comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clericatũ reliquerat cũ regno fr̃is sui acce¬
pit. Seu ab ep̃is ex cõmunicatꝰ .ẽ. cuiqͣlis
fuerit interitus. sequenter scribrius. Obnt
aũt baudinꝰ ep̃s anno sexto ep̃atus sui
Incuiꝰ loco guntharius abba subrogatur¬
tini.
eniq cũ beatꝰ quintianꝰ sicut supͣdiximꝰ
ab hoc mundo migrass&. sc̃s gallus in eiꝰ
cathedrã rege opitulante substitutus est
Huiꝰ tẽpore cũ luesiia quã inguinariã
uocant ꝑ diuersas regumes d̾oseuiret.
& maxime cũ arelatriisẽ ꝑuntiã de¬
populari. sc̃s Gallus ñ tantũ prose qͣntĩ
ꝓpopło suo tripidus erat. Cumq dic
noctuq. dñm depcaretur ut uiuens
plebem suã uastari ñ cerner&. ꝑuisum
noctis a pparuit angrłus dñi quitã cȩsa¬
riem quã uestẽ insimilitudinẽ niuis
candidã deferrb̾at. & ditadeti. Bene
facis osacerdos qui sic dñm ꝓpopto
tuo supplicas. Exaudita ẽ. enĩ oratio
tua & ecce cris cũ popło tuo liberatus
ab hac infirmitate. nullusq te uiuente

Expanded text:
ricatum reliquerat, cum regno fratris simul accepit, sed ab episcopis excommunicatus est. Cui qualis fuerit interitus, sequenter scribemus. Obiit autem Baudinus episcopus anno sexto episcopatus sui. In cuius loco Guntharius abba subrogaturtini. Denique cum beatus Quintianus, sicut supra diximus, ab hoc mundo migratus est, sanctus Gallus in eius cathedram, rege opitulante, substitutus est. Huius tempore cum lues illa quam inguinariam vocant per diversas regiones desaeviret et maxime tunc Arelatpopularetur, sanctus Gallus non tantum pro se, quantum pro populo suo trepidus erat. Cumque diu noctuque Dominum deprecaretur, ut vivens plebem suam vastari non cerneret, per visum noctis apparuit ei angelus Domini, qui tam caesariem, quam vestem 145 in similitudine nivis candidam efferebat; et ait ad eum: Bene enim facis, o sacerdos, quod sic Dominum pro populo tuo supplicas: exaudita est enim oratio tua; et ecce eris cum populo tuo ab hac infirmitate liberatu
Abbreviated transcription (Latin):
nentes eũ in archa. & desuꝑ steruentes
uestim̃ta quȩ erant adusũ eccłe. Populus
aut̃ ingressus ꝑ scrutatusq. uniuersos
angułos etcłe cũ nihił repperisso. fren¬
dens egridiebat᷑. Tc̃unꝰ ex suspicione
cantineri. illi claue̾ postulant. dientes
edissreseraucritis uelocius. tpsi cã sponte
confringemꝰ. Detuq teserata archa a¬
motis lin̾ꝰteaminib inuentũ extrahant.
plaudentes atq dicentes. Tradidit as
inimict̃ nir̃m in manib nr̃is. Tõcedentes
euͣ pugnis sputisq. aspargentes. uinetis
post tergũ manib ad columnã lapidib
obruerunt. Fuit aut incibus ualdeuor ix
sed quȩ sumebat. qͥ erlerius ad manducandũ
cõmoueret᷑. sumpto alor. uelocit᷑ digere¬
tt. Sin astrepitus uentris abisq ulla
auditorũ reuerentia in publico emitte¬
uat. Hoc gͦ exitu consũmatus interiit.
Eraue᷑ eo anno & solito asperiorr̃ hietnẽ
fecit. ita ut torrentes concatłnatigelu.
pͣber&. auesqͦq rigore affectȩ ac fame

Expanded text:
nentes eum in arca, et desuper sternentes vestimenta, quae erant ad usum ecclesiae. Populus autem ingressus, perscrutatusque universos angulos ecclesiae, cum nihil reperisset, frendens egrediebatur. Tunc unus ex suspicione contineri, illi clavem postulant, aientes: Nisi reseraveritis velocius, ipsi eam sponte confringimus. Denique reserata arca, amotis linteaminibus, inventum extrahunt, plaudentes atque dicentes: Tradidit Deus inimicum nostrum in manus nostras. Tunc caedentes eum pugnis, sputisque perurgentes, vinctis post tergum manibus ad columnam lapidibus obruerunt. Fuit autem in cibis 138 valde vorax: sed quae sumebat, quo celerius ad manducandum commoveretur, sumpto aloe velociter digerebat, sed et strepitus ventris absque ulla auditorum reverentia in publico emittebat. Hoc ergo exitu consummatus interiit. ravem eo anno, et solito asperiorem hyemem fecit, ita ut torrentes concatenati gelu,aeberent. Aves quoque rigore affectae vel fame
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ chanoo sentieus. iterũ cũ ꝑsequebat᷑
atille cũ seeuadere ñ posse uidera. post
aliũ comitẽ regionis llius fugit nomue
chlonomorem Iscũ sentir& ꝑsecutoris
eius appropinquare. sub terra eũ in locd¬
lo abscondit. componens de suꝑ ex more
tumulũ. paruulũq ei spiraculũ reser¬
uans unde alitũ resumere passa. Ad¬
hicmachlianus mortuus atq sepultꝰ iac&
eiꝰ bibentes renuntiauert᷑ fr̃i eũ mortuũ
esse Iđille audiens. regnũ eiꝰ intigrum
accerit Nam semꝑ britauni sub francoꝵ¬

Expanded text:
o sentiens, iterum eum persequebatur. At ille, cum se evadere non posse videret, post alium comitem regionis illius fugit, nomine 144 Chonomorem. Is cum sentiret persecutores ejus appropinquare, sub terra eum in loculo abscondit, componens desuper ex more tumulum, parvumque ei spiraculum reservans, unde halitum resumere posset. Adhic Macliillum bibentes, renuntiaverunt fratri eum mortuum esse. Quod ille audiens, regnum ejus integrum accepit: nam semper Britanni sub Franco
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt ab hoc mundo migrass&. & ablutꝰ
in ȩxcła deportatus fuiss&. cato prbit
continuo aclericis de ep̃ato laudes dc
ep̃s ess& in sua redegit potistate. Ordina¬
tores remouet. ministros respuit. ouncta
ꝑ se ordinat. Ep̃i tam̃ qͥ ad uenerant
ad scm̃ Gallũ sepeliendũ. post qͣm eũ sepe¬
lert᷑. dixerc̃ catomni prłro. Uid iniꝰꝗa te¬
ualde elegit pars maxima popłorum.
ueni consenti nobis. ut benedicentes te
entes sab defensiant nrã cũ ꝓcerib &
primis regni teo doualdi regis agemus
etia si damni aliꝗd suꝑuenerit. de nr̃is
ꝓpruis facultatib reddituras. At ha ille
ooturno uanȩ inflaitis głȩ ait. Nostis
fam a currente mealiinitio ȩtatis mee
semꝑ głasissime uixisse. uacasse ieiumis.
elemnosinis delectatũ fuisse. continua¬
tas soptus ex ereuis se uigilias. psallentio
uͦiugi crobra ꝑstitisse statione noctma:
tione priuari. cui tantũ famulatũ
exindiui. Nã & ipsos clitia gradus
canonida sũ institutione sortitus. lector

Expanded text:
Cum autem ab hoc mundo migrasset et ablutus in ecclesia deportatus fuisset, Cato presbiter continuo a clericis de episcopatu laudes iam esset episcopus, in sua redegit potestate, ordinatores removet, ministros respuit, cuncta per se ordinat. Episcopi tamen qui advenerant ad sanctum Gallum sepeliendum, postquam eum sepelierant, dixerunt Catoni pra te elegit pars maxima populorum: veni, consenti nobis, et benedicentes conentes te sub defensione nostra, cum proceribus et primis regni Theodobaldi regis agemus, etiam si damni aliquid supervenerit, de nospropriis facultatibus id reddituros'. Ad haec ille coturno vanae conflatus gloriae, ait: 'Nostis enim fama currente, me ab initio aetatis meae semper religiose vixisse, vacasse ieiuniis, elemosinis delectatum fuisse, continuatas saepius exercuisse vigilias, psallentio vero iugi crebra perstitisse statione nocturnatione privari, cui tantum famulatum exibui. Nam et ipsos clericati grados canonica sum semper institutione sortitus. Lector
Abbreviated transcription (Latin):
Dis deniq. gestis. t heo dobertus tex egrotart
ooepit. Ad quẽ medici multa studia im
dñs iubebat. Ergo cũ diutissime egrotas¬
s&. ab ipsa infirmitate deficiens reddidit
spiritum. Franciuͦ cũ parthenũ in odio
magnolhaberent: ꝓeo qđ eis tributa antr¬
dicti regis tempore inflixissa. eũ ꝑsequi
coepert̃: Ile uͦ in periculo se positũ ui¬
deris comfugtũ allurbẽ facit. ac duob
epis siꝓpliciter exorat. ut eũ ab urbe
treuerica deducentes. popłi seuientis
seditionẽ sua pidicatione cõprunerent
cumber&. subito ꝑsomnũ uocẽ magnam
emitait dicens. Heu heu succuriit̾e qui
ad estis. & auxiliũ serte peretnti. Aquo
clamore exꝑge facti qui aderant. int̾ro¬
gant quid hoc ess&. Ie respondit. Ausa¬
nius diicus m̃s cũ papianiia coniuge
quos olim inter feti adiudic iũ meaccer¬
sibant. dicentes. Urni dđrespondendũ.
quia causas dicturꝰ es nobiscũ corã dño.
Telo rnĩ ductꝰ ante hosannos conugẽ

Expanded text:
is denique gestis, Theodoberthus rex aegrotare coepit. Ad quem medici multa studia inpominus vocare iubebat. Ergo cum diutissime aegrotasset, ab ipsa infirmitate deficiens, reddidit spiritum. Franci vero cum Parthenium in odio magno haberent, pro eo quod eis tributa antedicti regis tempore inflixisset, eum persequi coeperunt. Ille vero in periculum se positum cernens, confugium ab urbe facit ac duobus episcopis suppliciter exorat, ut eum ad urbem Treverecam deducentes, populi saevientes seditionem sua praedicatione conpraemerent. cumberet, subito per somnium vocemmagnam emittit, dicens: 'Heu! heu! Succurrite qui adestis et auxilium ferte pereunte'. A quo clamore expergefacti qui aderant, interrogant, quid hoc esset. Respondit ille: 'Ausanius amicus meus cum Papianilla coniuge, quos olim interfeci, ad iudicium me arcessibant, dicentes: „Veni ad respondendum, quia causaturus es nobiscum coram Domino"'. Zelo enim ductus, ante anno
Abbreviated transcription (Latin):
Der p̃atu diuti aruernici
De scõ nicctio lugdunensi
De sc̃o friatdo recluso
De rogibus hespaniotum
De bellis mumolioũ cisdem
De atehidia cono massiliacense

Expanded text:
tu Abiti Arverni. De sancto Nicetio Lugdunense. De sancto Friardo recluso. 38 v. De regibus Hispanorum. De bellis Mummoli cum eisdem. De archidiacono Massiliense
Abbreviated transcription (Latin):
anipost morte chlotharii regis. chuni
bant abstulit. Eꝓhoc enĩ intereos qđ
petus.ẽ. bellũ ciuile surrecit. Puediens
aut sigibertꝰ uictor achunis suessionis
ciuitatẽ occupat. ibiq. muentũ deodo¬
bertũ chũperici regis filiũ app̃hindit
& in ex iliũ transiuttit. Accedens aũt
cit a chilpericũ. bellũmauit. Qua
uicto atq. fugato. ciuitates suas in sua do¬
minatione restituit. Iheo dobertũ qͣ

Expanded text:
am post mortem Chlothacharii regis Chuni bant, abstulit. Ex hoc enim inter eos, quod pejus est, bellum civile surrexit. Rediens autem Sigibertus victor a Chunis, Suessionas civitatem occupat, ibique inventum Theodobertum, Chilperici regis filium, apprehendit, et in exsilium transmittit. Accedens autem contra Chilpericum, bellum commovit: quo victo atque fugato, civitates suas in suam dominationem r
Abbreviated transcription (Latin):
uo mnigrante sydonius ex p̃fecto
substituitur. uir secđm sȩcłi dignitatem
nobilissimus. & de primis galliarũ scna¬
torib. ita ut filiã siln auiti imperatoris
in matr iinorio soci ar&¬

Expanded text:
uo migrante, Sidonius ex praefecto substituitur, vir secundum saeculi dignitatem nobilissimus, et de primis Galliarum senatoribus: ita ut filiam sibi Aviti imperatoris in matrimonio sociar
Abbreviated transcription (Latin):
uit igitur & gundio chus rex burgundi¬
onu ex ginere a thanarici regis ꝑsecu¬
toris. dẽ quo supra ineminimus. Huic
fuert᷑ quattuor filii. gandeluudus
godegisilus. chilpericus. & godomarus:¬
mterfecit gladio. uxoremq ciꝰ ligato

Expanded text:
uit autem et Gundeuchus rex Burgundionum, ex genere Athanarici regis persecutoris, de quo supra meminimus. Huic fuerunt quatuor filii, Gundobadus, Godegisterfecit gladio, uxoremque ejus ligato
Abbreviated transcription (Latin):
quã de uestib uil reliquis ornamentis
quix̧ regẽ decent. terna ei paria condo¬
nauitꝰ. Si militer aut de equis atq catinis.
Q đ audirns giualdus qđ scilic& theo¬
debertus regnũ patris optinuiss&. ad
tã de italia rediit. Cui ille congaudens
ac deosculans eũ. tertiã partem demu¬
nerib quȩ aꝑatruo acceperat ei lar¬
gitus est : & omĩa quȩ in fisco suo pater
postierat de rebus patris eiꝰ giualdo¬
t ille in regno firmatus. magnũ se atq
iom̃i bonitate p̾cipuũ reddidit. Erat
enĩ regnũ cũ iustitia regens. sacerdotes
uenerans eccłas inunerans pauperes

Expanded text:
quam de vestibus, vel reliquis ornamentis, quam de vestibus, vel reliquis ornamentis, quae regem habere decet, terna ei paria condonavit; similiter et de equitibus atque catinis. Haec audiens Sigivaldus, quod scilicet Theudoberthus regnum patris obtenuisset, ad eum de Italia rediit. Quem ille congaudens ac deosculans, tertiam partem ei de muneribus, quae a patruo acceperat, est largitus; et omnia, quae in fisco suo pater posuerat de rebus Sigivaldt ille in regno firmatus, magnum se atque in omni bonitate praecipuum reddidit. Erat enim regnum cum justitia regens, sacerdotes venerans, ecclesias munerans, pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
Dum hȩc agerent᷑. nuntat᷑ theo dob̃to
patrẽ suum grauiter egrotare . & ad
quẽ nisi uel ociter ꝓperar& ut eũ inue¬
nir& uiuũ. a patruis suis exduderit᷑
& illuc ultra ñ rediro. Atille hec du¬
diens cunctis post positis illuc iter¬
dirigit. deutheria cũ filia sua aruerno
relicta. Cumq abiss&. theodericus ñ post
multos dies obut. uicesimo tertio regni sui
anno. Consurgentes aut̃ childebertus
& clotharius contra theod&ertum. re¬
gnũ riꝰ auferre uoluert̃. sed ille munerib¬
placatis a leodib suis defensatus. ẽ. & in
regnũ stabilitus. Mit tens aut̃ postea
Aruernis deustriã ex inde accersiuit. eãq
sdn inmatrimonio sociauit. Uidens autẽ
childebertus qđ ei p̃ualere ñ poss&. lega¬
tionẽ ad eũ misit. & ad se urnire p̾cepit
dicens. Filios ñ habeo. & de tamquã filiũ
habere desidero. Quoueniente. tantis
eũ inunerib ditauit. ut ab omnib mira¬
retur. Nam de rebus omnib tã de arinis

Expanded text:
eodoberto, patrem suum graviter egrotare, et ad quem nisi velocius properaret, ut eum inveniret vivum, a patruis suis excluderetur et ultra illuc non rediret. At ille haec audiens, cuncta postposita, illuc dirigit, Deoteria cum filia sua Arverno relictam. Cumque abissit, Theudoricus non post multos dies obiit vicinsimo tertio regni sui anno. Consurgentes autem Childeberthus et Chlothacharius contra Theudobertum, regnum eius auferre voluerunt, sed ille muneribplacatis, a leudibus suis defensatus est, et in regno stabilitus. Mittens postea Arvernum, Deuteriam exinde accersivit, eamque sibi matrimonio sociavit. XXIV. Videns autem Childebertus, quod ei praevalere non potuisset, legationem ad eum misit, et ad se venire praecepit, dicens: Filios non habeo, te tanquam filium habere desidero. Quo veniente, tantis eum muneribus ditavit, ut ab omnibus miraretur. Nam de rebus bonis, tam de armis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut mihe qui tam quã peregrinꝰ in ter
extraneos remansi. & ñ habeo depa¬
rentib qͥ mihi siuenerit aduersitas
possit aliquid adiuuare Sed hoc ñ
demorte horũ condolens sed dolo
dicebat. si forte poss& adhuc aliquẽ
repperire. ut interficeret¬
Disita transactis. apud parisius obiit.
sepultusq est in basilica sc̃orũ apłorũ
quã cũ chrodhilde regina ipse con¬
struxerat Migrauit aũt ꝑost uocla¬
deñse bellũ. an̾no quinto Fueruntq.
om̃s dies regni eiꝰ triginta anni. ętas
tota quadraginta quinque annii. A
transitu gͦ sc̃i M artiniusq ad transitũ
chlodou̾ei regis qͥ fuit undet imꝰ annꝰ¬
licinicturo nici pontificis supputan¬
tur annicentũ duodecĩ᷑. Chrothildis
aũt regina post mortẽ uiri scuturo¬
nis uenit ibiq ad basilicã sci Marciui¬
dõ deseruiens cũ sũma pudicitia atq
benignitate in hoc loco coͬmorata
omnib dieb uitȩ suȩ. raro parr¬
sius uisitans
EXELICIT LIBERSECUNOUS

Expanded text:
Vae mihi, qui tanquam peregrinus inter extraneos remansi, et non habeo de parentibus, qui mihi, si venerit adversitas, possit aliquid adjuvare. Sed hoc non de morte horum condolens, sed dolo dicebat, si forte potuisset adhuc aliquem reperire, ut interficerets ita transactis, apud Parisios obiit; sepultusque in basilica sanctorum Apostolorum quam cum Chrotechilde regina ipse construxerat. Migravit autem post Vocladense bellum anno quinto. Fueruntque omnes dies regni ejus, triginta anni. Aetas tota, quadraginta quinque anni. A transitu ergo sancti Martini, usque ad transitum Chlodovechi regis, qui fuit undeLicinii Turonici sacerdotis, supputantur anni centum duodecim. Chrotechildis autem regina, post mortem viri sui Turonis venit: ibique ad basilicam sancti Martini deserviens, cum summa pudicitia atque benignitate in hoc loco commorata est omnibus diebus vitae suae, raro Parisios visitans. Explicit liber secundus
Abbreviated transcription (Latin):
tire ausus erat corã us. Ende factũ est.ut
ipsã uillã bulgiatriisem quã qͦrdã benadiet
tetrardus ep̃s basilice sc̃ĩ iuliami rrliquerat te¬
merario ausuꝑ uadera. Sedcũ ingressus
in domũ illã fuissa. statun a meus factus
transtulit sanũ recepit. Et accedens. expo¬
suit ei quȩ ꝑtulerat. Iđ ille audietis.
uota lirato martyri uouens. ea que ui ab¬
stulerat. duplicata restituit. Mrminiinꝰ
& lniꝰ uirtutis in liliro miraculoꝵ scĩ uli¬

Expanded text:
tire ausus erat coram eis. Unde factum est, ut ipse villam Bulgiatensem, quam quondam benedictus Tetradius episcopus basilicae sancti Juliani reliquerat, temerario ausu pervaderet. Sed cum ingressus in domum illam fuisset, statim amens effectus villam transtulit, sanum recepit. Et accedens, exposuit ei omnia quae pertulerat. Quod ille audiens, vota beato Martyri vovens, ea quae simplum abstulerat, duplicata restituit. Meminimus et hujus virtutis in libro Miraculorum sancti Juli
Abbreviated transcription (Latin):
mo ad exercitũ rediert̃. timentesuit &¬
ipsi pariter pertrient. Huiꝰ uͦ btac. nũ
beatꝰ confessor cũ aleo benedicto con¬
trectans imposito signosc̃e crucis re¬
stituit sanũ reiq. optertũ monasteriũ
ꝑmansit illesũ Multas quoq & alias
uirtutes operatus.ẽ. quassiquis dili¬
genter in quirat. librum uite illius
legtus cuncta repperi& xxxuii¬

Expanded text:
mo ad exercitum redierunt, timentes ne et mo ad exercitum redierunt, timentes ne et ipsi pariter interirent. Hujus vero brachium beatus confessor cum oleo benedicto contrectans, imposito signo crucis restituit sanum: ejusque obtentu monasterium permansit illaesum. Multasque et alias virtutes operatus est, quas si quis diligenter inquiret, librum Vitae illius legens, cuncta reperiet. I
Abbreviated transcription (Latin):
basilica sci hilaru egressatusa .ẽ. ei
tamquã suꝑse adueture. scilic& ut lu¬
niine beati hylarii confessoris adiutꝰ
liberius herrticas actes contra quas
idem sacerdos sepe ꝓside conflixerat.
debellar& Contestatus .e. aut̃ omni
exercitui ut nec iln quidem aut inuia
aliqͥur̃ spoliarent. aut res cuiusquã.
diriperent
rat in sis dieb uir laudalulis sc̃itatis
maxentius abba reclusus inmonaste¬
rio suo obdĩ timore᷑ intra terminũ
pictauensen cuiꝰ monasteru nomen
lectioni ñ indidiius. quia locꝰ ille usq.
cellul beatimaxentu uocatur. Cuiꝰ
monachi cũ unũ hostiũ cuncũ ad uio¬
nasteriũ cernerent ap̃pro pinquare.
abbatẽ exorant ut de cellula sua egre¬
dimotante. illitimare ꝑ culsi eũ aꝑto
ostio ꝓducunt decellista sua. ar ãle¬
in occursũ hostiũ qͣsi pacẽ rogaturꝰ
ꝑgit in trepidus. Unus aũt cum tene
diusq retrorsũ runt At qise ad pedes
beati uiri ueniã de poscens steriuttir
Qđ uidentes reliqui. cũ timore maxi

Expanded text:
silica sancti Helari egressa, visa est ei tamquam super se advenire, scilicet ut, lumine beati confessoris adiutus Helarii, liberius hereticas acies, contra quas saepe idem sacerdos pro fide conflixerat, debellaret. Contestatus est autem omni exercitu, ut nec ibi quidem aut in via aliquem expoliarent aut res cuiusquam perent. Erat in his diebus vir laudabilis sanctitatis Maxentius abba, reclausus in monastyrio suo ob Dei timore infra terminum Pictavensim. Cuius monastyrio nomen lectioni non indidimus, quiCellula sancti Maxentii vocatur. Cujus monachi cum hostium cuneum unum ad monasterium cernerent propinquare, abbatem exorant, ut de cellula sua egredemorante, hi timore perculsi, eum aperto ostio producunt de cellula 94 sua. At in occursum hostium, quasi pacem rogaturus, perget intrepidus. Unus autem ex his ediusque retrursum ruit. Ad ipse ad pedes beati viri veniam deposcens sternitur. Quod videntes reliqui, cum tim
Abbreviated transcription (Latin):
rentur basuicãł hano antiphionã
ex iinisso primicerius qͥerat iniro¬
suit. Prxinxisti me dñe uircute aũ
bellũ & supplantast in sui gentes
dedisti mihi dorsũ. & odientos me disꝑ¬
agentes. & uota beato confessori ꝓmit¬
tentes. leti nunti auert̃ regi Porro iie
cũ ad fluuiũ uincennã ãr exercitu cũ¬
exercitu. idueniss&. in qͦ loco eũ transire
deber&. penitꝰ ignorabat. Intumuerat¬

Expanded text:
rentur basilicam, hanc antiphonam rentur basilicam, hanc antiphonam ex improviso primicerius qui erat, imposuit: Praecinxisti me, Domine, virtutem ad bellum, subplantasti insurgentes dedisti mihi dorsum et odientes me dispagentes et vota beato confessori promittentes, laeti nuntiaverunt regi. Porro ille cum ad fluvium Vigennam cum exercitu advenisset, in quo loco eum transire deber
Abbreviated transcription (Latin):
te tmont galliarũ. Eamus cum dĩ
adiutorio. & superatis eis reddigamꝰ
terrã inditione nr̃a Cumq pla̾ciuss&
om̃ib hic sermo. cõmoto exercitu pec¬
bat. Sed qͣm pars hostiũ ꝑ territoriũ
turonicũ transibat. ꝓ reuerentia
beati marcini dedit edictũ. ut nullus
de regione illa aliud quã herbarũ
empto gladio. ait & ubi erit sres uis¬
torig.si sc̃s martinus offendittr
Satisq fuit exercitiu nihil ultrrius
ab hac regione sisumete. Ip seuͦ rex
direxit nuntios ad beati basilicã dicens.
lte. & forsitan aliqđ iuctorie auspictũ
ab ale scĩ ꝑcipiotis. Tc̃ datis munerib
que loco scõ ex hiberent. ait s tudnr
adiutor mihies & guntẽ hanc incre¬
dulã semꝑq emulam tibi nues mauit
tradere decreuisti. in ingressubasidite
bati Marcini dignaru ꝓpitits ieue¬
Lare. ut cognoscã quia ꝓpitius ĩigna¬
boris famulo ttio esse . M aturu̾it
aũt pucris & adlotũ acceuentisias
mixta imperiũ regis. dũ sõ am ugi eue¬

Expanded text:
. Eamus cum Dei adjutorio, et superatis redigamus terram in ditionem nostram. Cumque placuisset omnibus hic sermo, commoto exercitu Picbatur. Sed quoniam pars hostium per territorium Turonicum transibat, pro reverentia beati Martini dedit edictum, ut nullus de regione illa aliud quam herbarum empto, ait: Et ubi erit spes victoriae, si beatus Martinus offenditur? Satisque fuit exercitui nihil ulterius ab hac regione praesumere. Ipse vero rex direxit nuntios ad beati basilicam, dicens: Ite, et forsitan aliquod victoriae auspicium ab aede sancta suscipietis. Tunc datis muneribus, quae loco sancto exhiberent, ait: Si tu, Domine, adjutor mihi es, et gentem hanc incredulam, semperque aemulam tibi, meis manibus tradere decrevisti, in ingressu basilicae sancti Martini dignare propitius revelare, ut cognoscam, quia propitius dignaberis esse famulo tuo. Maturantibus autem pueris, et ad locum accedentibus juxta imperium regis, dum sanctam ingrede
Abbreviated transcription (Latin):
uadũ qͦ transire poss& dignaret᷑ osten¬
dere. manefacto cerua mire inagni¬
tudinis ante eos nutu dĩ flum̾ ingre¬
ditur Illaq uadente. popłs qͦtransi¬
re poss& agnouit. Uriuente autẽ
rege apudꝰ pict auiͣ dũ eminꝰ inten

Expanded text:
vadum quo transire possit dignaretur ostendere, mane facto cerva mirae magnitudinis ante eos nutu Dei flumen ingreditur, illaque vadante, populus quo transire possit, agnovit. Veniente autem rege apud P
Abbreviated transcription (Latin):
heo debertꝰ in italiã habrt. & exinde
multũ ad quisiit. Sed quia loca illa
ut fertur morbida st̃ exercitꝰ riin diuer¬
sis febrib corruensuex abat᷑. Multi enĩ
ex eis in illis locis mortui st̃. Iđ uidens theo¬
debertꝰ ex earruersus. ẽ. multa secũ spolia
atq inditus regis antrdictiredacta. ma¬
iore̾ petut. Inqua contra belsuariũ multis
uicib pugnans. uictoriã optinuit Cũq
imperator uidiss&s qđ belsuarius crebrius
uinceret᷑. amoto eo narsetẽ in loco eius
statuit. Belsuariũ uͦ comitẽ stabuli quasi
ꝓ humilitate qđ prius fuerat posuit. Huc¬
cellinus uͦ contta narsetẽ magnacerta¬
mina gessit captã omnẽ italiã usq in ma¬
ris terminũ dilatauit Thesauras uero
magnos ad theo debiertũ deitalia direxit
Quod cũ narses imperatori posuis s& in
notitiã imperator conductis p̾cio gentib
narseti solatiũ nuttit. confligensq postta
uictus abscessit. Deincepsuͦ huccilenus

Expanded text:
 vero in Italiam abiit, et exinde multum acquisivit. Sed quia loca illa, ut fertur, morbida sunt, exercitus ejus in diversis febribus corruens, vexabatur. Multi enim ex his in illis locis mortui sunt. Quod videns Theudebertus, ex ea reversus est, multa secum spolia atque in ditionem regis antedicti redacta, majorem petiit: in qua contra Bellissarium multis vicibus pugnans, victoriam obtinuit. Cumque imperator vidisset, quod Bellissarius crebrius vinceretur, amoto eo, Narsetem in ejus locum statuit. Bellissarium vero comitem stabuli, quasi pro humilitate, quod prius fuerat, posuit. Buccellinus vero contra Narsetem magna certamina 134 gessit; capta omni Italia, usque in mare terminum dilatavit; thesauros vero magnos ad Theudebertum de Italia direxit. Quod cum Narses imperatori posuisset in notitiam, imperator conductis pretio gentibus, Narseti solatium mittit, confligensque postea victus abscessit. Deinceps vero Buccellinus
Abbreviated transcription (Latin):
rogar&. res ponũit. Iui in qͥt a medio
regno spoliatur. dec& eũ ut mediũ m̃
sȩ habeat nudatũ. Ialib & hissimi¬
lib ille ꝑ motus contra fr̃em in surgit.
ac ꝑ occultos nuntios theo dericum
regem ad eũ ꝑsequendũ inuitat dicens.
Si hunc interficis. regionẽ hanc pari
sorte diuidemus. Ille aut̃ gauisus hȩc
audiens. cũ exercitu adeũ iter dirigit
Coniunctiq. simul. fide̾ sibi in uioẽ
dantes. egressi sunt adbellũ. Confli¬
gentesq cũ baderico. exercitũ eus
attriuerunt. ipsũq. obtruncantgla¬
dio. Et optenta uictoria. theoderioꝰ
ad propria est reuersus. Protinus
hermenefredus oblitus fidei sue qđ
regitheo derico indulgere pollicitꝰ
est. implere despexit. Ortaq est in¬
ter cos grandis inimicicia:¬

Expanded text:
rogaret, respondit: Qui, inquit, a medio rogaret, respondit: Qui, inquit, a medio regno spoliatur, decet eum mensae medium habere nudatum. Talibus et his similibus ille permotus, contra fratrem insurgit, ac per occultos nuntios Theudericum regem ad eum persequendum invitat, dicens: Si hunc interficis, regionem hanc pari sorte dividemus. Ille autem gavisus, haec audiens, cum exercitu ad eum dirigit. Conjunctique simul fidem sibi invicem dantes, egressi sunt ad bellum. Confligentesque cum Baderico, exercitum ejus atterunt, ipsumque obtruncant gladio: et obtenta victoria, Theudericus ad propria est reversus. Protinus Hermenefridus oblitus fidei suae, quod regi Theuderico indulgere pollicitus est, implere despexit, ortaque est inter eos grandis inimicitia
Abbreviated transcription (Latin):
isita gestis. danicũ rege suo nomi
appetunt. Egressiq ad tertas. pagũ
unũ deregno tdieoderici deuasta̾nt
atq captiuant. oneratisq nauibus
residebat donet naues altũ mare
comp̃lienderent. ipse de inceps secu¬
turus. Qđ cũ theoderico nuntiatũ
fuiss&. scilio& qđ regio eꝰ fuerit ab
extrancis deuastata. theo adbercum
filium suũ in illas parces cũ ualido
exercitu ac magno armorũ apparatu
direxit. Qui interfecto rege. hostes
nauali pͣlio superatos oppressit om¬
neq rauinã rerrȩ restituit¬
baderius. hermene fredus. atq. bercha¬
rius. Deniq. hermene fredus bercha¬
rium fr̃m suũ ui opprimens interfecit.
reliquit. Ricliqͦuit & aliasfilios. deqͥb
insequintib: scripsimꝰ Hermene srdi
uꝰ uxor iniqua atq crudelis a malaberga
nomine inter hos fr̃s bellũ ciuile dissẽ¬
minat. Nam ueniens quadã die ad con¬
uiuiũ uirciꝰ. mensã mediã oꝑtã repperit
Cumq ux orem qͥđ sibi uell& hoc inter¬

Expanded text:
is ita gestis, Dani cum rege suo, nomiare Gallias appetunt. Egressique ad terras, pagum unum de regno Theuderici devastant atque captivant, oneratisque navibusresidebat, donec naves altum mare comprehenderent, ipse deinceps secuturus. Quod cum Theuderico nuntiatum fuisset, quod scilicet regio ejus fuerit ab extraneis devastata, Theudebertum filium suum in illas partes cum valido exercitu ac magno armorum apparatu direxit. Qui interfecto rege, hostes navali praelio superatos opprimit, omnemque rapinam terrae restituitBadericus, Hermenefredus atque Berthacharius. Denique Hermenefredus Berthacharium, fratrem suum, vi oppraemens, interfecit. dereliquit: reliquit autem et alios filios, de quibus in sequentibus scribemus. 107 Hermenefridi vero uxor iniqua atque crudelis, Amalaberga nomine, inter hos fratres bellum civile disseminat. Nam veniens quadam die ad convivium vir ejus, mensam mediam opertam reperit. Cumque uxorem quid sibi hoc velit inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad est. At illi cũ fletu & eiulata mag¬
qͦq oratione tertio iuxta senis amperi¬
um. aspicientes de muro uidert a longe
qͣsi nebulã de terra consurgere. quod
renunti antib. ait sacerdos. Diũ au¬
xiliũ ẽ. Interea iã trementili abinipe¬
tu arietũ muris. iãq ruituris. etceatius
& thrudo gothorũ rex ac tursi modus
filius eiꝰ cũ exercitib suis ad ciuitatẽ ac¬
currt᷑. aduersũq hostẽ eiciunt. repel¬
luntii ltaq. liberata obtentu brati an¬
tistitis ciuitate. attilanẽ fugant. Qui
mauriacũ cãpũ adiens. sepͣcingit ad
bellũ. Qđ hi audientes. secontra eũ uiri¬
liter p̃parant

Expanded text:
adest. At illi cum fletu et ejulatu magadest. At illi cum fletu et ejulatu magquoque orationem, tertio iuxta senis imperium aspicientes de muro, viderunt a longe quasi nebolam de terra consurgere. Quod renuntiantes, ait sacerdus: 'Domini auxilium est'. Interea iam trementibus ab impetu arietum muris iamque ruituris, ecce! Aetius et Theudor Gothorum rex ac Thorismodus, filius eius, cum exercitibus suis ad civitatem adcurrunt adversumque hostem eieciunt repelluntque. Itaque liberatam obtentu beati antestites civitatem, Attilanem fugant. Qui Mauriacum campum adiens, se praecingit ad bellum. Quod hi audientes, se contra eum viriliter praeparant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multas galliarũ urbes optiner&.
aurelianis aggredit᷑. eãq. maxime arie¬
tũ impulsu nititur expugnare. Erat aut̃
eo tempore beatissimꝰ Anianus insupra¬
dicta urbe ep̃s. uir eximie prudentiȩ
ac laudabilis sc̃itatis. cuius uirtutũ
gesta nobiscũ fideliter recinent᷑: Cũq
inclusi popłi suo pontista ꝗd agerent
acclamarent. ille fisus in dño monet
om̃s in oratione ꝓsterni. & cũ lacrimis
p̃sens semꝑ in necessitatili dñi auxiliũ
iinplorare. Deiq. hisut p̃ceperat dep̃¬
cantib. ait sacer dos. Aspicite de muro
ciuitatis. si dĩ miseratio iã succurrat
aduenire. ad quem & arelate abuerat.
prius. suspectus futuri auxibi. Aspicieri¬
tes aut̃ demuro. uemine̾ uiderc̃ Et ille
orate inꝗt fideliter. dñs enĩ liberabit
nos hodce : Orantib aut̃ illis. ait. Aspi¬
cite iterũ. Et cũ aspexissent. neminem
uidert̃ ꝗ ferr& auxiliũ iteis iterũ¬
tercio. Sisideliter petitis. dñs uelocit᷑

Expanded text:
cum multas Galliarum civitates opprimeret, cum multas Galliarum civitates opprimeret, Aurelianis aggreditur, eamque maximo arietum impulsu nititur expugnare. Erat autem eo tempore beatissimus Anianus, in supradicta urbe episcopus, vir eximiae prudentiae, ac laudabilis sanctitatis, cujus virtutum gesta nobiscum fideliter retinentur. Cumque inclusi populi suo pontifici quid agerent acclamarent, ille fisus in 54 Deo, monet omnes in oratione prosterni et cum lacrimis praesentem semper in necessitatibus Domini auxilium inplorare. Denique his ut praeciperat depraecantibus, ait sacerdus: 'Aspicite de muro civitatis, si Dei miseratio iam sam Aetium advenire, ad quem et Arelatem abierat prius, suspectus futuri. Aspicientes autem de muro, neminem viderunt. Et ille: Orate, inquit, fideliter; Dominus enim liberabit vos hodie. Orantibus autem illis ait: Aspicite iterum. Et cum aspexissent, neminem viderunt qui ferret auxilium. Ait eis tertio: Si fideliter petitis, Dominus velociter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ a quib dã audiui. narrareñ destuli
Aiunt enĩ quia priusquã hi hostes uenirea.
uidisse se uirũ fidelẽ inuistiqͣsi confe¬
rentẽcũ sc̃is apłis pecro &̾ paulo beatum
leuitã stephanũ de hoc excidio de dicentẽ
paruitatis pignera continent᷑. sed potius
sentiant se popłi aliꝗd̾ me posse cũ dño
Qđ si tantũ facinus popłi suꝑ creuit ut
aliud fieri ñ possit nisi ciuitas tradatur
incendio. saltẽ uel hoc oratoriũ ñ cre¬
metur Cui illi aiunt. Uade in pace di¬
lectissime ft̃. oratoriũ tantũ tuũ carebit
incendio. Purbe uͦ ñ optinebimꝰ ꝗa dm̃ce
sanctionis suꝑ eã iã sententia ꝓcessit. In¬
ualuit enĩ peceatũ popłi. & clamor ma¬
littȩ eoꝵ ascendit corã dõ. ideo ciuitas
hȩc cremaliit᷑ incendio. Unde ꝓcul
dubiũ .ẽ. qđ horũ optentu urbeuasta¬
ta oratoriũ ꝑmansit illesũ. Attila uͦ
chunorũ rex̃ amectensi urbe egrediens.

Expanded text:
quae a quibusdam audivi narraquae a quibusdam audivi narrausquam hi hostes venirent, vidisse se virum fidelem in visu, quasi conferentem cum sanctis apostolis Petro ac Paulo, beatum levitam Stephanum de hoc excidio, ac dicentemparvitatis meae pignora continentur: sed potius sentiant se populi aliquid me posse cum Domino. Quod si tantum facinus populi supercrevit, ut aliud fieri non possit, nisi civitas tradatur incendio; saltem vel hoc oratorium non cremetur. Cui illi aiunt: Vade in pace, dilectissime frater, oratorium tantum tuum carebit incendio. Pro urbe vero non obtinebimus, quia Dominicae sanctionis super eam sententia jam processit. Invaluit enim peccatum populi, et clamor malitiae eorum ascendit coram Deo: ideo civitas haec cremabitur incendio. Unde procul dubio est, quod horum obtentu urbe vastata, oratorium permansit illaesum. VII. Attila vero Chunorum rex, a Mettensi urbe egrediens,
Abbreviated transcription (Latin):
ricis ac reliquis ciuibs urbis denuntiat¬
cũ flitu & lam̃tatione. quia ñ uisuri
essent ultra factem illius. At illicũ eiu¬
latu magno & lacrimis ꝓsequentes.
supplicabant humili p̃ce dicentes. Ne¬
der elinquas nosscẽ pater. ne obliuisca¬
ris nr̃i pastorbone. Sedcũ fletib eã
reuocareñ possint. acceptabrnedic¬
tionecũ osculis rediert᷑. Hic uͦ ad
treiectensẽ urbẽ accedens. modica¬
febre pulsatus. recessit a corpore:
Ablatusq afidelio iuxta ipsũ aggerẽ¬
publicũ est sepultꝰ. Cunis beatũ corpꝰ
qualiter post multorũ temporũ spa¬
tia sit translatũ. in libro miraculorũ¬
ad metensẽ urbẽ reliqua de populan¬
do pueniunt tradentes urbr̃ in andio¬
& popłm inore gladii trucidantes
ipsusq sacerdotes dñi ante saero scã
altaria perimentes. Nec remansit in ea
locus inustus pter oratoriũ beatistẽphani¬
ꝓthomartsris ac letutȩ. Deqͦ oratorio¬

Expanded text:
ricis ac reliquis civibus urbis, denuntiatricis ac reliquis civibus urbis, denuntiatcum fletu et lamentatione, quia non visuri essent ultra faciem illius. At ille cum heiulato magno et lacrimis prosequentes supplecabant humili praece, dicentes: 'Nederelinquasnos, pater sanctae, ne obliviscaris nostri, pastor bonae!' Sed cum eum fletibus revocare non possent, accepta benedictione cum osculis, redierunt. Hic vero ad Treiectinsemurbem accedens, modica pulsatusfebre, recessita corpore, ablutusque fidelibus, iuxta ipsum agerempublicum est sepultus. Cuius beatum corpus qualiter post multorum temporum spatia sit translatum, in libro Miraculorumad Mettinsem urbem reliqua depopulando perveniunt, tradentes urbem incendium, populum in ore gladii trucidantes ipsusque sacerdotes Domini ante sacrosancta altaria perimentes. Nec remansit in ea locus inustus praeter oraturium beati Stefaniprimi martyresac levitae. De quo oraturio
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ uirtutis patrocinio. quȩ humi¬
liter apud dm̃ misecdĩam flagitabat
mereret᷑ facilius optinere. Accedens
tia. maxima in edia se consum ens.
ita ut biduo triduoq sine ullo cibo
potuq maner&. nec ess& interuallũ
aliqđ inqͦ ab oritione cessar&. Cũq
ibidẽ ꝑmultorũ dierũ spatia in tali af¬
flictiõne moraret᷑. fercur hoc abea¬
to apło accepisse responsũ. Quidine
uir sc̃issime inquictas : Eoce enĩ apud
dnĩ deliberationẽ ꝓrsus sancttũ est.
ohunos ingallias aduenire easq maxi¬
ma tempestate debiere populari.
Nuncigit᷑ sume consiliũ. accelera ue¬
lociter ordina domũ tuã. sepulturã¬
cõpone require lentramina munda
Ecce enĩ migrabis a corpore. nec uidebis¬
bunt oculi tuimala quȩ facturi sunt
suscepto iter accelerat. galliasq uelo¬
citer repetit Ueniensq ad urbẽ tun¬
grorũ. quȩ erant neressaria sepultu¬
Re secũ citius leuat. Ualedicensq cle¬

Expanded text:
apostolicae virtutis patrocinia, quae humiapostolicae virtutis patrocinia, quae humiliter ad Domini misericordiam flagitabat, mereretur facilius obtinere. Accedens tia, maxima inedia se consumens; ita ut biduo triduoque sine ullo cibo putuque maneret, nec esset intervallum aliquod, in quo ab oratione cessaret. Cumque ibidem per multorum dierum spatia in tali adflictione moraretur, fertur hoc a beato apostolo accepisse responsum: 'Quid me, vir sanctissime, inquietas? Ecce! enim apud Domini deliberationem prursus sanccitum est, Chunos in Gallias advenire easque maxima tempestate debere depopulari. Nunc igitur sume consilium, accelera velociter, ordenadomum tuam, sepulturamconpone, require lentiaminamunda! Ecce! enim migraberis a corpore, nec videbunt oculi tui mala, quae facturi sunt suscepto, iter accelerat Galliasque velociter repetit, veniensque ad urbem Tungrorum, quae erant necessaria sepulturae secum citius levat, valedicensque cle
Abbreviated transcription (Latin):
Lulte inĩ hereses et tempare dĩ eccłas
impugnabant. de quibi plerumq
ultio diuina data est. Nã athana¬
ricus gothorũ rex. magnã excitauit
ꝑsecutionẽ. qͥmultos ap̃ianorum
diuersis p enis afflictas gladio detrum¬
cabat. Sed & ñ nullos exilio datos famȩ
uartisq cruciatibi enetabat Unde fac̃¬
tũ est. ut imminente iudicio dĩ ꝓeffusi¬
one sanguinis iusti a regno pelleritur
& ess& exul a patria. qͦui dĩ ȩccłas im¬
pugnabat. Sed ad superiora redramus.¬
gitur rumor erat chunos in gallias uel¬
le irrũpere. Erat aũt tc̃ temporis
apud tungros opidũ arauatius exi¬
miȩ sc̃itatisꝰ ep̃s. quii eiunis ac uigiliis
uãcans. crebro lacrimarũ imbre ꝑ¬
fusus dñi misecdĩam p̃cabat᷑. neum quã
gentẽ hane incredulã sibimetq indig¬
nã in gallias ueiure ꝑmittrr&. Sedicn
tiens ꝑ sp̃m ꝓ delictis popłi sibi hoc ñ fu¬
isse concessũ. consiliũ habuit ex petendi
urbẽ romanã. scilio& ut adiuncto sibi

Expanded text:
ultae enim heresis eo tempore Dei eclesias inpugnabant, de quibus plerumque ultio divina data est. Nam et Athanaricus Gothorum rex magnam excitavit persecutionem; qui multus christianorum diversis poenis adfectus gladio detruncabat; sed et nonnullus exilio datus fame variisque cruciatibus enecabat. Unde factum est, ut, inminente iudicio Dei, pro effusione sanguinis iusti a regno depelleretur et esset exsul a patria, qui Dei eclesias inpugnabat. Sed ad superiora redeamusgitur rumor erat, Chunos in Galliis velle prorumpere. Erat autem tunc temporis apud Tungrus oppidum Aravatius eximiae sanctitatis episcopus, qui vigiliis ac ieiuniis vacans, crebro lacrimarum imbre perfusus, Domini misericordiam praecabatur, ne umquam gentem hanc incredulam sibique semper indignam in tum, pro dilictis populi sibi hoc non fuisse concessum, consilium habuit expetendi urbem Romanam, scilicet ut, adiunctam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
abtiratus est autͣ purr quẽ ingome¬
rem uocitauerunt. qui inipsiꝰs sicut
regen cratus fuerat albis ołnit Qua
dẽcausa cominotus felle rex non
srgiuter increpabat riginã dicetis
Si innomiue deoꝵ meoꝵ puer fuissie
dicatus. uixiss& utique. Nc aũt quia
innomine dĩurĩ baptiratus .ẽ. uiuere¬
indignã ut deuitro meo gectũ regno
suo dignaret᷑ adscire. Mihi alũt hui
scio in albis ab hoc inundo uocattis. dei
obtutib nutriendas. Post hunc genuit
aliũ filiũ quẽ baptizatũ cilo domerr᷑

Expanded text:
aptizatus autem puer, quem Ingomerem vocitaverunt, in ipsis, sicut regeneratus fuerat, albis obiit. Qua de causa commotus felle rex, non segniter increpabat reginam, dicens: Si in nomine deorum meorum puer fuisset dicatus, vixisset utique: nunc autem quia in nomine Dindigna, ut de utero meo genitum regno suo dignaretur adscire. Mihi autem doloscio, in albis ab hoc mundo vocatus Dei obtutibus nutriendus'. Post hunc vero genuit alium filium, quem baptizatum Chlodomere
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc̃ chlotharius & childebertus
burgundias potere destiuant. Con¬
uotusq theodericꝰ in solatio eorum.
ire noluit. Franciuͦ qui ad cũ respi
ciebant. dixert᷑. Sicũ fr̃ili tius inbur¬
les sibi exstimans aruernas. ait Me
sequimini & ego inducãuos in patriã
ubi aurũ & digentũ accipiatis. quantũ
ur̃a potest desidetare cupiditas. de qͣ
peccora. dequa mancipia. deqͣ uesti¬
uestuñta in abundantia assumatis.
tantũ los nesequamini. hi talib pro¬
nissionili illecti. eiꝰ uoluntatẽ se facerr
ꝓmittunt Ille uͦ illuc transire dis ponit
ꝓut tensiterũ atq. iterũ exercitu cuncꝰ¬
tã regionis p̃dã cũ hominili: in suã regi¬
onẽ transferriꝑ mutere. Chcotharius
uͦ & childe bertus iter dirigunt. augusti

Expanded text:
osthaec Chlothacharius et Childebertus Burgundias petere destinant. Convocatusque Theudericus, in solatio eorum ire noluit. Franci vero qui ad eum aspiciebant, dixerunt: 'Si cum fratribus tuis in Burlis sibi exhistimans Arvernus, ait: 'Me sequimini, et ego vos inducam in patriam, ubi aurum et argentum accipiatis, quantum vestra potest desiderare cupiditas, de qua pecora, de qua mancipia, de qua vestimenta in abundantiam adsumatis. Tantum hos ne sequamini!' His promissionibus hi inlecti suam voluntatem facere repromittunt. Ille vero illuc transire disponit, promittens iterum atque iterum exercitu cuncta regionis praedam cum hominibus in suis regionibus transferre permittere. Chlothacharius vero et Childebe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit. Completaq oratione. uocato
ad seurbis papa. cũ consulib ac p̃fuctis
palatiũ est ingressus. De hinc induta
purpura. diadeinate coronatꝰ throno
imperiali impositus. cũ inmnsis laudili
imperiũ confirinauit. Factionaru qͦ
opperientes ad circũ cũ cognouissent
quȩ acta furrant. pudore confusi sine
effectu regressi st̃. nihilomuiꝰ hominẽ
qui in dõ spem posuerat aduersare
auri deferens ab meritũ grẽ quim ille
seođm patientiȩ suȩ ricum colligins.
inpalatiũ iussit assistere Sophia urro
augusta ininemor ꝓmissionis quã qͦn¬
dã in tr̃ beriũ habuerat. insidias ei tem¬
ꝑtauit intendere. ꝓcedentẽ aut cũ ađ
uillã ut iuxta ritũ imperiale xr̃ꝓ dieb
ad uindemiã iocundaret᷑: uocato clam
uesoci ad constantino politanã regre¬

Expanded text:
processit. Conpletaque oratione, vocatum processit. Conpletaque oratione, vocatum ad se urbis papam, cum consolibus ac praefectis palatium est ingressus. Dehinc indutus purpora, diademate coronatus, throno imperiale inpositus, cum inmensis laudibus imperium confirmavit. Factionarii quoque operientes ad circum, cum cognovissent quae acta fuerant, pudore confusi, sine effectu regressi sunt, nihil homini, qui in Deo spem posuerat, adversare auri deferens ob meritum gratiae. Quem ille secundum patientiae suae ritum collegens, in palatium iussit adsistere. Sophia vero augusta inmemor promissionis, quam quondam in Tiberium habuerat, insidias ei temptavit intendere. Procedentem autem eum ad villam, ut iuxta ritum imperiale triginta diebus ad vindimiam iocundaretur, vocato clam veloci ad Constantinopolitanam
Abbreviated transcription (Latin):
atq prbros ad stipites extcisos. di¬
uersis subia cuisse torm̃tis. calumni¬
niantib regalibi: missis. qđ in sedi¬
tione popłi ad incendendos libros
satellites affuissent. acerbiora quoq
deinceps infligentes tributa.
rintanni quoq grauiterregione᷑
redonicã uastauert᷑ in cendĩo. p̃da.
cendũ delegat᷑. nec ad cĩuitatem
ueneticã redire ꝑmitatur. Bibolenus uͦ
dux contrabritannos dirigit᷑. st loca
Aliqua brictanniȩ ferro incendioq op¬
primit. quȩ res maiorem in saniã exoitauis
um hy̧o geruntur igallis. iustinꝰ imple¬
to imperu anno octauo deoino. amen¬
tiã quã incurrerat cũ uita finiuit. Quo
sepulto. tyberius cȩsar arripuit iã olim
aggressũ imperium. Sed cũ rũ secđm
consuetudinẽ loci ad spectaculũ circi
pͣstolaret᷑ populus ꝓcessurũ. parare ti
cogitans ꝓ parte iustinani insidias. qui
te nepos iustini habobat᷑. ille ꝑ loca scã

Expanded text:
atque presbyteros ad stipites extensos diatque presbyteros ad stipites extensos diversis subjacuisse tormentis, calumniantibus regalibus missis, quod in seditione populi ad incendendos libros satellites I. adjutores adfuissent, acerbiora quoque deinceps infligentes tributa. Brittani quoque graviter regionem Redonicam vastaverunt incendio, praeda, cendum delegatur nec ad civitatem suam Veneticam redire permittitur. Byppolenus vero dux contra Brittanus dirigitur et loca aliqua Brittaniae ferro incendioque obpraemit; quae res maiorem insaniam excitavit. Dum haec geruntur in Galliis, Iustinus, impleto imperii octavo decimo anno, amentiam quam incurrerat cum vita finivit. Quo sepulto, Tiberius caesar arripuit iam olim adgressum imperium. Sed cum eum secundum consuetudinem loci ad spectaculum circi prestularet populus processurum, parare ei cogitans pro parte Iustiniani insidias, qui tunc nepus Iustini habebatur, ille per loca sancta
Abbreviated transcription (Latin):
dia detruduntur. Ox qua ꝑfugum
lapñ discessertꝰ ꝑdiuersa uagaintes
donre inciuitatiis eo ꝵ alii sũbrogati
sunt.
hilpericus uͦ rex. descriptiones no¬
uas & graues in om̃i regno suo fieri
iussit. Qua de causa. multi reliu¬
quentes ciuitates illlas uł possessio¬
nes ꝓprias. alia regna petierunt.
satius ducentes peregrinari. quã
tali periculo suluacere. Statutum
enũ fuerat. ut possessor de ꝓpria tirra
unã amphorãuini ꝑ aripennẽ red¬
derx. Sed & aliȩ functiones inflige
gatus in k alendis martii. marctm re
ferendariũ quihec agere iussus fuerat
interficere uouit. Q feciss& utiq nisi
eũ ep̃s ferreolus ab inminenti diseri¬
mine liberass&. Arreptis qͣq libris
descriptionũ. incendio multitudo
coiuuncta concremauit Unde mud¬
tũ molestus rex. dirigens de latere
suo ꝑsonas iumensis damnis popłos
conflixit. suppliciisq contriuit. mor¬
te multauit. Ferunt etiã tͣr abbates

Expanded text:
dia detruduntur. Ex qua per fugam dia detruduntur. Ex qua per fugam lapsi, discesserunt per diversa vagantes, donec in civitatibus eorum alii subrogati sunt. Chilpericus vero rex discriptiones novas et gravis in omne regno suo fieri iussit. Qua de causa multi relinquentes civitates illas vel possessiones proprias, alia regnas petierunt, satius ducentes alibi peregrinare quam tali pericolo subiacere. Statutum enim fuerat, ut possessor de propria terra unam anforam vini per aripennem redderit. Sed et alii functionis infligebgatus in Kalendas Martias Marcumque refrendarium qui haec agere iussus fuerat, interficere voluit; et fecisset utique, nisi eum episcopus Ferreolus ab inminente discrimine liberasset. Areptis quoque libris discriptionum, incendio multitudo coniuncta cremavit. Unde multum molestus rex, dirigens de latere suo personas, inmensis damnis populum adflixit suppliciisque conteruit, morte multavit. Ferunt etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo loco remotus. ẽ. Post het chilpe¬
ricus rex de pauperib & iunioribus
ercłe uł basilicȩ bannos iussit exigi.
ꝓ eo qđ ñ in exercitu ambulassent
Non enĩ erat consuetudo. ut ln ullam
exiberent publicã functionẽ. Posthȩc
uuarocus oblitu s ꝓmussionis suȩ uo¬
lens irrumpere quod fecerat. eumũ
ep̃m ueneticȩ urbis ad chilpericũ regẽ
dirigit. At ille ira cominotus obiui¬
gatũm eũ exilio damnari prxcepit
rici regũ. apud cabillonũ ciuitatẽ
sy nodus acta est. ex iussu principis
guntramni. Discussisq diuersis cau¬
sis contra saloniũ & sagittariũ ep̃os:
itrratur illa antiqua calamitas.
Obiciuntur eis crimina. & non sodũ
de adulteriis uerũ etiã de homicidiis.
accusant᷑. Sed hȩo ꝑ pȩ̨nitentiã pur¬
gari censent᷑ epĩ. liuid uͦ .ẽ. additũ.
qđ essent rei maiestatis. & patrie ꝓidi¬
tores. Qua de causa ab ep̃atu depositi.
inbasilica beati Marcelli sub custo¬

Expanded text:
ab eo loco remotus est. Posthaec Chilpeab eo loco remotus est. Posthaec Chilpericus rex de pauperibus et junioribus ecclesiae vel basilicae bannos jussit exigi, pro eo quod in exercitu non ambulassent. Non enim erat consuetudo, ut hi ullam exsolverent publicam functionem. Posthaec Warochus obliviscens promissionis suae, volens irrumpere quod fecerat, Eunium episcopum Veneticae urbis ad Chilpericum regem dirigit. At ille ira commotus, 238 objurgatum eum exsilio damnari praecepitrici regum, apud Cavellonum civitatem sinodus acta est ex iussu principis Guntchramni; discussisque diversis causis, contra Salonium et Sagittarium episcopos iteratur illa antiqua calamitas. Obiciuntur eis crimina, et non solum de adulterium, verum etiam de homicidiis accusantur. Sed haec per paenitentiam purgari censentis episcopi, illud est additum, quod essent rei maiestatis et patriae proditores. Qua de causa ab episcopato discincti, in basilica beati Marcelli sub custo