comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UIA SCI de corpore & sanguine dñi uarie scri¬
bentes aliquando de uniuerso xꝑo capite scilicet¬
& membris. aliqͣndo ñ de uniuerso. s uel de ca¬
pite uł de membris loquunt᷑. aliqͣndo cũ sacra¬
mento. aliqͣndo sine sacram̃to: simplic ib ut de re ineffabili
non intellecta errores. plꝰ aut̃ ꝙͣ opportet saꝑe uolentib gig¬
nunt᷑ hereses. adeo ut simplices nͥ ꝑfectiꝰ instructi. erran¬
do ꝑeant: plꝰ ꝗͣ opportet sapientes nͥ correcti fuerint do¬
cendo & defendendo qđ nesciunt. se & alios ꝑdant. Alii enĩ
qđ de m̃bris dr̃ capiti ascribunt: alii qđ de capite m̃bris
imponunt: & de utroq uł alterutro tã confuse sentiunt
ut uł caput nimis humilient. uel m̃bra nimis glorificet̃:
& sic nec qđ uerũ nec qđ dignũ ẽ utrimq duudicent: nec
solũ de ueritate corporis xꝑi. s & de sacram̃to ipsiꝰ uarii
errores. uariȩq ꝓueniunt hereses. Alii enĩ panẽ & uinũ ñ

Expanded text:
uia sancti de corpore et sanguine Domini varie scribentes, aliquando de universo Christo, capite scilicet et membris, aliquando non de universo, sed vel de capite, vel de membris loquuntur, aliquando cum sacramento, aliquando sine sacramento, simplicibus ut de re ineffabili non intellecta errores, plus autem quam oportet sapere volentibus gignuntur haereses, adeo, ut simplices nisi perfectius instructi, errando pereant, plus quam oportet sapientes nisi correcti fuerint, docendo et defendendo quod nesciunt, se et alios perdant. Alii enim quod de membris dicitur, capiti ascribunt; alii, quod de capite, membris imponunt; et de utroque vel alterutro tam confuse sentiunt, ut, vel caput nimis humilient, vel membra nimis glorificent, et sic nec quod verum nec quod dignum est utrinque dijudicent. Nec solum de veritate corporis Christi, sed et de sacramento ipsius, varii errores, variaeque proveniunt haereses. Alii enim panem et vinum non
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ intelligunt atteri. uelut p̃ssius tangi.
aut fortuis p̃mi: quero quare non sit fã
xp̃m dentibus atteri. Nã si ulcirco non ẽ
fas. quia non possit fieri: eadẽ ratio ẽ quã
denatura dicunt. scilicetquia ñ potest na
tura pati. Et nimiũ uͥana ratio. N ulla qͥppe
rerũ in possibilitas potest iupedire uoluntã¬
tẽ dĩ. Neinde quare non possit dentibus
p̃mi. qui manibus thomȩ.&. pꝰ resurrectio¬
nẽ potuit attractari : d. scȩ̃ mulieres qͥb
occurrit pꝰ resurrectionẽ. scͥptũ ẽ quia tenu¬
erunt pedes eius. Nulla quippe ẽ ratio: ut
non possit tangere dens. quod tangit manꝰ.
Nã sicut ad manꝰ ita ad totũ corpus ꝑtinet
tatus. Quare quicquid tangit manus. potest
et toto corꝑe tangi. Potest gͥ & dentibus tã¬
gi. Porro qd̾ pot̃ uel leuit̃ tangi. cũ solidũ
corpꝰ sit. cur non possit etiã fortuscule tãgi
dentibus non possit uel leuius uel p̃sus tãgi.
id ẽ atteri: nulla obstare ratio uidetur

Expanded text:
Si enim intelligunt atteri, velut pressius tangi aut fortius premi, quaero quare non sit fas Christum dentibus atteri? Nam si idcirco hoc ipsum non est fas, quia non possit fieri, eadem ratio est quam de natura dicunt, scilicet quia natura non potest pati. Et nimium vana ratio. Nulla quippe rerum impossibilitas potest impedire voluntatem Dei. Deinde quare non possit dentibus premi, qui manibus Thomae et post resurrectionem potuit attrectari? Et sanctae mulieres, quibus occurrit post resurrectionem, scriptum est quia tenuerunt pedes ejus. Nulla namque ratio est ut non possit tangere dens quod tangit manus; nam sicut ad manus, ita et ad totum corpus pertinet tactus. Quare quidquid tangit manus, potest et toto corpore tangi: potest igitur et dentibus tangi. Porro quod potest vel leviter tangi, cum solidum corpus sit, cur non possit etiam fortiuscule tangidentibus non possit vel levius vel pressius tangi, id est atteri, nulla obstare ratio videtur
Abbreviated transcription (Latin):
enitentes penitentes. si tam̃ estis
penuiates. & nõ estis irridentes
mutate uitã reconciliamini. & uos
A udis ligata᷑. & deo piuas facere
imposturã. Penitñtiã agis. genua fi¬
gis. & tides subsannas patientiã dei.
Si penitens es. penitet te. Si nõ penitet:
petutens ñ es. Si gͦ penitet te: cur fa-¬
cis qd̾ male gessisti: Si fecisse penitet:
noli facẽ. Si adhuc facis: certe peul

Expanded text:
enitentes, poenitentes si tamen estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate vitam, reconciliamini Deo. Et vos Audis ligaturam, et Deo putas facere imposturam? poenitentiam agis, genua figis, et rides et subsannas patientiam Dei? Si poenitens es, poenitet te; si non poenitet, poenitens non es. Si ergo poenitet, cur facis quod male fecisti? si fecisse poenitet, noli fac
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientẽ ad salutẽ eẽt suꝑflua quęsierit. Quid gͦ nos: Honne
ꝑsingłos dies offerimꝰ: S sciendũ qr si nr̃a cotidiana oblatio
ȩtña & sufficiens ut eã nob conferat ipsa sola: nra oblatio qͣm
aliã uitã posset ꝓmittere uł conferre. si eẽt alia: Aliã enĩ obla¬
tionẽ aliã opporteret conferre salutẽ: uł ad eandẽ. ad qꝗͣ confe-¬

Expanded text:
salutem, esset superflua, quaesierit. Quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Sed sciendum quia si nostra quotidiana oblatio aeterna et sufficiens, ut eam nobis conferat, ipsa sola nostra oblatio, quam aliam vitam posset promittere vel conferre, si esset alia? Aliam enim oblationem, aliam oporteret conferre salutem, vel ad eamdem ad quam confe
Abbreviated transcription (Latin):
oblata st̃. significamꝰ. d enĩ corpꝰ xͥ in sacram̃to manib fide¬
liũ tenet᷑. frangit᷑. dentib atterit᷑. s ipsis incorporat᷑. sig̾cat eũ
in passione manib impioꝵ tentũ. & usq ad mortẽ fractũ. &
sionis imitatione. sibi incor poratã & conformatã. Qd̃ ipsi
xꝑo iã ĩmortali & incorruptibili facto. nullꝰ putet eẽ indignũ
si fideliũ deuotio hoc sibi in sacͣm̃to rep̃sentet. ad dñicȩ passionis
imitationẽ. qd ipse dñs passurꝰ ficri p̃cepit. ad suã cõmemoratio¬
nẽ: ut tantȩ rei memoria excitata. p̃sentiȩq diuinȩ auxilio & exẽ¬
plo roborata. uelit & possit ꝑ ipsiꝰ gr̾am. qd nullatenꝰ p̃sumit ꝑ

Expanded text:
cramento manibus fidelium tenetur, frangitur, dentibus atteritur, et ipsis incorporatur, significat eum in passione manibus impiorum tentum, et usque ad mortem fractum, et ssionis imitatione sibi incorporatam et conformatam. Quod ipsi Christo jam immortali et incorruptibili facto nullus putet esse indignum, si fidelium devotio hoc sibi in sacramento repraesentet, ad Dominicae passionis imitationem, quod ipse Dominus passurus fieri praecepit ad suam commemorationem: ut tantae rei memoria excitata, praesentiaeque divinae auxilio et exemplo roborata, velit et possit per ipsius gratiam quod nullatenus praesumi
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate locoꝵ uł tẽpoꝵ st̃ multȩ. s una semꝑ hostia. ꝑfecta: qͥa nec
Iuisu. s int̾iori fidei affectu: qr &si uidet̃ sacͣm̃talis sp̃es elem̃toꝵ
Ana sp̃etenꝰ erat unimodũ. s ita intrinsceꝰ uariis saporib condie¬
bat᷑ ꝓ uoluntate uł uoluptate utentiũ. ut multoꝵ corpoꝵ sapor
eẽt in una sp̃e. sic econtrario uni moda ẽ corporis xͥ ueritas interiꝰ¬

Expanded text:
arietate locorum vel temporum sunt multae, sed una semper hostia perfecta, quia nec visu, sed interiori fidei affectu; quia, etsi videtur sacramentalis species elementorum na specie tenus erat unimodum, sed ita intrinsecus variis saporibus condiebatur pro voluntate, vel voluptate utentium, ut multorum corporum sapor in una esset specie, sic econtrario omnimoda est corporis Christi veritas interi
Abbreviated transcription (Latin):
tione ipsiꝰ sacͣm̃ti in se ipso diuidit᷑. nec ꝓ quantitate portionis
magis uł minꝰ accipit᷑. qr in spũali sua uirtute sẽꝑ totꝰ eẽ credit᷑:
ita ut nec qͥ plꝰ sacͣm̃ti acceꝑit habundet. nec qͥ minꝰ deficiat:
qr sẽꝑ idẽ. ẽ totꝰ in magno. totͦ in paruo. totꝰ in integro. totꝰ in
eusebiꝰ ait. Uere unica & ꝑfecta hostia. fide estimanda ñ sp̃e:
nec ext̾iori censenda uisu. s int̾iori affectu. unica enĩ. ẽ: qͥa ñ

Expanded text:
tione ipsius sacramenti in seipso dividitur, nec pro quantitate portionis majus vel minus accipitur, quia in spirituali sua virtute semper totus esse creditur, ita ut nec qui plus sacramenti acceperit, abundet, nec qui minus, deficiat; quia semper idem est totus, in magno totus, in parvo totus, in integro totus, inEusebius ait: « Vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiori
Abbreviated transcription (Latin):
suo sp̾uali. ĩmo ꝑ omĩpotentiã sibi collatã diuino iã facto id fi¬
eri posse ñ diffidens. uenerat᷑. Sienĩ facta. uł miracła. uł dicta
qͥb filiꝰ dĩ maiestatẽ suã mundo aꝑuit ꝑfecte rimari uelimꝰ. in¬
uenimꝰ hominẽ quẽ sibi uniuit in una ꝑsona. in nulla disiunc¬
tũ gr̃a: ut etiã ꝓ parte carnis omĩa ut dictũ. ẽ sint ei subiecta.
p̃t̾ eũ qͥ sibi subiecit omĩa. S huic miranti & mirandȩ fidei. u¬
trũ scĩ consentiant uideamꝰ. Aug̃. in sermone de uerbis dñi. in¬
uitat dñs seruos. & p̃pauit cibũ se ipsũ. Quis audeat mandu

Expanded text:
suo spirituali, imo per omnipotentiam sibi collatam, divino jam facto id fisuo spirituali, imo per omnipotentiam sibi collatam, divino jam facto id fieri posse, non diffidens veneratur. Si enim facta, vel miracula, vel dicta quibus Filius Dei majestatem suam mundo apernit, perfecte rimari velimus, inveniemus hominem, quem sibi univit in una persona, in nulla disjunctum gratia, ut etiam pro parte carnis omnia, ut dictum est, sint ei subjecta, praeter eum qui subjecit sibi omnia. Sed huic miranti et mirandae fidei, utrum sancti consentiant videamus. Augustinus in sermone De verbis Domini: « Invitat Dominus servos, et praeparavit ci
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. ñ minꝰ tñ substantialit & uere in sacͤm̃to corporis & sangui¬
nis sui nob̾ obtulit. ut hic& ibi p̾sens etiã corporalit᷑. ut pote qui
uniꝰ ꝑsonȩ cũ illo.ẽ. qͥ nusꝗͣ deẽ: & ibi reconciliationem cũ patre
& hic in altari redemptionẽ remissionẽq peccatoꝵ nob̃ oꝑet᷑ sic̃
semel fecit in cruce: dũ ipsũ corpꝰ suũ in ora fideliũ datũ & sin¬
głis diuidit᷑ & unũ totũ uniuersis indiuidũũ & integrũ habet᷑
sumptũ ñ consũptũ: ut sic̃ indiuiduũ cũ diuidit᷑. sic incorruptũ
cũ sumptũ fuerit credat᷑. Quomͦ enĩ incorruptionẽ nob̾ largiret᷑.
si inseipso corruptionẽ resurgens pateret᷑: Aut qͦmͦ sacram̃to suo
nos sibi incorporans. ut corpꝰ capiti. uł nos nob̾. ut m̃bra m̃bris.
ui sũ. & sumat᷑ incõsũptũ. ratio stupet. fides ipsa mirat᷑. s ex ad¬
iunctȩ diuinitatis potentia. que ubiq tota p̾sens. ẽ. in corpore

Expanded text:
tulit, non minus tamen substantialiter et vere in sacramento corporis et sanguinis sui nobis obtulit, ut hic et ibi praesens etiam corporaliter, utpote qui unius personae cum illo est qui nusquam deest, et ibi reconciliationem cum Patre, et hic in altari redemptionem, remissionemque peccatorum nobis operetur sicut semel fecit in cruce, dum ipsum corpus suum in ora fidelium datum, et singulis dividitur, et unum totum universis versis um dividitur, sic incorruptum cum sumptum fuerit, credatur. Quomodo enim incorruptionem nobis largiretur, si in seipso corruptionem resurgens pateretur? Aut quomodo sacramento suo nos sibi incorporans, ut corpus capiti, vel nos nobis ut membra membris visum, et sumatur inconsumptum ratio stupet, fides ipsa miratur; sed ex adjunctae divinitatis potentia quae ubique tota praesens est in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quẽ ad modũ manducent carne ͥ. Unꝰ qͥsq partẽ suã ac¬
cipit. ꝑ partes manducat᷑ & manet integer. totꝰ in celo. totꝰ in
corde tuo. Itẽ eusebiꝰ emisenꝰ. De hoc pane uetꝰ narrat hystoria
nec qͥ plꝰ collegerat habuit ãpliꝰ nec qͥ minꝰ parauerat reppit minꝰ
eo qd eucharistiȩ sacra ꝑceptio ñ in ꝗͣtitate s in uirtute csistat.

Expanded text:
cent. Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et integer manet: totus in coelo, totus in corde tuo. » Item Eusebius Emissenus: « De hoc pane vetus narrat historia: Nec qui plus collegerat, habuit amplius, nec qui minus paraverat, reperit minus, eo quod eucharistiae sacra perceptio
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ꝑ mariã generat᷑: & potentiꝰ ad reficiendũ & in ebriandũ
ꝗͣ aqͣ inuenit᷑: qr calix dñi in ebrians ꝗͣ p̃clarꝰ. ẽ: dũ sui amoris
feruore mens debriata omĩũ t̃renoꝵ obliuiscit᷑. Unde ttiã inu¬
sitato & stupendo miracło. pꝰꝗͣ spm̃ emisit. de lat̾e łͥ sanguis d̾
aqua contͣ naturã manauit: ut regenerationis & redẽptio¬
nis unũ nr̃ȩ salutis opꝰ eẽ mystice signaret: dũ hoc duplici

Expanded text:
nostra per Mariam generatur, et potentius ad reficiendum et inebriandum quam aqua invenitur, quia calix Domini inebrians, quam praeclarus est dum sui amoris fervore mens debriata, omnium terrenorum obliviscitur? Unde etiam inusitato et stupendo miraculo postquam spiritum emisit, de latere Christi sanguis et aqua contra naturam manavit, ut regenerationis et redemptionis unum nostrae salutis opus esse mystice signaret, dum hoc duplici
Abbreviated transcription (Latin):
pulat᷑: tc̃ sacram̃tũ sp̃uale & cȩleste ꝑficit᷑. Sic uͦ calit dñi ñ ẽ aqͣ
sola. aut uinũ solũ nͥ utrũq sibi misceat᷑: qͦmͦ nec corpꝰ dñi pot̃ eẽ
farina sola aut aqͣsola nͥ utrũq ad unatũ fuerit & copulatũ &
panis uniꝰ compage solidatũ. Qd̃ & ipsosacm̃to popls nr̃ oft̾ndit᷑
adunatꝰ: ut quẽ admodũ gͣna multa in unũ collecta s cõmolita.

Expanded text:
acramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius conpage solidatum. quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus. at quemadmodum grana multa in unum collecta et conmolita
Abbreviated transcription (Latin):
tota & integra substantialit̾ sit. int̾ra & in cȩlo. Quã enĩ omĩ¬
potentiã ab eo qͥ totꝰ ubiq. ẽ reciꝑet: si ipsa ubicuq uellet substan¬
tialit᷑ tota eẽ non posset.: Uł in qͦ differret ab angłis. qͥb ẽ suꝑ-¬
exaltata: si ñ alit̾ nͥ de loco ad locũ recedendo posset e̾e in cȩlo &
in terra: Artificiohumano molentis mola. circuitꝰ sui nimiã ce¬
leritatẽ. stabilitatẽ eẽ m̃tit᷑. Nat᷑a humana. ictꝰ ocłi. tot t̾rarũ.
maris. & aeris spacia. ab occidente in orientẽ in uidendo sole tͣns¬
uolans. athomũ mom̃ti equare credit᷑. & cũ celeritas angłoꝵ
sit uel ocior. in qͦ his creatis caro. xͥ suꝑ exaltabit᷑. si qd̃. ẽ in cȩlo
& in t̾ra ñ potestati. s celeritati ascribit᷑:. Et gͦ & in cȩlo

Expanded text:
ntegra et substantialiter sit et in coelo et in terra. Quam enim omnipotentiam ab eo, qui totus ubique est reciperet, si ipsa ubicunque vellet substantialiter tota esse non posset? Vel in quo differret ab angelis, quibus est superexaltata, si non aliter nisi de loco ad locum recedendo, posset esse in coelo et in terra? Artificio humano molentis mola circuitus sui nimiam celeritatem, stabilitatem esse mentitur. Natura humana in ictu oculi tot terrarum maris, et aeris spatia ab occidente ad orientem in videndo solem transvolans atomum momenti aequare videtur, et cum celeritas angelorum sit velocior, in quo his creaturis caro Christi superexaltabitur, si quod est in coelo et in terra, non potestati, sed celeritati
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ redemptionẽ ꝗͣ semel fecit in cruce oꝑari pot̾it etiã in alta¬
ri cottidie: Nã qͥ semel incarnatꝰapaulominꝰ ab angłis ẽ mino¬
ratus: qr factꝰ passibilis: hic totiens inpanatꝰ. qͦtiens in altari
consecrat᷑. ipsis hominib multo minor fieret. qi factꝰ irrationał.
suis redemptis. ñ uidet᷑ equũ ee & sufficiens p̃ciũ redẽptionis.
Si enĩ neq in celo. neq in t̾ra. neq subtꝰ trã inuentꝰ. ẽ dignꝰ qͥ aꝑi¬
ret librũ nr̃ȩ redemptionis. qr neq angłs. neq hõ uiuus. neq
mortuus: ꝗͣtominꝰ aliqͥs infra hominẽ factus : Absurdũ ẽ gͥ de
dĩ sapientia tã stulte sentire: aliqͣsq script᷑as ad huiꝰ modi sen¬

Expanded text:
eamdem redemptionem, quam semel fecit in cruce, operari poterit, etiam in altaeamdem redemptionem, quam semel fecit in cruce, operari poterit, etiam in altari quotidie? Nam qui semel incarnatus, paulo minus ab angelis est minoratus, quia factus passibilis, hic toties impanatus, quoties in altari consecratus, ipsis hominibus multo minor fieret, quia factus irrationasuis redemptis, non videretur aequum et sufficiens esse pretium redemptionis. Si enim neque in coelo, neque in terra, neque subtus terram inventus est dignus qui aperiret librum nostrae redemptmortuus, quanto minus aliquis infra hominem factus. Absurdum est igitur de Dei sapientia tam stulte sentire, aliquasque Scripturas ad hujusmodi sen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa panis substantia mirifice in corpꝰ xͥ c̃uersa sit. panis tñ forma
in sacram̃to remanens. mansura ꝑpetualit̾ in xͥ corpore ñ putit᷑.
s sic̃ cet̾a sacͣm̃ta pꝰ hanc uitã omĩno desistere credat᷑. ne de in pana¬
q̃d friuolũ .ẽ. cũ ñ astruat auctoritas euangłica: ł ꝓphetalis: c̃ ec̃tͣrio
etiã panis fiat corpꝰ xͥ uta ut ñ remaneat panis. Non enĩ ee̾t magni
qd̾ apłs ad cõmendandã hominib dei dilectionẽ. & humanȩ nat᷑ȩ
dignitatẽ ait. qr filius dĩ angłos ñ app̃hendit. s sem̃ abrahȩ ap-¬
panis substantiȩ inꝑsonatꝰ. panis uellet fieri. Sua enĩ in ꝑsona¬
tio. iã non hominib singłaris. qr etiã panib facta cõmunis. sic̃
humanȩ nat᷑e minueret dignitatẽ: sic etiã dĩ erga homines
minꝰ cõm̃daret dilectionẽ. Nongͦ moueat quẽꝗͣ qd̵ ipse de se ait.
egosũ panis inuus fig᷑ate: qr si ipse credit᷑ panis fieri uere: qͦmͦ

Expanded text:
ipsa panis substantia mirifice in corpus Christi conversa sit, panis tamen forma in sacramento remanens, mansura perpetualiter in Christi corpore non putetur; sed, sicut caetera sacramenta post hanc vitam omnino desistere credatur, ne de impanaquod frivolum est, cum non astruat auctoritas evangelica vel prophetalis, cum e contrario etiam panis fiat caro Christi, ita ut non remaneat panis. Non enim esset magnum quod Apostolus ad commendandam hominibus Dei dilectionem, et humanae naturae dignitatem ait, quia Filius Dei angelos non apprehendit, sed semen Abrahae apppanis substantiae impersonatus, panis vellet fieri. Sua enim impersonatio jam non hominibus singularis, quia etiam panibus facta communis, sicut humanae naturae minueret dignitatem, sic etiam Dei erga homines minus commendaret dilectionem. Non ergo moveat quemquam quod ipse de se ait: Ego sum panis vivus , figurate, quia, si ipse creditur panis fieri vere, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ enĩ ñ uocabit᷑ cottidie s hodie. Tc̃ uocat᷑ cottidie qͣñ tͣnsit dies.
& uenit aliꝰ dies. Nqͥd uocabit᷑ cottidie: qͣndo erit ȩt̃nꝰ unꝰ dies:
Sane duob modis intelligenda. ẽ ista petitio. de pane cottidi¬
ano: siue ꝓ necessitate carnalis uictꝰ. siue ꝓ necessitate spualis
alimoniȩ. Nort̃ spũalẽ alimoniã fideles. qͣndo & uossi puri estis.¬

Expanded text:
vocatur quotidie, quando transit dies, et venit alius dies. Nunquid vogabitur quotidie quando erit aeternus unus dies? Sane duobus modis intelligenda est ista petitio de pane quotidiano, sive pro necessitate carnalis victus, sive pro necessitate spiritualis alimoniae. Norunt sp
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. & angłi mͦ hant. ut qͣnta cũq int̾ualla locoꝵ. nullo fere
temporis int̾uallo nimia sua celeritate ꝑtranseant: ñ tñ hoc
hñt. ut unde recedt̃ ibi remaneant: qͦ pͥuilegio sola caro xꝑi

Expanded text:
simus, et angeli modo habeant, ut quantacunque intervalla locorum, nullo fere simus, et angeli modo habeant, ut quantacunque intervalla locorum, nullo fere temporis intervallo, nimia sua celeritate pertranseant, non tamen hoc habent, ut unde recedunt, ibi remaneant. Quo privilegio sola caro Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã. s nullã tarditatẽ: corruptionẽq carnalẽ spũ uiui¬
ficante passura.Qd̃ sitantȩ facilitatis fut᷑a st̃ corpora scõꝵ
ut᷑ implendã uoluntatẽ spc. nulla sua tarditate impediant᷑.
qͥd de corpore &ͥ capitis nr̃i credendũ . ẽ. cui ñ mͦ facilitas: qͣ ñ tar¬
det᷑ ad faciendũ quȩ uoluerit. s etiã ut ipse ait. omĩs potestas
data. ẽ in cęlo & in t̾ra. ut cũ dõ in unitate ꝑsonȩ omia possit:
Si corpora nr̃a sp̾̃ualia fut᷑a sunt. qr spĩi ꝑsonalit̾ iuncta: quid
corpꝰ dĩ nͥ diuinũ. qr dõ unitũ: Carnẽ gͥ diuinã substantialit̾
quidẽ eandẽ. cũ dõ ñ dicimꝰ: s ꝓfecto cũ apłs dicat. qr omĩa sub¬
iecta sunt ei. p̃t̃ eũ qͥ sibi subiecit omĩa. & ipse filiꝰ dĩ testet᷑ qr
om̃is potestas ei data. ẽ: sic in unitate ꝑsonȩ dõ coniunctã cre
dimꝰ ut qd̾ d̃s ht̃ ꝑ nat᷑am. hoc ipsa ꝑ grãm. Cũ gͦ nos habit᷑i

Expanded text:
substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Quod si tantae facilitatis futura sunt corpora sanctorum, ut ad implendam voluntatem spiritus nulla sua tarditate impediantur, quid de corpore Christi capitis nostri credendum est, cui non modo facilitas qua non tardetur ad faciendum quae voluerit, sed etiam, ut ipse ait, omnis potestas data est in coelo et in terra, ut cum Deo in unitate personae omnia possit? Si corpora nostra spiritualia futura sunt quia spiritui corporaliter juncta, quid corpus Dei nisi divinum, quia Deo unitum? Carnem igitur divinam substantialiter quidem eamdem cum Deo non dicimus: sed profecto cum Apostolus dicat, quia omnia subjecta sunt ei, praeter eum qui sibi subjecit omnia : et ipse Filius Dei testetur, quia omnis potestas ei data est, sic in unitate personae Deo conjunctam crenaturam, hoc ipsa per gratiam. Cum ergo nos habituri
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑsonȩ suȩ. ꝗͣuis se ꝑ subiectã creat᷑am uisibilit̃ & ipse siue
ꝑ columbȩ spẽm. siue ꝑ linguas igneas sit demonstrare dignat᷑:
nũꝗͣ dictꝰ ẽ minor patre. Ad horã qͥppe apparuert̃ illa. q̃ spm̃
scm̃ significando monstrarent. uisibilit̃ inuisibilẽ: colũba ꝓpt̃
amorẽ scm̃. ignis aut̃ ꝓpt̾ caritatis lum̃ atq feruorẽ: & ꝑacco

Expanded text:
ae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse, sive per columbae speciem, sive per linguas igneas sit demonstrare dignatus, nunquam dictus est minor Patre. Ad horam quippe apparuerunt illa quae Spiritum sanctum significando monstrarent visibiliter invisibilem, columba propter amorem sanctum, ignis autem propter charitatis lumen atque fervo
Abbreviated transcription (Latin):
buens. orat in canone dm̃ patrẽ dicens. lube hȩc oblata tͥ. ꝑ manꝰ
& uirtutẽ filiitui. angłi tui.qr. ẽangłs magni consilii. ñ in hoc
humilẽ & uisibile altare ubimͦ .ẽ. s in sublime altare tuũ. id. ẽ fi¬
liũ tuũ. quẽ usq ad dext̾̃am tuã in conspectu diuinȩ maiestatis
tuȩ sublimasti: deferri. tit fiat nob̃ corpꝰ & sangius dilecti filuĩ
tui: ostendens ipsũ filiũ iussione patͥs in celis eẽ offerentẽ. &
hostiã. & id suꝑ qđ offert᷑: qr omĩo fidei & gr̾e eiꝰ innitim᷑. qđ tͣ

Expanded text:
attribuens, orat in Canone Deum Patrem, dicens: Jube haec ablata tibi per manus et virtutem Filii tui, angeli tui, qui est angelus magni consilii, non in hoc humile et visibile altare ubi modo est, sed in sublime altare tuum, id est Filium tuum, quem usque ad dexteram tuam in conspectu majestatis tuae sublimasti, deferri; ut fiat nobis corpus et sanguis dilecti Filii tui: ostendens ipsum Filium, jussione Patris in coelis esse offerentem, et hostiam, et id super quod offertur; quia omnino fidei et g
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to dedit ds̃ tantũ figurȩ umbrã. in nouo ueritatẽ cũ figura:
in fut᷑o dabit ueritatẽ cũ figura s manifestã: ut tali ꝓfectu tẽpoꝵ
nos ꝑfectȩ ueritati uiciniores ostendet. qͥb pꝰ obũbratã ueritatem
nichil nͥ eandẽ manifestã dari restaret. Uetꝰ enĩ testam̃tũ uerita¬
tẽ ꝓmisit n dedit: nouũ dedits ñ ostendit: qͥd restat nͥ ut eadẽ
ueritas in alia uita manifestet᷑: Uñ & uenerabilis prb̃r beda ait
scripturarũ. & sacram̃toꝵ cȩlestiũ refectione opꝰ habemꝰ. in fut᷑o
aut̃ talib ñ egebimꝰ subsidiis: ubi iuita psalmistȩ uocẽ. quicũq¬
egebimꝰ refectione. ubi sempit̃na erit sacietas: uł qͦmͦ egebimtꝰ sacͦ¬
ĩto. qđ utiq ocłs corporalit uidit: cũ ds̃ diligentib se teste apło

Expanded text:
ura, in futuro dabit veritatem non cum figura, sed manifestam, ut tali profectu temporum nos perfectae veritati viciniores ostenderet, quibus post umbratam veritatem, nihil nisi eamdem manifestam dari restaret. Vetus enim Testamentum veritatem promisit, non dedit; Novum dedit, sed non ostendit. Quid restat, nisi ut eadem veritas in alia vita manifestetur? Unde et venerabilis Beda presbyter ait Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus, in futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem, quicuegebimus refectione ubi sempiterna erit satietas? vel quomodo egebimus sacramento, quod utique oculus corporaliter videt, cum Deus diligentib
Abbreviated transcription (Latin):
U mbra in lege. imago in eugłio: ueritas in cȩlestib. Ante agnꝰ
offerebat᷑ & uitulꝰ nc̃ aꝑc offert᷑ qͣsi recipiens passionẽ: & offert se
ipse qͣsi sacerdos. ut peccata dimittat. Hic in imagine. ibi in ueri¬
tate: ibi apud patrẽ. qͣsi aduocat᷑ ꝓ nob̃ int̾uenit. Itẽ ioħs cͥsostomꝰ¬

Expanded text:
Umbra in lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus. Ante agnus Umbra in lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus. Ante agnus ed quasi homo offertur: quasi recipiens passionem et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata nostra dimittat, hic in imagine, ibi in veritate. Ibi apud Patrem quasi advocatus pro nobis intervenit. Item in episto
Abbreviated transcription (Latin):
ni: quo nos reficim᷑ in eccła. sicut illi refecti sunt manna.
omĩno desistere credit᷑ sic̃ s cet̾a sacram̃ta. Cũ enĩ scriptũ sit.
credendo. qͦ saciant᷑ angłi in patͥa. eũ sic̃. ẽ uidendo. cũ eodẽ friun¬
tͣ ut uiuant sine sacram̃to. qͦ & nos ne moriam᷑ cũ sacram̃to: qͣn¬
do erimꝰ sic̃ angłi dĩ. nũqͥd eũ quẽ angłisine sacram̃to uident
reuelata facie sic̃ . ẽ uidẽ poterimꝰ. nͥ ablata umbra sacramenti :
Quomͦ enĩ facies sua uł nr̃a erit reuelata: nͥ om̃is ueli umbra reiecta
& nos appareamꝰ filii dĩ qđ sumꝰ. & ipse nobis appareat qd ẽ sic̃
ẽ ds̃ : Frustra oraremꝰ. ut qd̾ nc̃ sp̃e gerit᷑ rerũ ueritate capiamꝰ:
si ibi etiã huiꝰ sacram̃ti hab̾emꝰ umbrã. ubi facie ad faciẽ sic̃ .ẽ. uide
sꝑamꝰ xͥ głam. Quȩ enĩ remuneratio ẽẽt nob̃ in alia uita. si ũbra
ꝑfectio. in qͥb ueritas. ẽ. Hic umbra. hic imago.ẽ. illic ueritas.

Expanded text:
ni quo nos reficimur in Ecclesia, sicut illi refecti sunt manna. omnino desinere creditur, sicut et caetera sacramentacredendo, quo satiantur angeli in patria, eum sicut est videndo, cum eodem fruuntur ut vivant sine sacramento, quo et nos ne moriamur cum sacramento: quando erimus sicut angeli Dei, nunquid eum quem angeli sine sacramento vident revelata facie sicut est videre poterimus, nisi ablata umbra sacramenti? Quomodo enim facies sua vel nostra erit revelata, nisi omnis veli umbra rejecta, et nos appareamus filii Dei, quod sumus, et ipse nobis appareat quod est, sicut est Deus? Frustra oraremus, ut quod nunc specie geritur, rerum veritate capiamus, si ibi etiam hujus sacramenti haberemus umbram, ubi fsti gloriam. Quae enim remuneratio esset nobis in alia vita, si umbra perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, hic imago, illic veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
paret. ñ uerũ s fantasticũ fiat: rationi uidet᷑ contͣriũ Si enĩ
pane mutato nichil uisibile reseruaret᷑. minueret᷑ fidei me¬
ritũ ł ꝓ euidenti miracło. qr in consec̾tione sacͣm̃ti panis omi¬
no euanesceret: ł qr obliuione sopita fidei deuotio torperet:
eũ in tanto mysterio signũ aliqd̾ uñ memoria ãmoneret᷑ ñ
suꝑ cet. Non enĩ frustra dixit dñs hocfacite in meã cõme
morationẽ. sacram̃tũ exhibens sicut uerũ fidei. sic uere uisibile
excitandȩ cõmemorationi: ut qd̃ fidei certũ. ẽ. m̃tẽ pascat: qd̃
uisui certũ . ẽ. deuotionẽ accendant. Qͥa enĩ illũ scđ̾m carnẽ cȩ¬
los opportuit penetrare. ut illuc confidentiꝰ tenderemꝰ: reliqͥt
& sanguinis sui: ut suȩ passionis memoria incitati. constantiꝰ
hoc faceremꝰ. Itẽ si elem̃ta omĩno mutarent᷑ inxͥ. carnẽ. nichil

Expanded text:
paret, non verum, sed phantasticum fiat, rationi videtur contrarium. Si enim pane mutato nihil visibile reservaretur, minueretur fidei meritum, vel pro evidenti miraculo, quia in consecratione sacramenti panis omnino evanesceret, vel quia oblivione sopita fidei devotio torperet, cum in tanto mysterio signum aliquod unde memoria admoneretur non superesset. Non enim sumorationem , sacramentum exhibens sicut verum fidei, sic vere visibile excitandae commemorationi: ut quod fidei certum est, mentem pascat, quod visui certum est, devotionem accedat. Quia enim illum secundum carnem coelem carnis et sanguinis sui, ut suae passionis memoria incitati, constantius hoc faceremus. Item, si elementa omnino mutarentur in Christi carnem, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ panis. ẽ angłoꝵ. Solent enĩ scriptȩ qͣslibet res uocare no
sunt. ut cũ legit᷑ abrahã uidisse tres uiros. cũ eͤent angłi: seu
quib similes aliqͦ mͦ existunt: ut cũ dr̃ ds̃ leo ꝓpt̾ fortitudinẽ.
Sic gͥ corpꝰ dñi panis uocat᷑. uł qr ut dictũ . ẽ ex pane conficit᷑. ł
qr intuentiũ ocłis cũ sit caro panis uidetur. uł ea simłitudi¬
ne. qr sic̃ panis materialis carnẽ. sic ipse spualis alit m̃tem.
 opponunt. qr sicut uerbũ assũpsit uerã spẽm carnis cũ sub-¬
stantia: sic xꝑc in altari uerã spẽm panis cũ substantia. Cũ
enĩ aug̃. dicat in sermone de uerbis dñi. qđ uidetis in altari
ueritatẽ panis astruere conant᷑. qđ aut̃ subsequent̃ ait panis
ẽ corpꝰ. calix. ẽ. sanguis unitatẽ ꝑsonalẽ m̃tiunt᷑. qͣuis ipsis sen¬
sib corporeis ꝑ omĩa credendũ ñ sit: ut cũ ocłi in aqͣ remũ fra¬

Expanded text:
quoniam panis est angelorum. Solent enim Scripturae quaslibet res vocare nomquoniam panis est angelorum. Solent enim Scripturae quaslibet res vocare nomsunt, ut cum legitur Abraham vidisse tres viros, cum essent angeli ; seu qSic igitur corpus Domini panis vocatur, vel quia, ut dictum est, ex pane conficitur, vel quia intuentium oculis, cum sit caro panis videtur; vel ea similitudine qua sicut panis materialis carnem, sic ipse spiritualis alit mentem. Sed opponunt, quia, sicut Verbum assumpsit veram speciem carnis cum substantia, sic Christus in altarisermone De verbis Domini: « Quod videtis in altari veritatem panis astruere conantur. » Quod autem subsequenter ait: Panis est corpus, calix est sanguis, unitatem personalem mentiuntur, quamvis ipsis sensibus corporeis per omnia credendum non sit: ut cum oculi in aqua ramum fra
Abbreviated transcription (Latin):
Pinde qđ ita ñ fit. qͣuis sit panis & calix. alim̃tũ ẽ refectionis.:
ñ sacͣm̃tũ religionis: nͥ qd̃ benedicimꝰ. gr̾asq agimꝰ dño in
om̃i eiꝰ munere. ñ solũ spͤuali. uerũ etiã corporali. Cũ gͦ¬
tione. in hoc diuinȩ grẽ sacͣm̃to crect᷑. s ita corpꝰ.xͥ. fiat. ut
panis c̾e desinat: qͦmͦ res que iã ñ . ẽ. ł ipsa alicui. ł aliqͥd ei inꝑso¬
nec in panẽ conuertat᷑. nec aliqͣtenꝰ panis fiat: s e conuerso panis
Non enĩ ita sumere dicendꝰ. ẽ in altari sp̃ẽm uł formã panis. sic̃
in uto uirginali spẽm uł formã carnis: cũ in uto sũpserit spẽm
Quã gͥ in sacram̃to xꝑi possunt creare nouã ꝑsonã: in qͦ nec an¬
tiquã suã retinent substantiã: Unde notandũ.ẽ. cũ diuina¬
uł qm̃ animã pascit. eiq uitȩ ȩt̃nȩ ministrat substantiã: uł

Expanded text:
proinde quod non ita fit, quamuis sit panis et calix, alimentum est refectionis, proinde quod non ita fit, quamuis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere non solum spiritali, uerum etiam corporali. utione in hoc divinae gratiae sacramento creetur, sed ita corpus Christi fiat, ut panis esse desinat, quomodo res, quae jam non est, vel ipsa alicui, vel aliquid ei impersonem nec convertatur, nec aliquatenus panis fiat; sed, e converso, panisNon enim ita sumere dicendus est in altari speciem vel formam panis, sicut in utero virginali speciem vel formam carnis: cum in utero sumpserit speciem Quam igitur in sacramento Christi possunt creare novam personam, in quo nec antiquam suam retinent substantiam? Unde notandum est, cum divel quoniam animam pascit, eique vitae aeternae ministrat substantiam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ. ẽ. gͣmatica: s ñ similis intelligentia. Non enĩ dr̃ qđ hȩc
s ipsũ etiã contineat. & substantialit̃ conuerso sit in ipsũ. Itẽ
mere speciẽ. uł formã panis in altari: sic̃ uerbũ dĩ spẽm ut
formã carnis in ut̃o uirginali: & sic̃ ubũ fit caro. sic panis fit ead̾
caro. S ñqͥd uł sic uincent: qͥ confusione simłitudinũ ꝑuert᷑e
quert̃ dĩ ueritatẽ: Reuera enĩ uerbũ fit caro. & panis fit ead̃
caro: s longe diu̾so mͦ. Uerbũ fit caro. & nascit᷑ caro de carne
assumendo carnẽ. ñ mutatũ in carnẽ: sic factũ q̃d ñ fuerat.
ut ñ desisteret ẽe q̃d erat. Panis aut̃ fit eadẽ caro. ñ nascit᷑
caro. nec assumit carnẽ. s mutat᷑ in carnẽ. sic factꝰ qđ ñ erat.
ut desistat e̾e qđ fuerat. pulchra spe nr̃a. pulchroq mystio:
bruta. si desistat e̾e ꝙ ex se male fuerat: ut sit in . xͦ bene qd̃¬
& calix ñ qͥlibet: s certa consecratione mysticꝰ fit nob̃ ñ nascit᷑.

Expanded text:
quidem est grammatica, sed non similis intelligentia. Non enim dicitur quod haec sed ipsum etiam contineat, et substantialiter conversus sit in ipsum. Item mere speciem vel formam panis in altari, sicut Verbum Dei speciem vel formam carnis in utero virginali; et sicut Verbum fit caro, sic panis fit eadem caro. Sed nunquid vel sic vincent, qui confusione similitudinum pervertere quaerunt Dei veritatem? Revera enim Verbum fit caro, et panis fit eadem caro; sed longe diverso modo. Verbum fit caro, et nascitur caro de carne, assumendo carnem, non mutatum in carnem: sic factum quod non fuerat, ut non desisteret esse quod erat. Panis autem fit eadem caro, non nascitur caro, nec assumit carnem, sed mutatur in carnem; sic factus quod non erat, ut desistat esse quod fuerat: pulchra spe nostra pulchroque mysterio, bruta; si desistat esse quod ex se male fuerat, et sit in Christo q illi desipiunt —, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ri suo sacram̃to ascribi possent. ipsũ ab õmi corruptibilis ma-
parte & in enigmate uideret. potuit tñ significando p̾dica¬
ris & sanguinis eiꝰ. nec significantes sonos lingua editos.
nec signa litterarũ conscripta pelliculis. corpꝰ xꝑi & sangͥnẽ
dicimus: s illud tantũ ꝙ ex fructib t̾rȩ acceptũ. & p̃ce mystica
consecratũ. rite sumimꝰ ad salutẽ: quid mirũ si etiã in crea-¬
tura cęli & terrȩ. maris & aeris. facit ds̃ quȩ uult uisibilia &
sensibilia. ad seipsũ in eis sic̃ opportere nouit. significandũ
& demonstrandũ:Cũ gͦ ꝑ sacram̃tũ corporis & sanguinis
dñi xp̃c significari dicat᷑. & ipsũ ceteris significatiuis annu-¬
meretur. & eiꝰ exemplo cet̾e sigͥcatiue sp̃es. a dõ posse fieri astruant᷑:¬

Expanded text:
ri suo sacramento ascribi possent, ipsum ab omni corruptibilis naturi suo sacramento ascribi possent, ipsum ab omni corruptibilis natuparte et in aenigmate videret , potuit tamen significando Chriris et sanguinis ejus, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus; sed illud tantum, quod ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum, rite sumimus ad salutem, quid mirum, si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris facit Deus quae vult sensibilia et visibilia ad seipsum in eis, sicut oportere novit, significandum et demDomini Christus significari dicatur, et ipsum caeteris significantibus annumeretur, et ejus exemplo caeterae significative species a Deo posse fieri astruant
Abbreviated transcription (Latin):
nee aliquȩ sp̾es eoꝵ. ut id fierent ꝙ significabant ab hoc qd
fuertant: ut manna. petra. xp̃i. aliqͥtenꝰ mutatȩ st̃. A quau̾
roborantẽ. illuminantẽ. ꝗͣuis credentib suo mi sterio exhibeat.
ñ tñ continere ee̾ntialit̃. s figatiue tantũ credit᷑: solũ sacͣm̃tũ
panis & uini ita mutat᷑. ut substantialit̾ ñ sit ꝙ ante fuerat.
s substantia eius corpꝰ xͥ fiat: forma uͦ remanens. ipsũ sig̾cet
& contineat. Hanc autẽ panis & uini substantiã. idõ xp̃c in
suo sacram̃to remanere uoluit: ne si duȩ substantiuȩ ueri-¬
tates. panis scił. cõmunis nr̃. & ipse uiuꝰ & uerus panis in
eodẽ sacram̃to ee̾nt. errorẽ gignerent ueritatis: dũ ibi ee̾t
& ipse uere uerꝰ panis. qr uita ȩt̾na. & panis cõmunis suo mͦ
uerꝰ qr tẽporalis uitȩ substantia. faciliꝰ enĩ & certiꝰ credit᷑ cor
sitan ne hereses inpanationis. & fedȩ digestionis hiuc singła¬

Expanded text:
nec aliquae species eorum, ut id fierent quod significabant, ab hoc quod fuerant, ut manna, petra, aliquatenus mutatae sunt. Aqua vero roborantem, illuminantem, quamvis credentibus suo mysterio exhibeat, non tamen continere essentialiter, sed figurative tantum creditur. Solum sacramentum panis et vini ita mutatur, ut substantialiter non sit quod ante fuerat; sed substantia ejus corpus Christi fiat, forma vero remanens ipsum significet et contineat. Hanc autem panis et vini substantiam ideo Christus in suo sacramento remanere non voluit, ne, si duae substantive veritates, panis scilicet communis noster, et ipse vivus et verus panis in eodem sacramento essent, errorem gignerent veritatis, dum ibi esset et ipse verus panis, quia vita aeterna, et panis communis suo modo verus, quia temporalis vitae substantia. Facilius enim et certius creditur corpus sitan, ne haereses impanationis et foedae digestionis huic singula
Abbreviated transcription (Latin):
in sacram̃to remansisse. aliqͥ autum ant: s sic̃ uirga mutata in
serpentẽ iã ñ uirga s serpens uocat᷑. ꝗͣuis in serpente ñ uirge sub¬
stantia ex qua factꝰẽ. s tantũ forma ꝑusse credit᷑: ita in sacͤm̃to
panis ñ ẽ panis. qͣuis in ea ñ forma panis s substantia mutari
credat᷑. Cur enĩ ds qui utrãq ex nichilo creauit. ñ possit eque
mutare substantiã: uł etiã ad nichilũ redigere sicut & formã:
U ñ ꝙ beat᷑ꝰ ambrossꝰ uide qͣtis generib potens.ẽ. sermo aꝑi uni¬
uersa conuertere: qr uł in diuersã formã. ut uirgã in serpen
tẽ. ł in diuersã głam. ut hominẽ de mortalitate in ĩmortalitatẽ.

Expanded text:
in sacramento remansisse aliqui autumant; sed sicut virga mutata in serpentem, jam non virga, sed, serpens vocatur, quamvis in serpente non virgae substantia, ex qua factus est, sed tantum forma periisse creditur; ita in sacramento panis non est panis, quamvis in eo non forma panis, sed substantia mutari credatur. Cur enim Deus, qui utramque ex nihilo creavit, non possit aeque mutare substantiam, vel etiam ad nihilum redigere sicut et formam? Unde et B. Ambrosius: « Vide quantis generibus potens est sermo Christi universa convertere, tem; vel in diversam gloriam, ut hominem de mortalitate in immortalitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ in sacram̃to forma panis. soliditas. color. sapor. sentiat᷑:
uł uerũ hoc e̾ẽ. uł fantasticũ dr̃. S absit ut ꝑfecta ueritas fan-¬
tasiȩ fallacia astruat᷑: maxime cũ ipsi angłi. & ipse sp̃c sc̃s in
columba. uł linguis igneis quotiens apparuisse legunt᷑. ñ fanta¬
stica s uera corpora in aere assumere astruant᷑: & in ceteris om̃ib
sacram̃tis noui testam̃ti ac ueteris nichil fantasiȩ. s omĩa uera
inueniant᷑. Absurdũ enĩ reuera. ẽ. ut ꝙ ñ uere.ẽ. ueritatẽ app¬
bet: & ꝙ de se fallit estimationẽ. de alio uerã exhibeat fidem.
antastica enĩ illusio. magicis congruit& diabolicis fraudib:
ueritatis aut̃ assertio diuinis sanctionib. Ne gͦ fantastica sp̃es
nouit fallere quã ueritatẽ astruere: qͦmͦ id ñ solũ rationi . s &
auctoritati sit contͣriũ iudeamꝰ. Ut ait aug̃. caro eiꝰ. ẽ. ꝗͣ forma

Expanded text:
um autem in sacramento forma panis, soliditas, color, sapor sentiatur, vel verum hoc esse, vel phantasticum dicitur. Sed absit ut perfecta veritas phantasiae fallacia astruatur, maxime cum ipsi angeli, et ipse Spiritus sanctus in columba vel linguis igneis, quoties apparuisse leguntur, non phantastica, sed vera corpora in aere assumere astruantur; et in caeteris omnibus sacramentis Novi Testamenti et Veteris, nihil phantasiae, sed omnia vera inveniantur. Absurdum enim revera est, ut quod non vere est, veritatem approbet; et quod de se fallit aestimationem, de alio veram exhibeat fidem. Phantastica enim illusio, magicis congruit et diabolicis fraudibus: veritatis autem assertio, divinis sanctionibus. Ne ergo phantastica specienovit fallere quam veritatem astruere, quomodo id non solum rationi, sed et auctoritati sit contrarium, videamus. Ut ait Augustinus: « Caro
Abbreviated transcription (Latin):
eusebius emisenꝰ. Nec dubitet qͥsꝗͣ pͥmarias creat᷑as nutu po
cũ ipsũ hominẽ uideat artificio celestis miscdiȩ xͥ. corpꝰ effectũ.¬
icut aut̃ quicũq ad fidẽ ueniens ante u̾ba baptismi. ad huc in
uincło. ẽ ueteris debiti. his uͦ cõmemoratis mor exuit᷑ omĩ fece
peccati: ita benedicendȩ uerbis cȩlestib creat᷑ȩ sacris altarib
imponunt᷑: & anteꝗͣ inuocatione sũmi nominis consecrent᷑. sub¬
stantia illic. ẽ. panis & uini: pꝰ uerba aut̃ xꝑi. corpꝰ & sanguis ẽ
xꝑi. Quid aut̃ mirũ . ẽ. si ea quȩ potuit u̾bo creare: uerbo possit
creata conuertere: lmmo iã minoris uidet᷑ eẽ miracłi. si id
qđ ex nichilo agnoscit᷑ condidisse: iã conditũ in meliꝰ ualeat
cõmutare. Reqͥre qͥd ei possit e̾s difficile. cui facile fuit uisibi¬
lia & inuisibilia. uoluntatis imꝑio suscitare: cui fuit homi¬
nẽ de limi mat̾ia figuratũ. imagine etiã suȩ diuinitatis indu-¬

Expanded text:
uca: « Nec dubitet quisquam primarias creaturas nutu potcum ipsum hominem videat artificio coelestis misericordiae CSicut autem quicunque ad fidem veniens ante verba baptismi adhuc in vinculo est veteris debiti, his vero commemoratis, mox exuitur omni faece peccati; ita benedicendae verbis coelestibus creaturae, sacris altaribus imponuntur, et antequam invocatione summi nominis consecrentur, substantia illic est panis et vini: post verba autem Christi, corpus et sanguis est . Quid autem mirum est, si ea quae verbo potuit creare, verbo possit creata convertere? Imo jam minoris videtur esse miraculi, si id quod ex nihilo agnoscitur condidisse, jam conditum in melius valeat commutare. Require quid ei possit esse difficile, cui facile fuit visibilia et invisibilia voluntatis imperio suscitare; cui facile fuit hominem de limi materia figurare, imagine etiam suae divinitatis indu
Abbreviated transcription (Latin):
panatũ xꝑm: sic̃ in carne humana ꝑsonalit̾ incarnatũ dm̃
Quȩ heresis qr noua. ẽ. & absurda: rationib & auctoritatib ꝓut
ds̃ aspirauerit radicitꝰ.ẽ. extirpanda. Exx quadã enĩ simłitu¬
dine beati aug̃. in libro sententiarũ ꝓsꝑi suã sumt̃ & defen-¬
dunt heresim: qͣ ita dic̃. sacͥficiũ ȩccłiȩ duob confici. duobq
constare. sic̃ ꝑsona .xͥ. constat & conficit᷑ dõ & homine. Dicuns
ꝑsona .xͥ. constat &x dõ & homine. Si aut̃ opponit᷑ illis. qđ illa
sacram̃tũ dnĩci corporis: & beatꝰ maximꝰ dm̃ sub carnis
mysterio uenientẽ: it̃q in multis scͥpt᷑is dr̃. oꝑtꝰ humana
forma uł fig᷑a: sic̃ xꝑc in altari panis forma uł fig᷑a. Qui
error. nulla quidẽ scõꝵ auctoritate astruit᷑. s ex indifferen¬
ti & inꝓpͥa usurpatione nominũ uł simiłitudinũ concipi

Expanded text:
naliter incarnatum Deum. Quae haeresis, quia nova et absurda est, rationibus et auctoritatibus, prout Deus aspiraverit, radicitus est exstirpanda. Ex quadam enim similitudine beati Augustini in libro Sententiarum Prosperi, suam sumunt et defendunt haeresim, qua dicit: « Sacrificium Ecclesiae duobus confici, duobusque constare sicut persona Christi constat et conficitur ex Deo et homine. » Dicunt persona Christi constat ex Deo et homine. Si autem opponitur illis, quod illa sacramentum Dominici corporis. Et beatus Maximus, Deum sub carnis mysterio venientem; itemque in multisra, sicut Christus in altari, panis forma vel figura. Qui error nulla quidem sanctorum auctoritate astruitur, sed ex indifferenti et impropria usurpatione nominum vel similitudinum concipi
Abbreviated transcription (Latin):
ex ueris reb c̃stare astrueret: subdebat dicens. Ꝙ omĩs resillaeꝵ
reril nat᷑am & ueritatẽ in se continet. ex quib conficit᷑. Qd̃ absit.
Sacrificiũ enĩ ȩccłiȩ reuera ueritatẽ & nat᷑am in se continet
erat spem. Alio quin qͦtͦa uerũ erit qd̾ de elem̃tis sacm̃talib am¬
brosiꝰ dicit. ut sint quȩ erant s in aliud cõmutent᷑: nͥ de cis in
sacͣm̃to & aliqͥd reseruet᷑ ut sit qđ fuerat: s aliqͥd mutet᷑ ut
meliꝰ fiat: Itẽ qͦtsi uerũ erit. qd̾ p̃sente nicholao p̃p. s.exini.¬

Expanded text:
subdebat dicens: « Quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet, ex quibus conficitur. » Quod absit! Sacrificium enim Ecclesiae revera veritatem, et naturam in se continet erat speciem. Alioquin quomodo verum erit, quod de elementis sacramentalibus Ambrosius dicit, ut sint quae erant, et in aliud commutentur, nisi de eis in sacramento et aliquid reservetur, ut sit quod fuerat et aliquid mutetur, ut melius fiat
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. uel tẽ intelligetis. quia gr̾a eiꝰ ñ consumit᷑
morsib ft iterũ. Uaugustinus. Isti aut̃ cito
defecert̃ talia loquente dño iħu. Non credide¬
rt̃ aliquid magnũ dicentẽ. & ũbis illis aliquã
grãm cooꝑientẽ. s ꝓ ut uoluert̃ ita intellexert̃.
q. more hominũ qͦi pot̾at iħc. ut aut hoc dispo¬
nebat iħc. carnẽ qua indutũ erat ũbũ. ueluti
concisã distribuere credentib inse . G. Et paulo¬

Expanded text:
certe vel tunc intelligetis, quia gratia ejus non consumitur morsibus. » Et iterum: « Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu. Non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Du
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sicut spũ uegetat᷑. H oc ẽ gͦ facinus. ułflagitiũ
qdꝰ ut ait beatus augũstinꝰ uidebat᷑ dñs ubere.
& on quia facinꝰ aut flagitiũ iuberet uibendo¬
manducari carnẽ meã: s uidetur inquit iubere. il.¬
lis uidelicet qui putauert̃. qd̾ hoc iubendo neces-¬
sario etiã se uiberet occidi. &. membra concidi. atq
ita demũ carnẽ eus crudã uł coctã manducari.
N oli p̃postere umbratice. noli p̃cipitant̃ głari. Cuiꝰ
rei figura dicatur hic e̾e̾: p̃atient̃ q. diligent̃ adũ¬
te.figura gͦ ẽ ait augustinꝰ p̃cipiens. quid p̃cipiens:
Quid figurans: Hoc enĩ figurat qd p̃cipit. Passio¬
recondendũ inmemoria. qd ꝓnobis caro eius cru¬
cifixa ꝙuulnerata sit. Dõ grãs. quicquid gͥ illud ẽ.
quod augustinus hic figurã appellat. nã quid fi¬
gurã dicat inhis eius ũbis. agnosci non t̃ã facile
pot̾e. non utiq corꝑis dñi. ẜ crucifixionis eius. nrẽq¬

Expanded text:
u vegetatur. Hoc est ergo facinus vel flagitium, quod, ut ait beatus Augustinus, videbatur Dominus jubere, non quia facinus aut flagitium juberet, jubendomanducari carnem suam, sed videtur inquit jubere, illis videlicet, qui putaverunt, quod hoc jubendo, necessario etiam se juberet occidi, et membratim conscindi, atque ita demum carnem ejus crudam vel coctam mandNoli praepostere, umbratice, noli praecipitanter gloriari: cujus rei figura dicatur hic esse, patienter et diligenter adverte. Figura ergo est, ait Augustinus, praecipiens. Quid praecipiens? Quid figurans? Hoc enim figurat, quod praecipit, passiorecondendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa, et vulnerata sit. Deo gratias. Quidquid igitur illud est, quod Augustinus hic figuram appellat nam quid figuram dicat in his ejus verbis cognosci non tam facile potest non utique corporis Domini, sed crucifixionis ejus e
Abbreviated transcription (Latin):
Augustinus. Sp̃c ẽ qui uiiuificat. caro aũt non
ꝓdest quicquã. sic̃ illi nttellexert̃ carnẽ. ñ sic̃
ego do admanducandũ meã carnẽ . G. Certe gͦ
satis in his uerbis declarauit sc̃s augustinꝰ. quod
flagitiũ uel facinꝰ uidebat᷑ dñs iubere. Noc iude¬
licet qd̾ eis qui audiebant: durũ uisũ ẽ. Unde &
scandalizati st̃. quia acceꝑunt inquit stulte. &.
carnalit̃. S quare stulte  carnalit: Quia puta¬

Expanded text:
tus est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam, sicut illi intellexerunt carnem, non sicut ego do ad manducandum meam carnem. » Certe ergo satis in his verbis declaravit sanctus Augustinus quod flagitium vel facinus videbatur Dominus jubere: hoc videlicet, quod eis qui audiebant, durum visum est. Unde et scandalizati sunt quia et acceperunt, inquit, stulte et carnaliter. Sed quare stulte