comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando enim congregant semali & insul¬
ant bonis. maxime sĩ fuerint illiplures.
a coeperint illum unum. quomodo aliquan¬
io multa ꝑalea est. circaunum granum. Tunc
sonerunt simul. cum fuerit massa uentilata:
iitur inter multos iniquos ille. insultatur
li circum ueni̾tur. Suꝑ ponerese uolunt
ili exagitant quasi iustum : & in sultant
st. itaut aliquando ad tendens ad linguam
humanam. erubescat ee bonus inter malos.
usistit ergo malis : sed non de uiribus suis. effici¬
iur suꝑbus. cum uult euadere suꝑbos: & au¬
git numerum suꝑborum. Sed quid dicat:
iusex surg& mihi aduersus m alignantes. aut
qus consist& mihi aduersus operantes iniquita

Expanded text:
quando enim congregant se mali, et insultquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humanam, erubescat esse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus ope
Abbreviated transcription (Latin):
cit amicus. sed indomouxor. aut fortema¬
ritus uxori fideli. bonȩ & scẽ deceptoripsi¬
us. Simulier marito. euaest illi. Sius
uxori : di abolus est illi Aut ipsatibicia
est. aut tuilli serpenses: Aliquandouili
conuertere pat̃ cogitationem suam ud ad
filium. inuenit & ipsum malum. nequissi¬
mum. Aestuat. fluctuat. quȩrit quono¬
do uincat. ꝓpe sorbetur ꝓpe consente
Qidsit ds̃: Auditeergo psalmum. Quis ex
&mihi inquit. aduersus malignantes:
mnꝰmulti sunt quacumq respicio. ipsi occur¬
unt. Quis occurr& principi iniquitatis dia¬
bolo & angłis eius. & hominib seductis
SIQUIA DÑS IN QUITAD¬
uuit me : paulominus habitauerat in in¬
farno animamea. Prorueram in illam fos¬
sin quȩ paratur peccatori. hoc est paulo
minus in inferno habitauerat animamea.
ua iam nutabat. iam pro peconsen tiebat.
espexit ad dñm. Ut puta uerbi gr̃a. insul¬
abatur illiut facer& iniquitatem᷑. Ali¬

Expanded text:
cit amicus, sed in domo uxor, aut forte macit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio, ipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, et hominibus seductissi quia Dominus,» inquit, «adjuvit me, paulo minus habitaverat in inferno anima mea.» Prope rueram in illam fossam quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
Hab& hȩc area granasua : sed ad huc laborant
Separata ergo apalea totam assa. grandiserit
Pauca grana sunt: sed in comparatione palea¬
rum. multa autem inse. Ergo cum undiq
maliꝑ strepunt & dicunt. quaresicuius tu
solus xp̃i anus es : Quare non facis quod faa¬
unt & alii : quarenon expectas quem admo¬
dum & alii : quarenon remedia & ligaturas
adhibes : quare non ma thematicos & aruspi¬
ces consulis sicut alii : Et tusignaste & dicis
xp̃ianus sum ut repellas istos nescio quos
sed aduersarius premit. urg& Quod peus
est. exemplo xp̃ianorum. suffocat xpĩanos:
Sudatur. aestuatur. tribulatur animaxpia¬
na uincere hab& tamen: Sed num quid de
se: deo uide quiddicat. Respond& enim
Quid mihi prodest : quomodo mihi facioreme¬
paucos dies uitȩ futurȩ̃: mitt& me in gehen¬
nas. Quas gehennas : Aeterni uidicudĩ
Uere nisiputas quia ds̃ curat. quo modo uiuant
homines Et hoc forte non in platea tibid¬

Expanded text:
Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt et alii? quare non spectas, quemadmodum et alii? quare non remedia et ligaturas adhibes? quare non mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi facio remepaucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi di
Abbreviated transcription (Latin):
ripotest. transeat a me calix iste: Sed sta¬
tim fac quodideo fecit ut edocer&: Ue¬
rum non quod ego uolo. sed quod tu uis
pater. Si enim hoc feceritis. iustitiam ha¬
bebitis. Si ustitiam habebitis. rectumẽ
cor Si rectum estcor. ustitia illi quimo¬
dotolerat conuertetur in iudicium. &
postea iudicantednõ tuo. non solum non
ex pauescens iala : sed &iam gloriaberis
decorona. Tunc uidebis. quomodo pro¬
fecerit sapientia dĩ. uel ad illorum poenã.
uel ad tuam coronam. Modo non uides.
crede quod nondum uides. neerubes cas
cum uideris: Quo adusq ustitia conuer¬
tatur iniudicium. & qui habent eam.
omnes rectisunt corde: Quis exurg&m
aduersus malignantes. autquis consisto
aduersus operantes iniquitatem: Persu
multi multamala. susurrare serpens non
sinit : ut facias iniquitatem. Quacumoa
conuerteris. forte si ꝓ fecisti. quȩris cuno
beneuiuere. & uix inuenis: Multimas
circumdant: qui apauca grana. multapalt

Expanded text:
ri potest transeat a me calix iste.» Sed stari potest transeat a me calix iste.» Sed statim fac quod ideo fecit ut te doceret: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater.» Si enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubescas cum videris. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt contes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea.
Abbreviated transcription (Latin):
nimputare. quia hoc dicimus non fuissetris¬
tem dñm: Sienim hoc dixerimus quia non
erat tristis. cum euuangelium dicat tristis
est animameausq ad mortem. Ergo &
ducauit i nc̃. nonmanducauit iħs: sub¬
repit uermiculus putredinis. & nihil sanũ
relinqu&. ut dicatur. quia & corpus non e¬
rat uerum. & carnem ueram non habuit.
Quic quid deillo scriptum est frs. factum est.
uerum est. Ergo tristis fuit : prorsustris¬
tis. seduoluntate suscipiens tristitiam. quo¬
modo uoluntate suscipiens carnem: Quo¬
modo uoluntate carnem ueram: sicuolun¬
tate tristitiam ueram. Sicergo uoluntatẽ
ostendit inse: utsi forte subrepserit tibi
humana infirmitas. & caeperit aliud uelle
quam ds̃ uult: uideas prauitatem cor¬
dis tui extraregulam. figas illud ad regu¬
lam. & dirigatur in dm̃ cortuum. quod
in homine coeperat eẽ prauum. Sicergo
dñs teostendens dixit. tristis est anima
mea usq ad mortem: & dixit. pater. si fie¬

Expanded text:
nim putare quia hoc dicimus, non fuisse trisnim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea usque ad mortem» : ergo ducavit Jesus , non manducavit Jesus: subrepit vermiculus putredinis, et nihil sanum relinquit, ut dicatur quia et corpus non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fie
Abbreviated transcription (Latin):
iactabat mentem tuam. Noliiam desperare.
Ceprȩsignauit dñs in sua infirmitate. non se:
non enim timebat dñs pati. tertio dieresur¬
recturus Siprorsus quomodo homo patere¬
tur : & non quomodo ds̃ patiuenir&. Et sisci¬
r& sepost triduum resurrecturum. nullomodo
formidar& moriturus. quod non formidauit
a płr paulus. in fine scłi resurrecturus. Aiteruĩ
Tompellor autem ex duobus. concupiscentiam
habens dissolui. & eẽ cum xp̃o. multo enim ma¬
gis obtimum : Mlanere in carne. necessarium
ꝓpteruos: ledium erum illierat manere in
carne. Ex duobus patiebatur ardorem dis¬
solui & eẽ cum xp̃o multo magis obtimum
dicebat ad eo. ut cum appropinquar& ipsa
passio. quomodo exultabat. quomodo glo¬
riabatur. bonum certamen certaui. cursũ
consum maui. fidem seruaui. decȩtero su¬
ꝑ est mihi corona iustitie. quam mihi redd&¬
dns in illadie. iustus udex. Istegaud& coro¬
sic as sumpsit. quomodo carnem. Nolite e¬

Expanded text:
lactabat mentem tuam: noli jam desperare. lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo homo pateretur, et non quomodo Deus pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine saeculi resurrecturus. Ait enim: «Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere in carne necessarium propter vos» . Taedium enim illi erat manere in carne, ex duobus patiebatur ardorem; dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum dicebat. Adeo cum appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! quomodo gloriabatur! «Bonum certamen certavi,» «cursum consummavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet corosic assumpsit quomodo carnem. Nolite e
Abbreviated transcription (Latin):
radam & necessariam sibi putabat hanc
um. Accessit ad iob illatamquam eua: sed
dim melior fuit instercore uictor. quam
utus inpara dyso. Quid enim respondit illi
nilieri : uidecor paratum. uidecor rectum
unquid non patiebatur persecutiones. & gra¬
as: & omnes xp̃iani patiuntur: Etsi non sȩ¬
uiunt homines : saeuit diabolus. Et sixp̃iani
facti sunt imperatores. numquid diabolus xp̃i¬
anus factus est: Intendat ergoscĩtas urã quid
sit rectum cor: accessit ad eum & ait. Dic aliqͥđ
indm̃ & morere. Enumerauit omnes erump¬
Etille iam cognoscens ȩuam. redireuolens un¬
de lapsus .ẽ. fixo corde indõ tamquam lu¬
minare in firmamento. habitans cordeinli¬
bro dĩ . Locutaes tamquam una ex insipien
fixum cor indõ ideorectum : Quia enim rec¬
tus est dris. quando in illo figiscor. formatibi
fit : ut sit tibicor rectum F igeergo cortuum
in illo & rectum corerit: Sed subrepẽbat uolun¬
tas humana. nescio quid decarnis infirmitate

Expanded text:
rat Adam , et necessariam sibi putabat hanc rat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non sunt homines, saevit diabolus: et si christiani facti sunt imperatores, numquid diabolus christianus factus est? Intendat ergo Sanctitas Vestra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumEt ille jam cognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta fixum cor in Deo, ideo rectum: quia enim rectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
prauumcor uideretur ostendere. Sed si
passus est tibi. & teliberat inse : imitare
iasequitur dicens. Uerum non quod ego
o sed quod tuius pater. Si coeperat tibi sub¬
pe uoluntas humana. o si occidat ds̃ inimi
astummeum. & non persequatur me. o si
ue fieri utnon ab illo paterer tanta. iamsi ꝑ¬
uraueris. & hoc tibi placuerit. & uides quia
nhoc uult ds̃. prauus corde es. Non habes iusti¬
nm. quȩ conuertetur iniudicium: Qui enĩ
ushabent. om̃s recti sunt corde. Et qui sunt
incorde: quisic in ueniuntur quomodo inuen
ast iob qui ait: Dñs dedit. dnĩ abstulit. si
umno placuit ita factum est. sit nomen dñibe
uetum. Eccerectumcor. Iterum in grauiuul¬
it quidixit uxori. quam propterea reliquerat
libolus & non occiderat. ut ipse haber& ad u¬
nem. non ut maritus consolatricem. Memi¬
unt enim. quia per illam aeuam deceptuse¬

Expanded text:
pravum cor videretur ostendere. Sed si pravum cor videretur ostendere. Sed si compassus est tibi, et te liberat in se; imitare quod sequitur, dicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in judicium: «qui» enim «illam habent, omnes recti sunt corde.» Et qui sunt, «recti corde?» Qui sic inveniuntur quomodo inventus est Job, qui ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; simino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus e
Abbreviated transcription (Latin):
quod inte tortum est. Quid autem uolunho¬
mines. parum est quia uoluntatem tortuosa
habent. & uolunt uoluntatem dĩ tortansa¬
cere secundum corsuum. ut hoc faciat ds̃ quod
ipsiuolunt: cum ipsi debeant facere quodds
uult. Quomodo autem complexus est dñs
ex duabus uo luntatibus unam factã mn homine
ceda sua futuros quosdam qui uo luntatem
udlent facere sed sequerentur postea dĩ
infirmos quosdam ostendit quod ad ipsũ
no corporesangiunem sudauit . qui aincor¬
esuo id est in eccła martrrum sanguinem
ndt Toto corpore sanguis ex ibat:. Itaec
us hab& martẏres ꝑ totum corpus eius fu
ꝓsanguis. Quosdam ergo infirmos. in se
sigurans uel in corpore suo exꝑsona in fir¬
un compatiens illis ait. Pater. si ficripo
transeat ameralix iste. Ostendit homi
uoluntatem. si in ipsauoluntate ꝑmaner&.

Expanded text:
quod in te tortum est. Quid autem volunt hoquod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut hoc faciat Deus quod ipsi volunt, cum ipsi hoc debeant facere quod Deus vult. 19. Quomodo autem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem d est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit quod ad ipsum et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt recticorde : Quihoc uolunt quodas
uult. Parcit peccatoribus. tuuis iamunpda
peccatores: Distorticordis es: & prauȩ uolin¬
tatis. quando aliuduis. aliud uult ds̃ Vult
enim ds̃ parcere. tu non uis parci: Patiens est
ds̃ peccatoribus. tu nonuis tolerare peccatores.
sed ut dicere coeperam. aliud uistu. aliud ads
conuerte cortuum & dirige addm̃: quia & ds̃
infirmis conpassus est. Vid& incorporesio
id est in eccła sua infirmos. qui primo uolunta¬
tem suam sequi temptarent. Sed cum uide¬
rent uoluntatem dĩ aliam e̾e: dirigent se &
corsuum ad suscipiendam & sequendam uo¬
luntatem dĩ Ne uoluntatem dĩ uelis torquero
ad uoluntatem tuam : sed tuam corrige aduo¬
luntatem dĩ. Uoluntas dĩ est sic quomodo
regula. Ecceputa torsisti regulam. unde
habes corrigi. Ila autem in tegra man& re¬
gula. est enim in commutabilis : Quam diuin¬
tegra est regula. habes quote conuertas. &co¬
rigas prauitatem tuam. habes unde corrigas

Expanded text:
Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti cordis es et pravae voluntatis, quando aliud vis, aliud vult Deus. Vult autem Deus parcere malis, tu non vis parci: patiens est Deus peccatoribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis tu, aliud Deus: converte cor tuum, et dirige ad Deum; quia et Dominus infirmis compassus est. Vidit in corpore suo, id est in Ecclesia sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas
Abbreviated transcription (Latin):
Ab iniquis recedere ñ potes. ab iniquita¬
te recede : Recedat ab iniquitate om¬
nis qui nominat nom̃ dñi. & erit morbe
illo quid est: extunc: Tamquã sidicer& :
Quȩ e sedesdĩ ubi sed& ds̃ inscĩs suis Vis
esse sedes dĩs para locũ in cord&uo
ubi sedeat : Quȩ eͦ sedes dĩ. nisiubi
habitat ds̃: ubi habitat ds̃. Nimtemplo
suo Quod ẽ tẽplu eius: parietib intro¬
it : absit : Mundus iste forte tẽpluipsus
quia ualde magnꝰ ẽ & dignares quȩ capi¬
at dm̃: Nec capit eũ a quo factus est:
Et ubi capitur in anima qui&a inan
iusta : Ipsa illũ portat : Magnaress
quasi habent p̃sũptionẽ uirium suara
Nam infirmitas illa in humilitate nau
fortitudo est : Audi apłm dicentẽ¬

Expanded text:
Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitaAb iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbe «illo,» quid est? Ex tunc. Tanquam si diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicente
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ babyloniã quȩ hab& dã pnaricũ dia¬
bolo Tam̃ fidẽ quorudam dixit : Et quasi
dicer&ur ei. & quis eispo test resisteres
subiecit statim: Firmũ autẽ fundam̃tũ
dĩ stat : Ecce habes orbẽ t̾rarũ qui ñ cõ¬
mouebit̃. habens signaculũ hoc: Quod
signa culũ hab& firmũ fundamentume
nouit dñs qui sunt eius : Iste eꝰ orbis t̃ra¬
rũ. quiñ cõmouebit᷑: Nouit dñs quis t̃eꝰiꝰ:
Et quod signaculũ hab& : etreced & ab in¬
iustitia. omĩs qui nominat nom̃ dñi: Mo¬
do ab iniquita te recedat: Ab iniquis enĩ
non potest recedere. quia mixta e pale¬
a tritico usq dũ uentil&ur: Quid dici¬
mus fr̃s & in ipsa area mirares eͦ. detri¬
tico: Recedit apalea cũ expoliat᷑. & ñ
recedit abarea cũ triturat᷑: Quando
autẽ om̃i no se pabit᷑: cũ uenerit uenti¬
lator : Ergo modo area morbe t̃rarũ ẽ
necesse ẽ. ut si ꝓficis int̃ iniquos uiuas :

Expanded text:
tem Babyloniam, quae habet damnari cum diatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebEt quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas.
Abbreviated transcription (Latin):
grana sunt mali palea : In area intrat
tribula. paleã concidit. triticũ purgat.
Quis ẽ ergo orbis t̃rarũ qui ñ comino uebit᷑
Quod utiq non dicer& nisi e& et orbis t̃ra¬
rum qui commo uebitur: Est orbis t̾rarũ
qͥ cõmouebit᷑ : quia & boni quistabiles sunT
infide orbis t̃rarũ .ẽ nequis dicer& in par¬
te sunt: Etmaliqui ñ. stant infide. cdm
senserint aliquã tribulationẽ ꝑ orbem
t̃rarũ sunt : Est ergo orbis t̃rarũ mobilis
est orbis t̃rarũ immobilis. de quodicitapłs
Uide orbẽ terrarũ in mobilẽ : Rogote de
quibus dicebat apłs : Ex quib .ẽ. hymene¬
us & phyletus qui circa ueritatẽ oberra
uerunt. dicentes resurrectionẽ iamfactã
esse & fidẽ quorũdã subuertunt Ndm¬
quid isti ad orbẽ terrarũ ꝑtinebanT
qui non commouebitur sed palea eranT:
Etfidem in quid quorundã subuertunt .ñ.
dixit omniũ : Et si omĩum dicer&. om̃s
intellegere deberem ꝑtinentes ad ciuita¬

Expanded text:
grana sunt, mali palea. In aream intrat grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarum qui comqui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum mobilem. Rogo te, de quibus dicebat Apostolus, «Ex quibus est Hymenaeusverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt?» Numquid isti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civita
Abbreviated transcription (Latin):
est fortissis: ut feras neforte ideo
eputes fortem cũ audieris: quia ꝑcutis
uncit irã. quã qui capit ciuitatẽ: Me¬
brem dixit irȩ uictorẽ. quã ciuitatis cap¬
natorem: Habes ergo aduersariũ mag¬
nim inte ipso. cũ audito conuitio ira
ceperit surgere : ut reddas malum ꝓ
nalo: Recordare uerba apłi Non
reddentes malũ ꝓmalo. neq maledic¬
tum ꝑma ledicto : His uerbis recorda¬
is. frangis irã tenes fortitudinẽ : Et
qua coramte ille maledixit. non post
dorsũ tuum precinctꝰ es: Illa iã cȩtera
audiamus breiis psalmus estu¬
It enim confirma uit orbem terrȩ. qui non
conmouebitur : Vid&is fr̃s. multi cre¬
dunt in xp̃m. magnat᷑ ba est: Et tamen
in hac magna turba audistis modo cum
euangeliũ leger&ur quia ueni& dñs fe¬
rens palã in manusua. et mundabit are¬
am suam: Trum̃tũ recond& in orreo pa¬
leas cõbur& igni in extinguibili: Sunt
ergo ꝑ totã t̃ram et boni & mali : Boni

Expanded text:
Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutivincit iram, quam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni
Abbreviated transcription (Latin):
& uerũ dicitis. sũ enim: Siergo egomi¬
gister & dñs ur̃ laui uobis pedes qu¬
modo oport& ut hoc uobis in uican
fatiatis: si ergo in humilitate efir¬
titudo. Nolite timere suꝑbos: Hlum¬
les tã quã p&ra sunt para cdeorsum
uid&ur. sed solida est : Su perbi quid
quasi fumꝰ. & si alti sunt. euanescunt:
Ergo adhumilitatẽ dñi referre debem
od prȩcinctus est : secundum commemo¬
nonẽ euangelii. qđ p̃cinetus e. ut laua
apedes discipulis suis : Est aliud quod
hoc uerbo possimꝰ intellegere: Diximꝰ
ua quise p̃cingit. ante se ponit qđ sibi
iungit ut se cingat: Quia ergo illiqͥ
eta hunt nobis. aliquando nobis absen¬
b fatiunt. ta quã post dorsũ suũ. aliqͣn
hcorã infatiem. sicut dñõ fatiebant pen¬
iit̃ incruce: Si filius dĩ est descendat
etruce: Non ꝓpterea habes fortitu¬
lie quando tibi aliquis d&rahit ab¬
nti quia .ñ. audis nec sentis: si autem
fatiem tibi dicat: opus e. ut fortissis:

Expanded text:
et verum dicitis; sum enim: si ergo ego Maet verum dicitis; sum enim: si ergo ego Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemorationem Evangelii, quod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis.
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit : Dnẽ ñ lauabis mihi pedes:
Et ille: Quod ego fatio tunescis modosi
autem postea : Et ille : Non lauabsi
pedes in & ernum : Et ille: Sinon laut
tibi non habebis partẽ mecum: Quo
mo pa&rus expauerat dnm lauantꝰ so
peles plus expauit ñ habebis parto
mecum: Et credidit non sine causahe
facere dnm: nisi quia aliquod erat l¬
Qui lotus est semel. Non hab& necesma¬
tem iterũ lauandi. sed est mundisti¬
tus Non ergo ad sacram̃tũ tam qua
mundationis ꝑtinebat qđ lauid espe¬
des: sed ad exemplum humilitatis: ho
enĩ dixerat. qđ enĩ egofatio nescis sues
autẽ postea: Uideam̾ siscierunt pis¬
tea. uideam sia peruit illis qđ fatebat
ut uidemus dnm p̃cinctũ fortitudine
quia inhumilitate .ẽ. tota fortitudo
Cum lauiss& eis pedes. russus discubuit.
& ait illis: Dicitis me magistrũ. & ue¬
rum dicitis: Sumenim: Dicitis medni

Expanded text:
et dixit: «Domine, non lavabis mihi pedes.» et dixit: «Domine, non lavabis mihi pedes.» Et ille: «Quod ego facio, tu nescis modo; scies autem postea.» Et ille: «Non lavabis mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliquod erat il«Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim ego facio, nescis; scies autem postea.» Videamus si scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
la teriruo ꝑcinctionẽ ideo accingere
gladiũ tuum: Gladius ẽ. dñi unde de¬
bellauit orbẽ terrarũ. occidendo neqͥ
circa fem̃ accingere gladiũ Aliud qui¬
dẽ exalio dealio psalmo accinctionem
diximus sed tam̃ quia cõmemoratum est.
non e̾. p̃t̃ mittendũ: Quid est accin¬
tio gladii circa fem̾: ꝑfemur. carnem sig¬
nificat : Non enĩ alit̃ debellar& dñs
orbem t̃rarum nisi in carne uenira gla¬
dius ueritatis : Hic ergo quare p̃cint
est : qui se p̃cingit. ante se ponit aliꝗd.
quo p̃cingitur : Unde dictũ est. p̃cin¬
tus est linteo & lauit pedes discipulo¬
li tate : quia fragilis e om̃s suꝑbia: Ide¬
o cum defortitudine dicer&. adidit
p̃cintꝰ est: ut recolas dm̃ p̃cintũ humi¬
lem quando pedes discipulorũ lauit &
exorruit p&rus dnm suum magistrũ
suum : Minus dixi magistrum suũ. cũ
dixissẽ dnm̃ suũ curuantẽ sead pedes
suos & lauantem sibi pedes ex pauit

Expanded text:
lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequicirca femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulolitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expavit,
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnebatur : Decorẽ afferebat
eis quib placebat. fortitudi. nẽ aduer¬
sus eos quib: displicebat: Et sic enume¬
rat omĩa. usq infinẽ ubi dicit : quasi
nihil habentes: & omĩa possidentes:
Cum omĩa possid& decorus. e̾: cũ ni hil ha¬
b& fortis est : Non ergͦmirũ sisequitur.
Quomodo enĩ non cõmouebit᷑ orbis t̃rarũ
cũ credunt inxp̃m om̃s fideles & para¬
tisunt adutrumq gaudere c̃ucaudãmn¬
tibus. fortes e̾e ad uersus uitu perantes.
non mollescere lingius laudantium
nec frangi linguis uituperantiũ : Forte
quȩram & de hoc uerbo quare dixit.
prȩcinetꝰ est : Cinctio oꝑa significat :
Tunc enim se quisq: cingit cum operaturus
est: Sed quare non dixit cuctus est sed
p̃cinctus est : dicit enĩ in alio psalmo: Ac¬
cingere gladiũ tuũ cirga femur poten¬
tissime. popłi subte cadent: Nec ibi dix̃
cingere neq p̃cingere : sed accingere :
Accingeris enĩ quando aliquid ad iungis

Expanded text:
contemnebatur. Decorem afferebat contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, Quomodo enim non commovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis
Abbreviated transcription (Latin):
drsumus. sed xp̃i bonꝰ odorsumꝰ: ait in
mmi loco & in his quis aluifiunt etin
hs quipereunt : subierit statim. Aliis¬
qudẽ sum odoruite in uitã. a liisodor
mortis in mortẽ : Quib: erat odor ui¬
t inuitã decorem induerat: Quib
erat odor mortis in mortẽ : fortitudinẽ
induerat : Si autẽ tunc gaudes quand ote
laudanthomines & placent illis operatua bona
cũ autẽ uituperauerint deficis in bonis
operibus & qua si fructũ bonorũ oprũ
te ꝑdidisse arbitraris quia inuenis
rep̃hensores non stetisti in mobilis.
non ꝑtines ad orbẽ t̃rarũ. qu non cõ¬
mouebit᷑ : Induit dñs fortitudinem
& p̃cinctus est : Deipso decore & for¬
titudine hab& aliũ locũ apłs paulis:
Per arma iustitiȩ. dextra & sinistra :
Vide ubidecorẽ ubi fortitudine: Per
głam. & ignobilitatẽ: Ingła decorus.
inignobilitate fortis : Apud aliosglo¬
riosus p̃dicabat᷑ apud alios ignobilis

Expanded text:
dor sumus; sed, «Christi bonus odor sumus,» ait, «in dor sumus; sed, «Christi bonus odor sumus,» ait, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Subquidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortitudinem: «Per gloriam, et ignobilitatem.» In gloria decorus, in ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis
Abbreviated transcription (Latin):
displicebat: Nam diuisȩ sunt adũ
elingue uidȩorũ: Aliidi cebant qui
Inus e. aliidicebant. non sed seducit
das: Ali ergobona loquebantur alii
etrahebant. lacerabant mordebant
nutiabant᷑ : Ad eo sergo quibus pla¬
nit decorẽ induit. Ad eos quibus dis¬
ucebat fortitudinẽ induit Imita
iergo & tud nm̃ tuũ. ut poss̃s esse
sis ipsius : Esto cũ decore ad eos qui¬
isplacent bona operatua. esto for¬
sad uersus detractores: Audia płm
uulũ imitantẽ dnm̃ suũ. quo modo
pse habuit decorẽ. habuit fortitu¬
ne. Xp̃i bonꝰ odor sumꝰ inquid in omi
oco & in his quis aluifiunt : & in hnsqui
neunt: Quib enĩ plac&bonũ. salui
t quid& ra hunt bona pereunt :¬
dusuũ erat. ille odorẽ habebatbonũ
imnobonꝰ odorerat: Sed ue miseris.
qu& bono odore moriunt᷑: Nonenĩ
ut illis bonꝰ odorsumus illis maluso¬

Expanded text:
displicebat. Nam divisae sunt adversus displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis malus o
Abbreviated transcription (Latin):
Modo ergo sextꝰ dies agitur : Si sextuse
agit᷑. uidete quid habeat titulus.
diem ante sabbatũ quando fundatas
terra : Iã audiuimꝰ ipsũ psalmũ ipsin
in t̃rogem quo modo fundata t t̃ram
forte tunc facta e t̃ra: Nec ingeno¬
si sic legimus: Quando ergo fundia
est t̃ra: quando nisicũ fit qđ lecui
est modo in apło : si tam̃statis in fut
ait stabiles & in mobiles : Cũ om̃s qu
credunt ꝑ uniuersã terrã in mobl&s
sunt infide. fundata est terra lin
fit homo aclimaginẽdĩ: qđ signifien
Deillo ergocantat psalmus:
Videmus quia duas res induit
decorẽ & fortitudinẽ : Ut quidaũt
ut fundar& : Sequitur enĩ: Et eni
Vnde confirmauit : quia decorẽ mul¬
it: Non confirmaro si solũ deorẽ
induer& . ñ & fortitudinẽ : Quare
ergo decorẽ . quare fortitudinem
utrũq enĩ dixit : Dñs regna uit deco
induit. induit dñs fortitudinem &

Expanded text:
Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies agitur, videte quid habeat titulus: «In diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Jam audiamus ipsum Psalmum; ipsum interrogemus quomodo fundata est terra, ne forte tunc facta est terra: nec in Genesi sic legimus. Quando ergo fundata est terra? Quando, nisi cum fit quod lectum est modo in Apostolo: «Si tamen statis in fide,» ait, «stabiles et immobiles» ? Cum omnes qui credunt per universam terram immobiles sunt in fide, fundata est terra: tunc fit homo ad imaginem Dei. Quod significat istus Jesus» . De illo ergo cantat Psalmus: Videmus quia duas res induit, decorem et fortitudinem. Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequitur enim: «Etenim Unde confirmavit? Quia decorem induit. Non confirmaret, si solum decorem indueret, non et fortitudinem. Quare ergo decorem? quare fortitudinem? Utrumque enim dixit: «Dominus regnavit, decorem induit; induit Dominus fortitudinem; et
Abbreviated transcription (Latin):
celsis dõ & in t̾ra pax hominib: bonȩuo¬
luntatis: Quiautem uult spoliare ues¬
titũ . quantũ labor& quis numerat: &
tam̃ et ista transitura sunt. cũ ueneri¬
mus adillã requiem. ubinemo esurit
qui pascat᷑. nemonudus est qui uesti¬
atur : Ideo quia & sta transitura sunT
opera bona : st sextus ipse dies quando
pera enĩ profine ponit᷑ : Siergo sexto
ut reformaretur homo adimaginẽ dĩ :
Primũ enĩ tẽpus tã quã primꝰ diesaba
lam usq ad noe : Secundũ tẽpus tã¬
quã secundus dies a noeusq ad a¬
bra ham : Tertiũ tempus tã quã t̃tius
dies ab abra hamusq ad dauid: Quar¬
tum tẽpus tã quã quart᷑ dies. a dauid
usq: ad trans migrationem babyloniȩ :
Quintũ tẽpus tã quã quint dies. atrans¬
migratione babyloniȩ usq ad p̃dica¬
tionẽ iohannis : Sextus dies iã a p̃¬
dicatione iohannis agitur usq ad fing
Et post finẽ sexti di ei ꝑuenimꝰ adreq

Expanded text:
celsis Deo, et in terra pax hominibus bonae vocelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis» . Qui autem vult spoliare vestitum, quantum laboret, quis numerat? Et tamen et ista transitura sunt, cum venerimus ad illam requiem, ubi nemo esurit qui pascatur, nemo nudus est qui vestiatur. Ideo quia et ista transitura sunt opera bona, et sextus iste dies, quandopera enim pro fine ponitur. Sicut ergo sexto ut reformaretur homo ad imaginem Dei. Primum enim tempus, tanquam primus dies, ab Adam usque ad Noe: secundum tempus, tanquam secundus dies, a Noe usque ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad David: quartum tempus, tanquam quartus dies, a David usque ad transmigrationem Babyloniae: quintum tempus, tanquam quintus dies, a transmigratione Babyloniae usque ad praedicationem Joannis. Sextus dies jam a praedicatione Joannis agitur usque ad finem, et post finem sexti diei pervenimus ad requiem.
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ est & sẽꝑ operat᷑. et sẽꝑ quietus est
Ergo & nos quosinse uoluit ds̃ tunc figura¬
re post omĩa operabona habebimus
fr̃s quȩ hic operam̃ in scło. ante requiem
quasi cũ laboresunt: & requies
illa inpe est. nondũ ten&ur inre Et
nisi essa in spe : deficeremus in labore :
Sed transeunt opera laboriosa & bona:
Quid enĩ tam bonũ quã porrigere pa¬
nem esurienti & quod audiebamus
modo cũ euangeliũ legeret᷑. quid tã
bonũ quã id quod ammone bat gene¬
ralit̃. Om̃is qui hab& duas tunicas
d& non habenti: & qui hab& escaspas¬
cat esurientẽ: nu dũ uestire bonũ
est : Nũ quid semper erit hocbonũ
hab& aliquantulum laborem: sedha¬
b& solatiũ inspe futurȩ qui&is: Quan¬
tum autẽ laborẽ hab& qđ uestis nudũ
bonũ opus non multũ laborat: Malũ
opus hab& laborẽ : Quienĩ uestitnu¬
dum si hab& unde fatiat ñ laborat si
non hab&runde fatiat. Eł a inex¬

Expanded text:
ratur, et semper operatur, et semper quietus est. ratur, et semper operatur, et semper quietus est. Ergo et nos, quos in se voluit Deus tunc figurare, post omnia opera bona habebimus , fratres, quae hic operamur in saeculo ante requiem, quasi cum labore sunt; et requies illa in spe est, nondum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod admonebat generaliter, «Omnis qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, pascat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numquid semper erit hoc opus bonum? Habet aliquantulum laborem, sed habet solatium in spe futurae quietis. Quantum autem laborem habet quod vestis nudum? Bonum opus non multum laborat: malum opus habet laborem. Qui enim vestit nudum, si habet unde faciat, non laborat: si non habet unde faciat, «Gloria in ex
Abbreviated transcription (Latin):
SALMihuius titulũ
cum pronuntiaretur audiui¬
mnis & quid sibi uelit descriptura dĩ.
ee exlibro genesis non est hifficile
iposcere : Intitulo enĩ tamquam am̃¬
onem̃ in limine quid interius quȩ ra¬
nis. inscriptus ergo e ita: Laus canti¬
cipsilauid indiem ante sabbatum.
quando fundata e terra : Recordan¬
its ergo ꝑ om̃s dies quid fecerit ds̃ quan¬
docreauit & ordinauit uniuersa. a
primo die usq ad sextũ diem. septi¬
mũ eñĩ scĩ ficauit. quia in illo requie
dies hic commemoratur. quia dicit. an¬
te sabbatũ. Omĩa animilia in terra:
Deinde ipso die fecit hominẽ adimaginem
ordinati nisiquia & scła sic cursura eranT.
ante quã requiescam indõ: Tunc autẽ
requiescimus : si facimꝰ operabona Ad
hoc exemplum scriptũ est dedõ. requi¬
euit ds̃ septimodie. cũ feciss& om̃ia
opera bona ualde : Non enĩ fatigatus
est ut requiescer&: aut modo non o
enĩ iudeis qui carnalit̃ sentiebant dedõ
nec intelligebant quia ds̃ ut cũq: ope¬

Expanded text:
salmi hujus titulum, cum pronuntiaretur, audivimus; et quid sibi velit, de Scriptura Dei, hoc est ex libro Genesis, non est difficile cognoscere: in titulo enim tanquam admonemur in limine quid intus quaeramus. Inscriptus ergo est ita: «Laus cantici ipsi» «David, in diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Recordantes ergo per omnes dies quid fecerit Deus, quando creavit et ordinavit universa a primo die usque ad sextum diem septimum enim sanctificavit, quia in illo requievdies hic commemoratur, quia dicit, «ante sabbatum» omnia animalia in terra: deinde ipso die fecit hominem ad imaginemordinati, nisi quia et saecula sic cursura erant, antequam requiescamus in Deo. Tunc autem requiescimus, si facimus opera bona. Ad hoc exemplum scriptum est de Deo, «Requievit Deus septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde . Non enim fatigatus est, ut requiesceret, aut modo non openim Judaeis, qui carnaliter sentiebant de Deo, nec intelligebant quia Deus cum quiete ope
Abbreviated transcription (Latin):
Surgente fide iam agnoscis ubisis. Et si for¬
te temptant fluctus concupiscentiȩ. intueris
quid promisit ds̃ & dulcedo promissorum.
faciet te contemptorem dulcedinum sexuli.
Etsi forte facis. temultȩ urgent minȩ potentiũ
malorum & ipsȩte expellunt deiustitia. at¬
tendis qui aminatur ds̃. it einignem aeternum.

Expanded text:
surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forsurgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aete
Abbreviated transcription (Latin):
dines felicita tibus scłi. obluusceremur eum
Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus
animȩ fidesilla quȩibi dormiebat excitat᷑
Tranquillumenim erat. quando dormi uitaꝑs.
in mari. Iuo dormiente. tempestas orta est.
& coeperunt periclitari. Ergo in cordexp̃i¬
ano & tranquillitas erit & pax: sed quamdiu
uigilat fides nrã Si autem dormit fides nrã
periditamur: Hocenim significat dormiens
xp̃s. quia quadam obliuis cantur fidem suam.
& periclitantur. Sed quomodo illa nauis cum
fluctuar& excitatus est xp̃s afluctuantibus &
dicentibus dnẽ. perimus: surrexit ille. impera¬
uit tempestatibus. imperauit fluctibus : cessa¬
uit periculum. facta est tranquillitas: sic & te
conturbant concupiscentiaemalȩ. ꝑ suasiones
malȩ. fluctus sunt : tranquillabuntur. Iam
desperas. & putas te non ꝑ tinere ad dnm: Eui¬
gil& fides tua. excitaxpm in corde tuo

Expanded text:
dines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. dines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a fluctuantibus, et dicentibus, «Domine, perimus;» surrexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo;