comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua carne quȩ dĩ lege seminatur
interra futurũ. eẽ. noncredis: Cur
quaeso tẽ tam angustus & inualidus
diuinae potentiae aestimator es ut
dispersum uniuscuiusq carnis puluerẽ
insuã rationẽ recolligi & reparari pos.¬
se noncenseas. cũ uideas qđ & iam
mortale ingeniũ demersas in ꝓfundũ
terre metallorũ uenas rimatur.
& artificis oculus aurũ uid&. in quo
imperitus terram putat: Netantũ
quidẽ concedimus ei qui fecit homi¬
nem. quantũ homo qui ab ipso factus
ẽ. assequi potest & cum auri. cẽ. pro¬
priam uenam. & argenti aliam. deris
quoq longe disparem. ferriq ac plũ.¬
bi diuersas intra speciem terrȩ late¬
re mortale deprehendat ingeniũ.
diuina uirtus inuenire posse ac discer¬
nere nonputabitur uniuscuiusq
carnis proprium censum. & iam
si uideatur. eẽ. dispersus: Sed ad
huc temptemus animas quȩ defici¬
unt infide: naturalib rationibus
adiuuare. Siquis diuersa semina in

Expanded text:
tua carne, quae lege Dei seminatur tua carne, quae lege Dei seminatur in terra, futurum esse non credis? Cur quaeso tam angustus et invalidus divinae potentiae aestimator es, ut dispersum uniuscujusque carnis pulverem, in suam rationem colligi et reparari posse mortale ingenium demersas in profundum terrae metallorum venas rimatur? Et artificis oculus aurum videt, in quo imperitus terram putat. Haec cur non 107 concedimus ei, qui fecit hominem, quando tantum is, qui ab ipso factus est, assequi potest? Et cum auri esse propriam venam, et argenti aliam, aeris quoque longe disparem, ferri ac plumbi diversam intra speciem terrae latere, mortale deprehendat ingenium: divina virtus invenire posse ac discernere non putabitur uniuscujusque carnis proprium censum, etiam si videatur dispersus? 43. Sed ad haec tentemus, animas quae deficiunt in fide, naturalibus rationibus adjuvare. Si quis diversa semina in
Abbreviated transcription (Latin):
tus angelicum hominib conferet
statum. ut qui deterra resurrexerinc
sed incaelo cum angelis uiuant: quos
tamen adhoc ratio uitae purioris
ad miserit. illos scilic& qui iã nunc
conseruã ammȩ suae carnem castis
pudicitiae frenis in obȩdientiam scĩ
labe tenuatam. atq inspiritalem
głiam sc̃ificationis uirtute mutatã.
angelorum quoq meruerint
inferre consortus. Sed infideles recla¬
mant & dicunt. Iuomodo pot est
caro quȩ putrefacta dissoluitur aut
impuluerẽ uertitur. maris & iam
interdum profundo sorbetur Fluc¬
tibq. dispergitur recollifursum
& redintegrari inunũ. & corpus ex
ea hominis reparari: Ad quos
primã interim responsionẽ. sermo¬
nib pauli faciamꝰ. dicentis eis. In¬
sipiens cũ quod seminas non uiuifi¬
catur nisi prius moriatur. & quod
seminas noncorpus quod futurum. ẽ.
seminas. sed nudum granũ tritieraut
alicuius ceterorum seminũ. Ds autẽ.
inseminib quȩ tũ interram iacis
ꝑ annos singulos fieri uides. hoc in

Expanded text:
tus, angelicum hominibus confert statum, ut qui de terra resurrexerint sed in caelo cum Angelis vivant: quos tamen ad hoc ratio vitae purioris admiserit: illos scilicet, qui jam nunc conservantes animae suae carnem in castis pudicitiae actibus, obedientiae Sancti labe tenuatam, atque in spiritualem gloriam sanctificationis virtute mutatam, Angelorum quoque meruerunt inferre consortiis. 42. Sed infideles clamant, et dicunt: Quomodo potest caro, quae putrefacta dissolvitur, aut in pulverem vertitur, maris etiam interdum profundo sorbetur, fluctibusque dispergitur, recolligi rursum et reintegrari in unum, et corpus ex ea hominis reparari? Ad quos primam interim responsionem sermonibus Pauli faciamus, dicentis eis: Insipiens tu, quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. Et quod seminas, non corpus, quod futurum est seminas, sed nudum granum tritici, aut alicujus caeterorum seminum. Deus autem in seminibus, quae tu in terram jacis, per annos singulos fieri vides, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s autẽ in mutabimur in mo¬
mento. inictu oculi: in nouissima
tuba can& enim tuba: & mortui
resurgent incorrupti. & nos inmu¬
tabimur. Sed & ad thesalonicen¬
ses nichilominus scribens dicit
N olo autem ignorare uos fratres
dedormientib ut non contriste¬
mini: sicuc & ceteri qui spem ñ
habent. Nam si credimus qđ ihe
mortuus. ẽ. & resurrexit: ita &
ds̃ eos qui dormierunt ꝑ ih̃m ad¬
duc & cum illo. Hoc enĩ uobis dicimꝰ
inuerbo dñi. quia nos qui uiuimꝰ
qui reliqui sumus inaduentu dñi
non prȩueniemus eos qui dormier:¬

Expanded text:
momento, in ictu oculi, in novissima tuba. Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Sed et ad Thessalonicenses nihilominus scribens dicit: Nolo autem vode dormientibus, ut non contristemini, sicut et ceteri, qui spem non habent. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum Domini, non praeueniemus eos, qui ante dormier
Abbreviated transcription (Latin):
at. summã totius perfectionis sucemo.¬
ta breuitate concludit: quamuis &iã
dehoc non solum agentib sed abhere¬
ticis fides inpugnetur eccłiae. Nam
ualentinus resurrectionẽ carnis om.¬
nimodis negat. & manes sic̃ supra
ostendimus. Sed isti elaiam quidem
ꝓphetã dicentẽ. resurgent mortui.
& suscitabuntur qui sunt insepulchris
audire noluer̃: nec danihelẽ sapien¬
tissimũ om̃iũ ꝓtestantẽ. quia tunc
resurgent qui sunt interrȩ puluere
bi quidẽ inuitam aecnam hi autem
in ob probrium & confusionẽ ȩtñam:
Iamen uel meuangelus quȩ recipere
uidentur discere debuerunt. adño &
saluatore nr̃o sadducaeos docente
dictum. Quod autem resurgant mor¬
tui non legistis quomodo dic̃ moy¬

Expanded text:
at, summam totius perfectionis succincat, summam totius perfectionis succincta brevitate concludit: quamvis etiam de hoc non solum a Gentilibus, sed et ab Haereticis fides impugnetur Ecclesiae. Nam Valentinus resurrectionem carnis omni modo negat, et Manichaei, sicut supra ostendimus. Sed isti Esaiam quidem prophetam dicentem, Resurgent mortui et suscitabuntur, qui sunt in sepulcris , audire noluerunt: nec Danielem sapientissimum, protestantem, Quia tunc resurgent, qui sunt in terrae pulvere: hi quidem in vitam aeternam, hi autem in opprobrium et confusionem aeternam . Tamen vel in Evangeliis, quae recipere videntur, discere debuerunt a Domino et Salvatore nostro, Sadducaeos docente, dictum: Quod autem resurgant mortui, non legistis, quo modo dicit Moy
Abbreviated transcription (Latin):
surdus audire. Iui michi claudo red¬
ditam non poterit reparare: & tamen:
ueniamus & iam ad ipsius naturae
testimonium. Occidere hominẽ. non
semper criminosum. ẽ. Sed malicia
non legibus occidere. criminosũ. ẽ.
Hon ergo factum me intalib quia
interdũ & recte fit. sed animus male
consulens dampnat. Si igitur ani¬
mus inme qui criminosus effectus
ẽ. & in quo origo fuic uiti corrigat᷑.
cur tibi non uidear non posse in¬
nocens effici. quiprius fueram
cramnosis: Si enim ue suipri ostendiꝰ
constat quod non infacco sed muolum¬
tate sit crimen: sicut mala uoluntis
auctore malo doemone peccato me a
mora fecit esse obnoxium: ita inbonũ
uoluntas mutata auctore bono dõ.
innocentiae me reddidit & uitȩ: sim
& hoc modo fides nr̃a non inuenitur
naturalib rationib aduersari. dum
remissio peccatorũ non gestis quae
mutari non possunt: sed animũ quẽ
demalo inbonum uerti posse certum
mo qui resurrectionem carnis ꝓnunti¬

Expanded text:
surdus audire: qui mihi claudo gresurdus audire: qui mihi claudo greditam non poterit recuperare? Et ut veniamus ad ipsius naturae testimonium. Occidere hominem non semper criminosum est, sed malitia, non legibus occidere criminosum est. Non ergo factum me in talibus, quia interdum et recte fit, sed animus male consulens damnat. Si ergo animus in me, qui criminosus est effectus, et in quo fuit origo vitii corrigatur, cur tibi videar non posse innocens effici, 105 qui prius fueram criminosus? Si enim, ut supra ostendi, constat, quod non in facto, sed in voluntate sit crimen: sicut mala voluntas, auctore malo daemone, peccato me et morti fecit obnoxium: ita in bonum voluntas mutata, auctore bono Deo, innocentiae me reddidit Al. reddit . Hoc modo fides nostra non invenitur naturalibus rationibus adversari, dum remissio peccatorum, non gestis, quae mutari non possunt, sed animo quem de malo in bonum converti certum e, qui resurrectionem carnis pronunci
Abbreviated transcription (Latin):
in eadẽ carne qua natus. ẽ. credit.
eundẽq uenturum iudicẽ omnium
sperat : inqua & remissio peccatorũ.
& carnis resurrectio p̃dicatur. Uerũ
deremissione peccatorũ sufficerre
sola credulitas deber&. Quis enĩ causas
aut rationem requirat. ubi indulgen¬
reni regis liberalitas discussioni non
sit obnoxia: abhumana temeritate
discutitur diuina largitio. Solent.
pagani qđ ip̃si nos decipiamus. qui
putemꝰ crimina quȩ opere cõmissa
sunt uerbis posse purgari. & aiunt:
Nuiquid potest qui homicidiũ cõmisit
homicida non esse: Aut adulter non
uideri. qui adulterium perpetrauit :
Quomodo ergo huiuscemodi criminũ
& purus : Sed adhȩc ut dixi: melius
fide quam ratione respondeo: Rex
enim . ẽ. omnium qui promisic. terrȩ
caeliq dñs. ẽ. qui haec pollicetur.
Nonuis ut ei qui me exterra hominẽ
fecit credam quod & excriminoso
me faciat innocentem. & qui me eũ
essem cecus fecit uidere. uel cum eẽm

Expanded text:
in ea carne, in qua mortuus est, credit. in ea carne, in qua mortuus est, credit. Eumdem denique venturum judicem omnium sperat in quo et remissio peccatorum, et carnis resurrectio praedicatur. 40. Verum de remissione peccatorum sufficere debet sola credulitas. Quis enim caussas aut rationem requirat, ubi indulgenreni Regis liberalitas discussioni non sit obnoxia, ab humana temeritate discutitur diviua largitio. Solent eagani, quod ipsi nos decipiamus, qui putemus crimina, quae opere commissa sunt, verbis posse purgari. Et ajunt, Numquid potest, qui homicidium fecit, homicida non esse: et adulter non videri, qui adulterium perpetravit? Quomodo ergo hujuscemodi criminum idebitur? Sed ad haec, ut dixi, melius fide, quam ratione respondeo. Rex enim est omnium qui hoc promisit: terrae caelique dominus est, qui haec pollicetur. Non vis, ut qui me ex terra hominem fecit, credam quod ex criminoso me faciat innocentem? Et qui me, cum essem caecus, fecit videre: vel cum essem
Abbreviated transcription (Latin):
& illud concilium uanitatis. ẽ. quod
donatus ꝑ africam tradicionis eccłiam
criminando contraxit. & quod
nouatus sollicitauit lapsis pęnitentiã
denegando. & scdas nuptias cum forte
iniri eas necessitas exegerit. condẽp¬
nando. Has ergo omnes: uelut con¬
gregationes malignantium fuge.
Sed & cos si qui illi sunt qui dicuntur
asserere quod filius dĩ nonita uide¬
at uel nouerit patrem sic̃ ipse nos¬
citur & uidetur apatre. uel regnũ
xp̃i. eẽ. finiendum. aut carnis relur¬
rectionẽ non integra naturȩ suȩ substan¬
tia reparandam. futurũ dĩ iustũ erga
om̃s negare iudicium. diabolũ debita
absoluere dampnatione penarũ: ab his
inquã omnib fidelis declin& auditꝰ
Scam uero eccłiam tene. quae dñ
patrẽ omnipotentẽ & unigenitum fi¬
& sp̃m̃ sc̃m concordi & consona sub¬
stantiȩ ratione ꝓfitetur. filiũq dĩ
natum ex uirgine & passum prosalute
humana ac resurrexisse amortuis

Expanded text:
et illud concilium vanitatis est, quod et illud concilium vanitatis est, quod Donatus per Africam traditionis Ecclesiam criminando contraxit: et quod Novatus sollicitavit, lapsis poenitentiam denegando: et secundas nuptias, cum forte iniri eas necessitas exegerit, condemnando. Has ergo omnes velut congregationes malignantium fuge. Sed et eos, si qui illi sunt, qui dicuntur asserere, quod Filius Dei non ita videat, vel noverit Patrem, sicut noscitur ipse et videtur a Patre: vel regnum Christi esse finiendum, aut carnis resurrectionem non in integram naturae suae substantiam reparandam: futurum Dei justum erga omnes negare judicium: diabolum a debita absolvi damnatione poenarum. Ab his, inquam, omnibus fidelis declinet auditus. Sanctam vero Ecclesiam tene quae Deum Patrem omnipotentem, et unicum Fi Sanctum concordi et consona substantiae ratione profitetur, Filiumque 104 Dei natum ex Virgine, passum pro salute humana, ac resurrexisse a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
per diuersos nascendi circulos astriut.
resurrectionẽ carnis nĩãe negat: Passi¬
onẽ dñi & natiuitatẽ non inueritate
carnis. sed infantasis fuisse confirmat.
Conciliũ uanitatis. ẽ. & quod paulos
samosatenus & eius post hȩc successor
fotinus asseruit. xp̃m non fuisse ante
sccula natum expatre. sed ex maria
coepisse: & non eũ dm̃ hominẽ natum.
eunomius docuit: qui filiũ dĩ non ex
ipsa patris substantia natũ. sedex ni¬
chilo ereatũ uolunt. Conciliũ uani
tatis.ẽ. & qđ illi agunt. qui filiũ quidẽ
desibstantia patris fatentur. Icmuero
unã eandemq uirtututẽ & diuinitatẽ
gelio cum dicit. baptizate omnes gen
mine: quod diuinitus iungitur. Con¬
alium uanitatis.ẽ. & hoc quod
olim congregauit pertinax & praua
contentio adserens xp̃m carnem qui¬
dem humanam suscepisse. non tamen
& animã rationalem: cũ utiq & car¬
ni & animae & sensui ac menti. una
eademq salus axp̃o conlata sit. Sed

Expanded text:
per diversos nascendi circulos adstruit: per diversos nascendi circulos adstruit: resurrectionem carnis nostrae negat: passionem Domini et nativitatem non in veritate carnis, sed in phantasiis fuisse confirmat. Concilium vanitatis est, quod Paulus Samosatenus, et ejus post hunc successor Photinus asseruit, Christum non fuisse ante secula natum ex Patre, sed ex Maria coepisse: et non eum Deum hominem natum, ue Eunomius docuit, qui Filium Dei non ex ipsa Patris substantia natum, sed ex nihilo creatum volunt: et Filium Deitatis est et quod illi ajunt, qui Filium Dei quidem de substantia Patris fatentur, Sanctum unam eamdemque virtutem et divinitatem gelio, cum dicit, Baptizate omnes gentmine, quod divinitus jungitur. Concilium vanitatis est et hoc, quod olim congregavit pertinax et prava contentio, asserens Christum carnem quidem humanam suscepisse, non tamen et animam rationalem: cum utique et carni et animae, et sensui humano ac menti una eademque salus a Christo collata sit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Odii eccłiam malignantium: & cũ
impis non sedebo. Dehac autem
eccłia. quae fidem xp̃i integram
seruat: audi quid dicit sp̃s sc̃s
in canticis canticorũ: Una .ẽ. colum¬
ba mea: una.ẽ. perfecta genitricis
suae. Iuihanc ergo fidẽ in eccłia sus¬
cipit: non declin& inconcilia uanita¬
tis. & cũ iniqua gerentib non iN¬
troeat. Concilium namq uanitatis
ẽ. quod agit marcioN: qui negat
patrem xp̃i dm̃. eẽ. creatorẽ. qui per
filiũ suũ fecerit mundũ. Concilium
uanitatis. ẽ. qđ hebion doc& ita xp̃o
credi debere. ut & circũcisio carnis. &
obleruatio sabbati. & lacrificiorum
sollempnital. çȩcertq omnes obieruantie
secd̾m legis lic teram teneantur. Con¬
ciliũ uanitatis. ẽ. quod manicheus ło¬
c& Primo qui scipsum paradlitum
nominauit: tum deinde qui mundum
amalo factũ dicit. dm̃ creatorem negat.
testamentum uetus repudiat. unam
bonam. aliam malam naturam sibi
cudes & animalia & bestias redire

Expanded text:
Odi Ecclesiam malignantium, et cum Odi Ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo. De hac autem Ecclesia, quae fidem 102 Christi integram servat, audi quid dicat Spiritus Sanctus in Canticis Canticorum: Una est columba mea, una est perfecta genetrici suae . Qui ergo hanc fidem in Ecclesia suscipit, non declinet in concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introeat. Concilium namque vanitatis est, quod agit Marcion, qui negat, Patrem Christi Deum esse creatorem, qui per Filium suum fecerit mundum. Concilium vanitatis est, quod Ebion docet, ita Christo credi debere, ut circumcisio carnis, et observatio sabbathi, et sacrificiorum solemnitas, caeteraeque omnes observantiae secundum legis literam teneantur. Concilium vanitatis est, quod docet Manichaeus, primo quod seipsum paracletum nominavit: tum deinde, quod mundum a malo factum dicit, Deum creatorem negat, Testamentum vetus repudiat: unam bonam, aliam malam naturam sibi cudes et animalia et bestias redire
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. libellus tobiae. & udith: & macha.¬
beorum libri. In nouo uero testam̃to
libellus quidicitur pastoris. siue her-¬
mae: & is qui appellatur duae uiae
uel iudiciũ scđm petrum. Iuae om̃ia
legi quidem inecclesus uoluerunt.
non tamen proferri ad auctoritatẽ
ex his fidei confirmandã. Ceteras uero
scripturas. a pocrifas nominarunt: quas
ineccłia legi noluerunt. Haec nobis
tib uerbi dĩ ausienda sine pocula.
Ten& deinde ratio fidei: scãm eccłiam.
Causã iam superius diximꝰ. cur ñdixe¬
eccłiam. Hiigitur qui supra muno dõ
credere edocti sunt sub mysterio trini¬
tatis. credere & iam hoc debent unam
eẽ. ecłiam Icãm inqua. ẽ. una fides.
unum baptisma. Inqua unus deus
ergo scã eccłia: non habens maculã
aut rugam. Multi enim & alii
ecclesias congregarunt ut mar¬
cIoN & ualentinus. ut hebioN.
heretici. Sed ille eccłiae. non sunt
sine macula uel ruga perfidiae:
& ineo dicebat deillis propheta.

Expanded text:
 libellus est Tobiae et Judith, et Machab libellus est Tobiae et Judith, et Machabaeorum libri. In novo vero Testamento libellus, qui dicitur Pastoris sive Hermes: qui appellatur Duae viae, vel Judicium Petri. Quae omnia legi quidem in Ecclesiis voluerunt, non tamen proferri ad auctoritatem ex his fidei confirmandam. Caeteras vero Scripturas apocryphas nominarunt, quas in Ecclesiis legi noluerunt. Haec nobis tibus verbi Dei haurienda sint pocula. 39. Tenet deinde ratio fidei, SANCTAM ECCLESIAM. Caussam jam superius diximus, cur non dixeesiam. Hi igitur qui supra in uno Deo credere edocti sunt sub mysterio Trinitatis, credere etiam hoc debent, unam esse Ecclesiam sanctam, in qua est una fides et unum baptisma, in qua unus Deus ergo sancta Ecclesia, non habens maculam, aut rugam. Multi enim et alii Ecclesias congregaverunt, ut Marcion, et Valentinus, et Ebion eteri omnes haeretici. Sed illae Ecclesiae non sunt sine macula, vel ruga perfidiae: et ideo dicebat de illis Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
& hester. Prophetarũ uero esaias. hie¬
remias. iezechiel. daniel: preterea
duodecim prophetarum liber unus
iob quoq & psalmi lauid singulist̃
libri. Salomonis uero tres ecclesus
eaditi. prouerbia. ecel es iastes: cantica
canticorũ. Inhis. concluserunt librorũ
numerũ ueteris testamenti. Noui uerõ.
quatuor euangelia: mathei. marei.
lucae. iohannis: actus apłorum quos
descripsit lucas. pauli apostoli epistolas
quattuordecim. petri apłi epistolas
iohannis. Haec sunt quae patres intra
canonem concluserunt. & ex quib fidei
nrae adsertiones constare uoluerunt.
Sciendũ tamen. ẽ. qđ & alii libri sunc
qui non canoniei. sed ecclesiastici ama¬
iorib appellati sunt. ut est sapientia
que dieitur lalomonis. & alia sapientia
quae dicitur filii surae. qui liber apud
latinos hoc ipso generali uocabulo ec.¬
desiasticus appellatur. quo uocabulo
non auctor libelli: sed scripture quali¬
tas cognominata est. Ciusdẽ ordinis¬

Expanded text:
et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeet Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas cognominata est. Ejusdem vero ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
neeteris uero ubi non dediumitat
sed decreaturis & demy steris sirmo e.
it.prepositio non additur ut dicatin
inscã eccłia. sed scam eccł̃iam eredendi
esse non ut den sed ut eccliam dõ con¬
gregatam: & remissionem peccatorũ
non inresurreccionem carnis. hac tas
praepositionis syllaba. creator acrea¬
turis secernitur: & diuina separintir
abhumanis. Hic igitur sp̃s ses est.
qui inueteri testamento legem & pro
phetas. innouo euangelia & apostolos
inspirauit. Unde & apostolus dicit
Omnis scriptura diuinitus inspiraca:
utilis. ẽ. ad docendum. & ideo quae
sint noui ac ueteris instrumenrti uo¬
mero. sic̃ ex patrum monimentis
accepimus designare. Itaq ueteris
si quinq libri sunc traditi. genesis.
exodus. leuiticus. numeri. deucaro¬
nomium. P ost hos hicdus naue & iudi¬
amꝰ simul cum ruth. Iuactuor post
haec regnorum libri. quos hebrȩi
duos uocant: paraly̧ pomenon. qui
dierum dicitur. Libri haesdrȩ duo.
qui apud illos singuli computantur.

Expanded text:
eteris vero ubi non de divinitate, sed de creaturis, et de mysteriis sermo est, in praepositio non additur, ut dicatur, in sancta Ecclesia: sed sanctam Ecclesiam credendam esse, non ut Deum, sed ut Ecclesiam Deo congregatam. Et remissionem peccatorum nis credant, non in resurrectionem carnis. Hac itaque praepositionis syllaba, creator a creaturis secernitur, et divina separantur, ab humanis. Hic igitur Spiritus Sanctus est, qui in veteri Testphetas, in Novo Evangelium et Apostolos inspiravit. Unde et Paulus dicit: Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum . Et ideo quae sint Novi ac Veteris Instrumenti vomero, sicut ex Patrum monumentis accepimus, designare. 37. Itaque veteris si quinque libri sunt traditi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Post haec Jesus Nave, Judicum simul cum Ruth. Quatuor post haec Regnorum libri, quos Hebraei duos numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia naturalis rationis ad sig¬
nent: siinquam haec scđm traditionis
supra expositae regulam consequent̃
aduer timus. deprecemur ut nobis
& omnibus quihate audiuine concedat
dñs fdle quam suscepimus custodita.
cersu consummato exspectane
& inueniri inter eos
qui resurgunt in uitam ȩternam.
liberari uero a confusione & obpro¬
brio aeterno. per xp̃m drim¬

Expanded text:
sequentia naturalis rationis assignet. Si inquam haec secundum traditionis supra expositae regulam consequenter advertimus, deprecamur ut nobis et omnibus, qui haec audiunt, concedat Dominus, fide quam suscepimus custodita, cursu consummato, exspectare t inveniri inter eos qui resurgunt in vitam aeternam: liberari vero a confusione et opprobrio aeterno, per Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ex relurrectione condicio: ut sicut
iustis ministrat ad perpetuitatem
głiae. ita peccatoribus ad ꝓlixitatẽ
confusionis ministr& & poenę. Sic
enim ꝓpheticum definit eloquium
cuius & paulcante meminimus. ubi
dicit: & multi resurgent deterrȩ pul¬
uereꝰ hi quidẽ inuitã et̃nam. hiautẽ
in confusionẽ & obprobrium ȩc̃num

Expanded text:
ex resurrectione conditio, ut sicut ex resurrectione conditio, ut sicut justis Deus ministrat ad perpetuitatem gloriae: ita peccatoribus ad prolixitatem confusionis ministret et poenae. Sic enim propheticum definivit eloquium, cujus et paulo ante meminimus, ubi dicit: Et multi resurgent de terrae pulvere, hi quidem in vitam aeternam, hi autem in confusionem et opprobrium aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
fulgebunt sicue sol: & sicut splendoꝵ
firmamenti in regno dĩ. uid enim
difficile uidebitur eos fulgorem solis
habituros ac siderum & firmamenti
huius splendore decorandos. quibus
ratur incaelis. uel conformandi di¬
cuntur ad głiam corporis xp̃i: Ad
quam głiam saluatoris ore promissã.
respiciens sc̃s apłs dixit. Iuia semina¬
tur corpus animale: resiug& corpus
uerum.ẽ. quod iustos quosq & scõs
angelorum consortis sociabit diuina
cor poris purgationem: uideatur
esse promissum: si enim credimus
scđm ea quae scripta sunt quod
accipiens ds̃ limum terrae plasma
aut absurdum aut contrarium uide¬
tur sieisdem racionib quibus terra
profecisse dicitur incorpus animale.
rursum corpus animale incorpus
proficere spiritale credatur . Hȩc
quidem atq his similia mult a
muenies inscripturis diuinis. dere¬
surrectione iustorum. Dabitur &iã
autem peccatorib uti supra diximꝰ
incorruptionis & in mortalitatis

Expanded text:
fulgebunt sicut sol, et sicut splendor 113 fulgebunt sicut sol, et sicut splendor 113 firmamenti in regno Dei . Cui enim difficile videbitur, eos fulgorem solis habituros, ac siderum, ac firmamenti hujus splendore decorandos, quibus ratur in coelis, vel conformandi dicuntur ad gloriam corporis Christi, ad quam gloriam Salvatoris ore promissam, respiciens sanctus Apostolus dicit: Quia seminatur corpus animale, resurget verum est, quod justos quosque et sanctos, Angelorum consortiis sociabit divina corporis rationem videatur esse promissum. Si enim credimus secundum ea, quae scripta sunt, quod accipiens Deus limum terrae, plasmaaut absurdum, aut contrarium videtur, si iisdem rationibus quibus terra profecisse dicitur in corpus animale, rursum corpus animale in corpus proficere spirituale credatur? Haec quidem atque his similia multa invenies in Scripturis divinis de resurrectione justorum. Dabitur autem etiam peccatoribus, ut supra diximus, incorruptionis et immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum uero. ut absq. internetione
sui debitas luant poenas. Quod autẽ
ostendimus quia apostolus dicit. dein
simul cum illis rapiemur innubibus
dño erimꝰ. Nec mireris si caro scõrũ
intantã głiam ex resurreccione muta¬
bitur. ut inoccursum dñi suspensa
nubib & aere uecta rapiatur : cum
ipse apłs exponens quantũ conferat
ds̃ his qui diligunt eum dicat. Iuia
transformabit corpus humilitatis
nrãe. conforme corpori filii claritatis
suae. Nichil ergo absurdi .ẽ. si scorũ
corpora dicantur nubib maera sus¬
tolli: cũ ad formam corporis xp̃i
quod indextera dĩ sed&. dicantur. eẽ.¬
reformanda . Sed & hoc sc̃s apostolus
uel dese uel deceteris sui loci uel meri¬
ti addit & dicit. quia coexcitauit nos
cũ xp̃o. simulq fecit sedere incelestib
Unde cum haec & eorum simili a
habeat resurrectio iustorũ: non erit
iam difficile credere & iam illa quae
prophetae praedixerant. quod iusti

Expanded text:
Peccatorum vero, ut absque interitione Peccatorum vero, ut absque interitione sua debitas luant poenas. 46. Quod autem ostendimus, quia Apostolus diimul cum illis rapiemur in nubibus Domino erimus . Nec mireris, si caro sanctorum in tantam gloriam ex resurrectione mutabitur, ut in occursum Dei suspensa nubibus, et in aere vecta rapiatur, cum ipse Apostolus, exponens quantum conferat Deus his, qui diligunt eum, dicat: Quia transmutabit corpus humilitatis nostrae conforme fieri corpori claritatis suae . Nihil ergo absurdum est, si sanctorum corpora dicantur nubibus in aera sustolli, cum ad formam corporis Christi, quod in dextera Dei sedet, dicantur reformanda. Sed et hoc sanctus Apostolus, vel de se, vel de caeteris sui loci vel meriti addit, et dicit. Quia consuscitabit nos cum Christo, simulque faciet sedere in caelestibus . Unde cum haec et eorum similia habeant in resurrectione justorum, non erit jam difficile credere etiam illa, quae prophetae praedixerant, Quod justi scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
sit omnib his quae deexemplis
diuinorũ uoluminũ memorauimꝰ.
Quidenĩ aliud indicatur indiet is
iob quae superius exposuimus cum
dicit. quia resuscitabit pellem mam
quȩ hȩc nunc haurit id ẽ. quȩ sta
tormenta perpetit. nonne aperte
dicit huius carnis resurrectionẽ futura:
Huius inquam quae tribulationũ & temp¬
tacionũ cruciam̃ta nunc sustin&. Sed
& apłs cum dicit. oport& enĩ corrupaibile
hoc induere incorruptionẽ. & mortale
hoc induere inmortalitatẽ. nũquid ñ
corpus suũ quodãmodo contingentis &
digito palpantis uox. ẽ. Hoc erto qđ
nunc corruptibile corpus. ẽ: resurrecti¬
onis grã corruptibile erit. & hoc quod
nunc mortale. ẽ: inmortalitatis uir¬
nem sentiant ulera nec mortem. non
natuta carnis abiecta: sed condicione qiꝰ
& qualitate mutata. E rit ergo corpus
qđ iesiget amortuis incorruptibile
& mmortale. non solum iustorũ: sed
&iam peccatorum. Iustorũ quidem
ut semper possint permanere cũ xp̃o.

Expanded text:
sit omnibus his, quae de sit omnibus his, quae de divinis voluminibus memoravimus. Quid enim aliud indicatur in dictis Job, quae superius exposuimus, cum dicit: Quia resuscitabit pellem meam, quae haec nunc haurit, id est, quae ista tormenta perpetitur: nonne aperte dicit hujus carnis resurrectionem futuram, hujus, inquam, quae tribulationum et tentationum cruciamenta nunc sustinet? Sed et Apostolus cum dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem : nunquid non corpus suum, quodammodo contingentis et digito palpantis est vox? Hoc ergo quod nunc corruptibile corpus est, resurrectionis gratia incorruptibile erit: et hoc quod nunc mortale est, immortalitatis virnem sentient ultra, nec 112 mortem: non natura carnis abjecta, sed conditione ejus et qualitate mutata. Erit ergo corpus quod resurget a mortuis incorruptibile et immortale, non solum justorum, sed etiam peccatorum. Justorum quidem, ut semper possint permanere cum Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc pauli solius nouella p̃dicatione
audi quam euidenter resurrectionẽ
bori spes. Sienim abscisa fuerit
iterum pullulabit: & uirgultum eꝰ
numquam deficit. uod si senuerit.
in terra. ẽ. radix eiꝰ: si uero inpetra
emortuus fuerit truncus qꝰ. ab odore
aquȩ reflorebit: & faci& fruticem
quasi nouella. Uir uero si mortuus
fuerit abic. & mortalis siceciderit:
ultra iam nonerit. Nontibi uide¬
tur inhis cum quodam pudore
arguere homines & dicere. itane stul¬
tum .ẽ. hominum genus ut cũ uide¬
rint excisae arboris truncum rursũ
pullulare deterra & lignũ emortuũ
iterũ uitam recipere. ipsi nec lignis
opinentur: Ut autẽ scias qđ ueluti
in c̃rogantiꝰ modum legendũ sit quod
dix̃ mortalis autẽ cum ceciderit non
Exspectabo: usquequo iterũ fiam. & ite¬
rũ item dicit. Qui resuscitaturus ẽ.
super cerram pellem meam. quae hec
qua confitemur insymbolo huius
carnis relurrȩctionẽ. QIuod enĩ aciunc¬
tum .ẽ. huius. uide quam consonuino

Expanded text:
haec Pauli solius, quasi novella praedicatione audi quam evidenter resurrectionem bori spes: si enim abscissa fuerit, iterum pullulabit, et virgultum ejus nunquam deficiet. Quod si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere emortuus fuerit truncus ejus, ab odore aquae reflorebit, et faciet fruticem sicut novella. Vir vero si mortuus fuerit, abiit, et mortalis si ceciderit, ultra non erit ? Non tibi videtur in verbis his, cum quodam pudore arguere homines, et dicere: Itane stultum est hominum genus, ut cum videant exscissae arboris truncum rursum pullulare de terra, et lignum emortuum iterum vitam recipere, ipsis ne lignis opinentur? Ut autem scias, quod veluti interrogantis modo legendum sit quod dixit: Mortalis autem cum ceciderit, nonulo post dicit: Exspectabo usquequo iterum fiam. Et iterum idem dicit: Qui resuscitaturus est super terram pellem meam, quae haecqua confitemur in Symbolo hujus carnis resurrectionem. Quod enim adjunctum est, hujus, vide quam consonum
Abbreviated transcription (Latin):
add etpiendos fideles quosq cellida fau¬
de simulare. & pro filio homina
qui exspectatur uenturus in maiestate
patris sui: filium perdicionis inꝑro¬
digus & signis mendacib prepariro.
ut proxp̃o mundo huic introducat
antichristum: dequo & ipse dñs ineuan¬
gelus predixit iudeis. quia ego ueru
in nomine patris mei & nonrecepistis
me. alius ueni& in nomine suo. ꝙ
ipsum recipietis. & iterum dicit: line
uidebitis ab ominationem desolations
stantem in loco scõ. sicut danihel pro¬
pheta dicit. qui legit incelligat. Dani¬
hel ergo deacluentu erroris istius ple¬
nius & latius in suis uisionibus edoc&.
rationib dilatantur. & ideo scire
dehis plenius uolentem: ad ipsas ma¬
gis recensendas remittimus uisiones
Sed & apostolus de eo dicit. Nequis uos
seducat ullomodo. Im̃ nisi discessio
uenerit primum. & reuelatus fuerit
homo peccati filius perdicionis qui
aduersatur & extollit se super omne¬

Expanded text:
ad decipiendos fideles callida frauad decipiendos fideles callida fraude simulare, et pro filio hominis, qui expectatur venturus in majestate Patris sui, filium perditionis in prodigiis et signis mendacibus praeparare, ut pro Christo, mundo huic introducat Antichristum, de quo et 97 Dominus in Evangeliis praedixit Judaeis: Quia ego veni in nomine Patris mei, et non recepistis me: alius veniet in nomine suo, et ipsum recipietis . Et iterum dicit: Cum videbitis abominationem desolationis stantem in loco sancto, sicut dicit Daniel propheta, qui legit intelligat . Daniel ergo de adventu erroris istius plenius et latius in suis visionibus edocet, rationibus dilatatur: et ideo scire de his plenius volentem, ad ipsas magis recensendas remittimus visiones. Sed et Apostolus dicit de eo: Ne quis vos seducat ullo modo: quoniam nisi discessio venerit primum, et revelatus fuerit homo peccati, filius perditionis, qui adversatur et extollit
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum laticudine congregabis
Dicit ergo malachias ꝓpheta. Eece
uenit dñs omnipotens. & quis susti¬
nebit diẽ aduentus eꝰ. aut quis
sustinebit aspectum cius: quia ipse
ingredietur sicut ignis conflatorii.
& sicut poa lauantium. & sedebit.
eos & purgans sicut argentum. &
sicut aurum. Ut autem euidentiꝰ
ueniens usq aduetustum dierum
peruenit. & in conspectu eius ob¬
latus. ẽ: & ipsi datus. ẽ. principa¬
tus & honoꝵ. & regnum. & om̃s
populi. tribus. linguae. ipsi ser¬
uient. & potestas enis potestas ecna
quae non preteribit: & regnum eius
noncorrumpetur. Ex his ergos docem̃
non solum deaduentu & iudicio sed¬
& depotestate eius & regno. quia potes¬
tas eius ȩtña sit & sine corruptionis
fine sit regnum: sicut & ineuangelio
dicitur. & regni eius non est fiNis
Unde ualde alienus afide. ẽ. qui regnũ
xp̃i dicit aliquando finiendum. Scire
tamen debemuꝰ quod salutarẽ hunc
xp̃i aduentũ. conãbitur inimicus

Expanded text:
Scripturarum latitudine congregabis. Scripturarum latitudine congregabis. Dicit ergo Malachias propheta: Ecce veniet Dominus omnipotens, et quis sustinebit diem adventus ejus, aut quis sustinebit aspectum ejus? Quia ipse ingreditur sicut ignis conflatorii, et sicut 96 herba lavantium: et sedebit conflans et purgans sicut argentum et sicut aurum . Ut autem evidentius ueniens uenit upervenit, et in conspectu ejus oblatus est: et ipsi datus est principatus et honor et regnum: et omnes populi, tribus et linguae ipsi servient: et potestas ejus potestas aeterna, quae non praeteribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ex his ergo edocemur, non solum de adventu et de judicio, sed de potestate ejus et regno, quia potestas aeterna sit, et sine corruptionis fine sit regnum: sicut et in Symbolo dicitur: Et regni ejus non erit finis . Unde valde alienus a fide est, qui regnum Christi dicit aliquando finiendum. Scire tamen debemus, quod salutarem hunc Christi adventum conatur inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
caelis. Sed & paulus adephesios seri¬
bens. scđm operationẽ inquit poten¬
tiae untutis eiꝰ quam operatus. ẽ. in
xp̃o suscitans eum am
& sedere faciens indextera sua. Quod
autẽ ueniat iudicaturus uiuos &
mortuos: multis quidẽ scriptura
rũ diuinarum testimoniis edocemui
Sed priusquam ꝓpheticis hȩc doquus prȩ¬
dicta doceamus: illud necessario arbi¬
tror admonendum quod ista fidei
traditio cotidie nos uult deaiduentu
iudicis. eẽ. sollicitos. ut actus nr̃os ita
preparemus: tamquam reddituri im¬
minenti iudici rationem. Hoc enĩ erat
& qđ propheta dicebat deuiro beato:
quia disponit sermones suos iniudicio
tui ad iudiciũ ueniant. sed qđ animas
simul iudicabit & corpora. Inquib
uiuos animas. mortuos corpora
sunt corpus occidere: animȩ autem
nichil possunt facere. Sed cimetepo.¬
tius eũ. qui potest & animã & corpꝰ
siuidetur.: &iam ꝑ prophetas. hȩc p̃¬
dicta. eẽ. doceamus. P lura autem
cestimonia cũ uolueris: ipse tibi de

Expanded text:
coelis . Sed et Paulus ad Ephesios scribens, Secundum operationem, inquit, potentiae virtutis ejus, quam operatus est in to, suscitans eum a mortuis, et sedere faciens in dextera sua . 33. Quod autem veniat judicaturus vivos et mortuos, multis quidem divinarum Scripturarum testimoniis edocemur. Sed prius quam propheticis 95 haec eloquiis praedicta doceamus, illud necessarie arbitror admonendum, quod ista fidei traditio quotidie nos vult de adventu judicis esse sollicitos, ut actus nostros ita praeparemus, tanquam reddituri imminenti judici rationem. Hoc enim erat quod et Propheta dicebat de viro beato: Quia disponit sermones suos in judicio tui ad judicium veniant: sed quod animas simul judicabit et corpora, in quibus vivos animas, mortuos corpora sunt corpus occidere, animae autem nihil possunt facere: sed timete potius eum, qui potest et animam et corpus si videtur, etiam per prophetas haec praedicta esse doceamus. Plura autem testimonia cum volueris, ipse tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sunt quidicunt. die tercia resurge¬
mus: & uiuemus inconspectu eius. Csa¬
ias uero: aperte dicit. Qui educit det̾ra:
pastorem magnum ouium. Sed & qđ
mulieres uisurae essent resurrectionẽ eiꝰ.
lieres quȩ uenitis abspectaculo. uenite.
non enim. ẽ. populus habens intellectũ¬

Expanded text:
ipsi sunt, qui dicunt: Die tertia resurgeipsi sunt, qui dicunt: Die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Esaias vero aperte dicit: Qui eduxit de terra pastorem magnum ovium . Sed quod et mulieres visurae essent resurrectionem ejus,lieres, quae venitis a spectaculo, venite: non enim est populus habens intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
abundantius cupiunc. Dicit ergo statim
inpsalnus Ego dormiui & soporatus
sum. & exurrexi. qm̃ dñs suscipi& mẽ
Item malio. P ropter miseriam in opũ
& gemitum pauperũ: nunc ex surgam
dicit dñs. & alibi. sicut iam superius
diximus. Dñe eduxisti deinferno animã
ntã: saluastime adescendentib in lacũ.¬
& mlio. Im̃ conuersus uiuificastime: &
de abssso terrȩ. iterum reduxisti me.
Cuidentiss ime autem in octogesimo &¬
septimo psalmo. deeo dicitur. & factus
ẽ. sic̃ homo sine adiutorio: int̾ mortuos
liber. Non dixit homo: sed sicut homo.
infernũ: sed int̃ mortuos liber erat.
quia amorte teneri non poterat: & ideo
alio diuinȩ maiestatis ostenditur. Oseȩ
autem propheta. & iam detercia die.:
manifeste ꝓnuntiat hoc modo. Sana¬
ut nos inquic post biduum: Indie autẽ
ctitia resurgemus & uiuemus inconspec¬
tu eiꝰ. Haec autem expersona eorum
dicit: qui cum ipso die tercia resurgen¬
tes. demorte reuocantur ad uitam. &

Expanded text:
abundantius cupiunt. 30. Dicit ergo statim abundantius cupiunt. 30. Dicit ergo statim in Psalmis: Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me . Item in alio: Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus . Et alibi, sicut jam superius diximus: Domine, eduxisti de inferno animam meam, salvasti me a descendentibus in lacus vivificasti me, et de abysso terrae iterum reduxisti me . Evidentissime in octogesimo septimo Psalmo de eo dicitur: Et factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber. Non dixit homo, sed sicut homo. infernum: sed inter 92 mortuos liber erat, quia a morte teneri non poterat. Et ideoalio divinae majestatis potestas ostenditur. Osee autem propheta etiam de tertia die manifestissime pronunciat hoc modo. Sanabit, inquit, nos post biduum: in die autem tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Haec autem ex persona eorum dicit, qui cum ipso die tertia resurgentes, de morte revocantur ad vitam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rum dic̃. Decebat enim eũ ꝓpt̃ quem
omĩa & per quẽ omĩa. multos flio
ingł̃ia ad ducentem: auctorem selias
Igitur consũmatã passionib carnem.
onis uirtute reparatum: indextera di
sed inaltissimis conlocauit. Unde¬
& apostolus dicit: qui simul coexcitauit
nos. simulq sedere fecit incadestibus
Hic enĩ erat figulus qui uas demanisiua
conlapsum & confractũ. rursũ eleuauit
manib suis. & reformauit sic̃ placiut
inconspectu eiꝰ. Placuit autẽ ita. ut
corpus qđ mortale & corruptibile sus¬
ceperat desepulchri petra eleuatũ. &
inmortale atq incorruptibile effactũ:
iam non int̾renis sed incęlestib &¬
inpatris dexteram conlocar& Plenę
sunt dehis sacram̃tis scripturȩ ueters
testam̃ti. nullus super hoc ꝓpheta.
nullus legis lator. aut psalmografus
siluit: sed om̃is pene saera dehis pugnia
loquitur: & ideo superfluum uide tur
mmorari nos ad congreganda testimo¬
ponenius: adipsos fontes diuinor um
uoluminum remittentes cos. qui potare

Expanded text:
ecebat enim eum propter quem omnia, per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis Igitur consummatam passionibus carnem onis virtute 91 reparatam, in dextera Dei sedens in altissimis collocavit: ut et Apostolus dicit: Qui simul excitavit nos, simulque sedere fecit in coelestibus . Hic enim erat figulus, qui ut Jeremiaconfractum, rursum elevavit manibus suis, et reformavit, sicut placuit in conspectu ejus . Placuit autem ita, ut corpus quod mortale et corruptibile susceperat, de sepulcri petra levatum, et immortale atque incorruptibile effectum, jam non in terrenis, sed in caelestibus et Patris dextera collocarit. Plenae sunt his sacramentis Scripturae veteris Testamenti. Nullus super hoc propheta, nullus legislator, aut psalmographus siluit, sed omnis pene sacra de his pagina loquitur: ideo superfluum videtur immorari nos ad congreganda testimoponemus, ad ipsos fontes divinorum voluminum remittentes eos, qui potare
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat tunc rex inisrahel: & bene
addidit nomen iarim. qđ . ẽ. siluester
Non enim erat herodes dedomo is rahel.
nec deilla uinea is rahelitica quam edu¬
xerat dñs de aegipto & plantauerat
incornu in loco uberi: sed erat siluest̃
id est ex silua alienigenarũ. siluester¬

Expanded text:
qui erat tunc rex in Israel. Et bene qui erat tunc rex in Israel. Et bene addit nomen Jarim, quod est silvester. Non enim erat Herodes de domo Israel, nec de illa vinea Israelitica, quam eduxerat Dominus de Aegypto, et plantaverat in cornu in loco uberi: sed erat silvester, id est ex silva alienigenarum: et
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ꝓpheta cũ uinc&. Dicit enĩ his
uerbis Ipse dñs iniudiciũ ueni&.
cũ seniorib & principib populi.
testimoniũ. & non solũ iudicatur sed
& flagellis caeditur. & palmis infaciem
uerberatur & conspuitur: & omnẽ ꝓ
& quia haec obstupescenda erant om̃ib
cũ predicarentur ab apłis: idcirco & iã
expersona ipsorum propheta exclamat
& dicit. Dñe quis credidic auditui nr̃o.
Incredibile enim. ẽ. uc ds̃ dĩ filius pas¬
cio nasceretur. Ipse ergo exsua persona
xp̃c dñs. dicit. Dorsum meũ dedi in
flagella. & maxillas meas ad palmas.
& faciẽ meã non auerti a confusionẽ
sputorũ Icribitur &iam illud inter
ceteras eius passiones: quod alligantes
eũ adduxer̃ ad pilatum. Praesignauit¬
&iam hoc propheta: ubi dicit. &
alligantes eũ ad duxerunt xenium
regi iarim: Nisi si obiciat aliquis &
dicat. sed pilatus non erat rex Audi
eũ degalilea. misit eũ ad herodem.

Expanded text:
idem propheta convincet. Dicit enim his idem propheta convincet. Dicit enim his verbis: Ipse Dominus in judicium veniet, cum senioribus et principibus populi . testimonium, et non solum judicatur, sed etiam flagellis caeditur, et palmis in faciem verberatur, et conspuitur, et omne pro Et quia haec stupescenda erant omnibus, cum praedicarentur ab Apostolis: idcirco etiam ex persona ipsorum propheta exclamat, et dicit: Domine, quis credidit auditui nostro ? Incredibile enim est, ut Deus Dei Filius pastio nasceretur. Ipse ergo ex sua persona Christus Dominus dicit: Dorsum meum dedi ad flagella, et maxillas meas ad palmas, et faciem meam non averti a confusione sputorum . Scribitur etiam illud inter caeteras ejus passiones, quod alligantes eum duxerunt ad Pilatum. Praesignavit etiam hoc propheta, ubi dicit: Et alligantes adduxerunt eum xenium regi Jarim : nisi si objiciat aliquis et dicat: sed Pilatus non erat rex. Audi esse de Galilaea, misit eum ad Herodem,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃o. date mercedẽ meam. aut abnuice
& post hȩc. & accepi inquit triginta
antentos. & mili cos indomum dñi in
conflatorium. Nonne hoc. ẽ. quod in
euangelus scribitur. quod iudas peni¬
cencia ductus. reportauit pecuniam
& piccit eam intemplo & discessit:
Bene autẽ mercedẽ suã dicit. uelut im¬
putantis & exprobrantis effectu. &¬
enĩ cã mulca opera bona apud eos
egerat. cȩcos eorum in luminauerat.
daudis pedes. paraliticis gressum. mor¬
tius quoq reddiderat uitam: ꝓhis igit᷑
omnib bonis. mercedẽ ei restitiune.
mortem triginta argenteorũ aestima¬
cione pensatam. Refertur itẽ ineuan¬
glus quod uͥnctus. ẽ. Predixit hoc
sermo ꝓpheticꝰ per esaiam dicens. Uȩ
animae iplorũ qui cogitauer̃ cogita¬
cionem pessimam aduersũ seipsos di¬
centes. Alligemus iustũ: quia inutilis
haec dedño intelligenda sunt: Num¬
quid dñs abhominib teneri poterat.
& iniudicium pertrahi: & dehoc te

Expanded text:
vestro, date mercedem meam, aut abnuite . vestro, date mercedem meam, aut abnuite . Et post haec, Accepi, inquit, triginta argenteos, et misi eos in domum Domini in conflatorium. Nonne hoc est, quod in Evangeliis scribitur. Quia Judas poenitentia ductus reportavit pecuniam, et projecit eam in templo, et discessit ? Bene autem mercedem suam dixit, velut imputantis et exprobrantis affectu. Etenim tam multa bona opera apud eos egerat, caecos illuminaverat, claudis pedes, paralyticis gressum, mortuis quoque reddiderat vitam. Pro his igitur omnibus bonis, mercedem restituunt ei mortem, triginta argenteorum aestimatione pensatam. Refertur item in Evangeliis, quod vinctus est. Praedixit hoc sermo propheticus per Esaiam dicens, Vae animae eorum, qui cogitaverunt cogitationem pessimam adversum semetipsos dicentes: Alligemus justum, quia inutilis haec de Domino intelligenda sunt? Nunquid Dominus ab hominibus teneri poterat, 84 et ad judicium pertrahi? Et de hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
conprehensum. eẽ. dicit. & ꝓnobis
id .ẽ. ꝓpeccatis nr̃is corrupcioNi
traditũ. incuiꝰ umbra qm̃ populus
ille qui permansit incredulus abiec
si operosum non uidetur. quam
possumꝰ breuiger singula quae in
euangelus referuntur: qualiter
in prophecais pitlieta sine desgrenua
ut hi qui prima fidei elementa iusc¬
piunt. cestimonia haec habeant lers
quod uidas unus deamicis & conuius
xp̃i tradiderit eum. Audi hoc quomͦ
ꝓnuntietur inpsalmis. Iui manduca¬
uit inquit panes meos: ampliauit
aduersum me supplantacionem. &
oleũ. & ipsi erant iacula. Uis uidere
quomodo molliti sunt: Uenit inquit
& osculatus. ẽ. eum. Per molle gitur
osculi blandimentũ.: ex setrabile iaculũ
ꝓditionis infixit. Unde & dñs adeum
dicit luda osculo filiũ hominis tracdl:
Triginta argenteis audis eum adpre¬
ciatum. eẽ. cupiditate ꝓditoris: audi
& dehoc ꝓpheticam uocem. & dixi
inquit adeos. si bonũ. ẽ. in conspecal

Expanded text:
comprehensum esse dicit, et pro nobis, comprehensum esse dicit, et pro nobis, id est pro peccatis nostris corruptioni traditum: in cujus umbra, quoniam populus ille Judaeorum permansit incredulus, Gentisi operosum non videtur, quam possumus breviter singula, quae in Evangeliis referuntur, qualiter in prophetis praedicta sint, designemus, ut hi qui prima fidei elementa suscipiunt, testimonia haec habeant in coquod Judas unus de amicis et convivis Christi tradiderit eum. Audi hoc quomodo praenuncietur in psalmis: Qui manducavit, inquit, panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Et oleum, et ipsi erunt jacula . Vis audire, quomodo molliti sunt? Venit, inquit, et osculatus est eum . Per molle igitur osculi blandimentum, exsecrabile jaculum proditionis infixit. Unde 83 Dominus ad eum dixit: Juda, osculo filium hominis tradis ? Triginta argenteis audis eum appreciatum esse cupiditate proditoris. Audi et de hoc propheticam vocem. Et dixi, inquit, ad eos: Si bonum est in conspectu