comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo mentis deuotio sufficit quã dedit. Scrip¬
tum ẽ enim. Eripe eos qui ducunt᷑ ad mortẽ.
& qui trahuntur ad interitũ. liberare ne¬
cesses. Quod si dixeris uires non suspetunt:
qui inspector ẽ cordis. ipse intelligit. In om̃e
ergo quod agis: inspectorem cordis appete ha¬
here placatum. Quicquid ẽ unde illi placeas
ficere non omittas. Nam humani terrores
& grẽ. fumo sunt similes: qui leni aura rap¬
tus euanescit. Hoc certissime scito: quia pla¬
cere deo. sine prauis hominib nullus potest.
cuisse: quanto se ꝑuersis hominib displi¬
cuisse: cognoueritI psa tamen defensio pau¬
pum moderata & grauis sit: ne siquid nimiᷤᷤ
rigide agitis. ex iuuentute uos arbitrentur
homines suꝑbire. Sed talis necesse ẽ ut inue¬
matur ꝓ oppressis nr̃a defensio: quatinus &
humiles ꝓtectionem sentiant: & oppressores
non facile inueniant. quod ex maliuola m̃te
rep̃hendant. Attende ergo quod ad iezechie¬

Expanded text:
Deo mentis devotio sufficit, quam dedit. ScripDeo mentis devotio sufficit, quam dedit. Scriptum est enim: Eripe eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare necesses . Quod si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis ipse intelligit. In omni ergo quod agis, inspectorem cordis appete habere placatum. Quidquid est unde illi placeas facere non omittas. Nam humani terrores et gratiae, fumo sunt similes, qui leni aura raptus evanescit. Hoc certissime scito, quia placere Deo sine pravis hominibus nullus potest. potenti Deo placuisse, quanto se perversis hominibus displicuisse cognoverit. Ipsa tamen defensio pauperum moderata et gravis sit, ne, si quid nimis rigide agitis, ex juventute vos arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est ut inveniatur pro oppressis vestra defensio, quatenus et humiles protectionem sentiant, et oppressores non facile inveniant quod ex malevola mente reprehendant. Attende ergo quod ad Ezechie
Abbreviated transcription (Latin):
spũ maximo salanitano episcopo ser¬
bit dicens. Ad romanã urbem ueniens com¬
munis filius prb̃r ueteranus. ita me poda¬
gre dolorib debilem repperit. ut fr̃nitatis
tuȩ epłis. ꝑ me respondere nullatenꝰ ualuis¬
sem. Et quidem de sclauoꝵ gente quȩ uobis
ualde imminet: & affligor uehem̃ter & tͦbor.
Affligor in his quȩ iam in uobis patior: con¬
turbor autem: quia ꝑ histriȩ ad itum iam
ad italiam intrare cȩperunt. De uiliano aut̃
scribone quid dicam: quando ubiq uideo.
quia nobis peccata nr̃a respondeant: ut foris
agentib & intus a ꝑuersis iudicib contur¬
bemure Sed nolite de talib om̃imodo con¬
stristari: quia qui post nos uixerint. dect¬
riora tempora uidebunt : ita ut in cõpara¬
tione su temporis. felices nos estiment dies
habuiᷤse. In quantum uero frat̾nitas tua p̃¬
ualet. opponere se ꝓ oppressis debet: quȩ etũ
siꝓdesse minime ualuerit. ipsa omĩpotenti

Expanded text:
spiritu, Maximo, Salonitano episcopo, scrspiritu, Maximo, Salonitano episcopo, scribit, dicens: « Ad Romanam urbem veniens communis filius presbyter Veteranus ita me podagrae doloribus debilem reperit, ut fraternitatis tuae epistolis per me respondere nullatenus valuissem. Et quidem de Sclavorum gente, quae vobis valde imminet, et affligor vehementer et conturbor. Affligor in his quae jam in vobis patior; conturbor autem quia per Istriae aditum jam ad Italiam intrare coeperunt. De Juliano autem Scribone quid dicam? Quando ubique video quia nobis peccata nostra respondeant, ut et foris a gentibus, et intus a perversis judicibus conturbemur? Sed nolite de talibus omnimodo contristari, quia qui post nos vixerint deteriora tempora videbunt, ita ut in comparatione sui temporis felices nos aestiment dies habuisse. In quantum vero fraternitas tua praevalet, opponere se pro oppressis debet; quae, etiamsi prodesse minime valuerit, ipsa omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
fieri decernebat. Qua ꝓpter uniu̾sis epĩs sici¬
liȩ scribens ait. Suꝑ afflictiones & gemitus.
quos annosa hic continuatione de hostibus
sustinemus. maior nos metus excruciat: qui
inimicos nr̃os om̃i annisu ad siciliȩ inuasi¬
onem cognoscimus festinare. Sed ne hȩc ilis
molientib ꝓsꝑitatem multitudo nr̃oꝵ p̃he¬
at peccatorum. toto nos corde ad redempto
nr̃i remedia conferamꝰ: & quib resistereun¬
tute non possumꝰ. lacrimis obuiemus. Nar
quid uobis cauendũ. quid ue sit uehementꝰ
formidandũ: ex istuis ꝓuinciȩ debetis deso¬
in excusabiliter indicatis: & contra hos bar¬
baricȩ crudelitatis incursus. suꝑnę ꝓtectio¬
nis auxilium imploretis: .liii.
andem siciliam symomaca heresi libi¬
dineq sordentem. gregorus sicut modo
mala quȩ aguntur in illa ꝓuincia nuncuant᷑
ut peccatis facientib quod auertat omp̃s
ds̃.celeriter eam ꝑiturã credamꝰ:.liiii
ed & peiora priorib ẽẽ futura: p̃sago

Expanded text:
decernebat. Quapropter universis episcopis Siciliae scribens, ait: « Super afflictiones et gemitus quos annosa hic continuatione de hostibus sustinemus, major nos metus excruciat, quod inimicos nostros omni annisu ad Siciliae invasionem cognoscimus festinare. Sed ne, hoc illis molientibus, prosperitatem multitudo nostrorum praebeat peccatorum, toto nos corde ad Redemptoris nostri remedia conferamus, et quibus resistere virtute non possumus, lacrymis obviemus. Nam quid vobis cavendum, quidve sit vehementius formidandum, ex istius provinciae 159 debetis desoinexcusabiliter indicatis, et contra hos barbaricae crudelitatis incursus supernae protectionis auxilium imploretis. » 54. Tandem Siciliam simoniaca haeresi libidineque sordentem Gregorius, sicut modo mala quae aguntur in illa provincia nuntiantur, ut, peccatis facientibus, quod avertat omnipotens Deus, celeriter eam perituram credamus. » 55. Sed et pejora prioribus esse futura, praesago
Abbreviated transcription (Latin):
magis cernentiũ ore narrantur: quã dictan¬
ti stilo scribantur. Felix equidẽ atrebatum
ciuitas. tam excellenti munita patrono: &¬
si muroꝵ ruinis uilescat: illius tamen meri¬
toꝵ nobilitate clarescit. Totusq ꝓ eiꝰ scĩtatis
int̃cessione gaudeat popłs: ommpotentiq
deo eternas referat laudes: qui tam clarum
illis perdonauit auctorem: Cuius prȩdica¬
tione uiam agnouit ueritatis: cuiꝰ p̃cibus
sii fidei firmitate & uitȩ scĩtate consistit.
ab omni aduersitate secura ꝑmanebit: ce
usq ad ꝑfectam beatitudinis głam ꝑueni¬

Expanded text:
magis cernentium ore narrantur, quam dictanmagis cernentium ore narrantur, quam dictan noua uidentur. Felix equidem Atrauata ciuitas tam excellenti munita patrono! Etsi murorum ruinis uilescat illius tamen meritorum nobilitate clarescit, totusque pro eius sanctitatis intercessione gaudeat populus omnipotentique Deo aeternas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura permanserit et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perueni
Abbreviated transcription (Latin):
runt uedastum. In qua translatione: ꝑhi-¬
betur beatus audomarus lumen recepisse
occulorum. Sed ilico p̃cib eandem quam
ultroneus ferebat reimpetrasse cȩcitatem.:
Parupendebat quippe lumen carnalium
ocłoꝵ. qui lumen ciuiũ meruit suꝑnoꝵ. Por¬
ro autem miracła quȩ &e tunc gesta ꝑhiben¬
tur. & quȩ iam ꝑ annos ferme centum sexa¬
ginta ꝑ merita beati uedasti patrata sunt.
nullo sunt stilo memoriȩ tradita: excepto
quod uocib cantorum huiꝰmodi canitur an¬
tiphona. hic ẽ. beatus uedastus cui templũ
fieri ab angłis ussum ẽ. hominib. Est autẽ
locus ipse non longe ab eadem urbe: qui
ꝓ nobilitate sui nobiliacus primo ẽ. appel¬
latus: sed ꝓcedente tempore tam in signis
effectus: ut urbis nomine quȩ iam ruinis cre¬
briorib obsoleuerat uocitetur. Est nanq
& largitione fid elium sublimatus: & agmi¬
ne monachoꝵs. & aliorũ deo deuotoꝵ grege
refertus: ubi in cessanter quotidie diuina

Expanded text:
runt Vedastum. In qua translatione perhirunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huitiphona: Hic est beatus Vedastus, cui templum fieri ab angelis jussum est hominibus. Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe, qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus: sed procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae jam ruinis crebrioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus, et agmine monachorum, et aliorum Deo devotorum grege refertus: ubi incessanter quotidie divina
Abbreviated transcription (Latin):
sistens. rubente aurora orientẽ orsus inten¬
deret: uidit eminus trans fluuiolum qui
crientio uocatur. uirũ prȩfulgidum uirgã
manu tenentem basilicȩ locum metiri. Qd̾
ille cernens: reuelante deo uisionẽ cogno¬
uit angłicam. Ostensumq illi est: beatum
illuc uedastum. annuente. xp̃o sine dubio
transferendum. Qua reuelatione cercior fa¬
ctus: inuitauit ad tantum opus beatum au¬
domarum: qui ea tem pestate taruennȩ
morinoꝵ urbis ep̃s. in dei rebus magnificus
habebatur. Qui licet iam senio pręssus. &
amissione luminum uideretur debilior fa¬
ctus: animũ tam̃ ut arcum habens sp̃uali
studio intentum. ilico promptus xp̃o gres-¬
sus regente. festinus aduenerabilem ꝑue¬
nit autbertũ. at ille quid animo gereret
& quid sibi diuinitus eẽt ostensum refereis:
pari uoto cõ muniq consilio. cum magno
popłoꝵ gaudio qui undiq confluxerant.
ad locum designatũ beatissimũ transtule¬

Expanded text:
sistens rubente aurora orientem uersus intensistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtule
Abbreviated transcription (Latin):
ginis mariȩ indextra parte altaris: ubi
quondã pontificalis cathedrȩ fungebatur
officioꝰ nobilem terrȩ condentes thesaurũ
In quo loco ꝑ aliquot iacuit tempꝰ. quousq
dño reuelante ad locum ubi nunc fulget
eiꝰ menoria ẽ. auirisscĩs autb̃o & audomaro
ep̃is felici mutatione translatus. Nunc au
tem quid in eodẽ episcopio post eiꝰ excessum
uisum ẽ: dignũ memoria referatur. Suꝑueni¬
ante igitur tempore: domuncula in qua
deo dilectus diem obiit: flammis arrepta
ardere cȩpit. Sed uidente quadam religio¬
sa femina abita nomine. sc̃s uedastus flam¬
mas adomo discussit: et ita in columis reman
titudo incęlis. cuius lectuli domicilium ar
pus beati autberti qui septimus ei in sede
pontificali successit episcopus. Is autẽ ut
maiorum relatione cognoumus. & ut in
numerabiliũ hominũ ore uersatur. & qd̾
ocłis etiam factũ ꝓbamus: dum quadam
die post ymnos matutinos in menianis con-¬

Expanded text:
ginis Mariae in dextera parte altaris ubi ginis Mariae in dextera parte altaris ubi quondam pontificalis cathedrae fungebatur officio, nobilem terrae condentes thesaurum. In quo loco per aliquod iacuit tempus quousque domino reuelante ad locum ubi nunc fulget eius memoria est a uiris sanctis Autberto et Audomaro episcopis felici mutatione translatus. Nunc atem, quid in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remanstitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardpus beati Autberti, qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis con
Abbreviated transcription (Latin):
palude obsitus foret accessibilis popło. dũ
calia inter se quererentur. uenerabilis uir
scopilio doctus uirtute p̃cum ad solita si¬
bi credidit arma currendum. Ut uidelicet
oratio fidei obtineret: quod multa homi¬
num manus uirib nequiuisset. Unde
cunctos hortans ad prȩcẽ: ipse prior il la¬
crimans. suꝑ corpus saciatissimum incun¬
bens orationi. in hanc uocem merore cor¬
dis affectus eru pit. Eheu michi inquit. o
beatissime pater: quid uis ut faciam. qͦniã
e dies in uesꝑum se declinat. & om̃s qui ad
tuas exequias conuenerant. ad ꝓpria iam
remeare festinant. ꝑmitte obsecro te perfer-¬
ri ad locum: qui tibi filiorum cura p̃para¬
tus existit. Et his dictis: accipientes capu-¬
lum in quo scĩ uiri corpus iacebat exanime:
nullũ onus sentientes portauerunt eum
subiectis humeris cum alacritate animi ad
sepulturȩ locum. Sepelieruntq eum in iã
dicta ȩccła beatȩ dei genitricis semper uir¬

Expanded text:
palude obsitus foret accessibilis populo. Dum palude obsitus foret accessibilis populo. Dum talia inter se quererentur uenerabilis uir Scopilio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit arma currendum ut uidelicet oratio fidei obtineret quod multa hominum manus uiribus nequiuisset. Unde cunctos hortans ad precem ipse prior inlacrimans super corpus sacratissimum incumbens orationi in hanc uocem, maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, o beatissime pater quid uis ut faciam quoniam et dies in uesperum declinat et omnes qui ad tuas exequias conuenerant ad propria remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum qui tibi filiorum cura praeparatus existit.» Et his dictis accipientes capulum in quo sancti uiri corpus iacebat exanime nullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum sepelieruntque eum in iam dicta ecclesia beatae Dei genitricis semper uir
Abbreviated transcription (Latin):
ambigebant: quo se uerterent nesciebant:
dem religioso qui secretarius fuerat serms¬
num sc̃i dei: si aliquid de sua eum testari
sepultura memoraret: timentes ne forte
illis hoc ideo accidisset quia intra murũ
eiusdem ciuitatis illum sepelire dispone¬
bant. Quib ille respondit sepius eum se
ciuitatis sepeliri debuisset: quia om̃is ciuita¬
aslocis debet eẽ. uiuorum non mortuoꝵ: Uo¬
lebant siquidem illum in ȩccła beatȩ semꝑ
uirginis mariȩ ubi sede pontificali p̃sederat
tumulari: ipse uero sepulturȩ suȩ locum in
oratorio quod pauꝑe sũptu. id est ligneis ta¬
bulis propter litus crientionis fluuioli edi¬
ficauerat. fieri disposuisse cognoscitur. Qđ
ucet ipse ꝓ humilitate qua semꝑ usus ẽ. fie-¬
ri uoluisset: om̃s tamen qui ad erant atten¬
dentes meritoꝵ eius insignia: indignum
ducebant tanti uiri corpus in loco humili
debere sepeliri. Presertim cum nec locus
ipse habilis eẽt. tanto monumento: nec

Expanded text:
ambigebant; quo se verterent, nesciebant. ambigebant; quo se verterent, nesciebant. iro equidem religioso, qui secretarius fuerat sermonum sancti Dei, si aliquid de sua eum testari sepultura memoraret: timentes ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum ejusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum se , infra muros muros civitatis sepeliri debuisset: quia omnis civitas locus debet esse vivorum, non mortuorum. Volebant siquideuirginis Mariae ubi sede pontificali praesederat tumulari. Ipse uero sepulturae suae locum in oratorio quod paupere sumptu id est ligneis tabulis propter litus Crientionis fluuioli aedificauerat fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate qua semper usus est fieri uoluisset omnes tamen qui aderant attendentes meritorum eius insignia indignum ducebant tanti uiri corpus in loco humili debere sepeliri praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento nec
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ p̃cib suam fideli conditori cõmendaret
animam. Et post dulces paternȩ pietatis ad¬
monitiones. & extrema caritatis uerba. sa¬
cro scõ corporis ce sanguinis xp̃i confirmat᷑
uiatico: inter maniis lacrimantium sp̃m
emisit. Odies scõ letissima sacerdoti: sed cun¬
cto mestissima popło quẽ tantus subito cor¬
porali uita deseruit pastor. Quẽ tam̃ spũa¬
u nunquã deserit intercessione: si sacrȩ st¬
lius admonitionis uerba. & ꝓbatissimȩ uitę
uestigia sequi non desistit. Conuenerunt
itaq adultima uenerandi uiri exequia
chorus et popłs copiosus: aliarumq ȩccła¬
rum sacerdotes prb̃i. & diaconi. Sed mirũ
inter lacrimantiũ uoces interra: psallenti¬
um ut fertur a quibdam religiosis uiris
cȩtus audiebant᷑ in cęlo. Et dum digno ho
noris officio feretrum in quo iacebat corpꝰ
paratum staret in medio: accedentes moue¬
re eum non ualebant. Quid uero agerent

Expanded text:
eorum precibus suam fideli conditori commendaret eorum precibus suam fideli conditori commendaret animam. Et post dulces paternae pietatis admonitiones et extrema caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi confirmatus uiatico inter manus lacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius admonitionis uerba et probatissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi. Sed mirum, inter lacrimantium uoces in terra psallentium ut fertur a quibusdam religiosis uiris cnoris officio feretrum, in quo jacebat corpus, paratum staret in medio, accedentes movere illud non valebant. Quid vero agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
laudes deo horis canonicis elerus cantabat
in ȩccłis. Beatũ dixerunt popłm cui hȩc st̾:
enim in pulchritudine pacis quiescebant:
in agnitione ueritatis gaudebant: in scĩ¬
tate ap̃ianȩ religionis letati sunt:
ostquã uero p̃dicator & sc̃s dei sacerdos
meritis maturus & annis. p̃mia sui la¬
boris deo dispensante acciꝑe debuit: in ea¬
dẽ atrauata ciuitate ualidȩ infirmitatis
febri correptus ẽ. diuina ꝓuidente miscđ̾as
ut ubi plurimũ in dei sudauit seruicio in¬
de ad palmam ȩt̃nȩ beatitud inis ꝑuenirec
& inter manus carissimorum filioꝵ animã
suo redderet creatori. Ut uero sui obitum
famuli ds̃ designaret: uisa ẽ. nocte quadã
clarissimȩ columna lucis a culminȩ domus
in qua sc̃s iacebat sacerdos usq ad summũ
cȩli horarum ferae spacio duarum stare
fastigium. Quod cum uiro dĩ diceretur:
intellexit statim hoc signum suum demon¬
strare obitum. Uocauit suos ad se filios: ut

Expanded text:
laudes Deo horis canonicis chorus cantabat laudes Deo horis canonicis chorus cantabat in ecclesiis. Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: enim in pulchritudine pacis quiescebant, in agnitione veritatis gaudebant, in sanctitate christianae relegionis laetati sunt. o pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabata cifebre correptus est, diuina praeuidente misericordia, ut ubi plurimum in Dei sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit suos ad se filios ut
Abbreviated transcription (Latin):
potentiȩ efficatiam in suo famulo facere si¬
gna. Nichil contra eius scĩtatem antiqui
serpentis ualuere machinam̃ta. Et quod¬
ille ad ꝑditionẽ p̃parauerat aliquoꝵ: hoc
xp̃i grã ad redemptionẽ conuertit plurimoꝵ:
xp̃i diuina auxiliante gr̃ã: annis circi¬
ter quadraginta sub magna euangłice prȩ¬
dicationis deuotione: sub magno pietatis
amore: ac ꝑ id temporis multitudinẽ popłi
catholico dogmate ad xp̃ianȩ fidei conuer¬
tit scĩtatẽ. Claruit ubiq diuinȩ cognitio le¬
gis: scĩssimum xp̃i nomen cunctoꝵ audie¬
batur in ore. floruit in morib castissimȩ ui¬
tȩ honestas. Ardebat in pectorib singłoꝵ cȩ
lestis patriȩ amor: populus statutis dieb
ad ȩccłam currebat. Festa cum magno gau¬
dio nr̃i saluatoris: oportunis celebrabantur
dieb. Clemosinȩ cnra domos: uberrime pau¬
ꝑib disꝑciebant᷑. Uerbum dei quotidie ꝑ
loca singula popłis p̃dicabatur ymnicas

Expanded text:
potentiae efficaciam in suo famulo facere sipotentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis ualere machinamille ad perditionem paraverat aliquorum, hoc Christi gratia ad redemptionem convertit plurimorumChristi, divina auxiliante gratia, annis circiter quadraginta, sub magna evanlicae praedicationis devotione, sub magno pietatis amore: ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad Christianae fidei convertit sanctitatem. Claruit ubique divinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore, floruit in moribus castissimae vitae honestas, ardebat in pectoribus singulorum 170 coelestis patriae amor, populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat, festa cum magno gaudio nostri Salvatoris opportunis celebrabantur diebus, eleemosynae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur, verbum Dei quotidie per loca singula populis praedicabatur, hymnidicas
Abbreviated transcription (Latin):
dextera extenta om̃ia uexillo sc̃ę crucis sig
nauit. Quedã uero uascula ibi ceruisa stabats
impleta: sed male gentili errore demonia¬
cis incantacionib infecta. Quȩ mox obpo¬
tentiam scȩ crucis di rupta crepuerunt: &
quicquid liquorᷤ continebant. in t̾ram effu¬
derunt. Territus uero rex ce optimates illius
hut uisione miraculi: sciscitabatur ponti¬
ficem causam repentini ꝓdigii Cui sc̃s res¬
pondit ep̃s. ꝑ quasdam maleficiorum in can¬
tationes ad decipiendas conuiuarũ animas.
diabolica in his latint liquorib potentia:
Sed uirtute crucis xp̃i trita sic inuisibilit̃
de domo effugit ista: sicut uisibiliter consi¬
deratis uquorẽ effundi in t̾ram. Hȩe uero
res: multis ꝓficiebat in salutẽ. Nam pluri¬
mi occultis diabolicȩ fraudis absoluti: au¬
guriarum uanitate spręta: in cantationũ
consuetudine relicta: ad uerȩ religionis con-¬
uolauerunt pietatẽ: intelligentes diuinȩ

Expanded text:
dextera extenta, omnia sanctae crucis uexillo dextera extenta, omnia sanctae crucis uexillo signauit. Quaedam uero uascula ibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob potentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris habuerunt in terram effuderunt. Territus uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. Cui sanctus respondit episcopus: «Per quasdam maleficiorum incantationes ad decipiendas conuiuarum animas diabolica in his latuit liquoribus potentia, sed uirtute crucis Christi territa, sic inuisibiliter de domo effugit ista, sicut uisibiliter considerastis liquorem effundi in terram». Haec uero res multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum uanitate spreta, incantationum consuetudine relicta ad uerae religionis conuolauerunt puritatem, intellegentes diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
tenus suꝑba secularis potentiȩ colla ad xp̃i¬
ane religionis humilitatẽ inclinari posse.
nisi ꝑ suauissimas pietates ad monitionis.
apłico instructus exemplo omĩa om̃ibꝰ fac¬
tus: ut om̃s lucrificaret. Seniores honori¬
b p̃ueniens iuniores paterna dilectione ad¬
monens. ubiq ꝑ officia caritatis non sua q̃¬
rens sed quȩ dei sunt. xp̃i secutus uestigia.
potentium conuiuia non contempsit. non
luxuriȩ causa sed p̃dicationis obtentu: ut
familiaritate concordiȩ facilius uerbum dĩ
conuiuantiũ infunderet cordibꝰ
gitur quidam nobilis francus potentia cla-¬
rus hocinus nomine: regẽ lothariũ prȩdi¬
cti regis hlodouei filium qui tunc tempo¬
ris francorũ regni nobiliter rexerat sceptra.
uocauit ad prandiũ: quod magno apparatu
in domo sua. regi & suis parauerat optimati¬
bus. Rogatus quoq ẽ. sc̃s ad conuiuiũ ueda¬
stus. Qui domum intrans: more sibi solito

Expanded text:
tenus superba saecularis potentiae colla ad chritenus superba saecularis potentiae colla ad christianae religionis humilitatem inclinari posse nisi per suauissimas pietatis ammonitiones, apostolico instructus exemplo, omnia omnibus factus ut omnes lucri faceret, seniores honoribus praeueniens, iuniores paterna dilectione ammonens, ubique per officia caritatis non sua quaerens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potentium conuiuia non contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae facilius uerbum Dei conuiuantium infunderet cordibus. Igitur quidam nobilis Francus, potentiae clarus, Hocinus nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more sibi solito,
Abbreviated transcription (Latin):
Irrationabilis bestia. in obtemꝑando scõꝵ
p̃ceptis quodaimͦ ratione utitur humana:
homo uero ad immaginẽ dei conditus. ra¬
tione preditus: honorẽ suũ non intelligit:
Comparatus ẽ. iumentis insipientib & si¬
milis factus est illis
um uero comperisset uir dei ȩccłas xp̃i
desertas. cor popłi ido latriȩ errorib in¬
fectum. ignorantiȩ tenebris obcecatum: ge¬
mino se pietatis subdidit labori. Popłm se¬
dula intentione ad agnitionẽ ueri luminis
ꝑduxit: eccłas ad culm̃ sũmi decoris erexit:
prb̃os &e diaconos sibi ad adiutoriũ ꝑ diuer¬
sa ȩccłarum disposuit loca. Et ubi prius spe¬
lunce fuerunt latronum: ibi orationum
domos construxerat. Alagisq intendit eas
diuinis ornare laudib: quam pompaticis
scłi diuiciis comere. fuit uero pauꝑib largꝰ:
diuitib affabilis: quatinus om̃s uel largitã¬
te munerum uel iocunditate uerborum in
uiam deduceret ueritatis. Sciens itaq nulla¬

Expanded text:
Inrationabilis bestia in obtemperando sanctorum Inrationabilis bestia in obtemperando sanctorum praeceptis quodammodo ratione utitur humana. Homo uero ad imaginem Dei conditus, ratione praeditus, honorem suum non intellegens, «comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illisum uero comperisset uir Dei ecclesias Christi desertas, cor populi idolatriae erroribus infectum, ignorantiae tenebris obcaecatum gemino se pietatis subdidit labori, populum sedula intentione ad agnitionem ueri luminis perduxit, ecclesias ad culmen summi decoris erexit, praesbiteros et diaconos sibi in adiutorium per diuersa ecclesiarum disposuit loca. Et ubi prius speluncae fuerunt latronum, ibi orationum domos construxerat, magisque intendit eas diuinis ornare laudibus, quam pompaticis saeculi diuitiis comere. Fuit uero pauperibus largus, diuitibus affabilis, quatenus omnes uel largitate munerum uel iocunditate uerborum in uiam deduceret ueritatis, sciens itaque nulla
Abbreviated transcription (Latin):
rum uisa sunt. Stercorib & immundiciis oĩa
plena sunt: ita ut uix uestigiũ aliquod re¬
mansisset muroꝵ. Hȩc cernens: intimo cordis
dolore ingemuit dicens. Odñe: hȩc om̃ia ue-¬
nerunt suꝑ nos quia peccauimus cũ patri¬
bus nr̃is: in iuste egimus: iniquitatẽ fecimꝰ:
ors infinem. Dum hȩc itaq lacrimosis mur¬
murat querelis: ecce subito ex ruinosis spe¬
luncis ursus ꝓsiliuit. Cui uir dei cum indi¬
gnatione p̃cȩpit. ut in deserta secederet lo¬
ca: & sibi cõmoda inter condensa siluarũ
quereret habitacula: nec ultra illius flumi¬
nis ripas transiret. Qui mox tali territꝰ nui¬
natione fugit: nec unquã postea illis uisus
ẽ. in partib Omira omnipotentis dei in scĩs
suis potentia. quib bestiȩ ferocissime obe¬
dire sciunt. O miserabilis hominũ audacia
qui salutiferȩ p̃dicationis uerba a sc̃is ꝓla¬
ta doctoribus: contemnere non metuunt:

Expanded text:
rum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia rum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicens: «O Domine, haec omnia uenerunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem fecimus. uperum tuorum in finem». Dum haec itaque lacrimosis murmuraret quaerelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui uir Dei cum indignatione praecepit, ut in deserta secederet loca et sibi commoda inter condensa siluarum quaereret habitacula nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit nec umquam postea illis uisus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis potentia quibus bestiae ferocissimae oboedire sciunt. O miserabilis hominum audacia qui salutiferae praedicationis uerba a sanctis prolata doctoribus contemnere non metuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bitatoꝵ terrȩ illius occulto dei iudicio sed ius¬
tissimo: tradita ẽ. cum cęteris gallie uel ger-¬
maniȩ ciuitatib pagano & ꝑfido hunorũ
regi attilo. urbs quoq illa dep̃danda. Qui
ꝓpter nimiã animi sui seuitiam: nec sacer¬
dotib dei honorẽ. nec ȩccłis xp̃i reuerentiã
impendere sciebat: sed omĩa quasi tempestas
immanissima ferro uastauit & igne. Tunc
in similitudine iero solimitanȩ uastationis
que ab impio babiloniȩ rege facta ẽ: uene¬
runt gentes in hereditatẽ dei: & pollutis
manib ꝓfanauerunt sacraria xp̃i: effunden¬
tes sanguinẽ seruoꝵ dei circa altaria altissi¬
mi regis. Non hȩc paganorum fecit fortitu¬
do: sed popłi xp̃iani ꝓmeruerunt peccata:
Inuenit uero famulus xp̃i antiquȩ ruinas
ȩccłȩ: inter domorum muroꝵq fragmenta
uepriũ horrescere densitates. Ubi quondã
psallentium chori: ibi lustra & latibula fera¬

Expanded text:
bitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iusbitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissimo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis manibus profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis. Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani promeruerunt peccata. Inuenit uero famulus Christi antiquae ruinas ecclesiae inter murorumque fragmenta ueprium crescere densitates; ubi quondam psallentium chori ibi lustra et latibula fera
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis sp̃uali salute. Nec tam pie & tam neces¬
sariȩ preces in efficaces eẽ. potuerunt: sed ab
no exaudiui te. & in die salutis adiuui te: mox
ambo in conspectu multitudinis optatam re¬
ceperunt sanitatem. hic luminis claritate di¬
tatus: ule pedũ uelocitate iactatus: ambo su-¬
ꝑne grãs agentes pietatiꝰ maiora quam sꝑa¬
uerunt munera portantes. domũ reuersi suns
Sed & hoc miraculũ sanitatis in illis: plurimis
fuit causa salutis ȩt̃nȩ. Uidentes enim cȩlestẽ
uirtutẽ uerba consequi sacerdotis dei: relictis
idolatriȩ sordib in xp̃m credentes uiuo sacri
baptismatis fonte purgati sunt:
dei fauore popłi suffultus. singula ci-¬
ustatis loca ꝑagrans: quesiuit inter rui¬
nas edificiorum si quodlibet ȩccłȩ signũ
inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme
temporib sacram in illis locis fidei floruis¬
se religionẽ agnouit. Sed ꝓpt̾ peccata ha¬

Expanded text:
praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necespraesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab no exaudiui te et in die salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, domum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in illis plurimis fuit causa salutis aeternae. Videntes caelestem uirtutem uerba consequi sacerdotis Dei, relictis idolatriae sordibus in Christum credentes, uiuo sacri baptismatis fonte purgati sunt. Dei fauore populi suffultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata ha
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicationis officio susceptis: concitus ad p̃¬
fatam iam ꝑ rexerat urbem. Sed in auspici¬
um future ꝓsperitatis & salutis: ds̃ cuiusdã
miraculi testificatione eiꝰ ciuibus patefecit
introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta.
duos habuit obuiam sibi egenos &e infirmos.
cȩcum scilicet & claudũ: miserabili auiro dei
uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos
xp̃i illorũ condolens miseriȩ. secum tractans
quid illis solatũ prȩstare potuisset: duma¬
postolicus p̃dicator pecuniam in sacculis se
non habuisse sciret: in diuina confidens ele
tatus exemplo: ait. aAurum & argentũ non ẽ.
mecũ. Qd̾ autem habeo id.ẽ. caritatis officia.
& pietatẽ orationis addm̃: hoc uobis p̃stare
non differo. Et in hȩc uerba seruus dei exinti¬
mo cordis affectu ꝓ illoꝵ lacrimas fudit mise¬
rias: &e cum fidei puritate opem illis posce¬
bat diuinam: uel ꝓ illoꝵ corporali. uel ꝓpopl̃

Expanded text:
praedicationis officio suscepto concitus ad prpraedicationis officio suscepto concitus ad praefatam iam perrexerat urbem sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro Dei uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apostolicus praedicator pecuniam in sacculis se non habuisse sciret, in diuina confidens clemtatus exemplo ait: «Aurum et argentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali uel pro populi
Abbreviated transcription (Latin):
altissima cęli regna conscendat: ipsa dicente
ueritate. Om̃is qui se humiliat exaltabitur:¬
uoiq uir dei cȩleberrima uulgaretur fa¬
ma. & caritatis in eo munificentia. & reli¬
gio uitȩ. & uerbum dei instanter longe lateq
ab om̃ib celebraret᷑: uisum ẽ. beatissimo ꝓon¬
tifici renuigio tam prȩclaram xp̃i lucernam
melius ẽe supra candelabrum ponere. ut splen¬
didissimo suȩ sc̃itatis fulgore latius ad salu¬
tem luceret multorum. quã ut sub unius loci
latebris ꝓpe modum abscondita latuisset: di¬
uina dispensatione & salubri sacerdotũ consi¬
lio ordinauit eum ep̃m: & ad p̃dicandum po¬
pulo uerbum uitȩ ad atrauatẽ eum direxit
urbem: quatinus popłs diu in antiquis ma¬
lȩ consuetudinis errorib iacens. deo auxili¬
ante ꝑ assiduam sacrȩ p̃dicationis instanciã
ꝑ illum in uiã ueritatis & agnitionem filii
dei deduceretur. Qui pontificatus gradu &

Expanded text:
altissima caeli regna conscendat. Ipsa dicente altissima caeli regna conscendat. Ipsa dicente ueritate: «Omnis qui se humiliat exaltabiturue uir Dei celeberrima uulgaretur fama et caritatis in eo munificentia et religio uitae et uerbi Dei instantia longe lateque ab omnibus celebraretur uisum est beatissimo pontifici Remedio tam praeclaram Christi lucernam melius esse supra candelabrum ponere ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem luceret multorum quam sub unius loci latebris propemodum abscondita latuisset. Diuina dispensatione et salubri sacerdotum consilio ordinauit eum episcopum et ad praedicandum uerbum uitae Atrabate eum direxerat urbi quatenus populus diu in antiquis malae consuetudinis erroribus iacens, Deo auxiliante, per assiduam sacrae praedicationis instantiam per illum in uiam ueritatis et agnitionem filii Dei deduceretur; qui pontificatus gradu et
Abbreviated transcription (Latin):
xilio: nichil de suȩ peticionis hȩsitans effectu:
totus in eius credens clementiam qui de arida
petra sicienti popło fontem aquȩ uiuȩ ꝓdux̃:
uel in cana galileȩ aquam in mirabilis uini
conuertit saporem: dixit puero. Uade in dei
confidens bonitatẽ: & quodcunq in ueneris
in uasculo. non tardes nobis afferre. Et quidẽ
celer paterno obȩdiens prȩcepto cucurrit: &¬
uas uino optimo suꝑaffluens inuenit: graci¬
as deo agens alacri animo. uenienti & suis
sociis propinauit amico. Qui duplici robora¬
tus caritate: remeauit ad ꝓpria. Sed famu¬
lus xp̃i ne uanis iactanciȩ uerbis uel rumige¬
ro popłi celebraretur fauore: sub magna at¬
testatione precepit puero om̃ib uitȩ suȩ di-¬
ebiis hoc tacere miraculum: plus deo soli cog¬
nitus eẽ. cupiens quam hominib: certissime
sciens om̃iũ eẽ. uirtutũ ueram in humilitate
custodiam: & hanc ẽẽ. quȩ caritatis gradib

Expanded text:
xilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, xilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit. Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate custodiam et hanc esse qui caritatis gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
gitu uir quidam nobilis & religiosus int̃
alios. famulum uenit uisitare. xp̃i: ut ꝑ eum
cȩlestis doctrine reficeretur melle. Et dum
sermo dulcissime allocutionis in lõgum tͣ¬
heretur. & sol mediũ cȩlum transiens crescen¬
tes duplicaret umbraᷤᷤ: nolebat uir dei hos¬
pitem suum absq caritatis dimittere iuati¬
co: mandauit puero ut siquid illi remansis-¬
set uni karo pocula portaret amico: quati¬
nus utrimq uel anima refectus uel corpore
confortatus domum rediret. Sed propter hoᷤᷤ¬
pitum frequentiã. & iuiri dei largam homini¬
bus munificentiam: non arida patris caritas.
a ridum inuenit uasculũ in quo uinum ser¬
uare solebat. Mox tristis tacito murmure:
hoc ipsum puer paternis intimauit aurib
Qui uerecundiȩ rubore ꝑfusus: caritatis ta¬
men dulcedine abundans corde. in diuina
confisus grã ad suffragia caritatis paulisꝑ
dño prȩces effudit. Nil de diuino dubitans au¬

Expanded text:
Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo preces effudit, nihil de diuino dubitans au
Abbreviated transcription (Latin):
Nullum in sua despieiebat angustia: sed piȩ
consolationis uerbo reficiebat mestos. Nemi¬
niuel u̾bo nocuit: sed fraterno amore cunctis
quentabatur uiris: ut illiꝰ sacratissimo alloqͥo
uel de tristic cuius libet sollicitudims susci¬
ꝑent consolationẽ: uel in religione ȩccłasti¬
ce exhortationis ab eo puram audirent ueri¬
tatem. Unde & illius pia deuotione multi a
diaboli laqueis liberati sunt: & uias uitȩ ꝑ¬
rimam scĩtatis famam nobilium uel ple¬
bialium uirũ dei uisitare solebant: ut conso¬
larentur ꝑ grãm quȩ abundabat in labiis il¬
lius. Et quia ex abundantia cordis os loqui¬
tur. & quia fraterno amore om̃s diligebat.
om̃ib se affabilem prȩstabat: alioꝵ salutem
suum reputans lucrum. Hec dominicȩ talen¬
tum peccuniȩ pigritia obruit homo : sed quo¬
tidiano caritatis sudore multiplicare stude¬
bat: ne uacuus reueniente dño suo in cons-¬
pectu appareret illius

Expanded text:
Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis ustribus frequentabatur uiris, ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae primam sanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundantia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne uacuus, reueniente Domino suo, in conspectu appareret illius.
Abbreviated transcription (Latin):
regem nineue ad prȩdicationẽ ione de solio
maiestatis suȩ descendisse &e incinere sedisse
penitentiȩ: & subpia dei sacerdotis dextera
suȩ excellentiȩ caput baniare᷑. Baptitatus
itaq rex cum optimatibus sus &e popło: qui
diuina pręueniente gr̃a salutaris lauacri
gaudebat susciꝑe sacramentum: utrimq &
uictoria ex hostib. &e suȩ salutis compos ad
sceptra regni regenda reuersus ẽ. Scm̃ quo¬
q uedastum: beato pontifici cõmendauit
remigio. Qui ibi moratus: uitȩ meritis & uir¬
tutum claruit exemplis. Omnib amabilis &
uenerabilis factus est. Fuit enim morum di¬
gnitate religiosus: &e caritate prȩcipuus: fra¬
terna dilectione iocundus: humili pietate
eximiꝰ: orationum uigilantia assidiuis: ser¬
mone modestus: corpore castus: ieiunio so¬
brius: miserorũ consolator: non de crastino co¬
gitans: sed semꝑ de dei confidens clementia:
Om̃s ad se uenientes: ȩternȩ uitȩ pane pascebat:

Expanded text:
regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat.
Abbreviated transcription (Latin):
um miracłi istius: in qua orantib & credenti-¬
b usq hodie beneficia prȩstantur diuina:
gitur rex a uiro dei euangelicis ad prime im¬
butus doctrinis. & hoc prȩsenti miracło in fi¬
de firmit̃ confortatus: nichil moratus in uia
nichil dubitans in fide: sed magna alacrita¬
te animi. magna festinatione itineris. scĩssi¬
mum pontificem remigium uidere ꝓmeru-¬
it: ut illiꝰ sacratissimo ministerio sp̃u scõ
oꝑante in remissionẽ peccatoꝵ & spe uite
ȩternȩ catholici baptismatis uiuo abluere¬
tur fonte. Cum quo aliquantis moratus die¬
bus ut eccłasticis satisfaceret sanctionib &
baptisma susciꝑet. Sciens uero beatus pon¬
tifex apłm dicere paulum. om̃ia ur̃a hone¬
stã cũ ordine fiant: statuit diem quo rex ȩc¬
łam intraret ad suscipienda diuina pietate
sacramenta. Quale fuit tunc scĩs dĩ gaudi¬
umn: qualis in ȩccła xp̃i leticia cum iuiderent

Expanded text:
um miraculi istius in qua orantibus et credentibum miraculi istius in qua orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur diuina. gitur rex a uiro Dei euangelicis adprime inbutus doctrinis et huic praesenti miraculo in fidem firmiter confortatus, nihil moratus in uia, nihil dubitans in fide sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris sanctissimum pontificem Remedium uidere properauit, ut illius sacratissimo ministerio, spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem uitae aeternae catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus ebaptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia Christi laetitia, cum uiderent
Abbreviated transcription (Latin):
a prȩtereuntib scm̃ uedastum xp̃i seruum
in eodem iter agere comitatui: clamauit. Scẽ
&electe deo uedaste miserere mei: ce suꝑnã
pio pectore diligentius deposce potentiam:
ut meȩ subueniat miseriȩ. Non aurum poᷤͤ¬
co nec argentum: sed ut michi lumen ꝑscĩta¬
tis tuȩ prȩces restituas ocłoꝵ. Sensit itaq uir
dei uirtutẽ sibi ad eẽ. suꝑnam. non obillius
cȩci tantũmͦ: sed plus propter prȩsentis po¬
puli salutẽ. totum se in sacras effudit prȩces
in diuina fidens pietate. Dexteram cum sig¬
no crucis posuit suꝑ oculos cȩci dicens. Dñe ie¬
su qui es lumen uerum. qui apꝑuisti ocłos
oeci adte clamantis aperi oculos & istus ut
intelligat popłs iste prȩsens quia tu es soluᷤ
ds̃ faciens mirabilia in cęlo & in terra. Mox
ille cȩcus lumine recepto: gaudens ꝑrexit
uiam suam. In quo loco tempore sequenti a
religiosis uiris edificata ẽ. ȩccła in testimoni¬

Expanded text:
a praetereuntibus sanctum Vedastum Christi seruum a praetereuntibus sanctum Vedastum Christi seruum in eodem iter agere comitatu, clamauit: «Sancte et electe Deo Vedaste, miserere mei et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam ut meae subueniat miseriae. Non aurum posco nec argentum sed ut mihi lumen per sanctitatis tuae preces restituat oculorum». Sensit itaque uir Dei uirtutem sibi adesse supernam. Non ob illius caeci tantummodo sed plus propter praesentis populi salutem totum se in sacras effudit preces in diuina fidens pietate, dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci dicens: «Domine Iesu qui es lumen uerum, qui aperuisti oculos caeci ad te clamantis, aperi oculos et istius, ut intellegat populus iste praesens, quia Tu es solus Deus faciens mirabilia in caelo et in terra». Mox ille caecus lumine recepto gaudens perrexit uiam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis uiris aedificata est ecclesia in testimoni