comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi per secutures ecclesiae qui eum ledunt & quis balam qui populus uanus in¬
ter pra&atur quem labach uocat ad maledicendum populum dĩ nisi her&ici &
scis matici qui inani doctrinae dediti ex probare populum dĩ conantur
tum illi maledicta & persecutiones mouent. Tamen sc̃i in uistutebus floren
& bene dicti ac beati habentur. Sicut autem dedit balam consilium ꝑ quod
ciperentur filii israhel: ita& ꝑ consilium hereticorum &nitentibus
molationibus dño constituit non susceptis corda uel corpora uel animȩ signi¬
ficari dicuntur quae ideo sunt septeno numero qui ad simulationem
r&ici suum opus faciunt. Haeare in monte erectȩ sunt qui a supradicta tria
superbia eriguntur. Qui autem in excelso fuerunt ipsi humiati sunt
erunt inimo exaltati sunt ut dicitur. quis se exaltat humiliabi tur. & reliqua

Expanded text:
Dei, nisi persecutores Ecclesiae, qui eam laedunt? et quis Balaam, qui populus vanus inDei, nisi persecutores Ecclesiae, qui eam laedunt? et quis Balaam, qui populus vanus interpretatur, quem Balaac vocat ad maledicendum populum Dei, nisi haeretici et schismatici, qui inani doctrinae dediti exprobrare populum Dei conantur; et quantum illi maledicta et persecutiones movent, tantum sancti in virtutibus florent, et benedicti ac beati habentur? Sicut autem dedit Balaam consilium per quod deciperentur filii Israel, ita per consilium haereticorum enitentibus molationibus Domino constituit non susceptis, corda et corpora vel animae significari dicuntur, quae ideo sunt septeno numero, quia ad simulationem viri haeretici suum opus faciunt. Hae arae in monte erectae sunt, quia supra dicta tria superbia eriguntur. Qui autem in excelso fuerunt, ipsi humiliati sunt; et qui fuerunt in imo, exaltati sunt, ut dicitur, Qui se exaltaverit, humiliabitur, et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. sed in tertia uisum esse. duo autem maceriae qui circum cidant uineas
ccs leges demonstrant. Quibus animae uel ecclesia circumciduntur ali
dicunt perbalam qui uanus populus interp̃tatur diabolum significare qui
asinam ꝑcus sit id est plagas super synagogas hominum dedit donec xp̃s adue¬
ierit. Moraliter hoc animal carnem nr̃am significat quae flagello tacta suas
dñm indicat quem mens ipsa carni praesidens non uidebat ita ut anxi&atem sp̃s profice¬
re in hoc mundo cupientis uel ut iter tendentis in podiat. Donec ei inuisibilem qui sibiob¬
uat in notes cat undeper p&rum dicitur. Correptionem habuit sue uasan
gale mutum hominis uoceres pondit u&uit proph&ae insipientiam. Insanus quip
homo sub iugali muto corripitur quando elatamens humilitatis bonum o
tenere debeat afflicte carne memoratur. Sed huius correptionis donum id cir¬
cobalam non meruit qui ad male dicendum pergens uocem non mentẽ mutauit.

Expanded text:
tisse, sed in tertia visum esse. Duae autem maceriae quae circumdant vineas, duas leges demonstrant, quibus animae vel Ecclesiae circumdantur. Alii autem dicunt per Balaam, qui vanus populus interpretatur, diabolum significari, qui asinam percussit, id est plagas super synagogas hominum dedit, donec Christus adveniret. Moraliter quoque hoc animal carnem nostram significat, quae flagello tacta, venientem Dominum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat; ita ut anxietatem spiritus perficere in hoc mundo cupientes, velut iter tendendi impediat, donec ei invisibilis qui sibi obviat innotescat. Unde per Petrum dicitur, Correctionem habuit suae vesaniae, subjugale mutum hominis voce respondit, vetuit prophetae insipientiam. Insanus quippe homo subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum quod tenere debeat, afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis domum idcirco Balaam non meruit, quia ad maledicendum pergens, vocem non mentem mutavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ore q̃q̃ araficus dilectio primum ponitur que omnium est mandatorũ fundamem
enimasti fex fundamentum primum ponit & deinde edificat domum sic& nos dec& dili
autem fuit. tribus locis imperari dilatio iđ corde & anima & fostitudine dum iii habua¬
iđ aegrptum & heremum & terram repromissam habuerunt. Aliterdr̃ corde & anim
nes duabus consistunt substantiis anima & corpore ueldum duobus pastibus usisunt iđ pane siuef¬
mento & manutua iđ inoper&uo in limine id est in ore. cum uero ad abraham dñs defuturo loque¬
um blasphemia iudeorum her&icorum errore euidentissime adimpl&ur quibus donec inte¬

Expanded text:
ore quoque artificis dilectio primum ponitur, quia sit omnium mandatorum fundamentum. Ita enim artifex fundamentum primo ponit, et deinde aedificat domum. Sic et nos decet dris. Aptum autem fuit tribus locis imperari dilectionem, in corde et anima et fortitudine, dum tres hab Aegyptum et eremum, et terram repromissionis habuerunt. Aliter dicitur, corde ehomines duabus consistunt substantiis, anima et corpore; vel duabus aliis, id est pane sine fermento; et manu tua, id est opere tuo. In lumine, id est in opere. Cgentium, blasphemia Judaeorum, haereticorum errore, verissime adimpletur: quibus donec inte
Abbreviated transcription (Latin):
iores propinqui autem sunt qui quamuis grauentur uitus.
aamen ad unam conuersationis regula contendunt peruenire
ater autem tuus est site docuit. matertua est sitecum paruul
sitecum unum studium. autunam magistridisciplinã hab&

Expanded text:
tores. Propinqui autem sunt qui quamvis gravant intus, tores. Propinqui autem sunt qui quamvis gravant intus, tamen ad unam conversionis regulam contendunt pervenire. Pater autem tuus est, si te docuit. Mater tua est, si te, cum esssi tecum unum studium aut unam magistri disciplinam hab
Abbreviated transcription (Latin):
hab& scabiem. cuicarnis p& ulantia sine intermissione doni¬
nacur. Imp&iginem quoquehab& in corpore qui a uaritiauas¬
tatur inmentem quacsi omnino non conpescitur. sine mensur
nimirum dilatatur pondo rosus uero: qui & si turpicu dinem
operenon exerc& sed ab ac cogitatione continua sinemodera¬
mine grauatur inmente. tales sunscã ingrediuntur. net nor
ancistitis possunt possidere. Datur autem quaedam similitudo
ꝑfilios a aron sacerdotis quibus p̃cipitur ut non contaminentur
mundana negotia quantum potuerint conscendunt hisqui
peccatis grauantur & leuiora permittentes ut agrauioribus
llos releuent qui animirum grauia & leuia qui in multis in¬
is grauantur. simuluit are non possunt Ac ꝑ hoc conceditur illis
i contaminarent quod ammodo in moreꝓpinquorum. qui¬
sus conceditur ut contaminentur in mor teciuium: Ciues sunt
ines fideles quos murus fidei contin&. qua muis sim pecca¬

Expanded text:
habet scabiem, qui carnis petulantia sine intermissione domihabet scabiem, qui carnis petulantia sine intermissione dominatur. Impetiginem habet in corpore, qui avaritia vastatur in mente: qui si in minimo non compescitur, sine mensura nimirum dilatatur. Ponderosus vero est, qui et turpitudinem opere non exercet, sed ab actione continua sine moderamine gravatur in mente. Tales si in sancta ingrediuntur, non nomen antistitis possunt possidere. Datur autem quaedam similitudo per filios Aaron sacerdotis, quibus praecipitur ut non contaminentur mundana negotia quantum potuerint conscendunt. His qui peccatis gravantur leviora permittentes, ut a gravioribus illos relevent, quia nimirum gravia et levia, qui in multis vitiis gravantur, simul vitare non possunt: per hoc conceditur illis ut contaminentur quodammodo in morte propinquorum, quibus conceditur ut contaminentur in morte civium. Cives sunt omnes fideles quos murus fidei continet, quamvis sint pecca
Abbreviated transcription (Latin):
maeuitium Mores enim in homine. nonnatura damnatur.
Caecus sacerdos est quiscripturarum non intellegit sensum . &
egres sum doc trinae uel o peris porrigat ꝑ ignorantiam nescit:
D& cclibus scriptum est speculatores illius caeci sunt uniuersi.
Claudus est qui intellegit quidem quaedoceredebeat. sed tamo
p̃cepta qua edoc& non impl& paruo autem naso est qui adce¬
rendam mensuram discr&ionis idoneus non est. Grando autem
& tortonaso est. furibundus & minax cum suꝑbia arrogant
uel in moderata discr&ione. fracco autem pede uel manuest. qͥ
ui amdĩ quacindoc&. pergere non stud& gibbus quoque est. quem
terrene cupiditatis pondus dep̃mit. & tardus ad suꝑna inteno
Lippus uero est. cuius ingenium ad agnitionem ucritati semicat
sed hoc carnecliter uiuendo obscurat. Albuginem quoq hab&
inoculo. qui arrogantia sapientiae seu iustitiae caecatur Iu

Expanded text:
mae vitium. Mores enim in homine, non natura damnatur. mae vitium. Mores enim in homine, non natura damnatur. Caecus sacerdos est, qui Scripturarum non intelligit sensum, et quo gressum doctrinae vel operis porrigat, per ignorantiam nescit. De talibus scriptum est: Speculatores illius caeci sunt universi. Claudus est qui intelligit quidem quod docere debeat, sed tamen praecepta quae docet non implet. Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Grandi autem, et torto naso est, furibundus et minax cum superbiae arrogantia, vel immoderata discretione. Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei quam docet pergere non studet. Gibbosus quoque est, quem terrenae cupiditatis pondus deprimit, et tardus ad superna intendit. Lippus vero est, cujus ingenium ad agnitionem veritatis emicat, sed hoc carnaliter vivendo obscura. Albuginem quoque habet in oculo, qui arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Jugem
Abbreviated transcription (Latin):
misteriorum honor. &uestimenta non scindunt. neinheresim
uel scismata transeat. maendata xp̃i rumpens quae uestimen¬
ta illius sunt. Ad omnem mortuum non ingredi&ur. adom¬
nepeccatum quaead mortem ducit non accedat. uelcrte in peo¬
catis mortuo nullo pacto consenti& suꝑ patre & matre non
contaminabitur. n& anta indulgeat pi& ate amora parentũ
dm̃ suum offendat quienim amatpatrem autmatrem plus
quamdm̃ non est dignus. Descĩs non egredi&ur ut semꝑ in opere
& cogitatione scã mor&ur. qui enim loquitur uel facit uel
cogitat aliquid in rep̃ hensibile desc̃is egreditur. Viduam &
repudiatam & mer&ricem nonducat uxorem. ut nihildeu&er
uita amplectatur qua euidua est & repudiata & mer&rix s
uirginem id estuitam in omni puritate florentem possideac
dño sicecus fuerit sic laudus & rł. & omnia referuntur adani¬

Expanded text:
mysteriorum honor; et vestimenta non scindunt ne in haeresim mysteriorum honor; et vestimenta non scindunt ne in haeresim vel schismata transeat, mandata Christi rumpens, quae vestimenta illius sunt. Ad omnem mortuum non ingredietur. Ad omne peccatum, quod ad mortem ducit, non accedit, vel certe in peccatis mortuo nullo pacto consentiet. Super patre et matre non contaminabitur; nec tantum indulgeat pietati a morte parentum, ut Deum suum offendat. Qui enim amat patrem et matrem plus quam Deum, non est illo dignus. De sanctis non egredietur, ut semper in opere et cogitatione sancta memoretur. Qui enim loquitur vel facit vel cogitat aliquid reprehensibile, de sanctis egredietur. Viduam, et repudiatam, et meretricem, non ducat uxorem; ut nihil de vita veteri amplectatur, quae vidua est et repudiata, et meretrix; sed virginem, id est, vitam in omni puritate florentem; possideat Domino, si caecus fuerit, si claudus, et reliqua. Et omnia referuntur ad ani
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃onon conueniunt. Degeneresuo ducat uxorem ecclesia
scilic& quac non ex uoluntate carnis. sed ex dõnata est. & ideo
legenere illius est. unde ipsedicit. qui cum quefecerit uoluntatẽ
patris mei ipse est matermea & fracer &soror. uel de generesuo
ducat uxorem. id est anima quae fide illiuingitur. potest
uoque sic accipi quod dicit degeneresuo. ut sciamus quia anim
xp̃i exgenere & substantia humanarum omnium animarũ.
non contaminauit semensuum idest uerbum dĩdicendo. no¬
ireda rescmcanibus. & non est bonum sumerepanem filiorũ
&mit tere canibus. Ideoque a postolis ait uobis datum est nos¬
semisterium regnum cadorum. illis autem quiforis sunt. om̃a
nparabolis fiunt Moraliter quoq haec unicuiq sacerdoti s
aliis membris xp̃i conueniunt. dicit autem caput suum non
discoperi& id est sacramenta xp̃i. qui a illius est uelamentum

Expanded text:
s vero Christo non conveniunt. De genere suo ducat uxorem: Ecclesia s vero Christo non conveniunt. De genere suo ducat uxorem: Ecclesia scilicet, quae non ex voluntate carnis, sed ex Deo nata est. Et ideo de genere illius est, unde ipse dicit: Quicunque fecerit voluntatem patris mei, ipse est mater mea, frater et soror; vel de genere suo ducat uxorem, id est anima quae fideli jungitur. Potest quoque sic accipi, quod dicit de genere suo, ut sciamus quia anima Christi ex genere et substantia humanarum omnium animarum. Non contaminavit semen suum; id est, verbum Dei, dicendo: Nolite dare sanctum canibus; et: Non est bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. Ideoque Apostolus ait: Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem qui foris sunt, omnia in parabolis sunt. Moraliter quoque haec unicuique sacerdoti, et aliis membris Christi conveniunt. Dicit autem: Caput suum non discooperiet, id est sacramenta Christi, quia illius est velamentum
Abbreviated transcription (Latin):
dolus inuentus est in lingua illius. Descĩs non egredi&ur. descĩsegre¬
ditur. quid euircutibus aduitia labitur qua exp̃s num quã feci
solus enimsi nepeccato. uel sic ꝑsusceptionem carnis descendit in hunc
mundum ut num quam deserer& caclum. qui aubiq totus est
iduam & repudiatam acmer&ricem nonducatuxorem uidu¬
est a crepudiata & mer&rix sinagoga iudaeorum. In lamentatio¬
nibus hieremias ait. Quomodo sed& solaciuitas. facta est uidua
domina gentium. dequa dicitur. quis est liberrepudii matris
irae quo dimisi eam. Cui quedicitur. sub omniligno frondose
fornicaueris cumer&rix uirgo autem ecclesia cuidicit aposto¬
ius dispondienim uos uniuiro uirginem castam. Aliter ui¬
lua anima quaediscedens anigolegis. p̃ceptum euangelicum
non seruat. & repudiata quae peccando axp̃icorpore sepa¬
ratur & mer&rix quae ad serecipit amatores id est contrarias
irtutes quidesiderant pulchritudinem illius ut dccipiant aales

Expanded text:
sanctis non egredietur. De sanctis egredietur, qui de virtutibus adjutus labitur, quod Christus nunquam fecit. Solus enim sine peccato fuit; vel sic per susceptionem carnis descendit in hunc mundum, ut nunquam desereret coelum, quia totus ubique est. Viduam et repudiatam, ac meretricem non ducat uxorem. Vidua ac repudiata, et meretrix, synagoga est Judaeorum cum in lamentationibus Jeremias ait: Quomodo sedet sola civitas, facta est vidua domina gentium. De qua dicitur: Quis est liber repudii matris vestrae, quo dimisi eam. Cui dicitur: Sub omni ligno frondoso fornicaberis tu, meretrix. Virgo enim Ecclesia est, cui dicit Apostolus: Despondi enim uni viro virginem castam. Aliter vidua anima quae, discedens a jugo legis, praeceptum Evangelicum non servat; et repudiata, quae peccando a Christi corpore separatur. Et meretrix quae ad se recepit amores, id est, contraria virtuti, quae desiderant pulchritudinem illius, ut decipiant. Tale
Abbreviated transcription (Latin):
centiorum exestuat similiter scabiosum. qui peccatocarnis ꝑficit
contagione operis. Iamucro imp&iginem habens. her&icorum
significat collectionem quae frequenter se mecclesi aecorpus pise
Amn peigo lauorem facit porro aure amputati sunt qui uerbo¬
di non sunt intenti & nonimplent quae iussa sunt amputa tam¬
caudam hab& quibonum quod incipit pseuerant̃ non serua
Purro desectum uel testiculis contritum indicat eos quicumo¬
poreuiri sunt iusum efeminentur & ideo sacrificio dĩrepla
sed nequepanes alie nigene offesturdõ id est doctrina her&ionr
uel uana studia saccularium litterarum quae ab ecclesia a¬
na sunt Tales hostiac repudiantur ad ño quod autemani

Expanded text:
centiarum exaestuat; similiter scabiosus, qui peccatum carnis perficit centiarum exaestuat; similiter scabiosus, qui peccatum carnis perficit contagione operis. Jam vero impetiginem habens haereticorum significat collectionem, quae frequenter se in Ecclesiae corpus inserit, et impetigo laborem facit. Porro aure amputati sunt, qui verbo non sunt intenti, et non implent quae jussa sunt. Amputatamaurem habet, qui bonum quod incipit perseveranter non servat. Porro defectum vel recticulum contritum indicat eos qui cum corpore viri sint, rursum effeminantur, et ideo sacrificio Dei reprobantur. Sed neque panis alienigenae offertur Deo, id est doctrina haereticorum, vel vana studia saecularium litterarum, quae ab Ecclesia aliena sunt. Tales hostiae repudiantur a Domino. Quod anim
Abbreviated transcription (Latin):
cuua lidior faccus es ꝓpinquis dͦuis utsupra diximus condes¬
cende Sacerdotiautem magno nihilex illis conceditur. quia
summus doccor uel ecclaesiae princeps quia negotis mundia¬
lilius alienus est nullum exemplum uile uel disciplinã eneri
acdispectam praeberedeb&. quiuero tangit aliquid inmundũ
unditiis & cogitationibus sordidis. cum inuespera huius mun¬
dis laua crobaptismi abluti soliustitiae xp̃i ꝓpcessione moccu
buit sequitur. homo qui obtulerit uictimam pacificorũdno
uel uota uouens uel sponteosstrens. agnum in maculatum offera
bus est diuersitas peccatorum & indiuersis criminibus demotanto
fractus quoque id est auitiis carnadibus uexatus atqueconlisus Rei
citur &cica tricem habens qui a digna satis factione peccatorum
deplorat uulnera sed adhuc & ueris morbi signum interius gestat
stiuitur & palulum habens qui ꝓritulibidinis & ardore concupis¬

Expanded text:
alidior factus es, propinquis istis, ut supra diximus, condescende. Sacerdoti autem magno nihil ex illis conceditur, quia summus doctor vel Ecclesiae princeps, qui a negotiis mundialibus alienus est, nullum exemplum vile vel doctrinam enervem ac despectam praebere debet. Qui vero tangit aliquid immundum,munditiis et contagiis omnibus sordidis, cum in vespera hujus mundi lavacro baptismi absoluti, Sol justitiae Christus per passionem occubuit. CAPUT XXII. Sequitur: Homo qui obtulerit victimam pacificorum, Domino vel vota vovens, vel sponte offerens, agnum immaculatum offeratibus est diversitas peccatorum, et in diversis criminibus moventur. illius habet. Fractus quoque, id est, a vitiis carnalibus vexatus atque collisus. Rejicitur autem et cicatricem habens, quia digna satisfactione peccatorum non deplorat vulnera, sed adhuc et veteris morbi signum interius gestat. Rejicitur et pupulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupis
Abbreviated transcription (Latin):
dem alorauit pat̃ illius el ñ mater. Xp̃m uero mat̃ sua adorauit o
quiettantes quaerit: Isautemuir id ẽ. sermo proph&icus xp̃i passio¬
sisse dedoco delaborib legis idola adoranda. Rubenaut quinitebat
liberare pueru demanib fratrum suorum sigeos qui crucẽ xp̃inolu
er & infigurapilatidr̃. Quia cooperati sunt erga crucẽ xp̃i. &pilat̃
queẽ in solitudine. id .ẽ. honis operib: ut dr̃ non est quifaciathonũ
nẽ usq adunũ. Qđq dicitur. manus quoq uestras seruate in no

Expanded text:
avit pater illius, et non mater: Christum vero mater sua adoravit, et non qui errantes quaerit. Is autem vir, id est, sermo propheticus, Christi passioaeos recessisse de loco, de laboribus legis, idola adorantes. Ruben autem qui nitebatur liberare puerum de manibus fratrum suorum, significat eos qui crucem Christi noluerunt; et in figura Pilati dicitur, quia cooperati sunt erga crucem Christi. Et Pilatus qui est in solitudine, id est, bonis operibus, ut dicitur: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Quodque dicitur: Manus quoque vestras servate innoxi
Abbreviated transcription (Latin):
li ador auerun manipulũ illius illud est qđ inxp̃o impl&ũ est. Adorabunes
om̃s reges terrȩ. Om̃s gentes serui unt illi : Ipse ẽ quẽ sol& luna & stellȩ ador¬
bunt : Ipsum enim excellentia sc̃oꝵ insolis nomine ecclesiȩ clantas sub imaguna
iune &: omniũ populorũ numer sitas infigura stellarũ adorat : Unde&i paus
increpauit illum dicens: : Num quid ego e matertua & fratrestui adoramo
obiurgatio ista patnis duritiã popilorũ isrł significat : quiꝑ eo qđ ex senatũ ñ
dinẽ gerer& : E ds̃ patermisit filiũ suum unigenitũ ut genus humanũ pr¬
tis languidũ uisitar& : Misit enim inquit dr̃filiũ suũ in similitudinẽ carm
peccati. Ut uider& si recte ẽẽt erga fratres & oues: & dñs ineuangelio ans
suos indothaim: Dot haim inter pr&atur defectio : Uere enĩ erant inai¬

Expanded text:
puli adoraverunt manipulum illius, illud est quod in Christo impletur: Adorabunt eum puli adoraverunt manipulum illius, illud est quod in Christo impletur: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi. Ipse est quem sol et luna et stellae adorant. Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, Ecclesiae claritas sub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorat. Unde et pater suus increpavit illam dicens: Numquid ego et mater tua et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiam populorum Israel significat, qui pro eo quod ex se natum esse tudinem gereret. Et Deus pater misit filium suum unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Misit enim, inquit, Deus filium suum in similitudinem carnis peccati, ut videret si recte esset erga fratres et oves. Et Dominus in Evangelio ait: suos in Dothaim. Dothaim interpretatur, defectio. Vere in grandi de
Abbreviated transcription (Latin):
matre rachel iudi cauit medñs: Neptalim conuersantes ueldila¬
tace me uelcerte inplicuit me: Ait enim mater. Comparauit me
ds̃ sorori meȩ: Cad interprecatur temptatio uł latrunculus uel
foriuna dicente matre infortuna: Asserbeatus pronunciantelia
beata egosum : Is achar est merces. & hocideo quia mandrago¬
ris sui Ruben introitũ quira cheli dicebatur ad seuiri emerat ue
certe quialia dixit. Ded it mihi ds̃ mercedem quia dedianc illã
in eã uiro meo: Tabulon habitaculũ. habitauit pñi inqͥt uirmeus:
Dina int̃ p̃tatur causa iurgii enĩ insicimis causa extitit: Ioseph
augm̃tũ abeo qđ sibi addimãt optauent aliũ. Beniam in filius
dextere mut ante patre nom qđ materbo nonimi dest filius dolons
ulit. Unde & ibidicitur. Amauit enĩ illũ iacob eo qđ insenesti¬
tegenuis s& illũ: Senescente enĩ mundo inlucescens filius di aduenit¬

Expanded text:
matre Rachel: Judicavit me Deus. Nepthalim, conversantes, vel dilamatre Rachel: Judicavit me Deus. Nepthalim, conversantes, vel dilatavit me, vel certe implicuit me, ait enim mater: Comparavit me Deus sorori meae. Gad interpretatur tentatio, vel latrunculus, vel fortuna, dicente matre: In fortuna acerbata pronuntiante vita ego sum. Isachar, est merces: et hoc ideo, quia mandragoris suis Ruben introitum, qui Rachel debebatur, sibi jure emerat; vel certe quia dixit: Dedit mihi Deus mercedem, quia dedi ancillam meam viro meo. Zabulon, habitaculum: Habitavit enim inquit vir meus. Dina, interpretatur causa. Jurgii enim in Sichimis causa exstitit. Joseph, augmentum: ab eo quod sibi addi mater optavit alium. Benjamin, filius dextrae, mutante patre nomen, quod mater Benonin, id est, filius doloris, etulit. Unde et ibi dicitur: Amavit enim eum Jacob, eo quod in senectute genuisset illum. Senescente enim mundo, filius Dei advenit
Abbreviated transcription (Latin):
nitur sed qd imponendũ ado st sic p̃dicatũ qđ agitur ibisit futurũ
ꝓmitttur hic doc&ur exemplo: &i a cobsilius ⁊are proeo debosra
hunc quidõ suspicantur sob eẽ infine additũ eẽ uoluminis. Con¬
tra hebrei asserunt denachoris illum stirpe generatũ. Interea
ruben patrissui concubinam uiolauit. Perruben populus primo¬
genitus istaħ excircum cisione significatur. Quidhorũ concubine
polluit id.ẽ legem di u&eris testamenti sepe p̃uaricandomacula¬
uit. Qđ aũt u&us lex concubina uocatur. paulus doc& dicens absa¬
ham duos filios habuit unum de ancilla &unum delibera. Hȩc aũt
suni duo testamenta. Ruben inter pretatur uisionis filius: uel
uidens filius. uelidens in medio. Dixit enĩ mat̃ illius : Uidit ds̃
siue qđ melius pros eqͥtur eñĩuirmeus : Iuda int̃p̃tatur confes¬
sio dicente matre. Modo c̃fitebor dño: Daniuditiũ dicente

Expanded text:
situm, sed quod imponendum erat praedicatur. Quod igitur ibi sit futurum situm, sed quod imponendum erat praedicatur. Quod igitur ibi sit futurum promittitur, hicque docetur exemplo, et Jacob filius Zore, pro eo de Bosra. Hunc quidam suspicantur Jacob esse, in fine additum esse voluminis, contra Hebraei asserunt de Nachoris illum stirpe generatum. Interea Ruben patris sui concubinam violavit. Per Ruben populus primogenitus Israel ex circumcisione significatur: qui patris concubinam polluit, id est legem Dei Veteris Testamenti saepe praevaricando maculavit. Quod autem vetus lex concubina vocatur, Paulus docet, dicens: Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt duo Testamenta. Ruben interpretatur: visionis filius, vel videns filius, vel videns in medio. Dixit enim mater illius: Vidit Deus sive quod melius, prosequetur me vir meus. Juda interpretatur confessio: dicente matre Modo confitebor Domino. Dan, judicium, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
iterxp̃i ad ecclesiam noui testamenti significari. qui ñ immol¬
uit uistimam usq dumuenitin b&hleem. Qđ aut̃ dicitur tri¬
turrem gregis ꝑ anticipationem diciputatur eo qđ grexiacol
ea habitauit. siue grex angelorum quinatiuitatẽ dniminist¬
bant. Quenit salem ciuitatẽ sicimorum in terrachanaan
Quomodonunc hicsalem sichem ciuitas nuncupatur cum hier¬
lom inquaregna uit mel chisedech salom sit antedicta auue
unum urbis & loci nom̃ in alia atq in alia tribusit: Autoesu
ista salẽ quȩ nunc nominatur sichem dicimus hicinter p̃corrio
ca nostroq sermone transferre: Vtrumq. enim accontup¬
lulũ declinato hocuocabulũ sonat: Traduntenim hebrei qđ clas¬
cantis femoria cobibi conu aluerit & sanatũ sit. & propt̃ea ea
ciuitatẽ curatiatq ꝑfesti uocabulum consecutũ: &dix̃ illi
iam ñuocabitur nomtuũ ia cob sedisrħ erit nom̃tuũ. Quo cau
nomen illius isrħ Dudũ iqnequaquam illia bangelo nomen in po¬

Expanded text:
ri, qui non immolavit victimam usque dum venit in Bethleem. Quod autem dicitur transcurrere greges, per anticipationem dici putatur: eo quod grex Jacob in eo habitavit, sive grex angelorum, qui nativitati Domini ministrabant: Et venit Salem civitatem Sichimorum in terra Canaan. Quomodo nunc hic Salem Sichem civitas nuncupatur, cum Hierusalem, in qua regnavit Melchisedec, Salem sit ante dicta? Aut igitur unum urbis et loci nomen in alia atque alia tribu: aut certe istam Salem, quae nunc nominatur Sichem, dicimus hic interpretari cficam, nostro sermone transferri. Utrumque enim accentu paululum declinato hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit, propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. Repetitiam non vocabitur nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum: et vocavit nomen illius Israel. Dudum nequaquam illi nomen impo
Abbreviated transcription (Latin):
rent unũ c̃siliũ statuerunt dicentes crucifigeillũ pera pessima deuon¬
uit eũ. Id est iudaica bestia int̃fecit illum: Dequa dñs in euangelioa
Ecce ego mittouos in medio luporũ : Nudauerunt ios ephfratres sui tonu
res parser̃ autẽ toncã edis anguine quia falsis illũ testimoniis a cu¬
santes per inuidiã reum mortis dixerunt illũ donanantẽ ommũ peaes
Alnaũt int̃rogant quid sit dequod dicitur Crim̃ pessimũ accusauafis¬
tres suos crimine pessimo: &ita soluum qđ hoc deadorationeidole
siue crimine sodomorũ & gomorreorũ distumsit : Hic &iã deconio
ios epb dicunt qđ in morta lit atẽ xp̃i significa repos sit: Sol ouan

Expanded text:
rent, consilium statuerunt, dicentes: Crucifige illum. Fera pessima devoravit eum: id est, Judaica bestia interfecit illum, de qua Dominus in Evangelio ait: Ecce ego mitto vos in medio luporum. Nudaverunt Joseph fratres sui tunicResperserunt autem tunicam haedi sanguine, quia falsis illum testimoniis accusantes, per invidiam reum mortis dixerunt illum, donantem omnia peccata. Alii autem interrogant quid sit, de quo dicitur, crimen pessimum. Accusavit fratres suos de crimine pessimo: et ita sentiunt, quod hoc de adoratione idolorum sive crimine Sodomorum et Gomorrhaeorum dictum sit. Alii etiam de tunica Joseph dicunt, quod immortalitatem Christi significare
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt detercia uindicatum est suꝑ sichem. significat uindictam testiȩleges
indiabolum & inpeccatores: Aliterdina significat animamunius cuiusq
tores: alii autem dicunt hanc uindistam quae fecsta est asimeime & leui
dño nondis plicuere:. Qđ in hocostenditur qui aliberati sunt demanu¬
inimicorũ suorũ siue eo qđ legemdi idẽ circum cisionem uindio¬
runt eo qđuim fecit incircum cisus suꝑ illũ quidecircum cisi one
rat Aliter hoc dño displicuit dũ sichẽ & pater illius abia coh
cum cisionem acceperunt. sed tam̃ s: meon & leui promerito paeris
tiam. mutatio indumenti uirorũ ꝓpteruin dictam insichem siq
operamala mutanda esse admeliora ut alibi dicit᷑. Expolia
uos u& erem hominem cũ actib: suis. de hincloquitur ds adiaas
rismei nisi futurũ proph&ans exilla tribu paulum quia ffligen
ecclesiã intẽ pr̃ ꝑsecutionis. Aliter ꝑbeniam in terrestris hien¬
lem figurar&ur. quae in tribuboniamin cuius populus grauid¬

Expanded text:
umpta est vindicta de Sichem, significat vindictam tertia lege in diabolum et in peccatores. Aliter Dina significat animam uniuscujusquetores. Alii autem dicunt hanc vindictam, quae facta est a Simeone et Levi, Domino non displicere: quod in hoc ostenditur, quia liberati sunt de manuinimicorum suorum: sive quod legem Dei, et circumcisionem vindicaverunt, eo quod vim fecit circumcisus super illam quae de circumcisione fuerat. Aliter hoc Domino displicuit, dum Sichem et pater illius ab Jacob circumcisionem acceperunt, sed tamen Simeon et Levi pro merito patristiam: mutatio indumenti virorum propter vindictam in Sichem, significat opera mala mutanda esse ad meliora: ut alibi dicitur: Exspoliate vos veterem hominem cum actibus suis. Dehinc loquitur Deus ad Jacob, olores mei: nisi futurum prophetans ex illa tribu Paulum, qui affligeret Ecclesiam in tempore persecutionis? Aliter per Benjamin terrestris Hierusalem figuratur, quae in tribu Benjamin, cujus populus gravi d
Abbreviated transcription (Latin):
sim̃ ueterẽ legem Sicutaut̃ ia cob potuit uidere similitudinem spec¬
ciꝰ quã uidit & mortem illi non p̃buit : Os tenditur quias potuis r& spe¬
xp̃i anũ quixp̃o contrarius erat ante babtis mum ꝑ cussio aut̃ neris
lido cocupiscentia pec catigla dio uerbidi ꝑcussã: elic udicatio aut̃ unius
pedis ostendit quod uno utimur spiritali pede abiet ꝑsuitilsa carnis
acob aũt in holoco cũ .xii. filiillius xp̃mcũxii apostolis sigñ & unafilia¬

Expanded text:
 veterem legem. Sicut autem Jacob potuit videre similitudinem specie, quam vidit, nec mortem illi non praebuit: ostenditur, quia sic potuisse spei Christo contrarius erat ante baptismum. Percussio autem nervi gladio, concupiscentiam peccati gladio verbi Dei percussam. Claudicatio autem unius pedis ostendit, quod uno utimur spirituali pede, abjecto vitio carnis. Jacob autem in hoc loco cum duodecim filiis illius, Christ
Abbreviated transcription (Latin):
perdolum uindicatur: Sic ecclesia axp̃o suꝑ diabolũ ꝑdolũ uindicatur
ue aut̃ uindilte adsrhem scribuntur : id est circũ cisio &occisio. Sic

Expanded text:
per dolum vindicatur: sic Ecclesia a Christo super diabolum per dolum vindicatur. per dolum vindicatur: sic Ecclesia a Christo super diabolum per dolum vindicatur. Duae autem vindictae a Sichem sumuntur, nempe circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
bolus corripit: Eglut inata ẽ anima illius cũ ea quia unitã sibi per
nequitĩa respicit & cũ mens a culpa resipescit atq: flere conat᷑ Cor¬
ruptor aut spes ac secuntates uncuas ante oculos ponit : Quatenus uti¬
litatem tristitiȩ subtrabat: pecteillic adiungitur. Tristemq blan¬
ditis deliniuit: Modo enĩ aliorũ foosta grauiora. modonihileẽ
qđ ꝑ peratũ est modo mis en cordẽ dm̃ loquitur modo ad pęnitentiã
pollic&ur: Ad huc seques tempus : ut dũ perhȩc deceptamens ducit᷑ ab in¬
tentione penitentiȩ suspendatur : Quatenustunc bona nulla suscipi¬
at quã tunc mala nulla c̃tiistant & tunc plenius obruitur supplicus
quȩ gaud& nunc in delistis : c&erũ secundum supen orem explanationẽ
dina ecclesiã significat diabolo copolatã ꝑ gentilitatẽ ante baptismũ
siue ꝓpt̃ baptis mũ percrimina quã uindicant pater & fratres eius:
idest xp̃s & apostoli uindicantes ecclesiã idẽ soror apostolorũ : Dina aũt

Expanded text:
bolus corrupit: et glutinata est anima illius ad eam, quia unitam sibi, per nequitiam respicit, et cognita culpa resipiscit, atque flere conatur. Corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos ponit, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat. Recte illic adjungitur, tristemque blanditiis delinivit: modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo poenitentiam pollicetur. Adhuc sequens tempus, ut dum per hoc decepta mens, ducitur ab intentione poenitentiae, suspendatur. Quatenus tunc bona nulla suscipiat, quam tunc mala nulla contristant; et tunc plenius obruitur suppliciis quae gaudet nunc in deliciis. Caeterum, secundum superiorem explanationem, Dina Ecclesiam significat, diabolo copulatam per gentilitatem ante baptismum, sive post baptismum per crimina: quam vindicant pater et fratres ejus, id est, Christus et apostoli, vindicantes Ecclesiam, quae est soror apostolorum. Dina autem
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo dimisit : ut superius diximꝰ: Quod aut̃ dicit᷑ iacob inclina
ꝑvii huiꝰ: mundi quidcir comuneramist prius ut placr & illũ ante
quãuide r&. Adq ideo caput illi inclinasse eo qđ orimogenitus es¬
aufuit uł ptimore illius siue ut impler&ur ꝓph&ia patris suiqua
comnocte uisionem uidis se: quiam die uidere non potuis set quẽ ui¬
dit innocte siue ut significar& non ẽe ia cobsimilis moysi quiuisio¬

Expanded text:
rtatem arbitrii diabolo dimisit, ut superius diximus. Quod autem dicitur, Jacob inclinam hujus mundi. Qui idcirco munera misit prius, ut placaret illum ante quam videret, atque ideo caput illi inclinasset, eo quod primogenitus Esau fuit, vel pro timore illius: sive ut impleretur prophetia patris sui, qua rco in nocte visionem vidisse, quia in die videre non potuisset, quem vidit in
Abbreviated transcription (Latin):
ius is rł cuius illetunc figurã gerit in passione idẽ intor rente pua¬
luit dño & quasi cũ in fir mocũ carne xp̃m lucta m̃ habuit & tamen ia¬
ob bene dictionem ab angelo quẽ superauit impe trauit : Cuius no
ninis inpositio utiꝙ bene dictiosuit : Inter p̃tatur aut̃ isrł uir ui¬
populo credider̃: clauđ in infide libus nãfemoris uerbũ lan
generis ẽ. uel multitudo : cultiquippe ecillo populo deuiantes
merroris sui semine claudicauerunt: Cladicauer̃ enim in qui
ase mitis suis: Qui populus non solũ clauhcatsed &iã ultra gen¬
rare filios non potest: Deniq qđ dixit seuidissedm̃ facie adp
mofuturus erat quicũ iacobpopulo iuctaretur: Histoial
aũt iste uir quiluctabat᷑ cũ ia cob. beneficiũ đĩ & primit ut sem
ia cobqđ illũ ñ presta rec đs: Ipse enĩ magopere fratrẽ suũ

Expanded text:
lus Israel, cujus ille tunc figuram gerit in passione, id est, in torrente, pralus Israel, cujus ille tunc figuram gerit in passione, id est, in torrente, praevaluit Domino, et quasi cum infirmo in carne Christo luctamen habuit; et tamen Jacob benedictionem ab angelo, quem superavit, impetravit: cujus nominis inpositio benedictio fuit. Interpretatur autem Israel \'uipopulo crediderunt; claudus in infidelibus: nam femoris verbum, latitudo generis est, vel multitudo: multi quippe ex illo populo deviantes, in errores sui seminis claudicaverunt. Claudicaverunt enim, inquit, a semitis suis: qui populus non solum claudicat, sed et ultra generare filios non potest. Denique quod dixit, se vidisse Deum facie ad mo futurus erat, qui cum Jacob populo luctaretur. Historialiter autem iste vir qui luctabatur cum Jacob, beneficium Dei exprimit: ut sciret Jacob, quod illud non praestaret Deus. Ipse enim magnopere fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
uus garnominatur : testimonium sed utha: Icc cobuꝰgalaad. Labangar sed uth
ensis suae sermone uocauit: Iacob int̃p̃tatur sub planator srł princepi
naquȩ utraque manuteretur : & siista sententia xp̃oreferatur baculus
cp̃i patris ccuxlium in passione & inre surrectione : qͥ xp̃s nunc cũduabi tur¬
bis idẽ duob populis egeditur ꝓbaptis mum : tur maccut̃ minor ẽe dici¬
ir quã turba : Si aut ccdxp̃m referripossit qđ dicit. Enuemne demanii es au
x parte carnis intellerendum ẽ: Aliter. ꝓorationẽ ia cob misto loco oratio
cp̃i ꝑsuo populo ostenditur : munera aũt qucce iacob ad esaumisit : sing̃
los quos xp̃s dimisit in potestatem daboli : His trans actis misit iacobnun¬
us cedes au fratrem sũ ummittit munera &trans ductis omnibus ꝑ
cob nec dimisit nisi bene dictionem &tor que r& sacrum que nomen
eccipe r&: uir xp̃m simñi ficat: cui ideo preualuit ioc cobquiapopu¬

Expanded text:
us Gar, nominatur testimonium, sed utha. Jacob vero Galaat, Laban Gat, Seduth gentis suae sermone vocavit. Jacob interpretatur supplantator: Israel, princeps ma quae utraque manu tenentur: et si ista sententia Christo referatur, baculus Christi, patris auxilium in passione, et in resurrectione: qui Christus nunc cum duabus turmis, id est, duobus populis egreditur per baptismum: turma autem minor esse dicitur, quam turba. Si autem ad Christum referri possit, quod dicit, Erue me de manu Esau: ex parte carnis intelligendum est. Aliter per orationem Jacob in isto loco, oratio Christi pro suo populo ostenditur. Munera autem quae Jacob ad Esau misit, significant illos quos Christus dimisit in potestatem diaboli. His transactis, Misit Jacob nuntios ad Esau fratrem suum, mittit munera; et traductis omnibus per que Jacob: nec dimisit, nisi benedictionem extorqueret, sacrumque nomen acciperet. Vir Christum significat, cui ideo praevaluit Jacob, quia popu
Abbreviated transcription (Latin):
si Ita ut nec ipsea aron pasticeps fiat mandati illi
ut est illud sicut precepit dñs morsi qua e omnia
discutere nec nostre par uitutis nec conuenit huic
explanatiuncule. Sciendum est tamen quod
quantum quis proficiat tantum accipit. Noli in
mutis animalibus quaerere quod offerre debes
intra tem& ipsum require. Creges bouum & gre¬
ges ouium & capracrum inquilbus benedicti atq
multiplicatisunt patriarchae intrate & sunt
aues nec mireris hoc quodam modo &iam solem
& lunam habes. Capituli isti in priorib pene expl¬
natisunt. Hoc tamen scire debemus quod magna
benignitas đi hoc commendatur cumibi holo¬
his qui pestinent ad dm̃ quod hic addit scm sc̃orum

Expanded text:
si, ita ut nec ipse Aaron particeps fiat mandati illius; si, ita ut nec ipse Aaron particeps fiat mandati illius; ut est illud, Sicut praecepit Dominus Moysi: quae omnia discutere, nec nostrae parvitatis, nec convenit huic explanatiunculae. Sciendum est tamen, quantum quis proficiat, tantum accipit. Non in mutis animalibus quaerere quod offerre debeas, intra temetipsum require. Et greges boum, et greges ovium et caprarum, in quibus benedicti atque multiplicati sunt patriarchae, intra te aeternae sunt aves: nec mireris hoc quodammodo, etiam solem et lunam habes. Capitula ista in prioribus bene explanata sunt. Hoc tamen scire debemus quod magna benignitas Dei commendatur, cum ibi holohis qui pertinent ad Dominum. Quod hic addit, Sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriis excesserit sensum tuum reserua sacerdoti
austori. Haec ipse manduc& ipse disctiat. Sȩquitur
Iub&ur ille ex die qua fuerit unctus sĩpertt in ꝑp&luc̃i
offerre similaginem istud sacrificium sacerdotis
fostissis ipsa est lexpermorsendata quam legem
induas diuidi prȩcepit. Idest in licteram &spm̃
& mediam pastem idlittere offerri iub& mane idẽ
primo legis tempore quo illis inuicibus secundum
licteram data est nouam legem & nouum protulit
diem. Dimidium uerð illius offerriussit inues perũ
Inuespera enim in posteriore tempore offesturnobii
spiritilis sensus legis xp̃o adueniente in uespera¬
mundi a sastagina quo distructum uellit esse sicer¬
dotem &torridum a&erna autem lexdicitur
secundum illam pastem qua spiritalis est Sequit
mandatum delege hostiae propeccato &rł
Sciendum quod alia mandata dantur filiis israhel
alia filus a asdn. alia morsi & aason. Alia solimor¬

Expanded text:
martyrii excesserit, sensum tuum reserva sacerdoti martyrii excesserit, sensum tuum reserva sacerdoti auctori. Haec ipse manducet, ipse discutiat. Sequitur Jubetur ille ex die qua fuerit unctus, semper et in perpetuum offerre similaginem. Istud sacrificium sacerdotis fortassis ipsa lex est, per Moysen data. Quam legem in duas dividi praecipit, id est litteram et spiritum; et mediam partem, id est, litterae offerri jubet. Mane, id est primo legis tempore, quo illis in vicibus secundum litteram data est. Nova lex novum protulit diem. Dimidium vero illius offerri jussit in vesperum. In vespera enim, in posteriora tempora offertur nobis spiritualis sensus legis, Christo adveniente. A sartagine, quod destructum velit esse sacerdotem, et torridum. Aeterna autem lex dicitur secundum illam partem qua spiritualis. Sequitur mandatum de lege hostiae pro peccato, et reliqua. Sciendum quod alia mandata dantur filiis Israel, alia filiis Aaron, alia Moysi et Aaron, alia soli Moy
Abbreviated transcription (Latin):
urnes scãs deb& edere quia iuxta a postłs factus estuir
lla quae parucili sunt deponit. Talis autem uir carnesscãs
comedat. Non in quocumq loco sed in loco sco. In ecde
uenim carnes sce hoc est xp̃i car quam omnes ille
ignificabant accipiendae sunt. Audiant her&ici qui
it teram idnon conuenit sacrificiis iudaeorum. Sĩ enĩ
profinus aut parricida carnis sacrifici t&igiss&. non
deo scificatur dicipotuit. Quiautem contigit xpm̃ sicut
lla que fuit inprofluuio sarguinis continuo sci ficatur¬
Vi dimus enim omnes gentes xp̃i corpus inbaptismo acci¬
pientes scĩ ficator esse in atrium taberna culi haec edi
mandantur qui ecdera p̾sens atrium est futurae
Seneautem similam dicit consparsam oleo qui a quimi¬
sericor diam fecit in pauperes oleo infundit sacrificium
xp̃i. Ministerium autem quodin sc̃os defest tusturis
suauitatem ostendit. Neli quam pastem simile come¬
d& aasen & filuillius. Quic quid despiritalibus

Expanded text:
rnes sanctas debet edere, qui juxta Apostolum factus est vir, illa quae parvuli sunt deponit. Talis autem vir carnes sanctas comedat, non in quocunque loco, sed in loco sancto. In Ecclesia enim carnes sanctae, hoc est caro Christi, quam omnes illae significabant, accipiendae sunt. Audiant haeretici, qjuxta litteram id non convenit sacrificiis Judaeorum. Si enim profanus aut parricida carnes sacrificii tetigisset, non ideo sanctificatus dici potuit. Qui autem tetigit Christum, sicut illa quae fuit in profluvio sanguinis, continuo saVidimus enim omnes gentes Christi corpus in baptismo accipientes, sanctificatas esse. In atrium tabernaculi. Hic heri mandantur, quia Ecclesia praesens atrium est futurae. Bene autem similam dicit conspersam oleo, quia misericordiam fecit in pauperes, Deo infudit sacrificium Christi. Ministerium autem quod in sanctos defert turturis suavitatem ostendit. Reliquam partem similae comedit Aaron et filii ejus. Quidquid de spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ autem decima die mensis agnꝰ tollatur & ñ immolatur
numorus ad legem ꝑtin& propter decem uerbalegis: Quater¬
nusnumerꝰ ad nouum testamentum proptor quat tuortuan¬
gelia qđ sequitur simin ornumerꝰ non sufficoro possit aduesten¬

Expanded text:
Quod autem decima die mensis agnus tollitur, et non immolatur Quod autem decima die mensis agnus tollitur, et non immolatur numerus ad legem pertinet propter decem verba legis. Quaternus numerus ad Novum Testamentum, propter quatuor Evangelia. Quod sequitur, Si minor numerus non sufficere possit ad vescen
Abbreviated transcription (Latin):
hilominꝰ decim aidẽ nouissimapaena est omnium ꝑditi osim¬
lacrurum quaoprimitus farsta amauer In primisibirsrn
tentiam disensit & probauit & timuit ac ꝑ hoc populum ai¬
berum abiro ꝑmisit. Mensis iste uob principium mens un
primꝰ eritinmensib: anni. Quid mirũ suste mensis primꝰsiusi
in quo creatũ est caelũ & terra in quo & diluuium fistũ est
finitur & inquoplebs is raholliberata est. In quolex ab alinl
denon est ammirandũ si aptũ fuiss& in quohaecomnia si u
qui apudhebr eos nisanuocatur. apud latinus mapnlis dici¬
&iamideo qd hic mensis designatur mensib anniprincipi
esse. quiahebre: hucusq ordinem in mensib ñ obserua uer
pprie sedmore gentilium interquos prius habitauer insis
ph&iarum annus autommundũ totũ . Interea sit pascha
inoccisioni anni occiditur xp̃s de quodicitur. Et ceagnus di

Expanded text:
nihilominus decima, id est, novissima poena est, omnium perditio simnihilominus decima, id est, novissima poena est, omnium perditio simulacrorum, quae primitus facta amaverant. In primis ibi rex poenitentiam Dei sensit, et probavit, et timuit, ac per hoc populum Dei liberum abire permisit. Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Quid mirum, si iste mensis primus fuisset, in quo creatum est coelum et terra, in quo et diluvium factum est et finitur, et in quo plebs Israel liberata est, in quo lex aliis dande non est admirandum, si aptum fuisset in quod haec omnia facta sunt, quia apud Hebraeos Nisan vocatur, apud Latinos Martius dicitur. Ideo hic mensis designatur mensibus anni principium esse, quia Hebraei hucusque ordinem in mensibus non observaverunt proprie, sed more gentilium, inter quos prius habitaverunt. Mensis gem Mosi et prophetarum. Annus autem mundum totum. Interea fit Pascha; in occisionem anni occiditur Christus, de quo dicitur: Ecce agnus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ga succossorat excitit aero pestis infusa quae ꝑomnia regniro¬
mani aboriente usq in occidente spatiapaene neci omne hominũ
genꝰ dedit : Ibi ostauam aegypti contritionem fecero exeitate
Vndiq locuste terrentes tegentesq. omnio octauam aequȩ
in subuer sionem orbis excitatȩ undiq. intuler gentes quȩcedi¬
bus atq incendis cunstas prouinti as deleuer̃ . Ibinona turbo¬
tio diuturnas tenebras habuit. plus omnino periculi cũminu
iquam fecit. hicitemnona correptio fuit cum aureliano ꝑ¬
secutionom commouenti diris turbationib: terribile actriste
fulmon subpedib ipsius ruit ostendens quideũ ultio talis exigo¬
sex tanios possic ultor nisipius ess& et paciens quam quam inin
sexmenses. ab hoctres sucidui imperatoros : Haa osta urion
tarcitus florianꝰ diuersis causis mostui sunt. ubi derima plag
fuit intefectio filiorum quosprimos quippe genuer Hin

Expanded text:
ga successerat, exstitit aere pestis infusa, quae per omnia regni Roga successerat, exstitit aere pestis infusa, quae per omnia regni Romani ab Oriente usque in Occidentem spatia, pene neci omne hominum genus dedit. Ibi octavam Aegypti contritionem fecere excitatae undique locustae, terrentesque omnia. Octavam equi in subversionem orbis excitatae undique intulerunt gentes, quae caedibus atque incendiis cunctas provincias deleverunt. Ibi nona turbatio diuturnas tenebras habuit, plus omnino periculi comminata quam fecit. Hic item nona correptio fuit cum, Aureliano persecutionem commovente, diris turbationibus terribile ac triste fulmen sub pedibus ipsius ruit, ostendens quid cum ultio talis exiget, tantus possit ultor, nisi pius esset et patiens, quanquam intra sex menses ab hoc tres succidii imperatores, hoc est, Aurelianus, Tacitus, Florianus diversis causis mortui sunt. Ibi decima plaga fuit interfectio filiorum, quos primos quippe genuerunt. Hic