comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui hostib parendi leges dicerent. Scitae
aut᷑ legatis respondent. stolide opulentis¬
simũ regem aduersus inopes sumpsisse
bellum. qđ timendũ ipsi magis. uersa uice
fuerit. ꝓpt̾ incertos belli euentus nulla pre¬
mia &e dampna manifesta. porro sibi non
expectandũ dũ ad se ueniatur. sedultro p̃¬
dȩ obuiam ituros. Necmora. nam dicta fac¬
tis insequntur. pͥmũ ipsum uesorem t̾ritũ
refugere in regnum cogunt. destitutũ uero
erercitũ inuadunt. omnemq belli appa¬
tis cedib asiam uectigailem fecere. ubi ꝑxy
annos sine pace inmorati. tandem uroꝵ fla¬
gitatione reuocant᷑ denuntiantib ni rede¬
ant sobolem se a finitimis quesiruras. Me
uenes phinus e scolo petꝰ ꝑ factionem op¬
timatum domopulsi. ingentẽ iuuentutem
secum. traxere. & in cappadotie ponticȩ ora
iurta amnem thormodentẽ consederunt.
camipis. themis. cyriis. sibi subiectis. ubi di
uꝓꝓxima queq populati. conspiratione

Expanded text:
qui hostibus parendi leges dicerent. ad quae qui hostibus parendi leges dicerent. ad quae Scythae legatis respondent, stolide opulentissimum regem aduersus inopes sumpsisse bellum, quod timendum ipsi magis uersa uice fuerit propter incertos belli euentus nulla praemia et damna manifesta. porro sibi non exspectandum, dum ad se ueniatur, sed ultro praedae obuiam ituros. nec mora, nam dicta factis insequuntur. primum ipsum Vesozen territum refugere in regnum cogunt, destitutum uero exercitum inuadunt omnemque belli appatis caedibus Asiam, vectigalem fecere: ubi per XV annos sine pace immorati, tandem uxorum flagitatione revocantur, denuntiantium, ni redeant, sobolem se a finitimis quaesituras. CAvenes, Plynos et Scolopythus, per factionem optimatum domo pulsi, ingentem juventutem secum traxere, et in Cappadociae Pontique ora juxta amnem Thermodoontem consederunt, campis Themiscyriis sibi suproxima quaeque populati conspiratione
Abbreviated transcription (Latin):
contra catinum constitisse. Nunc de argo¬
nautis plꝰaliqͥd dicamus. Aquilis ẽ. fluuiꝰ.
in quem sermo confertur aduectam na¬
iugio argo. & ad tyrrenum pelagus fuis¬
se ꝑductam. Argonautȩ enim uentum uali¬
dum declinantes non eodem nauigio in regre¬
sione sunt usi. sed transeuntes mare qđ suꝑ
scitas. ẽ. ꝑ hec flumina uenerunt ad t̾minos
italoꝵ. & ibi hiemantes condiderunt ciuita¬
tem quȩ nuncupat᷑ emona. Estate uero suꝑ¬
ueniente. cooꝑantib eis ꝓuincialib fere qͣ¬
dringenta stadia arte mechanica trahentẽ
argo ꝑ t̾ram. ad fluuium aquilem deduxe.¬
runt. qui ꝑmiscetur heridano. heridanus
aut̃ fauces habet. initalicũ mare: & sicad
ꝓpͥa repedarunt. Codem qͦ temꝑe. uesores
rex egipti. meridiem & septẽtrionem diui¬
sas pene toto cȩlo ac pelago plagas aut miͦ
cere bello aut regno iungere studens. scytis
bellum pͥmꝰ indixit. missis prius legatis

Expanded text:
contra Cathamum constitisse. Nunc de Argocontra Cathamum constitisse. Nunc de Argonautis plus aliquid dicamus. Aquilis est fluvius, in quem sermo fertur advectam navigio Argo, et ad Thyrrenum pelagus fuisse perductam. Argonautae enim ventum validum declinantes, non eodem navigio in regressione sunt usi, sed transeuntes mare, quod super Scythas est, per haec flumina venerunt ad terminos Italorum, et ibi hyemantes condiderunt civitatem quae vocatur Hemona. Aestate vero superveniente, cooperantibus eis provincialibus fere 400 stadios, arte mechanica trahentes, Argo per terram ad fluvium Aquilem deduxerunt, qui permiscetur Heridano. Heridanus autem fauces habet in Italicum mare. Et sic ad propria repedarunt. Eodem quoque tempore, Vesozes, rex Aegypti, meridiem, et Septentrionem, divisas pene toto ccere bello aut regno iungere studens, Scythis bellum primus indixit missis prius legatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ten ab ionib insidias passum ferunt. Cu¬
ropa etiam agenoris filia. regib p̃latis rapi¬
tur existentib. Philamon delfus tunc no¬
bilis habebatur. qui primꝰ apd̃pithiam
choꝵ constituit. Ergo & quȩ dederlalo fabu¬
lȩ ferunt. qui uisus ẽ. simulacra fecisse mo¬
uentia. qui etiam pͥmus omniũ pedes sta¬
tuarum a se inuicẽ eparauit. aliis coniunc¬
tim eos fabricantib palefatus memorat:
nec non qͦmodo cũ filio iccaro minoem na¬
ui fugerit. & ꝓpt̾ inuestigabilem fugam a¬
uolasse penius estimatus ẽ. Tunc etiam or¬
pheus thrax clarꝰ habebatur: cuius disci¬
pulꝰ fuit museus emolpi filius. Linus etiã
magister herculis famosus erat. Igitur ea
quȩ de sfinga &e de dipode ce argonautis di¬
cuntur in quib fuerunt hercules. asclepiꝰ.
castor ce pollux. tunc contigisse palefatus
scͥbit. qͥ sfingam uxorẽ catini fuisse. ce ꝓpt̾
zelum armeniȩ uxorem a uiro recedentẽ

Expanded text:
tem a Ionibus insidias passum ferunt. Eutem a Ionibus insidias passum ferunt. Europa etiam Agenoris filia regibus praefatis rapitur existentibus. Philamon Delphus tunc nobilis habebatur, qui primus apud Pythiam chorum constituit. Ergo et quae de Daedalo fabulae ferunt, qui visus est simulacra fecisse moventia, qui etiam primus omnium pedes statuarum a se invicem separavit, aliis conjunctim eos fabricantibus Palefatus memorat. Nec non quomodo cum filio Icaro Minoem navi fugerit, et propter investigabilem fugam, avolasse pennis aestimatus est. Tunc etiam Orpheus Thrax clarus habebatur, cujus discipulus fuit Museus Emolpi filius. Linus etiam magister Herculis, famosus erat. Igitur ea que de Spinga et Oedipode et Argonautis licuntur in quibus fuerunt Hercules, Asclepius, Castor et Pollux, tunc contigisse Palefatus scribit, qui Spingam uxorem Cathmi fuisse, et propter zelum Ermionae uxorem a viro recedentem
Abbreviated transcription (Latin):
ne memorantur. quomodo aduersum
ꝑsen consistens occidatur in p̃lio. ut dinar¬
gus poeta refert. Qui autem uoluerit po¬
test inspicere. ipsius liberipatris apd del¬
fos sepulchrum iuxta apollinen aureũ.
Pingitur uero liber in mulieris specie ce
delicato corꝑe ꝓpt̾ mulieres in suo exercitu
militantes quando bellauit inudia Quȩ
mulieres bache appellate sunt. nontam
uirtute nobiles ꝙͣ furore. Aliqui sanẽtuic¬
tum seͥbunt istum liberũ. & uictum non¬
nulli ce occisũ in pugna a ꝑseo. necubi fu¬
erit sepultus tacent. & tamenens uelut
dei nomine ꝑ inmundos demones bachalialia
sacra. uel potius sacrilegia sunt instituta.
De quarũ rabiosa turpitudine post mul¬
tos annos fic senatus erubuit. ut in urbe
roma ẽẽ. ꝓhiberet. ꝑ ea temꝑa ꝑseus ce ux¬
oreus andromeda postea quam sunt mor¬
tui sic eos in celum receptos ẽẽ. crediderint
ut ymagines eoꝵ appellare numina nou e¬
rubescerent: Tunc etiam pandion fugien¬

Expanded text:
ne memorantur; quomodo adversum ne memorantur; quomodo adversum Persen consistens occidatur in praelio, ut Dinargus poeta refert. Qui autem voluerit, potest inspicere ipsius Liberi Patris apud Delphos sepulcrum, juxta Apollinem aureum. Pingitur vero Liber in mulieris specie, et delicato corpore, propter mulieres in suo exercitu militantes, quando debellavit Indiam. Quae mulieres Bacchaliae appellatae sunt, non tam virtute nobiles quam furore. Aliqui sane et victum scribunt istum Liberum, et victum nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tacent, et tamen ejus velut dei nomine per immundos daemones Bacchanalia sacra, vel potius sacrilegia sunt instituta. De quorum rabiosa turpitudine post multos annos senatus sic erubuit, ut in urbe Roma celebrari prohiberet. Per ea tempora Perseus et uxor ejus, posteaquam sunt mortui, sic eos coelo receptos esse crediderunt, ut imagines eorum appellare numina non erubescerent. Tunc etiam Pandion fugien
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram colere docuit. eamq stercore confice¬
re ut fruges fundet uberiores. unde &e ster¬
cutius nominatus ẽ. siue sterticem sub quo
uirgilius &e alii antiquoꝵ doctores aurea fu¬
isse scła scͥbunt. quia homines qui ad mon¬
tes confugerant reuocauit ad plana &e mo¬
rib compositis degere instituit. legesq de¬
dit latiumq uocari maluit. eo qđ ineo tutꝰ
rem picum. idcirco inter deos retulerunt.
eo qđ predarus augur ce belligerator fuis¬
sse dicitur.
ss irioꝵ xxiui sosarmus annis xuiiii
qui mitreũ habens successorem. ceis
Cregnauit axuii annis. In pͥncipio quippe
huius mitrei regni ab exitu filioꝵ ifrł de
egipto erant anni transacti . cclixuiii. a¬
bimelech &e thola axuannis hebreoꝵ eo
temꝑe iudicauerunt populum. Siciomi¬
oꝵ rex inachus erat. Chareus ce thiestes a¬
pd̃ micenas regnabant. His enim temꝑib
quidam uindicant gesta liberipatris. ce
ea quȩ de ligurgo atq atheneo. ce penteo¬

Expanded text:
terram colere docuit, eamque stercore conficeterram colere docuit, eamque stercore conficere, ut fruges funderet uberiores, unde ut Stercutius nominatus est sive sterticen. Sub quo Vergilius et alii antiquorum doctores aurea fuisse saecula scribunt; quia homines qui ad montes confugerant revocavit ad plana, et moribus compositis degere instituit, legesque dedit, Latiumque vocare maluit, eo quod in eo tutus ejus Picum, idcirco inter deos retulerunt, eo quod praeclarus augur et belligerator fuisse dicitur. ssyriorum XXIV Sosarmus, annis 9 et 10, qui Mitreum habuit successorem, et is regnavit 27 annis. In principio quippe hujus Metrii regni, ab exitu filiorum Israel de Aegypto, erant anni transacti 278. Abimelech et Thola 25 annis Hebraeorum eo tempore judicaverunt populum. Sycioniorum rex Inachus erat, Chareus et Thiestes apud Micenas regnabant. His autem temporibus, quidam vindicant gesta Liberi patris, et ea quae de Licurgo, atque Athenaeo, et Penteo
Abbreviated transcription (Latin):
ssirioꝵ xxiii. pannias annis .xlu. Ab
exitu filioꝵ isrł de egipto annus ccxiiii.
Atheniensiũ uiii. pandion. his regnantib
gedeon extͥbu manasse hebreoꝵ iudicabat
populũ. qui annis xł udex extitit. Alienige¬
nȩ sub eo annis uii. hebreos redigunt suam
inditionem. Ilium aut̃ ẽ ab ilio conditũ. am¬
phion enim tebeis regnabat: quem ferunt
cantu cytharȩ saxa mouisse. fuerunt autem
duro corde ce ut ita dicam saxei qͥdẽ audito¬
res. Secundum alios quidem thebeis tunc
regnabat catmus Ea etiam quȩ de spartis
memorantur qđ palefatus scͥbit. cũ ꝓxima¬
rumẽent regionum. aduersus cathinũ su¬
bito constitisse. & ꝓpt̾ repentinos qͣsi de t̾ra
contractus. & ex omni parte confluitus. spar¬
tos uocatos. Tunc eqͥdem templũ in eleusi¬
na edificatum ẽ: ce troia etiam condita. Qͦ¬
in temꝑe laurentes ubiq in italia regnabant:
quoꝵ pͥmus picus filius saturni rex fu̾it. qͣm
saturnum idcirco dm̃. ẽẽ. dixerunt. quia

Expanded text:
ssyriorum XXIII Pannias, annis 45. Ab exitu filiorum Israel de Aegypto anni 214. Atheniensium VIII Pandion. His regnantibus Gedeon ex tribu Manasse, Hebraeorum judicabat populum, qui annis 40 judex exstitit. Alienigenae sub eo annis 7 rediguntur suam in ditionem. Ilium autem est ab Ilio conditum. Amphion enim Thebaeis regnabat, quem ferunt cantu citharae saxa movisse. Fuerunt autem duro corde et, ut ita dicam, saxei quidem auditores. Secundum alios quidem Thebaeis tunc regnabat Cathmus. Ea etiam quae de Sparthis memorantur, quod Palefatus scripsit, cum proximarum essent regionum, adversus Cathmum subito constitisse, et propter repentinos quasi de terra contractus, ex omni parte confluitur, Spartos vocatos. Tunc equidem templum in Eleusina aedificatum est, et Troja etiam condita. Quo tempore Laurentes ubique in Italia regnabant, quorum primus Picus, filius Saturni, rex fuit. Quem Saturnum idcirco dominum esse dixerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
um certauere conflictib. Palefatus. in libro
pͥmo incredibiliũ. ꝓdit ipsos alaphitas cre¬
ditos distosq fuisse centauros. eo qđ discurren¬
tes in bello equites. ueluti unum corpꝰ eqͦrũ
regnauit pꝰ laomedontẽ. Fuerunt &e tunc
eqͥdem septẽ fortes. qui aduersũ thebas pug¬
nauerunt. nec non ce thamiris amonis filiꝰ
insignis celebrat᷑.¬

Expanded text:
um certauere conflictibus. sed Thessalos Palefatus in libro um certauere conflictibus. sed Thessalos Palefatus in libro primo Incredibilium prodit ipsos a Lapithis creditos dictosque fuisse Centauros eo, quod discurrentes in bello equites ueluti unum corpus equorum regnavit post Laomedontem. Fuerunt et tunc illi septem fortes, qui adversum Thebas pugnaverunt, nec non et Thamiris Amonis filius, insignis celebrab
Abbreviated transcription (Latin):
atrocissimũ int̾ cretenses atq atheinenses
certamen fuit. ubi populis utͥsq ꝓfliga-¬
tis infeliciter cruencior ẽ uictoriam creten¬
hic minotaurus fuerit homo. ut seͥbit filo¬
chorus in scd̃o attidis libro. dubitatur. Dic̃
enim magistrum minoes fuisse taurũ no¬
mine aut in forme ꝓdignĩ: qđ effossis gre¬
tiȩ luminib saginabant. Igit᷑ gnosuis. tes¬
tatur androgeũ athenis dolo interfectũ
mino is regis filium. qui suꝑ mortẽ audro¬
gei filii sui agonem statuit. ce p̃mii noĩe
pueros atthicos largiens. Taurys uero. u¬
niuersos in contentione suꝑabat. Tandem
factum ẽ. ut atheseo in palestria uinceretur.
ob qdđ athenienses pueri tributaria penali¬
b̾ati funt. Theseus autẽ athenienses qui priꝰ
ꝑ regionem erant disꝑsi in unam congrega¬
uit ciuitatẽ. qui etiam helenam rapuit: ꝙͣ
rursus illiꝰ frẽs recepunt. capta matre thesei.
Tandem theseus athenas ꝓfugus dereliqͥt.
Isdem dieb laphitȩ. &e thessali famofis numi¬

Expanded text:
atrocissimum inter Cretenses atque Athenienses certamen fuit, ubi populis utrimque infeliciter profligatis cruentiorem uictoriam Cretenhic Minotaurus fuerit, ut scribit Philochorus, in secundo Attidis libro, dubitatur; dicit enim magistrum Minois fuisse Taurum nomine, aut informe prodigium, quod effossis Graeci luminibus saginabant. Igitur Gnosius testatur Androgeon Athenis dolo interfectum, Minois regis filium, qui super mortem Androgei filii sui agonem statuit, praemii nomine pueros Atticos largiens. Taurus vero universos in contentione superabat. Tandem factum est ut a Theseo in palaestra vinceretur, ob quod Athenienses pueri tributaria poena liberati sunt. Theseus autem Athenienses qui prius per regionem erant dispersi, in unam congregavit civitatem, qui etiam Helenam rapuit, quam rursus illius fratres receperunt, capta matre Thesei. Tandem Theseus Athenas profugus dereliquit. Iisdem diebus Laphitae, et Thessali, famosis n
Abbreviated transcription (Latin):
die uocabit uenerẽ ga̾lea martis. Galea
martis umbr̃a ꝯficiet: tͣnsibit t̃minos
furor m̾eurii. Nudabit ensem orion fer-¬
reus: uexabit nubes phebꝰ eqͦreus. Exibit
iupit̃ licitas semitas: ⁊ uenꝰ deseret sta¬
turas lineas. Sat᷑mi syderis splendor cor¬
ruet: ⁊ falce recurua mortabes ꝑimee.¬

Expanded text:
die. Vocabit Venerem galea Martis. Galea Martis umbram conficiet. Transibit terminos furor Mercurii. Nudabit ensem Orion ferreus, uexabit nubes Febus equoreus. Exibit Iupittutas lineas. Saturni sideris livido corruet et falce recurva mortales pe
Abbreviated transcription (Latin):
eius chanaam sententiã ultio¬
nis accepit: Quid ẽ. qđ non in se sed in
posteritate ꝑcutitur. nisi qđ reꝓbors¬
nequitiȩ. hic quidem inulte ꝓficiunt.
sed in posterũ feriunt᷑. seu qͥa ꝓpheta¬
uit qđ t̾ram chanaam eiectis inde ca¬
naneis & debellatis. accepturos fuisse
filios israhel. qui uenerunt de semine
sem. intuens ce p̃uidens qđ longe fue¬
rat post futurũ:¬

Expanded text:
ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate nequitiae, hic quidem multae proficiunt, sed in posterum feriuntur? Seu quia prophetavit terram Chanaam ejectis inde Chananaeis et debellatis, accepturos fuisse filios Israel, qui venerunt de semine Sem, intuens et praevidens quod longe fuerat post futuru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe. ob quam causam ꝑ uniuersũ dis¬
ꝑsi sunt orbẽ. relicto oꝑe qd̾ sũmo stu¬
dio accelerare festinabant. In huiꝰ aut̃
heberdomo qm̃ inmunis a pena t̾ri¬
genarũ suꝑbientiũ extitit. pͥsca per¬
mansit lingua: quȩ prius humana
qr. omnib erat communis. postea uero
ab eius nomine nuncupata est hebre¬
a ad distinctionem cȩterarũ. quȩ per
successiones ꝑuenit ad abraam. ac sic ꝑ
patͥarchas qͥ exstirpe abrahã st̃ ꝓpagati. ꝓfu¬
sa. ẽ iu popłm dei. at tam̃ nec heber nec ip¬
se paterabrahã in om̃em ꝓgenpẽ suã hauc
diffundẽ ualuerunt. s in eos qͥ ad ciuitatẽ
dĩ ꝑtinere uidebant᷑. de qͥb scđm carnẽ na

Expanded text:
propriae. Ob quam causam per universum dispropriae. Ob quam causam per universum dispersi sunt orbem, relicto opere quod summo studio accelerare festinabant. In hujus autem Heber domo, quoniam immunis a poena terrigenarum superbientium exstitit, prisca remansit lingua, quae prius humana, quia omnibus erat communis, postea vero ab ejus nomine nuncupata est Hebraea ad distinctionem caeterarum. Quae per successiones pervenit ad Abraham, ac sic per patriarchas, qui ex stirpe Abraham sunt propagati, profusa est in populum Dei. Attamen nec Heber, nec ipse pater Abraham, in omnem progeniem suam hanc diffundere valuerunt, sed in eos qui ad civitatem Dei pertinere videbant
Abbreviated transcription (Latin):
e sem qͦ nati sunt patre om .ii.¬
nium filioꝵ heber. fr̃eiafech ina¬
iore. Hinc iam cȩpit texere ꝓgeniẽ sem
maioris filu noe. qm̃ a minore inchoa¬
uerat iafeth: ac si demum ꝑuenerat ad
sem. Habetur enim aliquid difficulta¬
tis in ipso narrationis erordio: cũ di¬
cit. de sem autẽ nati sunt patre om̃iũ¬
filioꝵ heber. frẽ iafech maiore. Ordouer¬
boꝵ est. Ex sem natus ẽ. heber qui sem
pater est omniũ filioꝵ sem. Ergo patͥ¬
archam intelligi uoluit. om̃iũ qui deftir¬
pe eius exorti sunt. quos cõmemorat᷑us ẽ.
siue sint filii siue nepotes. seu ꝓnepotes.
Scimꝰ nãq heber non filiũ sem. sed ab¬
nepotem eiꝰ. ec enim sine causa p̃termiꝰ¬
sis filiis introducitur heber abneposeiꝰ.
nisi qđ in ꝓgenie filioꝵ noe hinc repperi¬
tur placens deo quia non cũ filiis suꝑ¬
biȩ conspirauerat ad edificandã t᷑rim
obimuriam dei ꝑtinentiũ ad ciuitatẽ
iuriam passi sunt in ꝑditione linguȩ

Expanded text:
e Sem quoque nati sunt, patre omnium filiorum Heber, fratre Jafeth majore. Hinc jam coepit texere progeniem Sem, majoris filii Noe; quoniam a minore inchoaverat Jafeth, ac sic demum pervenerat ad Sem. Habetur enim aliquid difficultatis in ipso narrationis exordio, cum dicit: De Sem autem nati sunt, patre omnium Heber, fratre Jafeth majore. Ordo verborum est: Ex Sem natus est Heber; qui Sem pater est omnium filiorum Sem. Sem ergo patriarcham intelligi voluit omnium qui de stirpe ejus exorti sunt, quos commemoraturus est, sive sint filii, sive nepotes, seu pronepotes. Scimus namque Heber non filium fuisse Sem, sed abnepotem ejus. Nec enim sine causa, praetermissis filiis, introducitur Heber abnepos ejus: nisi quod in progenie filiorum Noe hic reperitur, placens Deo, qui non cum filiis superbiae conspiraverat ad aedificandam turrim ob injuriam Dei, pertinentium ad civiae passi sunt in perditione linguae
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ isrł. Et hoc unde factũ ẽ. nisi ex be¬
nedictione iafeth. In popło gentium.
totũ orbem terrarũ occupauit ȩccłia.
Hoc prorsus p̃nunciabatur cũ diceret᷑.
dilatet deus iafeth: & habitet in tab̾na¬
cłis sem.Sem quippe de cuius semine¬
in carne incarnatus est xp̃s interp̃tat᷑
nominatus. Quid autem nominatiꝰ xp̃o
cuius nomen ubiq iam fraglat. ita ut
cantica canticoꝵ etiam in se p̃cedente
ꝓpħia unguento comparetur effuso.
in cuius domib idẽ. eccłiis habitat gen¬
tiũ latitudo.: Nam iafeth latitudõ
int᷑pretatur. Ecce qͦmodo dilatet de¬
us iafech. & habitet in tab̾nacłis sem.
sine xp̃o. alienati a societate isrł. ce ꝑegͥ
ni testamentoꝵ. &e ꝓmissionis sp̃e non
habentes. & sine deo in hoc mundo. ꝑ
hȩc uerba ostenditur qđ nondum ha¬
bitabat iafeth in domib sem. Sed pau¬
lo post quemadmodũ concludat ad¬
uertamus. Igitur iam inqͥd non estis ꝑe¬
domestici di. super edificati suꝑ funda

Expanded text:
deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iapheth? in populo enim gentium totum orbem terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc praenuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iapheth et habitet in culis Sem. Sem quippe, de cujus semine incarnatus est Christus, interpretatur nominator. Quid autem nominatius Christo est, cujus nomen ubique jam flagrat, ita ut per Cantica canticorum etiam in se praecedente prophetia, unguento comparetur effuso? In cujus domibus, id est ecclesiis, habitat gentium latitudo, nam Jafeth latitudo interpretatur. Ecce quomodo Deus dilatet Jafeth, et habitet in tabernaculis Sem, sine Christo, alienati a soini testamentorum et promissionis spem non habentes et sine deo in hoc mundo. per haec uerba ostenditur,. quod nondum habitabat Iapheth in domibus Sem. sed paulo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, inquit, non estis pedomestici dei superaedificati supra fund
Abbreviated transcription (Latin):
condita ẽ quȩ capd̃ ẽ. regniegiptioꝵ
alexander magnus macedo annis
.u. regnauit. ex qͦ monarchiam orb̾
optinuit. Anni uero p̃cedentes uii.
quib regnauerat anteꝙͣ ꝑsarũ sol¬
ueret potentiã non computantur
in ordine. Hic uero ubi ꝑsarũ reg¬
ni finem ostendimus. itallam q
romanoꝵ seruicio subiectam. finẽ
p̃sentis statui imponere libri. qui
continet in se a reedificatione tẽ¬
pli usq ad interitũ alexandri mag¬
ni annos circiter .c.l xxx.uii.
Textus narrationis qualiter ptolo¬
meus philadelphus eleazarum sum¬
mum sacerdotẽ iudeoꝵ honorauit mu¬
nerib &e templum. captiuos etiam iu-
se uenire fecit. & diuinas leges inter¬
p̃tari iussit.
De diuersis int̾ romanos & karta¬
ginienses terra mariq p̃liis. & innume¬
ra multitudine ex utͥsq partil homi¬
num interfecta. quȩ continua misero¬

Expanded text:
condita est, quae caput est regni Aegyptiorum, condita est, quae caput est regni Aegyptiorum, Alexander Magnus Macedo annis quinque regnavit, ex quo monarchiam orbis obtinuit. Anni vero praecedentes septem quibus regnaverat antequam Persarum solveret potentiam, non computantur in ordine. Hic vero ubi Persarum regni finem ostendimus, Italiamque Romanorum servitio subjectam, finem praesenti statui imponere libro. Qui continet in se, a reaedificatione templi usque ad interitum Alexandri Magni, annos circiter 186. Textus narrationis, qualiter Ptholomaeus Philadelphus Eleazarum summum sacerdotem Judaeorum honoravit muneribus et templum. Captivos etiam Judase venire fecit, et divinas leges interpretari jussit.De diversis inter Romanos et Carthaginenses terra marique praeliis, et innumera multitudine ex utrisque partibus hominum interfecta, quae continua misero
Abbreviated transcription (Latin):
tur hȩc quȩ p̃misimus intus diut᷑
nis ac uariis cladib popłs afflige¬
batur romanus ꝓdigiis etiam eotẽ¬
ꝑe diuersis t̾rebatur. Nam &e sangui
nem t̾ra scaturiens emanauit. &
de fontib cruor flurit. de cȩlo ue¬
ro lac inmodum pluuiȩ cecidit. t̾ra
etiam tremuit. cũ romani aduer¬
sus picentes in acie quantum iac¬
tus ẽ. teli constitissent. Quo etiam
Legati alexandrinoꝵ aptolomeo pͥ¬
mum romã missi amiciciã impe¬
trauerunt. Ariminus etiam & be¬
neuentus ciuitates a romanis con¬
ditȩ sunt. Apius claudius cȩcus. ro¬
me clarus habetur: qui aquã clau¬
diam induxit in urbem. & uiam
apiam strauit. Serapis ingressus ẽ.
alexandriam. sostratus enidius. fo¬
rum etiam in alexandria construx̃.
seleuchus antiochiam. laodiciam.
seleuciã. apamiã edessam. bero e¬
am ce pelam urbes condidit. qͣrũ
antiochiam .xii. anno regni sui
extruxit. Igitur postꝗͣ alexandria

Expanded text:
tur haec quae praemisimus, intus diuturnis tur haec quae praemisimus, intus diuturnis morbis ac variis cladibus populus affligebatur Romanus, prodigiis etiam eo tempore diversis terrebantur. Nam et sanguis tunc e terra scaturiens emanavit, et de fontibus cruor fluxit. De coelo vero lac in modum pluviae cecidit: terra etiam tremuit, cum Romani adversus Picentes in acie, quantum jactus est teli, constitissent. Quo etiam Legati Alexandrinorum a Ptholomaeo primum Romam missi amicitiam impetraverunt. Ariminus etiam et Beneventus civitates a Romanis conditae sunt. Appius Claudius Caecus Romae clarus habetur, qui aquam Claudiam induxit in urbem, et viam Appiam stravit. Serapis ingressus est Alexandriam, Sostratus Enidius forum etiam in Alexandria construxit. Seleucus Antiochiam, Laodiceam, Seleuciam, Apamiam, Edissam, Beroeam et Pelam urbes condidit, quarum Antiochiam duodecimo anno regni sui exstruxit. Igitur postquam Alexandria
Abbreviated transcription (Latin):
aurilia poscunt ꝑ legatos atq ac¬
cipiunt. Conserto p̃lio uicerunt
romani. ubi iam tunc kartagini¬
enses quamuis nondũ hostes adiu¬
dicati. uinci tamen a romanis se
posse senserunt. Quȩ res occasionẽ
tͥbuit belloꝵ atq certaminũ. int̾
africanosatq romanos. quȩ bel¬
la diu ꝓtracta ac numium seuissi¬
ma utriq exꝑti sunt populi qͣmus
demum romani cũ nimio sudore
uictores existerent. Post tarentinã
uero cladem picentes uicti. sempro¬
mo consule salentim uero picenti¬
b addicti uictisunt. Postremi ita¬
loꝵ in fidem uulsini opulentissim
etruscoꝵ hac necessitate ꝑuenerunt.
implorantes opem a romanis ad¬
uersus seruos quondam suos. qui
libertate a dm̃s data. contra ipsos
se erexerant. translataq in se re pu¬
blica dominabantur. Sed hi qͦ ex
consultu senatus duce fabio gurgi¬
te penas dederunt debitas. Sic de¬
mum subiecta atq a romanis dña¬
ta ẽ italia. Licet enim foris gereren¬

Expanded text:
auxilia poscunt per legatos, atque acauxilia poscunt per legatos, atque accipiunt. Conserto praelio, vicerunt Romani. Ubi jam tunc Carthaginenses, quamvis nondum hostes adjudicati, vinci tamen a Romanis se posse senserunt. Quae res occasiones tribuit bellorum atque certaminum inter Africanos atque Romanos. Quae bella diu protracta ac nimium saevissima utrique experti sunt populi, quamvis demum Romani, cum nimio sudore victores exstiterint. Post Tarentinam vero cladem, Picentes victi Sempronio consule, Sallentini vero Picentibus additi victi sunt. Postremi Italorum in fidem Volsci opulentissimi Etruscorum hac necessitate pervenerunt, implorantes opem a Romanis adversus servos quondam suos qui libertate a dominis data, contra ipsos se erexerant, translataque in se republica dominabantur. Sed hi quoque ex consultu senatus, duce Fabio Gurgite, poenas dederunt debitas. Sic demum subjecta atque a Romanis domita est Italia. Licet enim dum foris gereren
Abbreviated transcription (Latin):
alia magis quã tarentina uictoria
ostendit popłi romani fortitudinẽ.
senatus sapientiam. ducum mag¬
nitudinem. nec alius pulchrior in
urbem aut speciosior tͥumphus in¬
trauit. Ante hunc diem nichil pre¬
ter peccora uulscoꝵ. greges sabinoꝵ.
carpenta galloꝵ. fracta samnitũ:
arma uiderunt. sum aũt si capti¬
uos aspiceres. molosi thessales. ma¬
cedones. bratius. apulus atq lucanꝰ¬
sipompam. aurum. purpurã. sig¬
na tabulȩ. tarentine q deliciȩ: sed
nichil libentius popłs romanus as¬
pexit. quã illas quas timuerat cũ
t̾rib suis beluas. quȩ non sine sen¬
su captiuitatis. sũmissis ceruicib
uictores equos sequebant᷑ Pyrrhus¬
igitur. quarto demũ anno quo ue¬
nerat ab italia. uictus refugit. Qui
apd̃ arguos achaiȩ urbem florentis¬
simam spartani regni auiditate
seductus. ictu saxi in p̃lio occubu¬
it. Tharentim pyrri morte comꝑta
iterum noua aduersus romanos
arma sollicitant. Rartaginiensiũ

Expanded text:
alia magis quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. ‖ nec alius pulchrior in urbem aut speciosior triumphus iutravit. ante hunc diem nihil praeter pecora Vulscorum, greges Savinorum, carpenta Gallorum, fracta Samnitium arma vidisset. tum autem, si captivos aspiceres, Molossi Thessales Macedones Brsi pompam, aurum, purpura, signa, tabulae Tarentinaeque deliciae. Sed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas, quas timuerat, cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captiuitatis submissis ceruicibus uictores equos sequebantigitur quarto demum anno quo venerat ab Italia victus refugit: qui apud Argos Achaiae urbem florentissimam, Spartani regni aviditate seductus, ictu saxi in praelio occubuit. Tarentini Pyrrhi morte comperta, iterum nova adversus Romanos arma sollicitant. Carthaginensium
Abbreviated transcription (Latin):
bis uictus t̾ra mariq ce romanis uectiga
soluere coactus.
denuntiantib timore ꝑculsus ab ea disceis¬
sit. hierosolimam petens templũ spolia¬
uit. & aram in eo ineo statuens in mundis
sacrificiis polluit. ciuitatẽ q uastando
destruxit. & arcẽ ob custodiã macedonũ
in eadẽ edificauit. partem popłi capti¬
uam duxit. &e partẽ in ore gladii consũp¬
sit. reliquos ritu gentiũ uiuere instituit
contradicentes diuersis penis afficere ius¬
sit. & unde hoc malũ exordiũ sumpsisse
credebatur.
Quib dieb romani ninumeras multi¬
tudines hominũ in hispania trucidaue¬
runt. oppida amplius ccc destruentes
euerterunt. bellũ etiam macedonicũ
merito inter maxima computandum
tunc gestumẽ. punicũ etiam bellũ epo¬
tum ẽ. t̾ciũ. qͦ confesto igni ferroq kar¬
tago penitus ẽ. euersa anno postꝙͣ con¬

Expanded text:
bis victus, terra marique vectigal bis victus, terra marique vectigal solvere coactus. denuntiantibus, timore perculsus, ab ea discessit, Hierosolymam petens, templum spoliavit, et aram in ea statuens, immundis sacrificiis polluit, civitatemque vastando destruxit, et arcem ob custodiam Macedonum in eadem aedificavit, partem populi captivam duxit, et partem in ore gladii consumpsit; reliquos ritu gentium vivere instituit, contradicentes diversis poenis affici jussit. Et unde hoc malum exordium sumpsisse credebatur.Quibus diebus Romani innumeras multitudines hominum in Hispania trucidaverunt, oppida ultra 300 destruentes, everterunt, bellum etiam Macedonicum merito inter maxima computandum tunc gestum est. Punicum etiam bellum exortum est tertium. Quo confecto, igni ferroque Carthago penitus est eversa, anno postquam con
Abbreviated transcription (Latin):
Quib dieb infestissimus romanoꝵ hoᷤ¬
tis hannibal cũ copioso exercitu de hispa¬
atcͥuerit usq ad ultimami pene desꝑatio¬
nem. & qualiter ab italia reuocatus in a¬
fricam ce in ea uictus ab scipione dũ pͥus
uictor frequentissime extiterat. & dum
a domestico romani p̃merentur hoste
quẽ in ꝓpͥa ferre neqͥbant patͥa. cũ quib
externis nationib susceꝑint bella uiii¬
Rex ptholomeus epiphanes ꝑ ducẽ suũ
nomine scopam humilẽ syriã iudeam
atq samariã in suã recepit ditionem.
qͣs antiochus nuꝑ ab eius abstulerat po¬
testate. iterũ ꝙ antiochus deuicto scopa
suȩ easdem regiones ditioni subiecit. ii¬
Relatio qualiter philippus macedonũ
rexa romanis uictus. demetͥũ filiũ suum
obsidem dederit. similiter nauida atheu¬
ensium dux a romanis uictus filiũ suum
armenem obsidem tribuit. cũ quib diuer¬
se nationes sunt romanis subiecte. antio¬
chus etiã rex siriȩ cũ omnib suis copiis

Expanded text:
Quibus diebus infestissimus Romanorum hostis Hannibal, cum copioso exercitu de Hispaattriverit usque ad ultimam pene desperationem. Et qualiter ab Italia revocatus in Aphricam, et in ea victus sit a Scipione, cum ante victor frequentissime exstitisset. Et dum a domestico Romani premerentur hoste quem in patria ferre nequibant, cum quibus externis populis susceperit bellaRex Ptholomaeus Epiphanes per ducem suum, nomine Scopam, humilem Syriam, Judaeam, atque Samariam in suam recepit ditionem, quas Antiochus nuper ab ejus abstulerat potestate. Iterumque Antiochus, devicto Scopa, suae easdem regiones ditioni subjecit. Relatio qualiter Philippus Macedonum rex a Romanis victus Demetrium filium suum obsidem dederit, Similiter Nauides, Atheniensium dux, a Romanis victus, filium suum Armenem obsidem tribuit. Cum quibus diversae nationes sunt Romanis subjectae. Antiochus etiam rex Syriae cum omnibus suis copiis
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur pyrrhus semigrecam ex
lacedemoniis conditorib cruitatẽ
uindicaturus. cũ totis uirib epy¬
ri thessaliȩ. macedoniȩ. incognitiᷤᷤ¬
q in id tempus elefantis. mari. t̾ra.
uiris. equis. armis. ad dito insuper
fimul ac stridore leuino consule¬
noꝵ equi. cũ incognitas sibi beluas
amplius quã erant suspicarentur. fu¬
gam stragemq late dederunt. Hoc¬
bellum in apulia. deinde in asculo
melius dimicatum est. curio fabri¬
cioq consulib. Iam quippe terror
beluarum exoleuerat. &e gaius nu¬
mitius quarte legionis hastatus. u¬
nius ꝓmoscide abscisa. mori posse
beluas ostenderat. Itaq in ipsas py¬
la congesta sunt. oe in turres uibra¬
tȩ fasces tota hostium agmina ar¬
dentib ruinis oꝑuerunt. nec aliuᷤ
cladis finis fuit. quã nox dirimeret
postremusq fugientium rex ipse
a satellitib humero saucius in ar¬
mis suis ruit. Lucanie pugna du

Expanded text:
ior Pyrrus, qui semigrecam ex ior Pyrrus, qui semigrecam ex Lacedemoniis conditoribus civitatem vindicaturus cum totis viribus Epyri Thessaliae Macedoniae incognitisque in id tempus elefantis mari terra viris equis armis, addito insuper simul ac stridore consequi, cum incognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus. Iam quippe terror beluarum exoleuerat, et Gaius Numicius quartae legionis hastatus unius proboscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsas pila congesta sunt, et in turres uibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt: nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret, postremusque fugientium rex ipse a satellitibus umero saucius in armis suis referretur. Lucaniae suprema pu
Abbreviated transcription (Latin):
atri uidentes retracta & ꝓfligata ẽ.
ab eis. quã in portũ afflictam ꝑtrar¬
erunt. Prefecti nauium trucidati.
omnes bello utiles cesi. reliqui p̃cio
uenditi sunt. His namq causis. bel¬
lum ingens exortũ ẽ. int̾ romanos
&e tharentinos. Ultima hȩc necessitaᷤᷤ
adegit romanos ꝓletarios qͦ in ar-¬
ma cogere. hoc ẽ. eos qui in urbe
semꝑ sufficiende ꝓlis causa uacabant
milicie ascͥbere. quippecũ frustra de
ꝓle cura. ẽ. nisi reb presentib con¬
fulatur. Itaq irruit in uniuersos
tarentinoꝵ fines cũ emilio consu¬
le romanus exercitus. igni ferro q
uastat omnia. plurima expugnat
oppida. iniuriam insolenter accep¬
tam crudeliter undicat. Continuo
tarentinos plurimis finitimoꝵ p̃¬
fidiis fultos. maxime pyrrus au¬
xit. qui etiam inse ob magnitudi¬
nem uirium consilioꝵq sũmam
belli nomenq transduxit. Tarentꝰ
uero lacedemoiioꝵ opus. calabriȩ
quondam & apuliȩ tociusq luca¬
muris portu. ipsoq situ mirabilis.

Expanded text:
 retracta et profligata est ab eis. Nam in portum afflictam pertraxerunt. Praefecti navium trucidati sunt, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio venditi sunt. His namque causis bellum ingens exortum est inter Romanos atque Tarentinos. Ultima haec necessitas adegit Romanos proletarios quoque in arma cogere, hoc est, eos qui in Urbe semper sufficiendae prolis causa vacabant, militiae ascribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. Itaque irruit in universos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque vastat omnia, plurima expugnat oppida, injuriam insolenter acceptam crudeliter vindicat. Continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus auxit, qui etiam in se ob magnitudinem virium consiliorumque summam belli nomenque transduxit. Tarentum – Lacedaemoniorum opus, Calabryae quondam et Apuliae totiusque Lucamuris portuque nobilis, tum situ mirabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
Eo temꝑe parchi a iugo macedonũ reces¬
serunt. romani ꝑ anni spatiũ pacifice siue
bello deguerunt. qđ eis ñ contigerat ꝑ
regis hunc sequunt᷑ ingentia &e grauia
bella. quȩ int̾ romanos ce gallos atq hiͦ

Expanded text:
em tempore Parthi a jugo Macedonum recedunt, Romani per anni unius spatium pacifice sine bello degerunt: quod eis non contigerat per regis. Hinc sequuntur ingentia et gravia bella, quae int
Abbreviated transcription (Latin):
cognouisset eos quos ab hierusolimiᷤ
asftͣcerat firmosiris uirandi. & dei cul¬
tores existere. cũ alexander ad eos le¬
gationem mitteret fic respondissent
dario uiuente contra eum arma
nequaquã fumere. unde post darii
expugnationem multos ad castella
deputauit. &e partes cũ macedonib
alexandriȩ ciues statuit. fidemq ab
ipsis recepit. ut nepotib suis socie¬
tatem custodirent. cũ & alii non
pauci iudei sponte ad egiptũ ꝑue¬
nissent. opulentia locoꝵ ptholo¬
meiq munificentia inuitati. Quoꝵ
ne potes seditiones contra samaritas
dum suȩ gentis patriam oblationẽ
seruare festinarent excitabant. Nam
hierusolimitȩ defendebant dicen¬
tes suum templum scm̃ existere. &
immolationes illuc transmitti opor¬
tere. sichimithe uero ad garinzim
montem destinari iubebant. Prin¬
ceps uero sacerdotũ in hierusolimᷤ
onias ioaddi filius erat. cuius filiuᷤ
eo mortuo symon successor extitit.¬

Expanded text:
cognovisset eos quos ab Hierosolymis cognovisset eos quos ab Hierosolymis abstraxerat, firmos jurisjurandi et Dei cultores existere, cum Alexander ad eos legationem mitteret, sic respondissent, Dario vivente contra eum arma nequaquam sumere. Unde post Darii expugnationem multos ad castella deputavit, et partes cum Macedonibus Alexandriae cives statuit fidemque ab ipsis recepit, ut nepotibus suis societatem custodirent; cum et alii non pauci Judaei sponte ad Aegyptum pervenissent, opulentia locorum Ptholomaeique munificentia invitati. Quorum nepotes seditiones contra Samaritas, dum suae gentis patriam oblationem servare festinarent, excitabant. Nam Hierosolymitae defendebant, dicentes suum templum sanctum existere, et immolationes illuc transmitti oportere. Sychimitae vero, ad Garizin montem destinari jubebant. Princeps vero sacerdotum in Hierosolymis Jonias, Joaddi filius, erat; cujus filius eo mortuo, Simeon successor exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
ost alexandrum ptholomeus
largi filius alexandriȩ regnat
etiam hierusolimam expugnauit.
fraudib &e dolis ciuitatem die sabba¬
toꝵ ingressus sub specie sacrificii. ne¬
quaꝗͣ iudeis resistentib qm̃ nichil
hostile existimauerunt & ideo ocio¬
si cr insuspecti segnes erant. Qui cũ si¬
ne labore ciuitatem apprehendisset.
crudeliter eis dominabatur. Testis ẽ
orationis meȩ ouidius sabatharcides
qui alexandri facta successoꝵ conscͥ¬
bens. suꝑstitionem iudeoꝵ ꝓ qua lib¬
tatem amisisse uidebantur ex ꝓbra¬
uit. cũ hȩc diceret. Est gens quȩ iu¬
dea dr̃ ciuitatẽ munitã &e magnam
hierusolimam detinens. quȩ contia
ptholomeũ regem arma sumere de¬
uitauit. & ꝓpter suꝑfluam suꝑstit¬
onem. seuissimũ dni ꝑtulit habe¬
re.Sabatarcides quidem. hȩc de gen¬
te iudeoꝵ conscͥpsit. Ptholomeus ue¬
ro. multos captiuos a montana ul¬
dee uel a uicuns locis hierusolim&
id. ẽ a samaria uel a garran trahens.
adegiptum cominigrauit. Sed cũ

Expanded text:
ost Alexandrum Ptholomaeus Lagi filius Alexandriae regnat, etiam Hierosolymam expugnavit fraudibus et dolis civitatem, die sabbatorum ingressus sub specie sacrificii, nequaquam Judaeis resistentibus, quoniam nihil hostile existimaverunt et ideo otiosi et insuspecti segnes erant. Qui cum sine labore civitatem apprehendisset crudeliter eis dominabatur Testis est orationis meae Ovidius Sabatarcides, qui successorum Alexandri facta conscribens, superstitionem Judaeorum, pro qua libertatem amisissent, exprobravit, cum haec diceret: Est gens, quae Judaea dicitur, civitatem munitam et magnam Hierosolymam detinens, quae contra Ptholomaeum regem arma sumere tentavit et propter superfluam superstitionem saevissimum dominium pertulit habere. Sabatarcides quidem haec de gente Judaeorum conscripsit. Ptholomaeus vero multos captivos a montanis Judaeae vel a vicinis locis Hierosolymorum, id est, a Samaria vel Agarizin trahens, ad Aegyptum commigravit: sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓthoplasto ȩxordium ineȩ narrationis sumere
curaui. qui pͥmꝰ parens auctorq mortaliũ homi¬
num. ultimus in fabrica di conditus ẽ: sexta sci¬
licet die.Post cuiꝰ nãq conditionẽ. dm̃ cessaᷤsea
noua oꝑatione non a gub̃natione creaturarũ
haut̃ dubiumẽ. Qua de re. scͥptura cõmemo¬
rat dm̃ requieuisse die septimo ab om̃ib ope

Expanded text:
protoplasto exordium meae narrationis sumere protoplasto exordium meae narrationis sumere curavi: qui primus parens auctorque mortalium hominum ultimus in fabrica Dei conditus est, sexta scilicet die. Post ejus namque conditionem Dominum cessasse a nova operatione, non autem a gubernatione creaturarum haud dubium est. Qua de re Scriptura commemorat Dominum requievisse die septimo ab omnibus ope
Abbreviated transcription (Latin):
U Maliquam
tempoꝵ seriem cõ¬
natico sermone ex
nobilium studiis
tam diuinar̃ scͥpto¬
rum hystoriarũ
quamq scłarium. &e ex plurib eoꝵ paucos
libando flosculos libris. ceu ex diũsors uernã¬
tiura pratoꝵ florib ꝑstringere curaremait lector¬
rum animaduert̾e facile ualeret. quid ex cele¬
briorib factis in singulis tam regum quamq
regnors sit gestum temporib offendit mee inbe¬
cillitatis paruitas. om̃s pene hẏstoriographoᷤ
marime aut̃ grecoꝵ atq latinors anmno beli
casus regum regionumq destitutiones atq
hominum miserias. ce ut eoꝵ instruim᷑ asser¬
tionib nichil aliud ẽẽ bella nisi in alterittrũ
uergentia mala. que studiosissime descͥpserunt.
Gransacta aut̃ retͦ scła. ac uelut sine utio
forent ut quibdam illoꝵ placuit. & homine̾
ritu peccoꝵ irracionabiliũ pͥꝰ uixisse intacta
reliquerunt. Igit᷑ auxilio om̃ipotentis dĩ fultus
atq auctoritate diuinȩ scͥpturȩ fretus. ab ipso

Expanded text:
 aliquam temporum seriem commutatico sermone ex nobilium studiis, tam divinarum scriptorum historiarum, quam saecularium, et ex pluribus eorum paucos libando flosculos libris, seu ex diversorum vernantium pratorum floribus perstringere curarem, ut lector animadvertere facile valeret quid ex celebrioribus factis in singulis tam regum quam regnorum sit gestum temporibus, offendit meae imbecillitatis parvitas, omnes pene historiographos, maxime autem Graecorum, atque Latinorum, a Nino Beli delicet bellorum casus, regum regionumque destitutiones, atque hominum miserias, et ut eorum instruimur assertionibus, nihil aliud esse bella, nisi ad alterutrum vergentia mala, quae studiosissime descripserunt. Transacta autem retro saecula, ac si sine vitio forent ut quibusdam illorum placuit et homines ritu pecorum irrationabilium prius vixissent, intacta reliquerunt. Igitur auxilio omnipotentis Dei fultus, atque auctoritate divinae Scripturae fretus, ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
atq in insulam dissoluta ẽ. Athemensium
qͦ miserabiles reliquias pestis inuasit. diuq
populata ẽ. Nameo temꝑe. romani repen¬
tinis sepe hostium eruptionib comminuti.
p̃terea in hibernis bella sortiri. hiemare sub
pellib postremo famen ac frigus in cons¬
pectu hostium ꝑpeti coacti sunt. Urbem
nouissime sine ullo digno romanȩ uirtutiᷤ
testimonio. cunculis & clandestina ob¬
reptione cepunt. hanc utilem magis quã
nobilem uictoriam primo dictatoris cami
ruptio galloꝵ & incendium urbis insequit᷑.
Cui cladi audeat quisquã si potest aliquos
motus huius temꝑis comꝑare. quãius non
eque tendat. p̃teriti mali fabulam p̃sentis in¬
iurie.

Expanded text:
atque in insulam dissoluta est. Atheniensium atque in insulam dissoluta est. Atheniensium quoque miserabiles reliquias pestis invasit diuque populata est. Nam eo tempore Romani, repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus. Postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt, urbem novissime sine ullo digno Romanae virtutis testimonio cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam primo dictatoris Camilruptio Gallorum et incendium urbis insequitur. Cui cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus hujus temporis comparare, quamvis non aeque pendeant praeteriti mali fabulam praesenti injuriae.
Abbreviated transcription (Latin):
nominatus ẽ. darii ce parafitidis fi¬
lius annis xl. a restauratione uero templi
anni erant .c.u. Ipse ẽ. qui ab hebreis assue¬
rus dr̃ sub quo liber herter confectus. ẽ. his¬
dem dieb bellum ciuile uix patricidio ter¬
minatum ẽ. apd̃ ꝑsas. Mortuo enim rege da¬
rio. cũ artarxerxes ce cyrus filii eius de regno
ambigerent. tandem magnis apparatib mag¬
nis ꝓuinciarum ac populoꝵ rumis utͥmq
certatum ẽ. In quo conflictu. cũ e diuerso
concurrentes sibi ambo frẽs mutuo casus ob¬
iectauisset. prior artarxerxes uulneratus a
frẽ. equi uolocitate morti exemptus euasit.
Cyrus autem. mox a cohorte regia opres¬
sus. finem certamini dedit. Artarxerxes ergo
&e preda fr̃nȩ expeditionis &e exercitu potitꝰ
potestatem regni patricidio firmauit. His
deinde temꝑib grauissimo terrȩ motu con¬
cussa sicilia. insuꝑ estuantib ethne montis
ignib fauillisq calidis. cũ detrimento plu¬
rimo agroꝵ uillarumq uastata ẽ. Tunc eti¬

Expanded text:
i et Parisitidis filius, annis 40, a restauratione vero templi anni erant 105. Ipse est qui ab Hebraeis Assuerus dicitur, sub quo liber Hester confectus est. Iisdem diebus bellum civile vix parricidio terminatum est apud Persas. Mortuo enim rege Dario, cum Artaxerxes et Cyrus filii ejus de regno ambigerent, tandem magnis apparatibus magnisque provinciarum ac populorum ruinis utrinque certatum est. In hoc conflictu cum e diverso concurrentes sibi ambos fratres mutuo casus objectavisset, prior Artaxerxes vulneratus a fratre equi velocitate morti exemptus evasit. Cyrus autem mox a cohorte regia oppressus, finem certamini dedit. Artaxerxes ergo, et praeda fraternae expeditionis et exercitu potitus, potestatem regni fratricidio firmavit. His deinde temporibus gravissimo terraemotu concussa Sicilia, insuper exaestuantibus Aethnae montis ignibus, favillisque calidis, cum detrimento plurimo agrorum villarumque, vastata est. Tunc eti
Abbreviated transcription (Latin):
cedendo. consumpti magis uident᷑ fuisse
quã uicti. Si quis enm plenius discordiam
atheniensium ce bella grauia quȩ sunt ꝑ¬
pessi scire uoluerit. actusq alcibiadis ce
exilia librum orosii aduersus paganos se¬
cundum legat. Ueruntam̃ sapientissimi om¬
num athenienses. etiam suis malis satis
docti concordia minimas res crescere. dis¬
cordia maximas labefactari. cunctaq uel
bona uel etiam mala quȩ foris geruntur¬
ẽe. interius eradicata ce emissa pͥncipiis.
domi abstersere odia. & foris bella p̃ssert̃.
reliquerunt q posteris suis de ruia sui.
exemplum. de raꝑatione sui. consiliũ. si
tamen ob infirmissimã humane mentis mu.¬
tabilitatem qđ in afflictis reb consulitur.
in ꝓsꝑis seruaretur. d adeo hocidem pla¬
citum inter ipsa pene placita uerba cor¬
ruptum ẽ. uix int̾cedente biemno. socra¬
tes ille clarissimus philosofoꝵ adactus
malis apd̃ eos sibi uitam ueneno extorserit.

Expanded text:
cedendo, consumpti magis viderentur fuisse cedendo, consumpti magis viderentur fuisse quam victi. Si quis enim plenius discordiam Atheniensium et bella gravia quae sunt perpessi scire voluerit, actusque Alcibiadis et exsilia, librum Orosii adversus paganos secundum legat. Verumtamen sapientissimi omnium Athenienses, etiam suis malis satis docti concordia minimas res crescere, discordia maximas labefactari, cunctaqubona uel etiam mala quae foris geruntur internis esse radicata et emissa principiis, domi abstersere odia et foris bella presserunt, reliqueruntque posteris suis de ruina sui exemplum, de reparatitamen ob infirmissimam humanae mentis mutabilitatem, quod afflictis rebus consulitur, in prosperis servaretur. Sed adeo hoc idem placitum inter ipsa pene placiti verba corruptum est, ut vix intercedente biennio, Socrates ille clarissimus philosophorum, adactus malis apud eos, sibi vitam veneno extorserit.
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium a lacedemoniis petunt. A quib
mor mittitur silippus. cũ copiis p̃sidioꝵ.
Quimox ut uenit siciliam. duob p̃liis
uctus nec t̾ritus ab athenensib. tercio
congressu lamachum occidit. hoᷤ¬
tes in fugam uertit. socios obsidione
lib̾auit. Gilippus namq miceam ac
demosthenẽ insicilia uicit. Igitur atheni¬
enses bienmio apd ficiliam non sine lace¬
demonioꝵ dampno conflictati. Alcibiadeᷤ
enun dux qui ab atheniensib fugiens la¬
cedemoniam se contulit. impulit q: spar¬
tanos ut athemẽsib nouo bello insisterent.
cũ quib totam gretiam aduersus atheni¬
ensesexcitauit. Darius etiam ꝑsarum rex
pat̾ni auitiq memor odii. aduersus hanc
sumptusq belli direrit. Mirum dictu. athe¬
niensium tantas ea fuisse tempestate ope̾.
ce cũ aduersus eos hoc ẽ aduersus unam
urbem. asiȩ atq gretiȩ totiꝰq orientis iiri¬
b incursum sit: pugnando sepe nec ũqͣm

Expanded text:
auxilium a Lacedaemoniis petunt, a quibus auxilium a Lacedaemoniis petunt, a quibus mox mittitur Gilippus cum copiis praesidiorum. Qui mox ut venit Siciliam, duobus praeliis victus, nec territus, ab Atheniensibus tertio congressu Iamachum occidit, hostes in fugam vertit, socios obsidione liberavit. Gilippus namque Miceam ac Demosthenem in Sicilia vicit. Igitur Athenienses biennio apud Siciliam non sine Lacedaemoniorum damno conflictati sunt. Alcibiades enim dux, ab Atheniensibus fugiens, Lacedaemoniam se contulit, impulitque Spartanos ut Atheniensibus novo bello insisterent, cum quibus totam Graeciam adversus Athenienses excitavit. Darius etiam rex Persarum, paterni avitique memor odii, adversus hanc sumptusque belli direxit. Mirum dictu, Atheniensium tantas ea fuisse tempestate opes, ut cum adversus eos, hoc est adversus unam urbem, Asiae atque Graeciae totiusque Orientis viribus incursum sit, pugnando saepe nec unquam