comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾asti dicen᷑. Ii sunt dii tui ifrł: qͥ te edurer̃t
de t̾ra egipti. Nongͥ cuo merito s mea miscdł̃ia
furorẽ meũ distuli nepenitꝰ interire ⁊ ob lau¬
dẽ noi̾s mei infrenabo ce: ut me qͦsi ium̃tũ ⁊
intrenis equiis sequariᷤ inuitꝰ. Ecce excoxi te
Ex qͦ ostendit᷑ ⁊ diuiciis ⁊ pauꝑtate plerosq tẽp¬
tari. si aut illiᷤᷤ male abutant᷑ aut penuriam
neqͥqͣm uirtute sustineant. Pr opt̃ me gͦ faciã
ne blasphemet᷑ nom̃ meũ ingentibꝰ. ⁊ putent
uos ñ mea ira s idolorũ suorũ auxilio. eẽ. suꝑa¬
cos. Qdq infert głam meã alteri ñ dabo: boc
siguifieat ne idola putent᷑ oy pressisse popłm dei
Uacerte cũ dic̃ alteri ñ dabo: ostendit se iã alteri
Ddise Ait enĩ ad distinccionẽ pͥoriꝰ dicit᷑. Pleriq
aduentu autumant ꝓpħ̃ari. qd̵ repente ueniat in¬
appellaci̾is. querenꝰ eũ int̾ficere. Qdq tungi ꝑ
ꝑter nom̃ meũ ostendã t̃ furorẽ mesi. ⁊ głosa¬

Expanded text:
i sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Non igitur tuo merito, sed mea misericordia furorem meum distuli, ne penitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris invitus. Ecce excoxi te,Ex quo ostenditur et divitiis et paupertate plerosque tentari, si aut illis male abutantur, aut penuriam nequaquam virtute sustineant. Propter me ergo faciam, ne blasphemetur nomen meum in gentibus, et putent vos non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Quodque infert, gloriam meam alteri non dabo, hoc significat, ne idola putentur oppressisse populum Dei. Vel certe cum dicit, alteri non dabo, ostendit se alterii enim ad distinctionem prioris dicitur. Plerique adventu autumant prophetari, quod repente veniat inappellatus, quaerens eum interficere. Quodque jungit: Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum, et glo
Abbreviated transcription (Latin):
lud quod scͥptũ est. Quioꝑit celũ nubibꝰ. ⁊ dat
t̾re plutuam. Et in cõminatione siecitatiꝰ loqͥtͣ
ds̃.Ponã cglũ eneũ ⁊ c̾ram ferream. ñ qd elem̃¬
phi ñ ampliꝰ decem stadus a t̾ra nubeꝰ in sub¬
lue sustolli ⁊ soliᷤ splendorẽ abscondere. Ergo
ñ celũ sacco obuoluit᷑ ẜ inteluso geli lumine
aer qͥ subter. ẽ nobis tenebris obscurat᷑ Possumꝰ cȩloᷤ
oburoluto tenebriᷤᷤ ⁊ sacco oꝑtos sic int̾p̃tari. ut dica¬
mꝰ om̃s eẽ. sub peccato: ⁊ scõs quoq indigere miscdia¬

Expanded text:
it coelum nubibus, et dat terrae pluviam . Et in comminatione siccitatis loquitur Deus: Ponam coelum aeneum, et terram ferream . Non quod elemephi, non amplius decem stadiis a terra nubes in sublime sustolli, et solis splendorem abscondere. Ergo non coelum sacco obvolvitur, sed intercluso coeli lumine aer qui subter est, nubis tenebris obscuratur. Possumus coelos obvolutos tenebris, et sacco opertos, sic interpretari, ut dicamus omnes esse sub peccato, et sanctos quoque indigere miseri
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ad dnm. Satisq miror. qͦmͦ uulgata edicio
fortissimũ contra iudeorũ ꝑfidiã cestimoniũ
alia int̾p̃tatione subuerterit. dicenꝰ congrega¬
bor ⁊ głificabor corã dño. cũ theodocion ⁊ sm¬
macꝰ nr̃e int̾ptationi congruant. De aqͥla aũt
ñ miror. qd̵ hõ eruditissimꝰ linguȩ hebreȩ ⁊
uerbũ e uerbo expͥmens: in hoc loco aut si¬
mulauerit ĩꝑitiam aut phariseorũ ꝑuersa
expositione deceptꝰ sit qͥ int̾ptari uoluit ⁊isł
ei congregabit᷑ hoo÷ dõ: cũ uerbũ hebraicũ
in hoc loco ñ scribat᷑ ꝑ lamech ⁊ua. ꝙb si eẽt¬

Expanded text:
 miror quomodo vulgata editio, fortissimum contra Judaeorum perfidiam testimonium alia interpretatione subverterit, dicens: Congregabor et glorificabor coram Domino: cum Theodotio et Symmachus nostrae interpretationi congruant. De Aquila autem non miror, quod homo eruditissimus linguae Hebraicae, et verbum de verbo exprimens, in hoc loco aut simularit imperitiam, aut Pharisaeorum perversa expositione deceptus sit, qui interpretari voluit, et Israel ei congregabitur, hoc est, Deo. Cum verbum Hebraicum LO, in hoc l
Abbreviated transcription (Latin):
in te. ⁊ uirtꝰ altissimi obũbrabit cͥ. Posuit¬
inqͥt ine sic̃ sagictã eleccã in pharethrasua.
abscondit me. Quando dic̃ sagitã electã:
canitꝰ. Sagiccȩ tuȩ acucȩ p otentisime. popłi sub to
cadent. Et ttrrũ. Sagictȩ potentiꝰ acute cũ carbo
nibꝰ desolatoriis. Ap̃c aũt de mulai̾ sagitaᷤ. ⁊ filis
plurimis. una saguta electa ⁊ filiꝰ unigenitꝰ est
qͣm in pharechra sua abscondit id in humano
corpore. ut habitaret in eo plenitudo diuinita¬
tis corporalit̃ raraq eẽt credentiũ fide̾ cui ⁊susͦ
dicit᷑ Tues ds̃ absconditꝰ ⁊ nesciebamꝰ. Qua sage¬

Expanded text:
 te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Posuit me sicut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me. Quando dicitur sagittam electam, canitur: Sagittae acutae potentissimae, populi sub te cadent, et iterum, Sagittae potentes acutae cum nibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporaliter. Raraque est credentium fides, cui et supra dicitur: Tu es Deus abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ de qͦ dicit᷑ annunciare pauꝑibꝰ misio
me pdicare captiuis remissionẽ: cohortationẽ
eẽ intelligunt eorũ qͥ enangłiũ nunciant ipsiꝰ
dĩ saluatorᷤ. ut egrediam᷑ de babilone id con¬
fusione istiꝰ mundi. ⁊ fugiamꝰ chaldeos. de qͥbus
crebro diccũ est. Redemit enĩ dñs seruũ suũ ia¬
cobp̃ciosissi mo sanguine suo. ⁊ addux̃ ꝑ desertũ

Expanded text:
entum , de quo dicitur: Annuntiare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem , cohortationem esse intelligunt eorum qui Evangelium annuntiant ipsius Domini Salvatoris, ut egrediamur de Babylone, id est, confusione istius mundi; et fugiamus Chaldaeos, de quibus crebro dictum est: Redemit enim Dominus servum suum Jacob pretiosissimo sanguine suo, et adduxit per desertum
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs inqͥt ab utero uocauit me: deuentre
matris meȩ recordatꝰ: noĩs mei. Qd̃ nc̃ inte¬
rim audientibꝰ uidet᷑ obscurũ. pꝰ ea aut̃ cunc¬
tis gentibꝰ notũ fiet qͣndo gabriel iosepb de
partu dixerit uirginali. ⁊ nocabis nom̃ eius
iħim. ipse enĩ saluũ faciet popłm suũ. Eosutt

Expanded text:
 562 ab utero vocavit me, et de ventre matris meae recordatus est nominis mei. Quod nunc interim audientibus videtur obscurum, postea autem cunctis gentibus notum fiet, quando Gabriel Joseph de partu dixerit virginali: Et vocabis nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet populum suum : Posuit
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ ut lxx eͣnstulerunt. Uocat aũt cȩlo̾
ut eiꝰ pareant ussioni. ⁊ enarrent głiam
illiꝰ. Si aũt cęli obediunt dei uoluntati. ⁊
suo currunt ordine.
gilitatẽ
suam: Congregamii ortũs u¬
⁊ audite. uł seli uł uniuersa creatura uł om̃is
multitudo isrł. Quȩ sunt quȩ iubent᷑ audire :

Expanded text:
lum, ut LXX transtulerunt. Vocat autem coelos, ut ejus pareant jussioni, et enarrent gloriam illius. Si autem coeli obediunt voluntati Domini, et suo currunt ordine: gilitatem suam? Congregamini omnes t audite, vel coeli, vel universa creatura, vel omnis multi
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio. Ni forte possumꝰ hoc dicere qd multo
itilior fit ignis ⁊ incendiũ babiloni. qͣm fuerunt
nagi ⁊ gazareni astrologi ⁊ incantatore. Hicenĩ
tos ꝑ penas acq supplicia ad penitenciam ꝓuo¬
iat sli ꝑ errorem ducunt ad suꝑbiam Omis labor
tꝰ ⁊negociatorẽ illiꝰ quos magoᷤ incelligimꝰ huc

Expanded text:
isi forte possumus hoc dicere, quod multo utilior sit ignis et incendium Babyloni, quam fuerunt magi et Gazareni, astrologi et incantatores. Hic enim eos per poenas atque supplicia ad poenitentiam provocat; illi per errorem ducunt ad superbiam. Omnis labor ejus et negotiatores illius, quos magos intelligimus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Eo si illa oblita fuerit uincens iñtiᷤᷤ duricia iura
nature ego taisi ñ obliuscar erraturȩ meȩ et
sorsi animas sẽꝑ in meo corde recinebo. Seito e
descͥptã ẽẽ. te manibꝰ acq depictã ⁊muroᷤᷤ cuoᷤ
coram ocłis meis iugit̃ ꝑmanere. Ex qͦ discimuᷤ
neq̃ qͣm ierłm in palestina regione querendam.
quȩ cociꝰ ꝓuinciȩ decerrima ẽ. ⁊ saxosis mon¬
tibꝰ asꝑat᷑ ⁊ penuriã patit᷑ siti. ita ut celestibꝰ
utat᷑ pluuiis. ⁊ raritatẽ fontiũ cisternarum
exstruccione solet᷑ s indei manibꝰ ad quam
dicit᷑ ł estinauerunt structores tui. siue uxta
lxe x. cito edificaberis a qͥbꝰ destructa fueras. Aui¬
deis enĩ destructa. a iudeis edificata est: qr ob
culpam scribarũ ⁊ phariseorũ deserra. ad p̃di¬
cationẽ apłorũ tp̃i congregata ẽ: tã ex uideiᷤᷤ
qͣm de gentibꝰ. S eqͥt᷑. Et qͥ destruxerant ⁊ dissipa-

Expanded text:
rit, vincens mentis duritia jura naturae; ego tamen non obliviscar creaturam meam, et Sanctorum animas semper in meo corde retinebo. Scito endescriptam esse manibus atque depictam; et muros tuos coram oculis meis jugiter permanere. Ex quo discimus, nsaxeis montibus asperatur, et penuriam patitur sitis, ita ut coelestibus utatur pluviis, et raritatem fontium cisternarum exstructione soletur; sed in Dei manibus, ad quam dicitur: Festinaverunt structores tui. Sive juxta LXX: Cito aedificaberis a quibus destructa fueras. A Judaeis enim destructa, a Judaeis aedificata est. Quae ob culpam Scribarum Pharisaeorumque deserta, ad praedicationem Apostolorum Christi congregata est tam de Judaeis, quam de gentib
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisseo partua sic̃ flumen. ⁊ i̾ticia tua sic̃ gur¬
giteᷤᷤ maris. Et fuissec qͦsi arena sem̃ tuũ. ⁊ strpͤ
uteri tui ut lapilli eiꝰ. Non interisses ⁊ ñ fuissec
atcritũ nom̃ eiꝰ a facie mea. Qui isrłi futura ꝓni¬
sit: reddit causas qͣre eoꝰ afflirerio priꝰ. quas si
optanti affectu. utinã acrendisses mandata mea.
quȩ si fecisses: fuisset sic flum̃ par cua. ⁊ nicia
tua sic̃ gurgiteᷤ mariᷤ. abundantiã omniũ rerũ
copiamq significanꝰ. Quodq sequit᷑.: tuisset sic̃

Expanded text:
titia tua sicut gurgites maris. Et fuisset sicut arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: non interissent, et non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura promisit, reddit causas quare eos prius afflixerit: quas si optantis affectu, utinam attendisses mandata mea: quae si fecisses; fuisset sicut flumina pax tua, et justitia tua sicut gurgites maris: abundantiam omnium rerum copiamque signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Propter qd̵ i salomon diuicias.⁊ pauꝑtatẽ hab̾e
ñ uilt s cantũ necessaria postulat ne aut in¬
ali deuet᷑ cor eiꝰ in suꝑbiam aut in ista cõpel¬
lat facere qd̾ ñ uult:⁊ dm̃ p̃ssus iopia blasphe¬
mare. Unde apł̃s Habente᷑ inqͥt uictũ ⁊ uesti¬
intũ ũs contentisimꝰ. Uoi iacob ĩne ⁊isrł¬

Expanded text:
Propter quod et Salomon divitias et paupertatem habere non vult, sed tantum necessaria postulat, ne aut illis elevetur cor ejus in superbiam, aut in ista compellatur facere quod non vult, et Deum pressus inopia blasphemare. Unde et Apostolus: Habentes, inquit, victum et vestimentum, his contenti simus . Audi me, Jacob et Isr
Abbreviated transcription (Latin):
animam suam ꝓ ouibꝰ suis ⁊ contẽpsit eam.
qͥ abhominationi ÷ genti uideorũ. cuiter ꝑ
singłos dieͤ sub noĩe nazarenorũ maledicunt
in synagogis suis. qͥ seruus fuit pͥncipũ ⁊ tã
humilis: ut staret ante annã ⁊ carphain. ec
crucifigendꝰ pilato ⁊ herodi mitteret᷑. Cui in

Expanded text:
m, qui abominationi est genti Judaeorum, cui ter per singulos dies sub nomine Nazarenorum maledicunt in synagogis suis. Qui servus fuit principum, et tam humilis ut staret ante Annam et Caipham; et crucifigendus Pilato et Herodi mitteretur. Cui in
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ẽ. quin congregatio sco̾iũ quȩ pͥor fucrat
ep iudeiꝰ ⁊ ad nõ derelicta ẽ ista cõmemoret ⁊ uoce
lac̾mabili conquerat᷑ se eẽ. desertã. ⁊ diũ auxilio
destitutã. Cui respondit dñs naturali utenꝰ si¬
militudine Si potest fieri ut mat̾ sui obliusca¬
c̃ infantis ⁊ ad partũ iuscerũ suorũ ñfleccat᷑¬

Expanded text:
uin congregatio Sanctorum, quae prior fuerat in Judaeis, et a Domino derelicta est, ista commemoret, et voce lacrymabili conqueratur se esse desertam, et Domini auxilio destitutam. Cui respondit Deus, naturali utens similitudine: Si potest fieri, ut mater sui obliviscatur infantis, et ad partum viscerum suorum non flectat
Abbreviated transcription (Latin):
nec uirũ quẽ regẽ possumꝰ intelligere quȩ dũ ñ
sperat. repente sustinuir. Neq enĩ poterat ar¬
bicrari qd ꝑse nulliꝰ ante forcitudinis eam cyro
regnance superarent ⁊ sue subicerent pocesta¬
ci. Quȩ ꝑpessa es inqͥt. ñ solũ ꝓpt supbiã ⁊ abũ¬
parabas captiuitatiᷤᷤ malũ. ipsa incidas in foue¬
ara quã parasti. Quȩ ꝑspicua sunt. cito sermo¬
ne tͣnscurrimꝰ. Eta cũ incantatoribꝰ cuis. et
cũ mulcitudine maleficiorũ cuorũ in qͥbꝰ la¬
borasti ab adolescentia cua. si force qͥd ꝓsit tͥ.

Expanded text:
nec virum, quem regem possumus intelligere: quae dum non sperat, repente sustinuit. Neque enim poterat arbitrari quod Persae, nullius ante fortitudinis, eam, Cyro regnante, superarent, et suae subjicerent potestati. Quae perpessa es, inquit, non solum propter superbiam et abunparabas captivitatis malum, ipsa incidas in foveam quam parasti. Quae perspicua sunt, cito sermone transcurrimus. Sta cum incantatoribus tuis, et cum multitudine maleficiorum tuorum, in quibus laboras
Abbreviated transcription (Latin):
mei Eo dit̾ mͥ Parũ : si seruias mͥ ad suscrcan¬
das tribꝰ iacob. quȩ suo uicio corruerunt ⁊ ad
feccꝰ sine reliquias isrł conuertendas. Hoc e¬
nĩ uerbũ bebraicũ nesure sonat. Pro illis
enĩ dedi te in lucẽ omu̾im. ut illumme̾ uni¬

Expanded text:
ervias mihi ad suscitandas tribus Jacob, qui suo vitio corruerunt, et ad faeces, sive reliquas, Srahel convertendas . Hoc enim verbum Hebraicum nesure sonat; pro illis enim dedi te in lucem omnium gentium , u
Abbreviated transcription (Latin):
me qͣsi sagittã electã. ⁊ in pharecbra sua abscon¬
dit me Et dit̃ mͥ. Seruus meuꝰ es tu istł. ⁊ in te
Sgłiabor Et ego dixi. Sine causa laboraut in ua¬
nũ ⁊ in nichili dedi fortitudinẽ meam. Propterea
uidiciũ meũ ap̃ dnm̃. ⁊ labor meus corã deomeo.
lectoris onerare sensũ. ⁊ qd̃ ꝑ parteᷤᷤ faciliꝰ dici
potest. magnitudine sui confundere. Unde et
utrãq edicionẽ posui. ut qd̵ in altera uidet᷑ obs¬
curũ: alteriꝰ lectione reseret᷑. Post uocationẽ
g reliquiarũ isrł.⁊ abiectionẽ in increduli¬
tate popłi ꝑmanenti. de qͥbꝰ diterat ñ : par

Expanded text:
ttam electam, et in pharetra sua abscondit me. Et dixit mihi: Servus meus es tu, Israel: et in te glorificabor. Et ego dixi sine causa laboravi, in vanum, et in nihili dedi fortitudinem meam. Propterea judicium meum apud Dominum, et labor meus coram Deo meo.lectoris onerare sensum; et quod per partes facilius dici potest, magnitudine sui confundere. Unde et utramque editionem posui: ut quod in altera videtur obscurum, alterius lectione reseretur. Post vocationem ergo reliquiarum Israel, et abjectionem in incredulitate populi permanentis, de quibus dixerat: Non est pax
Abbreviated transcription (Latin):
⁊scidit petram ⁊ fluterunt aquȩ licet scd̃m histo¬
nam expletũ docere ñ ualeant neq enĩ sub ⁊oroba¬
bel ⁊ esdra uenerunt ꝑ desercũ. ⁊ scissa petra p̃bu¬
ic eis aquã. qͦd de egipto exeũtibꝰ accidisse uarrat᷑
cañ ⁊ꝑbolice in sim ilitudinẽ p̃oriꝰ felicitatiꝰ imple¬
tacestant᷑ qͣnoo ꝑ desercũ nacionũ uenerint in
uideam. ⁊ de captiuitate sint liberati. Ec ut sci

Expanded text:
dum historiam expletum docere non valeant; neque enim sub Zorobabel et Ezra venerunt per desertum, et scissa petra praebuit eis aquas, quod de Aegypto exeuntibus accidisse narratur: tamen hyperbolice in similitudinem prioris felicitatis impleta testantur, quando per desertum nationum venerunt in Judaeam, et de ca
Abbreviated transcription (Latin):
derũ reᷤ humanas regi arbitrant᷑. Unde ⁊magi de
oriente uenerunt dnĩ stellã se uidisse dicenteᷤ uł
ex artiꝰ scientia uł ex uaticinio balaam ꝓpħȩ sui.
pant ⁊ horarũ momenta librante futurorũ scien¬
uam pollicent᷑: dicant tͥ qͥd suꝑ ce dñs cogitaue¬
et Ilĩꝙ tacentib: qd uenturũ sit ꝓpħa respon¬
dit sco ficci sunt qͣsi stipula ignis deuorauit
cos ut qͥ salutẽ aliis ꝓmiccebant sua ignorarẽt
sipplicia. Nec dubiũ quin ardente urbe habi¬
tator tꝰ eiꝰ uorar llãma ciũpserit. Qd̃ seqͥt᷑ no⁊
sunc prine qͥbꝰ calefiant nec focꝰ ut sed eant
ad eũ sic hebrei edisserunt Nullã habent ca¬
lori̾ scientiam nec illuminantẽ senfũ qͥ eorũ
enebras possit discutere. ⁊ frigꝰ erroris expel¬
lere P to quo nescio qͥd uolenteᷤ. lxx. tͣnstuleruit.¬

Expanded text:
trantur. Unde et Magi de Oriente venerunt, Domini stellam se vidisse dicentes, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam Prophetae sui, rant, et horarum momenta librantes, futurorum scientiam pollicentur, dicant tibi quid super te Dominus cogitaverit, illisque tacentibus, quid venturum sit, Propheta respondit: Ecce facti sunt quasi stipula, ignis devoravit eos; ut qui salutem aliis promittebant, sua ignorarent supplicia: nec dubium quin, ardente urbe, habitatores ejus vorax flamma consumpserit. Quodque sequitur: Non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum, sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui eorum tenebras possit discutere, et frigus erroris expellere. Pro quo nescio quid volentes Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
erte hocꝰ ̃tũ ẽ. ⁊ ablatũ de babilone: disputant
soia multare curpia p̃ua hominũ consuetudi¬
ne uerbi bonesta cẽ. ut parricidiũ. adulteriũ.
homicidiũ. incestũ. ⁊ cetera us similia rursũq
et bonesta hominibꝰ uideri tur pia. ut liberos
ꝓereare inllacionẽ uentris crepitu digerere.
dlum̃ releuare stercore uesicam urine effusio¬
ne larare. Deniq ñ posse nõ ut dicamꝰ a ruta
matbes qͦd aqͥla posuit ut diximꝰ uerecundia
milieris appellat᷑. cuiꝰ ecbimologia apud eo so¬
nat sitiens cuus. ut in expletã babilonis indicet
uoluptates Pedẽptor nr̃ añs exercituũ nom̃¬

Expanded text:
est, et ablatum de Babylone. Disputant Stoici, multa re turpia, prava hominum consuetudine, verbis honesta esse, ut parricidium, adulterium, homicidium, incestum, et caetera his similia. Rursumque re honesta, nominibus videri turpia; ut liberos procreare, inflationem ventris crepitu digerere, alvum relevare stercore, vesicam urinae effusione laxare: denique non posse nos, ut dicimus, a ruta MATHEC , quod Aquila posuit, ut diximus, verenda mulieris appellantur. Cujus etymologia apud eos sonat, sitiens tuus; ut inexpletam Babylonis indicet voluptatem. Redemptor noster Dominus exercituum, nom
Abbreviated transcription (Latin):
babilonẽ dũs exercitũ ciuiꝰ nom̃ sit sc̃o isrłi Rur¬
lũq ad ipsã babilonẽ sermo dirigit᷑ sede tacenᷤ
siue cõpuncca ⁊ cuorsi criminũ recordare. In¬
gredere cenebrã. q p̃ confusione ⁊ ignominia
luce ferte ñ sustine. Neq̃ qͣm uocaberĩ ñ uniꝰ
tegni. s omniũ regnorũ dña. Simulq quia
occulta questio nascebat᷑ eur irascit᷑ d s adu̾¬
sũ chaldesᷤ quo ipse misit ad capiendũ iscł
respondit iracũ se cont᷑ popłm suũ. corripo eoꝰ
uoluise ñ ꝑdere uerberare ñ occiđe. Ilo̾ aũt
abiisoᷤ eẽ erudelitate sua. ⁊ pł sposuisse plaga¬
rũ qͣm dei ultio flagitabat. Magnũꝙ babilo niȩ
crudelicatiꝰ indiciũ est: ne senibꝰ qͥdem peꝑcisse.
quorũ etas eciã inter hosteᷤ uenerabili est Sed
⁊ boc signũ suꝑbiȩ. ꝙͥ p̃senti felicitate decepta
futurorũ ñ cogitaret ambigua. Ergo sẽp in
ꝓspis debemꝰ cauere uentura nec traditos
nobis oppͥmere. qͥ ad hoc erudiunt᷑ ut melio¬

Expanded text:
 Israel. Rursumque ad ipsam Babylonem sermo dirigitur. Sede tacens, sive compuncta, et tuorum criminum recordare. Ingredere tenebras: quia prae confusione et ignominia lucem ferre non sustines: nequaquam vocaberis, non unius regni, sed nec omnium regnorum domina. Simulque quia occulta quaestio nascebatur: cur irasceretur Deus adversus Chaldaeos, quos ipse misit ad capiendum Israel: respondit, iratum se contra populum suum, corripere eos voluisse, non perdere, verberare, non occidere. Illos autem abusos esse crudelitate sua, et plus imposuisse plagarum quam Dei ultio flagitabat: magnumque Babyloniae crudelitatis indicium est, ne senibus quidem pepercisse, quorum aetas etiam inter hostes venerabilis est. Sed et hoc signum superbiae, quod praesenti felicitate decepta, futurorum non cogitarit ambigua. Ergo semper in prosperis debemus cavere ventura: nec traditos nobis opprimere, qui ad hoc erudiuntur, ut melio
Abbreviated transcription (Latin):
cor: qͥ longe esti a iticia Adduti iꝰticiam mcã ⁊ salu¬
tẽ quȩ a ne est cardare ñ faciam. Dedi in syon sa¬
lutẽ ⁊ istłi głam. Quibꝰ supͣ direrat audite me do¬
mͦ iacob ⁊ om̃e residuũ domꝰ iscł. ⁊ iterũ redite p̃¬
uaricatoreᷤᷤ ad cor: etiã nc̃ iuxta hebraicũ ꝓptec

Expanded text:
cor, qui longe estis a justitia. Adduxi justitiam meam, et salutem quae a me est, tardare non faciam. Dedi in Sion salutem et Israeli gloriam. Quibus supra dixerat: Audite me, domus Jacob, et omne residuum domus Israel. Et iterum: Redite, praevaricatores, ad cor, etiam nunc juxta H
Abbreviated transcription (Latin):
Homo iu semecipso errabit tͥ aut̃ s̃ erit saiꝰ. Bab¬
isse babilonẽ omẽmq chaldeam incantatorũ ⁊ au¬
gurũ ariolorũq ⁊ gararenorũ studiũ quõ nos
aruspice appellamꝰ. danieliꝰ ꝓpħe lectio ꝓbat. qui
ad corũ consiliũ cuncta reges babilon ioᷤᷤ fecisse cõ¬
memorat Pro eo quoq quod nos uixta sẏmmacũ
⁊ theo dotionẽ int̾pretati sumꝰ stent ⁊ saluent te ai¬
gures tui septuaginta manifestiꝰ tͣnstuler uuost̃

Expanded text:
homo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habhomo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habuisse Babylonem omnemque Chaldaeam, incantatorum et angurum, et hariolorum et Gazarenorum studium, quos nos aruspices appellamus, Danielis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilium, cuncta reges Babylonios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachum et Theodotionem interpretati sumus: Stent et salvent te augures coeli, Septu
Abbreviated transcription (Latin):
dine consiliorũ cuorũ. Srent ⁊ saluent te angu¬
res celi qͥ cõtemplant᷑ sydera ⁊ supputant men¬
ses ut ex eis annunciarent uentura tͥ. Ccce laccist
qͣsi strpula ignis combussit eo. Non liberabunt¬
S animamsuam de manu flammȩ non sunt pruns
quibus calefiant. neq bocus ut sedeant ad eum
Sic facca sunt tͥ: in quibuscũq laboraueras. Pego¬
ciator eᷤ tui ab ad olescentia cua unꝰqͥsq in uiasua
errauerunt si ẽ. qͥ saluet re. Lxx. Sta nẽ in incan¬
tationibꝰ cuis ⁊ in multis maleficiĩs tuis quȩ dibe¬
bas ab ad olescentia tua si ꝓdesse tͥ possint. ⁊ laborab
in consiliis tuis. Stent ⁊ saluam te faciant astrobo¬
gi celi qͥ contẽplant᷑ stellas annuncient tͥ qͥd uen¬
curũ sit suꝑ ce. Ecce om̃s qͣsi prigana in igne cõbu¬
rent᷑. ⁊ ñ eruent animã suam de fiamma Q bale̾
carboneᷤ ignis sedebiᷤ suꝑ eoᷤ. u erunt cͥ in adnitnũ
Lab orasti in cõmutatione tua ab ad olescentia tua

Expanded text:
consiliorum tuorum: stent, et salvent te augures coeli, qui contemplabantur sidera, et supputabant menses, ut ex eis annuntiarent ventura tibi. Ecce facti sunt quasi stipula, ignis combussit eos: Non liberabunt animam suam de manu flammae: non sunt prunae, quibus calefiant; nec focus, ut sedeant ad eum. Sic facta sunt tibi in quibuscumque laboraveras: negotiatores tui ab adolescentia tua, unusquisque in via suerraverunt: non est qui salvet te. LXX: Sta nunc in incantationibus tuis et in multis maleficiis tuis, quae discebas ab adolescentia tua, si prodesse tibi possunt: et laborasti in consiliis tuis: stent et salvam te faciant astrologi coeli, qui contemplantur stellas: annuntient tibi quid venturum sit super te. Ecce omnes quasi phrygana in igne comburentur: et non eruent animam suam de flamma; quia habes carbones ignis, sedebis super eos. Hi erunt tib adolescentia:
Abbreviated transcription (Latin):
ogiaui faciam. Qut uoco ab oriente auẽ ⁊ de c̾ea lon¬
ginqua Dc qͥbꝰ cogitaui loquutꝰ sũ ⁊ adduri. ercaui et
br Qua uoꝰ ipse genui ipse pcrtaui. ⁊ ab in fantia ũꝙ
ad seneccurẽ ñ ur̃o merico s mea pietate saluamini:
deserite idola que fecistis. ⁊ ad uniꝰ dĩ cultũ reu̾timini.
A gite penitentiam. ingeniscite ꝓ errore qͥ uõ cenuit.
des Ab iuicio considerate mundi qd p̃ter me nullꝰ
sit ds̃ nec auiꝰ poterit scire uentura nͥ ego. qͥ ꝑ xxħ aᷤ¬
nacione pbẽ diuinitatẽ. E go enĩ misteriũ qͦd recro
cunetiᷤ generacionibꝰ fuerat ignoracũ: immo con
nullũ sciatis dm̃ nͥ eũ qͥ hȩc futura cognouit. u mo
pcepit fieri Ego sũ qͥ ab oriente uocaui eũ. Et putãt
hebreierrũ regẽ ꝑsarũ siuic dartũ medorũ pͥncipẽ.

Expanded text:
co ab Oriente avem, et de terra longinqua, de quibus cogitavi: locutus sum, et adduxi: creavi et feci. Quia vos ipse genui, ipse portavi, et ab infantia usque ad senectutem, non vestro merito, sed mea pietate salvamini: deserite idola quae fecistis, et ad unius Dei cultum revertimini. Agite poenitentiam, ingemiscite pro errore qui vos tenuit; des. Ab initio considerate mundi, quod praeter me nullus sit Deus, nec alius potuerit scire ventura, nisi ego qui per natione probem divinitatem. Ego enim mysterium quod retro cunctis generationibus fuerat ignoratum, immo consnullum sciatis Deum, nisi eum qui haec futura cognovit, immo praecepit fieri. Ego sum qui ab Oriente voco avem, ut putant Hebraei, Cyrum regem Persarum, sive Darium Medorum principem;
Abbreviated transcription (Latin):
camino pauꝑtatiᷤ. Propt̃ me faciã ut ñ blas¬
phemer ⁊ głam meam alteri ñ dabo Lxxͦ. Pri¬
ora adhuc annunciaui. ⁊ de ore n meo egre¬
sasunt: ⁊ auditũ factũ: subito. feci ⁊ uene¬
runt. Scio qi durꝰ es. ⁊ neruus ferreꝰ collũ
cuũ. ⁊ frons tua enea. ⁊ annunciaui tͥ o
lim anteqͣm uenirent suꝑ ce. Auditũ t᷑ fe

Expanded text:
atis. Propter me, propter me faciam, ut non blasphemer: et gloriam meam alteri non dabo. LXX: Priora adhuc annuntiavi: et de ore meo egressa sunt: et auditum factum est: subito feci, et venerunt, scio quia durus es: et nervus ferreus collum tuum, et frons tua aenea: et annuntiavi tibi olim antequam venirent
Abbreviated transcription (Latin):
angĩu gabriel saluabit popłm suũ. Confusi st̾ et
erubuerunt otũs simul scribe uidelicet ⁊ pharisei.
⁊ abierunt in confusiouẽ fabricatorẽ erroriᷤ. qͥ it
coto mundo dissem inauere m̃daciũ. ut eũ dicer eut
ao apłiᷤ furto. eẽ. sublatũ. Isr ł aũt saluatꝰ in dõ salu¬
ce apłorũ intelligit᷑ cborꝰ. ⁊ ii qͥ ꝑ apł̃os credideriuto

Expanded text:
Angelum Gabrielem salvabit populum suum . Confusi sunt et erubuerunt omnes simul. Scribae videlicet et Pharisaei. Et abierunt in confusione fabricatores erroris, qui in toto mundo disseminavere mendacium, ut eum dicerent ab Apostolis furto esse sublatum . Israel autem salvatus in Domino salute
Abbreviated transcription (Latin):
nec isrł qͥ hoc falso appellat᷑ noĩe: cũ opꝰ noĩs n
retros aquas uocan᷑ ꝓ semine. ut neqͥ qͣm eo̾ uir¬
tutũ patriarcharũ filioᷤ ostenderet. eẽ s carni¬
ũ Et recte aquã uide appellauit qi sola tc̃ int̾ra
reqͥescitis in scã ciuitate. ⁊ suꝑ dm̃ isrł muitimnu

Expanded text:
llantur nomine, cum opus non οτερῶς aquas vocans pro semine, ut nequaquam eos virtutum Patriarcharum filios ostenderet esse, sed carnium. Et recte aquas Juda appellavit, quia sola tunc in terra requiesciti
Abbreviated transcription (Latin):
ces in loco suo. ⁊ stabit ac de loco suo ñ mouebit᷑.
S ⁊ cũ clamauerint ad eũ ñ audiet de tribula¬
cione ñ saluabit eos. Lxxͣ Audite domꝰ iacob ⁊
om̃sreliquiȩ isrł qͥpor tamini de utero
⁊ erudimini a paruulo. Usq ad seneccutẽ
ego sum. ⁊ douec senesca cis ego sũ. ⁊ egosusti¬
neo uos. E go feci ⁊ ego dimittã. ⁊ ego suscipiã.
⁊ego uos saluoꝰ faciã. Cui assimilastis me:᷑ Uide¬
te ⁊ excogitate qͥ erratis ⁊ confertis aurũ de sac¬
culo. ⁊ argentũ in statera appenditi ⁊ condu¬
citiꝰ arcificẽ. Fecerunt oꝑa manuũ ⁊ incurutti
Aora uerunt Portant illud in humeriꝰ ⁊ uadũt
Si aũt posuerut illud in loco suo. manet ⁊
ñ mouebit᷑. Et qͥ clamauerit ad illud ñ audiet.
⁊ de maliᷤ t̃ lib̾abit cũ Ncq̃q̃m eũ appellat ia

Expanded text:
stabit, ac de loco suo non movebitur. Sed cum clamaverint ad eum, non audiet: de tribulatione non salvabit eos. LXX: Audite me, domus Jacob, et omnes reliquiae Israel qui portamini de utero, et erudimini a parvulo usque ad senectutem. Ego sum, et donec senescatis ego sum: ego sustineo vos: ego feci, et ego portabo: ego suscipiam, et salvos vos faciam. Cui assimilastis me? Videte, excogitate qui erratis et confertis aurum de sacculo, et argentum in statera appenditis, et conducitis aurificem: fecerunt opera manuum, et incurvati adoraverunt: portant illud in humeris, et vadunt. Si autem posuerint illud in loco suo, manet, et non movebitur: et qui clamaverit ad illud, non audiet, et de malis non liberabit eum. Nequaquam eum appel
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciam uoluntatẽ tuam uoli. De quo loquut᷑ : pat.
nos dehebreo expressimꝰ uirũ uoluntatiꝰ meȩ posu¬
erunt de quibꝰ cogitaui. Ergo iuxta eos uocatas de
oriente aueꝰ angłorũ possumꝰ incelligere ministeria.
quȩ ad imꝑiũ diũ in toto orbe discurrunt qui sunt
administratorii sp̃e. ⁊ mittunt᷑ ob salutẽ credentiũ.
do q̃bꝰ ⁊ in psalmis canit᷑ Qui fac̃ angłos suoᷤ sp̃o.

Expanded text:
aciam voluntatem tuam volui , de quo locutus est Pater: nos de Hebraeo expressimus, virum voluntatis meae, posuerunt, de quibus cogitavi. Ergo juxta eos vocatas de Oriente aves, Angelorum possumus intelligere ministeria, quae ad imperium Domini in toto orbe discurrunt; qui sunt administratorii spiritus, et mittuntur ob salutem credentium. De quibus et in psalmo canitur: Qui facis Angelos tu
Abbreviated transcription (Latin):
runt in eani quã ꝓsua clem̃tia ds̃ fecit. eẽ uicinã.
⁊uenire ad t̾ras ⁊ neq̃qͣm ult᷑ cardare. nec ꝓculfi¬
Hoc de uaticinio dictũ sit futurorũ. ⁊ de aduen¬
cu diũ saluatori. Ceterũ urta hystoriam datur
ut uocaret ab oriente auẽ ⁊ de t̾ra longinqua
uirũ uoluntatis sus qui isrłis ⁊ subu̾se ierłm ulciᷤ¬
ceret᷑ inuirias. ⁊ medis ꝑsis suꝑantibꝰ. babilonẽ chal

Expanded text:
am pro sua clementia Deus fecit esse vicinam, et venire ad terras, nequaquam vult tardare nec procul fi suam. Hoc de vaticinio dictum sit futurorum, et de adventu Domini Salvatoris. Caeterum juxta historiam datur ut vocaret ab Oriente avem, et de terra longinqua virum voluntatis suae, qui Israelis et subversae Jerusalem ulcisceretur injuri
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ ex paucarũ noĩe nacionũ quȩ habitant in ȩitre¬
mi finibꝰ cerre. cunctos celorũ cardine̾ ⁊ oĩa terrȩ
litora ei creditura ꝑspiciat. Unde pulcre qͣsi labo¬
rantibꝰ in errore idolatrio cessare labor ȩgipti uoĩat᷑.
Nulla enĩ gens ita idolatͥe dedita fuit. ⁊ tã innume¬
rabilia portenta uenerata est qin egiptꝰ. de qua sup̃¬

Expanded text:
um nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos coelorum cardines, et omnia terrae littora ei creditura perspiciat. Unde pulchre quasi laborantibus in errore idololatriae, cessare labor Aegypti nominatur. Nulla enim gens ita idololatriae dedita fuit, et tam innumerabilia portenta venerata est, quam Aegyptus, de qua sup
Abbreviated transcription (Latin):
briꝰ sunt. Alionum ⁊ in ꝓuerbiis legit᷑ in manu
habeat. Uel hoc dicendũ qd̃ grauissimũ onus
ingentibꝰ error fuerte idelatrie que cultores suoꝰ
acpͥmebat ad t̾rã. ⁊ saluare ũ pocerat animasq eorũ
faciebat diabolo ⁊ demonibus. eẽ. captiuas
u Dico me domꝰ iacob ⁊ om̃e residuũ domꝰ
isrł qͥ portamini a meo ⁊ utero. qͥ gestamini

Expanded text:
sunt. Alioquin et in Proverbiis legitur: In manu ta. Vel hoc dicendum, quod gravissimum onus in gentibus, error fuerit idololatriae, quae cultores suos deprimebat ad terram, et salvare non poterat, animasque eorum faciebat diabolo et daemonibus esse captivas. Audite me, domus Jacob, et omne residuum domus Israel, qui portamini a meo u
Abbreviated transcription (Latin):
Et iccirco loquitꝰ sũ iusticiam. ⁊ annuncia¬
ui recta siue ueritatẽ. ⁊ unaginibꝰ legĩ ⁊ ce¬
rimoniis derelictis. sequerent᷑ euangłii ueritatã
S quia illi credere ntiluerunt. ⁊ indignoᷤ se uidi¬
cauerunt salute: ꝓpterea dico gentibꝰ. Congrega¬
mini de coto orbe ⁊ uenite ⁊ accedite ad me simu
qͥ saluati estiᷤ ex gentibꝰ. Per qͦd ostendit ñ statmm
onĩs geuteᷤ. eẽ. credituras. s paulatim ⁊ ꝑ parteᷤ.
Deuiq cerripit eos qͥ merrore pristino ꝑ mauser̃t
dicens. N escierunt qͥ leuant signũ scripturȩ

Expanded text:
Et idcirco locutus sum justitiam et annuntiavi recta, sive veritatem, ut imaginibus Legis et caeremoniis derelictis, sequerentur Evangelii veritatem. Sed quia illi credere noluerunt, et indignos se judicaverunt salute; propterea dico gentibus: Congregamini de toto orbe; et venite et accedite ad me simul qui salvati estis ex gentibus. Per quod ostendit, non statim omnes gentes esse credituras, sed paulatim et per partes. Denique corripit eos qui in errore pristino permanserunt, dicens: Nescierunt qui levant lignum Al.
Abbreviated transcription (Latin):
dicentibꝰ. manꝰ ⁊ orobabel fundauert̃ domũ iltã.
⁊ manꝰ eiꝰ cõplebunt eã. S noᷤ rectiꝰ dicimꝰ ⁊ ue¬
riꝰ. nec errũ edificasse ciuitatẽ quȩ pꝰea excrue¬
ta ẽ. sub nermia. nec om̃s uaᷤ eiꝰ fuisse directaᷤᷤ.
dorũ fuit atq ꝑsarũ. omnia que dicunt᷑ ercedere. Ne¬
q enĩ ⁊ orobabel extruxit ciuitatẽ. nec captiuitatẽ
dimisit: nec rer appellari potest qͥ sub aliis uiuenᷤ
regibꝰ hoc noĩe caruit. Qd sibi aũt ueluro septuagĩ¬
ta qͥ in pͥncipio huiꝰ capłi t̃ustuleruit qͥd meliꝰ feci
qͣnt lutũ figuli nũqͥd qͥarat arabit terrã: scire
ñ uales. Nisi forte theodocionis sequar editionẽ.
qͥ ꝓ hoc posuio ue ei qͥ contendit contͣ faccorẽ
suũ arans aranti c̾ram. qd̾ scilicet uulneret in
penitentiam corda mortaliã. ⁊ in morẽ sulcoꝵ
ca subiuat acq subu̾tat. S ⁊ hȩc triuola int̾p̃¬

Expanded text:
babel fundaverunt domum istam, et manus ejus complebunt eam . Sed nos rectius dicimus et verius, nec Cyrum aedificasse civitatem quae postea exstructa est sub Neemia, nec omnes vias ejus fuisse directas. Cdorum fuit atque Persarum, omnia quae dicuntur excedere. Neque enim Zorobabel exstruxit civitatem, nec captivitatem dimisit, nec rex appellari potest, qui sub aliis vivens regibus, hoc nomine caruit. Quid sibi autem velint Septuaginta, qui in principio hujus capituli transtulerunt: Quid melius feci quam lutum figuli? Numquid qui arat, arabit terram? Scire non valeo: nisi forte Theodotionis sequar editionem, qui pro hoc posuit: Vae ei qui contendit contra factorem suum, arans arantes terram: quod scilicet vulneret in poenitentia corda mortalium, et in morem sulcorum ea subruat atque subvertat. Sed et haec frivola int
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑ salꝰ uniu̾sarũ gentiũ barbararũ et
totiꝰ mundi ad dm̃ conu̾sio: ostendit dõ i̾ticiã
suam qd ñ solũ uideorũ sit deuᷤ. s ⁊ gentium.
Ipse enĩ cȩli faccor ⁊ t̾rȩ equalit̃ omiũ ds̃ ẽ
⁊ ñ ob aliam causam creauit terrã nͥ ut homi¬
nũ eẽt. habitaculũ. qͥ suũ adorarent ⁊ intel¬
ligerent creatorẽ: ⁊ idola uniu̾sa concem¬
nerent. Nam ⁊ in monte sina de excelso eiꝰ
u̾cice bȩc audientibꝰ popłis ẽ. loquittꝰ. Non
erunt cͥ diĩ alieni absq me: nec facie tͥ ido¬
lũ. S meliꝰ ẽ. ut hoc dictũ de euangłica p̃di¬
catione credamꝰ. Moyses enĩ in abscondita so¬
dixi inqͥc semini iacob frustra querite me.

Expanded text:
 et totius mundi ad Deum conversio, ostendit Deus justitiam suam; quod non solum Judaeorum sit Dominus, sed et gentium. Ipse enim coeli factor et terrae aequaliter omnium Deus est, et non ob aliam causam creavit terram, nisi ut hominum esset habitaculum, qui suum adorarent et intelligerent Creatorem, et idola universa contemnerent. Nam et in monte Sina, de excelso ejus vertice haec audientibus populis est locutus: Non erunt tibi dii alieni absque me, nec facies tibi idolum . Sed melius, ut hoc dictum de Evangelica praedicatione credamus: Moyses enim in abscondita sodixi, inquit, semini Jacob, frustra quaerite me.
Abbreviated transcription (Latin):
nos expͥmere possumꝰ tacitur nitatẽ tuam qd a¬
cere debeat ꝓ uerecundia. Quod quidẽ ⁊ in can¬
tico legimꝰ canticorũ ubi sponsi pulchritudo des¬
cribit᷑ ⁊ ad excremũ intert᷑ absq tacitur nitate
cua nolentibꝰ qui int̾ptati sunt tͣnsferre nomen
qͦd in scã scͥptura sonarec turpitudinẽ. Rectea
contͣ babilonẽ inuerecundis utit᷑ nominibus.
licet nulla sit curpitudo humani corpori men¬
brũ uocare noĩe suo. Cui p̃cipit᷑ ut nudet pes¬
cra icrura ac femina apiat ⁊ uadac in captutate
uacitiignominia ciꝰ. ⁊ obgbrio paccat sempiterno.
Eoh dñs tecisso se dicit ut ulcionẽ capet de ca que
ꝯpresit popłim suũ. ⁊ nullũ ꝓ caaudiat precato¬
t̃ q̃ rtã dnĩ suolenire conet᷑ occursu. Siguificat
ait angłim gentis babilomiȩ p̃sidem. qͥcũ ceteriꝰ

Expanded text:
atem tuam, quod taceri debeat prae verecundia. Quod quidem et in Cantico Canticorum legimus, ubi sponsae pulchritudo describitur: ad extremum infert: Absque taciturnitate tua : nolentibus qui interpretati sunt transferre nomen, quod in sancta Scriptura sonaret turpitudinem. Recteque contra Babylonem inverecundis utitur nominibus licet nulla sit turpitudo, humani corporis membrum vocare nomine suo, cui praecipitur ut nudet pectora, et crura ac femina aperiat, et vadat in captivitateue ignominia ejus, et opprobrio pateat sempiterno. Et hoc Dominus fecisse se dicit, ut ultionem caperet de ea, quae oppressit populum suum, et nullum pro ea audiat precatorem, qui iram Domini suo lenire conetur occursu. Significat autem Angelum gentis Babyloniae praesidem, qui cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ onere p̃grauati. ⁊ sꝑanteᷤ in eis in qͥbũ
nulla .ẽ. salꝰ. Unde apłis p̃cipit᷑ ut opportune
importune annuncient ueritatẽ ⁊ ineant con¬
siliũ salutiꝰ gentiũ. Hoc aut̃ id est ut congrega
rent᷑ ex gentibꝰ. ⁊ uenirent plurimi qͥ saluaren¬
ora cecinerunt. qͥ sermonẽ d nĩ loquebant᷑ p̃ter

Expanded text:
uorum onere praegravati, et sperantes in eis, in quibus nulla est salus. Unde Apostolis praecipitur, ut opportune, importune annuntient veritatem , et ineant consilium salutis gentium. Hoc autem, id est, ut congregarentur et venirent ex gentibus plurimi qui salvarenora cecinerun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogate me: suꝑ filioᷤ meoꝰ ⁊ suꝑ opꝰ manuĩ meatũ
mandate mͥ. Ego feci t̾ͥrã ⁊ hoĩem suꝑ eam ego crea
ui. Manꝰ mee tetenderunt glos. ⁊ omĩ milicie eoiũ
mandaui. Ego suscitaui eũ ad ĩticiam. ⁊ om̃s uaᷤ eiꝰ
dirigam. Ipse editicabit ciuitatt̃ meã ⁊ captiuitatẽ
meã dimictet. ñ in p̃cio nec in muneribꝰ dic̃ dñs ds̃

Expanded text:
filios meos et super opus manuum mearum mandate mici. Ego feci terram: et hominem super eam creabi ego. Manus mee tetenderunt celos: et omni militie eorum mandabi. Ego suscitabo eum ad iustitiam: et omnes vias eius dirigam. Ipse edificabit civitatem meam: et captivitatem meam dimittet. Non in pretio neque in muneribus: dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
neribꝰ dixit dñs sabaoth. Q ad eyri ꝑsonã uolunt
referre quȩ dicta sunt: sic locũ istũ it̾̃ptant᷑ Me
ingentia pollicente. qd xpt̃ reu̾sionẽ popłi mei in iu¬
fracta calũniet᷑ figulũ suũ. quare facta. uł cur
ra facta sunt ⁊ opꝰ cont̃ arcificiꝰ loqͥt᷑ manꝰ. ⁊ patrẽ

Expanded text:
it Dominus Deus sabaoth. Qui ad Cyri personam volunt referre quae dicta sunt, sic locum istum interpretantur. Me ingentia pollicente, quod propter reversionem populi mei in Jum et testa confracta calumnietur figulum suum, quare facta, vel cur ita facta sit; et opus contra artificis loquatur manus; et patrem
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit. Cũ gͥ ego dñs sc̃s isrł plas mauerĩ qrũ ⁊ mea
uissione generat᷑ꝰ sit: suꝑfluĩ faciti ambigere do
hituris. quin pociꝰ nosse debetis qd filiũ iueũ popłm
isrł ⁊ opꝰm anuũ mearũ ñ ur̃o arbitrio s mea uo¬
luntate dispensem. ut qͥ pꝰ eiꝰ cenebras ⁊ malui ere¬
aui nc̃ lucẽ ⁊ pacẽ tribuam. Ego enĩ sũ ds̃ qͥ ñ it
uacuũ creaui t̾rã ut eẽt deserca ⁊ squalida. s ut
hoĩes habitarent in ea Ego extendi siue fir maui
gȩlos. ut angłorũ eẽnt habitaculũ. stellarũq eos
uarietate distinxi. ⁊ ĩꝑaui singuli qͦ currerent or

Expanded text:
go Dominus Sanctus Israel plasmaverim Cyrum, et mea jussione generatus sit, superfluum facitis ambigere de futuris; quin potius nosse debetis, quod filios meos, populum Israel, et opus manuum mearum, non vestro arbitrio, sed mea voluntate dispensem: ut qui prius eis tenebras et malum creavi, nunc lucem et pacem tribuam. Ego enim sum Deus, qui non in vacuum creavi terram; ut esset deserta et squalida, sed ut homines habitarent in ea. Ego extendi sive firmavi coelos, ut Angelorum essent habitaculum. Stellarumque eos varietate distinxi; et imperavi si
Abbreviated transcription (Latin):
massa facere aliud qͥdẽ uas in honorẽ aliud uͦ
in c̾tumeliã Et in iercinia ꝓlixiꝰ scribit᷑. qͥ nar¬
rat pꝰ cetera. Descendi in domũ figuli. ⁊ ecce ipse
faciebat opꝰ in rota. ⁊ dissipatũ ẽ uas qͦd faciebat
manibꝰ sius. Rursũq fecit ex eodẽ luto aliud
uas sic̃ placuit in conspectu eiꝰ. Et factꝰ est ser¬
mo dñi ad me. dicen. Sic ñ possũ sic̃ iste figulꝰ
facere uoᷤ domꝰ isrł dic̃ dñs: Eoce sic̃ lutũ in ma
nn figuli. sic uoꝰ esti in manibꝰ meiꝰ domꝰ isrł Ii
lud ꝙͣ qd̾ scͥptũ ẽ. ego omibꝰ stelli p̃cepi: occasionẽ
qͥbusdã cribuit. qd̾ astra racionabilia sint: et
animã sensũq habeant. Neq enĩ aiuint p̃ciꝑet
nͥ intelligentibꝰ. ñ recordante᷑ qd̾⁊ in iona scͥptũ

Expanded text:
re, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Et in Jeremia prolixius scribitur, qui narrat post caetera: Descendi in domum figuli, et ecce ipse faciebat opus in rota, et dissipatum est vas quod faciebat in manibus suis. Rursumque fecit ex eodem luto aliud vas, sicut placuit in conspectu ejus. Et factus est sermo Domini ad me dicens: Si non possum sicut iste figulus facere vos domus Inu figuli: sic vos estis in manibus meis domus Israel . Illudque quod scriptum est: ego omnibus stellis praecepi, occasionem quibusdam tribuit, quod astra rationalia sint, et animam sensumque habeant. Neque enim, aiunt, praeciperet, nisi intelligentibus: non recordantes quod in Jona
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fecit nec dolꝰ muentꝰ  in ore eiꝰ. qͥ edificet
ciuitatẽ in eam supͣ petram adu̾ sũ quam
portȩ inferi ñ p̃ualeant. ⁊ q̃ in monte posi¬
ta lacere ñ possit demonicisq pꝰ uinculis
alligatoᷤ om̃s dimittat liberos. ñ in p̃cio ne¬
q in muneribꝰ. gͣcis enĩ salui facti sumus.
audientibꝰ apłis acq facientibꝰ. gͣtis accepisti gͥciꝰ
date: Nonnulli ad ⁊ orobab el referunt qͥ edur¬

Expanded text:
 . Qui aedificet civitatem meam super petram, adversum quam portae inferi non praevaleant ; et quae in monte posita, latere non possit : daemoniacisque prius vinculis alligatos, omnes dimittat liberos, non in pretio neque in muneribus: gratis enim salvi facti sumus, audientibus Apostolis atque facientibus: Gratis accepistis, gratis date . Nonnulli haec ad Zorobabel referunt, qui edu
Abbreviated transcription (Latin):
exurge utqͥd dormis dñe. ut inuinctũ in ysaiam
opꝰ ce orante ⁊ xp̃o miserante ꝑficiã. Iam enĩ t̾ciꝰ
decimꝰ explanacionũ liber cudit᷑ qͥ necdũ ꝑue¬
nit ad calcẽ. Et interĩ donec misericors ⁊ misera¬
tor dñs. pacien̾ ⁊ multarũ miserationũ reddat
pͥstinã sanitatẽ.: hanc p̃fatiunculam tumul

Expanded text:
Exsurge, ut quid dormis, Domine ? ut injunctum in Isaiam Exsurge, ut quid dormis, Domine ? ut injunctum in Isaiam opus, te orante, et Christo miserante perficiam. Jam enim tertius decimus Explanationum liber cuditur, qui necdum pervenit ad calcem. Et interim donec misericors et miserator Dominus, patiens et multarum miserationum , reddat pristinam sanitatem, hanc Praefatiuncu
Abbreviated transcription (Latin):
casus opprimunt nauiganteᷤ.
Si uehem̃tior flauauerit uentꝰ.
tẽpesta formidini est. Si aura¬
moderacior sũma iacentis elem̃ti terga crispauerit.
pyracarũ insidias ꝑcremiscunt. Atq ita fit: ut
fragileᷤ animȩ ligno creditȩ aut mecuant ꝑicu¬
lũ. ant sustineant quorũ utrũq altero gͣuiꝰ est:
uł mortẽ cinere ꝑpetuam. uł quã cimueri sus¬
tinere. Hoc iͥ in ysaie pelago nauiganti accidere
uideo. Dũ enĩ in offenso cursu uela tendunt᷑ ⁊ se¬
curis nautarũ manibꝰ sulcanꝰ equoris cãpos. cari¬
nadelabit᷑ subito clangoriꝰ turbo consurgenꝰ. tan¬
tis undarũ molibꝰ ⁊ collisorũ int̃ se fluctuũ frago¬
re resonante. pauida amicorũ corda ꝑterruit. ut
dicere cogerent᷑ Magister saluo uos fac: ꝑimꝰ.
Qua obrẽ eustochiũ in toto orbe t̾rarũ unicũ no¬
bilitatiꝰ ⁊ uirginitatiꝰ exẽplũ. ñ sileat pupilla ocłi
tui. clamaq in corde abba pati ⁊ cũ psalmista loq̃re.

Expanded text:
casus opprimunt navigantes. Si vehementior flaverit ventus, tempestas formidini est. Si auramoderatior summa jacentis elementi terga crispaverit, piratarum insidias pertimescunt. Atque ita fit, ut fragili animae ligno creditae, aut metuant periculum, aut sustineant: quorum utrumque altero gravius est, vel mortem timere perpetuo, vel quam timueris sustinere. Hoc mihi in Isaiae pelago naviganti accidere video; dum enim inoffenso cursu vela tenduntur, et securis naturarum manibus, sulcans aequoris campos carina delabitur, subitus languoris turbo consurgens, tantis undarum molibus et collisorum inter se fluctuum fragore resonante, pavida amicorum corda perterruit, ut dicere cogerentur: Magister, salvos nos fac, perimus . Quamobrem, Eustochium, in toto orbe terrarum unicum nobilitatis et virginitatis exemplum, non sileat pupilla oculi tui; clamaque in corde: Abba pater . Et cum Psalmista loquere:
Abbreviated transcription (Latin):
mihi uidetur interpretatio: ne inter
uerba comminationis: uerba posuerit
blandientis: maximae: cũ & ea quat
secuntur dĩ indignationẽ sonent : .
Pactũ meũ fuit cũ eo uitae & pacis: &
dediei timorẽ : & timuit me & a facie

Expanded text:
 videtur interpretatio, ne inter verba comminationis, verba posuerit blandientis, maxime cum et ea quae sequuntur, Dei indignationem sonent. Pactum meum fuit cum eo vitae et pacis, et dedi ei timorem, et timuit me, et a facie
Abbreviated transcription (Latin):
&asphemauer̃ populũ dĩ. & drxerios
in eum plurimas contumelias. & uolu¬
dĩ hoc ẽ. uiri aecclesiastici & inscrip¬
turis dominicis eruditi diripient eos.
&residui gentis dominicae possidebt̃¬
illos: Et hoc erit eis ꝓcontume lia
qu a exprobrauer̃ & magnificati st̃
contra dñm omnipotentẽ: Vide
Contumeliã patitur. blasphematur.
diripiunt᷑ ẽmini eiꝰ. &ille qͥd faci&
mit& reliquias popłi scĩ dequibus
diximꝰ. ut sibi blasphemantes diuidat.¬
& insuam ducat possessionẽ: Multo
eni stulto: melius ẽ. sapienti Et fa¬
tuitatẽ eius dñi sapientia corrigi.
quã suae cum stultitiae derelinqui:

Expanded text:
blasphemaverunt populum Dei: et dixerunt blasphemaverunt populum Dei: et dixerunt in eum plurimas contumelias, et voluDei, hoc est, viri Ecclesiastici in Scripturis Dominicis eruditi diripient eos, et residui gentis Dominicae possidebunt eos, et hoc eis erit pro contumeliabraverunt et magnificati sunt contra Dominum omnipotentem. Vide contumeliam patitur, blasphematur, diripiuntur termini ejus: et ille quid facit? Mittit ad reliquias populi sui, de quibus diximus, ut sibi blasphemantes dividat, et in suam ducat possessionem. Multo enim stulto melius est servire sapienti, et fatuitatem ejus Domini sapientia corrigi, quam suae eum stultitiae derelinqui.
Abbreviated transcription (Latin):
hartam sortis dñi transferantur.
Nauq de dauuid non erat desacerdotibus:
ne licebat ei comedere panes ꝓpositi¬
mis. Sed quia ꝑsingula crescebat
ipa. dꝑsecutio saus untutũ illius
stitus erat: ꝓpt̃ ea infuga sua dum
nesut subito antistis efficitur. & ac¬
upit panes propositionis . & non ui¬
ilit mandatũ dĩ: Hoc totũ diximus:
qua mocib ut sodoma erit: & filui
anmon ut gornorra: Damascus quoq
qua int̾pretat᷑ sanguinẽ bibens.
ait sanguis sacci: erit derelicta ad nĩ
niscđła : quasi aceruus salis: Quia
eni princeps eius est rex aretha &
lima schaeni paulũ occidere cupiuns.
ipmurũ insporta dimittit᷑ : non
lcit᷑ ad damascũ uos estis sal mun¬
is nec illud sal uocatur qđ semꝑ
ffertur inuictiis : sed quod infa¬
inquo salietur: ad nihil est utile:
q intrram. neq insterquilinium:
ed foras proiciunt illud: ut ab homi¬
nib conculcetur: Et moab igitur
& am mon &damascus. quaese ad¬
uersũ dĩ scientiam parauerunt. et

Expanded text:
terram sortis Domini transferantur? Denique et David non erat de sacerdotibus, nec licebat ei comedere panes propositionis , sed quia per singula crescebat opera, et persecutio Saul virtutum illius profectus erat, propterea in fuga sua dum nescit, subito antistes efficitur, et accipit panes propositionis, et non violat mandatum Dei. Hoc totum diximus, quia Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon, ut Gomorrha. Damascus quoque quae interpretatur, sanguinem bibens, aut sanguis sacci, 708 erit derelicta a Dei misericordia, quasi acervus salis. Quia enim princeps ejus est rex Aretha, et Damasceni Paulum occidere cupiunt, et per murum in sporta dimittitur , non dicitur ad Damascum: Vos estis, sal mundi; nec illud sal vocatur, quod semper offertur in victimis, sed quod infain quo salietur? ad nihilum est utile, neque in terram, neque in sterquilinium, sed foras projiciunt illud, ut ab hominibus conculcetur . Et Moab igitur, et Ammon et Damascus, qui sese adversus Domini scientiam paraverunt, et