comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos greci thronos appellant. Thronos aut̃ greci se¬
aes dicunt. Scĩ gͦ qualibet ipsi sint sedes dĩ iuxta
quod scriptum ẽ. anima iusti sedes sapientiȩ: ipsi
tamen sedes habebunt. in quib xp̃o iudicante
sessuri sunt: iuxta illud quod ipsa ueritas ait. Uosqui
secuti estis me. in regeneratione cum sederit filius
hominis in sede maiestatis suȩ. sedebitis et uos suꝑ
domino ad iudicandum sessuri sunt.
oce clarius constat. quod om̃s scĩ qui ꝑfecte mun¬
dum reliquert̃: cum dño residentes ceteros iudicabt.
Tunc quoq implebitur illud. quod in diuinis litte

Expanded text:
quas Graeci thronos appellant: thronos autem Graeci sedes dicunt. Sancti ergo, quamlibet ipsi sint sedes Dei, juxta quod scriptum est: Anima justi sedes est sapientiae , ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt, juxta illud quod ipsa Veritas ait: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatDomino ad judicandum sessuri sunt. Luce clarius constat quod omnes sancti qui perfecte mundum reliquerunt, cum Domino residentes, caeteros judicabunt. Tunc quoque implebitur illud quod legitur in divinis Litte
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i felicitate et gła immortalitatis conspicua: sicut
sine ulla corruptione. difficultate uł onere. ita sine
ulla deformitate: in quib ut ait sc̃s augustinus tan
ta facilitas quanta felicitas erit. Nam idem doctor
ipsas quoq cicatrices in corporib martirũ posse qͥdẽ
uideri docet: s sine ullo deformitatis intintu iđd
fieri ꝑhibet. Non enĩut idem doctor egregius ait.
deformitas in eisdem corporib s dignitas erit: et
quedã quãuis in corpore ñ corporis s uirtutis pul¬
chritudo florebit.

Expanded text:
omni felicitate et gloria immortalitatis conspicua, sicut sine ulla corruptione, difficultate, onere, ita sine ulla deformitate. In quibus, ut ait sanctus Augustinus, tanta erit facilitas, quanta felicitas. Nam idem doctor ipsas quoque cicatrices in corporibus martyrum posse quidem videri docet, sed sine ullo deformitatis intuitu id fieri perhibet. « Non enim, ut idem doctor egregius ait , deformitas in eisdem corporibus, sed dignitas erit: et quamvis quaedam in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebit.
Abbreviated transcription (Latin):
facere debere: scdm qd nos dñs cotidie iussit
orare Quã p̃posterũ est quãq ꝑuersum. ut cum dĩ
uoluntatẽ fieri postulemus: quando euocat nos oe
accersit nos de hoc mundo ds̃. nonstatim uoluntatis
eius imꝑio pareamus. s obnitim᷑ &e reluctam᷑ ᷑ de ꝑui-¬
catium more seruoꝵ. ad conspectũ dñi cũ tristicia
& merore ꝑ ducim᷑  exeuntes istinc necessitatis uin

Expanded text:
facere. debere secundum quod nos Dominus cottidie iussit orare. quam praeposterum est quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia et maerore perducimur exeuntes istinc necessitatis uin
Abbreviated transcription (Latin):
litas alterius confundit suꝑbiam: cuius patien
tia ꝓximi extinguit iracundiam: cuns obedi¬
entia pigriciã alteriꝰ tacite increpat: cuius feruor
inerciam alieni teporis exsuscitat: qui ꝑximi sui
atq ȩdificationis illuminat᷑. Melius hic. quã
ille qui frẽm suũ paululum ab aliquo contris¬
tatum. non tam solatii porrecta manu suble¬
uat: s magis titubantẽ sicut parietem ĩdinatũ.
maliloquioꝵ impulsu adiuuat ad ruinã: et pro
sic incitat ut allidat: et sic armat ut ꝑimat. Ita¬
q fr̃s cui mala ꝓpria ñ sufficiunt: ille sic agit ut
iudicium etiam alienȩ ꝑditionis incurrat᷑. Cer
cumcidamus passiones: deteriores nos multo effi-¬
ci. quã fumus dũ in hoc scło uiueremts: ita ut
fiant extrema nr̃a peiora priorib¬

Expanded text:
litas altlitas alttia proximi exstinguit iracundiam, cuius oboedientia pigritiam alterius tacite increpat, cuius feruor inertiam alieni teporis exsuscitat, qui proximi suatque aedificationis illuminat. melius est huic quam illi, qui fratrem paululum ab aliquo contristatum non tamen solacio suo porrecta manu non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum impulsu adiuuat ad ruinam et salubsic incitat, ut allidat, sic armat, ut perimat. Itaque, fratres, cui mala propria non sufficiunt, ille sic agit, ut iudicium etiam alienae perditionis incurrat. certicumcidamus passiones, deteriores multum nos effici, quam fueramus, dum in hoc saeculo uiueremus, ita ut fiant extrema nostra peiora priorib
Abbreviated transcription (Latin):
tientiam iracundia nr̃a uiolet: ne alioꝵ humi¬
litatẽ superbia nr̃a deprauet: ne alioꝵ sanitatẽ¬
feditas nr̃a contaminet: ne alioꝵ ardentes extin¬
guamus lampadas: si nrãs illuminare non pos¬
sumus. & quidem stultȩ ille uirgines quãlibet
illuminare cupiebant. Iaeoq ad istarũ similitu¬
ainẽ sicui nr̃m deest. pinguissima grã humili
caritatis. si lumen discretionis: ueniat ad eos
quos magis abundare ꝑspexerit: et grãm in se
ꝑximi non auferendo s imitando transfundat.
et bona possessionis alienȩ. sine dampno. immo
cum lucro possessoris inuadat. Nunquã enĩ tibi
deficit: quicquid alteri de te ꝓficiet. Nunquã
enĩ sensit luminis sui dampnũ. plurimis ignis
accensus: nec minuit solis lucẽ considerantiũ
multitudo. s quanti ad eum conspexerint. tan¬
tis inunera sua cõmodat: et ipse semꝑ integer
ꝑmanet. Benedicta illa dõ anima: cuius humi¬

Expanded text:
tientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum humitientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum humilitatem superbia nostra deprauet, ne aliooeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampades, si nostras illuminare non possumus. et quidem illae fatuae uirgines, quamlibet illuminare cupiebant. et ideo ad istarum similitudinem, si cui nostrum deest pinguissima gratia humilcariquos magis abundare perspexerit, et gratiam ad se proximi non auferendo, sed imitando transfundat, et bona possessionis alienae sine damno, immo cum lucro possessoris invadat. Numquam enim tibi deficiet quidquid alteri de te proficiet. Numquam enim sensit luminis sui damnum plurimis ignis accensus, nec minuit solis lucem considerantium multitudo. Sed quanti ad eum conspexerint, tantis munera sua commodat, et ipse semper integer permanet. Benedicta illa Deo anima, cujus humi
Abbreviated transcription (Latin):
pi inter multos uitam agere constituert.
aut cum grandi fructu. aut cum ꝑicło
Unde felix ẽ illa amina quȩ aum bene in cong̾¬
gatione uersetur. multoꝵ gaudium ẽ. et plurimi
ex ea uł edificantur. uł illuminantur. Bono eñi
etiam sapientis illius sententia respicit. Fili si
sapiens fueris tibi et ꝑximis cuis. Itaq si iti
congregatione positus obedientiam tenuit: si hu¬
milem patientemq se prebuit: quantos edificauit.
cantis fenerauit: et quantũ bonũ ex se ꝑximis cõmo¬
dauit: tantũ in sua lucra conuertit. Si uͦ econtra¬
rio ꝑ mobedientiam uł suꝑbiam suam alios qđ
destruxit de tantis ꝑiculum dampnationis incur¬
rit: quantis detrimento fuit. de tantis dampna con¬
traxit: et peccatum quod ab illo semel processit.
ad eum multipliciter redundabit. Quamobrem sic̃
ille ualde admirandus atq laudandus ẽ. cuius
deamus: ne uitia nr̃a alioꝵ uirtutib noceant:
ne alioꝵ feruorẽ tepor nr̃ debilitet: ne alioꝵ pa¬

Expanded text:
i inter multos vitam agere constituerunt, aut cum grandi fructu, aut cum grandiunde felix est illa anima quae, dum bene in congregatione versatur, multorum gaudium est, et plurimi ex ea vel aedificantur vel illuminantur. Bono  Foretiam Sapientis illius sententia respicit: Fili, si sapiens fueris tibi, et proximis tuis . Itaque si in congregatione positus obedientiam tenuit, si humilem patientemque se praebuit, quantos aedificavit, tantis feneravit; et quantum bonum ex se proximis commodavit, tantum in sua lucra convertit. Si vero econtrario per inobedientiam vel superbiam suam alios quod destruxit, de tantis periculum damnationis incurrit; de quantis detrimentum fuit, de tantis damna contraxit; et peccatum quod ab illo semel processit, ad eum multiplille ualde admirandus atque laudandus est, cuius deamus, ne uita nostra aliorum uirtutibus noceat et ne aliorum feruorem tepor noster debilitet et ne aliorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
Scs augustinus ita ex hoc in suis tractatib dicit. etu
Non enĩ quia suꝑ duodecim sedes sessuros eẽ ait dñs
turos putare debeinus. Ouodenario quippe numero.
uniuersa quedã significata ẽ iudicantiũ multitudo.
ꝓpter duas partes numeri septenarii: quo significa.¬
tur plerumq uniuersitas. Quȩ duȩ partes. id est
tria et quatuor: altera ꝑ alteram multiplicat& duõ¬
decim faciunt. Nam et quatuor ter. et tria quater:

Expanded text:
s Augustinus ita ex hoc in suis tractatibus dicit : « Non enim, quia super duodecim sedes sessuros ait Dominus turos putare deberemus: duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas; quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter et tria quater
Abbreviated transcription (Latin):
set. sublata mortis molestia. uitã concupiscebat
ȩternã. Ad quã mortis molestiam nolens ductus
ẽ: et reliqͥt hunc infirmitatis affectum. qͦ nemo
uult mori usq adeo naturalem. ut eũ ipsi beato
petro nec senectus auferre potuerit. cui dictum
uincere uis amoris: quo amat᷑ ille qui cũ sit ui-¬
ta nr̃a. etiã mortẽ uoluit ꝑferre ꝓ nob̃̾. Nam si
nulla eẽt mortis uel parua molestia: non eẽt tã

Expanded text:
set, sublata mortis molestia, vitam concupiscebat set, sublata mortis molestia, vitam concupiscebat aeternam: ad quam mortis molestiam nolens ductus est, et reliquit hunc infirmitatis affectum. Quod nemo vult mori, adeo usque naturale est, ut hoc ipsi beato Petro nec senectus auferre potuerit: cui dictum vincere vis amoris, quo amatur ille, qui, cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel
Abbreviated transcription (Latin):
olent quidã dicere Nunquid animus xꝑiaui.¬
debet etiã morte inminente turbari. Qui enĩ hȩc
dicunt : accipiunt congruũ sibi responsũ firmissi¬
ni quidẽ sunt xp̃iani: siqui sunt qui nequaquã
morte in munente turbantur. S nonquid xp̃o
firmiores: Quis hoc in sanissimus dixerite Liud ẽ
ergo quod ille turbatus ẽ. nisi quia infirmus in
suo corpore. hoc ẽ in sua excła. suȩ in firmitatis
uoluntaria similitudine consolatus ẽ. ut si qui su¬
orũ adhuc morte inminente turbant᷑. ipfum in¬
tueant᷑. ne hoc ipso se putantes rępbos. peiore des¬
sꝑationis morte obsorbeant᷑ : Quantũ itaq bonũ.
de participatione diuinitatis eiꝰ expectare et sꝑare
debemus: cuiꝰ nos et ꝑturbatio tranquillat. et in¬
firmitas firmat : Nam et beatus apłs petrus. di-¬
cente sibi dño. cum senueris extendes manꝰ tuas
et alius te p̃cinget. et ducet qͦ ñ uis. qͥd aliud nͥ
solutꝰ a corpore. uolebat ẽẽ cũ xp̃o: S si fieri pos¬

Expanded text:
olent quidam dicere: Nunquid animus Christiani etiam morte imminente debet turbari? Qui enim haec dicunt, accipiant congruum sibi responsum. Firmi quidem sunt Christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed nunquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nsuo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est? ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur. Quantum itaque bonum de participatione divinitatis edebemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Nam et beatus Petrus apostolus, dicente sibi Domino: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis , quid aliud nisi solutus a corpore volebat esse cum Christo? Sed si fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo uitio. sine ulla deformitate: sicut sine ulla
corruptione. onere. difficultate. In quib tanta facili¬
tas: quanta felicitas erit. Propter quod spiritalia dicta
sunt: quãuis ꝓculdubio corpora futura ñ sp̃c sint. S
sicut nunc corpus animale dicitur: qđ tam̃ corpus
ñ anima ẽ: ita tunc spiritale corpus erit. corpus ta¬
men non sp̃c erit.¬

Expanded text:
sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ecessitatem cibi ac potus natura nrã quã diudet.
corruptibilis in hoc sub ẽ corpore patitur: cũ me¬
tantũ in hac uita tribuitur. Nam in corruptione
uł immortalitate quȩ post hanc uitã ẽ futura mu
tatur. & enĩ iuxta quod iulianus pomerius ait.
om̃i corruptione ac mortalitate consumpta. ñ ibi
erit ulla carnis infirmitas s natura. Hic gͦ ubi
potest caro mori cibo ac potu iuuanda ẽ: ne mor¬
ti succumbat. In illa aut̃ uita ubi mori non po¬
terit. nichil requiret alimoniȩ: quia in mortalẽ
nec fames potest nec sitis occidere. Quod si nobis
econtrario illud obicitur. quod post resurrectionẽ
ans cum suis discipłis manducasse ꝑhibetur: et ob
hoc exemplo eius. resurgentes cõmessuri credantur.
manducauit plane ait idem doctor dñs nr̃ non
indigentia s potentia. Nec ut infirmitati carnis
suȩ consuleret: s ut in uera carne se dubitantibus
resurrexisse monstraret. Qui utiq si spc̃ eẽt sicut
tunc putabatur: aliquid carnis cibi non sumeret.

Expanded text:
ecessitatem cibi ac potus natura nostra, quandiu corruptibilis in hoc subest corpore, patitur, cum metantum in hac vita tribuitur; nam incorruptione vel immortalitate, quae post hanc vitam futura est, utetur. Etenim juxta quod Julianus Pomerius ait : « Omni corruptione ac mortalitate consumpta, non ibi erit ulla carnis infirmitas, sed natura. Hic ergo ubi potest caro mori, cibo ac potu juvanda est, ne morti succumbat; in illa autem vita ubi mori non poterit, nihil requiret alimoniae, quia immortalem nec fames potest nec sitis occidere. » Quod si nobis e contrario illud objicitur, quod post resurrectionem Dominus cum discipulis suis manducasse perhibetur, et ob hoc exemplo ejus resurgentes comesturi credantur; « manducavit panem, ut ait idem doctor, Dominus Jesus, non indigentia, sed potentia; nec ut infirmitati carnis suae consuleret, sed ut vera carne se dubitantibus resurrexisse monstraret. Quia utique si spiritus esset, sicut tunc putabatur, aliquid carnalis cibi non sumeret;
Abbreviated transcription (Latin):
et mitis iustis. et terribilis erit iiustis. Quẽ enĩman¬
suetum aspicient electi: hunc eundẽ pauendũ atq
terribilem conspicient reꝑbi. S hunc ideo electi derri¬
bilem ñ udebunt: quia modo terrore illius conside¬
rare ñ desiunt. Et ideo reꝑbi tribilem illum conspi¬
cient: quia modo ultimi illius iudicii post ponunt
terrorem: et quod peius ẽ quasi secur in suis fecib
iacent.

Expanded text:
eciosus justis, et terribilis erit injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc eumdem pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sbilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient, quia modo ultimi illius judicii postponunt terrorem, et, quod est pejus, quasi securi in suis faecibus jacent.
Abbreviated transcription (Latin):
libris legiius oblatũ ꝓ mortuis sacrificiũ: s et si
nusquã in scripturis ueterib om̃ino legeret᷑. non
ret auetoritas. ubi in p̾cib sacerdotis quȩ dño dõ
ad eiꝰ altare fundunt᷑. locũ suũ habet etiã cõmen-¬
datio mortuoꝵ. Cum enĩ deo sacrificiũ ꝓ spiritib
defunctoꝵ offertur : ꝓ ualde bonis. gr̃arum accio-¬
nes sunt: ꝓ ñ ualde bonis ꝓpitiationes sunt: pro
ualde malis etiã si nulla sint adiumenta mortuoꝵ:
qualescunq tamen sunt consolationes uiuentiũ.
Quib tamen ꝓsunt. aut adhoc ꝓsunt ut sit plena
remissio: aut certe ut tolerabilior fiat ipsa dãpnatio.

Expanded text:
libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium . Sed etsi nusquam in Scripturis veteribus omnino legeretur, nonret, auctoritas: ubi in precibus sacerdotis, quae Domino Deo ad ejus altare funduntur, locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Cum enim sacrificium Deo pro spiritibus defunctorum offertur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde bonis propitiationes sunt, pro valde malis, etiamsi nulla sint adjumenta mortuorum, quaelescunque tamen sunt consolationes viventium. Quibus tamen prosunt, aut ad hoc prosunt, ut plena sit remissio, aut certe ut tolerab
Abbreviated transcription (Latin):
entiã superet ÷ ui̾olentiã sobrietate. luxuriam
castitate cõmutet: et homo subito in uirũ alte¬
rum transformet᷑: et quodammͦ alter reddatur
ex altero. Ac sic atalib ꝑ uiolentiã regnũ cȩles¬
te diripitur. Duo aut̃ sunt abstinentię crucis
genera. Unũ corporale: aliud spiritale. Unum
a potu atq epulis temꝑare: appetitũ gulȩ a de¬
lectacionib et mollissimis suauitatib cohercẽ¬
re: ab his quȩ ꝑ tactum. ꝑ gustum. uisumq deci¬
piunt. sensum uiriliter reuocare ac iolenter
abstrahere. Alterum abstinentiȩ crucis genus
ẽ. preciosius atq sublimius. motus animi rege¬
re: et ꝑturbationes illius modesta tranquillita¬
te paccare: ac suꝑbiȩ impetus quasi feram bes¬
tiam refrenare: litigare cotidie contra uitia
sua: increpare quadã censura atq austeritate
uirtutis: et rixam quodammꝰ cũ homine interio¬
re conserere. Hec facit qui ꝑrupto passionũ muro.

Expanded text:
entiam superet, vinolentiam sobrietate, luxuriam entiam superet, vinolentiam sobrietate, luxuriam castitate commendet, et homo subito in virum alterum transformetur, et quodammodo alter reddatur ex altero; ac sic a talibus per violentiam regnum coeleste diripiatur. Duo autem sunt abstinentiae et crucis genera: unum corporale, alterum spiritale: unum a potu atque epulis temperare, appetitum gulae a delectationibus et mollissimis suavitatibus coercere; ab his quae per tactum, per gustum visumque decipiunt, sensum viriliter revocare, ac violenter abstrahere. Alterum abstinentiae et crucis genus est pretiosum atque sublime, motus animi regere, et perturbationes illius modestiae tranquillitate peccare, ac superbiae impetus quasi feram bestiam refrenare, litigare, quotidie contra vitia sua, increpare se quadam censoria austeritate virtutis, et rixam quodammodo cum homine interiore conserere. Haec facit qui, perrupto passionum muro,
Abbreviated transcription (Latin):
et pascimur ieiunando. uim quandã uitiis nr̃is
inferentes: ut de nobis dici possit. Regnũ cęlorum
ium patitur: et uiolenti rapiunt illud. Qui sint ui¬
olenti. nosse debemus. Scimus quia mens humana
diuersis huius mundi illecebris et concupiscentiis
delinita. fugit laborem et expetit uoluptatẽ: et
uix adducitur. ut consuetudinẽ a se uitȩ prioris
excludat. S cum ceperit cogitare ultimi diei ne¬
cessitatem ac futuri iudicii pondus: uł sic incita
bellum indicit passionib: uim facit pristins
tacione contendit. Non eñ sine uolentia fieri po¬
test. ut de abundantia et de diuitiis ad famẽ et sitim.
ad abstinentiã et crucẽ transeat: ut somno prius
atq ocio amicã carnẽ contricione uigiliisq confici¬
at. Non inquã sine uiolentia fieri potest. ut unus¬
quisq iracundiam patientia. suꝑbiam humili¬
tate cõmutet: amore pauꝑtatis sufficientiȩ efflu¬

Expanded text:
et pascimur jejunando, vim quamdam vitiis nostriet pascimur jejunando, vim quamdam vitiis nostris et desideriis inferentes, ut de nobis dici possit: Regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Qui sint violenti, nosse debemus. Scimus quia mens humana diversis hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stuntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis tatione contendit. Non enim sine violentia fieri potest, ut de abundantia et de divitiis ad famem et sitim, ad abstinentiam et crucem transeat; ut somno prius atque otio amicam carnem; contritione vigiliisque conficiat; non, inquam, sine violentia fieri potest, ut unusquisque iracundiam patientia, superbiam humilitate commutet, amore paupertatis ac sufficientiae afflu
Abbreviated transcription (Latin):
uid salubritatis Rm̃i. et in presenti conferant
scẽ occupationes. scire debemus. Tradidit sacra
lectio: munda animalia eẽ quȩ ruminant. Quid aut̃
sit ruminare. aꝑte docet sermo diuinus. dicens. In
lege dni uoluntas eius: et in lege eius meditabit᷑
die ac nocte. E iterum: meditacio mea in conspectu
tuo semper. Ita nos quoq dum cibum salutis spiritalit᷑
ruminamus clausis sensib: improbas cogitaciones
excludimus. Beinde dĩ laudib delectamur: et int̾i¬
us nr̃m mundũ animal fieri ꝑ exercicia scã sentimꝰ.
& dum contra reprobas uoluntates int̾iora nr̃a mu-¬
nimus. animas nr̃as cibis cęlestib saciamus: ut et
de nobis illud ꝓpħicum dici possit. Panem cęli dedit
eis: panem angłoꝵ manducauit homo. Panis angłoꝵ
xp̃c ẽ. Cuius cibi et nos participes sumus: quando
mentẽ in eius precordiis occupamus. Eoce uerũ ci¬
bum qui reficit. et non deficit. s usu suo ꝓficit: et
suis crescit expensis: Hoc pane reficimur esuriendo.

Expanded text:
is, charissimi, etiam in praesenti conferant sanctae occupationes, scire debemus. Tradidit sacra lectio, munda animalia esse quae ruminant. Quid autem sit ruminare, aperte docet sermo divinus, dicens: In lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte ; et iterum: Meditatio cordis mei in conspectu tuo semper ; ita nos quoque dum cibum salutis spiritaliter ruminamus, clausis sensibus improbas cogitationes excludimus; deinde Dei laudibus delectamur, et interius nostrum mundum animal fieri per exercitia sancta sentimus; et dum contra reprobas voluntates interiora nostra munimus, animas nostras cibis coelestibus satiamus, ut et de nobis illud propheticum dici possit: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo. Panis angelorum Christus est, cujus cibi et nos participes sumus, quando mentem in ejus praeconiis occupamus. Ecce verum cibum, qui reficit et non deficit, sed usu suo proficit, et suis crescit expensis. Hoc pane reficimur esuriendo,
Abbreviated transcription (Latin):
Alloquatur se in secretis cordis unaquęq anima: et di¬
cat. Uideamus si hunc diem sine peccato. sine inuidia.
sine obtrectacione ac murmuratione transegi. Ui¬
deamus. si hodie aliquid quod ad ꝑfectum meũ. qđ
ad edificationẽ aliorum ꝑtineret oꝑatus sum. Puto
quod hodie illum incipientem destruxi: hodie se¬
niori meo inoberdiens fui. mentitus sum. ꝑiuiraui:
ac potui. plus otio ac somno quam decebat indul¬
si. Mimis legi: minus oraui quam debui. Quis
michi reddat hunc diem. quẽ in uanis fabulis
perdidi : Ac sic fr̃s: de om̃ib negligentiis nr̃is
dib nr̃ĩs. Si ita egeritis: nos quidem de ꝓfectu
debitis: et nos uobis ꝓ salutis urẽ adquisitione
subdetis. Donet illius pietas. ut ita de sermone
nr̃o ꝑficiatis: ut nos uicissim ur̃is orationib ad¬
iuuetis: nobisq in presenti uita ornamentũ sitis:

Expanded text:
Alloquatur se in secretis cordis unaquaeque anima et diAlloquatur se in secretis cordis unaquaeque anima et dicat: Videamus si hunc diem sine peccato, sine invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. Videamus si hodie aliquid quod ad profectum meum, quod ad aedificationem aliorum pertineret, operatus sum. Puto quod hodie illum incipientem destruxi; hodie seniori meo inobediens fui, mentitus sum, pejuravi ac potui, plus otio ac somno quam quem decebat indulsi; minus legi, minus oravi quam debui. Quis mihi reddet hunc diem, quem fabulis in vanis perdidi? Ac sic, fratres, de omnibus negligentiis nostridibus nostris: si ita egeritis, nos quidem de profectdebitis, nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Donet autem illius pietas, ut ita de sermone nostro proficiatis, ut nos vicissim vestris meritis adjuvetis, nobisque in praesenti vita ornamentum sitis,
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertetur dolor eius in caput eius: et in uer¬
ticem ipsius iniquidas eius descendet. His itaq
a nr̃a ut pote circa uos feruentia caritatis quȩ ꝓ
aliquorum negligentiis longo cruciabatur do¬
lore premissis: et exaliquo exoneratis pectoriᷤ esti-¬
b precipimus. ad monemus. atq etiam uos ꝓ
ut de reliquo corrigatis mores: negligentias
emendetis: ue ad uos postinodum ñ cum linguȩ
corda ueniamus. Elaborate
laudabili. ac meliori tandem emulatione certetis.
feruentior ÷ in lectione sollicitior: in castitade sit pu¬
rior: insobrietate parcior: in largitate lacrimarũ
ꝑfusior: in corpore honestior: in corde sincerior:
in ira mitior: in mansuetudine moderatior: in
risu rarior: in compunctione feruentior: in gra¬
uitate fundatior: in caritate iocundior. Et ideo
ipsi nosmet ipsos castigemus: cotidie ipsi nobiscũ
rationem de cotidiana conuersatione faciamus.

Expanded text:
Convertetur dolor ejus in caput ejusConvertetur dolor ejus in caput ejusticem ipsius iniquitas ejus descendet . His itaque a nostra ut pote circa vos ferventi charitate, quae pro aliquorum negligentiis longo cruciabatur dolore, praemissis, et ex aliquo exoneratis pectoris aestibus, praecipimus, admonemus, atque etiam vos pro ut de reliquo corrigatis mores, neglemendemus, ne huc postmodum non cum linguae corda, veniamus. Elaborate tentione laudabili ac meliore tandem aemulatione certetis. ferventior, in lectione sollicitior, in castitate sit purior, in sobrietate parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior;  Al. quis in ira mitior, in mansuetudine moderatior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucundior. Et ideo ipsi nosmetipsos castigemus, quotidie ipsi nobiscum rationem de quotidiana conversatione faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sionib mebriat mentẽ: ut quando aut maledi¬
cimus. aut irascimut. aut obtrectamus: quan¬
do hec agimus. aliis non nocere credamus. S ñ
ita est. Nam unius ciuusq uitii malũ. in suũ
recurrit auctorem: sicut dicit sermo diuinus.
fili si malus fueris: solus hauries mala. Suã linguã
maliloqus maculat: suum cor obtrectator exul¬
cerat: suȩ mentis lumen iracundus obcecat: su
am inuidus animã uelut quadam rubigine.
pestifero liuiore corrumpit. E sicut exulceratis
parentib nascuntur uperȩ. sicut inquã nas¬
ei uperei fȩtus disruptis matrum uiscerib asse¬
runtur: ita humana precordia ipsis primitus
quas conceperint passionib dilacerantur. Illa
inquã precordia de quib uitiorum generatio
sempiterna ꝓfertur: ipsa primitus monstruo
saa partu fecunditate uiolantur. De tali par¬
tu: dicit sermo diuinus. Ecce parturit imusti¬
ciam: concepit dolorem. et peperit inquitatem.

Expanded text:
sionibus inebriat mentem, ut quando maledisionibus inebriat mentem, ut quando maledicimus, aut irascimur, aut obtrectamus, quando haec agimus, aliis nos nocere non nobis credamus. Sed non ita est. Nam uniuscujusque vitii malum in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo divinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcam invidus animam velut quadam rubigine pestifero livore corrumpit, et sicut exulceratis parentibus nascuntur viperae, sicut, inquam, nasci viperei fetus disruptis matrum visceribus asseruntur; ita humana praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa, inquam, praecordia, de quibus vitiorum generatio serpentina profertur, ipsa primitus monstruosa partus  Al. a partu fecunditate violantur. De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
arum assiduitate blandiri. Qui post uigilias.
ac de ipsis forte uigiliis ad obtrectaciones. ad
uerbositates. ad murmurationes egreditur.
inhonestas. bibitionesq furtiuas. non solum
dampnabili transgressione. s etiam ab omina¬
bili ulitate subducit: multo eẽt leuius si ebri¬
olentia dnãnte dormiret. Qui ierunans. one¬
ratum et pregrauans pectus. solutionis et in¬
dignationis distentone circumfert: qui a uino
abstinet. et in sensib suis amara discordiȩ ebri¬
etate curbatur: qui inquam in exterioribus
salutifera poculorum parcitate se macerat. et¬
uoces dirigi.iam etiam in presenti uida p̃dãp¬
natus intesligit. ñ tale ieiuniũ elegi dicit dñs.
uł illud. exunea enĩ sodomoꝵ uinea eorum: et
uites eorum ex gomorra: uua eorum uua fel¬
lis et botrus amaritudinis in ipsis: Ita autem
interdum diabolus cum aduerterit anmã fide
uacuam et dei timore nudatam. ita diuersis pas¬

Expanded text:
arum assiduitate blandiri, qui post vigilias arum assiduitate blandiri, qui post vigilias ac de ipsis forte vigiliis ad obtrectationis, ad verbositatis, ad murmurationis malum egredinhonestas, bibitionesque furtivas, non solum damnabili transgressione, sed etiam abominabili vilitate subducit, multo esset levius, si sobrietate dominante dormiret. Qui jejunans oneratum et praegravatum pectus iracundiae, et indignationis distentione circumfert; qui a vino abstinet, et in sensibus suis amara discordiae ebrietate turbatur; qui, inquam, in exteriore salutifera poculorum parcitate se macerat, etvoces dirigi jam etiam in praesenti vita praedamnatus intelligit: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus ; vel illud: Evites eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis . Ita autem interdum diabolus cum advertit animam fide vacuam et Dei timore nudatam, ita diversis pas
Abbreviated transcription (Latin):
ad heremum summa prefectio ẽ: non per¬
fecte in heremo uiuere summa dampnatio ẽ.¬
tium sit. et habitatorib uitioꝵ tumultus. et
colluctacio passionum: si exteriora nr̃a serem¬
tas teneat. et interiora tempestas: Solemus
uimus supputare. Non te fallat quicunq es
ille mimerus dierum. quos hic relicto corpo¬
raliter scło consumpsisti. Illum diem tantum
uixisse te computa. in quo uoluntates ꝓpri¬
as abnegasti: in quo desideriis restitistĩ: quẽ
sine ulla regulȩ transgressione duxisti. Illum
Aiem uixisse ce computa: quẽ non malicia ñ
inuidia. non suꝑbiã cominaculauit. quẽ ñ
mendacii. non ꝑiurii culpa respersit: qui pec¬
cato non cessit: qui diabolo repugnauit.
Illum diem uxisse de computa: qui puritatis et
scẽ meditacionis habuit lucem: quẽ non conu̾¬
satio denebrosa mutauit in noctem. Illum in¬
quam diem applica ad uitam tuam: cuiꝰ usus
ꝑuenit ad animã tuam. Solemus etiam nobis
de corporalium ieiunioꝵ. ac uisibilium uigili¬

Expanded text:
ad heremum summa perfectio est, non recte vivere in heremo summa dampnatioad heremum summa perfectio est, non rtium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora t vivimus supputare: non te fallat, quicunque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum vixisse te computa, in quo voluntates proprias abnegasti, in quo malis desideriis restitisti. Quem sine ulla regulae transgressione duxisti, illum diem vixisse te computa; quem non malitia, non invidia, non superbia commaculavit; quem non mendacii, non perjurii culpa respersit; qui peccato non cessit, qui diabolo repugnavit. Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Solemus etiam nobis de corporalium jejuniorum ac visibilium vigili
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui a beata luce et ab illo decore domus et̾nȩ
alieni manebunt. staturȩq decoris solet eẽ exqui¬
ritur: quia iuxta quod quidã sapiens ait. ubi erit
dentiũ stridor. ȩternus et incessabilis fletus.: manit̃
queritur corporum decus.

Expanded text:
eis qui a beata luce et ab illo decore domus aeternae alieni manebunt, statura, quae decori esse solet non exquiritur, quia, juxta quod quidam sapiens ait, ubi erit dentium stridor, aeternusque et intolerabilis fletus, inaniter quaeritur corporum decus.
Abbreviated transcription (Latin):
pient. ȩqualit̾ quidẽ incorruptibilis et immortalis
erit: s eoꝵ ipsoꝵ qui ea recepturi sunt loca uł merita
incorruptibiliter diuersa er̃t: et a se inuicẽ longe
distantia. Unde dicit apłs. Oñs quidẽ resurgennis:
gemus. unã tantũ resurrectionẽ om̃iũ hominũ sig¬
nat: ut omiã hominũ corpora una incorruptione
atq immortalitate donata. aut in supplicio aut in
premio possent eẽ ꝑpetua. Ac ꝑ hoc om̃s et simul resur¬
recturi credendi sunt: s impii ad suppliciũ. peccatores
ad illud finale iudiciũ. et scĩ om̃s ad p̃miũ. Igitur cor¬
pora miserorũ ñ sic incorruptibilia uł immortalia ert̃.
ut quia corrumpi. aut mori ñ potert̃. nullũ sensũ do¬
loris amittant: s ut inęt̾̃nis cruciatib constituta. sũ¬
mus dolor nec corrũpat cruciando nec ꝑimat: ac sic
ad hoc caro immortalis cũ sua anima condempnata
uiuit ut sentiat: sentit. ut doleat: et dolet ut meritis

Expanded text:
pient, aequaliter quidem incorruptibilis et immortalis erit; sed eorum ipsorum qui recepturi sunt loca vel merita incomparabiliter diversa erunt, et a se invicem longe distantia. Unde dicit Apostolus: Omnes quidem resurgemus, gemus, unam tantum resurrectionem omnium hominum signat, ut omnia hominum corpora, una incorruptione, una immortalitate donata, aut in supplicio, aut in praemio, possint esse perpetua. Ac per hoc omnes et simul resurrecturi credendi sunt; sed impii ad supplicium, peccatores ad illud finale judicium, et sancti omnes ad praemium. Igitur corpora miserorum non sic immortalia et incorruptibilia erunt, ut quia corrumpi aut mori non poterunt, nullum sensum doloris admittant; sed ut, in aeternis cruciatibus constituta, summus dolor nec corrumpat cruciando, nec perimat. Ac sic ad hoc caro immortalis cum sua anima condemnata vivit, ut sentiat; sentit, ut doleat; dolet, ut meritis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dr̃ si ñ cõpatimur. nee conregnabimꝰ: Quaꝓpt̃
retundendi sunt irȩ stimuli. et eiꝰ metuenda damp¬
natio. Unde scriptũ legimꝰ sui irascitur fr̃i suo:
reus erit iudicio. Qui autẽ dixerit frĩ suo racha.
reus erit concilio. Qui autẽ dixerit fatue: reus

Expanded text:
quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus eri
Abbreviated transcription (Latin):
sus peuruim situm occuste. hunc psequebar. St illul
Q deciahit fri: detrabit legi Illuaq Qui detrabit
fi. Teradicabitur. Iee ñ et illua apli pauli hicie¬
catum ẽ. Riua et si ñ eis eũ magna erasꝑatione
resisticiur. contͣ te deinceps sine m̃sura elopto
lastut & pacientia respondadipassio redẽ ptor
Aantem reduerur. mehil dam. durum qa ꝓ̃̾
quo annas le t oleretur. xp̃s enim ut at̃ apls
petrus passus ẽ ꝓ nobis. relinquens nobis exemplũ.
ut sequamur uestigia eiꝰ Ipse autẽ dixit. Si patrensa-¬
milias beeltebub uocauer̃. quanto magis domesticos
eiꝰ: Si me ꝑsecutisunt: et uos ꝑsequentur. d quanta st̃
in cõꝑatione passionũ illiꝰ quȩ patinur:. Ille enu
obpbria. irrisiones. contumelias. alapas. sputa. Nla¬
gella. spineã coronã. crucemq sustinuit: et nos
miseri ad nr̃ãm confusionem uno sermone faci¬
gamur. uno u̾bo deicimur. Et quid agimus de eo

Expanded text:
rsus proximum suum occulte, hunrsus proximum suum occulte, hunit legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non et illud Apostoli Pauli: Videcatum est, quia si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps Redemptoris ad mentem reducitur, nihil tam durum, quod non aequo animo toleretur. « Christus enim, ut ait Petrus, passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ipse enim dixit: « Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticosnt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo
Abbreviated transcription (Latin):
lec fecisti et tacui. Ne autem ex hoc discreto silenti¬
o detractores sibi applauderent: qui dum sibi occul¬
de semꝑ derogare malunt. nunquam in aꝑtam incre¬
pationem prosiliunt: adhuc subinsertur. Existimas-¬
ti miq qđ ero tui similis. Acsi diceret Iniquum est
cognare ut inde dettaclor sinilis appaream: unde
ad teimpus reticens nec derogans locũ apte correy¬
cionis ex cc ło. unde ec ꝓtinꝰ subditur arguam te
aisfatiam illa contͣ faciem tuam. Heluti dicereture
N in occułto ut ẽ tua consuetudo.s iapto ut ẽ me¬
a sollicitudo aptũ corripiendi tempus expeetano
pcccatorem arguam: et eiꝰ delicta cont᷑ faciem iluis
satuam Ac inqrus. Hon odi s. amo. quem ita in absi¬
ũnditis Tiudicans reprehendo. Inimo hinc odis et
ñ diligis. ⁊ inde detrabis et ñ corripis. Iuam sit autẽ
decestanda obtiectatio ꝓrimi plerisq. in locis eloqͥ¬
a diuina destantur. Unde ẽ illud decrabentẽ adii¬

Expanded text:
Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentiHaec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, veluti diceretur: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccatorem arguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrectatio proximi, plerisque in locis Scriptura divina testatur; unde est illud: Detrahentem adve
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ꝓ spm̃ scm̃ qui datus est nobis. Unde nec in merito.
delictorum facinora tegere dicitur. sicut scriptum est.
Uniu̾sa delicta oꝑit caritas : detractio dicit. Quis po-¬
test sustinere quis silentio tegere. quanta ille uł ille
praua cõmitit: nisi forte qui consentit: S
nec consentienda: sed caritate frat̾na in faciem ꝓximus
est redarguendus: ñ autẽ occulte detrahendus. Id
si obicitur iccirco frẽm coram oculis increpare nolle.
ne exasꝑatus ñ correptione ꝓfitiat . s magis ex cor¬
reptione scandalum sumat: oecurrit seriptura diui¬
na. et uersa uice hoc magis standalũ ẽe denuntiat
dicens. Sedens adu̾sus frẽm tuũ detrahebas: et adu̾
sus filiũ matris tuȩ ponebas scandalum. Magis enĩ
scandalũ sumit qui se detrahendem intelligit: quam
qui corripientem sustinet. Et quia ñnunqͣm errata
delinq̃ntium ad dempus silentio tegenda sunt. ut
aptiori tempore corrigantur: ꝓpt̃ea subiungitur.

Expanded text:
ritum sanctum, qui datus est nobis . Unde neque immerito delictorum facinora tegere dicitur; sicut scriptum est: Universa delicta operit charitas . 24.  Detractio:  Quis poterit sustinere, quis silentio tegere, quanta ille, vel ille prava committit, nisi forte qui consentit? 25.nec consentienda, sed charitate fraterna in faciem proximus est redarguendus, non autem occulte detrahendus. Quod si objicitur: Idcirco fratrem coram oculis increpare nolle, ne exasperatus non correptione proficiat, sed magis ex correptione scandalum sumat, occurrit Scriptura divina, et versa vice hoc magis scandalum esse denuntiat, dicens: Sedens adversus fratrem tuum drsus filium matris tuae ponebas scandalum . » Magis enim scandalum sumit qui sibi detrahentem intelligit, quam qui corripientem sustdelinquentium ad tempus silentio tegenda sunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
teros uirtutib antecellis: tutiꝰ in loco infimo qͦm in
sũmo temet ipsũ conseruas. Semꝑ enĩ de alto peior
fit ruina. Qd si tͥ ut asseris quidam suꝑiores aut e¬
qualec sunt. quid de ledit. quid te nocet: Caue ꝓr¬
sus ne dũ aliis locũ celsitudinis inuides: illũ imite¬
ris. de quo scriptũ retines Inuidia diaboli mors
introiuit in orbem t̾rarum: imitantur autẽ illũ
quẽ in om̃ibꝰ contrariũ habes: qui ae derogat qͥ tibi
insultat. qui te conuiciis exasꝑat. qui cͥ peccata tua
improꝑat. qui te dictis. oꝑibus. atq honoribꝰ semꝑ
p̃ire festinat. Nisi enĩ tibi inuideret: nequaquã se
quia hȩc quȩ narras odio habenda sunt in homine.
ꝓpc̾ẽa ñ ẽ amanda dei imago in homine: sicut axp̃s
qui in eruce positus inimicos suos dilexit: Ante crucis
torm̃tum ãmonuit dicens. Diligite inimicos ur̃os. bene¬
facite his qui od̾unt uos. et orate ꝓ ꝑseq̃ntib et calũpn

Expanded text:
teros virtutibus antecellis, tutius in loco infimo quam in summo temetipsum conservas. Semper enim de alto pejor fit ruina. Quod si tibi, ut asseris, quidam superiores, aut aequales sunt, quid te laedit, quid te nocet? Cave prorsus, ne dum locum celsitudinis invides, illum imiteris, de quo scriptum est: « Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Imitantur autem illum, quem in omnibus contrarium habes, qui tibi derogat, qui tibi insultat, qui te convictis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus atque honoribus semper praeire festinat? nisi enim tibi invideret, nequaquam se quia haec quae narras odio habenda sunt in homine, propterea non est amanda Dei imago in homine? sicut Christus, qui in cruce positus inimicos suos dilexit, et ante crucis tormentum admonuit dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos, et orare pro persequent
Abbreviated transcription (Latin):
Aigue. obsecra. increpa: in omni patientia et docꝰ¬
trina. Id uidelicet malum ꝓteruie deterius adhuc
subditos quam prelatos nocet. Se pius enĩ contingit.
ut lenit̾ ac cũ caritatis dulcedine prolatam correp¬
tionem sꝑnant: et contra huinilitatis uerba.
despectionis emictant iacula. Inde seriptũ ẽ:
Qii arguit derisorem: ipse sibi facit iniuriam
Iuo contra de illo qtiiꝑ increpationem proficit.
dicitur. Argue sapientem: et amabit te. Cumor
dicit. Testem habes deum in cęlis: non tͥ sit curȩ.
guid de te suspicentur homines in t̾ris. S humil

Expanded text:
« Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doc« Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina . » Quod videlicet malum proterviae, deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum charitatis dulcedine prolatam correctionem spernant, et contra humilitatis verba, despectionis emittant jacula. Unde scriptum est: « Qui arguit derisorem, ipse sibi facit injuriam. » Quo contra de illo qui per increpationem proficit, dicitur: « Argue sapientem et amabit te . » TUMOR DICIT: Testem habes Deum in coelis, non tibi sit curae quid de te suspicentur homines in terris. HUMILIS
Abbreviated transcription (Latin):
uenerio morifeio. In ipsa benedicimꝰ dm̃ et patiẽ e.
mipsa maledicimus hommes. qui ad similitudinem
aei fae łisunst: sx ipso ore procedit benedictio. et ma¬
sedictio Non oporet st̃s mei hȩc ita fieri Nũqͥa fons
de codem foramine manat dulcem et amarã aquam
hac de causa etiam alibi dictur Mors et uita in ma¬
nibus lingus. Proterua dicit Nunquid stultis. ñquid
insensatis ac brutis animalibus lenia u̾ba et ñ ma¬
gis asꝑrima ut tales decet. dum delinquunt obitien¬
da sunt: S mansuetudo respondedlon tua in his ꝑ-¬
suasio. s apłĩ seqñda ẽ p̃ceptio: qui de hac sententia
dilecꝰtũ discpłm admonet dicens. Seniorem ne in
crepaueris. s obsecra ut patrem: iuuenes ut fr̃s: a-
nus ut matres: iuuenculas ut sorores. in omni casti-¬
tate. Et rursum. Seruũ inquit dñi non oportec liti-¬
gare. s mansuetum eẽ ad om̃s. Doc torem patientẽ.
cũ modestia corripientem eos qui resistunt. Rursũq:

Expanded text:
n ipsa benedicimus Dominum et patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ore procedit benedictio et maledictio. Non oportet fratres mei haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? » Hac de causa alibi etiam dicitur: « Mors et vita in manibus linguae . » PROTERVIA DICIT: Nunquid stultis, nunquid insensatis, ac brutis animalibus lenia verba, et non magis asperrima ut talibus decet dum delinquunt objicienda sunt? MANSUETUDO RESPONDET: CAP. IX. Non tua in his persuasio, sed Apostoli sequenda est praeceptio, qui de hac sententia dilectum discipulum admonet, dicecrepaueris, sed obsecra ut patrem, iuuenes ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sorores, in omni castitate . » Et rursum: « Servum, inquit, domino non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes: doctorem patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt. » Rursumque:
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si diceretur. Nec in corde tacitam p̃cem effundas:
nisi prus offensũ ꝓximũ satisfaciendo ad lenitatis
mansuetudinem ꝑdiicas. Munus enĩ nr̃m ẽ oratio
nr̃a. Altare uero: nr̃m ẽ cor Ille autem qui hoc facere
quotiens int̾̃ duos ita sine causa fuertt eretata siudiie¬
quo pmissans dampnationẽ nequaquam nciu rem ual
sunt mustrq ui pecenti sibi uemiam delicla ñ remiũt¬
sont᷑ quos ula am̃ sententia uenit qua dicitur. Si non
reniseritis hominibꝰ peceata corum: nec pat̃ ur celest
remitet uiobis pecata ur̃a P iura sunt inquis ẽ cõmĩ¬
tratine sepnis offendit Ad hȩc ñ ego .s. dñs responast
Nami cũ petrus ad eũ diceret quotiens peccabit anme
frat᷑ m̃s. dimittam ili usq septies: et añs non dico aibi

Expanded text:
 diceretur: Nec in corde tacitam precem effundas, nisi prius offensum proximum satisfaciendo ad lenitatis mansuetudinem perducas. Munus enim nostrum, est oratio nostra: altare vero nostrum est cor. Ille autem qui hoc facere quotiens inter duos ira sine causa fuerit excitata studuerit, praemissam damnationem nequaquam incurret. Sed sunt multi, qui petenti sibi Contra quos illa Domini sententia venit, qua dicitur: « Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis remittet vobis peccata vestra . » Plura sunt, inquis, quae committit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum diceret: « Quoties peccabit in me frater meus, dimittam illi usque septies? » Ille ad eum: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
et cotidie ut fiat uoluntas dĩ oramꝰ: et transire ad
eũ insistente mortis metu ñ uolumꝰ: cũ exẽplo cuiꝰdã
fris eui tim̃ti exire de scło increpans apparuit xp̃s.

Expanded text:
et quotidie ut fiat voluntas Dei oramus, et transire ad eum insistente mortis metu nolumus, cum exemplo cujusdam fratris, cui timenti exire de saeculo, increpans apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
quando misertus fuero eoꝵ. hoc ẽ eorum qui met
nominis confessione censentur: tunc om̃s aduer¬
sarios meos deducam in ualle iosaphat: hoc ẽ in
ualle iudicii. Om̃s aut̃ gentes aut om̃s designat
incredulas nationes. aut om̃s demones dicit: qͥa
sicut idem doctor in eodem tractacionis subseqͥtur
oꝑe. isti cales idem quos aut incredulas nationes. aut
aemones dicit. ñ iudicabunt᷑ in montib ñ in campes¬
crib s in ꝓfundo et deorsum: ut statim eis udicii¬

Expanded text:
Quando misertus fuero eorum, hoc est, qui mei Quando misertus fuero eorum, hoc est, qui mei nominis confessione censentur, tunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, hoc est, in vallem judicii. Omnes autem gentes, aut omnes designat incredulas nationes, aut omnes daemones dicit, quia sic idem doctor in eodem tractationis subsequitur opere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et deorsum, ut solum