comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istud uotũ optimũ: nec ꝑfec¬
tum: Adhuc melius uolo:
Non elegit ãs speciem tuam:
nec oleum tuum. nec ieiunia
tua. sed hoc quod inte hodie
redemit ipsum offer. hoc est
animã tuam: Et si interrogas
me quomodo offero anmã
meam.quã ipse habet in pote¬
state: & ego tibi respondeo quo¬
modo: Morib scĩs: cogitatio¬
tuosis: auertendo amalo: con¬
uertendo ad bonũ: dampnan¬
do uicium: amando dm̃: dili¬
gendo ꝓximũ: impendendo
miscđiam miseris: quia tpsi
miseri fuimꝰ antequã redimr¬
remur:dimittendo illis qͥ in
nobis peccant: quia & nos om¬
nes sub peccato fumiꝰ: suꝑbiã
diam decepit diabolus genus
erigite om̃s animos ur̃os: et
nullus sit siue liber: siue inge¬
uotũ do offerat simul & reddat:
quia nimis miserũ est. ut deo
aliquid non offeramꝰ de nr̃o.
qui anmã suam ꝓnob̃ posuit.
& ꝓpter nos cum ẽẽt ȩternus
carnem suscepit: Nunc itaq qui¬
cumq tram contra alterũ tenet:

Expanded text:
istud votum optimum nec perfecistud votum optimum nec perfectum: adhuc melius volo. Non eget Deus nec specie tua, nec oleo tuo, nec jejunio tuo: sed hoc quod in te hodie redemit, ipsum offer, hoc est, animam tuam. Et si interrogas me, Quomodo offeram animam meam, quam ipse habet in potestate? ego tibi respondeo quomodo: Moribus sanctis, cogitatiotuosis; divertendo a malo, convertendo in bonum; damnando vitium, amando Deum; diligendo proximum, impendendo misericordiam miseris; quia et ipsi miseri fuimus, antequam redimeremur: dimittendo illis qui in nos peccant; quia et nos omnes sub peccato fuimus: superbiam diam decepit diabolus genus erigite omnes animos vestros, et nullus sit, sive liber, sive seDeo votum offerat simul et reddat: quia nimis miserum est ut Deo aliquid non offeramus de nostro, qui animam suam pro nobis posuit; et propter nos, cum esset aeternus, carnem suscepit. Nunc itaque quicumque iram contra alterum tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑib: plena: Si beatum
se credidit qui hoc possidet qd̃
dimissurus ẽ post mortẽ: quã
securus ẽ. qui illud p̃mium
sperat: quod numquã amissu¬
rus est ꝑet̃intatẽ: Si potens di¬
citur qui mundo imꝑat:quã
beatus ẽ qui dm̃ in conscien¬
tia pura portat: Et id̃o dulcis¬
simi filii concupiscite mundi¬
ciam cordis: habete dilectio¬
nem d̃i & proximi: Peccatores.
dimitote: ut dimittat᷑ uobis:
lusti non peccetis: ut ꝑmane¬
nascente dño & redemptore
nr̃o. uota ꝓmittamus hodie
& reddamus: ficut scriptũ
est: Uouete & reddite dño
đo ur̃o: Nos dulcit̃ & confi¬
denter uoueamꝰ: ille dabit
possibilitatẽ ut reddere pos¬
simus: Hos tantũ quicquid
illi ꝓmittimꝰ: de illo speremꝰ:
Et fortasse interrogatis me qͥd
debeatis hodie uouere: uel
reddere: Sunt enim multi
qui uouent: alius pallam.
alius oleum uel ceram ad lu¬
minaria noctis: alius ut ui
tempore faciat: alius ut car¬
nem non comedat: Non est

Expanded text:
bonis operibus plena! Si beatum bonis operibus plena! Si beatum se credit, qui hoc possidet quod dimissurus est post mortem; quam securus est, qui illud praemium sperat, quod nunquam amissurus est per aeternitatem! Si potens dicitur, qui mundo imperat; quam beatus est qui Deum in conscientia pura portat! Et ideo, dulcissimi filii, concupiscite munditiam cordis, habete dilectionem Dei et proximi. Peccatores, dimittite, ut dimittatur vobis. Justi, non peccate, ut permanenascenti Domino et Redemptori nostro vota promittamus hodie, et reddamus; sicut scriptum est, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Nos dulciter et confidenter voveamus; ille dabit possibilitatem, ut reddere possimus: nos tantum quidquid illi promittimus, de illo speremus. Sed fortasse interrogatis me, quid debeatis hodie vovere vel reddere. Sunt multi qui vovent, alius pallam, alius oleum vel ceram ad luminaria noctis; alius, ut vitempore faciat; alius, ut carnes non comedat. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
tutem animarũ exercentes: qui
in ista die uerba mea ꝓsalute
sua sic audiant: ut uirilit̃ ui¬
cia molliciei abiciant᷑ tanquã
qui pugnant: Reuera fortius
pugnant: qui contra se pugnai
Aperiant aures suas ad p̃cepta
erunt adaudienda ludibria.
Aperiant oculos suos ad nito¬
rem: qui hucusq ad ignomini¬
am patuerunt: Compungat
penitentia criminũ: quos huc
usq transpunxit delectatio
uoluptatum: Trigat adiunc¬
ta uirtus: quem uitia prostra¬
uerunt:Aperiant admedica¬
mentum di nares suas:quib:
fecebat consuetudo peccati:
Aperiat uob ille oculos cordis.
qui hodie ꝓpter nos nasci dig¬
natus est interris: ut uideatis
illud quod putatur dulce mͦ.
satis ẽẽ in breuitate temporũ
quam amarũ erit in ignem
pena pumenda erit breuitas
delectationis: Delectatio occi¬
dit & p̃terit: uulnerauit & tran¬
sit: Miseram inmentẽ fecit et
abiit. infelicem reddidit & re¬
liquit: Quam speciosus ẽ ani¬
mi nitor. quã felix conscientia.

Expanded text:
tutem animarum exercentes, qui tutem animarum exercentes, qui in ista die verba mea pro sua salute sic audiant, ut viriliter vitiorum mollitiem abjiciant, tanquam qui pugnant: revera fortius pugnant, qui contra se pugnant. Aperiant aures suas ad praecepta usque ad audienda ludibria. Aperiant oculos suos ad nitorem, qui huc usque ad ignominiam patuerunt. Compungat poenitentia criminum, quem huc usque transpunxit delectatio voluptatum. Erigat adjuncta virtus, quem vitia prostraverunt. Aperiant medicamento nares suas, quibus illa fetet consuetudo peccati. Aperiat vobis ille oculos cordis, qui hodie propter nos dignatus est nasci, ut videamus illum. Quod putatur dulce modo satis esse in brevitate temporum, quam amarum erit in igne poena punienda erit brevitas delectationis! Delectatio occidit, et praeteriit; vulneravit, et transiit; miserum fecit, et abiit; infelicem reddidit, et reliquit. Quam speciosus est animi nitor! quam felix conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
non tollitur: Penitentiam cer¬
tam non facit: nisi odium pec¬
cati: & amor di. Quando sic
penites ut tibi amarum sapi¬
at in anima. quod antea dul¬
ce fuit inuita:. &. quod te prius
oblectabat incorpore ipfum
te cruciet incorde: iam tunc be¬
ne ingemiscis addm̃. & dicis:
Tibi soli peccaui: & malum corã
te feci: Bene tibi soli peccaui: qͥa
nullus hominũ sine peccato:
diu peꝑcisti criminoso: Inclinet
ad remediũ humilitas peniten¬
tis: quem ꝑmouere non potu¬
it diuturnitas peccatoris: Dic
illi: infletu cordis: Aspice ad in¬
felicem pietas immensa: respice
crudelem miscdia publica: Des¬
peratus ad omnipotentẽ uenio.
uulneratus ad medicũ accur¬
ro: Serua pietatem consuetudi¬
nis: qui tam diu suspendisti
gladium ultionis: Dele nume¬
rositatem criminũ: multitudi¬
ne miscđiarum tuarũ: Ista est
libera penitentia: quando fic
conu̾titur quis. ut ad peccata
non reuertat᷑: Quando sic peni¬
amus aliqui ur̃m fortes. & uir¬

Expanded text:
non tollitur. Poenitentiam cernon tollitur. Poenitentiam certam non facit, nisi odium peccati, et amor Dei. Quando sic poenites, ut tibi amarum sapiat in anima, quod ante dulce fuit in vita; et quod te prius oblectabat in corpore, ipsum te cruciet in corde; jam tunc bene ingemiscis ad Deum, et dicis, Tibi soli peccavi, et malum coram te feci . Bene, Tibi soli peccavi; quia nullus hominum sine peccato: diu pepercisti criminoso. Inclinet ad remedium humilitas poenitentis, quem permovere non potuit diuturnitas peccatoris. Dic illi in fletu cordis: Aspice infelicem, pietas immensa; respice crudelem, misericordia publica. Desperatus ad omnipotentem venio, vulneratus ad medicum curro. Serva pietatem mansuetudinis, qui tamdiu suspendisti gladium ultionis: dele numerositatem criminum multitudine misericordiarum. Ista est, filioli, vera poenitentia, quando sic convertitur quis, ut ad peccatum non revertatur; quando sic poeniamus, aliqui vestrum fortes et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ut libenti animo ser-¬
mones quos dñs dabit susci¬
piatis in hac dulcissima die:
in qua compunctio ȩtiam in
compunctus: reditu non des¬
perat captiuus: remediũ desi¬
derat uulnerat᷑: In qua nascit᷑
agnus: qui tollit peccata mun¬
scientiã securam habet: dulciꝰ
gaudet: Qui miseram: attentiꝰ
timet: Qui bonus ẽ: affectuo¬
se orat: Qui peccator ẽ: deuotis¬
sime supplicat: Dulcis dies fra¬
tres: & uere dulcis: & cunctis
penitentib ueniam portans:
ꝓmitco uobis filioli &certus
sum: quia in hac die siquis
ex corde penituerit: & aduomi¬
tum peccati reuersus non fue¬
rit: quodcũq petierit dabit᷑
ei: Tantũ est fide non dubitet:
delectationẽq nocuã non re¬
petat: Hodie totius mundi
peccatũ tollitur . & peccator.
desperatꝰ Sed uidete qualis
debet ẽȩ penitentia:quia mul¬
ti assidue se dicunt peccatores:
& tamen adhuc illis delectat
peccare: Professio ẽ: non emen¬
datio: Accusatur animus: non
sanatur: Pronuntiat᷑ offensa:

Expanded text:
ut libenti animo sermones quos Dominus dabit, suscipiatis in hac dulcissima die, in qua compunctio etiam inficompunctus, reditum non desperat captivus, remedium desiderat vulneratus; in qua nascitur Agnus qui tollit peccata munscientiam securam habet, dulcius gaudet; qui miseram, attentius timet; qui bonus est, affectuose orat; qui peccator, devotissime supplicat: dulcis dies, vere dulcis, et cunctis poenitentibus veniam portans. Promitto vobis, filioli, et certus sum, quia in hac die si quis ex corde poenituerit, et ad vomitum peccati reversus non fuerit, quodcunque petierit dabitur ei, tantum fide ne dubitet atque delectationem non repetat. Hodie totius mundi peccatum tollitur, et peccator desperat? Sed videte qualis esse debeat poenitentia, quia multi assidue se dicunt peccatores, et tamen adhuc illos delectat peccare. Professio est, non emendatio: accusatur anima, non sanatur: pronuntiatur offensa,
Abbreviated transcription (Latin):
lendo. fructũ afferatis oꝑando:
Eatis enim uolendo dixi: quia
uelle aliquid facere. iammente
ire ẽ: Qualem uero fructum
afferre debeant: subditur. Et
intueniens: fructum nr̃i labo¬
ris abscidit: Quod uero ꝓeterna
uita agitur: etiam post mortẽ
seruatur: Et tunc apparere inci¬
pit:. cum laborum carnalium
fructus cepit non uideri: Ibi gͦ
illa retributio inchoat: ubi ista
t̃minatur: Quisquis igitur iã
et̃na cognouit: apud cius ani¬
mum temporales fructus uiles¬
cunt: Tales fructus oꝑemͣ:. qui
maneant: Tales fructus opemur.
quicum mors cuncta interimat
exordium amorte sumant:
Nam quod amorte incipiat
fructus di testatur ꝓpha. qui.
dicit: Cum dederit dilectis su¬
is somnũ hȩc ẽ hereditas dñi:
Om̃is qui dormit in morte: per¬
dit hereditatẽ: Sed cum dede.¬
rit dilectis suis somnũ: hec ẽ
hereditas dñi. quia electi dei
postquã ꝑuenerint ad mortẽ.
tunc inuentunt hereditatem:
Sequitur: Ut quodcũq petie¬

Expanded text:
lendo, fructum afferatis operando. lendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petie
Abbreviated transcription (Latin):
dicant: Tam etiam moriendo
diligunt atq ad illam ꝑtor¬
menta ptingunt: Occidi pos¬
sunt: & flecti nequeunt: Nimis
gͦ confortatus ẽ: principat᷑ eoꝵ:
In ista ipsa passione qua cecide¬
runt inmorte carnis:uidete
quantũ fuerit culm̃ mentis. Un¬
de hoc nisi quia confortatus ẽ
principatus eorum. Sed si mag¬
ni forsitan paucisunt subiun¬
xit: dinumerabo eos: & suꝑ ha¬
renam multiplicabunt᷑: Cotum
mundũ fratres aspicite: marty¬
rib plenus ẽ: lam pene tot qui
uideamus non sumt quot ue¬
ritatis testes habemus. Deo gͦ
numerabiles. nob sup harenam
multipucati sunt: quia quan¬
tisint a nob̃ comprehendi non
possunt: Sed quisquis ad hanc
puenit dignitatem ut amicus
uocet᷑ di: sese in se conspiciat:
dona autẽ quȩ ꝑcepit suꝑse ni¬
chil suis mẽritis tribuat:. ne ad
inimicicias erumpat: VUnde et
suboitur. Non uos me elegistis:
sed ego elegi uos: & posui uos at
eatis & fructũ afferatis Posui
ad grãm: plantaui ut catis uo¬

Expanded text:
dicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis vo
Abbreviated transcription (Latin):
entes dicimꝰ. dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is & nosmetipsos¬
hoc dicendo ampli ligamus.
aut fortasse hane conditionẽ
inoratione int̃mittimꝰ: & ad-¬
uocatus nr̃ precẽ quã compo¬¬
suit ñ recognoscit: atq apud
seꝓtinus dicit: Scio quid mo¬
nui. non est ipsa oratio quam
feci. Quid gͦ nob agendũ est fra¬
tres: nist ut uerȩ caritatis affec¬
tum impendamꝰ fribus: Nulla
in corde malitia maneat: Con¬
siderat om̃ps d̃s erga ꝓximũ
caritatem nr̃am: ut nr̃is im¬
pendat iniquitatib pietatẽ
suam: Mem̃tote qd monetur:
dimittite: & dimittetur uob:
Ecce & debetur nob. & debem̾.
Bimittamꝰ ergo quod debetur
nobis: ut ditatur quod de¬
betur a nobis:Sed ad hec mens
renititur: & uult implere quod
audit & tamen reluctatur:
Ad martyris tumbã consistimꝰ
qui ad cęleste regnum ex qua
morte puenit scimus: Nos si ꝓ
xp̃o corpus non ponimus.sal¬
tem animũ uincamꝰ: Placatur

Expanded text:
entes dicimus: Dimitte nobis deentes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus noshoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur
Abbreviated transcription (Latin):
mus impecitione nec inimici
odio fuscatur: Sed plerumq
reluctantẽ animũ uincimus:
ȩtiam cum ꝓ inimicis oramus:
fundit os ꝓ aduersarus p̃cem:
sedutinam corteneat amorẽ:
Nam sepe & orationẽ inimicis
nr̃is impendimꝰ sed hanc ex
p̃ceptione potiꝰ fundim̾. quam
excaritate. Nam & uitam ini¬
micorũ petimus: & tamen ne
exaudiamur timemꝰ: Sed quia
internꝰ iudex mentẽ potiꝰ quã
uerba considerat: ꝓinimico
nichil postulat. qui ꝓeo ex ca
na intulit: iuuantes lesit. aman¬
tes ꝑsecutus ẽ: Retinenda hȩc
ẽent si remittenda nob delicta¬
non ẽẽnt. Aduocat᷑ & enim nr
p̃cem nobis in causa nr̃a com¬
posuit & ipse eiusdem causȩ
iudex ẽ. qui aduocat᷑: Preci au¬
tem quã composuit. conditio¬
nem inseruit: dicens: Bimitte
nob debita nr̃a. sicut &. nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is: Qa
ergo ipse iudex uenit qui ad¬
uocatus extitit: ipse p̃cẽ exau¬
dit qui fecit: Aut ergo ñ faci¬

Expanded text:
mus in petitione nec inimici mus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus judex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nil postulat, qui pro eo ex na intulit, juvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobnon essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! Quia ergo ipse iudex venit, qui advocatus existit, ipse precem exaudit, qui fecit. Aut ergo non faci
Abbreviated transcription (Latin):
patrib: soli moyses & samuhel¬
ad mediũ deducunt᷑: Quorũ
mira optinendi uirtus ostendi¬
tur: dum nec ipsi posse interce¬
dere dicunt᷑: Acsi aꝑte dñs di¬
cat: Nec illos audio: quos ꝓpt̃
magnũ petitionis suȩ meritũ
minime contempno:Quid ergo
est quod moyses & samuhel cȩ¬
teris patrib: inpostulatione
p̃feruntur:nisi quod duo hu
tantũmodo incuncta testam̃¬
ti ueteris serie. ȩtiam ꝓinimi¬
cis suis leguntur exorasseꝰ Unꝰ
a popło lapidib impetitur: et
tamen ꝓlapidatore suo dñm de¬
p̃catur: Alter ex pͥncipatu deici-¬
tur: & tamen petitus ut exora¬
ret fatetur dicens:Absit a me
hoc peccatũ in dño: quo minꝰ
cessem orare ꝓuobis:Si moyses
non est anima mea ad popłm
istum: Acsi aꝑte dicat Nec il¬
los modo ꝓ amicis audio: qͦs
magnȩ uirtutis merito orare
ȩtiam ꝓinimicis scio: Uirtus
gͦ uere orationis ẽ: celsitudo ca¬
ritatis. Et tunc quisq qđ recte
petit adipiscitur: cum eius ani¬

Expanded text:
patribpatribad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur, ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio, quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno? Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur? nisi quod duo isti tantummodo in cuncta Testameti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus ani
Abbreviated transcription (Latin):
Sed adhuc quod est grauiꝰ aliꝰ
postulat mortem inimiciꝰ eũq
quem gladio non potest ꝑseqͥ¬
ꝑsequitur oratione: Et uiuit
adhuc qui maledicitur: & tam̃
is qui maledicit iam de morte
illius reus tenet᷑: lubet aut̃ ds
ut diligatur inimicꝰ: & tamen
rogatur ds ut occidat inimi¬
cum: Quisquis itaq: sic orat:
in ipsis suis p̃cib contra condi¬
torem pugnat: Vnde & sub
iudȩ spetie dicit᷑: fiat oratio eiꝰ
in peccatum: Oratio quippe in
peccatũ est: illa petere quȩ ꝓhi¬
bet ipse qui petitur: Hinc ueri¬
tas dicit: Cum statis adorandũ:
remittte si quid habetis in cor¬
sionis aꝑtius ostendimꝰ: si unũ
testimontũ testamenti ueteris
ꝓferamꝰ: Certe cum iudea condi¬
tors sui iustitiam culpis exigen¬
tib offendisset ꝓpħam suum
ab oiatione dñs ꝓhibet. dicens:
Non assumas laudem & mratio¬
nem ꝓeis:Si moyses & samuhel
steterint coram me: non ẽ ani¬
ma mea ad popłm istũ: Quid ẽ
quod int̾missis relictisq tot

Expanded text:
Sed adhuc, quod est gravius, alius postulat mortem inimici: et eum quem gladio prosequi non potest, persequitur oratione. Et vivet adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet enim Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat impiis suis precibus contra Conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur, « fiat oratio ejus in peccatum. » Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. Hinc Veritas dicit: « Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cortius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot
Abbreviated transcription (Latin):
temporalem. ueram amitaimus
dilectionẽ: Om̃is quippe qͥ nr̃a
tollit inimicus ẽ. Sed si odio ha¬
bere ceperimꝰ inimicũ: intus est.
quod ꝑdimus: Cum ergo aliqͥd
exteriꝰ a proximo patimur: con¬
tra occultũ raptorẽ interiꝰ uigi¬
lemus: qui numquã meliꝰ uin¬
citur: nisi cum raptor exterior
amatur: Una quippe & sũma
est ꝓbatio caritatis: si & ipse di¬
ligitur qui aduersatur: Hinc ẽ
quod ipsaueritas & crucis pati¬
bulum sustinet: & tam̃ ipsis su¬
is ꝑsecutorib affectum dilectio

Expanded text:
temporalem, veram amittimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ꝓximos sed ꝑaffectũ cog¬
nationis & carnis: Quib tam̃
in hac dilectione.saera eloquia
non contradicunt: Sed aliud
ẽ quod sponte impendit᷑ natu¬
re: aliud quod p̃ceptis domini¬
cis excaritate debet᷑ obedientiȩ:
Hunimirũ & proximum dili¬
gunt: ꝙ& tam̃ illa sublimia di¬
lectionis premia non assecun¬
tur: quia amorem suũ non spi¬
ritalit̃ sed carnalit̃ impendunt:
Lroinde  cum dñs diceret. hoc
est p̃ceptum meũ ut diligatis
inuicem: ꝓtinus addidit. sicut
dilexi uos: Ac si aꝑte dicat: Ad
hoc amate: ad quod amauiuos:
hostis dummentẽ nr̃am ad re¬
rum temporaliũ delectationẽ
trahit infirmiorẽ contra nos
ꝓximum excitat: qui ea ipsa qͦ
diligimꝰ auferre moliat᷑. Nec
curat hostis antiquus. hec faci¬
ens ut terrena tollat: sed ut ca-¬
ritatem in nob̃ feriat: Nam in
odio repente exardescimus: et
dum foris inuicti ẽẽ cupim̃
intus grauit̃ ferimur. Dũ parua
foris defendimꝰ: intus amittimus
marima: quia dum rem diligimꝰ

Expanded text:
ximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
est antmãsuam: Uirtus ergo ca¬
ritatis ut inuicta sit in ꝑturba¬
tione. nutriatur ꝑmiscđiam in
tranquillitate: quatinus omni¬
potenti qo discat sua impende:
miscdia conditoris nr̃i: Serui
digni non fuimꝰ: & amici uocam᷑:¬
Quanta ẽ dignitas hominũ cẽ
amicosdi:. Sed audistis gloriam
dignitatis: audite & laborẽ certa¬
minis: Si feccritis quȩ ego p̃cipio
uobis: Amici mei estis: si eaquę
precipio facitis: Ac si apte dicat:
Gaudetis de culmine: pensate
quib laborib uenit᷑ ad culmen.
Certe dum filii zebedei interue¬
mente matre quererent. ut unꝰ
a dextris di. & alius asinistris se¬
dere debuissent: audierunt:
Potestis bibere calicem quẽ ego
bibiturus sum: lam locum cel¬
situdinis querebant: ad uiam
illos ueritas reuocat: ꝑquã ad
celsitudinem uenirent: Ac si di¬
catur: lam uos locus delectat
celsitudinis:sed prius uia exer¬¬
ceat laboris: Pcalicẽ ꝑtingitur
ad maiestatẽ: Si mens ur̃a ap¬¬

Expanded text:
est animam suam? Virtus ergo chaest animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impenderemisericordia Conditoris. Servi digni non fuimus, et angeli nomQuanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra ap
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos diligunt discipłi dũ
uiuunt:quando & tunc inimi¬
cos diligit magister cũ occidit᷑
Cuius dilectionis summã expri¬
mit: cum subiungit: Maiorem
hac dilectionẽ nemo habet: ut
animã suam ponat quis pro
amicis suis: Mori ȩtiam dñs ꝓ¬
inimicis uenerat: & tam̃ positu¬
rum se animã ꝓ amicis dicebat:
ut ꝓfecto nobis ostenderet. quia
cum diligendo lucrum facere de
inimicis possumus: etiam ipsi
amici sunt qui ꝑsecuntur: Sed
ecce nos usq: ad mortẽ nemo per¬
sequitur: Unde gͦ probare pos¬
sumus. andiligimus amicos:
Sed est quod in pace sc̃e eccłiȩ
fieri debeat. unde clarescat: si
ꝑsecutionis tempore ꝓdilectio¬
ne mori ualeamꝰ: Certe isdem io¬
hannes dicit: Qui habuerit sub
trem suum necesse habere. & clau¬
serit uiscera sua ab eo: quomodo
caritas dimanet ineo: Hinc ȩtiã
iohannes baptista ait: Qui ha¬
bet duas tunicas det non haben¬
ti: Qui ergo tranquillitatis tem¬
pore non dat ꝓdo tunicã fuam:
quando inꝑsecutione daturus

Expanded text:
iscipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuetrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus
Abbreviated transcription (Latin):
non exaudit: quia & si liberare¬
tur a temptatione ei non ꝓde¬
rat ad salutẽ: Ecce uidemus
fratres hm̃i quã multi ad sollc̃p¬
nitatẽ martyris conuenistis.
genua flectitis: pectus tunditis
uoces orationis et confessionis
emittitis. faciem lacrimis riga¬
tis: Sed pensate queso petitio¬
nes ur̃as: Uidete si in nomine
ihu petitis: idest si gaudia salu¬
tis ȩternȩ postulatis: Indomo
enim ihu iħm non quertts: si
in ȩc̃nitatis templo importune
ꝓtemporalib oratis: Ecce alius
inoiatione querit uxore: alius
petit uillam: alius postulat ue¬
stem: alius dari sibi deprecatur
alimentũ: & quide cum hȩc de¬
sunt: ab om̃ ipotente do peten¬
da sunt. Sed meminisse conti¬
nue debemꝰ: quod ex mandato
etusdem nr̃i redemptoris acce¬
pimus: Querite primũ regnũ

Expanded text:
non exauditur quia si liberarenon exauditur quia si liberaretur a tentatione, ei non proderat ad salutem . 7. Ecce videmus, fratres charissimi, quam multi ad solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
petieritis patrem in nomine meo:
dabit uob Usq modo ñ petistis
quicquã: in nomine meo: Si
omne quod petimꝰ in nomine
filii dat nobis pater: quid est.
quod paulus ter dñm rogauit
& exaudiri non meruit. sed dic¬
tum est illi sufficit tibi gr̃a mea
nam uirtus in infirmitate ꝑficit᷑:
Numquid non ille tam egregius
p̃dicator. in filii nomine ñ petut:
Quare autẽ ñ accepit qd̃ petut:
Quomodo gͦ uerũ ẽ qͥa qͥcqͥd peti¬
erimus in nomine filii dat nob pat̃:
si auferri ase angłm sathane pe¬¬
tut apls paulus in nomine filii
& tamen quod petiit ñ accepit:
citur: Ille gͦ in nomine saluato¬
ris petit: qui illud petit qd ad
ueram salutem ꝑtinet: Nam si id
quod non expediat petitur. ñ
in nomine ihu petitur pater:
Unde .&. eisdem aplis adhuc in¬
firmantibꝰ dicit dñs: Usq mo¬
do non petistisquicquã in no¬
minc meo: Ac si apte diceretur:
Non petistis in nomine saluato¬
ris: quia nescitis querere et̃nam
salutẽ: Hinc est quod e paulus

Expanded text:
petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur ? Nunquid ille tam egregius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit?citur, ille ergo in nomine Salvatoris petit qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in nomine mea . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris quia nescitis quaerere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
nota feci uobis: Quȩ sunt om¬
nia quȩ audiuit apatre suo.
quȩ nota fieri uoluit seruis su¬
is ut eos efficeret amicos suos:
nisi gaudia int̃nȩ caritatis. n
illa festa supnȩ patriȩ. quȩ nr̃is
cotidie mentib ꝑaspirationẽ
stni amoris impͥmit: dũ cñ audita
suꝑ cȩlestia amamꝰ: amata iam
nouimus: quia amor ipse noti¬
tia ẽ: Om̃ia ergo eis nota fecerat
quia terrenis desideriis imiau¬
tatiamoris summi facib arde¬
bant: Istos uero amicos dei as¬
pexerat ꝓpha. cum dicebat: Mi¬
chi autẽ nimis honorificatis̃
amici tui ds: Amicus enĩ qua¬
si animi custos uocatur: Quia
igitur psalmista ꝑspexit electos
diamundi huius amore sepa¬
ratos custodire inmandatis
cȩlestib uoluntatẽ di miratꝰ
est amicos didicens: Michi au¬
tem nimis honorificati sunt
amict tui dds: & tanquã si ab
eo ꝓtinus causas honoris tan¬
ti nob insinuari quercremus:
ilico adiunxit: Nimis confor¬
tatus est principatus eorum:
cce electi di carnẽ domantꝰ

Expanded text:
Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri voluit servis suis, ut eos perficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta sacra eloquia
dominicis sint plena
preceptis: quid est quod de di¬
lectione quasi de fingulari man¬
meum ut diligatis inuice: nisi
quia om̃e mandatũ de sola di¬
lectione ẽ &. om̃ia unum p̃cep¬
tum sunt: Quia quicquid prȩ¬
cipitur: in sola caritate solidat᷑
Ut enim multi arboris rami ex
una radice ꝓdeunt: sic multȩ
uirtutes ex una caritate gene¬
rantur: Nec habet aliquid utri¬
ditatis ramus boni oꝑis. si non
manet in radice caritatis: Pre¬¬
cepta ergo dominica: & multa
funt & unum: Multa ꝑ diuer¬
sitatem oꝑis: unũ in radice di¬
lectionis. Qualiter atitẽ ista di-¬
lectio sit tenenda. ipse insinti

Expanded text:
Cum sacra eloquia Dominicis sint plena praeceptis, quid est quod de dilectione quasi de singulari manmeum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda
Abbreviated transcription (Latin):
solueris suꝑ terram: erit solu¬
tum incęlis: Quȩ soluendi ac
ligandi potestas quamuis soli
petro data uideatur adomino
absq ulla tamen dubietate
noscendum ẽ: quia & çeteris
apsis datur ipso teste: qui post
passionis resurrectionisq suȩ
triumphum apparens eis in¬
sufflauit & dixit om̃ibꝰ Acci¬
pite sp̃m sc̃m: quorũ remise¬
ritis peccata remittuntur eis:
& quorũ retinueritis retenta
sunt. Necnon ȩtiam nunc in
episcopis ac prbris om̃i ȩccliȩ
officium idem committitur
tt uidelicet agnitis peccanti¬
um causis: quoscũq humile
ac uiere penitentes aspexerit:
hosiam atimore ꝑpetuȩ mor¬
tis miserans absoluat: Quos:
uero in peccatis quȩ egerint
ꝑsistere cognouerit illos per¬
hennib supplicus obligandos
insinuet: Vn de alias dñs de
correpto semel & iterum ac ter¬
cio. sed non penitente fratre
p̃cepit: dicens: Sin autẽ ecclesi¬
am non audierit. sit tibi ficut
echnicus & publicanus: Et ne

Expanded text:
solveris super terram, erit solusolveris super terram, erit solutuligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittentur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . Nec non etiam nunc in episcopis ac presbyteris omnibus Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos ero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tempnit: At quicũq credenti¬
um fidem uel oꝑe uel negatio¬
ne deprauat᷑ ꝑdidit:. non hic
suꝑ petram dño cooꝑante do¬
mum suȩ ꝓfessionis edificas¬
se sed iuxta alteriꝰ loci parabo¬
lam suꝑ harenam sine funda¬
mento posuisse credendus est:
hoc est non simplici acuera in¬
tentione xp̃m sequi sed terre¬
nam quamlibet fragilemq: ob
causam habitum p̃tendisse
xp̃ian: Sequitur: Et tibi dabo
claues regni celorũ: Qui regem
cȩlorũ maiori prȩ ceteris deuoti¬
one confessus ẽ. merito p̃cȩteris
ipse collatis clauib regni cęlesti:
donatus ẽ: ut constaret om̃ib
qui absq: ca confessione ac fide
regnum cȩlorũ nullus posset in¬
trare Claues autẽ regni cęlorũ
ipsam discernendi scientiam po¬
tentiamq: nominat: qua dig¬
nos recipe in regnum:indigno
secludere deberet a regno: Unde
manifeste fubiungit: Et quod¬
cũq ligaueris suꝑ terram: erit
ligatum incȩlis: Et quodcumq

Expanded text:
temnit. At quicunque credentitemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus perdiderit, non hic super petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed, juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est , hoc est non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
minis donauit: ut scilicet a
petra petrus uocaretur: Edifi¬
lectionem xp̃i: ꝑfusceptionẽ
sacramentorũ xp̃i ꝑobseruan¬
tiam mandatorum xp̃i: adsor¬
tem electorũ & et̃nam ꝑtingit
uitam. apło attestante qui ait:
fundamentũ enim aliud nemo
Et porte inferi non p̃ualebunt
aduersus eam: Porte inferi
doctrine sunt nequam. quȩ
seducendo imprudentes adin¬
feros trahunt: Porte quoq: in¬
feri & tormenta ꝙ& blandimen¬
ta sunt ꝑsecutorũ. qͣ infirmos
quosq deterrendõ uel emolli¬
endo a stabilitate fidei. introi
sunt inferi: inquantum suis
uel auctorib uel sequacib iter
ꝑditionis ostendunt: Nam et
fides siñ habeat opera: mortua
est in semet ipsa: & corrũpunt
mores bonos colloquia mala:
Multȩ itaq sunt portȩ inferiꝰ s
harũ nulla ȩccłiam qͦ sup petram
fundata p̃ualet: qͥa qui fidẽ xp̃rin¬
timo cordis amore ꝑceꝑit: om¬
ne quicquid exteriꝰ ꝑiculi tẽp¬
tantis ingruerit. facillime con-¬

Expanded text:
minis donavit, ut videlicet a minis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur: lectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitsunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fideintimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime con
Abbreviated transcription (Latin):
bis apatre. Dicit de sp̃u sancto
apls: hec autẽ omnia. opatur
unusatq: idem sp̃s: diuidens
singulis ꝓut uult: Pater ergo
incęlis ẽ. reuelauerit filio co¬
lumbȩ mysterium fidci:. quod
cicaro & sanguis reuelare ne¬
quibat: Caro autẽ & sanguis
recte intelligunt᷑ homines sa¬
pientia carnis inflati: colum¬
binȩ simplicitatis nescii: idoq
asapientia sp̃s omnimodis auer¬
si: de quib supradictũ est quia
xp̃m non intelligentes. alii io¬
hannem baptistam alii autẽ
helyam.alii uero hieremiam.¬
cerent: De qualib dicit apls:
Carnalis autẽ homo: non per¬
cipit ea quȩ sunt sp̃s sc̃i. Sequi¬
tur: Et ego dico tibi quia tu es
petrus: & suꝑhanc petram ȩdi¬
ficabo eccłiam meã Petrus qui
symon antea uocabat᷑ ob forti¬
tudinẽ fide & confessionis con¬
stantiam adño petri nomen
accepit: Quia uidelicet illi fir¬
ma ac tenacimente adhesit
idest suꝑ dñm saluatorem: qui
fideli suo cognitori amatori
confessori participium sui no¬

Expanded text:
atre . Dicit de Spiritu sancto Apostolus: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii cerent. De qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui no
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ & uidendi regula p̃scrip¬
ta. sed quotienscũq nob erran¬
tium ingeruntur exempla.
nos confestim auertentes ocu¬
losmentis nr̃ȩ ne uideant ua¬
nitatẽ: magis quid ueritas ip¬
sa decernit. sedulo corde scru¬
temur:sequentes exemplum
beati petri: qui spretis erranti¬
um sectis. uere fidei archanũ
quod cognouerat indubia oris
confessione ꝓtulit insuꝑabi¬
lis cordis cura seruauit: Nam
de fidutia confessionis hoc lo¬
co cognouimꝰ de uirtute autẽ
unice in xp̃m dilectionis ipse
alib cestat᷑: Qui cũ discederent¬
ab eo quidam ex disci pulis
cius: diceretq ille ad duodecim
numquid & uosuultis abire pꝰ¬

Expanded text:
pariter et vivendi regula praescrippariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederentab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i igitur electorũ eccłiȩ iux
tiȩ. ligandi ac soluendi datur
auctoritas: Sed ido beatus pe¬
trus. qui xp̃m uera fide confes¬
sus. uero est amore secutus: spe¬
cialiter claues regni cȩlorum.
& principatũ iudiciariȩ po¬
testatis accepit: ut om̃s porbẽ
credentes intelligant. qͥa qui¬
cumq abunitate fidet. uel so¬
cietatis illius quolibet modo
semet ipsos segregant: tales nec
uinculis peccatorũ absolui.
nec ianuam possĩt regni cȩlestis
ingredi. Unde nos necesse est
tota intentione fratres kmñi. et
fidei quam docuit sacramen¬
ta discere: & congruentia fidci
oꝑa demonstrare: Necesse est
om̃i uigilantia multiplices fub¬
tilesq portarum inferi cauere
insidias: quatinꝰ iuxta psalmi¬
stȩ uocem de his adiuuante do¬
mino eripi:atq: adnuntiandas
etus laudes portas filiȩ syon
hoc est gaudia mereamur su
siturbis negligentiũ. uel quo¬
rumlibet indoctorũ fide uel
actibus adęquem᷑: Quib in
litteris sacris unica ẽ credendi

Expanded text:
Omni igitur electorum Ecclesiae, utentiae, ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Christum bona fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. Unde nos necesse est tota intentione, fratres charissimi, et fidei quam docuit, sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supernae civmur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi
Abbreviated transcription (Latin):
confessoremq: suum dñs remu¬
nerat: cum eum sancti spirit᷑
filium ẽȩ̃ testatur. a quo ipse
diuiui filius asseueratur:
quamuis hoc ipsum multũ
dissimilit̃ fieri nullus fideli
sic & ceteri electi. filius sancti
quia de ipso natus ẽ: Petrus
filius sp̃s sancti: quia de ipso
natus ẽ: Xp̃c filius di ante
tempora: ipse est enĩ diuir¬
tus. & di sapientia: ꝗͤ dicit:
Dñs possedit me in initio
uiarũ suarũ: antequã quic¬
quam faceret aprincipio:
Petrus filius sp̃s sancti ex eo
tempore quo ab ipso illumi¬
natus gr̃am diuinȩ cognitio¬
nis accepit: & quia una uolui¬
tas eadem est oꝑatio sc̃ȩ trini¬
tatis: Recte cum dixisset beatꝰ
es symon bariona. idest fili
gr̃ẽ spiritalis: ꝓtinus adiun¬
xit. quia caro & sanguis non
reuelauit tibi: sed pater m̃s
qui in celis ẽ: Pater qͥppe filio
columbe reuelauit. quia una
est gratia patris & sp̃s sanctiꝰ
eadem quoq & filii. quod facil¬

Expanded text:
confessoremque suum Dominus remuconfessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fideliusicut et caeteri electi filius sancti quia de ipso natus est. Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora, ipse est enim Dei virtus, et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quiquam faceret a principio ; Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset. Beatus est Simon Barjona, id est, fili gratiae spiritalis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facil