comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad redemptoris fidem etiam iudea.
colligetur. paulo attestante qui ait.
donec plenitudo gentium intraret.
⁊ sic omnis isrł saluus fieret. Et
uidit ⁊ credidit. Quid fr̃es. quid
estimandus est credidisse: numqͥd
quia dominꝰ surrexerat. quẽ que¬
rebat: ñ utiq: quia ad huc tenebre
erant ad monumentũ. Et subiun-¬
cta quoq uerba contradicunt. cũ
dicitur. Nondum enim sciebant
scripturas: quia oporteret eum a
mortius resurgere. Quid ergo ui¬
dit. ⁊ quid credidit: uidit lintea-¬
mina posita. ⁊ credidit quod mu-¬
lier dixerat de monumento dñm
fuisse sublatum. Qua in re diui¬
ne dispensationis magnitudo pen-¬
sanda est. quod discipuloꝵ corda ⁊
accenduntur ut querant ⁊ diffe.¬
runtur ne inueniant: quatinus
infirmitas animi ip̃o suo merore
cruciata purgatior adinueniendũ
fiat: ⁊ tanto ualidius teneat cum
de ip̃a tante sollempnitatis nobilita¬
te aliquid loquamur. Hanc enim
recte nobilitatem sollempnitatis dicã:

Expanded text:
ad Redemptoris fidem etiam Judaea ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ. dedignati st̃ cred̾e ĩmortalẽ ẽẽ.
diunitate. Unde etiam ieremias a¬
it. Reddes eis uicem domine: iu¬
xta opera manuum suarum. Da¬
bis eis scutum cordis laborem tu¬
um. Ne enim predicationis spicula
eorum corda penetrarent. dum pas¬
sionis eius laborem dedignati sunt:
quasi eumdem laborem illius pro
scuto tenuerunt. ut eo ad se transire
eius uerba ñ ꝑmitterent: quo eum
laborare usq ad mortem uid̾ent. Su
darium ergo quod suꝑ caput eius fu¬
erat seorsum inuenitur. quia ipsa re¬
demptoris nr̃i passio longe a nr̃a paᷤ¬
sione disiuncta est: qm̃ ipse sine cul¬
pa ꝑtulit. quod nos cum tulpa tole¬
ramus. Ip̃e sponte morti succumbere
uoluit: ad quam nos uenimus mu¬
ti. Sequitur. Tunc ergo introiuit
⁊ ille discipulus: qui uenerat prior
ad monumentũ. Postqͣm intrauit
petrus: ingressus est ⁊ iohannes. Po¬
sterior intrauit: qui prior uenerat. No¬
tum fr̃es est quod in fine mundi

Expanded text:
talem, dedignati sunt credere immortalem esse talem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem videdarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notandum, fratres, est quod in fine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri dicitur in unum locum. Lin¬
teum quippe quod inuoluitur eius
nec iuitium nec finis aspicitur. Rec¬
te ergo sudarium capitis inuolutũ
inuentũ ẽ: quia celsitudo diuinita¬
tis nec cepit ẽẽ nec desinit: nec ꝑ mni¬
tium nascitur: nec termino coangu¬
statur. Bene autẽ additur in unum lo¬
cum: quia in scissura mentium deuᷤ
ñ est. D̾s quippe. in unitate ẽ. Et illi
eius habere grãm merent᷑: qui ab
inuicem ꝑsectarum scandala ñ diui¬
dunt.S quia solet ꝑ sudarium labo¬
Rantium sudor detergi. potest etiam
sudarii nonune exprimi labor dei.
quia in se quidem quietus semper
atq incommutabilis ꝑmanet: sed ta¬
men laborare se denuntiat. cũ duraᷤ
hominũ prauitates portat. Unde ⁊ ꝑ
ꝓph̃am dicit. Laboraui sustinens. D̾s
autem apparuit in carne: laborauit ex
nr̃a infirmitate. Quẽ laborẽ passiõis
eiꝰ dum increduli uider̃t. eũ uenera¬
ri noluer̃t. Quẽ enĩ uidebãt carne mor¬

Expanded text:
veniri dicitur in unum locum. Linveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mor
Abbreviated transcription (Latin):
contristatis. Occurrit reuertentibꝰ
a monum̃to. ut agnita resur rectiõis
gaudia predicarent: aderit ⁊ nobis
dum bona que nouimus ꝓximis fi¬
deliter annuntiare gaudemus. Appi¬
ruit in fractione panis his qui se
ꝑegrinum ẽẽ putantes ad hospitiũ
uocauerunt: aderit ⁊ nob̾ cum ꝑegn¬
nis ⁊ pauꝑib quecumq possumus
bona libenter impendimus: aderit
⁊ nob̾ in fractione panis. cum sacri
menta corporis eius uidelicet paniꝰ
uiui casta ac simplici conscientia su¬
mus. Apparuit in abdito de sua resu¬
rectione loquentib: adest ⁊ nob̾ modi
eius dono idẽ agentib: aderit nobiᷤ
semꝑ cum ab extrinsecis oꝑibus
ad tempus uacãtes de eius gratia
iocuturi conuenimus. Apparuit cũ
forib clausis intus iudeorum metu
residerent: apparuit cum minorato
eodem metu aꝑtis eum gressibus il
montis uertice quererent. Affuit
ram: Et notandum quod ñ solum
separatim: sed etiam inuolutum in¬

Expanded text:
contristatis. Occurrit revertentibus contristatis. Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractiomenta corporis ejus, videlicet panis, vivificata ac simplici conscientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus: adest et nobis modo ejus dono idem agentibus, aderit nobis semper, cum ab extrinsecis operibus ad tempus vacantes, de ejus gratia locuturi convenimus. Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent. Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in montis vertice quaererent. Adfuit ram? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum in
Abbreviated transcription (Latin):
in emmaus ibidem in fractione pa-¬
nis cognitus ẽ: qui mox reuersi ie¬
ri solimam inuenerunt discipuloᷤ
loquentes quis surrexit dñs uere.
⁊ apparuit symoni. Nam plenius
alibi quando symoni apparuerit
ñ legitur. Quinto apparuit eis in
eodem loco ianuis clausis ubi non
erat thomas: sexto post cdies octo
quando erat cum eis ⁊ thomas. sep¬
timo piscantib ad mare tyberias
octauo in monte galilee quod hocba¬
na lectione audiuimus: nono recr¬
bentibus illis unde cum apparuit
quo ascendit in celum. decimo uid¬
runt eum ip̃a die ñ iam in terra posi¬
tum sed eleuatum in aera celosq p¬
tentem. dicentib sͥ angelis. Sic uen¬
et quemadmodũ uidistis eum eum
in celum. Hac ergo frequentia corp¬
ralis sue manifestationis. ostendere
uoluit dñs ut diximus in om̃i les
se bonorum desideriis diuinitus ẽĩ
p̃sentem. Apparuit namq ad mo¬
numentũ lugentib: aderit ⁊ nob̃
absentie eius recordatione salubrit

Expanded text:
in Emmaus ibidem in panis fractione in Emmaus ibidem in panis fractione cognitus est; qui mox reversi Hierosolymam, invenerunt discipulos loquentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Nam plenius alibi quando Simoni apparuerit, non legitur. Quinto, apparuit eis in eodem loco januis clausis, ubi non erat  Al., aberat Thomas. Sexto, post dies octo, quando erat cum eis et Thomas. Septimo, piscantibus ad mare Tiberiadis. Octavo, in monte Galilaeae, quod hodierna lectione audivimus. Nono, recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo, viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere voluit Dominus, ut diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus ; aderit et nobis absentiae ejus recordatione salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
bus no uissime autem omnium
tamqͣm ab ortiuo uisus est. ⁊ michi.
Quib enim locis uel temporib fc̃e
sint uisiones quas commemorat ig¬
noramus: tantum scimus quia qd̾
sibi nouissime uisum ẽẽ dominum
confirmat post ascensionẽ eius fc̃m
est: uł quando illum de celo alloq̃ns
quando in paradysum ⁊ tercium celũ
raptus audiuit archana uerba que ñ
licebat homini loqui: ⁊ sicut alibi di¬
cit misterium euangłii quod ab ho¬
mine ñ accepit. ꝑ reuelationem ihu
xp̃i didicit. Decies uero uisum ut
diximus post resurrectionẽ dñm.
euangelioꝵ nob̾ ⁊ actuum apłoꝵ pro¬
dit hystoria: ubi ip̃o resurrectionis
sue die quinquies apparuisse legi¬
tur: primo quidem marie magda¬
lene flenti ad monumentũ. deinde
eidem marie ⁊ alteri eiusdem nomi¬
nis femine regredientib a monu¬
mento nuntiare discipulis que ibi
compererant occurrens apparuit:
tercio symoni petro. quarto cleophe
⁊ socio eius cum quib ip̃e gradienᷤ

Expanded text:
ime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, quando in paradisum et tertium coelum raptus, audivit arcana verba, quae non licet homini loqui , et sicut alibi dicit mysterium Evangelii, quod ab homine non accepit, per revelationem Jesu Christi didicit. Decies vero visum, ut diximus, post resurrectionem Dominum, Evangeliorum nobis et Actuum apostolorum prodit historia. Ubi ipso resurrectionis suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum. Deinde eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis, quae ibi compererant occurrens apparuit. Tertio Simoni Petro. Quarto Cleophae et socio ejus, cum quibus ipse gradiens
Abbreviated transcription (Latin):
culos inmanib. Quid lex ꝑ bacu¬
lum: nisi pastoralem custodiam de¬
signat. Et notandum quod prius
precipimur renes accingere.postmo¬
dum baculos tenere: quia illi debent
curam pastoralem susciꝑe. qui iam ĩ
suo corpore sciunt fluxa luxurie do¬
mare: ut cum aliis fortia predicant:
ip̃i desideriis mollib eneruiter ñ sub¬
cumbant. Bene autem subditur.⁊ co¬
d̾i. misteria redemptoris. celestis patͥe
gaudia cum festinatione cognoscite:et
precepta uite cum festinatione implere
curate. Quia enim adhuc hodie licet
bene agere scimus: utrum cras lice¬
at ignoramus. festinantes ergo pas¬
cha comedite: idest ad sollempnitatẽ
patrie celestis anhelate. Nemo ĩ huiꝰ
uite itinere torpeat: ne in patria locũ
ꝑdat. Nemo moras ad appetenda stu¬
dia innectat. sedcepta ꝑficiat: ne mi¬
nime liceat implere quod inchoat.
Si ad amorem dei pigri ñ sumus. ad¬
iuuat ipse quem amamus: ih̾e xp̃c

Expanded text:
culos in manibus . Quid lex per bacuculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et coDei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuvat ipse quem amamus, Jesus C
Abbreviated transcription (Latin):
bet: ut qui sollempnitatem resurrec¬
tionis atq incorruptionis agit: cor¬
ruptioni iam ꝑuitia nulli subiace¬
at. Uoluptates edomet: carnem a
luxuria restringat. Neq etenim cog¬
nouit que sit sollempnitas incor¬
ruptionis: qui adhuc ꝑ in continẽ¬
tiam corruptioni subiacet. Hec qui¬
busdam dura sunt: sedangusta por¬
ta est. que ducit ad uiram. Et habe¬
mus iam multa exempla continen¬
tium. Unde ⁊ bene adhuc subditur.
Calciamenta habebitis in pedib. Qͦd
sunt etenim pedes nr̃i nisi oꝑa ͤ qͥd
uero calciamenta: nisi pelles mor¬
tuorum animalium: calciamenta
aucem. pedes muniunt.Que ue¬
ro sunt mortua animalia ex quoꝵ
pellib nr̃i muniunt᷑ pedes. nisi
antiqui patres qui nos ad et̾nam
patriam precesserunt: quorum dũ
exempla conspicimus. nr̃i operis
pedes munimus. Calciamenta gͦ
in pedib habere ẽ mortuorum ui¬
tam conspicere. ⁊ nr̃a uestigia a pec¬
cati uulnere custodire. Tenentes ba¬

Expanded text:
bet, ut qui solemnitatem resurrecbet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque etenim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes ba
Abbreviated transcription (Latin):
Que uidelicet cuncta magnam no¬
bis edificationem pariunt: si fue¬
rint mistica interpretatione dicus¬
sa. Quisnamq sit sanguis agni:
non iam audiendo sed bibendo didi¬
cistis. Qui sanguis suꝑ utrumꝙ:¬
ligere ⁊ penetrare ñ possumus: po¬
testati sci sp̃c humiliter reseruamꝰ.
ut ñ suꝑbe quis audeat uel contẽp¬
nere uel denuntiare quod ñ intelli¬
git: sed hoc igni tradat: cum sco spi¬
ritui reseruat. Quia igitur qualit̾
edendum sit pascha cognouimus: nc̃
a qualib edi debeat agnoscamus. Se¬
quitur. Sic autem comedetis illud.
Renes ur̃os accingetis. Quid in re¬
nib nisi delectatio carnis accipitur:
Unde ⁊ psalmista postulat dicens:
ure renes meos. Si enim uolupta-¬
tem libidinis in renib ẽẽ nesciret:
eos uri minime petisset. Unde quia
potestas diaboli in humano gñe.
maxime ꝑ luxuriam p̃ualuit: de
illo uoce dominica dicitur. Potestaᷤᷤ
eiꝰ in lumbis eiꝰ. Qui ergo pascha
comedit. habere renes accinctos de¬

Expanded text:
Haec videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non jam audiendo, sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumre non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus; ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos de
Abbreviated transcription (Latin):
per pupillo tueris adiutor. contere
brachium peccatoris ⁊ maligni. Qͣm
pietatis sue presentiam ñ tantum
nobis uerbo ꝓmisit. s ⁊ euidentib
designauit inditiis: cum post resur¬
rectionem suam discipulis sepius
usq ad diem quo celos petiit appa¬
ruit:eorumq animos admonendo.
increpando. sp̃e scĩ donum tribuen¬
do roborauit. E quib quidem appa¬
ritionib decem solummodo in euan¬
gelistarum scriptis inuenimus:
sed plures fuisse docet apłs dicens:
⁊ resurrexit tercia die secundum
scripturas. ⁊ uisus est cephe: ⁊ post
hec undecim. Deinde uisus ẽ. plusꝙͣ

Expanded text:
per, pupillo tu eris adjutor. Contere per, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pietatis suae praesentiam non tantum nobis verbo promisit, sed et evidentibus designavit indiciis, cum post resurrectionem suam discipulis saepius, usque ad diem quo coelos petiit, apparuit, eorumque animos admonendo, increpando, Spiritus sancti donum tribuendo, roboravit. E quibus quidem apparitionibus decem solummodo in evangelistarum scriptis invenimus, sed plures fuisse docet Apostolus, dicens: Et resurrexit tertia die secundum Scripturas, et visus est Cephae, et post haec undecim. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
comprehensibilis. qua omnia cogno-¬
scit nouissima ⁊ antiqua: intelle¬
git cogitationes alonge. ⁊omnes
uias singulorum preuidet. Adẽ
electis gratia pie protectionis. qua
illos specialiter ꝑ presentia dona uel
flagella quasi filios pater erudit: atq
ad possessionem future hereditatis e¬
rudiendo prouehit. Adẽ electis ut
scriptum est. iuxta est dominus his
qui tribulato sunt corde. ⁊ humiles
spũ saluabit. Adẽ reprobis. ut pre
missum est uultus autem domini
suꝑ facientes mala. ut ꝑdat de terra
memoriã eoꝵ. Unde necesse est. ut
semꝑ in oꝑib nequam paueant ma¬
li: quoꝵ etiam cogitationes singule
conspectui districti iudicis patent.
Semꝑ in operatione iusticie. ⁊ in
his que ꝓpter iusticiam patiuntur
gaudeant boni: quib deum diligẽ¬
tib omnia coopantur in bonum. Et
in quacumq tribulatione positis
numqͣm eius pietas ab est: cui canit᷑
in psalmo. Tibi enim derelictus ẽ pau̾¬

Expanded text:
comprehensibilis, qua omnia cognocomprehensibilis, qua omnia cognoscit novissima et antiqua, intelligit cogitationes a longe, et omnes vias singulorum praevidet. Adest electis gratia piae protectionis, qua illos specialiter per praesentia dona, vel flagella quasi filios pater erudit, atque ad possessionem futurae haereditatis erudiendo provehit. Adest electis ut scriptum est: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Adest reprobis, ini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Unde necesse est ut semper operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent. Semper in operatione justitiae, et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest: cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pau
Abbreviated transcription (Latin):
senti fideles maneat: subsequenter
insinuat dicens. Et ecce ego uobiscũ
sum omnib dieb usq ad consum¬
mationẽ scł̃i. Libet autem conferre.
huic testimonio quod marcus ait.
Et dominus quidem postqͣm locutꝰ ẽ
eis assumptus est in celum. ⁊ sedit a
dextris d̾i. Quia enim ip̃e deus et
homo est. assumptus ẽ in celum hu¬
manitate qͣm de terra susceperat: ma¬
net cum sanctis in terra diuinitate
qua terram pariter implet ⁊celum.
Manet autem omnib dieb usq:
ad consummationẽ scl̃i. Ex quo in¬
telugitur quod usꝙ ad finem scłi nõ
sunt de futuri in mundo. qui diuina
mansione ⁊ inhabitatione sint dig¬
ni.Nec dubitandum eos post huius
seculi certamina manere cum xp̃o in
regno: qui in seculo certantes xp̃m
in sui cordis hospitio meruerunt ha-¬
bere mansorem. Notandum interea
quod presens ubiq diuina maiestaᷤ
aliter electis suis. aliter adẽ reprobis.
Adẽ enim reprobis potentia nature ĩ¬

Expanded text:
senti fidelibus  Al., fideles maneat, subsequenter senti fidelibus  Al., fideles maneat, subsequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet autem conferre huic testiEt Dominus quidem postquam locutus est assumptus est in coelum, et sedit ad dexteram Dei . Quia enim ipse Deus et homo est, assumptus est in coelum humanitate, quam de terra susceperat, manet cum sanctis in terra divinitate, qua terram pariter implet et coelum. Manet autem omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur quod usque ad finem saeculi non sunt defuturi in mundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in regno, qui in saeculo certantes Christum in sui cordis hospitio meruerunt habere mansorem. Notandum interea, quod praesens ubique divina majestas aliter adest electis suis, aliter adest reprobis. Adest enim reprobis potentia naturae in
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem alicui abstulit. quadrupli
reddidit. Alius libidinis igne succa¬
sus carnis munditiam ꝑclidit: aspic¬
at mariam que in se amorem carniᷤ
igne diuini amoris excoxit. Ecce om̃
d̾s ubiq oculis nr̃is quos imitari de¬
beamus obicit: ubiq exempla sue
miscdie opponit. Mala ergo iam dl¬
spiceant. uel exꝑta. Libenter obliui¬
scitur omp̃s deus quod nocentes fui¬
mus: paratus ẽ penitentiã nr̃am no¬
bis ad innocentiam deputare. Inqͥ¬
tes idest scientia ueritatis instituere.
ac sic baptizare precepit: quia ⁊ sine
fide impossibile est. placere deo ⁊ nisi
quis renatus fuerit ex aqua ⁊ spũ
scõ ñ potest introire in regnum dei:
ad extremum uero subiungit docen¬
tes eos seruare omnia quecumꝙ
mandaui uobis. quia sicut corpus
sine sp̃u mortuum est: ita ⁊ fides si¬
ne operib mortua ẽ. Quanta autẽ
merces pie conu̾sationis. quale pig¬
nus future beatitudinis. etiam in p̃¬

Expanded text:
si quid alicui abstulit, quadruplum si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit . Alius libidinis igne succensus, 1552 carnis munditiam perdidit; aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens Deus ubique oculis nostris quos imitari debeamus objicit, ubique exempla suae misericordiae opponit. Mala ergo jam displiceant, vel experta. Libenter obliviscitur omnipotens Deus quod nocentes fuimus, paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inqtes, id est, scientia veritatis instituere, ac sic baptizare praecipit, quia sine fide impossibile est placere Deo; et: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest inAd extremum vero subjungit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Quia sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis etiam in prae
Abbreviated transcription (Latin):
bat ad pedes iħu. uerbaq de ore illirꝰ
audiebat. uiuenti adheserat: mor¬
tuum querebat. uiuentem reppe¬
rit. quem mortuum quesiuit.
Tantũq A apud eum locum
gr̃e inuenit: ut hunc ip̃is quon
apłis eius udelicet nuntiis ip̃a nun¬
aret. Quid itaq fr̃es quid in
hac re debemus aspicere. nisi immen¬
sam mĩam conditoris nr̃i: qui nobi
uelut in signo ad exemplum peni¬
tentie posuit eos quos ꝑ penitentia
uiuere post lapsum fecit: Perpendi
etenim petrum. considero latronem
aspicio cacheum. intueor mariam:
⁊ nil in his aliud uideo nisi ante nos¬
stros oculos posita spei ⁊ penitentie
exempla. fortasse enim infide lapo
est aliquis: aspiciat petrum qui a¬
mare fleuit. quod timide negauer
Alius contra proximum suum in
malitia crudelitatis exarsit: aspicia
latronem qui ⁊ in ip̃o mortis artic¬
lo ad uite premia penitendo ꝑuenit.
Alius auaritie estib anhelans alie¬
na diripuit: aspiciat ⁊acheum qui

Expanded text:
debat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius debat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserat, mortuum quaerebat. Viventem reperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut hunc ipsis quoque apostolis, ejus videlicet nuntiis, ipsa nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nisi immensam misericordiam conditoris nostri, qui nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare flevit, quod timide negaverat . Alius contra proximum suum in malitia crudelitatis exarsit; aspiciat latronem, qui et in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit . Alius avaritiae aestibus anhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit: sed ab ore etiam redire con¬
cessit. Qui spem peccatori ñ abstulit:
quia maxillam eius ut euadendi
uiam tribueret ꝑforauit: ut saltẽ
post morsum fugiat. qui incautus
prius cauere noluit ne morderetur.
Ubiq ergo nob̾ occurrit suꝑna medi¬
cina. quia ⁊ dedit homini precepta
ne peccet: ⁊ tamen peccanti dedit re¬
media ne desperet. Unde cauenlum
summoꝑe est. nequis delectatione
peccati leuiathan istius ore rapiatur:
⁊ tamen si raptus fuerit ñ desperet:
quia si peccatum ꝑfecte lugeat adhuc
foramen in maxilla eius inueniet ꝑ
quod ȩuadat. Adest testis diuine.
miscłie hec ip̃a de qua loquimur ma¬
ria: de qua phariseus dum pietatis
fontem uellet obstruere dicebat.
Dic si eẽt ꝓpħa: sciret utiq que et
qualis ẽ mulier que tangit eum.
quia peccatrix est. Sed lauit lacri¬
mis maculas cordis ⁊ corporis. ⁊ re¬
demptons sui uestigia tetigit: que
sua itinera praua dereliquit. Se¬

Expanded text:
prohibuit, sed ab ore etiam ejus redire conprohibuit, sed ab ore etiam ejus redire concessit. Qui spem peccatori non abstulit, quia maxillam ejus, ut evadendi viam tribueret, perforavit, ut saltem post morsum fugiat, qui incautus prius cavere noluit ne morderetur. Ubique ergo nobis occurrit superna medicina, quia et dedit homini praecepta, ne peccet, et tamen peccanti dedit remedia, ne desperet. Unde cavendum summopere est ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore rapiatur; et tamen si raptus fuerit, non desperet, quia si peccatum perfecte lugeat, adhuc foramen in maxilla ejus invenit, per quod evadat. 10. Adest testis divinae misericordiae, haec ipsa de qua loquimur Maria, de qua Pharisaeus dum pietatis fontem vellet obstruere, dicebat: Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua itinera prava dereliquit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc penitentie remedium osten¬
dit. Armilla dominꝰ maxillam leui¬
athan ꝑforat: quia ineffabili miscd̾ie
sue potentia sic malicie antiqui hostiᷤ
obuiat. ut aliquando eos etiam qͦs
iam cepit amittat: ⁊ quasi ab ore il¬
lius cadunt: qui post ꝑpetratas cul¬
pas ad innocentiam redeunt. Quiᷤ
enim ore illius semel raptus maxil¬
lam eius euaderet: si ꝑforata non
ẽẽt: annon more petrum tenuit
cum negauit: annon more dauid te¬
nuit. cum in tantam se luxurie uo¬
raginem mersit: sed dum ad uitã
uterq ꝑ penitentiam rediit: leuia¬
than iste eos aliquomodo quasi ꝑ ma¬
xille sue foramenamisit. Per foramẽ
ergo maxille ab eius ore subtracti ft̃:
qui post ꝑpetrationem tante nequitie
penitendo redierunt. Quis autem
hominum leuiathan istius os euadat:
ut inlicita nulla commuttat: sed hĩc
cognoscimus. quantum redemptori
humani generis debitores sumus:
qui ñ solum nos more leuiathan ire

Expanded text:
adhuc poenitentiae remedium ostenadhuc poenitentiae remedium ostendit. Armilla Dominus maxillam Leviathan perforat, quia ipse ineffabili misericordiae suae potentia sic malitiae antiqui hostis obviat, ut aliquando eos etiam quos jam coepit amittat. Et quasi ab ore illius cadunt, qui post perpetratas culpas ad innocentiam redeunt. Quis enim ore illius semel raptus, maxillam ejus evaderet, si perforata non esset? An non in ore Petrum tenuit, cum negavit ? An non in ore David tenuit, cum in tantam se luxuriae voraginem mersit ? Sed dum ad vitam uterque per poenitentiam rediit, Leviathan iste eos aliquo modo quasi per maxillae suae foramen amisit. Per foramen ergo maxillae ab ejus ore subtracti sunt, qui post perpetrationem tantae nequitiae poenitendo redierunt. Quis autem hominum Leviathan istius os evadat, ut illicita nulla committat? Sed hinc cognoscimus, quantum Redemptori humani generis debitores sumus, qui non solum nos in ore Leviathan ire
Abbreviated transcription (Latin):
transfigeret. In hamo igitur captus
est: quia inde interiit. unde momor¬
dit. Et quos iure tenebat mortales
ꝑdidit: quia eum in quo ius ñ habu¬
it. morte appetere immortalem pre¬
sumpsit.Hinc est etiam quod hec
ip̃a de qua loquimur maria uiuit:
quia ille ꝓ humano gn̾e qui mor¬
ti nil debebat occubuit. Hinc est
quod nos cotidie ad uitam post cul¬
pas reu̾timur: quia ad penam nr̃am
conditor sine culpa descendit. Ecce
iam antiquus hostis ea que de hu¬
mano genere ceperat spolia amisit:
supplantationis sue uictoriam per¬
didit. Cotidie peccatores ad uitam re-¬
deunt:cotidie de eius faucib redemp¬
toris manu rapiunt᷑. Unde bene qͦ
ad beatum iob. uoce dominica ite¬
rum dicitur. Aut armilla ꝑforab̾
maxillam eius: armilla ubi ponit᷑.
ambiendo constringit. Quidem igi
tur ꝑ armillam. nisi circumplectens
nos cliuina miscd̃ia designatur: que
leuiathan istius maxillam ꝑforat:
dum nob̾ post ꝑpetrata que ꝓlubuit

Expanded text:
transfigeret. In hamo igitur captus transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interut unde momordit. Et quos jure tenebat mortales perdidit, quia eum in quo jus non habuit morte appetere immortalem praesumpsit. 9. Hinc est etiam quod haec ipsa de qua loquimur Maria vivit, quia ille pro humano genere qui morti nihil debebat occubuit. Hinc est quod nos quotidie ad vitam post culpas revertimur, quia ad poenam nostram conditor sine culpa descendit. Ecce jam antiquus hostis ea quae de humano genere coeperat spotia amisit, supplantationis suae victoriam perdidit. Quotidie peccatores ad vitam redeunt, quotidie de ejus faucibus Redemptoris manu rapiuntur. Unde bene quoque ad beatum Job voce dominica iterum dicitur: Aut armilla perforabis maxillam ejus ? Armilla ubi ponitur, ambiendo constringit. 1551 Quid ergo per armillam, nisi circumplectens nos divina misericordia designatur? Quae Leviathan istius maxillam perforat, dum nobis post perpetrata quae prohibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ei sine cessatione coaceruat. In hamo
autem esca ostendit᷑: aculeus occultat᷑.
Hunc ergo pater omp̃s hamo cepit.
quia ad mortem illius un igenitum
filium incarnatum misit: in quo ⁊
caro passibilis uideri posset ⁊ diuini¬
tas impassibilis uideri ñ posset. Cum¬
q: in eo serpens iste ꝑ manus ꝑsequen¬
tium escam corporis momordit: diui¬
nitatis illum aculeus ꝑforauit. Sriꝰ
uero eum in miraculis deum cognoue¬
rat: sed de cognitione sua ad dubitati¬
onem cecidit. quando hunc passibilẽ
uidit. Quasi hamus ergo fauces glut¬
tientis tenuit. dum in illo esca carnis
patuit quam deuorator appeteret: et
diuinitas passionis tempore latuit
que necaret. In hamo eius incarnati¬
onis captus est: quia dum in illo ap¬
petit escam corporis: tranffixus est
aculeo diuinitatis. Ibi quippe merat
humanitas que ad se deuoratorem
duceret: ibi diuinitas que ꝑforaret:
ibi aꝑta infirmitas que ꝓuocaret.
ibi occulta uirtus que raptoris faucẽ

Expanded text:
eis sine cessatione coacervat. In hamo eis sine cessatione coacervat. In hamo autem esca ostenditur, aculeus occultatur. Hunc ergo Pater omnipotens hamo coepit, quia ad mortem illius unigenitum Filium incarnatum misit, in quo et caro passibilis videri posset, et divinitas impassibilis videri non posset. Cumque in eo serpens iste per manus persequentium escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Prius vero eum in miraculis Deum cognoverat, sed de cognitione sua ad dubitationem cecidit, quando hunc passibilem vidit. Quasi hamus ergo fauces glutientis tenuit, dum in illo esca carnis patuit, quam devorator appeteret; et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hamo ejus incarnationis captus est, quia dum in illo appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret; ibi divinitas, quae perforaret; ibi aperta infirmitas, quae provocaret; ibi occulta virtus, quae raptoris faucem
Abbreviated transcription (Latin):
huc essem uobiscum. Neq enim cum
ip̃is ñ erat. quib presens corporaliter
apparebat: sed tamen iam se ẽẽ cũ ip̃is
denegat:aquorum mortali corpore.
carnis immortalitate distabat. Quod
illic cum ip̃is positus fatetur. ñ se ẽẽ
cum ip̃is. hoc quoq hic situ corporis ĩ¬
dicat: eum adhuc nauigantib eẽ se.¬
uit: atq ideo exaltauit caput: qͥa
hoc quod moriendo in sepulchro po¬
suit. surgendo suꝑ angelos eleuauit.
Et inde antiquum hostem ineter¬
num ꝑculit: unde seuire contra
se manus ꝑsequentium tem¬
poraliter ꝑmisit. Qd̾: aꝑte dominꝰ
beato iob indicat dicens. Numquid
capies leuiathan hamo: ꝑ leuiathã
quippe quod additamentum eorum
dicitur. cetus ille deuorator humani
generis designatur: qui dum se diui¬
nitatem homini addere spopondit:
inmortalitatem sustulit. Qui p̾ua¬
ricationis quoq culpam qͣm pͥmo
homini ꝓpinauit. dum sequentibus
pessima ꝑsuasione multiplicat: penaᷤᷤ

Expanded text:
huc essem vobiscum . Neque enim cum huc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, eit. Atque ideo exaltavit caput, quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; et inde antiquum hostem in aeternum perculit, unde saevire contra se manus persequentium temporaliter permisit. Quod aperte Dominus beato Job indicat, dicens: Nunquid capies Leviathan hamo ? 8. Per Leviathan quippe, quod additamentum eorum dicitur, cetus ille devorator humani generis designatur. Qui, dum se divinitatem homini addere spopondit, immortalitatem sustulit. Qui praevaricationis quoque culpam, quam primo homini propinavit, dum se sequentibus pessima persuasione multiplicat, poenas
Abbreviated transcription (Latin):
Queri etiam potest cur discipulis ĩ
mari laborantib post resurrectionem
suam dominus in littore stetit: qui
ante resurrectionẽ suam coram disci¬
pulis in fluctib maris ambulauit
Cuius rei ratio festine cognoscitur:si
ip̃a que tunc inerat causa pensetur.
Quid etenim mare nisi p̃sens seculũ
signat. quod se causarum tumu ltibꝰ
⁊ undis uite corruptibilis inlidit: Qd
ꝑ soliditatem litoris: nisi illa ꝑpetuitas
quietis et̾ne figurat᷑: Quia igitur di¬
scpuli adhuc fluctib mortalis uite
inerant. in mari laborabant:quia au¬
tem redemptor nr iam corruptionem
carnis excesserat. post resurrectionem
suam inlitore stabat: ac su p̃m resur¬
rectionis sue misterium rebus. disci¬
pulis loqueretur dicens. Iam uobis
in mari ñ appareo: quia uobiscum ĩ
ꝑturbationis fluctib ñ sum. Hinc ẽ
quod alio in loco post resurrectionem
suam. eisdem discipulis dicit. Hec st̾
u̾ba que locutus sum ad uos: cum ad¬

Expanded text:
Quaeri etiam potest cur, discipulis in Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is aurib lecta ẽ fres mei. questione
animum pulsat: sed pulsatione sua
ium discretionis indicat. Queri et¬
enim potest cur petrus qui piscatoꝵ
ante conu̾sionem fuit. post conu̾si¬
onem ad piscationem rediit: et cum
ueritas dicat. nemo mittens manũ
suam in aratrum. ⁊ aspiciens retro.
aptus ẽ regno dei. curre petiit quod
dereliquit. Sed si uirtus discretioniᷤ
inspicitur: citius uidetur: quia nimi¬
rum negocium quod ante conuersio¬
nem sine peccato extitit. hoc etiam pt̾
conu̾sionem repetere culpa ñ fuit.
Nam piscatorem petrum: matheum
uero thelonearium scimus. Et post
conu̾sionem suam ad piscationem
uetrus rediit. matheus uero ad the¬
ionei negocium ñ reledit: quia ⁊ aluso¬
est uictum ꝑ picationem querere. a¬
liud thelonet lucris pecunias augere.
Sunt enim pleraq negotia: que sine
peccatis exhiberi. aut uix aut nullate¬
nus possunt. Que ergo ad peccatum
implicant: ad hec necesse est. ut post
conuersionem animus ñ recurrat.

Expanded text:
ris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia alest victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatur: quia nimirum ille nasci¬
turus predicebatur. qui consuminati¬
onem obseruantie legalis. ⁊ euangłice
gr̃e predicaret initium: quia ortus
monstrabatur illius. qui primus om¬
nium ⁊ uenire et iam adẽe ostend̾et
dominum saluatorem. De quo scrip¬
tum ẽ. finis enim legis xp̃s. ad iusti¬
ciam omni credenti. Nam ⁊ septena¬
rio ꝓpter sabbatum: ⁊ denario nume¬
ro propter decalogum legis allimo¬
tio recte figuratur. Dies hec ꝓpme
omnis ab oꝑib uacare. ⁊ ꝑ orallon
atq abstinentiam affligi. ⁊ casis
preceptus ẽ. Quod beati iohannis
uite ⁊ predicationi multum congi
qui ⁊ ip̃e a mundanis uacans oyas
celestib solum studiis ac desideris n¬
mum dabat: ⁊ conuenientes ad sis
bas a malis oꝑib abstinere. ac ꝑpa
tentiam fidemq expiari. ⁊ xp̃o tons¬
crari docebat: quia tempus iamds¬
ne ꝓpitiationis instaret: in qua u¬
tis pie querentib regni celestis pi¬
teret ingressus. Quod autem bacbi

Expanded text:
dedicatur, quia nimirum ille nascidedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propomnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret
Abbreviated transcription (Latin):
tate dominus moysi. Mense septimo
decima die mensis. affligetis animaᷤᷤ
ur̃as: nullumq facietis opus. Ex¬
piabit autem sanctuarium pontifex
⁊ tabernaculum testimonii atq al¬
tare. sacerdotes quoq ⁊ uniu̾sum
ppłm. Eritq hoc uobis legitimum
sempit̾num. ut oretis ꝓ filiis isrł: ⁊
ꝓ cunctis peccatis eorum semel in
anno. Et paulo suꝑius cum ritum
eiusdem expiationis doceret: ait int̾
alia. Nullus hominum sit in taber¬
naculo: quando pontifex ingreditur
sanctuarium. ut roget ꝓ se ⁊ prodo¬
mo sua. ⁊ ꝓ uniu̾so cetu isrł: donec e¬
grediatur. Longum ẽ de singulis huiꝰ
diei cerimoniis scripture testimonia
ponere: longius multo singula suffi¬
taliter agantur exponere.Unde hoc ma¬
xime libet ur̃e frat̾nitatis auribus
intimare: quam conuenienter electũ
sit tempus. in quo p̃cursoris domini
natiuitas ⁊ uirtus futura nuntiaret᷑.
Septimus quippe mensis. ⁊ decima
huius dies sacratissimo huic oraculo

Expanded text:
tate Dominus Moysi: Mense septimo, tate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autem pontifex sanctuarium, et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula suffi Ecclesia agantur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo
Abbreviated transcription (Latin):
na uicis sue que ei de uice abia contige¬
rat templum ministraturus intrauit.
sed forte aliquib obscurum ẽ: quia
scriptura tacere uidetur. quo hec sint
anni tempore gesta. Quib intimandũ¬
est. quia nec hoc scriptura pret̾misit: s
exeo quod addidit latenter innuit:
⁊ omnis inquiens multitudo erat po¬
puli orans foris. hora incensi. Una et¬
enim tantummodo ꝑ annum sollẽp¬
nitas erat: in qua pontifice adorandũ
sancta sanctorum intrante. nullum
prorsus hominũ intra fores templi re¬
manere liceret: sed om̃s temꝑe obla¬
tionis exterius iuberentur orare. Hec
auten eiat statuta sollempnitas septi
que dies ꝓpitiationis siue expiationis
uocabatur: quia uidelicet oblatis in al¬
tare holocausti uictimis. sanguis in
sancta scõrum ad expiandum inferebat᷑.
siec sangus solum ibi asꝑgelatur. sed
⁊ thymiama adolebatur: quod in p̃¬
senti lectione zacharias menioratur.¬
fecisse. Dicit ergo de hac sollempni¬

Expanded text:
na vicis suae, quae ei de vice Abia contigena vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimquae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemni
Abbreviated transcription (Latin):
ntroq parente prouectioris etatis io¬
innes nasceretur: quatinus etiam
Po ortus eius miraculo patesceret
lirum magne uirtutis futurum ẽẽ
unascebatur: ubi desinente omni
ssaiuia concupiscentie carnalis con¬
laet. quia nulla inconceptione cau
oluptatis: sed sola cogitata sit spi¬
lalls gr̃a prolis. Sic ysaae filius ꝓ¬
ssionis. qui in figuram redempto
lo nr̃i factus ẽ obediens patriusꝙ.
ad moztem. De ueteranis parentibus
⁊sterildiu matre natus ẽ.Sie iacob
⁊ ioseꝑ patriarche. sic sanson fortissi¬
mus ducum. ⁊ ꝓphetarum eximius
samu el steriles diu corpore. sed fecun¬
das semꝑ uirtutib habuere genitrices:
ut miraculo natiuitatis natorum dig¬
nitas nosceret᷑. ⁊ probarentur sublimes
in uita futuri. qui in ip̃o uite ex ortu
etudinem sacerdotii. sorte exiit ut in¬
censum poneret ingressus in templum
domini: claret quidem hominibus
quia iam redeunte ex ordine septima¬

Expanded text:
utroque parente provectioris aetatis Joutroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu etudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septima
Abbreviated transcription (Latin):
Mi estimatione iudicantur. adhoc
dulis interni arbitris minus ali¬
ui ꝑfectionis habeanit. Et rursus
euenire. ut ñ nulli quib dani¬
uium operib immoderatiꝰ studen
ydum sine scientia deo placere appe¬
nit: proximorum oculos offendãt.
hia utraq reprehensione. parentes
pm iohannis immunes ẽẽ declarã¬
nu:. Dequib cum dictum esset. e¬
uant autem iusti ambo: continuo
subnectitur. ante deum. Et cum ad¬
mnctum ẽẽt incedentes in omnibus
mandatis ⁊ iustificationib domini:
mox infertur.sine querela. Ac si aꝑte
licatur. Adeo se in actibz pariter ⁊co¬
grtationib suis circumspecte agebãt:
ut ⁊diuinis optutib in occulto. et
lumano foris iudicio placerent: iux
millud apłi. Prouidemus enim bo¬
m. ñ solum coram deo: sed etiam co¬
um hominib. Et ñ erat illis filius.
io quod eẽt helisabeth sterilis: ⁊ ambo
ocessissent indieb suis. Diuinitꝰ
est procuratum ut sterili matre. et

Expanded text:
minum aestimatione judicantur, adhuc minum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram homieo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et