comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uera competit hoc officii ordine. S eos
arguit quib ħ habita placent. uł nõ
habita indebite appetunt. Non enĩ rep̃-¬
niores. eẽ. debetis. uos nolite uocari rabi.
.i. qd̾ deo debetur uob̃ ñ p̃sumatis. Unus
ẽ enim magist̾ ur̃. qui illuminat õem¬
hominem intellectũ dando. homo enĩ
docet. intellectum ñ conferendo. Om̃señ
uos frẽs estis. Causa est quare ñ debet se
alt̾ alteri p̃ferre. Et patrem nolite. Nec
sunt omnia. Magist̾. quia ꝑ ip̃m sunt oĩa.
uł quia ꝑ dispensationẽ carnis omes
deo sumus reconciliati. Paulus tamen
magistrum gentiũ se contestat᷑. in fide
⁊ ueritate. ad qd̾ talit̾ respondet᷑. Aliud
ẽ. eẽ. patrẽ. uł magistrũ nata᷑. aliud in
homo indulgentia. Pat̃ ut honor erati
deferat᷑. ñ ut auctor uite habeat᷑. Magi¬
ster uero ex consorcio ueri magistri. uł¬

Expanded text:
vera competit hoc officii ordine, sed eos vera competit hoc officii ordine, sed eos arguit qui haec habita vel non habita appetant. Non enim repreniores esse debetis, nolite vocari Rabbi, id est quod Deo debetis, vobis non praesumatis. Unus est enim magister vester, qui illuminat hominem intellectum dando. Homo autem non docet intellectum conferendo. Omnes enim vos fratres estis. Causa est, quare non debet se alter alteri praeferre. Et patrem nolite vocnt omnia. Magister, quia per ipsum omnia, vel quia per dispensationem carnis, omnes sumus Deo reconciliati. Paulus tamen se magistrum gentium contestatur in fide et veritate. Ad quod taliter respondetur: Aliud est esse patrem vel magistrum natura, aliud indhomo indulgentia pater, ut honor aetati deferatur, non ut auctor vitae habeatur; magister vero, ex consortio veri Magistr
Abbreviated transcription (Latin):
doctores audiendos ẽẽ ñ imitandos. nũc
ostendit causam qͣre. non possunt cre¬
dere xp̃o p̃dicanti celestia: qui t̾renã cu¬
pit głam. Dilatant enim phylacteria sua¬
sua. cũ dñs dedisset mandata legis ꝑ moy¬
sen. ad extremũ intulit. ligabis ea ĩ ma¬
nu tua. ⁊ er̃t ĩmota ante ocłos tuos. Qͣ
dic̾et. Sint tͥ ii oꝑe. sint. tibi iumedita¬
tione. sed pharisei male int̃pretantes
scribebant decalogum inm̃branulis:
ligabant infronte ꝑ quod religiosi ud̾en¬
tur ppło. Iussit eciam moyses. ut in .iiͦii. an
grandes fibrias. ⁊ meis ligabant spinas
acutas. ut eundo uł sedendo int̾dũ pun
officia dei. sed intellige ħ ũ ẽẽ portanda
incorpore. s in corde. Ut gͥ armaria libros:
sic ⁊ ip̃i hñt uoticiã dĩ. Amant enĩ pͥmos
recubitꝰ incenis. ⁊ c̃. Qiͣ dic̾et. Incenis gulã
sequuntur. m̾cedem scił sue religionis:
⁊ inpublico głam ⁊ magistralem digni
foro. ñ primo sed̾e uł discumb̾e. quib re¬

Expanded text:
doctores audiendos esse, non imitandos: nunc ostendit causam propter quam non possunt credere Christo praedicanti coelestia, qui terrenam cupit gloriam. Dilatant enim phylacteria sua. Cum Deus dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos , quasi dicat: Sint tibi in opere, sint in meditatione. Sed Pharisaei male interpretantes scribebant decalogum in membranulis et ligabant in fronte per quod religiosi viderentur populo. Jussit etiam Moyses, ut in quatuor anggrandes fimbrias, et eis ligabant spinas acutas, ut eundo vel sedendo interdum punofficia Dei. Sed intellige haec non esse portanda in corpore, sed in corde. Ut igitur armaria libros, sic et ipsi habent notitiam Dei. Amant autem primos recubitus isequuntur, mercedem scilicet suae religionis, et in publico gloriam et magistralem dignitforo, nec primos sedere vel discumbere, quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. In sp̃u sc̃o .i. indono dĩ requies nobis
ꝓmittitur. Unde t̾ciũ sequitur. Memento
diem sabbati. ut sanctifices: ñ facies ĩ eo¬
opꝰ seruile. In altera uero tabula honora
patrẽ. ⁊ marrẽ. ñ occides. ñ mechaberis.
ñ furab̾is. ñ falsũ testimonũ dices. Non
concupisces uxorẽ ꝓximi tui. ñ ꝯcupisces
rem ꝓximi tui. Nec moueat uos. qd̾ mat¬
heus ait tẽptantẽ finxisse illũ. ã quo dñs
int̾rogatꝰ est. Lucas aũ hoc tacet ⁊ ĩ fine
marchus ita ꝯcludit. qd̾ ei dñs sapienter
respondenti dixit. si longe es aregno dei.
cautam potiꝰ tanqͣm exꝑiri uolentis a̾¬
Congregatis autẽ phariseis. int̾rogauit eos
iħc. Qui ad temptandũ uen̾ant. occisionẽ
hec int̾rogatio iħu multũ ꝓficit nobis
hominẽ ꝯfitentur. ⁊ sc̃m uirum. Int̾ro¬

Expanded text:
cto, id est in dono Dei requies nobis promittitur. Unde tertium sequitur: Memento diei Sabbati ut sanctifices, non facies in eo servile opus . In altera vero tabula: Honora patrem et matrem. Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, Non concupisces uxorem proximi tui, Non concupisces rem proximi tui ibid. Nec moveat vos quod Matthaeus ait, tentantem finxisse illum a quo Dominus interrogatus est. Lucas autem hoc tacet, et in fine Marcus ita concludit quod ei Dominus sapienter respondenti dixerit: Non longe es a regno Dei .cautam potius, tanquam experiri volentis amongregatis autem Pharisaeis interrogavit eos Jesus, etc. Qui ad tentandum venerant, occasione haec interrogatio Jesu multum proficit nobis hominem confitentur, et sanctum virum. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
stilentie erroꝵ occupabunt. multos. ⁊ erit
doloꝵ ꝑtinentiũ. ad excidiũ ciuitatis. uł
ꝯsũmationẽ scłi. Tunc tradent uos intri¬
bulatione. Hoc etiã erit magna causa.
extidii ciuitatis: quod pꝰ occisionẽ dñ¬

Expanded text:
pestilentiae errorum occupabunt multos, et erit pestilentiae errorum occupabunt multos, et erit dolorum, pertinentium ad excidium civitatis, vel in consummatione saeculi, Tunc tradent vos in tribulationem. Haec erit etiam magna causa excidii civitatis, quod post occisionem D
Abbreviated transcription (Latin):
finis scłi. uł destructio ciuitatis. A tẽꝑe
enim dominice passionis inppło uidaico
bella. habundauerunt. usq ad quadra¬
gesimũ scd̃m annũ. inquo ciuitas aty¬
to ⁊ uespasiano destructa est. Similiter
multa bella erunt ante finẽ scłi. Cõsur¬
storialit̃. ⁊ ante finẽ scłi. qr ut ait g̾goriꝰ
multa debent mala p̃currere. ut nuntiet᷑
mulũ sine fine. quoꝵ alia er̃t de celo:
alia de t̾ra. alia ab elementis. alia ab
hominib. Surget gens contra gentẽ. Ecce
turbatio hominum. Et erunt pestilentie
⁊ fames. Ecce incqualitas elem̃toꝵ ⁊ st̾ilitas
t̾re. Et t̾re motꝰ. Ecce malũat̾ra. Cũ lucas
ait. erunt signa insole ⁊ luna. Ecce ma
tuum. quia qui inomirib delinquimus.
in omnib ferimur. sicut scriptum est. Pug¬
nabit ꝓ eo orbis t̾rarum contra in sensatos.
Possunt ⁊ hec mystice intelligi. Surget enĩ
gens contragentẽ .i. heretici contra fideles.
⁊ regnum diaboli. contra regnum dĩ.⁊ pe-

Expanded text:
finis saeculi, vel destructio civitatis. A tempore enim Dominicae passionis, in populo Judaico bella abundaverunt usque ad quadragesimum secundum annum, in quo civitas a Tito et Vespanio destructa est. Similiter multa bella erunt ante finem saeculi. Consurstorialiter ante finem saeculi, quia, ut ait Gregorius, multa mala debent praecurrere, ut nuntient malum sine fine. Quorum alia erunt e coelo, alia de terra, alia ab elementis, alia ab hominibus. Surget gens contra gentem. Ecce turbatio hominum. Et erunt pestilentiae et fames. Ecce inaequalitas elementorum, et sterilitas terrae. Et terraemotus. Ecce malum a terra. Cum Lucas ait: Erunt signa in sole et luna . Ecce matuum . Quia in omnibus deliquimus, in omnibus ferimur, sicut scriptum est: Pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Potest et hoc mystice intelligi: Surget enim gens contra gentem, id est haretici contra fideles, et regnum diaboli contra regnum Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
suiss dñs saduceis ꝯuenerunt ĩ unũ:
⁊ int̾rogauit eum unus exeis legis doc¬
tor temptans eum. Qui iam fuerant in
ostensione denarii ꝯfutati. debuerant ex¬
emplo moneri. ne ultra molirent᷑ insidi¬
as. sed maliuolentiam ⁊ liuor nutrit im¬
pudentiam. Conuenerunt ergo ut uĩ¬
cant eum saltẽ multitudine. quẽ nõ
possunt uincere ratione. ⁊ dicunt apud
se. loquatur uuus ꝓomnib.⁊ om̃s lo¬
quant᷑ ꝑ unũ. ut si quidẽ uicerit om̃es
iudeamur uicisse. Si aut̃ uictꝰ fuerit:
solus uideatur confusus. Et nota qr sic̃
legimꝰ. herodem ⁊ pilatũ. in nece dñi fuis¬
se ꝯcordatos. ita et nũc de phariseis. ⁊ sa¬
duceis fc̃m. eẽ. cernimꝰ. qui uit se oĩo aute¬
a contrarii pari mente ad dñm tẽptan¬
dũ ꝯuenerunt. Dicunt gͦ om̃s ore uniꝰ.
Magist̾ qd̾ ẽ. mandatũ magnum in lege:
Magistrũ uocat cuiꝰ ñ uult eẽ. discipł: nõ

Expanded text:
s Sadducaeis, convenerunt in unum, et interrogavit eum unus ex eis legis doctor, tentans eum, etc. Qui jam fuerant in ostensione denarii confutati, debuerunt exemplo moveri, ne ultro molirentur insidias, sed malevolentia et livor nutrit imprudentiam. Conveniunt ergo, ut vincant saltem multitudine quem non possunt vincere ratione. Et dicunt apud se: Loquatur unus pro omnibus, et omnes loquamur per unum. Ut siquidem vincit, omnes videamur vicisse. Si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Et nota quia sicut legimus Herodem et Pilatum in nece Domini fecisse concordiam, ita et nunc de Pharisaeis et Sadducaeis factum esse cernimus, qui inter se ante contrarii, pari mente ad Dominum tentandum convenerunt. Dicunt omnes ergo ore unius: Magister, quod est mandatum magnum in lege? etc. Magistrum vocat, cujus non vult esse di
Abbreviated transcription (Latin):
Nota quia primo responso dñs ꝑ cucit
fictam ꝯscientiã int̾rogantis. dicens. di¬
liges dũm dm̃ tuũ. extoto corde tuo. idẽ.
intellectu ꝑfecto. ud inconfessione diui¬
cens quo minus de eo sententias. Hoc est
maximum dignitate ⁊ primũ in ordine.
Magnum ⁊ maximũ mandatũ dicimus.
qͣntum ad dignitatẽ mandatoꝵ. non
quantum ad utilitatem. utilitas enĩ mã¬
datoꝵ una ẽ. ⁊ ouinia mandata ita sibi
coherent. ut alterum sine altero eẽ nõ
possit. primum uero omniũ maximũ
mandatum dr̃ qr ante omnia debemꝰ
illud qͣ unicũ pietatis fundam̃tum ĩ
Simile quidem. quia de dilectione ẽ: s
tamen non par indignitate. In his duob
ad hec duo mandata. totꝰ decalogus re¬
fert᷑. ⁊ monita ꝓpħarum ibi habent finẽ.
Notandũ qr due tabule legis date sunt. ĩ
quib erant decem p̃cepta. q̃ st̃ deca cordũ
psalt̾ium. In una tabula sunt tria: q̃
sunt ad dm̃. In altera .uii. que: sunt ad
aꝓximum. In prima primũ est. Ego sum

Expanded text:
Nota quod primo respondens, percutit fictam conscientiam interrogantis, dicens: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, id est intellectu perfecto, ut in confessione divicens, quo minus de eo sentias, hoc est, maximum dignitate, et primum in ordine. Primum et maximum mandatum dicimus, quantum ad dignitatem mandatorum, non quantum ad utilitatem. Utilitas mandatorum una est, et omnia mandata sibi ita cohaerent, ut alterum sine altero esse non possit. Primum vero et maximum mandatum dicitur, quia ante omnia debemus illud, quasi unicum pietatis fundamentum, in mum est. Simile quidem est, quia de dilectione, sed tamen non par in dignitate. In his duobus ad haec duo mandata refertur decalogus totus, et monita prophetarum ibi habent finem. Notandum quia duae tabulae legis datae sunt, in quibus erant decem praecepta, quae sunt decachordum psalterium. In una tabula tria, quae sunt ad Deum. In altera septem, quae sunt ad proximum. In prima primum est: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
nitur qua ꝓbatur. Alii uolũt ẽẽ ⁊acharã¬
qui occisus ẽ. aioas rege uide. int̾ tẽplũ
⁊ altare. sicut regum narrat hystoria. qͥd
meliꝰ credendum est. Sed uidendum est¬
quia ille ⁊acharias non filiꝰ barachie.
sed ioiade sacerdotis. Unde scͥptura referc.
Non fuit retordatus ioas patris. eiꝰ ioiade
que sibi fecisset bona. Cum ergo Zacha¬
riam teneamus. ⁊ occisionis ꝯueniat locꝰ.
queramꝰ quare dicatur filiꝰ barachie.⁊ ñ
ioide. Barachias lingua nr̃a benedictꝰ¬

Expanded text:
ua probatur. Alii volunt esse Zacharqui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia, quod melius credendum est. Sed videndum quia ille Zacharias non fuit filius Barachiae, sed Joiadae sacerdotis. Unde Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joiadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo Zachariam teneamus, et occisioni conveniat locus, quaeramus quare dicatur filius Barachiae, et non Joiadae. Barachias, lingua nostra benedict
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑfidẽ: ⁊ ñ amice ꝑ caritatẽ. uł amicũ
ideo uocat: qr adnuptias inuitatꝰ fũat.
Et nota quia umpudentie eũ arguit.
qr ueste illa carendo: nuptiales mundi¬
cias polluerit. At ille obmutuit. qr ar¬
gumentũ excusationis male sibi con¬
qr hoc in consolatioue habentis. ⁊ ĩfir¬
mantis diximꝰ. nc̃ ad eũ quimͦ hano¬
⁊ manus. ꝑ districtionẽ sententie. illis
qui modo aprauis oꝑib ligari nolue¬
runt. ꝑ meliorationẽ uite. uł certe tũc
ligat pena. quos mͦ abonis oꝑib liga¬
uit culpa. Pedes enĩ qui uisitare egrum
negligunt. manus que in digentib ni
inuicio: tunc inuiti ligant᷑ in supplicio.
dãpnationis. ubi erit fletus ⁊ stridorden¬
tium. ut scił illic dentes strideant. qui hic
edatitate gaudebant. ⁊ oculi defleant¬
⁊ doleant qui hic ꝑ illicitas concupiscen¬
as uer sabantur. quatinus singła m̃bra
supplicio subiaceant. que hic singulis
quibq uiciis subiecta seruiebant. Seqͥ¬

Expanded text:
ritatem. Vel amicum ideo vocat, quia ad nuptias invitatus fuerat. Et nota quia impudentiae eum arguit, quod veste illa carendo, nuptiales munditias polluerit. At ille obmutuit. Quia argumentum excusationis male sibi conquia hoc in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui mo manus, per districtionem sententiae, illis qui modo a pravis operibus ligari noluerunt, per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare egenum negligunt, manus quae indigentibus niin vitio, tunc inviti ligantur in supplicio. damnationis. Ibi erit fletus et stridor dentium, etc. Ut scilicet illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant, et oculi defleant et doleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula membra supplicio subjaceant, qui hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
płoꝵ ad iħm. Qui discipłi eum magistrũ
uocant. ⁊ ueracen. ut qͣi honoratꝰ ⁊ lau¬
datꝰ myst̾ium sui cordis simplicit̾ aꝑiat
ilł tanqm uolẽs habere discipłos. Et nota
ditionis contra romanos auctorẽ teneãt.
Et nota qd̃ dicit᷑. nonẽ tibi cura dealiqͦ.
Quasi dicerẽt. Non times p̃latã ꝑsonã
nec respicis ꝑsonam hominũ .i. indiscre¬
te dicis. ueritatem.⁊ maiorib.⁊ minorib.
Cognita aũ ih̾c nequitia eoꝵ ⁊ dolosi

Expanded text:
pulorum ad Jesum, quia discipuli eum magistrum vocant, et veracem, ut quasi honoratus et laudatus, mysterium sui cordis simpliciter aperiat illis, tanquam volens habere discipulos. Et nota ditionis contra Romanos auctorem teneant. Et nota quod dicunt, non est tibi cura de aliquo, quasi dicant: Non times praelatam personam, nec respicis personam hominum, id est indiscrete dicis veritatem, et majoribus et minoribus. Cognita autem nequitia e
Abbreviated transcription (Latin):
trinaꝵ. Iui enĩ in exitib uiarũ ẽ. ne¬
q extoto remotus ẽ. a uia. neq iniua ẽ.
Et nota quia precipuuit᷑ congregare bo
rant. ⁊ cosqui postposita naturali lege
male uiuebant. ⁊ absq discretione bo¬
ni. ⁊ inali. antea extiterant. Uł bouos
stinatos ad mortam qui in discrete itũ¬
tur p̃sentis eccłie ꝯuersatione. Alit̃
eciã iue sig̾caut actiones. Exitus uero¬
uiaꝵ defectus significant actionũ.
qr plerumq facile conu̾tunt᷑ quos
Et implete sunt nuptie discunbenti¬
um. Ecce iam ip̃a qualitate ꝯuiuanti¬
um aꝑte ostendit. qr ꝑ has regis nup¬
tias p̃sentis eccłia designat᷑. in qua
mali cũ bonis conu̾santur. Sic enim
ds̃ om̃s ad fidemgenerat. ut tam en
om̃s ꝑ innouationẽ uite ad libertatem
spũał gratie. culpis exigentib ñ ꝑdu¬
cat. hec autẽ uita. que int̾ celũ ⁊ infer¬
nũ sita est. sicut in medio subsistit:
ita inutraꝵq partiũ ciues cõmuntter

Expanded text:
enim in exitibus viarum est, neque ex toto remotus a via, neque est in via. Et nota quod praecipiuntur congregare bonrant, et eos qui postposita naturali lege male vivebant, et absque discretione boni et mali antea exstiterant. Vel bonos stinatos ad mortem, qui indiscrete utuntur praesentis Ecclesiae conversatione. Aliter etiam viae significant actiones. Exitus viarum defectus significant actionum, quia plerumque facile convertuntur, quos Et impletae sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua mali cum bonis conversantur. Sic enim Deus omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per innovationem vitae ad libertatem spiritualis gratiae, culpis exigentibus, non perducat. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit ut uideret discunbentes. nõ
quia est aliquid ubi ipse ñ sit. sed ubi
uult aspicere. ibi sit p̃sens. ubi ñ uult
ab sens udetur. Intrat ergo ut uideat.
discunbentes .i. fideliũ turmas. qͣi ĩ fide
domuni quiescentes. Et recte discunben¬
tes dicuntur. qͣi quiescentes .i. ꝑ ip̃am
fidem qmͣ tenent. requiem ꝑpetuam
expectantes. Et uidit ibi hoĩem ñ uesti¬
que maxime uestis dĩ dr̃. Intrat quidẽ
ad imptias. ñ cũ nuptiali ueste. quiin
scã eccłia assistens. fidẽ habet. sed caret
ad sociandã sibi eccłiam carnẽ sum̾et
et m̃tes electoꝵ in habstaret. Unde ip̃e
ait. Sic d̾s dilexit mundũ. ut filiũ suũ
unigenitũ daret ꝓ nobis. Quia gͥ hoĩ
caritate ornatũ. ñ uiuenit. ꝓtinus ei
quasi iratus ait. Amite quomodo huc
intrastinon habens uestem nuptialẽ.
Mirandũ qd̾ hunc amicũ uocat.: ⁊tũ¬

Expanded text:
intravit videre discumbentes, non quod est aliquid ubi ipse non sit, sed quia ubi vult aspicere, fit praesens; ubi non vult, absens videtur. Intravit ergo ut videat discumbentes, id est fidelium turmas, quasi in fide Domini quiescentes. Et recte discumbentes dicuntur, quasi quiescentes, id est per ipsam fidem quam tenent, requiem aeternam exspectantes. Et vidit ibi hominem non vestiquae maxime vestis Dei dicitur. Intrat quidem ad nuptias, non cum veste nuptiali, qui in sancta Ecclesia assistens, fidem habet, sed charitad sociandam sibi Ecclesiam carnem sumeret, et mentes electorum inhabitaret, unde ipse ait: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mundo . Quia ergo hominem charitate ornatum non invenit, protinus ei quasi iratus ait: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? etc. Mirandum quia hunc et amicum vocat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus nullum inuenit hospitẽ in urbe. sed ap̃
lazariĩ sororesq eiꝰ receptꝰ ẽ. in hospicto in
quodam oppidulo. Mane aũ reuertens inci
⁊ ut aliquos dõ patri. acuireret. ꝑhoc u̾o
qr esuriit. salutem credentiũ. Possumꝰ cciam
notare ꝑ istam matitinã reu̾sionẽ. factã ĩ
isral. ip̃iꝰ resurrectionẽ. qñ scił disscusis no¬
ctis teuebris dãpnatoq diabolo matutina
resurrectione radiante illustrauit unuier¬
sum orbem. Esuriit. uł ueritatẽ humane car¬
nis ostendens. uł esuriens salutẽ credentiuĩ
estuans adincredulitatẽ isrłis. Et uidens fic
Quid enim erat cause. ut esuriens fructũ
docebat. facto t̾rere uolebat. ficus est syna¬
goga. que ñ in uia. sed secus uiã erat idẽ.

Expanded text:
tus, nullum invenit hospitem in urbe, sed apud Lazarum sororesque ejus receptus est hospitio in quodam oppidulo. Mane autem revertens in  ut aliquos Deo Patri acquireret. Per hoc vero, citur quia esuriit salutem credentium. Possumus etiam notare per istam matutinam reversionem factam in Jerusalem ipsius resurrectionem, quando scilicet discussis noctis tenebris, damnatoque diabolo, matutina resurrectione radiante, illustravit universum orbem. Esuriit, vel veritatem humanae carnis ostendens, vel esuriens salutem credentium, aestuans ad credulitatem Quid enim erat causae ut esuriens fructum docebat, facto terrere volebat? Ficus enim est Synagoga, quae non in via, sed secus viam erat, id est
Abbreviated transcription (Latin):
in quo uirauerit. si pot̾it. Conuineuntur
hic pharisei. qui omnia faciebant ꝓpt̃
lucra. Dicebant enĩ eẽ. sanctiora oblata.
qm templũ uł altare. ut hoĩes ꝓmptio¬
res ẽẽnt ad dona. offerenda. qͣm ad preces
fundendas. uł iusticias faciendas. ĩ quo
non dei timorẽ. sed suam attendebant cu¬
piditatem. Ideo arguit eos stuldicie. et
fraudulentie dicens. qd̾ multo maius ẽ
templũ. qͣm aurum qd̾ scificat᷑ a templo.
⁊ altare qmͣ̃ hostie que scĩficantur. ab al¬
tari. Templum ut dicit io hannes uł alta¬
hominum salutem. Aurũ uero qd̾ est ĩ

Expanded text:
in quo juraverat, si poterit. Convincuntur hic Pharisaei, qui omnia faciebant propter lucra. Dicebant enim sanctiora esse oblata quam templum vel altare, ut homines paratiores essent ad dona offerenda, quam ad preces fundendas, vel justitias faciendas, in quo non Dei timorem, sed suam intendebant cupiditatem. Ideo arguit eos Dominus stultitiae et fraudulentiae, dicens: quod multo majus est templum, quam aurum quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae quae sanctificantur ab altari. Templum, ut dicit Joannes, vel altaalium salutem. Aurum autem, quod est in
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑. Tunc ait seruis sius. Nuptie quidẽ
parate sunt. ⁊ c̃. Quia rex se inuitãtem
inquib dum contempni ꝯspicit. filii sui
iniptias nolens ẽẽ. uatuas. Ad alios mittit
qr ⁊ si apud aliquos laborat᷑. qñq tam̃
ubi sermo dĩ requiescat. inuenitur. Dicit

Expanded text:
nc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt, etc. Quia rex in quibusdam se invitantem contemni se conspicit, filii sui nuptias nolens esse vacuas, ad alios mittit, quia, etsi apud aliquos laboratur, quandoque tamen ubi sermo Dei requiescat, invenitur. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
scribe ⁊ pharisei docebant. mixtis tra¬
Un desupra. uenite ad me om̃s qͥ labora¬
tis.⁊ onerati estis. Et petrus in actib apłoꝵ.
Et uos qui uultis imponere iugum suꝑ cer¬
uicem discpłoꝵ. qd̾ neq nos. neq patres
mus saluos fieri. Talia quidẽ imponebãt
onera inhumeris hominum. qͣi ad he
fortes sint. Qui ergo ñ sunt iusti faciendo:
uolunt saltim apparere iusti dicendo. Se¬
quit᷑. Digico autẽ suo nolunt ea mouer.
.i. nec in minimis. uolunt eos implendo
qd̾ docent iuuare. Tales sunt eciam ĩ di¬
screti sacerdotes. qui omnẽ nisticiã ppło
mandant. et ip̃r nec modicam seruant.
⁊ graue pondꝰ uenientib ad penitent¬
am inponunt. que tamen eis p̃cipiũt.
ñ faciunt. Deinde si errant. ñ moditam
imponentes penttentiã. ñ ne melius e

Expanded text:
Scribae et Pharisaei docebant mistis traScribae et Pharisaei docebant mistis traUnde supra: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis . Et Petrus in Actibus apostolorum: Et vos quid vultis imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque vos, neque patres mus salvi fieri . Talia quidem imponebant onera in humeros hominum, quasi ad hoc fortes sint. Qui ergo non sunt justi faciendo, volunt saltem apparere justi dicendo. Sequitur: Digito autem suo nolunt ea movere. Id est: Nec in minimis volunt eos implendo, quos docent, juvare. Tales sunt etiam indiscreti sacerdotes qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicam servant, et grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt: quae tamen praecipiunt eis, non faciunt. Deinde si errant, modicam imponentes poenitentiam, nonne melius e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ sacerdotiũ ⁊ noĩs. dignitatẽ. ñ oꝑa
eoꝵ. s doctrinam considerantes. Et nõta
qr ad hoc ꝯfutati st̃ mali. ut corrigant᷑.
boni. locutꝰ ẽ dñs ad turbas .i. ad sĩpli¬
ciores. ⁊ ad discipłos suos .i. ad ꝑfectiores¬
dicens. Suꝑ cathedram moysi .i. ĩ ma¬
gist̾io doctrine. qmͣ docuit moyses sede
instruunt. s scd̃m qd̃ docent ñ agũt.
scił ad cathedram ꝑtinent. ñ ad uitã ser¬
uate recondendo. in corde. ⁊ facite ipso
oꝑe. s scd̾m oꝑ a eoꝵ nolite facere. quasi
diceret. doctrinam tenete ñ uitam. Di¬
cunt enim. ⁊ ñ faciunt .i. ñ concordat do¬
ctrina eoꝵ ⁊ utta. Alligant enim ho-¬
nera grauia. ⁊ in portabilia. qr undẽcq
traditiones colligunt. que consciennã
ñ lauant. s grauant. qr eas suis uirib
nullus implere potest. Legis mandata
uocat contra onera importabilia. que
maxime d̾s ded̾at ꝓpt̾ peccatũ iudeis. q̃¬

Expanded text:
propter sacerdotium et nominis dignitatem, non opera propter sacerdotium et nominis dignitatem, non opera eorum, sed doctrinam considerantes. Et nota quod ad hoc confutati sunt mali, ut corrigantur boni. Locutus est Dominus ad turbas, etc. Id est ad simpliciores, et ad discipulos, id est ad perfectiores. Super cathedram Moysi. Id est in magisterio doctrinae quam docuit Moyses, sedeinstruunt, sed secundum quod docent non agunt.scilicet ad cathedram pertinent, non ad vitam. Servate, credendo in corde, et facite ipso opere, sed secundum opera eorum nolite facere, quasi dicat: Doctrinam tenete, non vitam. Dicunt enim et non faciunt, id est non concordat doctrina eorum cum vita. Alligant enim onera gravia et importabilia, quia et undecunque traditiones colligunt, quae conscientiam non levant, sed gravant: quia eas suis viribus nullus implere potest. Legis mandata vocat onera importabilia, quae maxime dederat Deus per peccatum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. d̾̃s dĩ filiꝰ. Ait illis. Sipurus homo
ẽ. ut uos dicitis qͦ mͦ dd̾. uocat eũ dñm
suũ. ñ erroris incerto. nec ꝓpria uolunta¬
te. s in sp̃u scõ uocat eũ dñm suũ. qui
scdin uos ñ est ante eum uocat dico do
nec pouã inimicos tuos scabellũ pedũ¬
dominũ suum. ñ uocaret. Et notandũ
scił ante tempora manendo. ⁊ filius. dd̾.
apparuit uatus. Id̾ autẽ a patre filio subi¬
ciuntur inimici. ñ infirmitatem filii.
sed unitatem nature sig̃cat. Nam eciam
filiꝰ patri inimicos subicit. qr patrẽ clari¬
ficat suꝑ t̾ram. Si ergo dd̾. uocat eũ dñm
scd̾m carnẽ: Et nemo poterat respondere
eiu̾bum: qr plane confutati erant ĩuer¬
bis. sec fuit quisqͣm ausus ampluis int̾ro¬
gare eum. S iam aꝑte cogitant illũ tra¬
dere potestati romanoꝵ. Et notandũ ue¬
nena inuidie suꝑari quidem posse. sed
sunt dolosunstruit illos qui idonei sunt.
nichilominus hortans eos subici illis.

Expanded text:
n etiam Deus, Dei filius. Ait illis: Si purus homo est, ut vos dicitis, quomodo vocat eum Dominum suum, non in incerto, nec in propria voluntate, sed in Spiritu sancto vocat eum Dominum suum qui, secundum vos non est ante eum. Vocat, dico, Donec ponam inimicos tuos , etc. Si uDomiscilicet ante tempora manendo, et Filius David apparuit natus. Quod autem a Patre, Filio subjiciuntur inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Si ergo David vocat eum Dominum, secundum carnem? Et nemo poterat ei respondere verbum, quia plane confutati erant in verbis. Nec fuit ausus quisquam amplius interrogare illum. Sed jam aperte cogitant illum tradere potestati Romanorum. Et notandum venena invidiae quidem superare posse, sed sunt dolosi, instruit istos, qui idonei sunt, nihilominus hortans eos subjici illis,
Abbreviated transcription (Latin):
n ierłm. nͥ eos dñs excitasset. sub duce
uespasiano ⁊ tito. qui occisis uideis p̃ua¬
ricatricem suctenderunt. ciuitatẽ. My¬
stice missis angłis homicidas ꝑdidit. qr
ꝑ seqñtes uit̾imit. ciuitatẽ igne succen¬
dit. qr illoꝵ ñ solũ aĩe. s ⁊ caro inqua

Expanded text:
nisi eos Dominus excitasset sub duce Vespasiano et Tito, qui occisis Judaeis praevaricatricem succenderunt civitatem. Mystice missis angelis, homicidas perdidit, quia persequentes interemit; civitatem igne succendit, quia illorum non solum animae, s
Abbreviated transcription (Latin):
tum suũ. regens. ad pacis intime uisionẽ
ducit. Qui uero uestem sternunt in uia.
sig̾cant eos qui corpora sua ꝑ ab stinẽ¬
tiam domant. ut ei it̃ ad m̃tem parãt.
uł exempla bona sequatib p̃beant. Alii
aũ cedebant ramos de arborib. Ramosut
frondes cedunt. qui u̾ba. ⁊ sententias bo¬
nas. de libris patrũ excerpunt. ꝑ quas sim
rent iniua ueritatis. Turbe ã ⁊c̃. Illi qͥ
p̃cedebant. sig̃cant eosqui fuerunt post

Expanded text:
is intimae visionem ducit. Qui vero vestes straverunt in via, significant eos qui corpora sua per abstinentiam domant, ut ei iter ad mentem praeparent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus. Ramos vel frondes caedunt, qui verba et sententias bonas de libris Patrum excerpunt, per quas simprent in via veritatis. Turbae autem, etc. Illi quae praecedebant significant eos qui fuerunt ante
Abbreviated transcription (Latin):
responsuri ẽẽnt. sed ut ꝓpͥa responsione
dãpnentur. Auint illz. Malos male ꝑdet.¬
tes hoc contra se dictum dixerunt scd̾m
lucam. ab sit. cũ ctiã scd̾m marchũ a se
suam locabit aliis agricoł. qui reddant
eifructũ temꝑib suis. Mystice unea lo¬
catur. cuiq colenda. cũ myst̾ium bapti¬
zandi dat᷑. qd̾ oꝑando exerceat. Mictit᷑
seruus unꝰ ⁊ alt̾ cũ lex. psalmꝰ. ⁊ ꝓpħia le¬
git᷑. quoꝵ monitu bene oꝑet᷑. S missus
est blasphemat᷑. Heredem qͣntũ ad se¬

Expanded text:
d ut propria responsione sua damnentur. Aiunt illi: Male malos petes hoc contra se dictum, dixerunt: secundum Lucam , absit! cum etiam secundum Matthaeum suam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus suis. Mystice vinea cuique locatur colenda, cum mysterium baptizandi datur, quia operando exerceat. Mittitur servus unus et alter, cum lex, psalmus, et prophetia legitur, quorum monitu bene operetur. Sed missus est, blasphematur. Haeredem, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi ꝯclusioẽ. Quia uidetis tot ⁊ tales uuts
p̃cessisse ꝑarticipes. nuptiaꝵ ⁊ m̃se. qͥfidẽ
habuerunt incarnationis dñice: ergo
uenite. ⁊ in hac fide cũ cet̾is concordate. Illi

Expanded text:
Quasi conclusio est, quia videtis tot et tales viros Quasi conclusio est, quia videtis tot et tales viros praecessisse participes nuptiarum et mensae, qui habuerunt fidem Incarnationis Dominicae: ergo venite, et in hanc fidem cum caeteris concordate
Abbreviated transcription (Latin):
.i. exempla patruim uet̾is ⁊ noui testam̃ti
sunt apposita. Taurs st̃ patres uet̾is testa¬
m̃ti qui dũ ex ꝑmissio ne legis acceꝑant
ut suos ad uersauos odio retributionis ꝑ¬
cuterent. quid aliud qmͣ tauri erant. qui
inicos suos corporee uirtutis cornu fe¬
riebant. Altilia uero patres sunt noui
testam̃ti qui dũ gr̃am pinguedinis inter¬
tẽplationis sue penna. ⁊ ñ sufficit eis ami¬
cos tm̃ ditig̾e. sed eciã feruent inimicoꝵ
suoꝵ dilectionem. Qd̾̃ autẽ dicunt᷑ occisa
tauri. ⁊ altilia. iutelligendũ ẽ uł ab eo
qd̾̃ fuerant eẽ. occisa ułiam ꝑ mortẽ car¬
nis iurequie posita. Notandum quia in
prioris inuitatione nicħ de tauris. ⁊ alti¬
lib dicitur. Inscd̾a uero tauri.⁊ altilia iã
mactata inemorant᷑. quia omnipotens
d̾s. cũ u̾ba eiꝰ audire nolumus. sicut n illi ĩ
pͥori inuitatione. adiungit exempla. ut
qd̃ in possibile credimꝰ. ꝑ exempla. ad c̃den¬
dũ fiat faciliꝰ. Sequit᷑. uenite adnuptias.

Expanded text:
 exempla patrum Veteris et Novi Testamenti sunt apposita. Tauri sunt patres Veteris Testamenti, qui dum ex permissione legis acceperant, ut suos adversarios odio retributionis percuterent, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos corporeae virtutis cornu feriebant? Altilia vero sunt patres Novi Testamenti, qui, dum gratiam internae ping sufficit eos amicos tantum diligere, sed etiam fervent inimicorum suorum dilectione. Quod autem dicuntur occisa tauri et altilia, intelligendum est vel ab eo quod fuerant occisa, vel jam per mortem carnis in requie posita. Et notandum quod in priori invitatione nihil de tauris et altilibus dicitur. In secunda autem tauri et altilia jam mactata memorantur, quia omnipotens Deus, cum verba ejus audire nolumus, sicut nec illi in priori invitatione, adjungit exempla, ut quod impossibile credimus, per exempla ad credendum fiat facilius. Sequitur: Venite ad nuptias.
Abbreviated transcription (Latin):
mala oꝑa: aliud negare. Qui peccat. ⁊ tñ
⁊ confringit᷑: s ñ oĩo conteritur. Reseruat᷑
Suꝑ quem uero cetid̾it. hoc est cui lapis
iste irruerit .i. qui xp̃m penitꝰ negaue¬
rit. ueniet illi desuꝑ in uidicio. cũ pena¬
ꝑditionis. ⁊ int̾im cont̾it oĩa bona. qa
nlłm bonũ ẽ. sine fide. Et c̃ audissent
principes saterdotũ ⁊ phariser: parabo¬
las eiꝰ. cognouerunt qr de ip̃is diteret:
Qmͣuis duro corde ẽẽnt. ⁊ infideles. intelli¬
gebant tamen om̃s sententias domini
contra se dirigi. Intelligebant enĩ eũ eẽ.
heredẽ. se uero prauos eẽ. colonos. ⁊ solo hu¬
mano t̾rebant᷑ t̾imore. qd̾ ñ audebant
eũ int̾fic̾e. donec ueniret hora eiꝰ. Mysti
quilibet solo noĩe fr̃. fidĩ ⁊ pacis unitatẽ
qm ñ diligit ꝓpt̾ bonos cohabitantes. uł
erubescit. uł timet inpugnare qui tamẽ
sic̃ destultissima auiũ structione dñs

Expanded text:
mala opera, aliud negare. Qui peccator est, et confringitur, sed non omnino conteritur: reservatur Super quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, perditionis, et interim conteret omnia bona, quia nullum bonum sine fide. Et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis diceret. Quamvis duro corde essent et infideles, intelligebant tamen omnes sententias Domini contra se dirigi. Intelligebant enim eum esse haeredem, se vero pravos colonos, et solo humano terrebantur timore, quod non audebant eum interficere, donec veniret hora ejus. Mysticum quilibet solo nomine frater, fidei et pacis unitatem quam non diligit, propter bonos cohabitantes, vel erubescit vel timet impugnare, qui tamen sicut destultissima avium struthione Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alibi de diuinitate. quedam corã tẽpta¬
torib suis inuenitur dñs dixisse. ñ ut daret
sc̃m canib ⁊ margaritas porcis. sed qr int̾
eos qui temptabant erant. aliqui utilit̃qͣ
audiebant. quos ꝓ alioꝵ immunditia
negligi ñ oportebat. Et notandũ eciam
d̾s et̾nitatem animarũ ⁊ statim infert.
ñ est d̾s mortuoꝵ. s uiuoꝵ. ut cũ ꝓbaue

Expanded text:
ivinitate, quaedam coram tentatoribus Dominus invenitur dixisse, non ut daret sanctum canibus, et margaritas porcis, sed quia inter eos qui tentabant, erant aliqui qui utiliter audiebant, quos pro aliorum immunditia negligi non oportebat. Et notandum etiam est aeternitatem animarum, et statim infert: Non es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtumeliam fecit. ꝑdito malo. alii uinea
milis accipit. Qd̾ ã uinea aliis locabit᷑.
ꝓpħico confirmat exẽplo. dicens ita. Nuu¬
qmͣ legistis inscͥpturis. Lapidẽ. quẽ reꝓba¬
uert̃i ⁊ c̃. Lapis iste xp̃m significat. quẽ
uidei edificantes. suas traditiones.⁊ qua¬
si domũ ꝓpriam desubdita sibi plebe sta¬
tuere uolentes reꝓbauerunt. ⁊ sicut añ
inuentores mali. sic eciã facti cem̃tarii
pessimi. auditorib suis conabunt᷑ criꝑe
fidẽ xp̃i. que quasi lapis electus debuit
poni inedificio dei. uinciens in se duos
tum. p̃ciosum. angłarẽ. ⁊ qui credid̾ it
ineum ñ confundet᷑. Ideo dico uobis. qr

Expanded text:
tumeliam fecerit. Perdito malo, alii vinea milis accipit. Quod autem vinea aliis locabitur, prophetico confirmat exemplo, dicens eis: Nunquam legistis in Scripturis : Lapidem quem reprobaverunt, etc. Lapis iste Christum significabat, quem Judaei aedificantes suas traditiones, et quasi domum propriam de subdita sibi plebe statuere volentes reprobaverunt, et, sicut ante inventores mali, sic etiam facti cementarii pessimi, auditoribus suis conabantur eripere fidem Christi, quae quasi lapis electus debuit poni in aedificio Dei, jungens in se duos tum, pretiosum, angularem, et qui crediderit in eum, non confundetur . Ideo dico vobis quia
Abbreviated transcription (Latin):
uenit enĩ aduos ioħ̾es ⁊ c̃. Littera pla¬
na est. Aliã parabolã audite. hõ erat
pat̾familias. ⁊ c̃. pͥncipes sacerdotũ qͥ
dñm int̾rogauerant. inqua potestate
qui erat fons totiꝰ saprentie. suꝑant᷑
ip̃i mͦ sua arte. ⁊ audiunt in paraboł
qd̃ aꝑte ñ merebantur audire. Pater¬
familias d̾s intelligitur. qui uineãm
plantauit. de qua ysaias. Uinea dñ
sabaoth. Et dd̃. Uineã de egipto tͣn¬
dum. aut tor cularia illa .i. martyres
tas feruentis sp̃c sq̃. Et edificauit tur¬
et turris nebulosa filiasyon. Et loca¬
uit eam agricolis. quos alibi oꝑarios
uinee appellauit. ⁊ ꝑ egre ꝓfectus est.
ñmutatione loci. s relinquens arbi
plentur. oĩa. unde ab eẽ. potest. Cũ aũ
tempꝰ fructuũ aꝓpinquasset. B enetẽ¬

Expanded text:
Venit enim Joannes, etc. Littera plana est. Aliam parabolam audite: Homo erat paterfamilias, etc. Principes sacerdotum, qui Dominum interrogaverant in qua potestate qui erat fons totius sapientiae, superantur ipsi modo sua arte, et audiunt in parabolis quod aperte non merebantur audire. Paterfamilias Deus intelligitur, qui plantavit vineam, de qua Isaias: Vinea Domini Sabaoth ; et David: Vineam de Aegypto trandum. Aut torcularia illa, id est martyres,tas Spiritus sancti. Et aedificavit turEt tu turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis. Quos alibi operarios vineae appellavit. Et peregre profectus est. Non mutatione loci, sed relinquens arbitplentur omnia, unde abesse potest? Cum autem tempus fructuum advenit, etc. Bene tem
Abbreviated transcription (Latin):
querentes dñm ꝯprehendere timuerũt
ppłm. atq ideo qd̾ ꝑse face ñ poterant
p̾sidũ manib tẽptabant. ut uelut ipsi
a morte. eiꝰ uid̾ent᷑ immunes. Unde qui¬
dẽ mittunt ei discipłos suos cũ herodia¬
nis discipłos dico qͣi minꝰ notose tmmꝰ
suspectos. ut uł abscondite facile eũde¬
ciꝑent. aut rep̃hensi minꝰ apud eum
erubescerent. Malo enĩ consilio dep̃hen¬
so. tanto minor nascit᷑ confusio. qnͣto
fuerit ꝑsona det̾ior. Sed discipłi magi
malicia erant pares. Cum herodianis
dicit .i. cũ militib herodis. Subaugusto
cesare qñ descͥprio facta ẽ. uidea tͥbuta¬
ria ẽ. facta. His tributis p̃positus antipa¬
tris filiꝰ. herodes alienigena. ⁊ ꝓselitus.
uideis ab augusto rex ẽ ꝯstitut᷑. Erat ergo
seditio inppło. aliis dicentib tͥbuta deb̾e
dari. ꝓsecuritate. ⁊ quiete. cũ romani ꝓ
omnib militent. phariseis contra niten¬

Expanded text:
quaerentes Jesum comprehendere, timuerunt populum. Atque ideo quod per se non poterant, praesidium manibus attentabant, ut vel ipsi a morte ejus viderentur immunes, unde quidem mittunt eis discipulos suos, sed cum Herodiianis. Discipulos dico, quasi minus notos, et minus suspectos, ut vel abscondite, facile eum deciperent, aut reprehensi minus apud eum erubescerent. Malo enim consilio deprehenso, tanto minor nascitur confusio, quanto fuerit persona deterior. Sed discipuli talimalitia erant pares. Cum Herodianis dicit, id est cum militibus Herodis. Sub Augusto Caesare, quando descriptio facta est, Judaea tributaria facta est. His tributis praepositus Antipatris filius Herodis alienigena et proselytus, Judaeis sub Augusto rex est constitutus. Erat ergo seditio in populo: Aliis dicentibus, tributa debere dari pro securitate et quiete, cum Romani pro omnibus militent; Pharisaeis contra niten
Abbreviated transcription (Latin):
audit. stans illuminat. qr ꝑ humanitatẽ
miser tꝰ est que transiit ⁊ ꝑ u̾bi et̾nitatẽ.
que nunqͣm morietur. lum̃ reddit. Quid¬
nultis ut faciam uobis. Quid uellet cecus
ñ ignorauit: s peti uult hoc qd̃ nos pe¬
tere. ⁊ seconced̾e p̃noscit. Inportune nã-¬
petans eum. Ad hoc ergo inquirit. ut petat᷑.¬
aurũ. s lucem querunt. pariupendunt
Et ꝯfestim inderunt. qr crediderunt. Et socu

Expanded text:
audit, stans illuminat, quia per humilitatem audit, stans illuminat, quia per humilitatem misertus est quando transiit, et per verbi aeternitatem quod nunquam moveturvultis ut faciam vobis? Quid vellet caecus non ignorabat; sed peti vult hoc quid nos petere et se concedere praenoscit. Importune namqntequam petatis eum : ad hoc ergo requirit ut petataurum, sed lucem quaerit, parvipendit et confestim viderunt, quia crediderunt et illu
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ erat recte duos dicit illumina¬
tos: ut ad utr̃ũq ppłm grãm fidei ꝑti¬
nere doceret. Qui duo ceci sedebaut sccꝰ
sed secus uiã sedebat. dũ iam fidei xp̃ia¬
ne. ꝑ desid̾ium adherebat ⁊ adeo illium¬
nari cupiebat. Audierunt qr iħc tnͣsi¬
tet. Transitus ille mystium incarnatio¬
us significat. Dũ enim nat᷑ est. passus
ẽ. resurrixit: ascendit. tunc qͣi transitũ
fecit. Hoc myst̾ium utrũq ppłin adiun¬
xit p̃dicatione apłoꝵ. Et cũ audiss uo¬
lens illuminari ꝑ fidem: clamauit. Dñe
fili dd̾. Dm̃ ⁊ hominẽ recognoscunt. Cũ¬
Turba autem. Turba ista st̃ carualia de¬
sid̾ia q̃ bonũ solent impedire affectum.
uł eciã ꝑsecutores qui ad fidẽ uenire uo¬
sentib. minis. uł blandiciis solent ob¬
sift̾e. at illi pulsando. orando magis in¬
stant. donec strepitũ turbe uincant dicen¬
tes dñe miserere. Et stetit iħc. Transiens

Expanded text:
venturum erat, recte dicit duos illuminaventurum erat, recte dicit duos illuminatos, ut ad utrumque populum gratiam fidei pertinere doceret. Duo caeci sedebant secus sed secus viam sedebat, dum jam fidei Christianae per desiderium adhaerebat, et a Deo illuminari cupiebat. Audierunt quia Jesus transiret. Transitus ille mysterium Incarnationis significat. Dum enim natus est, passus est, resurrexit, ascendit, tunc quasi transitum fecit. Hoc mysterium uterque populus audivit praedicatione apostolorum, et cum audisset, volens illuminari, per fidem clamavit: Domine, fili David. Deum et hominem recognoscunt: cuTurba autem, etc. Turba ista sunt carnalia desideria, quae bonum solent impedire affectum; vel etiam persecutores, qui ad fidem venire volentibus, minis vel blanditiis solent obsistere. At illi pulsando, orando, magis instant, donec strepitum turbae vincerent, dicentes: Domine, miserere. Et stetit Jesus, etc. Transiens
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ illiꝰ ponit ⁊ nom̃ patris dicens ita.
filiꝰ tuei bartuneus. ceciis sedebat secꝰ
uiam m̃dicans. s q̃rit᷑ si nobił. quare
m̃dicus. S exaliqua magna felicitate
deiectꝰ. notissime. ⁊ famosisse miserie
erat. ꝓpt̾ea ip̃m solũ uoluit memora¬
re marcħs. cuiꝰ illuminatio tã clarã
famam huic miraculo ꝯꝑauit qmͣ¬
illiꝰ qmͣ illiꝰ nota calamitas fuit. Mysti¬
ce aũ. iericho uina int̾pretat᷑. ⁊ ꝑ eam
nr̃e mortalitatis defectus signisicat᷑
didit. quia añ passionẽ cũ morti aꝓꝑ¬
pinquaret iudaicũ ppłm ꝯuertit. Be
asserit euangłium eũ p̃dicasse. De ieri¬
cho exiens illuminauit duos. qr pͦ mor¬
tẽ ⁊ resurrectionẽ eungłm uideis ⁊ gen¬
tib p̃dicari fecit. Quod uero maichꝰunũ
illuminatũ scribit. ad gentiĩ salutem
respicit. quoꝵ cecitas notissima erat. p̃¬
terea marchꝰ qui gentib scͥbebat m̾ito
unum ꝯmemorat: ut figura ꝯgrueret
saluationi eoꝵ quos ad fidẽ instituebat.

Expanded text:
ta: Filius Thimei, Barthimeus, caecus sedebat secus viam mendicans . Sed quaeritur si nobilis, quare mendicus? Sed ex aliqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae erat, propterea ipsum solum voluit memorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam illius nota calamitas fuit. Mystice autem Jericho luna interpretatur, et per eam nostrae mortalitatis defectus significatur. didit, quia ante passionem cum morti appropinquaret, Judaicum populum convertit. Benasserunt Evangelium eum praedicasse. De Jericho exiens duos illuminavit, quia post mortem et resurrectionem Evangelium Judaeis et gentibus praedicari fecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem respicit, quarum caecitas notissima erat. Praeterea Marcus qui gentibus scribebat, merito unum commemorat, ut figura congrueret salutationi eorum quos ad fidem instituebat.
Abbreviated transcription (Latin):
bite. crescebat cumulus uidaice malicie.
⁊ contra diuinã clementiã. certabat. hu¬
mana malignitas. Nouissime aũ misit
filium suũ. filiũ dico. ñ qͣi ad noxios. ⁊ ꝓ¬
meritos pene sententiã bauilantẽ. sed¬
filiũ meũ. ñ de ignorantia uenit. sed sẽꝑ
qͣi ambigere dr̃. ut libera uoluntas hoĩ
reseruetur. Et nota quia misit confund̾e
Agricole aũ uidentes filiũ dixer̃t intra se.
hie heres. Uenite ⁊ occidamꝰ eum. ⁊ habe¬
bimꝰ ħeditatẽ eiꝰ. Manifeste aũ ꝓbat dĩs

Expanded text:
bitae. Crescebat cumulus Judaicae malitiae, et contra Dei clementiam certabat humana malignitas. Novissime autem misit ad eos filium suum. Filium suum dico, non quasi ad noxios et promeritos poenae sententiam bafilium meum, non de ignorantia venit, sed semper quasi ambigere dicitur, ut libera voluntas homini reservetur. Et nota quia misit confundereAgricolae autem videntes filium, dixerunt intra se: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et habebimus haereditatem e
Abbreviated transcription (Latin):
p. ⁊c̃. uidendũ ẽ quis fuit hõ iste. hõ
iste d̾s ẽ. qui hoĩes quos creauit pat̾no a¬
ffectu diligit. qui cũ natura sit dñs:
tñ mauult diligi ut pat᷑. qm timerz
ut dominus. Unde in principio man¬
datoꝵ legis. dñ dixit time dñm tuũ.¬

Expanded text:
c. Videndum est, quis fuit homo iste. Homo iste Deus est, qui omnes, quos creavit paterno affectu diligit; qui, cum sit natura Dominus, tamen mavult diligi ut Pater, quam timeri ut Dominus. Unde in principio mandatorum legis non dixit: Time Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ eĩ ẽ. mons suꝑbie. qui p̃dicatio¬
ne scõꝵ de cordib infideluĩ repellit᷑. ⁊ in
mare ꝓicitur .i. maiorẽ uesaniã inp̃ desti.¬
natis ad mortẽ. exercere ꝓmutitur. Am¬
uideis ẽ. ablatꝰ. ut int̾ gentes ꝑ apłoꝵ p̃di¬
cationẽ. tanqm in mare iactaretur. Et oĩã
tiont̃ o ꝑatur. Ille oraudo uel eciã iubendo.
pot̾ impetrare qd̾ petierit. Et c̃ ueniss
intemplũ. accesserunt ad eũ pͥncipes. ñ
tam fide qmͣ corꝑe. qd̾ apparet ex u̾b eoꝵ.¬
uersis modis eandem qmͣ supͣ calũpniã
striuint. qñ dixcrunt. Inbeel zebub pͥn¬
cipe demonioꝵ eicit demonia. Quando it
dicunt inqua potestate hoc facis. de dez
dubitant potestate. ⁊ sub intelligi uolũt
diaboli eẽ qd̾ faciat. addentes quoq qͥs¬

Expanded text:
dicationem sanctorum de cordibus infidelium repellitur, et in mare projicitur, id est majorem vesaniam in praedestinatis ad mortem exercere permittitur. Ama Judaeis est ablatus, ut inter gentes per cationem, tanquam in mare jactaretur. Et omnia ectionem operatur, ille orando vel etiam jubendo potest impetrare quae petierit. Et cum venisset in templum, accesserunt, etc. Non tam fide quam corpore, quod apparet ex veversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebut principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addentes quoq
Abbreviated transcription (Latin):
comum. Et abierunt aliꝰ muillam suã.
alsꝰ in negociationẽ suã. In ullã ire ẽ. t̃ re¬
no labori immod̾ate incumb̾e. Negociari
uero ẽ. t̾renis inhiare. Reliqui uero te
gr̃am respuerunt. s eciã uiũ in serius sus
ꝑsecuti sunt.⁊ hoc est. reliqui uero tenu
postea occiderunt. Et nota qr hic siletur.
occisio sponsi. sed ꝑmortẽ seruoꝵ osten¬
ditur ꝯtemptꝰ nupͥtiaꝵ. Notandũ eciã
qr de morte sua tacet. de qua iã in alla
ꝑabola dixerat. sed mortẽ discipłorũ
ostendit. quos post ascensiõẽ eiꝰ occider̃t.
iudei. maxime saterdotes. Quaꝓpt̾ ierłm
postea a romanis destructaest. Qd̾ ex se¬
quit᷑ litt̾a. Rex aũ cũ audiss: iratus ẽ.
Qñ ad nuptias inuitabat.⁊ oꝑa mĩe age¬

Expanded text:
. Et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam ire, est terreno labore immoderate incumbere. Negotiari vero est terrenis inhiare. Reliqui vero tengratiam respuerunt, sed et illum in servis suis persecuti sunt. Et hoc est: Reliqui vero tenueerunt, ac postea occiderunt. Et nota quod hic siletur occisio sponsi, sed per mortem servorum ostenditur contemptus nuptiarum. Notandum etiam quod de morte sua tacet, de qua jam in alia parabola dixerat, sed mortem discipulorum ostendit, quos post ascensum ejus occiderunt Judaei, maxime sacerdotes, quapropter Jerusalem postea a Romanis destructa est, quod exsequitur littera: Rex autem cum audisset iratus est. Quando ad nuptias invitabat,
Abbreviated transcription (Latin):
festa  potentia. ⁊ eiꝰ laude ꝑ pueros celebra
ri dicunt: Qiͣ dicerent. Ascribis tͥ hanc
laudem: Iħc aũ mod̾ate sententiã tẽꝑat.
⁊ responsionẽ. Non enim ait bñ fatiunt
pueri. quia mͥ testimoniũ ꝑhibent qr scͥbe
audire uolunt: nec rursum ait. errant pu¬
eri parcite eoꝵ etati. sed qͦi se tacente u̾ba
miracłoꝵ xp̃i infantes dñr. ñ etate sed sim¬
plicitate cordis. lactentes qi lactis .i. suauita¬
tem miracłoꝵ que dicunt᷑ lactpanis uero
doctrina ꝑfecta. Et relictis illis qͣi incredu¬
lis. ⁊ contradictorib ab iit foras. extͣ ciui¬
tatẽ inbethaniã. in domũ scił obedientie

Expanded text:
festa ejus potentia, et ejus laude, per pueros celebratfesta ejus potentia, et ejus laude, per pueros celebratti dicunt? Quasi dicerent: Ascribis tibi hanc laudem? Jesus autem moderate sententiam temperat et responsionem. Non enim ait: Bene faciunt pueri, quia mihi testimonium perhibent, quod Scribae audire nollent. Nec rursum ait, errant pueri; parcite eorum aetati. Sed quasi se tacente, verbmiraculorum, Christi infantes dicuntur, non aetate, sed simplicitate cordis lactentes, quasi lacte, id est suavitate miraculorum, quae dicuntur lac; panis vero perfecta doctrina. Et relictis illis, quasi incredulis et contradictoribus, abiit foras extra civitatem Bethaniam, in domum sc