comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil enim iam faciunt. Municipes sunt
in eodem municipio nati: ab officio munerũ dicti.
eo quod publica munia accipiant. Munia enĩ
officia sunt. unde et inmunes dicunt᷑. qͥ nullũ
gerunt officium. Municipales: originales ciues
et in loco officium gerentes. Decuriones dicti.
quod sint de ordine curiȩ: officium enĩ curiȩ
administunt. Unde ñ ẽ decurio qui summã
ñ untulit. uł curiam partici pauit. Curiales
autem. idem et decuriones: et dicti curiales. qͥa
ciuilia munera ꝓcurant. et exequuntur.¬
Principales. magistrati. et duumuirales. cu¬
rialium officiorum ordines sunt. Principales
dicti: quod primi sint magistratibus. Magist¬
ti uero: quod maiores sunt reliquis officiis duũ¬
uiralis. Tabellio uocatus.: eo quod sit portitor
tabellarum. idem exceptor. idem et scriba pub¬
licus. quia ea tantum quȩ gestis publicantur
scribit. Burgarii aburgis dicti. quia crebra ꝑ
limites habitacula constituta burgos uulgo uo.¬

Expanded text:
nihil enim iam faciunt. Municipes sunt nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur.Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. quasi procedes: quod ante om̃s honore pra¬
cedant. Unde et capita trabium quȩ eminent ex-¬
tra parietes proces dicuntur. eo quod pͥmo ꝓcedant.
Hinc ad primores facta trans latio: quod a cetera
multitudine ꝓminent. Tribuni dicti. quod
plebi uł uira uł opem tribuunt. Constituti st̃
autem sexto anno post reges exactos. Dum enim
plebs asenatii et consulibus premeretur: tunc iꝑ-¬
sa sibi tribunos quasi ꝓprios iudices et defensores
ereauit. qui eorum libercatem tuerentur: et eos
aduersus iniuriã nobilitatis defenderent. Un¬
de et defensores dicti eo quod plebem sibi cõmissã
contra in solentiam imꝓborum defendant. At con-¬
tra nunc quidam euersores ñ defensores existunt.
Numerarii uocati sunt: qui publicum numinũ
erariis inferunt. Fũncti ab eo quod fungantur
officio ex honore aliquo dicti. Hinc et desunctos
mortuos dicimus. qui compleuerunt uitȩ officia.

Expanded text:
civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore pracivitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia;
Abbreviated transcription (Latin):
conseripti uocati. Primi ordines senatorũ dicunt᷑
inlstres: secundi expectabiles: tercii clarissimi.
Iam inferius quartum aliquod genus ñ est: quam¬
uis enim senatoria quisq origine e̾ẽt: usq ad le¬
gitimos annos eques romanus erat. Deinde accipie¬
bat honorem senatoriȩ dignitatis. Censores apudue¬
teres romanos erant. Est enim nomen censoris dig¬
nitas iudicialis. Censere enim iudicare ẽ. Item cen¬
sores sunt patrioniorum iudices: a censu ȩxis appel¬
lati. Iudices dicti. quasi iusdicentes populo: siue
quod iure disceptent. Iure autẽ. disputare est.
iuste iudicare. Non est autem iudex: si non ẽ
in eo iusticia. Prȩsides: rectores prouinciȩ sunt.
dicti quod prȩsunt. Prȩtores autem quasi precep¬
tores ciuitatis et principes: idem et questores. quasi
quesitores. eo quod questionibus presunt. Consiliũ
enim et causa apud eos ẽ. Proceres sunt principes

Expanded text:
conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicta a pluralitate : maior est enim numerꝰ
minoꝵ quam seniorum. Populus uero coΥXHA
est. Qrece autem populus laoc dicitur. a lapidibꝰ.
Nulgus est passim inhabitans multitudo: quasi
quisq quouult. Tribus dicuntur tamquã curiȩ:
et congregationes distinctȩ populorum. unde¬
dicta tribus. Et uocatȩ tribus ab eo quod in prin¬
cipio romani trifarie fuerunt a romulo disꝑtiti:
in senatoribus. militibus. et plebibus. quȩ tamen
tribus nunc multiplicatȩ: nomen pristinum retineñ.
Senatui nomen etas dedit : quod seniores essent.
Alii a sinendo dictos accipiunt senatores: ipsi enĩ
agendi facultatem dabant. Senatus consultus
a consulendo. et tractando ẽ dictus: quod sic fit
ut consulat et nocere non possit. Patres autem
alebant. Patres conscripti: quia dum romulus decẽ
curias senatorum elegisset. nomina eorum presenti
popłõ in tabulas aureas contulit: atq inde patres

Expanded text:
autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minorum quam seniorum. Populus vero †σουχναest. Graece autem populus λαὸς dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem,alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres
Abbreviated transcription (Latin):
e imperiis milicieq uocabulis. ex parte
dictum ẽ: deinceps ciuiũ nomina sũmatĩ
subiungimus. Ciues uocati quod in unum coeun¬
tesuiuant: ut uita cõmunis et ornatior fiat et
cutior. Domus unius familiȩ habitaculũ est: si¬
eut urbs unius populi. sicut orbis domiciliũ totiꝰ
generis humani. Est autẽ domus genus famili&e:
siue coniunctio uiri et uxoris. Incipit autem a
duobus: et est nomen grecum. Nam domata gc̃i
tecta dñt. fãmilia libi ex libis legibꝰsceptia femore Genus
aut agignendo et ꝓgenerando dictum: aut ade¬
finitione certorum ꝓ gnatorumut nationes que
propriis cognationibus terminatȩ gentes appel-¬
lantur. Populus ẽ humane multitudinis. iuris
consensu et concordi cõmunione sociatus. Popłs
autem eo distat a plebibus: quod populus uniu̾si
ciues st̃. connumeratis semoribus ciuitatis. plebs autẽ
reliquum uulgus: sine senioribus ciuitatis. Popłs
ergo: tota ciuitas ẽ: uulgus uero plebs est. Plebs

Expanded text:
e imperiis, militiaeque vocabulis ex parte dictum est. Deinceps civium nomina summatim subigimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tecta dicuntur. Familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore dicta; genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis senioribus civitatis. Plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs
Abbreviated transcription (Latin):
I quod sonus eius terreat. Nam tonus sonus. qͥ
idõ interdum tam grauiter concutit omnia. ita
ut cȩlum dissetare iuideatur. quia cum procella
uehementissimi uenti nubibus se repente in mise¬
rit. turbine inualescente. exitumq querente nubẽ
quam excauauit impetu magno prescindit. ac sic
cum horrendo fragore defertur ad aures. quod
mnirari quis non debet. cum uesicula quamuis
parua: magnum tamen sonitum displosa emit¬
tat. Cum tonitruo autem suul et fulgura ex.¬
primi. sed illud celerius uidetur quia clarum
est: hoc autem ad aures tardius ꝑuenire. Lux
autem que apparet ante tonitruum fulgur uo¬
catur. que ut diximus idõ ante uidetur. quia cla¬
rum est lumen.tonitruũ autem ad aures tardius
.De fulmine.

Expanded text:
 quod sonus eius terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimi: sed illud celerius videtur, quia clarum est; hoc autem ad aures tardius pervenire. Lux autem quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius De fulmin
Abbreviated transcription (Latin):
cundum rethoricos tullii decͦem et nouem
repperiuntur: ꝓpterea quod trans lationem
inter rationales principalit̃ affixit statꝰ
Inde se ipse etiam cicero rep̃hendens. trans¬
lationem legalibus statibus applicauit.

Expanded text:
cundum rhetoricos Tullii undeviginti cundum rhetoricos Tullii undeviginti reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales principaliter affixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens, translationem legalibus statibus applicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uetur. Hȩc partes habet tres. in prudentiam.
casum. necessitatẽ. Deprecatio ẽ cum et pec¬
casse et consultu peccasse reus confitetur.
et tamen ut ignoscatur postulat. Quod
genus ꝑraro potest accidere. Item ex legali
statu hȩc oriunt᷑. idẽ. scriptum et uoluntas.
leges contrariȩ. ambiguitas. collectio siue ra¬
tiocinatio et definitio legalis. Scriptum et uo¬
luntas ẽ quando uerba ipsa uidentur cum
sententia scriptoris dissidere. Legis contͣrie
status ẽ. quando inter se duȩ leges aut plu¬
res discrepare noscunt᷑. Ambiguitas ẽ cum id
quod scriptum ẽ duas aut plures res signifi¬
care uidetur. Collectio uel ratiocinatio est.
quando ex eo quod scriptum ẽ. aliud quoq qͦd
ñ scriptum ẽ inuenitur. De finitio legalis
est. cum uis quasi indefinitiua constitutio¬
ne in qua posita sit queritur: Status gͦ tam
rationales quam legales. a quibusdã certius
decẽ et octo connumerati sunt. Ceterum se¬

Expanded text:
uetur; haec partes habet tres, imprudentiam, uetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccaset tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere. 9. Item ex legali statu haec oriuntur, id est, scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio, sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges, aut plures discrepare noscuntur. 10. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo quod scriptum est aliud quoque quod non scriptum est invenitur. Definitio legalis est, cum vis verbi, quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit quaeritur. 11. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt; caeterum se
Abbreviated transcription (Latin):
causa ex eopendet quod ñ aut is agere uide¬
tur quem oportet. aut non apud quos. quo
tẽpore. qua lege. quo crimine. qua pena
oporteat. Translatiua constitutio. quod actione
translationis et cõmutationis indigere ui¬
detur. Luditialis ẽ in qua ȩqui et recti natura.
aut premii aut penȩ ratio queritur. Nego¬
tialis ẽ in qua quid iuris ex ciuili more et
quȩ ipsa ex se nichil dat firmi ad recusationem:
defendit. sed ut ignoscatur postulat. quodnas
adpenitentes ꝓbauimus ꝑtinere. Remotio cri¬
minis ẽ. cum id crimen quod infertur ab se
et ab sua culpa ui et potestate in alium
reus demouere conatur. Relatio criminis
est cum idõ iure factum dicitur: quod aliquis
ante iniuria lacessitus sit. Comparatio ẽ cũ
aliud aliquod alterius factum honestum aut
utile contenditur. quod fieret: ũt qͦd arguit᷑
dicituNẽẽ cõmissum. Purgatio ẽ cum
factum quidem conceditur: sed culpa remo¬

Expanded text:
causa ex eo pendet, quod non aut is agere videcausa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poporteat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in qua quid iuris ex ciuili more et quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, defendit, sed ut ignoscatur postulat; quod nos ad paenitentes probauimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa, ui et potestate in alium reus demouere conatur. Relatio criminis est cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remo
Abbreviated transcription (Latin):
tatus apud rethores dicitur rui¬
ea res in qua causa confistit. id.c̃. con¬
stitutio. Greci autẽ statum a contentione
stasin dicunt. Latim autẽ ñ solum a pug-
na ꝑquam expugnent ꝓpositionem aduer¬
sarii. sed quod in eo pars utraq consistat. Fit
autem et intentione et depulsione. Status
autem causarum sunt duo: rationalis et le¬
galis. De rationali oruintur: coniectura. fi.¬
nis. qualita s. translatiõ. De fine. iudicialis.
et negotialis. De iuditiali. absoluta. et ad¬
sumptiua. De adsũptua. concessio. remotio
criminis. relatio criminis. cõparatio. De
concessione purgatio et deprecatio. Conie¬
cturalis status ẽ cum factum quod alio obi¬
citur. ab alio ꝑnegatur. Definitiuus status
est cum id quod obicitur non hoc ẽẽ conten¬
ditur.: sed quid illud sit adhibitis de finitio¬
nibus approbatur. Qualitas ẽ. dum qua¬
lis res sit queritur. Et quia de ui et genere
negotii controuersia agitur: constitutio
generalis appellatur. Tr̃anslatio ẽ cum

Expanded text:
tatus apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res sit quaeritur: et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum
Abbreviated transcription (Latin):
uȩdam stellȩ idõ planetȩ dicuntur id. ẽ.
errantes. quia ꝑ totum mundum ua¬
rio mõtu discurrunt. Unde ꝓeo quod erraN
retrogradantur. uł anomala efficiuntur. id.ẽ.
quando particulas addunt et detrahunt. Ce¬
terum quando tantum detrahunt. retrogra¬
da dicuntur. Stationem autem faciunt᷑ qͣn
gradatione stellarum.

Expanded text:
edam stellae ideo planetae dicuntur, id est, errantes, quia per totum mundum vario motu discurrunt. Unde pro eo quod errant retrogradae dicuntur, vel anomalae efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Caeterum quando tantum detrahunt, retrogradae dicuntur, stationem autem faciunt quandgradatione stellarum.
Abbreviated transcription (Latin):
langore oscitantium. frenusculi ulcera curaictũ
oris similia. his quȩ fiunt iumentis asꝑitate
frenoꝵ. Ulcus putredo ipsa. uulnus quod ferro
fit qͣsiui. Et ulcus ꝙdol quasi olcus. unde et ulcera
Pustula ẽ. in suꝑficie corporis: turgida ueluti
collectio. Papula ẽ paruissima cutis erectio. eir¬
cum scripta cum rubore et idõ papula qͣsipupu¬
la.Sirimpiosanies dicta. quia ex sanguine nascit᷑.
Excitato enim calore uulneris sanguis in
saniem uertitur. Nam sanies ñ fit in qͦcũq
loco nisi ubi sanguis aduenerit. Quia om̃e
quod putrescit nisi calidum et humidum
fuerit quod ẽ sanguis. putrefieri ñ potest.
Sanies autem et tabes sibi differunt. Flue¬
re enim sanei uiuorum ẽ tabe mortuorum
Cicatrix ẽ obductio uulnerum naturalem
colorem partibus seruans: dicta quod obducat
uulnera atq obtegat.
UIIII.De remediis
et medicamiNibus

Expanded text:
languore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum languore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, quod ferro fit, quasi vi. Et ulcus, quod olet, quasi olcus, unde et ulcera. Pustula est in superficie corporis turgida veluti collectio. Papula est parvissima cutis erectio, circumscripta cum rubore; et ideo papula, quasi pupula. Syringio. Sanies dicta, quia ex sanguine nascitur. Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies autem et tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabe mortuorum. Cicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans: dicta quod obducat vulnera atque obcaecat. § 9 De remediis et medicaminibus
Abbreviated transcription (Latin):
fanti cuius naturaliter dura pellis et aspera
nomen morbo in hominibus dedit: quia cor
poris suꝑficiem similem facit. elefantorum
cutis. siue quia ingens passioẽ sicut anunal
ipsud ex quo diriuatum ducit nomen. Hicte¬
ris greci appellant: a cuiusdam animalis no¬
mine quod sit coloris fellei. hunc morbum
latini arcuatum dicunt. a similitudine ce¬
lestis arcus. Auriginem uero appellari uarro¬
ait a colore auri. Regium autem morbum
inde estimant dictum: quod uino bono et
regalibus cibis facilius curetur. Cancer a
siilitudine maritimi anmalis uocatum
uulnus. sicut medici dicunt nullis medicam̃¬
tis sanabile. Aut gͦ precidi solet a corpore
menbrum ubi nascitur. ut aliquando diutiꝰ
uiuat. tamen inde mortem quamlibet tar¬
dius ad futurã. Farunculus ẽ tumor in acutũ
surgens. eo quod ferueat quasi ferbun culus. un¬
de et grece. antrax dicitur quod sit ignitus. Os.¬
cedo ẽ qua infantum ora exulcerantur: dicta ex

Expanded text:
phantis, cujus naturaliter dura et aspera pellis phantis, cujus naturaliter dura et aspera pellis nomen morbo in hominibus poris superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis nomine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum Latini arcuatum dicunt, a similitudine caelestis arcus. Auriginem vero Varro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliquantum diutius vivat: tamen inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumor in acutum surgens, dictus quod fervet, quasi fervunculus; unde et Graece ἄνθραξ dicitur, quod sit ignitus. Ocedo est qua infantum ora exulcerantur, dicta ex
Abbreviated transcription (Latin):
granum similans. unde et nomen accepit.
Uerrucȩ aliud sunt: satiriasis aliud. uerruce
singulatim sunt. satiriasis uͦ una fortior.
et circa ipsam plures inueniuntur. Scabies
et lepra utraq passio asperitas cutis cum pru¬
ritu et squamatione. Sed scabies tenus aspe¬
ritas et squamatio est. Hinc deniq nomen ac¬
cepit: quȩ ita ueluti purgam̃ta amittat. Nã
scabies quasi squamies. Lepra uero asꝑitas
cutis squamosa lepide herbe similis unde et
nomen sumpsit. Cuius color nunc in nigredi¬
nem uertitur. nunc in alborem. nune in ru¬
borem. incorpore hominis ita lepra dinoscitur.
si uarietatim inter sanas cutis partes color
diuersus appareat: ac si ita se ubiq diffun¬
dat. ut omnia unitis coloris quamus adulte¬
patentibus oculis denegatur. et nocturnis
in ruentibꝰ tenebris redditur: aut uersa uice
ut pleriq uolunt. Die redditur. nocte negat᷑.
Elefantiacus morbus ẽ ex similitudine ele¬

Expanded text:
granum similans; unde et nomen accepit.granum similans; unde et nomen accepit.Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adultepatentibus oculis denegatur et nocturnis inruentibus tenebris redhibetur, aut versa vice, ut plerique volunt, die redditur, nocte negatur. Elephantiacus morbus dicitur ex similitudine ele
Abbreviated transcription (Latin):
lopicia ẽ capillorum fluor circunscriptis
Ipilis fulius. aeris qualitatem habentibus.
Nocata autem hoc nomine a similitudine
animalis uulpeculȩ quam greci alopitiam uo¬
cant. Paraotidę sunt duriciȩ uł collectiones
quȩ ex febribus aut ex aliquo nascuntur in
aunium uicinitate. Unde et paraotide sunt
appellatȩ. Ota enim grece auricula dicitur.
Lentigo ẽ uestigium macularum paruula
in rotunditatem formata: ab specie lenticule
appellant. id ẽ. execrandum ꝑ antifra sin. si¬¬
quidem in suꝑficie rubore flammeo cutes ru¬
bescunt. tunc in multo rubore quasi ab igne
uicina inuaduntur loca: ita ut etiam febris
excitetur. Serpedo ẽ rubor cutis cum pustula¬
rum exstantia. et nom en sumpsit a serpen¬
do eo quod serpiat menbrum. In petigo est
scabies sicca ꝓminens a corpore cum asꝑitate.
et rotunditate formȩ: hanc uulgus sarnam
uocant. Prurigo uocata ẽ ab ꝑurendo et ar¬
collectio in capillis palpebrarum constituta.
in medio lata. et ex utioq conducta ordei

Expanded text:
lopicia est capillorum fluor circumscriptis pilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vo Parotide sunt duritie vel collectiones, que ex febribus, aut ex alio aliquo nascuntur in aurium vicinitate. Unde et parotide sunt appellate: ota enim grece, auricula dicitur. Lentigo est vestigia macularum parvula, in rotunditate formata a specie lenticule appellant, id est, exsecrandum per antiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutis rubescit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. 5. Serpedo est rubor cutis cum pustularum exstantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpat per membra. 6. Impetigo est sicca scabies, prominens a corpore, cum asperitate et rotunditate formae. Hanc vulgus sarnam appellat. 7. Prurigo vocata a perurendo et arcollectio in capillis palpebrarum constituta, in medio lata, et ex utroque conducta, hordei
Abbreviated transcription (Latin):
illi filius aut filia. Patris mei pater. michi
Patris mei proauus. michi abauus ẽ: ego illi abne-¬
pos. aut abneptis. Patris mei abauus michi atauus
est. ego illi adnepos aut adneptis. Patris mei a dauus
michi tritauus ẽ. ego illitrinepos aut trineptis.
De patrus

Expanded text:
illi filius aut filia. Patris mei pater mihi avPatris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patru
Abbreviated transcription (Latin):
queq et arida facile frangit. Procella ab eo quod per¬
cellat idest ꝑcutiat et euellat. Est enim uisuenti
cum pluuia. Procellȩ enim aut de fluminibus
aut deuentis fiunt. Nichil autem uelociꝰ uentis.
unde et ꝓpter sceleritatem tam uentos quã flu¬
mina allata fingunt poetȩ: ut alitis austri.Xi

Expanded text:
quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod perquaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis; unde et propter celeritatem tam ventos quam fulmina alata fingunt poetae, utVirg. Aen. 8, 430: Alitis Austri. §
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubiq sp̃s
magis quam uenti aura et altanꝰ. aura ab aere di¬
cta quasi acria quod lenis sit motus aeris agitatus
enim aer auram facit. unde et lucretius. acrias au¬
ras. Altanus qui in pelago ẽ ꝑ diriuationẽ ab alto
id est mari uocatus. nan alter est flatus in ripis.
quem diximus auram. nam aura in t̾̃ra est. Tur¬
bo est uolubilitas uentorum. et turbo dictus a tra.
quotiens uentus consurgit: et terram in cireuitũ
mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur sicut
ubiq istoriografi solent dum dicunt ea tempe¬
state aut a statu cęli. quia magnitudine sui mul¬
tis diebus oritur. Uerno autem et autumnalitẽ¬
pore quam maxime fiunt tempestates. quando
nec plena est estas. nec plena hiemps. unde et medio
et confinio utriꝰq temporis. ex coniunc̾tione aerũ
contrariorum. efficuntur tempestates. Fragor a
fractarum rerum nominatus.ẽ. sonitu: quia sicca

Expanded text:
contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca
Abbreviated transcription (Latin):
dictus quem pleriq argenten dicunt.: ñ ut in¬
prudens uulgus agrestem. Septentrio dictus eo
quod a circulo septem stellarum constirgit: quȩ
uertente se mundo resupinato capite ferri uiden¬
tur. Circius dictus eo quod choro sit iunctus. hunc
spani gallicum uocant: propter quod eis a parte
galliciȩ flat. Aquilo dictus. eo quodaquas stringat.
et nubes dissipet. Est enim gelidus uentus et siccus.
idem et boreus: quia ab yperboreis montibus flat.
Inde enimorigo eiusdem uenti est: uude et frigidꝰ
est: natura enim omnium septemtrionalium uento¬
rum frigida et sicca est: australiũ humida et calida.
Ex omnibus autem uentis duo cardinales sunt:
septemtrio et auster: ethesiȩ autem flabra aquilo¬
nis sunt. quibus nomen inditum ẽ quod certo an¬
ni tempore flatus agere incipiunt: eniaut hos enĩ
grece. annus latine diciIu tur. hȩc autem cursum
rectum a borea in egiptum ferunt. quibus auster

Expanded text:
dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut imdictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut imprudens vulgus Agrestem. 11. Septentrio dictus, eo quod a vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνιαυτὸς enim Graece, annus Latine dicitur. Haec autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster
Abbreviated transcription (Latin):
ne pollens. Nuster ab hauriendo aquas uocatus. un¬
de et crassum aerem facit et nubila nutrit. hic
grece nothuis appellatur: propt̃ quod interdum cor¬
rumpat aerem. nam pestilentiam quȩ ex corrupto
aere nascitur. auster flans in reliquas regiones tͣns¬
misit. Sed sicut auster pestilentiam gignit. sic aqͥlo
repellit. Euro auster aictus quod ex una parte habe¬
at eurum. ex altera austrum. Austro africus quod
iunctus sit hinc et inde austro et africo ipse et
libonothus quod sit elips hinc.: et inde nothus. Tefy¬
rus greco nomine appellatus eo quod flores et ger¬
mina eius flatu uiuificentur. Hic latine fabonius
dicitur: propter quod foueat quȩ nascuntur: au¬
stro autem flores soluuntur: a refiro fiunt. Africꝰ
a propria regione uocatus. in africa enim initiũ
flandisumit. Chorus ẽ qui ab occidente estiuo flat
et uocatus chorus quod ipse uentorum cireulum¬
claudat: et quasichorum faciat. Hic autea caurꝰ

Expanded text:
ne pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unne pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, 118 et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus, eo quod flores, et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favonius dicitur, propter quod foveat quae nascuntur. Austro autem flores solvuntur, Zephyro fiunt. 9. Africus, a propria regione vocatus. In Africa enim initium flandi sumit. Corus est, qui ab occidente aestivo flat, et vocatur Corus, quod ipse ventorum circlaudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus
Abbreviated transcription (Latin):
uentus quod sit uehemens et uiolentus. Uis enim
eius tanta est ut non solum saxa et arbores uellat.
sed etiam celum terramq conturbet: maria cõmoueat.
Uentorum quatuor principales sp̃s sunt. quoꝵ pri¬
mus aboriente subsolanus. ameridie auster. ab occi¬
dente fabonius. a septentrione eiusdem nominis
uentus aspirat: habentes geminos hinc inde uento¬
rum sp̃s. Subsolanus a latere dextro uulturnũ
habet. a leuo eurum. Nuster a dextris euro austrũ:
a sinistris austroafrĩcum. Eabonius a parte dextra
africum: a leua chorum. Porro septentrio a dextris
circium: a sinistris aquilonem. Hi duo decim uen-¬
ti. mundi globum flatibus circum agunt. quorũ
nomina propruis ex causis signata sunt. Nam sub¬
solanus uocatus eoquod sub ortu solis nascatur. Cu¬
rus. eo quod ab eo flat id est ab oriente est enun coniun¬
ctus subsolano. Uulturnus. quod altetonet. de qͦ
lucretius. altitonans uulturnus: et auster fulini¬

Expanded text:
ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut nsed etiam coelum terramque conturbet, maria commoveat. 2. Ventorum quatuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. 3. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est, ab Oriente. Est enim conjunctus Subsolano. 5. Vulturnus, quod alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmi
Abbreviated transcription (Latin):
aeris effecta: et dicta caligo quod maxim e aeris ca-¬
lore gignatur. Tenebre dicuntur quod teneant
umbras. nichil autem sunt tenebre. sed ipsa lu-¬
cis absentia tenebre dicuntur. sicut silentium
non aliquares est. sed ubi sonus ñ est. silentium dici¬
tur. sic tenebre ñ aliquid sunt. sed ubi lux non
est. tenebre dicuntur. Umbra est aer carens
sole. dicta autem quod fiat cum solis obicitur ra¬
diis. Est autem mobilis et incerta: et ex solis
circuitu et ex motu uentorum. Nlamq quotienᷤᷤ
mouetur in sole nobiscum moueri uidetur. qͥa
ubi cumq a radiis solis obstitimus. ꝑinde illi
lumen auferimus: sic et ingredi nobiscum um¬
bra et gestus nr̃os uidetur imitari. Lux ipsa
substantia. lumen quod aluce maneat. id est candor
lucis. sed hoc confundunt auctores. XII. De uentis.
entus aer commotus et agitatus. et ꝓdiuersis par¬
tibus cęli nomina diuersa sortitus. Dictus autẽ

Expanded text:
aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris caaeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. § 11 De ventis. Ventus est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem
Abbreviated transcription (Latin):
id est gelata aqua. Qelu autem quod eo stringat᷑
tellus. Ge. quippe t̃ra dicitur. Tunc autem maiori
gelu stringitur terra: cum fuerit nox serena. Prui¬
na est matutini temporis frigus. quȩ inde pruina
nomen accepit: quia sicut ignis urit. Pir enimig¬
nis. utere enim et ad frigus et ad solem ꝑtinet nam
uno sermone duo diuersa significantur: pro eo qͦd
unum effectum habent. Similis enim uis est et ca¬
loris et frigoris. unde et utraq saxa rumpunt. Nã
calor urit. ut est.uritur infelix dido. item frigus
Ros grecum ẽ quod illi drosor dicunt. alii putant
rorem dictum quia rarus est. et ñ spissus ut pluuia.
Nebula inde dicta unde et nubila. ab obnubendo.
scilicet. hoc est oꝑiendo terram: siue quad nubes uo¬
lanteᷤᷤ faciat. Exalant enim ualles humide nebu¬
las. et fuint nubes. inde nubilum ande niues
nebule autem ima petunt cum serenitas est: sum¬
ma oum nubilum. Caligo umbra ẽ de spissitudine

Expanded text:
id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor urit, ut estVirg. Aen. 4, 68: Uritur infelix Dido. Item frigus Ros Graecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine
Abbreviated transcription (Latin):
quia aqua tenuis. aer lucidus. et nubes caligan¬
tes inradiata ista uarios creant colores. Pluuiȩ
dicteieo quod fluant quasi fluuȩ. Nascuntur enĩ
de terrȩ et maris a nelitu quȩ cum altius eleuatȩ
fuerint. aut solis calore resolute. aut ui uentorum
compressȩ stillantur in terris. Nimbus ẽ detisitas
nubis in tempesta et obscura: et inde nimbus a
nube. Sunt autem nimbi repentinȩ et precipi¬
tes pluuiȩ.nam pluuias uocamus lentas. et iuges
quasi flu uias. quasi fluentes. Imbres autem et ad
nubes et ad pluuias ꝑtinent: dicti greco uocabulo
quod t̃ram inebrient ad germinandũ. Ex his
enim cuncta creantur. Unde et lucretiꝰ. ex igne
tr̃a atq anima nascuntur et imbri. Est autem
nomen grecum. Grando appellata. quod forma
eius granorum similitudinem habeat. Hȩc autem
uentorum rigore durantur innubem. et solidant᷑
in niuem: ruptoq aere soluuntur. Hix anube un¬
deuenit. et glaties agelu et aqua: quasi gelaties

Expanded text:
quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caliganquia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde et Lucretius1, 715: Ex igni, terra atque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies,
Abbreviated transcription (Latin):
ulgor et fulmen ietus cęlestis iaculi a feri¬
endo dicti. fulge re enim ferire ẽ atq per¬
cutere. fulmina autem collisa lumina faciunt.
nam omnium rerum conlisio ignem creat. ut
in lapidibus cernimus uł attritu rotarum. uel
in siluis arborum. simili modo innubibus ĩgi
Unde et prius nubila sunt. deinde ignes.
uento autem et igne fulmina in nubibus fieri.
et impulsu uentorum emitti. Idõ autem fulmi
nis ignem uim habere maiorem ad penetrandũ:
quia subtilioribus elementis factus est. quam
nr̃ id est qui nobis inusuest.Iria sunt au¬
tem eius nomina. fulgur fulgor et fulmen. fugur
quia tangit. fulgor quia incendit. et urit. fulmeti
quia findit. idõ et cum ternis radis finguntur.
curuati arcus. iris huic nomen ꝓprium est. ot
dicitur iris quasi aeris idest quod ꝑ aera ad terras
descendat. Hic autem a sole resplendet dum caue
nubes ex aduerso radium solis accipiunt: et arcꝰ
speciem fingunt: cui uarios colores illa dat res.

Expanded text:
ulgur, et fulmen, ictus coelestis jaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est, ac percutere. Fulmina autem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum. Simili modo in nubibus ignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. 2. Ex vento autem et igne fulmina certum est in nubibus fieri, et impulsu ventorum emitti; idnis ignem vim habere maiorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam noster, id est qui nobis in usu est. Tria sunt autem eius nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur. curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res,
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾lunium lunȩ ẽ tempus illud inter ne.¬
deficientem et nascentem lunam. Est autẽ
tricesima dies quo luna ñ lucet. quȩ id̾o tunc
uideri ñ potest. quia soli comuncta obscura¬
tur. sed eodem momento renascens. paulatim
ab eo recedendouidetur.XX X II
De cursu lu¬
N

Expanded text:
nterlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. § 56 De cursu lun
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo solis fortior. ẽ. terra. unde et
eodem momento cum oritur: et orien¬
te simul et occidente ȩqua liter apparet.
Quod uero tamquam cubitalis nobis uide¬
tur considerare oportet quantum sol distat
a t̃ris: quȩ longitudo facit ut paruus uide-¬
atur a nobis¬
.XXUI. De magnitudine

Expanded text:
agnitudo solis fortior terrae est, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
minam suꝑaddita libram. Inter species pilarumꝰ st̃
trigonaria. et arenatͥa. Trigonaria est. quia in tres
luditur. Arenatͥa. qua in grege dum ex cireulo astan-¬
tium expec̾tantiumq emissa ultra iustum spatium ẽ:¬
pilam excipere lusoq inire consueuer̃. Oubitalem
lusum appellant cum duo cõminus ex ꝓxino hac
pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram di¬
citur dicitur dare. qui pilam crure prolato feriendã
conlusoribus prebent.

Expanded text:
minam super addita libram. Inter species pilarum sunt minam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conlusoribus praebent.
Abbreviated transcription (Latin):
nem: canem.trionem suppum. quatrionem planum
uocabant. LXIIII. De iactu tesserarum.
actus tesserarum ita a peritis aleatoribus componit᷑:
ut afferat quod uoluerit. ut puta senionem qui eis
in iactu boni affert. Uitant autem canem quia dãp¬
nosus est: unum enim significat. Lxu. De cale
alculi partim ordinemouent᷑ lorum motu.¬
partim uage. Ideo alios ordinarios. alios uagos
appellant. At uero qui moueri omnino ñ possunt.
in citos dicunt. Unde et egentes homines in eiti uo-¬
cantur: quibus spes ultra procedendi nulla restat.
XUI. De interdictione alee.
b hac arte fraus et inendatium atq ꝑuirium
nunquam abest: postremo et odium et damna
rerum. Unde et aliquando propter hȩc scelera int̾¬
dicta legibus fuit
ila proprie dicitur quod sit pilis plena. hec es¬
fera a ferendo uł feriendo dicta. De quarum
genere et pondere dorcatius sic tradidit. neu tu par-¬
ce pilos uiuacis condere cerui: uncia donec erit ge-¬

Expanded text:
nem canem, trinionem suppum, quaternionem planum nem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. § 66 De iactu tesserarum. Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. § 67 De calculorum motu. Calculi partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. § 68 De interdictione aleae. Ab hac arte fraus et mendacium atque periurium numquam abest, postremo et odium et damna rerum; unde et aliquando propter haec scelera interdicta legibus fuit. § 69 De pila. Pila proprie dicitur quod sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit g
Abbreviated transcription (Latin):
alculi uocati quod lenes sint et rotunãi: unde
et calculus dieitur lapis breuis: qui sine mo.¬
iestia sui breuitate calcatur. Item calculi quod ꝑ
uias ordinales eant: quasi ꝑ calles.Lxi. De tesse.
esserȩ uocatȩ. quia quadrȩ sunt ex Ris.¬
omnibus partibus. Has alii lepuseulos uocant.
eo quod exiliendo discurrunt. Olim autem tesserȩ
iacula appellabantur: a iaciendo. Lx ii.De f
uidam autem aleatores sibi uiguris aleȩ.¬
dentur fisiologice ꝑ allegoriam hanc artem
exercere: et sub quadam rerum similitudine fingere.
Nam tribus tesseris ludere ꝑhibent: ꝓpter tria se.¬
culi tempora. presentia. preterita et futura: quia
non stant sed dec̾trunt. Sed et ipsas uias senariis
senariis locis distuctas propter ȩtates hominuni.
Ternariis lineis propter tempora argumentantur:
inde et tabulam ternis descriptam dicunt line.¬
. Liii.De uocabulis tesserarum.
actus quisq apud lusores ueteres anuiero uoca¬
postea appellatio singulorum mutata est. et uiuo¬

Expanded text:
alculi vocati quod lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. § 63 De tesseris. Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. § 64 De figuris aleae. Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora: praesentia, praeterita, futura; quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. § 65 De vocabulis tesserarum. Iactus quisque apud lusores veteres a numero vocaPostea appellatio singulorum mutata est, et unio