comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rȩterea quȩdam scripturarũ notȩ apud
celeb̾rimos auctores fuerunt: quasq antiqͥ
ad distinctionem seripturarũ carminibus et
historiis apposuerunt. Nota ẽ figura ꝓpria
in litterȩ modum posita ad demonstrandã unã¬
quãq uerbi sententiarũq ac uersuum rationẽ.
Notȩ autẽ uersibꝰ apponuntur. numero uigin¬
ti et sex: quȩ sunt nominibꝰ infra scriptis. X
Asteriscus apponitur in his quȩ omissa suñ:
ut in lucescant ꝑ eam notã quȩ deeẽ uident᷑.
Stella enim aster dicitur. greco sermone: a
quo asteriscus ẽ diriuatus.. Obelus
id. ẽ. uirgula iacens. apponitur in uerbis uł
sententiis suꝑflue iteratis. siue in his locis ubi
lectio aliqua falsitate notata ẽ: ut quasi sa¬
gitta iugulet suꝑuacua atq falsa confodiat
Sagitta enim grece obelus dicitur Obe¬
lus suꝑne ad punctus ponitur in hisdẽ de
quibus dubitatur utrum tolli debeant nec ne
geminos punctos iacens: obponitur in his lo¬

Expanded text:
eterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. Asteriscus  apponituut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur grecquo asteriscus est dirivatus. Obolus, id est, virgula iacens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet supervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece ὀβελός dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne ageminos punctos iacens, opponitur in his lo
Abbreviated transcription (Latin):
st plane in artibus scenicis liberi et ueneris
patrocinium. quȩ priuata et ꝓpria sunt:
scene de gestu et corporis fluxu. Nam molliciam li¬
bero et ueneri inmolabant illi ꝑsexum: illi ꝑ fluxũ
dissoluti. Quȩ uero ibi uocibus et modis et organis
et liris transiguntur: apollines. et musas. etꝰ miner-¬
uas. et mercurios. patronos habent. Quod spectaculũ
xp̃iane odire debes quorum odistiauctores¬

Expanded text:
Et est plane in artibus scenicis Liberi et Veneris Et est plane in artibus scenicis Liberi et Veneris patrocinium, quae privata et propria sunt scenae, de gestu et corporis fluxu. Nam mollitiam Libero et Veneri inmolabant, illi per sexum, illi per luxum dissoluti: quae vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et Musas et Minervas et Mercurios patronos habent. Quod spectaculum, Christiane, odere debes, quorum odisti auctores
Abbreviated transcription (Latin):
hominum acta dictis aut gestu cantabant.
atq stupra uirginum et amores meretricum insuis
ta hulis exprimebant..XL uii. De temelicis.
emelici autemerant musiei scenici qui in orga¬
Nis et liris et citharis precanebant. et dicti teme¬
lici quod olim in orcistra stantes cantabant suꝑ pul¬
gestus impudicarum feminarũ expͥmebant.
Ni autem saltando etiam istorias et res gestas demon¬
strabant: dicti autenistriones siue quod ab istria
id genus sit adductum: siue quod ꝑplexas istoriis fa¬
bulas expͥmerent quasi istoriones. X Luiiii.De
imi sunt dicti greca appellatione numis.¬
quod rerum humanarũ sint unitatores.
Nam habebant siuim autorem. quia ante quam
mimum agerent:. fabulam ꝓnuntiarent: nam fabulȩ
ita componebantur a poetis: ut aptissim̾e essent mo¬
tui corporis. I. De saltatoribus
Altatores autem nominatos uarro dicit ab arca.¬
de salio. quem eneas in italiam secum adduxit:
quiq pruo docuit romanos adolescentes nobiles sal
LL. Quicquid patrocinio agatur

Expanded text:
hominum acta dictis aut gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant. § 47 De thymelicis. Thymelici autem erant musici scenici qui in organis et lyris et citharis praecanebant. Et dicti thymelici quod olim in orchestra stantes cantabant super pulgestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones. § 49 De mimis. Mimi sunt dicti Graeca appellatione quod rerum humanarum sint imitatores; nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronuntiarent. Nam fabulae ita conponebantur a poetis ut aptissimae essent motui corporis. § 50 De saltatoribus. Saltatores autem nominatos Varro dicit ab Arcade Salio, quem Aeneas in Italiam secum adduxit, quique primo docuit Romanos adolescentes nobiles saltare. § 51 Quid quo patrono agatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum uero uocati a cantu. quod ẽ circulum.
Ducenti a duo centum. sic et reliqui usq ad
mille. Aille autem a multitudine. unde
et militia quasi multicia. inde et milia
quȩ greci mutata littera miridiades uocañ.
Quid prestent numer.s

Expanded text:
tum vero vocati a cantho, quod est circulum; tum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. § 4 Quid praestent numer
Abbreviated transcription (Latin):
sumero nummus nomen dedit. et a sui
frequentatione uocabulum indidit. Unꝰ
a greco nomentrahit. greci enim unũ ena
dicunt. sic duo et tres: qͦuos illi dia et tria ap¬
pellant. Quatuor uero a figura quadrata no¬
men sumpserunt. Quinq autem ñ scd̃m
naturam sed scdm placitum uoluntatis
uocabulum acceperunt. ab eo qui numeriᷤᷤ
nomina indidit. Sex autem et septem a
greco ueniunt. In multis enim nominibus
quȩ in greco aspirationem habent nos. pro
aspiratione .s. ponimus. Inde ẽ pro. exa.
sex. pro. ebda. septem. sicut ꝓ erpillo. her¬
ba serpulum. Octo uͦ ꝑ translationẽ sic̃ illi oc¬
doet nos octo ita illi nea: nos nouem Illi deca.
nos decem. Dicti autem decem a greca et hi¬
mologia. eo quod ligent et coniungant infra
iacentes numeros. Nam desmos conun¬
gere uł ligare apud eos dicitur. Porro uigin¬
ti dicti quod sint decem bisgeniti.u. ꝓ.B.
littera posita. Triginta quod a ternario de¬
nario gignantur: sic usq ad nona ginta. Cen¬

Expanded text:
umero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Cen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ meo et dĩ seruo braulioni ep̃o. isidorꝰ.
Quia te incolumem cognoui grãs xp̃o
egi: et utinam cuius cognoui salutem in hoc
corpore. aspicerem et uisionem. Quid autẽ
michi euenit ꝓpeccatis meis manifestabo: qͥa
non fui dignus tua ꝑlegere eloquia statim enĩ
ut accepi pittatium tuũ: puer regius ad me
uenit: dedi cubiculario meo illui putatium.
et confestim ambulaui ad principẽ: ut postea
ꝑlegerem et rescriberem. Reuersus de palatio
regis ñ solum scripta tua ñ inueni: sed etiam
quicquid aliud in cartis fuit periit. Et iccircoscit
dñs. luxi meritum meũ. quia ñ ꝑlegi eloquiũ
tuum: sed rogo ut quȩcumq occasio euenerit. re¬
scribas mͥ.: et grãm uerbi tui ñ auferas: ut quod
ex meo delicto ꝑdidi. iterum gr̃a tua recipiam.
ET MANUSUA. ORAꝓNOBIS BEATISSIME DÑE¬

Expanded text:
no meo et Dei servo, Braulioni episcopo, Isidorus. Quia te incolumem cognovi, gratias Christo egi; et utinam cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dignus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittacium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem, et rescriberem. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit, periit. Et idcirco, scit Dominus, luxi meritum meum, quia non perlegi eloquium tuum, sed rogo ut quaecunque occasio venerit, rescribas mihi. Et gratiam verbi tui non auferas, ut quod ex meo delicto perdidi iterum gratia tua recipiam. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime d
Abbreviated transcription (Latin):
temporis ꝓpter salutem nr̃am formam serui
accepit: et factus ẽ filius dĩ hominis filius.
Inde quędam de illo in scripturis secundum
formam dĩ: quȩdam scđm formam serui dicun¬
tur. Quorum exempli gr̃a. duo quȩdam cõ-¬
memorantur: ut singła ad singła referant᷑.
Scd̃m formam enim dĩ de se ipso dicit. Ego
et pater unum sumus. Scdm formam serui:
qm̃ pat̃ maior i e ẽ. Homines autẽ minus
intelligentes quid ꝓpt̾ quod dicatur. ea quȩ ꝑꝑ
formam serui dicta sunt. uolunt transferre
ad formam dĩ. et rursus ea que dicta sunt ut
ad se inuicem ꝑsone referantur: uolunt no¬
mina eẽ naturȩ atq substantie. et faciunt
errorem in fide. Sic autem dĩ filio comuncta
ẽ humana natura ut ex duabus substantiis
fieret una ꝑsona. Solus gͥ homo pertulit ho¬
mo ꝑtulit crucem. sed ꝓpt᷑ unitatẽ ꝑsone et
ex uirtute diuinitatis. sed ex infirmitate hu¬
manitatis: ñ ex sue natiur ꝑmansione. sed ex

Expanded text:
temporis, propter salutem nostram formam servi temporis, propter salutem nostram formam servi accepit, et factus est Filius Dei hominis filius. Unde et quaedam de illo in Scrformam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum exempli gratia duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de seipso dicit: Ego et Pater unum sumus ; secundum formam hominis m Pater maior me est.' Homines autem minus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naturae permansione, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
et preputio uenientes in unam fabricam eccłȩ
iungit: uel quod pacem in se angłis et hominibꝰ
facit. Lapis offensionis. quia ueniens humi¬
lis. offenderunt in eum in creduli homines. et
factus ẽ petra scandali: sicut dicit apłs. Iudeis
tur. quia fides in eo firmissima ẽ: uł quia suꝑ
eum catholica excła constructa ẽ. Nam et xp̃c
agnus ꝓ innocentia. et ouis. ꝓpter patientiã.
et aries ꝓpter. principatum. Et hedus ꝓpt̃
similitudinem carnis peccati: et uitulus pro
eo quod pro nobis ẽ imnolatus. Et leo. pro
regno et fortitudine. Et serpens. pro morte
et sapientia. Idem et uermis. quia resurrex̃.
Aquila. propter quod post resurrectionem ad
astra remeauit. Nec mirum si uilibus signifi¬
cationibus figuretur. qui usq ad nr̃arumꝰ pas¬
sionum seu carnis contumelias descendisse
cognoscitur. Qui dum sit dĩ patris coȩt̾̃nus
ante scła filius. postquam uenit plenitudo

Expanded text:
et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae iungit, vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis, quia veniens humilis offenderunt in eum increduli homines, et factus est petra scandali, sicut dicit Apostolus1 Cotur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecclesia constructa est. Nam et Christus Agnus pro innocentia; et Ovis propter patientiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti essent duo in carne una. Angłs di¬
citur ꝓpter adnuntiationem paternȩ ac suȩ
lorum. Missus dicitur. eo quod apparuit hu¬
ic mundo. Uerbum caro factum. Unde et idẽ
dicit. Ego a patre exii. et ueni in hunc mundũ.
Homo autem dicitur. quia natus ẽ. ꝓpħa. qͥa
futura reuelauit. Sacerdos. quia pro nobis
hostiam se obtulit. Pastor. quia custos. Magist̃.
quia ostensor. Nazarenus uero a loco. Narareꝰ
a merito. idẽ sanctus siue mundus: quia pecca¬
tum non fecit. Siquidem et de aliis inferiori¬
bus rebus nominum species ad se trabit xp̃c.: ut
facilius intelligatur. Dicitur enim panis qͥa
caro. uitis. quia sanguine ipsius redempti su¬
mus. flos. quia electus. Uia. quia ꝑ ipsum ad
dm̃ imus. Ostium. quia ꝑ ipsum ad dm̃ ingre-¬
dimur. Mons. quia fortis. Petra. quia firmi¬
tas ẽ credentium. Lapis angularis. uel quia
duos parietes e diuerso. id est de circumcisione

Expanded text:
Testamenti essent duo in carne una. Angelus diTestamenti essent duo in carne una. Angelus dicitur propter adnuntiationem paternae ac suae lorum. Missus dicitur eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum, unde et idem dicitIoann. 16, 28: 'Ego a Patre exii, et veni in hunc mundum.' Homo autem dicitur quia natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
rum origo ẽ: uel quod satiat sitientes. Ipse qͦq¬
alfa & cu. Alfa enim litteram nulla precedit.
Prima ẽ enim litterarum. sicut et filius dĩ.
Ipse enim se principium iudeis int̃rogantibꝰ
esse respondit. Unde et iohannes in apocalip¬
sin. proprie ipsam litterã ponens ait. Ego
sum. A. &̾ C. primus et nouissimus
Primus. quia ante eum nichil ẽ. Nouissi¬
mus. quia iudicium nouissimum ipse susce¬
pit. Mediator. quia interdm̃ et hominem
medius constitutus ẽ. ut hominem ad dm̃ ꝑ¬
duceret. Unde et illum greci. Mesiten. uo¬
uocant. Paraclitus idẽ aduocatus. quia ꝓ nob̾
intercedit apud patrem. sicut et de eo dicit
est: quod latine dicitur aduocatus. Quod
et alium paraclitum dabit uobis. Int̾cessor
autem ideo uocatur. quia pro culpa nr̃a re¬
mouenda curam gerit. et ꝓ abluendis nris
criminibus curam impendit. Sponsus. qͥa
descendens e cȩlo adhesit excłe: ut pace noui

Expanded text:
rum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoqrum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens ait22, 13: 'Ego sum A et Ω, primus et novissimus.' Primus, quia ante eum nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut de eo dicit est, quod Latine dicitur advocatus. Quod et alium paracletum dabit vobis.' Intercessor autem ideo vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui. oꝑum uirtutumq similitu¬
dinem patris in se. imaginem atq in mensã
magnitudinẽ designauit. Mlanus dĩ est:
quod omnia ꝑ ipsum facta sunt. Hinc et
dextera. propter effectum operis totius crea¬
turȩ: que ꝑ ipsum formata ẽ. Brachium. qͥa
ab ipso omnia continentur. Uirtus. ꝓ eo qͦd
omnem potestatem patris in semet ipso habe¬
at. et omnem cȩli terrȩq creaturam gub̃net.
contineat. atq regat. Sapientia pro eo quod
ipse reuelet mysferia scientiȩ. et archana sa¬
pientiȩ. Sed tamen cum sit pater et sp̃s sc̃s.
sapientia et uirtus. lumen et lux: ꝓprie tam̃
his nominibus filius noncupatur. Splendor
autem appellatur. ꝓpter quod manifestat.
Lumen. quia inluminat. Lux. quia ad ue¬
ritatem contemplandam cordis oculos reserat.
Sol. quia inluminator. Oriens. quia lumi-¬
nis fons. et inlustrator ẽ rerum: et quod ori
ri faciat nos ad uitam ȩternam. Fons. quia re¬

Expanded text:
formam servi operum virtutumque similituformam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia re
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et pater in illis libris nusquam in genitꝰ
legitur. sed tamen dicendus ẽẽ atq credendꝰ.
non dubitatur. Omousion. similis substantiȩ
quia qualis ds̃: talis. ẽ. et imago euis. Inuisibił
ds̃. et imago uisibilis. Principium eo quod ab
ipso sint omnia: et quia ante eum nichil. fi¬
nis uł quia dignatus ẽ in fine temporum hu¬
militer in carne nasci et mori. et iuditium
nouissimum ipse suscipere: uł quia quicqͥd
agimus ad illum referimus. et cum ad eum
ꝑuenerimus: ultra quod queramus ñ habemꝰ
Os dĩ ẽ. quia uerbum eius ẽ. Nam sicut pro
uerbis quȩ ꝑ linguam fiunt sepe dicimus
illa et illa lingua. Ita et pro dĩ uerbo os po¬
nitur. quia mos ẽ ut ore uerba formentur.
Uerbum autem idõ dicitur.: quia ꝑ eum pat̃
omnia condidit siue ussit. Heritas: quia ñ
fallit. sed tribuit quod ꝓmisit. Uita: quia
creauit. Imago dicitur: propter parem summi¬
litudinem patris. Eigura. ẽ. quia suscipiens

Expanded text:
sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Principium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, et iudicium novissimum ipse suscipere, vel quia quidquid agimus ad illum referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ad cȩlum aperiret. Ad diuiuitatis
substantiam quȩ ꝑtinent. ista sunt. ds̃ dñs.
Ds̃ autem dictiis ꝓpter unitam cum patre
substantiam. Dominus ꝓpter scruentem
creaturam. Ds̃ autem et homo quia uerbũ
et caro unde et bis genitus dicitur. siue qͥa
pater eum genuit sine matre in et̃nitate. siue
quia mater sine patre in tempore. Unigenit᷑
autem uocatur scdm diuinitatis excellentiã.
quia sine fr̃ibus. Primogenitus scd̾m susceptio.¬
nem hominis. in qua ꝑ adoptionem grẽ frẽs ha¬
bere dignatus ẽ. quibus eẽt pͥmogenitus. Omo¬
usion patriab unitate substantię appellatur.
Substantia enim uł essentia. grece usia dicit᷑.
Omo. unum. Utrumq gͥ coniunctum sonat
una substantia. Hoc enim uocatur omousi
eiusdem cum patre substantiȩ. Quod nom̃
et si scriptum in scĩs litteris ñ inueniatur.⁊
In assertione tamen totius trinitatis defendit᷑.
quia datur ratio. unde recte dici ostendatur.

Expanded text:
salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia Mater sine Patre in tempore. 13. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. 14. Homousios Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim, vel essentia Graece οὐσία dicitur, ὅμος unum. Utrumque igitur conjunctum sonat una substeiusdem cum Patre substantiae. Quod nomen etsi scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur;
Abbreviated transcription (Latin):
est autem saluatoris ꝓpͥum nomen xp̃c. sed
cõmunis noncupatio potestatis. Dum enim
uatoris. Ap̃i autem nomen nusquam alibi
omnino nec in aliqua gente fuit. nisi tantũ
in illo regno ubixp̃c propħabatur. et unde
uenturus erat. Messias autem hebraice dici¬
tur. grece xp̃e: latina autem locutione unctꝰ
Ih̃s hebraice. grece sother. latine sautem salu-¬
taris siue saluator interpretatur: pro eo quod
cunctis gentibus salutifer uenit. Ethimolo
giam enim nominis huius etiam euangłista
tor: quia ipse saluum faciet popłm suum.
Sicut enim xp̃c significat regem: ita iħs sig¬
nificat saluatorem. Non itaq nos saluos fa.¬
cit quicumq rex. sed rex saluator. Quod uer¬
bum latina lingua antea ñ habebat sed habe.¬
re poterat. sicut potuit quando uoluit. Emma-¬
nuel ex hebreo in latinum significat nobiscum
ds̃. scilicet quia ꝑ uirginem natus ds̃ hominibꝰ
in carne mortali apparuit. ut terrenis uiã

Expanded text:
est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis; dum enim vatoris. 5. Christi autem nomen nusquam alibi omnino, nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi Christus prophetabatur, et unde venturus erat. 6. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus. 7. Jesus Hebraice, Graece taris, vel salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentigiam autem nominis huius etiam Evangelistator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam
Abbreviated transcription (Latin):
ultis etiam modis xp̃c appellari in scrip¬
turis inuenitur diuinis. Nam ipse dĩ
patris unigenitus filius dum ee̾t equa¬
lis patri: propter salutem nr̃am formam serui
accepit. Proinde quȩdam nomina in illo ex di-¬
uinitatis substantia. quȩdam ex dispensatione
susceptȩ humanitatis ad sumpta sunt. A p̃e
namq a chrismate ẽ appellatus: hoc ẽ unctus.
Preceptum enim fuerat iuideis ut sacrum con-¬
ficerent unguentum: quo ꝑungi possent hi
qui uocabantur ad sacerdotium uł ad regnũ.
Et sicut nunc regibtis indumentum purpu-¬
rȩ insigne ẽ regie dignitatis. sic illis unctio
sacri unguenti nomen ac potestatem regiã
conferebat: et inde xp̃i dicti a chrismate
quod ẽ unctio. Nam crisma grece latine
unctio nunctio nuncupatur. Quȩ etiam
domino nom en accõmodauit. facta sp̃italis.
hac ciuitate aduersus scm filium tuum quẽ
unxisti. Non utiq oleo uisibili. sed gratiȩ do¬
no: quod uisibili significatur unguento. Non

Expanded text:
ultis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuDomino nomen accommodavit facta spiritualis, hac civitate, adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti; non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. 4. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nias a sociis cepit. in hoc iuditio reus si ante mo¬
riatur: in bona eius. iuditium redditur. Incesti iu¬
dicium in uirgines sacratas uł ꝓpinquas sanguine
constitutũ ẽ. qui enim talibus miscentur: incesti
idest incasti habentur. Maiestatis reatu tenent᷑
hi qui regiam maiestatem leserunt. uel uiolaue¬
runt. uel qui rem publicam ꝓdiderunt: uel cũ
hostibus consenserunt. Piaculum dictum. ꝓ co
quod expiari potest. Cominissa sunt enim. quȩ
erant quoquo ordine expianda.XXUII.
De penis in lege conscriptis:

Expanded text:
nias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante monias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. § 27 De poenis in legibus constitutis
Abbreviated transcription (Latin):
re mare. id. ẽ. ebibere et eludere. Furtum ẽ
rei alienȩ clandestina contrectatio. a furuo idest
fusco uocatum quia in obscuro fit. Furtum autẽ
capitale crimen apud maiores fuit. ante penã
quadrupli. Peruasio ẽ rei alienȩ manifesta pre¬
sumptio. Furtum autem earum dẽ rerum fit:
quȩ e loco in locum transferri possut. Puasio
autẽ et earum quȩ transferuntur: et earũ quȩ
im mobilia sunt. Infitiatio. ẽ. negatio debitę̧
rei. cum a creditore deposcitur. Idem et abiura¬
tio id.ẽ. rei creditȩ abnegatio. Ambitus uiditiũ
in eum ẽ qui largitione honorem capit. et am¬
bit. amissurus dignitatem. quã munere inuadit.
Peculatus iuditium in eos datur qui fraudem e¬
rario faciunt. pecuniamq publicam interuertuN.
Nam a pecunia peculatum ẽ dictum. Non autẽ
sic iudicatur furtum rei publice. sicut rei pͥuatȩ.
Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus: quia fur
est sacroꝵ. Repetundarum accusator qui pecu¬

Expanded text:
re mare': id est, ebibere et eluere. Furtum est re mare': id est, ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecu
Abbreviated transcription (Latin):
quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi
maxime turbatione rerum et tumultu
gaudent. Sacrilegium ꝓprie ẽ rerum sa-¬
erarum furtũ. postea et in idolorum cultu
hesit hoc nomen. Adultenũ ẽ in lusio alieni con¬
iugii. quod quia alteriꝰ torum cõmaculauit. ad¬
ulterii nomen accepit. Stuprum raptus ꝓprie
est inlicitus: coitus acorrumpendo dictus. Unde
qui rapto potitur: stupro fruitur. Homicidii
uocabulum compositum ẽ ex homine et cede.
qui enim cedem in hominẽ fecisse cõꝑtus erat.
homicidam ueteres appellabant. Parricidii ac¬
tio ñ solum in eum dabatur qui parentem id ẽ qͥ
patrem uł matrem interemisset: sed et in eum
qui frẽm occiderat. Et̃ dictum parricidium
quasi parentes cedens. Interneciuii iudicium
in eum dabatur qui falsum testamentum fece¬
rat. et ob id hominem occiderat. accusatorem
cuiꝰ possessio bonoꝵ sequebatur. Interneciurũ
autẽ significatio est quasi quȩdam hominis ene¬

Expanded text:
quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedam hominis ene
Abbreviated transcription (Latin):
Rimen a carendo nom̃ht̃. ut furtum
falsitas. et cetera quȩ non occidunt sed
unfamant. facinus dictum a faciendo malũ.
quod noceat alteri. Fagitium a flagitando
corruptelam libidinis. qua noceat sibi. hȩc st̃
duo genera omnium peccatoꝵ. Uis ẽ uirtus
potestatis. ꝑ quam causa siue res uel aufertur
uel extorquetur. Uis pͥuata ẽ. si quisq ante
iuditium armatis hominibꝰ quẽquã a suode¬
iecerit uł expugnauerit. Uis publica ẽ. si quis
ciuem ante popłm uel iudicem uel regem ap¬
pellantem necauerit. aut torserit. siue uer¬
berauerit. uł uinxerit. Dolus ẽ mentis cal¬
liditas ab eo quod deludat. Aliud enim agit.
et aliud simulat. Petronius aliter existimat
dicens. Quid ẽ iudicis dolus : Nimirũ ubi
aliquid factum ẽ. quod legi dolet. Habetis
dolum: accipite nunc malũ. Calumnia ẽ uirgi¬
um alienȩ litis a caluendo. id. ẽ. a decipiendo
dicta. Faisitas appellata a fando aliud quã
ordinem uiris. Seditio dicitur dissensio ciuiũ.

Expanded text:
rimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium,
Abbreviated transcription (Latin):
aqueariorum pugna erat fu¬
gientes in ludo homines in iecto laqueo impeditos
consequutosq ꝓstrare: amictos umbone pellicio.
ut ultra citraq tela obiectarent. Erat enim
eolum uaria pugna spectantibus gratior quã reli¬
qua. Ueletes autem noncupatos. siue a uolitatione
siue a ciuitate etruscorum: quȩ ueletes uocabatur.
LUIII. De ferali certamiNe

Expanded text:
aqueariorum pugna erat fugientes in ludo homines injecto laqueo impeditos, consecutosque prosternere amictos umbone pelliceo.  ultro citroque tela objectarent. Erat autem eorum varia pugna, et spectantibus gratior quam reliqua. Velites autem nuncupati, sive a volitatione, sive a civitate Etruscorum, quae Veles vocabatur. CAPUT LVIII. De ferali certamine
Abbreviated transcription (Latin):
ursus a uelocitate crurum uocatur. Est enun
cursus celeritas pedum. AXI. De iactu.
actus dictus a iaciendo. unde et piscatorium rete
iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapi¬
des procul ferire. astas pondere librato iacere: sa
ttas arcuemittere.
X XII. De uirtute.
IRtus est in mensitas uirium. in labore et
uctatio a laterum complexu uocata. quibꝰ
cõminus certantes innituntur. qui greca appel¬
ocus autem luctationis palestra dicitur. Pa-¬
lestra autem uł a potus palesi id est a luctatio.¬
ne uł a toToytiaAEIN id est a motu ruinȩ
fortis nominatam dicuiit: scilicet quod in luctan¬
do cum medios arripiant ferȩ quatiant. ĩdq a¬
pud grecos palin uocatur. Quidam opinantur
artem luctandi ursorum contentione monstratã.
Namq inter ceteras feras eos solos et erigi congres¬¬
sos: et subsi dere celeriter ac reuerti et modo mani¬
sese more luctantium.
XXU. De agone.

Expanded text:
ursus a velocitate crurum vocatur; est enim cursus celeritas pedum. § 21 De iactu. Iactus dictus a iaciendo. Unde et piscatorium rete iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sattas arcu emittere. CAPUT XXII. De virtute. Virtus est immensitas virium, in labore et Luctatio a laterum complexu, vocata, quibus cominus certantes innituntur: qui Graeca appelocus autem luctationis palestra dicitur. Palestram autem vel apo tis palesi, id est a luctatione, vel apo tu pallin, id est a motu ruine fortis nominatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contenamque inter ceteras feras eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti, et modo manibusese more luctantium. § 25 De agone.
Abbreviated transcription (Latin):
abitatio ista cęli circulorum ⁊ onis distincta
quasdam partes temperie sua incoli ꝑmisit.
quasdam negauit enormitate frigoris aut calo¬
ris. Tonȩ autem ipse quinq sunt quȩ idõ ronȩ¬
sphere existunt. quorum primus circulus ideo ar¬
ticos appellatur. eo quod intra eum arctorum sig¬
na inclusa prespiciuntur: quȩ anses in ursarũ
specie ficta. septentriones appellantur. Secundꝰ
circulus ex eo terinos tropicus dicitur. quia in eo
circulo sol aquilonis finibus estatem faciens. ultra
eum circulum ñ transit. sed statun reuertitur et
inde tropicos appellatur. Tercius circulus hime¬
rinos qui a latinis idõ equinoctialis appellatur. eo
quod sol cum ad eum orbem ꝑuenerit. equi noctiũ
facit. Himerinos enim latine dies dicitur atq
nox. quo circulo dimidia spherȩ pars constituta
prespicitur. Quartus circulus antarticos uocatꝰ
eo quod contrarius sit circulo quem artieon nomi¬
namus. Quintus circulus cimerinos tropicos. qui

Expanded text:
abitatio ista coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem ipse quinque sunt, quae ideo zonsphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quisq peccatum amat: futuram głam non
sꝑat. Caritas grece latine dilectio int̃pretat᷑.
qued duos in se inliget. Nam dilectio a duobꝰ
incipit. quod ẽ amor dĩ et ꝓximi. De qua apłs.
hȩc omnibus. quia qui diligit. et credit et
sperat: qui autem ñ diligit. quamuis multa bo¬
na faciat: frustta laborat. Omnis autẽ dilectio
carnalis. ñ dilectio sed magis amor dici solet:
Dilectionis autem nomen. tantum in melioribus
rebus accipi solet
De heresi et scismade.Ii.

Expanded text:
quisque peccatum amat, futuram gloriam non quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de qua Apostohaec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haeresi et schismate .
Abbreviated transcription (Latin):
ogma a putando philosophi nominaue¬
runt: id est hoc puto eẽ bonum. hoc pu¬
to esse uerum. Religio appellata. quod per
eam uni dõ religamus animas nr̃as ad cultũ
diuinum uinculo seruiendi. quod uerbum
compositum ẽ a relegendo. id est eligendo: ut
ita latinum uideatur religio sicut eligio.
Tria sunt autẽ quȩ in religionis cultu ad
colendum dm̃ in hominibꝰ ꝑ quiruntur. Idest
fides. spes. caritas. In fide quid credendumꝰ. in spe
quid sperandum. in caritate quid sit amandum.
Fides ẽ qua ueracit̃ credimus. id quod nequa ꝗͣ
uidere ualemus. Nam credere iam ñ possu¬
mus quod uidemus. Proprie autẽ nomen fidei
inde ẽ ductum. si omninofiat quod dictum ẽ
aut ꝓmissum. et inde fides uocata ab eo quod
fit illud. quod inter utrosq placitum ẽ Quasi
inter dm̃ et hominem. Hinc et fedus. Spes
uocata quod sit pes progrediendi. quasi ẽ pes.
Unde e contrario desperatio. De est enimibi
pes. nullaq progrediendi facultas ẽ. quia dũ

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
edicorum itaq tres uiri totidem hereses
inuenerunt. Prima metodica inuenta ẽ
ab apoline. quȩ remedia sectatur et carmina.
Secunda enpirica id ẽ exꝑimentiss ima. Inuen¬
ta ẽ ab scolapio. quȩ non indiciorum signis:
sed solis constat experimentis. Tertia logica
idest rationalis inuenta ẽ ab ipocrate. Iste
enim discursis etatum regionum uel egrtu.¬
dinum qͣlitatibus artis curam rationabiliter
ꝑserutatus ẽ. Enpirici enĩ experientiã solam
sectantur. Logici exꝑientiȩ rationem adiunguã.
Metodici nec elementoꝵ rationem obseruant.
nec tẽpora. nec etates. nec causas. sed solas morbo¬
rum substantias.

Expanded text:
edicorum. Hi itaque tres viri totidem haereses invenerunt. Prima Methodica inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda Enpirica, id est experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias.
Abbreviated transcription (Latin):
radium solis clarius auro argentoq reluceat.
Sol enima poctis elector uocatur. Defecatiꝰ est enim
hoc metallum omnibus metallis. Huiꝰ tria genera.
unum quod ex pineis arboribus fluit. quod sucinũ
dicitur: alterum metalltim quod natura liter inue¬
nitur. et in pretio habetur: tercium quod fit de tribꝰ
partibus auri. et argenti una. quas partes etiam
si naturam soluas. inuenies. Unde et nichil int̾t̾e
natum an factum. Utrumq enim eiusdẽ nat᷑ȩ
est. Electrum quod ẽ naturale eiꝰ modi nature ẽ.
ut in conuiuio et ad lumina clariꝰ cunctis metal¬
lis falgeat. et uenenum ꝓd̃at. Nam si eo in¬
fundas uenenum stridorem edit. et colores uarios
in modum arcus celestis emittit.xxiiii. De pondibꝰ.

Expanded text:
radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit. De pond
Abbreviated transcription (Latin):
ialectica est disciplina ad disseren¬
das rerum causas inuenta. ipsa est
philosophie species quȩ logica dicit᷑.
idẽ rationalis definiendi. querendi. et disseren¬
di potens. Docet enim in pluribus generibus
questionum quemadmodum disputando ue¬
ra et falsa diiudicentur. Hanc quidãm pͥmi
philosophi in suis dictionibus habuerunt. ñ
tam̃ ad artis redegere peritiam. Post hos a¬
ristotiles ad regulas quasdam huius doctrinȩ
argumenta ꝑduxit. et dialecticam nuncupa¬
uit: pro eo quod in ea de dictis disputatur.
Nam lecton dictio dicitur. Idõ autem post
rethoricam disciplinam dialectica sequitur.
quia in multis utraq communia existunt.
De differentia dialecticȩ et rethoricȩ artis

Expanded text:
ialectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam disciplinam Dialectica sequitur, quia in multis utraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricae artis
Abbreviated transcription (Latin):
formȩ procul uidentibus. Unde et monstruosam
speciem fabulȩ illi dederunt. quasi formam homi
nis. capitibus succinctam canims. quia conlisi ibi
fluctus latratus uidentur exprimere. Caribdis dicta
quod gurgitibus occultis naues obsorbeat. Est enĩ
mare uertigosum. et inde ibi lamiata naufraga
ꝓfundo emergunt. Ter autem in die erigit fluctꝰ.
et ter absorbet. Ham accipit aquas ut uomat.
uomit ut rursus accipiat. Sirtes sunt arenosa in mari
loca. Sirtes autem salustius a tractu uocari dicit: qͦd
omnia ad setrahant. et ad propinquantia uadosoma.¬
ri hereant. Hȩ autem ad mare egiptium uicinȩ sunt.
et pariter admiscentur. Uada uero sunt ꝑ quȩ in
mari uł in fluminibus. homines uł animalia pedi¬
bus uadunt. quȩ uirgilius breuia appellat. greci
braçia.xuiiii. De lacis et stagnlis.

Expanded text:
formae procul visentibus. Unde et monstruosam formae procul visentibus. Unde et monstruosam speciem fabulnis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat. 6. Syrtes autem sunt arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada vero sunt, per quae in mari, vel in fluminibus homines, vel animalia pedibus vadunt; quae Virgilius brevia appellat, Graeci βραχεῖα. CAPUT XIX. De lacis et stagnis.
Abbreviated transcription (Latin):
stus ad oceanum ꝑtinet : fretum ad utrumq
mare. Nam estus est maris accessus uł recessus.
idest in quietudo. unde et estuaria ꝑ quam mare ui¬
cissim tam accedit quam recedit. Fretum autem ap¬
pellatum : quod ibi semꝑnare ferueat. Nam fre¬
tum ẽ angustum. et quasi feruens mare: abundarũ
feruore nominatum. ut gaditanum uł siculum.
Nam freta dicta uarro ait quasi feruida: id est fer¬
uentia. et motum feruoris habentia. Fretum siciliȩ
quod regium dicitur. salustius tali ex causa uocari
scribit dicens. Italiȩ olim siciliam coniunctam fuisse.¬
et dum e̾ẽt una tellus. medium spatium aut per
humilitatem obrutum est aquis. aut ꝑ angustiã
scissum. et inde regium nominatum: quia grece
abrutum hoc nomine noncupatur. Est autem ar-¬
tissimum trium milium spatium. siciliam ab italia
diuidens. fabulosis infame monstris. cuius hinc in¬
de scilla et caribdis ostenditur. Seillam accole sax¬
um mari inminens appellant. simile celebrate

Expanded text:
stus ad Oceanum pertinet, Fretum ad utrumque mare; nam Aestus est maris accessus, vel recessus, id est, inquietudo, unde et aestuaria, per quae mare vicissim tam accedit quam recedit. 2. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum, et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta dicta Varro ait, quasi fervida, id est, ferventia, et motum fervoris habentia. 3. Fretum Siciliae, quod Rhegium dicitur, Sallustius ex tali causa vocari scribitet dum esset una tellus, medium spatium aut per humilitatem obrutum est aquis aut per angustiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum III milium spatio, dividens, fabulosis infame monstris, cuius hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. Scyllam accolae saxum mari inminens appellant, simile celebratae