comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumeis atq aliter egimus: quã quã & haeo
in hocipso opere nr̃o quantum ualemus.
ita defendamus ad litteram. ut qui non
rationabiliter moti ꝓpter animũ ꝑuicacẽ
uel hebetem credere ista detractant: nullã
tamen inueniant rationem unde falsa. ẽẽ.
conuncant: Uerum isti nr̃i qui fidem
habent his diuinis libris. & nolunt
paradisum adproprietatem luterȩ in¬
telligi. locum scilicet amenissimum.
fructuosis nemoribus opacatum. eundẽ¬
ꝙ magnum & magno fonte fecundum.
cum uideant nulla humana opera tot
actanta uirecta siluescere occulto opere
di: miror quemadmodum credunt
isum hominẽ ita factum. quemadmo¬
dum nunquã uiderunt: Aut si & ipse
sigurate intelligendus est. quis genuit
cam. & abel. et seth. An& ipsi fugurate
tantum fuerunt. non etiam homines
exhominibus nati : Deproximo ergo
utendat istam prȩsumptionẽ quotendat.¬
& conentur nobiscum cuncta primitus
quae gesta narrantur. expressionẽ pro¬

Expanded text:
cum eis atque aliter egimus, quamquam et haec . cum eis atque aliter egimus, quamquam et haec . in hoc ipso opere nostro, quantum ualemus, ita defendamus ad litteram, ut, qui non rationabiliter moti propter animum peruicacem uel hebetem credere ista detrectant, nullam tamen inueniant rationem, unde falsa esse conuincant. uerum isti nostri, qui fidem habent his diuinis libris et nolunt paradisum ad proprietatem litterae intellegi, locum scilicet amoenissimum, fructuosis nemoribus opacatum eundemque magnum et magno fonte fecundum, cum uideant nulla humana opera tot ac tanta uirecta siluescere occulto opere dei, miror, quemadmodum credant ipsum hominem ita factum, quemadmodum numquam uiderunt. aut si et ipse figurate intellegendus est, quis genuit Cain et Abel et Seth? an et ipsi figurate tantum fuerunt, non etiam homines ex hominibus nati? de proximo ergo adtendant istam praesumtionem quo tendat et conentur nobiscum cuncta primitus, quae gesta narrantur, in expressionem pro
Abbreviated transcription (Latin):
narratio factorum mirabilium. alia
institutarum creaturarum: Illic enim
ea ipsa insolita. ostendunt alios esse
tanquam naturales modos rerum. alios
miraculorum: quae magnalia nominan¬
tur: hic autem. ipsa insinuatur instrt¬
tio naturarum: Quibus respondetir.
Sed ideo in solita et ipsa: quia prima:
Namquid tam sine exemplo etsine pan
facto inrerum mundanarum constitu¬
tione quam mundus : Num ideo creden¬
dum non est dm̃ fecisse mundum. quia
iam non fecit mundos: Aut non fecisse
solem. quia iam nonfecit soles: Et hoc
quidem nondeparadiso. sed deipso homi¬
ne. permotis debuit responderi: nunc
uero cum ipsum sic credant adõ factum
sicut alius nullus factus. ẽ.: cur paradi¬
sum nolunt ita factum credere. quem¬
admodum nunc uident siluas fieri:
Adeos quippe loquor qui auctoritatem
harum litterarum secuntur ⁊ ł orum
enim quidam. non proprie sed figurate
paradisum intelligi uolunt: Namqul
omnino aduersantur his litteris: alias

Expanded text:
narratio factorum mirabilium, alia narratio factorum mirabilium, alia institutarum creaturarum; illic enim ea ipsa insolita ostendunt alios esse tamquam naturales modos rerum, alios miraculorum — quae magnalia nominantur — hic autem ipsa insinuatur institutio naturarum. quibus respondetur: sed ideo insolita et ipsa, quia prima. nam quid tam sine exemplo et sine pari facto in rerum mundanarum constitutione quam mundus? num ideo credendum non est deum fecisse mundum, quia iam non facit mundos, aut non fecisse solem, quia iam non facit soles? et hoc quidem non de paradiso, sed de ipso homine permotis debuit responderi; nunc uero, cum ipsum sic credant a deo factum, sicut alius nullus factus est, cur paradisum nolunt ita factum credere, quemadmodum nunc uident siluas fieri ? Ad eos quippe loquor, qui auctoritatem harum litterarum sequuntur; eorum enim quidam non proprie, sed figurate paradisum intellegi uolunt. nam qui omnino aduersantur his litteris, alias
Abbreviated transcription (Latin):
quidam intelligatur. terra scilicet:
ubi habitaret homo terrenus: Narratio
quippe in his libris nongenus locutionis
figuratarum rerum. ẽ. sicut incantico
canticorum : sed omnino gestum. ẽ. sicut
in regnorum libris. & huuiscemodi cȩce¬
ris: Sed quia illic ea dicuntur quae uitȩ
humanae usus notissimus habet.
non difficile immo promtissime pͥmitꝰ
accipiuntur ad litteram : ut deinde ex
illis quid etiam futurorum res ipsae
gestae significauerint exculpatur:.
Hic autem quia ea dicuntur quae usita¬
to naturae cursu intuentib non
occurrant: nolunt ea quidam proprie
sed figurate dicta intelligi. atq ex illo
loco uolunt incipere historiã. id est
rerum proprie gestarum narrationẽ.
ex quo dimissi de paradiso adam & eua
conuenerunt atq genuerunt: Quasi
uerousitatum nobis sit uel quod tot
annos uixerant. uel quod enoc trans latꝰ
est: uel quod grandeua etsterilis pepent
& cȩtera huius modi: Sed alia. ẽ. inquiun

Expanded text:
quidam intellegatur terrae scilicet, quidam intellegatur terrae scilicet, ubi habitaret homo terrenus. Narratio quippe in his libris non genere locutionis figuratarum rerum est sicut in Cantico canticorum, sed omnino gestarum est sicut in Regnorum libris et huiuscemodi ceteris. sed quia illic ea dicuntur, quae uitae humanae usus notissimus habet, non difficile, immo promtissime primitus accipiuntur ad litteram, ut deinde ex illis quid etiam futurorum res ipsae gestae significauerint exculpatur; hic autem, quia ea dicuntur, quae usitatum naturae cursum intuentibus non occurrant, nolunt ea quidam proprie, sed figurate dicta intellegi atque ex illo loco uolunt incipere historiam, id est rerum proprie gestarum narrationem, ex quo dimissi de paradiso Adam et Eua conuenerunt atque genuerunt. quasi uero usitatum nobis sit, uel quod tot annos uixerunt uel quod Enoch translatus est uel quod et grandaeua et sterilis peperit et cetera eiusmodi. Sed alia est, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& POSUIT IBI HOMINEM
UEM FIN XI T
Non ignoro de paradiso multos multa
dixisse: tres tamen dehacre quasi
generales sunt sententiae: Ina eorum
qui tantũ modo corporaliter paradisum
intelligi uolunt. alia eorum qui
spiritaliter tantum. tertia eorum qui
utroq modo paradisum accipiunt. alias
corporaliter. alias autem spiritaliter:
B reuiter ergo ut dicam. tertiam mihi
fateor placere sententiam. Secundum¬
hane: suscepi nine loqui deparaidiso¬
quod dñs donare dignabitur. ut homo
factus elimo quod utiq corpus humanũ
est inparadiso corporali collocatus in¬
telligatur: utquem admodum ipse adam.
& si aliquid aliud significat scđm id
quod eum formam futuri esse dixit apł̃s.
homo tamen innatura ꝓpria exprȩssus
accipitur. qui uixit certo numero anno¬
rum. & propeccato numerosa prole
mortuus sicut moriuntur cęteri homi¬
nes. & si non sicut cȩteri exparentibus
factus est: ita & paradisus in quo eum
collocauit ds̃. nihil aliud quam locus

Expanded text:
 posuit ibi hominem quem finxit. non ignoro de paradiso multos multa dixisse; tres tamen de hac re quasi generales sunt sententiae. una eorum, qui tantummodo corporaliter paradisum intellegi uolunt, alia eorum, qui spiritaliter tantum, tertia eorum, qui utroque modo paradisum accipiunt, alias corporaliter, alias autem spiritaliter. breuiter ergo ut dicam, tertiam mihi fateor placere sententiam. secundumhanc suscepi nunc loqui de paradisoquod dominus donare dignabitur, ut homo factus e limo — quod utique corpus humanum est — in paradiso corporali conlocatus intellegatur, ut, quemadmodum ipse Adam, etsi aliquid aliud significat secundum id, quod eum formam futuri esse dixit apostolus, homo tamen in natura propria expressus accipitur, qui uixit certo numero annorum et propagata numerosa prole mortuus est, sicut moriuntur et ceteri homines, etsi non sicut ceteri ex parentibusfactus est, ita et paradisus, in quo cum conlocauit deus, nihil aliud quam locus
Abbreviated transcription (Latin):
accessu crescat: quo modo inquam imple¬
bit carnem quam uiuificat. nisitanto
rarior fuerit. quanto grandius quod
animauerit: Timuit uidelicq ne defice¬
ret etiam minuendo sicresceret. & non
timuit nedeficer& rarescendo cũ cresceros:
Sed quid amplius immorer. quando &
sermo pergit in prolixiorem modum
quampetit terminandi necessitas. &
sententia mea iam satis nota sit. uel qͥd
certum teneam uel unde adhuc dubitem
& quare dubitem: proinde & hoc
uolumen iam concludatur: ut quae
setuntur deinde uideamũs:¬

Expanded text:
accessu crescat? quomodo, inquam, inplebit carnem, quam uiuificat, nisi tanto rarior fuerit, quanto grandius, quod animauerit? timuit uidelicet, ne deficeret etiam minuendo, si cresceret, et non timuit, ne deficeret rarescendo, cum cresceret. sed quid amplius inmorer, quando et sermo pergit in prolixiorem modum, quam petit terminandi necessitas, et sententia mea iam satis nota sit, uel . quid certum teneam uel unde adhuc dubitem et quare dubitem? proinde et hoc uolumen iam concludatur, ut quae sequuntur deinde uideamus
Abbreviated transcription (Latin):
BIPERTITA EST
scđm id quod dñs significauit. dicens
scribam eruditum in regno dĩ similem
.ẽẽ. patri familias : ꝓferenti dethesauro
suo noua & uetera quae duo etiam
testamenta dicuntur: In libris autẽ
omnib scĩs: intueri opertet quaei
ibi aeterna intimentur: quat facta
narrentur. quae futura p̃nuntient̃.
quae agenda precipiantur uel mo¬
neantur: Innarratione ergo rerum
fictarum. quęritur utrum omnia
scđ̾m figurarum tantũmodo intellecꝰ¬
tum accipiantur : an etiam scđm
fidem rerum gestarum asserenda
& defendenda sint. Nam non esse
acipienda figuraliter ̃ nullus xp̃ia¬
nus dicere audebit. attendens apłim
dicentem Omĩa autem hacc: infi

Expanded text:
bipertita est secundum id quod dominus significat dicens scribam eruditum in regno dei similem esse patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera, quae duo etiam testamenta dicuntur. in libris autem omnibus sanctis intueri oportet quae ibi aeterna intimentur, quae facta narrentur, quae futura praenuntientur, quae agenda praecipiantur uel moneantur. in narratione ergo rerum factarum quaeritur utrum omnia secundum figurarum tantummodo intellectum accipiantur an etiam secundum fidem rerum gestarum asserenda et defendenda sint. nam non esse accipienda figuraliter nullus christianus dicere audebit attendens apostolum dicentem: omnia autem haec in fi
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum putaui. pulli intercludens
melius intelligendi licenciam: N une
autem hie ẽ. inquit liber creaturae
caeli & terrae cum factus est dies. satis
ut opinor ostendens non hic se ita
comiemorasse caelum & terram. sicut
in principio antequam fieret dies cum
tenebrae essent super abyssum: sed
quomodo factum ẽ caelum et terra cum
faccus.ẽ. dies. id .ẽ. iam formatis atq
distinctis partibus & generibus rerum.
quibus uniuersa creatura disposita
atq. composita reddit hanc speriem
quae mundus uocatur: Illud hic ergo
caelum commemoratum est: quod cũ
creasset dĩ firmamentum uocauit cum
omnibus quae in illo sunt: et eã terrã
quae cum abysso imum obtinet locum.
cum omnibus quae in ea sunt: Sequi¬
tur enim & ad iungit: fecit ds̃ caelum
& terram: ut caeli & terrae nomine
prȩmisso. antequam factum diem com¬
memoraret. & repetito cum commemoras

Expanded text:
dicendum putavi, nulli intercludens dicendum putavi, nulli intercludens melius intelligendi licentiam. Nunc autem, Hic est, inquit, liber creaturae coeli et terrae, cum factus est dies: satis, ut opinor, ostendens, non hic se ita commemorasse coelum et terram, sicut in principio antequam feret dies, cum tenebrae essent super abyssum; sed quomodo factum est coelum et terra, cum factus est dies, id est jam formatis atque distinctis partibus et generibus rerum, quibus universa creatura disposita atque composita reddit hanc speciem quae mundus vocatur. 2. Illud hic ergo coelum commemoratum est, quod cum creasset Deus, firmamentum vocavit, cum omnibus quae in illo sunt; et ea terra, quae cum abysso imum obtinet locum, cum omnibus quae in ea sunt. Sequitur enim et adjungit, Fecit Deus coelum et terram, ut caeli et terrae nomine et praemisso, antequam factum diem commemoraret, et repetito, cum commemoras
Abbreviated transcription (Latin):
RE CELI &TERRE
EU PACTUS EST DIES
fecit ds̃ caclum & terram. & omẽ uiride
agri antequam esset super terram.
&̃ omne fenum agri antequam exortũ
est: Nonenim pluerat super terram
ds. & homo nonerat qui operaretur ter¬
ram : Fons autem ascendebat deterra.
& irrigabat omnẽ faciem terrae:
N unc certe firmior fit illa sententia qua
intelligitur unum diem fecisse dm̃
unde iam illi sex uel septem dies unius
huius repetitione numerari potuerint.
quando quidem apertius scã scriptura
iam dicit. concludens quodtmmodo
cuncta abuncio usq adhunc locum
dierat. atq infert: hic est liber creatu¬
rae uel facturae caeli & terrae cum fac¬
tus. ẽ dies:et denim quisque. dicturꝰ
est caelum & terram hic ita cõmemorata.
sicut dictum erat antequam conditus
insinuaretur dies. in principio fecit ds̃
caelum et terram: Illud enun si eomodo
intelligitur ut aliquid ds̃ fecerit sine
die priusquam facer&e diem: qua rati¬
one id possit accipi suo loco dixi quod

Expanded text:
e coeli et terrae. Cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram et omne viride agri antequam esset super terram, et omne fenum agri antequam exortum est. Non enim pluerat super terram Deus: et homo non erat qui operaretur terram. Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Nunc certe firmior fit illa sententia qua intelligitur unum diem fecisse Deum, unde jam illi sex vel septem dies unius huius repetitione numerari potuerint, quandoquidem apertius sancta scriptura iam dicit, concludens quodammodo cuncta, quae ab initio usque ad hunc locum dixerat, atque infert: hic est liber creaturae uel facturae caeli et terrae, cum factus est dies. neque enim quisque dicturus est caelum et terram hic ita commemorata, sicut dictum erat, aninsinuaretur dies, In principio fecit Deus coelum et terram . Illud enim si eo modo intelligitur, ut aliquid Deus fecerit sine die, priusquam faceret diem, qua ratione id possit accipi, suo loco dixi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Sed etiam si uirum propter
quam mentis elationem quae dm̃
ternorum scrutatorem latere non
terat sollicitauit aliqua experiendi
piditas. cum mulierem uideret ac¬
ta illa ȩsca non esse mortuã. scđm
quae superius tractauimus . non

Expanded text:
erat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non esse mortuam, secundum ea quae superius tractauimus non
Abbreviated transcription (Latin):
s&e: Nonsinat suspicari ita se nunc
caelum & terram nominasse. sicut in
principio antequam esset creatus dies:
Sic enim uerba contexuit: Hic est
ifalsum esset uerum putatum est.
est quod ds̃ ideo lignum illaid tangere
phibuerit. quod sciebat eos si tetigissent
lut deos futuros: tanquam eis diui¬
tatem inuider&. qui eos homines

Expanded text:
set, non sinat suspicari ita se nunc caelum et terram nominasse, sicut in principio, antequam esset creatus dies. sic enim uerba contexuit: hic estfalsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines
Abbreviated transcription (Latin):
EPT eal libros de septem libris diuinarum scripta
id est morysi qͥnq & uno iħu naue. & altero uidicum fe
notatis locutionib singłorum que minus usitate sur
lingue nr̃e. quas parum adũtendo sensum querunt qi
locutionis genere dilucescunt. Propt̾ quod cognoscenda
eadem genera locutionum ubi sententie patent. ut etiam ubi latent
succurrat: easq intentioni legentis aꝑiat. Huius operis
itulus est. locutiones de cenesi atti:ita de sinccłis libris.
ui occiderit confugiat ad unam de ciuitatibus refugiorum. quo u
ditium ne ante inuentꝰ aꝓpinqͦ occidatur. Quia et si nolens occidi
udicatꝰ fuerit homicida in aliqua earum in quas fugere conced

Expanded text:
eptem libros de septem libris diuinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, qcura cognito locutionis genere dilucescunt. propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum, ubi sententiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa succurrat easque intentioni praesentes aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. ui occiderit confugiat ad unam de ciuitatibus refugiorum, quoadusque stet in iudicium, ne ante inuentus a propinquo occidatur; quia, etsi nolens occiditciuitatum et iudicatus fuerit homicida in aliqua earum, in quas fugere concedi
Abbreviated transcription (Latin):
Neo quod commemorat moyses clixisse se popło timenti hostes in habitantes t̾ram
uo introducendus fuit. ne paueatis. neq timeatis ab eis dñs deus nr̃ q
faciem ur̃am. ipse simul debellabit eos uobiscũ. satis ostenditur ita ẽe adiutorem
deum. ut etiam homines agant aliquit.
t noluit seog rex esebon transire nos ꝑ ipsum. qm̃ indurauerat dñs deu

Expanded text:
V\ 29, 30. In eo quod commemorat Moyses, dixisse se populo timenti hostes inhabitantes terram, quo introducendus fuit, Ne paveatis, neque timeatis ab eis: Dominus Deus noster, qui praecedit ante faciem vestram, ipse simul debellabit eos vobiscum: satis ostenditur ita esse adjutorem Deum, ut etiam homines agant aliquid. t noluit Seon
Abbreviated transcription (Latin):
qd latini habent. ad orientem. Quod habent multi latini codices
& lignum sciendi bonũ & malum. uel lignum scientie boni &
mali: uel lignum sciendi bom & mnali. & sique sunt alie uarieta¬
tes de hacre interp̃tum. grecus habet. & lignum ad sciendum co-¬
gnascibile boni & mali. Q uod Nescio utrum locutionis sit.

Expanded text:
quod latini habent "ad orientem". Quod habent multi latini codices: quod latini habent "ad orientem". Quod habent multi latini codices: et lignum sciendi bonum et malum, uel: lignum scientiae boni et mali, uel: lignum sciendi boni et mali et si quae sunt aliae uarietates de hac re interpretum, graecus habet: et lignum ad sciendum cognoscibile boni et mali: quod nescio utrum locutionis sit
Abbreviated transcription (Latin):
tione creature pꝰea quam dicit᷑ & sic est factum. addit᷑ & fec it ds̃: non
omni mͦ simile hoc idem mͥ uidet᷑. Deniq ibi etiam sensus latet.
hic sola locutio est. Hoc opiis sic incipit. Loquutiones scriptarũ.
scriptarum que uidentur scd̾m ꝓpͥetates que idiomata grece uo¬
cantur. lingue hebraicȩ uel grece. Et diuident inter medium
diei: & inter medium noctis. Uo latilia. uolantia suꝑ t̾ram scdm fir¬
mamentum cęli. Querit᷑ quomodo accipiendum sit: scđ̾m firma¬
m̃tum celi. Sic etiam faciamus hominẽ scdm imaginem. & scd̾mi
similititudinẽ. qđ multi latini codices habent ad imaginẽ & simi¬
litudinem. Implete t̾ram: & dnãmini eius. Latina enim locutioẽ:
dominamini ei. Et honio non erat oꝑari t̾ram. Quod latini codices
habent qui oꝑaret᷑ terram. P lantauit ds̃ paradisum scđm orientẽ.

Expanded text:
cione creaturae, posteaquam dicitur: et sic est factum, additur: et fecit deus, non cione creaturae, posteaquam dicitur: et sic est factum, additur: et fecit deus, non omni modo simile hoc eidem mihi uidetur. denique ibi etiam sensus latet, hic sola locutio est. Hoc opus sic incipit: Locutiones scripturarum.scripturarum, quae uidentur secundum proprietates, quae idiomata graece uocantur, linguae hebraicae uel graecae. Et diuidant inter medium diei et inter medium noctis. Uolatilia uolantia super terram secundum firmamentum caeli. quaeritur, quomodo accipiendum sit: secundum firmamentum. sic etiam: faciamus hominem secundum imaginem et secundum similitudinem: quod multi latini codices habent "ad imaginem et similitudinem." Inplete terram et dominamini eius. latina enim locutio est: dominamini ei. Et homo non erat operari terram: quod latini codices habent: qui operaretur terram. Plantauit deus paradisum secundum orientem:
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝑ ⁊ eal libros de septeni libris diuinarum scriptãrum.
id est morsi qͥnq & uno iħi naue. & altero uidicum feci.
notatis locutionib singłorum que minus usitate sunt
lingue nr̃e. quas parum adũtendo sensum querunt qui le-¬
gunt diuinorũ eloquiorũ cũ sit genus locutionis. & non nunquam
exculpant aliqͥd quod aueritate quidem non abhorreat. non tamen
id sensisse auctor a quo scriptum est inuenitur. s genere locutionis
hoc dixisse credibilius apparet. Multa autem in scͥpturis sc̃is obscu¬
ra: cognito locutionis genere dilucescunt. Propt̾ quod cognoscenda st̃
eadem genera locutionum ubi sententie patent. ut etiam ubi latent
cognitio ipsa succurrat: easq intentioni legentis aꝑiat. Huius operis
titulus est. locutiones de genesi atq ita de singłis libris. Quo d autẽ
in pͥmo libro posui scriptum esse. & fecit noe omnia u̾ba quecunq p̾¬
cepit illi ds̃ sic fecit. eamq locutionem diri ẽẽ. similem ei qđ in condi¬

Expanded text:
eptem libros de septem libris diuinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, qui legunt, diuinorum eloquiorum, cum sit locutionis genus, et nonnumquam exculpunt aliquid, quod a ueritate quidem non abhorreat, non tamen id sensisse auctor, a quo id scriptum est, inuenitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. multa autem in scripturis sanctis obscura cognito locutionis genere dilucescunt. propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum, ubi sententiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa succurrat easque intentioni praesentes aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. Quod autem in primo libro posui scriptum esse: et fecit Noe omnia uerba, quae praecepit illi dominus, sic fecit, eamque locutionem dixi esse similem ei, quod in condi
Abbreviated transcription (Latin):
qd latini habent. ad orientem. Quod habent multi latini codices
& lignum sciendi bonũ & malum. uel lignum scientie boni &
mali: uel lignum sciendi bom & mnali. & sique sunt alie uarieta¬
tes de hacre interp̃tum. grecus habet. & lignum ad sciendum co-
gnascibile boni & mali. Q uod Nescio utrum locutionis sit.

Expanded text:
quod latini habent "ad orientem". Quod habent multi latini codices: quod latini habent "ad orientem". Quod habent multi latini codices: et lignum sciendi bonum et malum, uel: lignum scientiae boni et mali, uel: lignum sciendi boni et mali et si quae sunt aliae uarietates de hac re interpretum, graecus habegnoscibile boni et mali: quod nescio utrum locutionis sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem oꝑis profert testimonia: quib
nititur ad probare origenem fuisse
catholicum: EUSESIUS ec pamphi¬
lus tantam inter se habuere concordiã.
ut untus animȩ homines putes. et
ab uno alter nomen acceperit: Quo¬
modo igitur inter se dissentire po.¬
tuerunt. Ut ESEBIUS in toto oꝑe suo
origenem arrii dogmatis probet.
et pamphilus nicene sinodoͥ quae
fuit postea defensorem: Ex quo os¬
tenditur uł didimi uł cuiuslibet
alterius eͥẽ opiisculum: qui sex libro¬
rum capite detruncato. cȩtera mem-
bra. sociarit: Sed concedamus exsu-¬
ꝑ fluo ut pamphili sit pamphili: sed
ditio: sed de duob eligam quod leuul
est: Simultas redintegrari potest: bla:¬
phemia ueniam non meretur: Quid
autem laboris intransferendis libris
derelinquo: dum mutare quippiam
de grego nan est non est uertentis
sed euertentis. et eadem id uerbum
exprimere: nequaquam eius qui
seruare uelit ȩloquii uenustatem:

Expanded text:
dem operis profert testimonia, quibus nititur adprobare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes et ab uno alter nomen acceperit. quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Arriani dogmatis probet et Pamphilus Niccenae k. synodi, quae fuit postea, defensorem? ex quo ostenditur uel Didymi, uel cuiuslibet alterius esse opusculum, qui sex librorum cbra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, seddicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretur. quid autem laboris in transferendis libris derelinquo, dum et mutare quippiam de Graeco non est uertentis, sed euertentis, et eadem ad uerbum ex-I primere nequaquam eius, qui seruare uelit eloquii uenustatem.
Abbreviated transcription (Latin):
contra se abigeret cancs. Si probatꝰ
mordetur & carpitur. et appetite
existimationis eius fama crebrescit.
De in cuius est humilitatis ꝓbatum
se dicere infide & caritate di. cum
apłi petant: Dr̃e auge nob̃ fidẽ.
Et audiant si habueritĩs fidem at
granum sinapis: & ad ipsũ dicat᷑
petrum modicȩ fidei qͣre dubitasti.
Quid loquor de caritate quae et spe
et fide maior est: et quam paulus
optat potus quam presumnit. sine
qua et in martirio sanguis esfasus
corpusq flammis traditum coronã
non habet prẽmorum. Harum
utramq iste sic sibi iundicat. ut
tamen contra se habeat latratores.
qui nisi incliti pontificis baculore¬
pellantur : latrare non cessent
Illud uͦ ridiculum quod post xxx
annos ad parentes reuersum se esse
iactat. homo qui nec patrem habec
nec matrem & quos uitentes iuuenis
dereliquit. mortuos senex deside.¬
rat. Nisi forte parentes militari

Expanded text:
contra se abigeret canes. Si probatuscontra se abigeret canes. Si probatusmordetur, et carpitur, et appetitae aestimationis ejus fama crebrescit? Deinde cujus est humilitatis, probatum se dicere in fide, et charitate Dei, cum Apostoli petant: Domine, adauge nobis fidem ; et audiant, Si habueritis fidem ut granum sinapis . Et ad ipsum dicatur Petrum: Modicae fidei, quare dubitasti ? Quid loquar de charitate, quae et fide et spe major est: et quam Paulus optat potius quam praesumit: sine qua et martyrio sanguis effusus, corpusque flammis traditum, coronam non habet praemiorum? Harum utramque iste sic sibi vindicat, ut tamen contra se habeat latratores: qui nisi inclyti pontificis baculo repellantur, 492 latrare non cessant. Illud vero ridiculum, quod post triginta annos ad parentes se reversum esse jactat, homo qui nec patrem habet, nec matrem; et quos viventes juvenis dereliquit, mortuos senex desiderat: nisi forte parentes militari
Abbreviated transcription (Latin):
in aeternum. Ergo qui non facit
iam corruit in aeterNum.
CRIMINIBUS
MEIS QUAE
INME QUONDAM SUBDOLUS LAUDA¬
tor ingessit. et discipuli eiuis
constantius arguunt. non ut
debui Sedut potui moderato dolore
respondi. Propositum quippe mihi
est non tam alios accusare. quam me
defendere. Ueniam adapologiam eiꝰ
qua sc̃o ANAS IASiO romane urbis ep̃o
satis facere nititur. et in defensionem
sui mihi rursum calumniã instrait
tantumq me diligit: ut raptus tur¬
bine et in profunda demersus meum
potissimum inuadat pedem. ut
bus quib illius romȩ carpat᷑ fides
hominis probatis simi tam in fide
quam in caritate dĩ. et nisi post
XXX annos parentib redditus nol¬
let eos descrere qͦs tã tarde uiderat.
ne uihumanus putaretur aut durus. et
tam longi itineris labore fragilior
aditerandos labores eẽt. in firmus.
ipsum uenire uoluisSe. quod qͥa
non fecerit: contra latratores suos
misisse ei baculum litterarum. quem
ille teneret in dextera: et seuuentes

Expanded text:
in aeternum . Ergo qui non facit, jam corruit in aeternum. criminibus meis, quae in me quondam subdolus laudator ingessit, et discipuli ejus constantius arguunt, non ut debui, sed ut potui, moderato dolore respondi. Propositum quippe mihi est, non tam alios accusare, quam me defendere. Veniam ad Apologiam ejus, qua sancto Anastasio, Romanae urbis episcopo, satisfacere nititur, et in defensionem sui mihi rursum calumniam struit; tantumque me diligit, ut raptus turbine, et in profunda demersus, meum potissimum invadat pedem, ut bus, quibus illius Romae carpatur fides, hominis probatissimi, tam in fide, quam in charitate Dei. Et nisi post triginta annos parentibus redditus, nollet eos deserere, quos tam tarde viderat, ne inhumanus putaretur, aut durus, et tam longi itineris labore fragilior, ad iterandos labores esset infirmus, ipsum venire voluisse. Quod quia non fecerit, contra latratores suos misisse baculum litterarum, quem ille teneret in dextera, et saevientes
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum palmas refert. Tu mei.¬
& ego erioris. Utinamq sic semꝑ
michi disputare contingat: ut ad
meliora proficiens. deseram quod
male tenebam. Unum autem
tibi confiteor : quia mores meorũ
ad primę noui facilius eos uinci
posse quam per suader

Expanded text:
nostrum palmam refert: tu mei,t ego erroris. Utinamque mihi sic semper disputare contingat, ut ad meliora proficiens, deseram quod male tenebam. Unum tamen tibi confiteor, quia mores meorum apprime novi, facilius eos vinci posse, quam persuader
Abbreviated transcription (Latin):
audire blasphemias
Propter qđ dimict& homo patrem
& matrem suam & adherebit uxori
suae : & erunt duo incarne una. Ac
ne forsitan diceremus hoc scriptum
inueteri testam̃to. adserit adño quoq
id ipsum in euangelio confirmariqd̃
ds̃ coniunxit: homo nonsepar&. Statĩ¬
q subnectit. Crescite & multiplicami¬
ni: & replete terram. Et per ordinẽ
replicat. seth. enos. caiNati.
malaleel. iaret. enoch. matusalam

Expanded text:
audire blasphemias.Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Malalehel, Iareth, Enoch, Matusalam
Abbreviated transcription (Latin):
dendarum carnium licentia relaxa¬
tur : & omne quod mouetur uobis
erit in escam sicut holera herba
equibus prior trigamus. secundus
monagamus. tertius quattuor
uxorum. ẽ. liȩ. racel. balȩ. & zelphȩ.
& adseric abraham ob fide i
meritum benedictionem ingeneratio¬
nem filii suscepisse. laram intxpo
aeccłiae cui defecerant muliebria.
maledictionem sterilitatis partus
benedictione mutasse. Quod rebecca
ierit quasi ꝓphetes in terrogare

Expanded text:
dendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbare quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca i Prophetes interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
foris. uide quam multos ministros
habeat. unus interior imperator.
& quid apud se & iam sine his
ministris agat. renuntiant oculi
cordi alba & nigra. renuntient
aures eidem cordi canora & dis¬
sona. renuntient nares eidem
cordi odora & putentia. renun¬
ti& gustatus eidem cordi ama¬
ra & dulcia. renunti& tactus
eidem cordi lenia & aspera
renunti& sibupsum cor̃. iusta
& iniusta. Cor tuum & uidet
& audit & cetera sensibilia diiudicaT.¬

Expanded text:
foris: vide quam multos ministros foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat
Abbreviated transcription (Latin):
caum appellationibus hoc significa¬
car quod adse inuicem referuntur
non psa substantia qua unum
iunt. Nam & pater cum dicitur
nomisi alicuius filii dicitur
& filus nonnisi alicuius patris ini¬
tilligitur. & sp̃s secundum id
quod aliquid refertur spirantis
dicuius. ẽ. & spirans utiq sp̃s &¬
hnrans. ẽ. Quid ergo dicimus si
natus . ẽ. filius dĩ depatre iam
pater desistit gignere. & si desistit
coene. Si autem cȩpit gignere
fui autem aliquando sine filio
sed numquam fuit sine filio quia
filius sapientia eius. ẽ: quae can¬
dix̃ Ergo lemper gignit pater
& semper nacitur filius. Seripion¬
dixtt. Hic rursus timendum. ẽ.
neputetur inperfecta generatio
si non dicimus natum. eẽ. sed
adcor. uidebis quid sentias forte
dedõ quia ibi est imago minte¬
riore homine habitat xp̃c in in¬
teriore homine renouaris adima¬
ginem dĩ. In imagine sua: agnos¬
ce auctorem eius. Uide quem¬
admodum omnes corporis sensus
cordi nr̃o nuntient quod senseri ne

Expanded text:
enim appellationibus hoc significatur, quod ad se inuicem referuntur, non ipsa substantia, qua unum sunt. nam et pater cum dicitur, nonnisi alicuius filii dicitur et filius nonnisi alicuius patris intellegitur et spiritus secundum id, quod ad aliquid refertur, spirantis alicuius est et spirans utiqnuit? quid ergo dicimus? si natus est filius dei de patre, iam pater destitit gignere; et si destitit, coepit; si autem coepit gignere. fuit aliquando sine filio; sed numquam fuit sine filio, quia filius eius sapientia eius est, quae cane: ergo semper gignit pater et semper nascitur filius. hic rursus timendum est, ne putetur inperfecta generatio, si non dicimus natum esse sed ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint
Abbreviated transcription (Latin):
auri. una itaq subsistit specuis
habens duas substantias aur
hora gabriel angelus uerbum
iecit. & illa credendo concepit¬
Serapion dixt⁊. Ergro simul con¬
ceptus est. ARNOSIUS BIXIT
Dum conciperetur uerbo homo in
utero ipse qui eum sibi fabricaue¬
rac & adhuc fabricabat ut in eo
mane & ibi erat iꝰ qui iicium num¬
uam habuit. ineo qui initium

Expanded text:
auri, una subsistit species, auri, una subsistit species, habens duas substantias auri hora Gabriel angelus verbum ejecit, et illa credendo concepit.--Serapion dixit: Ergo simul conceptus est.--Arnobius dixit: Dum conciperetur verbo homo in utero, qui eum fabricaverat, et adhuc fabricabat, ut in eo maneret, et ibi erat is qui initium nunquam habuit, in eo qui initium
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Immensus autem & incor¬
poreus solus ds̃ est. Omnes angeli
adõ facti inicium habent. & qui
mitium hab&: & ultimum hab&
Non nr̃is oculis seruiens sicut sol
& luna & stellae. sed solis diuinis
oculis perpatens. Serapion dixi.
Ergo & anima hominis: corporea
continetur corpus. eẽ. nondubium
Ignis
iste inuis ibilis aliquam aliam ma¬
teriam ingressus uisibilis per ipsã
efficitur. habens inse unum quod
inluminat. alterum quod exurit.
ita filius dĩ desinu patris egressus
uirginea illam integritas it a
suscepit. ut potest massa auri
ignem ulcipere.: & exipsa massi
pduxit hominem perfetum ense¬
mine dauid secundum carnen
inquo toto quasi aureo metallo
ipse ignis incomprehensibilis com
dixi prius unum quia exurit
incredulos. aliud quia omaies
credentes inlustrat. Per duas stas
substantias auri quod corpus et
& ignis quia corpus non . ẽ. una¬
est persona quam cernimus aut
ferri. aut exis. aut argenti aut

Expanded text:
tens: immensus autem et incortens: immensus autem et incorporeus Deus solus est . Omnes enim angeli a Deo facti initium habent; et quae initium habent, et ultimum habent, non nostris oculis serviens, sicut sol, et luna, et stellae, sed solis divinis oculis patescit.--Serapion dixit: Ergo et anima hominis corporea continetur, corpus esse non dubium Ignis iste invisibilis aliquam aliam materiam ingressus, visibilis per istam efficitur, habens in se unum quod exurit, alterum quod illuminat; ita Filius de sinu Patris egressus, Virginea integritas ita illum suscepit, ut potest massa auri ignem suscipere; et ex ipsa massa produxit hominem perfectum ex semine David secundum carnem . in quo toto quasi aureo metallo ipse ignis incomprehensibilis compdixi prius, unum quod exurit incredulos, aliud quod omnes credentes illustrat. Itaque per duas istas substantias, auri, quod corpus est, et ignis, quod corpus non est, una persona, quam cernimus aut ferri, aut aeris, aut argenti, aut
Abbreviated transcription (Latin):
per omnipotentiam suam dm̃ formã
serui assumpsisse inutero uirginis
& cũ eo assumpsisse temporalem
originem hunc filium dĩ qui penitꝰ
Serapion dixit. Tu dixisti alterũ
uirginis filium prȩter xpistum.¬
Noncdixi
alterum uirginis filium prater
xp̃m. sed dixi. hic qui delimo terrȩ
uirginis primum hominem fecit
inquo ipse habitar& sua in com¬
prehensibili omni potentia fabrica¬
uit. secundum quod legimus: sapi¬
entia ȩdificauit sibi domum.
Sertipien dixi. Iuis. ẽ. qui fabrica
uit inutero uirginis domum.¬
Filius dĩ
patris inuisibilis fabricauit sibi
hominem in quo quasi indomo
incomparabili manens ipse fier &
uisibilis scĩs Secapiendix
factus est : ARNOBIS DIXIT
Nondixi uisibilis factus. ẽ. & tacui.
sed dixi uisibilis factus. ẽ. scĩs. hoc
est credentibus. ut per fidem uide¬
retur non perspeciem. secundum
hoc quod legimus: uidimus eum
& non habebat speciem. Quic quid
mensuram hab& corpus.ẽ. noN
humanis sed diuinis oculis pa¬

Expanded text:
per omnipotentiam suam formam servi assumpsisse in utero Virginis, et cum eo sumpsisse temporalem originem. Non habet hunc Filium Dei, qui penitus Serapion dixit: Tu dixisti alterum Virginis filium praeter Christum.Non dixi alterum Virginis filium praeter Christum, sed dixi: Hic qui de limo terrae Virginis primum hominem fecit, in quo ipse habitaret sua incomprehensibili omnipotentia fabricavit, secundum quod legimus: Sapientia aedificavit sibi domum . --Serapion dixit: Quis est qui fabricavit sibi in utero Virginis hominem?Filius Dei Patris invisibilis fabricavit sibi hominem, in quo, quasi in domo incomparabili manens, ipse fieret visibilis sanctis.--Serapion dixit:  est?--Arnobius dixit: Non dixi visibilis factus est tantum; sed dixi, visibilis factus sanctis, hoc est credentibus, ut per fidem videretur, non per speciem , secundum hoc quod legimus: Vidimus eum, et non habebat speciem . mensuram habet, corpus est, non humanis, sed divinis oculis pa
Abbreviated transcription (Latin):
derat ut ministraret iudȩis. Non
ergo inuenti sunt in aliquo dissen¬
tire abillo. ut cum se ille perfectũ
euangelium accepisse diceret illi
negarent: & aliquid uellent tamq
inpertecto addere. sed econtrario
ꝓ reprehensoribus imperfectionis.
approbatores perfectionis fuerunt.
⁊ dederunt dext̾ras societatis:
dest consenserunt insocietatem &
paruerunt uoluntati dñi. consenti¬
entes ut paulus & barnabas irent
ad gentes. ipsi autem incircum cisionẽ:
quae preputio idest gentibus contra¬
ria uidetur. Nam & iam sic pocest
intelligi quod ait econtrario
econtrario. ut nos quidem ingentes
iremus. quae sunt contrariȩ cirtum¬
clioni : ipsi autem incircũ cilionẽ
edeslerune michi & bar mabue.
or at dextras societatis nobis deder

Expanded text:
derat ut ministraret Judaeis. Non derat ut ministraret Judaeis. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille se perfectum Evangelium accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam imperfecto addere: sed e contrario pro reprehensoribus imperfectionis, approbatores perfectionis fuerunt. Et dederunt dexteras societatis, id est, consenserunt in societatem, et paruerunt voluntati Domini, consentientes ut Paulus et Barnabas irent ad Gentes, ipsi autem in circumcisionem, quae praeputio, id est, Gentibus contraria videtur. Nam etiam sic potest intelligi, quod ait, e contrario, , sed e contrario, ut nos quidem in Gentes iremus, quae sunt contrariae circumcisioni, ipsi autem in circumcisionem, consenserunt mihi et Barnabae; hoc est, dexteras societatis nobis deder
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes. Denotabant autem suspec¬
tumq haberi uolebant inuidi
apostolum paulum quod aliquan¬
do persecutor aeccłiarum fuerit
& ideo dicit. Dehis autem qui uiden¬
tur esse aliquid quales aliquando
fuerint. nichil mea interest. quia
& qui uidentur esse aliquid carnali¬
bus hominibus. uidentur. eẽ. aliquid
Nam non sunt ipsi aliquid. & sienĩ
aliquid. non ipsi perse. Nam si ipsi
perse essent aliquid: semper fuis¬
sent aliquid. Quales aliquando fu¬
erint. id est quia & ipsi peccatores
fuerunt. nichil sua dicit interesse.
accipit. idest sine personarum
acceptione omnes ad salutẽ uoca¬
uit. non reputans illis delicta eoꝵ.
& ideo absentibus illis qui priores
facti erant apłi paulus adño pro¬
feccus.ẽ. ut quando cum eis con¬
culit nichil esset quod perfestioru
eius ad derent. sed potius uiderent
sine personarum acceptione saluos
facit hoc dedisse paulo ut ministu¬
ret gentibus. quod & iam petro de¬

Expanded text:
ad Gentes. 12. Ib. II, 6-9. Denotabant autem suspecad Gentes. 12. Ib. II, 6-9. Denotabant autem suspectumque haberi volebant invidi apostolum Paulum, quod aliquando persecutor Ecclesiarum fuerit; et ideo dicit, De his autem qui videntur esse aliquid, quales aliquando fuerint, nihil mea interest. Quia et qui videntur esse aliquid, carnalibus hominibus videntur esse aliquid: nam non sunt ipsi aliquid. Et si enilis est aliquid, non ipsi per se. Nam si ipsi per se essent aliquid, semper fuissent aliquid. Quales aliquando fuerint, id est, quia et ipsi peccatores fuerunt, nihil sua dicit interesse: accipit, id est, sine personarum acceptione omnes ad salutem vocavit, non reputans illis delicta eorum. Et ideo absentibus illis qui priores facti erant apostoli, Paulus a Domino perfectus est: ut quando cum eis contulit, nihil esset quod perfectioni ejus adderent; sed potius viderent sine personarum acceptione salvos facit, hoc dedisse Paulo ut ministraret Gentibus, quod etiam Petro de
Abbreviated transcription (Latin):
uritate dissentire approbatur
inquid cum ess& gręcus compulsus
est cireumcidi. ¶Uacouis titus
graecus ess&. & nulla eũ consuetudo
aut cognatio parentum circũ cidi
cogeret sicut timotheum. facile tam̃
&iam istum circũcidi permisiss&
apłs non enim tali circũcisione
salutẽ docebat auferri. sed si in ea
constitueretur spes salutis. hoc. ẽẽ.
contra salutem ostendebat. Poterat
ergo ut superfluam aequo animo
colerare scđ̾m sententiam quã alibi
titus circumcidi. Id est non ei
potuit extorqueri ut circũ cideretur.
quia illi qui subintroierunt d̃icit
proscultare libertatem eorum. uehe¬
menter obseruabant & cupiebant
cireũ cidi titum. ut iam circũcisioniẽ
& iam ipsius pauli at testationie
& consensioNe tamquam saluti
necessariã predicarent. & sic eos ut
aic inseruitutẽ redigerent. ides ł
subhonera legis seruilia reuocarent.
Quibus se nec adhoram idest nec ad
tempus cessisse dicit subiectioNi.
ut ueritas euangelii permaneret

Expanded text:
veritate dissentire approbatur.veritate dissentire approbatur.inquit, cum esset Graecus, compulsus est circumcidi. Quamvis Titus Graecus esset, et nulla cum consuetudo aut cognatio parentum circumcidi cogeret, sicut Timotheum, facile tamen etiam istum circumcidi permisisset Apostolus. Non enim tali circumcisione salutem docebat auferri, sed si in ea constitueretur spes salutis, hoc esse contra salutem ostendebat. Poterat ergo ut superfluam aequo animo tolerare, secundum sententiam quam alibi Titus circumcidi: id est, non ei potuit extorqueri ut circumcideretur, quia illi qui subintroierunt, dicit, proscultare libertatem eorum, vehementer observabant, et cupiebant circumcidi Titum, ut jam circumcisionem, etiam ipsius Pauli attestatione et consensione, tanquam saluti necessariam praedicarent; et sic eos, ut ait, in servitutem redigerent, id est, sub onera Legis servilia revocarent. Quibus se nec ad horam, id est, nec ad tempus cessisse dicit subjectioni, ut veritas Evangelii permaneret
Abbreviated transcription (Latin):
Quaypter si exreuelatione ascendit
tunc proderat ut ascenderet:
Fi apolui illis euangelum quodꝑ
Ao ingentibus scorsum his qͥuidentur
uod scorsum exposuit euangeliũ eis
ai tmnbant in eccłia. cum iamillud
ꝯposiuss& coram hominibus non ideo
fatum ẽ. quod aliqua falsa dixerat
ir seorsum paucioribus uera dicer&.
Ed aliqua tacuerat quae adhuc par¬
uuli portare non poterant. qualibus
se ad chorinchios lac dicit dedis se
non escam. E alsum enim dicere
nichil lic&. aliquando autem aliqͥd
ueri tacere utile est: perfectionem
ꝓpsius opus erat. ut scirent ceteri
apłi. Non enim sequebatur ut si
Illud autem quod subiungit. nctorte
inuacuũ curro aut cucurri. noti
adillos cum quib seorsum contulit
cuangelium. sed adistos quib scribic
quasi perinterrogationem dictum
intelligendum. ẽ: ut ex eo apparer&
non eum inuacuum currere aut
aicurisse. quia iam & iam attestacio¬
ne ceterorum nichil ab euangelu

Expanded text:
Quapropter si ex revelatione ascendit, Quapropter si ex revelatione ascendit, tunc proderat ut ascenderet. Et exposui illis Evangelium quod praedico in Gentibus; seorsum autem his qui videntur. Quod seorsum exposuit Evangelium eis qui eminebant in Ecclesia, cum jam illud exposuisset coram omnibus, non ideo factum est, quod aliqua falsa dixerat, ut seorsum paucioribus vera diceret: sed aliqua tacuerat, quae adhuc parvuli portare non poterant; qualibus se ad Corinthios lac dicit dedisse, non escam . Falsum enim dicere nihil licet; aliquando autem aliquid veri tacere, utile est. Perfectionem ipsius opus erat ut scirent caeteri Apostoli. Non enim sequebatur ut, siIllud autem quod subjungit, Ne forte in vacuum curro, aut cucurri, non ad illos cum quibus seorsum contulit Evangelium, sed ad istos quibus scribit, quasi per interrogationem dictum intelligendum est; ut ex eo appareret non eum in vacuum currere aut cucurrisse, quia jam etiam attestatione caeterorum nihil ab Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo amalo est. sed infirmitatis
aut incredulitatis eorũ qui non
aliter mouentur ad fidem.
Deinde ueni inpartes syriae & cili¬
ciae. Eram autem ignotus facie
nec tam paucos fuisse ut etelus
gentium miscerentur. sed tam nus¬
tos ut ex illis eccłiae fier ent¬
T ati łumn autem erant audientes
quia qui aliquando nos perseque¬
batur. nunc euangelizat fidem
quam aliquando uastabat. & inme
magnificabant din. Hoc est
quod dicebat non sẽ placere homi¬
nibus utique perseipsum. sed ut
millo magnificaretur ds̃. Hoc .ẽ.
quod & iam dñs dicit. luc eant ura¬
opera bona coram hominibus:
ut uideant bona facta ur̃a & glo¬
rificent patrem ur̃m qui incęlis ẽ.
Deinde post annos quattuordecim
iterum ascendi hierosolimam. cum
barnaba assumpto & iam tito
Tamquam testimonis plurib agit.
cum & iam istos nomiNiat.
Ascendi autem scđm reuelationem
Nemouer& eos quare uel tune ascen¬
derit. quo tamdiu non ascenderat.

Expanded text:
et ideo a malo est , sed infirmitatis et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui non aliter moventur ad fidem. Deinde veni in partes Syriae, et Ciliciae. Eram autem ignotus facie redidisse, nec tam paucos fuisse, ut Ecclesiis Gentium miscerentur; sed tam multos, ut ex illis Ecclesiae fierent. Tantum autem audientes erant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum. Hoc est quod dicebat, non se placere hominibus, utique per seipsum, sed ut in illo magnificaretur Deus: hoc est quod etiam Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelDeinde post annos quatuordecim iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Tanquam testimoniis pluribus agit, cum etiam istos nominat. Ascendi autem secundum revelationem: ne moveret eos quare vel tunc ascenderit, quo tam diu non ascenderat.