comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam interfecit. alios captiuos cũ uxo¬
rib & filis deduxit. ita ut numerꝰ
tere uideretur. incendit etiam obti¬
tima eius loca. & deponens muros.
arcem edificauit ininteriore parte
ciuitatis. Nam alta & eminentior erat
pͥus a templo. & ꝓpter hoc muniens
eam muris altis. & turrib: custodiã
macedonũ ibi disposutit. Manebant
etiam i arce inchilominus honi¬
nes impii &e morib maligni. a quib
ciuies multa & acerba subinde patie¬
bantur. Edificans uero & in sacrario
aram. suꝑ eam porcos inimolauit:
hostias non legitimas nec patͥe religi¬
om iudeoꝵ congruas. coegit q etiam
eos relinquere religionẽ patͥam. ido¬
lum uenerari. edificare etiam inr u¬
naqͣq ciuitate & uico templa deors.
&e aras collocantes immolare. fuper
eas porcos omni die p̃cepit. & neqͥs
circondetur inhibuit. Intermina
hȩc facere moliretur. Constituit nãq
p̃positos qui cogerent eos imꝑialla
mandata ꝑficere. E multi quidẽ

Expanded text:
dam interfecit, alios captivos cum uxodam interfecit, alios captivos cum uxoribus et filiis deduxit, ita ut numerus stere videretur. Incendit etiam optima ejus loca, et deponens muros, arcem aedificavit in interiori parte civitatis. Nam alta et eminentior erat prius templo, et propter hoc muniens eam muris altis et turribus, custodiam Macedonum ibi disposuit. Manebant in arce etiam nihilominus homines impii, et moribus maligni, a quibus cives multa et acerba subinde patiebantur. Aedificans vero et in sacrario aram, super eam porcos immolavit, hostias non legitimas nec patriae religioni Judaeorum congruas. Coegitque etiam eos relinquere religionem patriam, idolum venerari, aedificare etiam in unaquaque civitate et vico templa Judaeorum, et aras collocantes, immolare super eas porcos omni die praecepit, et ne quis circumcideretur inhibuit. Interminathaec facere inveniretur. Constituit itaque praepositos, qui cogerent eos imperialia mandata perficere. Et multi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
popłi euocauerunt. ut p̃mifimus. Igi¬
tur reuersus rex antiochus ab egipto
ipter romanoꝵ urtutem. ad hieroso¬
limam ciuitatẽ ducit exercitum. Q
puemens. cepit eam sine conflictio¬
ne ctiiuspiam aꝑientib ei portas hiᷤ
qui uoluntati ens consentiebant.
ingressusq ciuitatem hierosolimoꝵ
multos interemit sibi contraria sa¬
pientes. nec non &e eos qui portas ei
apientes &e ciuitatem tradiderunt.
ꝓpt̃ templi diuitias interfecit. mul¬
tasq ab eo templo auferens peccu¬
mas. ad antiochiam reuersus ẽ post
dei asportaret. & lucernas aureas.
& aram auream. & mensam &e sacͣ¬
rium. neq de uelis abstinuit. quȩ
erbisso & purpura & cocco erant.
Exhauriens autem & thesauros n¬
chil penitus relinquens. ad maximũ
udeos ꝓpt̾ huiusmodi causam luc¬
tum usq ꝑduxit. Nam ce cotidianaᷤᷤ
mmolationes quas deo scđm leges
offerebant. celebrare ꝓhibuit. De¬
predans autem totam ciuitatẽ qͦs¬

Expanded text:
populi evocaverunt, ut praemisimus. Igipopuli evocaverunt, ut praemisimus. Igitur reversus rex Antiochus ab Aegypto propter Romanorum timorem, ad Hierosolymorum civitatem ducit exercitum. Quo perveniens, cepit eam conflictatione cujuspiam, aperientibus ei portas his qui voluntati ejus consentiebant. Ingressusque civitatem Hierosolymorum multos interemit, sibi contraria sapientes, necnon et eos qui portas ei aperientes civitatem tradiderunt, propter templi divitias interfecit, multasque ab eo templo auferens pecunias, ad Antiochiam reversus est. PosDei asportaret, et lucernas aureas et aram auream, et mensam, et sacrarium, neque de velis abstinuit, quae ex bysso, et purpura, et cocco erant. Exhauriens autem et thesauros, nihilque penitus relinquens, ad maximum Judaeos propter hujusmodi causam luctum usque perduxit. Nam et quotidianas immolationes, quas Deo secundum leges offerebant, celebrari prohibuit. Depraedans autem totam civitatem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam eius ꝑducentes qd̾ uellent pa¬
tas relinquere leges & conuersatio¬
nem & mores obseruare grecoꝵ. No¬
gauerunt ergo eum. ut ꝑmitteret
eis edificare gymnasiũ hierosolinisꝰ.
Cumq concessisset. circoncisionem
suam uelauerunt ut non apparerent
in denudarionẽ grecis. eẽ. dissim¬
les. ceteraq omina relinquentes q
illis mos patͥus imponebat aliarũ
facta gentiũ ritusq sequebant᷑ Igit᷑
he seditiones quȩ ꝓpt̾ ambitionem
atq digntatẽ fũmm sacerdotii inter
p̃dictos tͣpiter gerebant᷑ frẽs. atq diꝰ¬
senfiones quȩ inter hyrcanum io¬
sepphi filiũ de qͦ fupra meminimus
eiusq frẽs crudeliter actȩ funt. man¬
ma pullularunt calamitatũ semi¬
na in populo iudeoꝵ. dum aduer¬
sum se alienigenarum arma ꝓuocan¬
ces ppͥa dilamauerunt uiscera. dum
aliqui seleuchum eiusq pͥncipes. alii
uero antiochum illius successorem ad
desolationem templi destitutionemꝙ

Expanded text:
titiam etiam ejus perducentes quod vellent patitiam etiam ejus perducentes quod vellent patrias relinquere leges, et conversationem et mores observare Graecorum, rogaverunt eum ut permitteret eis aedificare gymnasium Hierosolymis. Cumque concessisset, circumcisionem suam velaverunt, ut non appareret in denudatione Graecis esse dissimiles. Caeteraque omnia relinquentes, quae illis mos patrius imponebat, aliarum facta gentium ritusque sequebantur. Igitur hae seditiones quae propter ambitionem atque dignitatem summi sacerdotii inter praedictos turpiter gerebantur fratres, atque dissensiones quae inter Hircanum Josephi filium de quo supra meminimus ejusque fratres crudeliter actae sunt, maxima pullularunt calamitatum semina in populo Judaeorum, dum adversum se alienigenarum arma provocantes, propria dilaniaverunt viscera; dum aliqui Seleucum ejusque principes, alii vero Antiochum illius successorem, ad desolationem templi destitutionemque
Abbreviated transcription (Latin):
loca menphiticȩ quitatis eam capi¬
ens. contra alexandriam ut obfiden¬
do ptolomeũ caꝑet ambłauit. Ex¬
pulsus uero ẽ non ab alexandria tan¬
tũ sed etiã a tota egipto. romanis si¬
bi denuntiantib ut discederet aꝓ
uintia ꝑidem tempus defuncto o¬
nia pͥncipe sacerdotũ. fr̃i enus antio¬
chus sacerdotii co a ntulit pͥncipa¬
tum. Nam filius quẽ omas relique¬
rat. adhuc infans erat. Hiesus uero
qui fr̃ erat omȩ pͥncipatũ sacerdoti
rex abstulit iratus. & dedit eũ ium¬
ori frĩ eoꝵ. nomine ome. Sic namq
ad tres filios symonis pͥncipatus sa¬
cerdocii ficut p̃diximus ꝑuenit.
Et hiesus quidem iasone se nomi¬
nauit. onias autẽ menelaus ẽ num¬
cupatus. Seditionem itaq pͥus pͥn¬
ceps sacerdotũ hiesus aduerfus me¬
nelaũ concitauit. & diuisa piutrũq
populi multitudine. pars plurima
iasonem adiuuabat. Unde laboran¬
tes menelaus ce qui ei consenserant
ad antiochum discesserunt. ad no¬

Expanded text:
loca Memphiticae civitatis, eam capiloca Memphiticae civitatis, eam capiens contra Alexandriam ut obsidendo Ptholomaeum caperet, ambulavit. Expulsus vero est non ab Alexandria tantum, sed etiam a tota Aegypto, Romanis sibi denuntiantibus ut discederet a provincia. Per idem tempus defuncto Onia principe sacerdotum, fratri ejus Antiochus sacerdotii contulit principatum. Nam filius quem Onias reliquerat, adhuc infans erat. Jesu vero, qui frater erat Oniae, principatum sacerdotii rex abstulit iratus, et dedit eum juniori fratri eorum nomine Oniae. Sic namque ad tres filios Simonis principatus sacerdotii, sicut praediximus, pervenit. Et Jesus quidem Jasonem se nominavit. Onias autem Menelaus est nuncupatus. Seditionem itaque princeps sacerdotum Jesus adversus Menelaum concitavit, et divisa in utrumque populi multitudine, pars plurima Jasonem adjuvabat. Unde laborantes Menelaus et qui ei consenserant ad Antiochum discesserunt. Ad no
Abbreviated transcription (Latin):
nunc editamanet. Ditus lutius tra¬
gediarũ scͥptor. clarus eo temꝑe habe¬
hatur: qui ob ingenii meritum a liuio
salinatore cuius liberos erudiebat. lib̾¬
tati donatus ẽ.
xx.u. a reedificatione uero tem¬
pli anni sunt ccc xxi. Macedonum
rex ꝑseus erat. Defuncto itaq seleu¬
co rege firiȩ. antiochus fr̃ eius gub̃¬
nacula regni fusceꝑat. qui epipha¬
nes mincupabat᷑. Noritur etiã ptho¬
lomeus rex egiptioꝵ qui similiter e¬
piphanes dicebatur. relinquens duoᷤᷤ
filios minores etate. quoꝵ unus qui
&e maior erat. de qͦ nunc mentionem
fecimus: qui philometor dicebatur
minor uero fiscon. Antiochus ꝓ fuo
feliciter imꝑio exercitũ ducere deli¬
bauit ad egiptum. tractus desiderio
erus. & contemꝑnens filiostholomei
ut debiles ac neqͣꝗͣ tanta negotia rege¬
re p̃ualentes. Pueniens igitur cũ
magna uirtute ad pelustũ. & dolo
philometorẽ ptolomeũ circũuem¬
ens. egiptum occupauit: & cũ adisset

Expanded text:
nunc manet. T. Livius tranunc manet. T. Livius tragoediarum scriptor, clarus eo tempore habebatur. Qui ob ingenii meritum, a Livio Salinatore cujus liberos erudiebat, libertati donatus est. 35. A reaedificatione vero templi anni sunt 331. Macedonum rex Perseus erat. Defuncto itaque Seleuco rege Syriae, Antiochus frater ejus gubernacula regni susceperat, qui Epiphanes nuncupabatur. Moritur etiam Ptholomaeus rex Aegyptiorum, qui similiter Epiphanes dicebatur, relinquens duos filios minores aetate. Quorum unus, qui et major erat, de quo nunc mentionem fecimus, Philomitor dicebatur, minor vero Fiscon. Antiochus pro suo feliciter imperio exercitum ducere deliberavit ad Aegyptum, tractus desiderio ejus et continens filios Ptholomaei, ut debiles ac nequaquam tanta negotia regere praevalentes. Perveniens igitur cum magna virtute ad Pelusium, et dolo Philomitorem Ptholomaeum circumveniens, Aegyptum occupavit. Et cum adisset
Abbreviated transcription (Latin):
fugit p̃lio. ephesumq ꝑuenit. His ha¬
se referuntur. Alt̾ consul scipio cũ boi¬
oꝵ gente conflixit. In quo p̾lio. ix. mi
lia int̃fecit. Sequenti anno. scipio afri¬
canus habens in auxilio eumenem
attali filiũ. arluersus annibalem qͥ
tc̃ antiochi classi p̃erat. bellũ nauale
gesfit. Antiochus uicto anmnbale atq
in fugam acto. fimulq omni exercitu
amisso. pacẽ rogauit. eoq iure eã ob¬
tinuit. ut annis fingłis. ĩ talenta ro¬
manis uectigalis nomine ꝑsolueret.
filiũ q afritani quẽ utrũ explorãtẽ
an p̃lio cepisset incertũ. ẽ. ultro re¬
misit. Codẽ temꝑe africanus ab ingra¬
ta sͥ urbe diu exulans. apd̃ amiter¬
num oppidũ morbo ꝑiit. Hisdem eti¬
am dieb annibal apd̃ brisiam bithi¬
mȩ regẽ cũ a romanis reposceretur.
ueneno sese necauit. In sicilia tẽ uul¬
cani insula quȩ ante ñ fuerat repen¬
te mari ȩdita cũ miracło omniũ usq

Expanded text:
fugit e praelio, Ephesumque pervenit. Is hafugit e praelio, Ephesumque pervenit. Is hase referuntur. Alter consul Scipio cum Boiorum gente conflixit, in quo praelio 20,000 hostium interfecit. Sequenti anno Scipio Africanus habens in auxilio Eumenen, Attali filium adversus Hannibalem, qui tunc Antiochi classi praeerat, bellum navale gessit. Antiochus, victo Hannibale atque in fugam acto, simulque omni exercitu amisso, pacem rogavit, eoque jure eam obtinuit, ut annis singulis 1,000 talenta Romanis vectigalis nomine persolveret, filiumque Aphricani, quem utrum explorantem an in praelio cepisset incertum est, ultro remisit. Eodem tempore Aphricanus, ab ingrata sibi urbe diu exsulans, apud Amitternum oppidum morbo periit. Iisdem etiam diebus Hannibal apud Brisiam Bythiniae regem, cum a Romanis reposceretur, veneno se necavit. In Sicilia tunc Vulcani insula, quae ante non fuerat, repente mari edita cum miraculo omnium usque
Abbreviated transcription (Latin):
claudius xx iimilia int̾fecta comine¬
morat. Igitur antiochus rex firiȩ. bel¬
lũ contra popłm romairũ struens. in
europam transiit. ex asia. Iunc etiã
hannibal ꝓpt̾ excitandi belli rumo¬
res qui de eo apd romanos serebant᷑
exhiberi romam a senatu iusfus clã
ex africa ꝓfectus. ad antiochum migra¬
uit. Quẽ cũ apd̃ ephesum inuenisset.
cunctantẽ mox ad bellũ impulit. Sci
pio africanus inter ceteros legatos ad
antiochũ missus. etiã cũ aunibale col¬
loquiũ familiare habuit. sed in infec¬
to pacis negocio. ab antiocho disces
sit. In utraq hispania ꝑ flamminiũ
fuluium q p̃tores. bella multũ horri¬
da cruenta q utͥsq popłis gesta funt.
Publio. cornelio scipione. marco. aci¬
lio gabrione consulib. antiochus ꝙͣ uiͦ
termopilas occupasset. quarũ mum¬
mine tutior ꝓpt̾ dubios belli euentus
fieret. tamen cominisso bello a consu¬
le gabrione suꝑatus. uix cũ paucis

Expanded text:
Claudius vero 32,000 interfecta commeClaudius vero 32,000 interfecta commemorat. Igitur Antiochus rex Syriae bellum contra populum Romanum struens in Europam transiit ex Asia. Tunc etiam Hannibal, propter excitandi belli rumores, qui de eo apud Romanos ferebantur, exhiberi Romano senatu jussus, clam ex Aphrica profectus, ad Antiochum migravit. Quem cum apud Ephesum invenisset, cunctantem mox ad bellum pio Africanus inter caeteros legatos ad Antiochum missus, etiam cum Annibale colloquium familiare habuit: sed infecto pacis negotio, ab Antsit. In utraque Hispania per Flaminium, Fulviumque praetores bella multum horrida cruentaque utrisque populis gesta sunt. P. Cornelio Scipione. M. Acilio Glabrione consule, Antiochus, quamvis Thermopilas occupasset, quarum munimine tutior propter dubios belli eventus fieret, tamen commisso bello, a consule Glabrione superatus, vix cum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
prelia quib macedones uicti sunt
pacem philippo regi eoꝵ dedit. De¬
inde cũ lacedemoniis pugnauit.
uicto nauide duce ipsoꝵ nobilissi¬
mos obsides demetriũ philippi fili¬
ũ & armenem nauidis filium ante
currũ duxit. Romani captiui. qui
sub annibale ꝑ greciam uenditi fue¬
rant. unuersi recepti. capitib rasisob
detersam seruitutẽ. currum tͥumphan¬
tis sequuti sunt. E o temꝑe insubres.¬
boi. atq cȩnomanni. contractis tnunũ
uirib. cũ amilcare pȩnoꝵ duce qui
in italia remanserat. cremonã placen¬
tiam q uastantes. difficillimo bello
a lucio fuluio p̃tore suꝑati sunt. Postea
flamminus ꝓconful philippũ regẽ
e cũ eo tracas. macedones. illirios. mul¬
tasq p̃terea gentes quȩ in auxiliũ eiꝰ
uenerant. bello subegit. Uicti mace¬
dones. castra amiserunt. Uui milia
hostiũ eo die cesa .u. milia capta. liuiꝰ
scͥbit. ualeriꝰ dicit xł milia trucidata.

Expanded text:
praelia, quibus Macedones victi sunt, praelia, quibus Macedones victi sunt, pacem Philippo regi eorum dedit. Deinde cum Lacedaemonis pugnavit, victo Nauide duce eorum, nobilissimos obsides, Demetrium Philippi et Armenem Nauidis filium, ante currum duxit. Romani captivi, qui sub Hannibale per Graeciam venditi fuerant, universi recepti, capitibus rasis ob detersam servitutem, currum triumphantis secuti sunt. Eo tempore Insubresboi atque Caenomanni, contractis in unum viribus cum Hamilcare Poenorum duce, qui in Italia remanserat, Cremonam, Placentiamque vastantes, difficillimo bello, a Lucio Fulvio praetore superati sunt. Postea Flamminius proconsul Philippum regem, et cum eo Thracas, Macedones, Illyricos, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ejus venerant, bello subegit. Victi Macedones castra amiserunt, 8,000 hostium eo die caesa, 5,000 capta Libyus scribit. Valerius dicit 40,000 trucidata,
Abbreviated transcription (Latin):
grediendi habere licentiam. nec iude¬
os nisi purificatos scđm patͥam legẽ
neq inferri ciuitatẽ carnes amma¬
liũ. quȩ iudeis interdicte sunt. sed so¬
b deo sacͥficandũ lex diuina censu¬
it. De his ita eo temꝑe apd iudeos re¬
b gestis. polibius megalopolitanus
Ptholomei dux scopa ad suꝑiora
uadens loca. suꝑauit hiemis temꝑe
gentẽ iudeoꝵ Dicit namq in eodẽ
uolumine qͣliter scopam antiochu̾
deitincens. bathamã &e samariam.
&e abella. & cadra. cepisset. Paulo pͦu
tradidunt se ei iudei qui circa tem¬
plũ habitabant. Postea uero ut a¬
miciciã &e fedus ptolomeus cũ an¬
tiocho compofuit. dedit ei filiam
suam cleopatrã ad nuptũ. concedeiꝰ
ei humilem syriã ce samariã & iu¬
deã ce phenicẽ dotis noĩe. ix
ꝑd romanos uero. hisdẽ dieb
bellũ punicum scđm finitũ
est. cui macedonicũ continuo suc¬
cessit. qđ qͥntus flaminimus consul
sortitus. post multa & grauissima

Expanded text:
grediendi habere licentiam, nec Judaegrediendi habere licentiam, nec Judaeos, nisi purificatos secundum patriam legem, neque inferri in civitatem carnes animalium, quae Judaeis interdictae sunt, sed sobus Deo sacrificandum lex divina censuit. De his ita eo tempore apud Judaeos rebus gestis Polybius Megalopolitanus Ptholomaei dux Scopa, ad superiora vadens loca, superavit hiemis tempore gentem Judaeorum. Dicit namque et in eodem volumine qualiter Scopam Antiochus devincens, Bathaniam et Samariam, et Abella et Cedar cepisset. Paulo post vero tradiderunt se ei Judaei, qui circa templum habitabant. Postea vero ut amicitiam et foedus Ptholomaeus cum Antiocho composuit, dedit ei filiam suam Cleopatram ad nuptum, concedens ei humilem Syriam et Samariam, et Judaeam et Phoenicen dod Romanos vero iisdem diebus bellum Punicum secundum finitum est. Cui Macedonicum continuo successit, quod Q. Flamminius consul sortitus, post multa et gravissima
Abbreviated transcription (Latin):
iustum arbitratus iudeoꝵ erga se
studiũ liberaliter numerandum.
scͥpsit magistratib &e amicis testi¬
monium exhibens qđ ab eis bene
tractatus ẽ. sed & donationes quas
eis ꝓ grã retribuere cogitauit. ma¬
nifeste illis innotuit. id. ẽ. ut ciuita¬
tem destructã reficerent. & in eã
habitatores congregarent disꝑsos.
ad immolationes uero uictimarũ
uini &e olei &e libanimsp̃ciũ. argenti¬
porticus uero templi seu &e alia quȩ
dilapsa erant. edificia: materiam
ex libano concessit. Omne namq
uersari ꝑmisit. sacerdotes & scribaᷤᷤ
templi. atq cantores sacͦs. a tͥbutis
quȩ ꝓ suo capite dabant relaxauit.
Eos uero qui ex ipsa ciuitate serui¬
tio addicti erant. eoꝵq genitos liber¬
tati donauit. & su bstantias eis red¬
dere precepit. Edictũ aut̃ ꝑ ouine
suũ misit imꝑiũ. causa ornatus tem¬
pli. in quo continebatur neminẽ ali¬
enigenarum intra muros templi in¬

Expanded text:
justum arbitratus Judaeorum erga se justum arbitratus Judaeorum erga se studium liberaliter remunerandum, scripsit magistratibus, et amicis, testimonium exhibens, quod ab eis bene tractatus est. Sed et donationes, quas eis pro gratia retribuere cogitavit, manifeste illis innotuit, id est, ut civitatem destructam reficerent, in eam habitatores congregarent dispersos. Ad immolationes vero victimarum vini et olei, et libani pretium, argenporticus vero templi, seu ad alia quae delapsa erant aedificia, materiem ex Libano concessit. Omne genus conversari permisit. Sacerdotes et scribas templi atque cantores sacros a tributis quae pro suo capite dabant relaxavit. Eos vero qui ex ipsa civitate servitio addicti erant, eorumque genitos libertati donavit, et substantias eis reddi praecepit. Edictum autem per omne suum misit imperium causa ornatus templi, in quo continebatur, neminem alienigenarum intra muros templi in
Abbreviated transcription (Latin):
lomeo machabeoꝵ mires coronant᷑
Sub huius temꝑe gesta sunt quȩ hĩ¬
toria sccłi libri machabeoꝵ continet
A reȩdificatione uero templi anni
st̃ cccuii. Pontifex iudeoꝵ omas. qui
& supra. Pdolomeus ergo epiphanes
defuncto patre philopatore magnã
uircutẽ militũ misit. cũ duce nõĩe
scopa contra humilẽ siriam. multaᷤᷤ
q ͤ cͤiuitates cepit. inter quas gentẽ
iudeoꝵ bello uictã recepit. quã nuꝑ
antiochus sibi sociauerat. uicto ptho¬
lomeo philopatore. Et non post mul¬
tũ antiochus scopã uicit. confligens
contra eũ iuita fontẽ iordams. mul¬
tosq de exercitu eius ꝓstrauit. Postea
uero antiocho capiente samariam
&r ciuitates siriȩ quas scopa tenuerat.
sponte gens uideoꝵ ad eũ transiens¬
&e in ciuitatẽ omnem eius exercitum
suscepit. & elefantis habundanter
alimenta tribuit. & obsidenti eos qͥ
abscopa in arce hierosolimoꝵ relic¬
ti funt custodes. ꝓno animo auxi¬
lium p̃stiterunt. Igitur antio chũ

Expanded text:
lomaeo Machabaeorum martyres coronantur. Sub hujus tempore gesta sunt quae historia II libri Machabaeorum continet. A reaedificatione vero templi anni sunt 307. Pontifex Judaeorum Onias, qui et supra. Ptholomaeus ergo Epiphanes, defuncto patre Philopatore, magnam virtutem militum misit cum duce nomine Scopa contra humilem Syriam, multasque eorum civitates cepit. Inter quas gentem Judaeorum bello victam recepit, quam nuper Antiochus sibi sociaverat, victo Ptholomaeo Philopatore. Et non post multum, Antiochus Scopam vicit, confligens contra eum juxta fontem Jordanis, multosque de exercitu ejus stravit. Postea vero Antiocho capiente Samariam et civitates Syriae, ibidem quas Scopa tenuerat, sponte gens Judaeorum ad eum transiens, in civitatem omnem ejus exercitum suscepit, et elephantis abundanter alimenta praebuit, et obsidenti eos qui ab Scopa in arce Hierosolymorum relicti sunt custodes prono animo auxilium praestiterunt. Igitur Antiochus,
Abbreviated transcription (Latin):
pia intra ab urbe miliariũ. pͥmum¬
Tunc etiam lucius poeta nascitur
Rome descͥptione facta. inuenta st̃
temꝑe aristobolus equidẽ philosopħ
cominentarios scͥpsit in libris moy¬
si. & regi obtulit ptolomeo. Romam¬
namq interfecto pseudo philippo. ma¬
cedones gentiũ dños tͥbutarios facuie
regnumq macedonicũ defecit. Rar¬
tago namq ut p̃misimus. igni ferto¬
q: funditus ẽ. euersa. Antiochus sicut
suꝑius meminunus templũ dñi pol¬
luit & in eo iouis olimpiaci fimula¬
chrum posuit. in samaria autẽ fuꝑ
uerticem montis garizim. ubi tem¬
plũ sanabalat qͦndam edificauerat
ad instar hierosolimoꝵ  nomine
sũmi dei. delubrum iouis ꝑegrin
antiochus in eo consecrari iussit. ip¬
sis samaritams ut id faceret p̃canti¬
b Nunc uero ubi contaminationẽ
atq uastationem templi ostendimꝰ
duoq regna potentissima macedo¬
num scilicet atq kartaginiense de¬
fecisse. finem etiam huius uoluminꝰ¬

Expanded text:
pia, intra primum ab Urbe milliarium. pia, intra primum ab Urbe milliarium. Tunc etiam Lucius poeta nascitur. Romae descriptione facta, inventa sunt tempore Aristobolus philosophus commentarios scripsit in libros Mosi, et regi obtulit Ptholomaeo. Romani, interfecto Pseudophilippo, Macedones gentium dominos tributarios faciunt, regnumque Macedonum deficit. Carthago namque, ut praemisimus, igni ferroque funditus est eversa. Antiochus, sicut superius meminimus, templum Domini polluit, et in eo Jovis Olympiaci simulacrum posuit. In Samaria autem super verticem montis Gaziri, ubi templum Sanabalath quondam aedificaverat, ad instar Hierosolymorum, in nomine summi Dei delubrum Jovis Pegrini Antiochus consecrari in eo jussit, ipsis Samaritanis ut id faceret precantibus. Nunc vero ubi contaminationem atque vastationem templi ostendimus, duoque regna potentissima, Macedonicum scilicet atque Carthaginense, defecisse, finem etiam hujus volumin
Abbreviated transcription (Latin):
dam pͥma fecisset. Ipsa autẽ ciuitas
spectadm de uarietate conditionis
humanȩ uictorib suis p̃buit. Diru¬
ta ẽ. autẽ kartago. omni murali la¬
nis captiuoꝵ exceptis paucis pͥncipib
uenundata ẽ. Ita quarto quã ceptũ
fuit anno bellũ punicũ t̾ciũ t̾minatũ
gesta sunt. & qualiter bebius aligurs
circũuentus cũ omi exercitu ꝑut qͦ¬
modo etiã fuluius consul cũ gallogre¬
cis acerbissunum bellum gessit cira
olimpum montẽ & cetera bella quȩ t̃
romani ꝑ diuersa gerebant loca. qui
latius scire uoluerit. orosii ceteroꝵ q
hystoriographoꝵ libros legere cura¬
bit. Statius cecilius comediarũ scͥpto
clarꝰ hisdẽ habetur dieb: qui natio¬
ne gallꝰ. alii mediolanensem eũ fuisse
ferunt. pͥmũ ennii contubernalis. et
anno seqͣnti pꝰ eius mortẽ &e ipse mor¬
tuus ẽ. & post iamculum sepultus.
no. articłari morbo ꝑiit. sepultusq
ẽ. in scipionis monumento in uiaap¬

Expanded text:
dam prima fecisset. ipsa autem ciuitas dam prima fecisset. ipsa autem ciuitas spectaculum de uarietate condicionis humanae uictoribus suis praebuit. diruta est autem Carthago omni murali lanis captiuorum exceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum gesta sunt, et qualiter Bebius a Liguribus circumventus cum omni exercitu periit, quomodo etiam Fulvius consul, cum Gallograecis acerbissimum bellum gessit circa Olympum montem, et caetera bella quae tunc Romani per diversa gerebant loca, qui latius scire voluerit, Orosii caeterorumque historiographorum libros legere curabit. Statius Cecilius, comoediarum scriptor, clarus hisdem habetur diebus. Qui natione Gallus erat, alii Mediolanensem eum fuisse ferunt, primum Ennii contubernalem, et anno sequenti post ejus mortem et ipse mortuus est, et post Janiculum sepultus. no, articulari morbo periit, sepultusque est in Scipionis monumento, in via Ap
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝓditionis occisus ẽ. Iuuentinꝰ
pretor in macedoniam aduersus spe¬
udo philippũ ꝓgressus. cũ maxima
clade totius romani exercitus int̾fectꝰ
lucio. muminio. confulib sp̃cipio su¬
ꝑioris auni consul delere kartaginẽ
sup̃ma morte molitus. cothonem ni¬
greditur: Ubi dũ ui continus dieb
noctibq pugnatur. ultima karta¬
ginienses desꝑatio ad deditionem
traxit. petentes ut quos belli clades
reliquos fecit. saltem seruire liceat.
Primum agnen mulierũ satis mise¬
rabile. post uiroꝵ magis deforme
descendit. Nam fuisse mulierũ ixu
milia. uiroꝵ xx milia memorie tra¬
ditũ ẽ. Rex asdrubal se ultͦ dedit tͣns¬
fuge qui esculapii templum occupa¬
uerant. uoluntario p̃cipiio dati.
igne consumpti sunt. Uxor asctrubał.
se duosq filios secum. uirili dolore. &
furore femineo in mecdium iecit incen¬
diũ. eundẽ nunc mortis exitũ faciens
nouissima regina kartaginis quẽ qͦn¬

Expanded text:
cionem proditionis occisus est. Juventinus cionem proditionis occisus est. Juventinus praetor in Macedonia adversus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectuLucio Mummio consulibus, Scipio superioris anni consul delere Carthaginem suprema sorte molitus, Gothonem ingreditur. Ubi cum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienses desperatio ad deditionem traxit petentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia, uirorum xxx milia memoriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quon
Abbreviated transcription (Latin):
plexa. tota pene mari iungebatur. absq
faucib quȩ trib milib passuũ aꝑie¬
bantur. Is locus murum ux pedũ la¬
tum habuit. saxo quadrato. in altitu
erat: paulo amplius quã duo milia paᷤ¬
suum tenebat. ex una parte muro cõ¬
munisẽ urbis. & byrse imininens
mari. qd̃ mare stannum uocant. qm̃
obiectu ꝓtente linguę strangulatur.
Consules igitur. qͣmuis aliquantam mu¬
ri partem quassatam machinis dirius¬
sent. tamen akartaginiensib uicti. ac
repulsi sunt. Quos fugientes. scipio re¬
pulso intra muros hoste. defendit. cen¬
sormus in urbem rediit. Maniliꝰ oms¬
sa kartagine. ad asdrubalem arma con¬
uertit. Scipio. iainissa mortuo. int̾
masinisse filios tres nundie regnũ
diuisit. Quo cirea kartaginẽ reuer¬
so. manilius tezagam urbem expug¬
froꝵ cesa. ui capta funt. Asclrubal pe¬
noꝵ imꝑator. masinisse nepos: subselli¬
oꝵ fragnientis in curia a suis ꝓpt̾ suspi¬

Expanded text:
plexa, tota paene mari cingebatur absque plexa, tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quadrato in altitudirsae nomen erat, paulo amplius quam duo milia passuum tenebat. ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. consules igitur quamuis aliquantam muri partem quassatam machinis dirusent, tamen a Carthaginensibus victi et repulsi sunt. Quos fugientes Scipio, repulso intra muros hoste, defendit. Censorinus in urbem rediit, Manilius, omissa Carthagine, ad Hasdrubalem arma convertit. Scipio, Masinissa mortuo, inter Masinissae filios tres Numidiae regnum divisit. Quocirca Carthaginem reversus Manilius Degazam urbem expug,000 caesa, 6,000 capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspi
Abbreviated transcription (Latin):
theatro comꝑata iusserit. sed etiam
subsellia ludi poni phibuerit. Ter¬
cium hinc punicum bellũ exortũ ẽ.
suitur cum senatus delendam xii¬
kartaginem censuisset. ꝓfecti in afri¬
cam consules &e scipio tunc tͥbunus
militum. ꝓpe uticam maioris africa¬
ni. castra tenuerunt. Ibi kartaginien¬
sib euocatis. iussif ut arma &e naues
traderent. nec moratis. tanta uis armoꝵ
repente tradita. ẽ. ut facile tota ex his
africa potuisset armari Sed karta¬
gienses postꝗͣ arma tradiderunt:¬
& relicta urbe fuccedere ꝓcul amari
decem milib passuum iussi sunt. do¬
lorem ad desꝑationẽ contulerunt. aut
dif ensuri cruitatem. aut cũ ipsa
ꝑ ipsam sepeliendi. ducesq sibi duos
asdrubales creauerunt. Arma pͥmũ
facere aggressi. eris ferriq inopiã.
auri argentiq metallis suppleuerunt.
Consules oppugnare kartaginem sta¬
tuunt. cuius situs fuisse huiusmodi
dicitur.ixii. milia passuum muro am¬

Expanded text:
theatro couparata iusserit, setheatro couparata iusserit, sesubsellia ludis pom prohibuerit. Tertium hinc Punicum bellum exortum est. Igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, cam consules et Scipio tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem statuunt, cuius situs fuisse huiusmodi dicitur: uiginti duo milia paasaum muro am
Abbreviated transcription (Latin):
um gesta sunt. quȩ breuitatis cau¬
sa pretermissi Igitur cũ omnes to¬
manos ingens celthiberoꝵ metus¬
inuasisset. & ex omnib non ẽẽt. qui
ire in hispaniam uł miles uel legatus
auderet. publius scipio qui postea
africanus erat. ultro sese militaturũ
in hispania optulit. cũ tamen in ma¬
cedomiã sorte iam deputatus esset. Itaq
ꝓfectus in hispaniam. magnas strageᷤᷤ
gentiũ dedit. sepius etiam militisqͣ
ducis usus officio. Nam & barbararũ
puocantem singłariter congresfus
occidit. Sergius autem galba p̃tor. a
lusitanis magno prelio uictus ẽ. um¬
uersoq exercitu a misso. ipse cũ pau¬
cis uix elapsus euasit. Codem temꝑe
censores theatrũ lapideum in urbe
construi cenfuerunt. Qđ ne tc̃ fieret.
scipio nasica grauissima oratione
obstitit: dicens immicissimũ hoc
fore bellatori popło ad nutͥendam de¬
sidiam lasciuieq cõmentũ ad eoq mo¬
uit senatũ ut non solum uendi omña

Expanded text:
um gesta sunt, quae brevitatis cauum gesta sunt, quae brevitatis causa praetermisi. Igitur cum omnes Romanos ingens Celtiberoinuasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam uel miles uel legatus auderet, P. Scipio, qui postea Africanus erit, ultro sese militaturum in Hispaniam obtulit, cum tamen in Macedoniam sor te iam deputatus esset. itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam dacis usus officio ; nam et barbarum prouocantem singulariter congressus occidit. Sergius antem Galba praetor a Lusitanis magno proelio uictus est uniuersoque exercitu amisso ipse cum paucis uix elapsus euasit. eodem tempore censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia
Abbreviated transcription (Latin):
masinissa numediȩ fuerunt. Itaq
aduenienti crasso confuli ꝑseus oe¬
currit: commissoq p̃lio. miserabil¬
ter uicti. fugere romani. Sequenti
pugna. pene pari clade partis ut uq
in hiberna distessũ ẽ. Deinde ꝑseus
ꝓfligato multis p̃liis exercitu ro¬
mano in illyricũ transgressus.
sulcanum oppidũ defensum a pre¬
sidiis romanis pugnando cȩpit. u¬
bi magnam romanoꝵ p̃sictioꝵ mul¬
titudinem partim occidit. partim
sub corona uendidit. partim secũ
in macedoniã. duxit. Postea uero¬
cũ eo ł emilius paulꝰ consul dimi¬
cauit & uicit. Nam ix mił pechitum
in eo bello interfecit. Rex cũ equi¬
tatu subter fugit: sed continuo cap¬
tus. atq in tͥumpho cũ filiis. ante cͥ¬
rum actus ẽ. & post apd̃ albam in
custodia defecit. Filius eius iumo.
fabricam aerariam obtolerandam
inopiã romȩ didicit. ibiq consũpt
.ẽ Plurima p̃terea. & satis diuersis
ꝓuentib bella multarũ ubiq genti¬

Expanded text:
Masinissa Numidiae fuerunt. Itaque Masinissa Numidiae fuerunt. Itaque advenienti Crasso consuli Perseus occurrit, commissoque praelio, miserabiliter victi fuere Romani. Sequenti pugna, pene pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. Deinde Perseus, profligato multis praeliis exercitu Romano, in Illyricum transgressus. Sulcanium oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando cepit; ubi magnam Romanorum praesidiorum multitudinem partim occidit, partim sub corona vendidit, partim secum in Macedoniam duxit, postea cum eo Aemilius Paulus consul dimicavit et vicit. Nam 20,000 peditum in eo bello interfecit. Rex cum equitibus subterfugit. Sed continuo captus, atque in triumpho cum filiis ante currum actus est, et post apud Albam in custodia defecit. Filius ejus junior fabricam aerariam ob tolerandam inopiam Romae didicit, ibique consumptus est. Plurima praeterea et satis diversis proventibus bella multarum ubique genti
Abbreviated transcription (Latin):
lis ad deditionẽ coegit. Hinc lucius
postunius in citeriore hispama¬
ał milia hostium bello interfecit
Nraccus p̃tor ibidem iterũ c̃c oppi¬
da expugnauit. & cȩpit. Quibretiã
dieb bellum macedointũ gestũ est
merito inter maxima bella referen¬
dum. Nam ꝑseus philippi filius.
quem macedones secuti sunt. auxili¬
arios habuit tracescum rege eors
cothi. & uniuersos yllyrios cũ rege
gentio. Gensnamq basternarum.
quȩ p̃darum spe sollicitata. mauxi¬
lium eius ꝓꝑabat. fine ulla pugna
uel aliquo hoste deleta ẽ. Uũ dania¬
bium cũ toto agmine suꝑ glaciẽ
transirent: gelu concrepans enor
dissiluit. uinuersũꝙ agmen qđ diu
sustinuerat. mediis gurgitib uicta
tandẽ & comminuata destituit.
atq eadem rur sus fragmentis in¬
pedientibus suꝑ ducta submersit
Pauci ex omin populo ꝑ utramq
ripam uix concifis euasere uisceris¬
Nam auxilio romanoꝵ tota pͥmui
italia. deinde ptolomeus rexȩgipti
&e ar ia rates cappadociȩ eumenes ass

Expanded text:
lis ad deditionem coegit. Hinc Lucius Posthumius in citeriore Hispania 40,000 hostium bello interfecit, Gracchus praetor ibidem iterum 200 oppida expugnavit et cepit. Quibus etiam diebus bellum Macedonicum gestum est, merito inter maxima bella referendum. Nam Perseus, Philippi filius, quem Macedones secuti sunt, auxiliarios habuit Thraces, cum rege eorum Coti, et universos Illyrios cum rege Gentio. Gens namque Basternarum, quae, praedarum spe sollicitata, in auxilium ejus properabat, sine ulla pugna vel aliquo hoste deleta est. Dum Danubium cum toto agmine super glaciem transirent, gelu concrepans enordissiluit uniuersumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus uicta tandem et conminuta destituit atque eadem rursus fragmentis inpedientibus superducta summersit. pauci ex omni populo per utramque ripam uix concisis uiscerin auxilio Romanorum tota primum Italia, deinde Ptolomaeus rex Aegyti, et Ararathes Cappadoci
Abbreviated transcription (Latin):
utroꝵ q classes a ꝑd̃ egades insulas
ꝑ totam noctem intertextis ꝓpe mo¬
dum anchoris constiterunt. orta lu¬
ce pͥor lutatius signũ bello dedit
Erudescente pugna. uictus haunor
nauẽ auertit. &e dux fuge pͥmus fu¬
it. Aliquanta cũ eo pars exercitus
sui africã petiit. alii confugerunt
romanoꝵ autẽ .xiinaues demerse
sunt. Lutatius deinde ad ericinam
ciuitatẽ quã peni tenebant uenit.
ibiq iͦi. milia kartagimensiũ con¬
serta pugna interfecit. Tunc karta¬
ginienses p̃cipiti festinatione ad lu¬
tatiũ confulem ac deinde romam
mittunt. orant pacẽ. quã conditio¬
nib ante ꝓpositis ilico consequunt᷑
Conditiones autẽ erant. ut sicilia
sardiniaq decedent. ꝓ ꝙ impensis
bellicis puri argenti. iui. milia ta¬
lentoꝵ euboicoꝵ. ȩqͥs pensionib ꝑ
annos .xx. pendent. Huius pacis con
quo bellũ punicũ pͥmũ fuerat in¬
coatum.

Expanded text:
utrorumque classes apud Aegades insulas, utrorumque classes apud Aegades insulas, per totam noctem interjectis propemodum anchoris, constiterunt, orta luce, prior Lutatius signum bello dedit. Crudescente pugna victus Hanno navem avertit, et dux fugae primus fuit. Asui Africam petiit, alii confugere LiRomanorum autem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condquo bellum Punicum primum fuerat inchoatum.
Abbreviated transcription (Latin):
plius.xix milib lilibeũ uenit ex afri¬
ca. & continuo cũ metello consule apd̾̃
panornicũ pugnã conseruit. sed me¬
tellus ium magnã beluarũ timens
prius eas magno usuᷤ confilio. uelin
fugã uel in moetẽ egit. oe sic facile qͣm¬
uis magnam uĩ hostiũ suꝑauit. Xx
milia kartaginiensiũ in eo p̃tio cesa
mũ italicis gentib spectacłm p̃bue¬
rt̃. Asdrubal cũ paucis lilibeũ ꝓfugit.
atq ab sens. a pęnis capite dampna¬
tus ẽ Post hȩc fessi tot malis karta¬
ginienses petendã. eẽ pacẽ a romaniᷤ
annos captiuũi detinebant. inter ce¬
teros legatos p̃cipue mittendũ pu¬
tauerunt. Quẽ non impetrata pace.
ab italia reuersũ. resectis palpebris
illigatũ. in machina uigilando ne¬
cauerunt. Interea lutatius cũ clas
se ceͣc nauiũ in siciliam transuectuᷤ.
dũ apd̃ drepanũ ciuitatẽ pugnam
conferuisset. transfixo femore acer
nior. immo consilia pęnoꝵ mira ce¬
leritate p̃uenit. Postꝙͣ ꝓximȩ sibi

Expanded text:
plius triginta milibus Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proelio caesa mum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilybaeum profugit atque absens a Poenis capitis damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginienses petendam esse pacem a Romanis uinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necaueruse trecentarum navium in Siciliam transvectus, dum apud Drepanum civitatem pugnam conseruisset, transfixo femore acerrnior, imo consilia Poenorum, mira celeritate praevenit. Postquam proximae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
congressione ꝓstrata Regulus ille dux
uir nobilis cũ d̾. uiris captus ẽ & in
catenas comectus. decimo deniũ an¬
no punici belli nobilẽ triumphum
kartaginiensib p̃buit. Antippus
tam audacis facti conscius. rerũ in¬
stabilium mutationem timens. ilico
ex africa migrauit iu greciam. Igitur
emilius. panlus. & fuluius nobilior
conss audita captiuitate regłi. & cla¬
de exercitus romani. transire in afri¬
cã cũ classe ccͣc. nauium iussi. clupeã
petunt. Eo confestim kartaginien¬
ses cũ pari classe uenerunt. Nec dif¬
feri potuit nauale certamen. Cen¬
tũ ce uu naues kartagimensiũ de¬
merse .xix. cũ pugnatorib captȩ. p̃¬
terea .xx cu milia militum ex ipsis
Consules. apud clupeam castra po¬
suerunt. duo hannones imꝑatores
penoꝵ eo rursus cũ magno exercitu
conuenerunt. p̃lio q cõmisso. ix im
lia militũ ꝑdiderunt. Sed ut tunc
apd̃ romanos nũꝙͣ diuturna felici¬

Expanded text:
congressione prostrata sunt. Regulus ille dux congressione prostrata sunt. Regulus ille dux vir nobilis cum quingentis viris captus est, et in catenas conjectus. Decimo demum anno Punici belli nobilis triumphum Carthaginensibus praebuit. Xantippus, tam audacis facti conscius, rerum instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jussi, Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginenses cum pari classe venerunt. Nec differri potuit navale certamen. Centum et quatuor naves Carthaginensium dimersae, triginta cum pugnatoribus captae: prta et quinque milia militum ex ipsis consules apud Clipeam castra posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut tunc apud Romanos numquam diuturna felici
Abbreviated transcription (Latin):
ictum debilis cessit. ac mox circum¬
uenta telis facile oppressa . ẽ. Coriĩ
autẽ eius romam deuectũ qđ fuisse
duicunctis miracło fuit. Regulus
aduersus tres imꝑatores id ẽ asdru¬
bales duos & accitum ex sicilia ha¬
milcarem atrocissimũ bellũ gessit.
in dedicionem cessere romanis. Kar¬
taginenses fracti bellis. & cladib
exmaniti pacẽ a regulo poposcert̃.
Sed cũ intolerabiles & duras condi¬
tiones pacis audissent. tutiꝰ rati sese
armatos mori ꝙͣ miseros iuiuere. pre¬
cio non solum hispanoꝵ uel galloꝵ
auxilia que iamdudum plurima
habebant. sed etiam grecoꝵ cõꝑanda
duxerunt. Itaq xantippũ lacedemo¬
nioꝵ regẽ cũ auxiliis accitũ. ducẽ bel¬
lo p̃fecerunt. Xant pppus inspectis pe¬
noꝵ copiis. atq in campũ deductis.
longe in melius mutato apparatu.
pugnam cũ romanis inseruit. Ingens
ibi ruina romanoꝵ uiriũ fuit. Nã
xximilia militũ romanoꝵ in illatẽ

Expanded text:
ictum debilis cessit ac mox circumictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue Romam deuectum — quod fuidiu cunctis miraculo fuit.\' Regulus aduersum tres imperatores, id est Hasdrnbales duos et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gein deditionem cessere Romanis. Carthaginenses, fracti bellis et cladibus exinaniti, pacem a Regulo poposcerunt. Sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non soluto, Hispanorum vel Gallorum auxilia, quae jam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xantippus inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi ruina Romanorum virium fuit. Nam triginta millia militum Romanorum in ille tunc
Abbreviated transcription (Latin):
castella populati sunt. infesta kar¬
taginis signa circũtulerunt. Man¬
lius consul africa tũ uictriciclasse
Regulus bellũ kartaginiense sor¬
titus. iter cũ exercitu faciens aut ꝓ¬
ꝓcul a flumine bagrada castra coñ¬
tituit. Ubi cũ plurimos militũ aqͣn¬
di necesfitate ad flumũ descendentiᷤ.
serpens mirȩ magnitudinis deuora¬
ret. regulus ad expugnandam bestiã
cũ exercitu ꝓfectus . ẽ. Sed nichil int̾¬
go eiusꝓficientib iaculis. atq omni
teloꝵ ictu irrito. quȩ ꝑhorrendã sca¬
marũ cͣatẽ quasi ꝑ oblicam scutoꝵ
testudinem labebantur. mirũq im
modum ne corpus lederent. ipso co¬
ꝑe pellebantur. cũ insuꝑ magnam
multitudinẽ morsu cõminui. im¬
petu ꝓteri. halitu etiam pestifero
examinari itideret. balistas deferri
iꝑauit. ꝑ quas murale sarũ spine
eius incussum compagem totius
corꝑis soluit. quȩ tam diu tot iacłis
iuulnerabilis obstitit. ad unius saxi

Expanded text:
castella populati sunt, infesta Carcastella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul, Aphrica cum victrici classe Regulus bellum Carthaginense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada castra constituit. Ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descendentes, serpens mirae magnitudinis devoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. Sed nil in tergo ejus proficientibus jaculis, atque omnium telorum ictu irrito, quae per horrendam squamarum cratem, quasi per obliquam scutorum testudinem, labebantur, mirumque in modum ne corpus laederetur ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu communi, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari videret, balistas deferri imperat, per quas murale saxum, spinae ejus incussum, compagem totius serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi
Abbreviated transcription (Latin):
in uincłis necatus ẽ: quẽ mox duiliꝰ
alter consul ut audiuit. cõmisso
nauali p̃lio uindicauit. Nã anm¬
balcũ ꝑditionem sui exercitus cer¬
neret. amissa naui qua uehebatur.
scafa subducta aufugit. Hanno ue¬
ro qui in locum eius subrogatus fu¬
erat. a scipione consule dehinc inter¬
fectus ẽ. hinc enim calatinus consul
romanoꝵ. camarinã dum siciliȩ ur¬
bem peteret. temere in angustias de¬
duxit exercitũ. quas penoꝵ copiȩ iã
dudũ prestruxerãt. Qui cũ resistere
uel euadere non posset. calpuruii
flamine uirtute liberatus ẽ Siciliȩ
namq urbes. romanis subiectȩ sunt
Confules uero dũ in affricam bellũ
transferre interentur. cũ ccc.ux
milcar penoꝵ imꝑator. & hannio clã¬
sis p̃fectus occurrunt. Conserto na¬
uali p̃lio. kartaginienses in fugam
sunt: pͥmamq ominũ cdupeã urbẽ
in deditionẽ receꝑunt. Inde karta¬
ginem petentes. ccͣc. aut eo amplius

Expanded text:
in vinculis necatus est. Quem mox Diulus in vinculis necatus est. Quem mox Diulus alter consul, ut occisum audivit, commisso navali praelio vindicavit: nam Hannibal, cum perditionem sui exercitus cerneret, amissa navi qua vehebatur, scapha subductus aufugit. Hanno vero, qui in loco ejus subrogatus fuerat, a Scipione consule dehinc interfectus est. Hinc enim Calarinus consul Romanorum, dum Camarinam Siciliae urbem peteret, temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae jam dudum praestruxerant. Qui cum resistere vel evadere non posset, Calpurnii Flammae virtute liberatus est. Siciliae namque urbes Romanis subjectae sunt. Consules vero dum in Aphricam bellum transferre niterentur, cum trecentmilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. Conserto navali praelio, Carthaginenses in fugam sunt, primamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
centib contra ieronẽ siracusanũ re¬
gẽ potentissimũ. &ep ȩnoꝵ copias
quas ipse con duxerat miserunt.
qui tam celeriter siracusanos penos¬
q suꝑauit. ut ipse quͦq rex rerum
magnitudine ꝑterritus. ante se uic¬
tum quã congressũ fuisse ꝓdiderit
Qui cũ uirib infractis pacem roga¬
ret. multatus argenti talentis. ce ac¬
cepit. Consules uero. annibalem pȩ¬
noꝵ imꝑatorẽ dũ inagrigento sicilie
cruitate obsidione cixissent. ad sum¬
mam egestatẽ eum ꝑ ductũ inopia
sisset. expugnationemq ciuitatis
paulisꝑ distulisset. Sed continuo
na uenditi sunt. Annbal semorcũ
paucis effugit. Qui cũ iterum oram
italiȩ maritimã instructã classe lix
nauium uastaret. romani &e ipsi claᷤ¬
sem fabricari. atq instrui p̃cepunt.
qd̃ diulius consul celeriter impleuit.
choris stecit. A sina cornelius consul
fraude pumca dum ad lipparã in¬
sulã ꝑueniret ab anmbale captus

Expanded text:
centibus contra Ieronem Syracusanum, recentibus contra Ieronem Syracusanum, regem potentissimum, et Poenorum copias, quas ipse rex conduxerat, miserunt. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine tum quam congressum fuisse prodiderit. Qui cum viribus infractis pacem rogaret, multatus argenti talentis ducentis, accepit. Consules vero Hannibalem Poenorum imperatorem, dum in Agrigento, Siciliae civitate, obsidione cinxissent, ad summam egestatem eum perductum inopia sisset, expugnationemque civitatis paulisper distu venditi sunt. Hannibal senior cum paucis effugit. Qui cum iterum oram Italiae maritimam instructa classe septuaginta navium vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt, quod Diulus consul celeriter implevit. coris stetit. Asina Cornelius consul, fraude Punica, dum ad Lipparam insulam perveniret, ab Hannibale captus