud insanos furor 112 insanabilis perseverarit, et, recedente Spiritu sancto, quae coepit caecitas in sua nocte permanserit, consilium nobis erit singulos fratres ab eorum fallacia separare, et, ne quis in laqueos erroris incurrat, ab eorum contagione secernere, quando nec oblatio sanctificari illic possit ubi Spiritus sanctus non sit, nec cuiquam Dominus per ejus orationes et preces prosit qui Dominum ipse violavit. Quod si Fortunatianus, aut immemor criminis sui per diaboli caecitatem, aut minister et servus diabol factus ad decipiendam fraternitatem, in hoc suo furore permanserit, vos quantum potestis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonpossunt nec ullam in
conspectu eius p̃cem ꝓfrĩbus
facere. Quando meuangelio
scriptũ sit ds̃ peccatorẽ ñ audit.
sed siquis dm̃ coluerit: & uo¬
luntatẽ eius fecerit: illũ audit:
quamuis sic quorundã pectora
tenebrarũ ingruentiũ ꝓfunda
caligo cecauerit. udep̃ceptis
salubrib nihil lucis ammit.¬
tant: semel arcc̃to limite ueri
itineris auersi ꝑ preceps
et abruptum criminũ suoꝵ
Noctẽ atq errore rapiant᷑:
Nec mirum si consilia Nr̃a.
aut dri praecepta Nunc
abnuunt: qui dttim nega¬
uerunt: Stipes &
oblationes & lucra desideraNs:
quib prius in saciabiles
INicubabu̾Nt:
Et cenis atq epulis etiã nunc
inhiant: quarũ crapulam
Niuꝑ suꝑstitem indies
cruditate ructabant: nunc
manifestime cõꝓbantes: nec
ante se religioni seduentri
potius & questui. ꝓfina cupidi¬
tate seruisse Unde & ipsam
uenissẽ ꝑspicimus & credimus
dedĩ exploratione censuram:
ne apud altare consistere et

Expanded text:
non possunt nec ullam in non possunt nec ullam in conspectu eius precem pro fratribus facere, quando in euangelio scriptum sit: Deus peccatorem non audit, sed si qui Deum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quamuis sic quorundam pectora tenebrarum ingruentium profunda caligo caecauerit, ut de praeceptis salubribus nihil lucis admittant, sed semel a recto limite ueri itineris auersi per praeceps et abruptum criminum suorum nocte adque errore rapiantur. Nec mirum si consilia nostra aut Domim praecepta nunt abnnnnt qui Dominum negauerunt. stipes et oblationes et lucra desiderant, quibus prius insatiabiles incubabant., et cenis adque epulis etiam nunc inhiant, quarum crapulam nuper superstitem in dies cruditate ructabant, nunc manifestissime conprobantes nec ante se religioni, sed uentri potius et quaestui profana cupiditate seruisse. unde et ipsam uenisse perspicimus et credimus de Dei exploratione censuram, ne apud altare consistere et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad orant bestiã & imaginem
eius: Cum ergo haec tormenta:
haec supplitia. indie iudicii dñs
cõminet᷑ his qui diabolo obtẽpe¬
rant & idolis sacrificant. quomͦ
se putat posse agere ꝓdĩ sacer.¬
dote. qui optẽperauit & seruiuit
diaboli sacer dotibus:. Aut qͦmͦ
putat manũ suã trans ferri posse
addĩ sacrifitium & p̃cem dñi:
quae captiua fuerit sacrilegio
& crimini: quando inscriptu¬
ris diuinis dĩ ad facrificium
ꝓbibeat accedere sacerdotes.
etiam in leuiore crimine consti.¬
tutos: & in leuitico dicat᷑
homo in quo fuerit uicium et
macula: ñ accedet offerre dona
dõ. Item in exodo. Et sacerdo¬
tes qui accedunt ad dñm d̃m
scĩficent᷑. neforte derelinquat
illos dñs: Et iterum. Et qui
accedunt ministrare ad altare
sci: non adducent inse delictũ:
ne moriantur: Qui ergo gra-¬
uia delicta inse adduxerũnt.
id ẽ qui idolis sacrificando
sacrilega sicrifitia fecerunt: sa¬
cerdotium dĩ sibi uindicare

Expanded text:
quicumque adorant bestiam et imaquicumque adorant bestiam et imaeius. Cum ergo haec tormenta, hael supplicia in die iudicii Dominns conminetur his qui diabolo obtemperant et idolis sacrificant, quomodo se putat posse agere pro Dei sacerdote qui obtemperauit et seruiuit diaboli sacerdotibus, aut quomodo putat manum suam transferri posse ad Dei sacrificium et precem Domini quae captiua fuerit sacrilegio et crimini, quando in scripturis diuinis Deus ad sacrificium prohibeat accedere sacerdotes etiam in leuiore crimine constitutos et in Leuitico dicat: homo in quo fuerit uitium et macula non accedet offerre dona Deo. item in Exodo: et sacerdotes qui accedunt ad Dominum Deum sanctificentur, ne forte derelinquat illos Dominus. et iterum: et qui accedunt ministrare ad altare sancti, non adducent in se delictum, ne moriantur. qui ergo grauia delicta in se adduxerunt, id est qui idolis sacrificando sacrilega sacrificia fecerunt, sacerdotium Dei sibi uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare dĩ fassit: aut ñ maiorẽ
inse irã et indignationẽ dNi
in die iudicii ꝓ̃uocet Quicum
uirtutis et fidei dux frib esse
non potuerit: ꝑ fidiȩ & audaciae
& temeritatis magister existat.
Et qui ñ docuit fr̃s in prodio fortit̃
stare: doceat cos qui uicti et
ꝓstratisunt. nec rogare cum dĩs
dicat. Illis fudistis libamina
& illis imposuistis sacrificia.
suꝑ hȩc ñ indignabor dic̃ dñs:
Et alio loco: Sacrificans diis era¬
dicabitur:. nisi dño soli. Item dñs:
denuo loquatur & dicat: Adora¬
uerunt eos qͦs fecerunt digiti
corũ: & curuatus . ẽ. homo. et
humiliatus ẽ uir: & non laxabo
illis. In a pocalrpsi quoq ległmꝰ.
urã dñi cõminantis & dicentis:
Siquis ad orat bestiã & imaginem
eius. accipi& notã in fronte sua
& in manu bibet & ipse diuino
irae dĩ mixto in poculo irae eius:
& puniet᷑ igne & sulfure sub ocu¬
lis scõrũ angłoꝵ: & sub oculis
bunt requiem die & nocte.

Expanded text:
ad altare Dei fas sit aut non maiorem ad altare Dei fas sit aut non maiorem in se iram et indignationem Domini in die iudicii prouocet, qui cum fidei et uirtutis dux fratribus esse non potuerit, perfidiae et audaciae et temeritatis magister existat et qui non docuit fratres in proelio fortiter stare, doceat eos qui uicti et prostrati sunt nec rogare, cum Dominus dicat: illis fudistis libamina et illis inposuistis sacrificia, super haec non indignabor? dicit Dominus, et alio loco: sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli, item Dominus denuo loquatur et dicat: adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis, in apocalypsi quoque legamus iram Domini conminantis et dicentis: siejus, et accipit notam in fronte sua aut in manu, bibet et ipse de vino irae Dei mixto in poculo irae ejus, et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum Angelorum et sub oculis bunt requiem die ac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium Nr̃m commune consiliũ:
sicut semel placuit ca quae agenda
sunt disponere parit & limare
poterimus: Siquis aut̃ paenitentiã
agere. et dõ satis facere detrectans
ad infelicissimi & satellitũ eius
partes concesserit: & se hercticae
factioni coniunxerit: sciat se
postea deȩccła redire. & cum
exorandam conitinuis nobiscũ
praccibus in sistere: ASELESTU¬
IPRIANOS TEICIRIO
FRI&. ELEBI ASSURAS
consistentibus: salutẽ:
Grauit̃ & dolent̃ motus
tunatianũ quondam apud uos
ep̃m post grauem lapsum ruinae
suae ꝓintegro nunc agere uelle:
& episcopatũ sibi uindicart coe¬
pisse: Quaẽ res contristauit me.
primo ꝓpt̾ ipsum: Qui miser
uel diaboli tenebris intotum
excecatus. uł quorundam sacri¬
lega ꝑsuasione deceptus. cum
debeat satis facere: et ad dnm
cͣorandum dieb ac noctib la¬
crimis et orationib & p̃cibus
incumbere: audet sibi adhuc
sacerdotiũ qđ ꝓdidit uindicare:
quasi post aras diaboli accedere

Expanded text:
omnium nostrum commune consilium, omnium nostrum commune consilium, sicut semel placuit, ea quae agensunt disponere pariter et limare poterimus. Si quis autem, poenitentiam agere et Deo satisfacere detrectans, ad Felicissimi et satellitum ejus partes concesserit, et se haereticae factioni conjunxerit, sciat se postea ad Ecclesiam redire et cum exorandam continuis nobiscum precibus insistere. EPISTyprianus Epicteto fratri et plebi Assuras consistenti salutem. Graviter et dolenter motus tunatianum quondam apud vos episcopum post gravem lapsum ruinae suae pro integro nunc agere uelle et episcopatum sibi uindicare coepisse. quae res contristauit me, primo propter ipsum qui miser uel diaboli tenebris in totum excaecatus uel quorundam sacrilega persuasione deceptus, cum debeat satisfacere et ad Dominum exorandum diebus ac noctibus lacrimis et orationibus et precibus incumbere, audet sibi adhuc sacerdotium quod prodidit uindicare, quasi post aras diaboli accedere
Abbreviated transcription (Latin):
ut perimat. luce nunc quoq
uerba cius et uenena manifesta
sunt: Pacem pollicet᷑ neꝑuenire
pos sit ad pacem: Salutẽ ꝓmittit:
nequi deliquit ueniat ad salutem:
Aecłam spondet: quando id agat.
ut qui illi credit: in totdꝰ abaeccła
pereat Nunc est fr̃s dilectissimi :
ut & qui statis fortit ꝑ seueretis:
& stabilitatẽ ur̃am gloriosam
quã in ꝑsecutione tenuistis. per¬
petua firmitate seruetis: It si
circumueniente aduersario
lapsi estis: in scđ̾a hactẽptatione
spei& paci urae fidelit consulatis.
& ut uobis dñs ignoscat a sacer¬
dotib dñi non recedatis. escriptũ
sit: Et homo quicumq steterit
in suꝑbia. ut ñ exaudiat sacerdo¬
tẽ aut iudicem quicũq fuerit
in dieb illis. morietur homo ille:
Persecutionis istius nouissima hȩc
est & tẽptatio. quae & ipsa cito
dño ꝓtegenttẽ transibit: ut rep̃sen¬
ter uobis post paschae dicm cum
collegis meis. quib presentibus
scđm arbitriũ quoq ur̃m. et

Expanded text:
ut perimat. lucent nunc quoque uerba eius et uenena manifesta sunt pacem pollicetur, ne perueniri possit ad pacem. salutem promittit, ne qui deliquit ueniat ad salutem ecclesiam spondet, quando id agat ut qui illi credit in totum ab ecclesia pereat. Nunc est fratres dilectissimi, nt et qui statis fortiter perseneretis et stabilitatem uestram gloriosam quam in persecutione tenuistis perpetua firmitate seruetis, et qui circumueniente aduersario lapsi estis in secunda hac temptatione spei et paci uestrae fideliter consulatis et ut uobis Dominus ignoscat, a sacerdotibus Domini non recedatis, cam scriptum sit: et homo quicumque fecerit in superbia, ut ntem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietupersecutionis istius nouissima haec est et extrema temptatio, quae et ipsa cito. Domino protegente transibit, ut repraesenter uobis post Paschae diem cum collegis meis: quibus praesentibus secundum arbitrium quoque uestrum et
Abbreviated transcription (Latin):
lumis: & pura cõm suo honore
seruanda .c̃. Nam qui pacifica &
tur: Seculo renunciauerimus
cũ babtitati sumꝰ. sed nunc uere
renunciamꝰ scło quando tẽptati
& ꝓbatiadõ. nr̃a om̃ia relinquen¬
tes dñm secuti sumꝰ: & fide ac ti¬
mort cius stamꝰ & uiuimus:
Corroboremꝰ nos exortationib
mutuis: & magis ac magis ꝑfici¬
amus indño : ut cum ꝓsua mise¬
ricordia pacẽ fecerit. quam sẽ
facturũ repmittit noui & pene
mutati ad aeccłam reuertamur:
& excipiant nos siue fr̃s nr̃i. siue
gentiles circa omĩa correctos atq
in melius reformatos. It qui
ammirati fuerint prius in uirtu¬
tib głam: nunc ammirentur
in morib disciplinam: Opto

Expanded text:
lumis et pura cam suo honore lumis et pura cam suo honore seruanda est. nam qui pacifica ettur. saeculo renuntiaueramus cum baptizati sumus: sed nunc uero renuntiamus saeculo quando temptati et probati a Deo nostra omnia relinquentes Dominum secuti sumus et fide ac timore eius stamus et uiuimus. Corroboremus nos exhortationibus mutuis et magis ac magis proficiamus in Domino, ut cum pro sua misericordia pacem fecerit quam se facturum repromittit, noui et paene mutati ad ecclesiam reuertamur, et excipiant siue fratres nostri siue gentiles circa omnia correctos adque in melius reformatos et qui admirati fuerant prius in uirtutibus gloriam nunc admirentur in moribus disciplinam. opto