comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ dauid de ꝑfõa dicanit᷑ audifilia et ande et ĩclĩa a¬
rẽ tuã. et obliuisce̾ ppłm tuũ et dom̃ prĩstui Nã qͥ dicit
audifilia pacͥ utiq ẽ et illũcuĩꝰ dom̃ uel pplm̃ obluuoĩ
tradi debe̾ ꝑfuadẽt prẽm nchiloĩꝰ suefilie fuisse cestat᷑
quod ita fit cũ mortificaticũ xpõ abelenĩtis hꝯ mdicõtẽ
tẽꝑali ac uisi bilidomo ĩlla ĩ qͣsuma iugit̃ ꝑmãsuiri nrõs ocu

Expanded text:
nitur: audi, fBia, et uide, et inclina aurem tuam: et obliuiscere populum tuum, et domum patris tui. nam qui dicit audi, filia, pater utique est, et illum, cuius domum uel populum obliuioni tradi debere persuadet, patrem nihilominus suae filiae fuisse testatur. quod ita fit, cum mortificati cum Christo ab elementali ac uisibili domo in illam in qua sumus iugiter permansuri nostros ocu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe nicaem᷑ ꝙ̃ ꝓixipĩ qͥ ĩeadẽ nccĩtate atꝙ iopia nati ẽduca¬
tiq st̃ sustiuent
espõdimꝰ nos obid ad eiꝯ doct̾niã ac magisciũ tetẽdis¬
se. ut ĩbuialiqͣteꝯ tãti um̃i ĩstitucoĩbꝯ ae ꝑftĩone possiꝰ¬
nõ eẽnt laudibꝰ gͣua̾em᷑ a elacõne aĩmi qͣ ĩ nr̃is qͦ cellulis ñ¬
nõ qͥbꝰ nob̾m pĩs blãdiri excolliq possemꝰ¬

Expanded text:
 quem uix ipsi qui in eadem necessitate atque inopia nati educatique sunt sustinerent, respondimus nos ob id ad eius doctrinam ac magisterium tetendisse, ut inbui aliquatenus tanti uiri institutionibus ac perfectione possnon essent laudibus grauaremur aut elatione animi, qua in nostris quoque cellulis nonon quibus nobismet ipsis blandiri extollique possem
Abbreviated transcription (Latin):
sa eã iutrior sibi labõe deferri hic itaq abadolescẽcia
sua scolis cenobioꝵ tãto ardore se cradiditut ĩ eis puo
cẽꝑe ꝯmoratꝰ tã subiectoĩs bono. quã uniu̾sa otũtis
suas mortificãs uolũtates et ꝑ hãc extĩctis uniu̾sis ui¬
arita qͥ̃ssimoꝵ riñ dectna fundauit sublmor̃ ꝓfectu atdo̾e suc¬
qesa hemi festinauit penetre secta ut dnõ cui ĩcer tirbae sm̃¬

Expanded text:
st eam iuniorum sibi labore deferri. hic itaque ab adulescentia sua scolis coenobiorum tanto ardore se tradidit, ut in eis paruo tempore conmoratus tam subiectionis bono quam uniuersarum uirtutum sis uiantiquissimorum patrum doctrina fundauit, sublimioris profectus ardore succensus heremi festinauit penetrare secreta, ut domino, cui inter fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥita nocĩtatẽ cõu̾sioi̾s arripuit. ut eã ĩuolutate ꝓmpta ani¬
mi u̾cute cõu̾tẽs ad ꝑfeccõĩs fastigia sũma ꝑuem̾it. sic̃ etiã
aꝯͣrio. płimis qͦs noñatĩ mẽora̾e nõ debes nicħ ꝓfuit dn ẜui
tutẽ melioe arripuisse pͥncipio qͥ deĩceps cordĩs igna uĩa
ac duricia subseꝙ̃te. ut ceporẽ noxiũ. ac ꝓfũdũ mortis

Expanded text:
quia ita necessitatem conversionis arripuit, ut eam in voluntatem prompta animi virtute convertens ad perfectionis fastigia summa pervenerit; sicut etiam e contrario plurimis quos nominatim memorare non debeo, nihil profuit Domitutem meliore arripuisse principio, qui deinceps cordis ignavia ac duritia subsequente in teporem noxium ac in profundum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcrepatũ illa digit᷑. Ecc̃e ĩꝙͥ omẽs nos accẽdẽtes ignẽ accĩcti
stamũs ãbulate in lũe igrus nr̃i et ĩflãmis quas succendistis
Et ite ꝵ Quui ĩcendit in ꝙͣ maliciã ꝑib̃it abea. Cum gͦfemet
ip̃õs cott̾i dieseciãt scĩ trene cogitacõĩs põdẽ p̃gͣuatos abilla
mẽtis subłimitate decidẽ. et ĩuitos ymo nõ eciã nestiẽces in
rege pcc̃ mortisq trãsduce acq ut ceta pc̾mittã illis salcm

Expanded text:
 es uos accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis uestri, et in flammis, quas succendistis, et iterum qui incendit, inquit, malitiam, peribit ab ea. Cum ergo semet ipsos cotidie sentiant sancti terrenae cogitationis pondere praegrauatos ab illa mentis sublimitate decidere et inuitos, immo uero etiam nescientes in legem peccati mortisque transduci atque, ut cetera praetermittam, il
Abbreviated transcription (Latin):
faciat bonũ et nõ peccet id ẽ nẽo ĩ hac c̾rca tã scs cã diligẽs
tã ĩtẽtꝰ ues potuit ñꝙͣ uel potit ĩuer̾ri qͥ noͥ illi ac siglaribo¬
no ita iugit ualẽt ĩhere ut nõ cotaidie ab eodistractũ sesẽciat
deliqͥsse Or cñ cũ paũciet᷑ ĩ miũs anoxaeẽ nõ posse iustꝰ esse
nchoia nõ negat᷑. Q̾ͥo qͥs itaq aniamarcheton. id ẽ ĩpeccãtiã¬

Expanded text:
in hac terra tam sanctus, tam diligens, tam intentus uel potuit umquam uel poterit inueniri, qui uero illi ac singulari bono ita iugiter ualeat inhaerere, ut non cotidie ab eo distractum se sentiat deliquisse. qui tamen cum pronuntietur inmunis a noxa esse non posse, iustus esse nihilominus non negat
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽt effũdãt aͥppe q uideãt isdẽ ipĩs se ꝑ qͥbꝰ ꝯciauo dolore
uexati sũt. et usq ad ulcim̃ uite fiẽm escibꝰ ĩuolutos ⁊̃ ipãs
supplicacões suas offerre se sine cogitacõnũ anxietate nõ pos
se Exꝑtierũ se hũarris uccib̃ꝰ desidãtũ fiẽm obsistẽte carius
sarcina nõ posse ꝯtĩge̾. neq ilłi pcipuo sũmoq bono sedm̃ cor¬
dis sui desidim posse auĩgi. s a beiꝰ ĩcuita captiũos admnũda¬
na crãsduci ad grãm dĩ qͦ ĩpios iustificat ꝯuolãtet cũ apla ꝑ te¬

Expanded text:
sinenter effundant, quippe qui uideant isdem ipsis se pro quibus continuo dolore uexati sunt etiam usque ad ultimum uitae finem aestibus inuolutos etiam ipsas supplicationes suas offerre se sine cogitationum ase. Experti igitur se humanis viribus desideratam fidem, obsistente carnis sarcina, non posse contingere, neque illi praecipuo summoque bono secdis sui desiderium posse conjungi, sed ab ejus intuitu captivos ad mundana transduci, ad gratiam Dei, quae impios justificat, convolantes cum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̾cõ siꝯ ꝙͥ ꝙͣ pñti uidicat pi̾tate cui pena gͣuis est. uel u̾tutũ
ꝑnicõsa t̾cãsgressio. uel ipĩꝰ uicii uirulẽta cõtagio huic ĩꝙͣnec
suaꝵ cõfẽtiam illi potissim̃ scude̾ cõtẽdit. quã nͨ ccũueĩri nec
falli nec subterfuge se posse cognoscit.
nẽ scatũ siqͥs deadiutoris di nõ descudii sui laboe p̃suẽns

Expanded text:
am praesenti iudicat puritate, eai poena grauis est uel uirtutum perniciosa transgressio uel ipsius uitii uirulenta contagio. huic, inquamsuarum conscientiam illi potissimum studere contendet, quam nec circumueniri nec falli nec snbterfugere se posse cognoscit. Quem statum si quis de adiutorio dei, non de studii sui labore praesumens
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̾cio parẽt: ita ut adificiis cũ uoliu̾nt cõsc̾endis t̾ra ñ suppetat
nꝰ de lõgĩqͦ nauigiis ad portetur
b. cũ adirer̃ẽtib̾ꝰ nob̃ fauẽs desid̾iis nr̃ĩs dĩnitas bt̃issim
atq p̾cipui uir̃i archebi ep̃i p̾scitiss aduẽtũ qrapta de aria¬
suo ꝓꝑ dĩcũ solitudis custodiuit. ut nicħ dep̃ti̾te hũilicat ꝭ tẽore
laxauit. auc deadiecto sibi hõre blãdicꝰ sit. No̾erritãꝙͣ ydo¬
neũ se ad iscud officiũtestabat᷑ ascitũ s ueludĩ digñ. ab illa a¬
nachareseos discipłia ꝯgͥrebat᷑ ex pulsum. eo qd trigĩta et sep¬
tusset ħ igit cũ ĩ sup dca cheneseo qeũ illic eligẽdi epĩcã ꝓdux

Expanded text:
conmercio parent, ita ut aedificiis cum uoluerint extruendis terra non suppetat, nisi de longinquo nauigiis adportetur. Vbi cum aduenientibus nobis fauens desideriis nostris diuinitas beatissimi atque praecipui uiri Archebi episcopi praestitisset aduentum, qui raptus de anasuo propositum solitudinis custodiuit, ut nihil de praeteritae humilitatis tenore laxauerit aut de adiecto sibi honore blanditos sit non enim tamquam idoneum se ad istud officium testabatur adscitum, sed ut indignum ab illa anachoreseos disciplina querebatur expulsum, eo quod triginta et septuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ oĩum accõita ꝯ sida̾cõe flãmati. cũ ĩti̾o cordis clattabis aftie
Mtraoꝑatua deꝰ et aĩa meã niouit nimis Istudg̾ ẽ miabile
opꝯ dĩ hoĩem carrieũ carnales affectꝰ ĩ carne poĩtũ respuisse
et ĩtãta reꝵ acq ĩcursuũ uai̾etatẽ uiũ tene̾ aĩtũ scatũ atꝙri
mobilẽ ĩ oĩ accidẽcia ꝑmixcione durare Qua uirtute fũdat̾a
fenex qͥdã cũ apud alexandriã turbis ĩfideliũ ccũfusꝙ nõsolum
malẽdictis ueꝵ ẽ grauissis ĩpelleuaũ urget᷑ ĩ iuriis eiq a

Expanded text:
um adtonita consideratione flammatus cum intimo cordis exclamabit affectu: mira opera tua, et anima mea cognoscit nimis. istud ergo est mirabile opus dei, hominem carneum carnales affectus in carne positum respuisse et in tanta rerum atque incursuum uarietate unum tenere animi statum atque inmobilem in omni accedentium permutatione durare. qua uirtute fundatus senex quidam cum apud Alexandriam turbis infidelium circumfusus non solum maledictis, uerum etiam grauissimis inpellentium urgueretur iniuriis eique a
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ ĩmoratũ. cũ pͥncipale cordis adt̾pes atq t̾rẽos actꝰĩcuito fuit
deuolutũ na̾ ẽ enĩ illud sa lemõis suc̃a Ocłi tui cũ oidi̾t a leena
os tuũ tc̃ loq̃t᷑ pͣua et iacebis tãꝙͣ ĩcorde maris et sic̾ gub̾nrator
ĩmagna tẽpestate dices aũ feriũt me s nõ dotui et delusert
me ego cũ nesciui De̾lictis autẽ nõ solũ cͣpibꝰ s ⁊̃ t̾reĩs cogita¬

Expanded text:
fuerit deuolutum. uera eet enim illa Salomonis sententia: oculi tui cum uiderint alienam, os tuum tunc loquetur praua, et iacebis tamquam in corde maris, et sicut gubernator in magna tempestate. dices autem: feriunt me, sed non dolui, et deluserunt me, ego autem nesciui. dereliotis ergo non solum turpibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sui ac pͥmatꝰ obfõqis ac furtĩascẽdes nauẽ ad palestĩam syrie ꝑiũ¬
tie tcasmeauĩt. ub. ueliã icpiẽs atq nouiciꝰ ĩ illo qͦ nos degebamq me¬
sc receptꝰ hĩtacło ĩntã cellula ab abłie p̾ceptꝰ ẽ ꝯmane̾. S ne illic qͥ¬
de diu u̾tutes eiq ac mitalate̾ potuer̾t Nrã sili ꝑdicõe detectꝰ atq ad¬
pulsus est
spicõ ubi cũ satꝭ ardua acq pcelsa cuĩdã frĩ mostn regulã subeũti
corã oĩbꝰ ĩfynaxi frĩbꝰ p̃cẽpta tradidisset qͣ ĩ qrto ec p̃diximꝰ ĩsci

Expanded text:
scendens nauem ad Palaestinam Syriae prouinciam transmeauit, ubi uelut incipiens atque nouicius in illo in quo nos degebamus monasterii receptus habitaculo in nostra cellula ab abbate praeceptus est conmanere. qud nec illic quidem diu uirtutes eius ac merita latere potuerunt. nam simili catus est. spitio. abi eum satis ardua atque praecelsa cuidam fratri monasterii regulam subeunti coram omnibus in synaxi fratribus praecepta tradidisset, quae in quarto ut dix
Abbreviated transcription (Latin):
tã max ila cua p̾be ei et alta̾m. qͥ ꝯtẽti nõ erãt talionis eqͣlicate
ĩiurias ꝓp̾as uĩdicae f letales calces ac teloꝵ uolria ꝓalapa
leuissiã repẽdebãt. et ꝑ pno dẽte ꝑcuciẽciũ aĩas expetebãt
o me dici illis pocat diligite ĩimicos urõs ĩqͥla magnꝰ fc̾e¬
et utilicas docebat᷑ ut aĩ cos suos diligerite declitiarẽt ꝙ abinimi¬

Expanded text:
a maxilla tua, praebe illi et alteram, qui contenti non erant talionis aequalitate iniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima rependebant et pro uno dente percutientium animas expetebant. sed nec dici illis poterat: diligite inimicos uestros, in quibus magnus fructet utilitas ducebatur, ut amicos suos diligere
Abbreviated transcription (Latin):
Decam ꝓgeĩe nascebãt᷑ desidi̾o pulchtudĩs ear suctẽsi acceꝑũt
Deipĩs sibim oxões qͥ pirio suis ꝑẽtũ suoꝵ neqͥcias ĩfũdẽtes
abilla eos ĩgr̃ti sc̃cateat siplicitãte prua ꝓtinꝰ corrupert̃. ad
qͦs satis ꝯgr̃ue directũ ẽ illud eloqͥũ Ego dixi dii escꝭ. et filii excel¬
si omẽs pos autẽ sic̃ hoĩes moi̾em̃ et sic̃ unꝰ depͥncipibꝰ cade

Expanded text:
pulchritudinis earum succensi acceperunt de ipsis sibimet uxores, quae uiris suis parentum suorum nequitias infundentes ab illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad quos satis congrue directum est illud eloquium: ego dixi: dii estis, et filii excelsis omnes. uos autem sicut homines moriemini: et sic
Abbreviated transcription (Latin):
es noticia padens es phor iter ĩ extes ac studiosos tuilla esset
Ututis ꝙrubecieqs distũtio Ã uc ec̃ ĩter ppõs dõesticos fidei dũ
ĩtelleuarspacia cõm eis imẽsatẽ dũt᷑ ⁊̃ ĩqͥbꝰ ec desidiox igncuia
dina scptã agro optiõ et ft̾ili cõꝑat᷑. qͥcũ ilta gignat ac ꝓferat
colore mitigata atq mollita oẽm aspitatẽ. sue deposu̾nt. cu¬
Dalitatis neł ĩꝯgrua sẽtibꝰ hũanis rel noxia sẽciẽt᷑. Nõtilla¬
uoͥ ita uesq ysũ apta nascũt᷑. ut nec ĩ cocta sua crudelicate
despiceãt: uel offendãt. et tñ ig̾s calore decocta salub̾ora reddãt᷑¬

Expanded text:
entur, et per hoc inter inertes ac studiosos nulla esset virtutis prudentiaeque distantia; tum ut etiam inter ipsos domesticos fidei, dum intellectuum spatia coram eis immensa tenduntur, in eis et desidiosorum ina agro opimo ac fertili comparatur, qui cum multa gignat ac proferat  flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, vel incongrua usibus humanis vel noxia sentieue modum usui apta noscuntur, ut nec incocta sua cruditate displiceant, vel offendant, et tamen ignis calore decocta salubriora reddant
Abbreviated transcription (Latin):
estis et oꝑibꝰ pasce̾t᷑ Occultũ deĩceps publicãs ĩimicũ ac ponõs
ĩter ip̃m et hoi̾em ĩ ituicicias utiles salutarẽꝙ discordiã. ut dũ
cauet᷑ cãꝙͣ hostis noxiꝰ cũciciis fraudulẽtꝭ ultiꝰ hoĩ noce̾ ñ possiti
Nquo tñ et illud nod p̃cipue deb ĩstrue̾. ut amalio cõsiliis decli¬
nemꝰ Qd̾ l decepcoĩs auctor cõgrua pena et ꝯdẽpnacõe plec¬
tat Me illo ꝯͥdẽ qͥ sẽducit᷑ supplicõ caret. licetaliꝙͣ tulo leuiore ꝙͣille

Expanded text:
icum ac ponens inter ipsum et hominem utiles inimicitias salutaremque discordiam, ut dum cauetur tamquam hostis noxius, amicitiis fraudulentis ulterius homini nocere non posset. In quo tamen et illud nos praecipue debet instruere, ut a malis consiliis declinemus, quod licet deceptionis auctor congrua poena et condemnatione plectatur, ne ille quidem qui seducitur supplicio careat, licet aliquantulo le
Abbreviated transcription (Latin):
epeaũ accidit sine illusiõe dyaboli sme ĩt̾tessu ercois hũaĩ
qr nulla ẽ ĩ hac carne qͥ falli uelud ħo nõ possit ut et illeĩt
ille qͥcardio̾is ĩgenii ẽ ac iumoi̾s mi̾ti rectiꝰ alic ueriꝯq tõsẽciat
Et ĩdc̾co małꝰ sibi ꝙnus scĩa p̾dicꝰ ĩ anitũore ꝑ suadeãt. qd̾ possit¬
sio. elacõĩs tã et suꝑbie gͣuioes lagos nõ euadat Qͥs em̃iħ sibi abs

Expanded text:
siue inlusione diaboli siue intercessu erroris humani, quo nullus est in hac carne qui falli uelut homo non possit, ut et ille inille qui tardioris ingenii ac minoris est meriti rectius aliquid ueriusque praesentiat. et idcirco nullus sibi qusio, elationis tamen et superbiae graviores laqueos non evadet. Certissima es
Abbreviated transcription (Latin):
trã suã eccultat añ igͦmimã sua astutꝰ. Nõ em̃ igͦimõ sã ira qdie
passionẽ ita a sapiẽtibꝰ occultai debe̾ dec̾uit. ut rra ꝯdie peloti¬
finitatis irruecit ideo cẽsuit occłcadã. ut dũ ad pño sapiẽt᷑ ob̾te¬
laguescat et ꝑeat ꝓlaca uo̾ magis magisq co̾flagret. Dilatã¬
da gͥ atꝙ ãpliãda sũt pectora neãguscnio pusillaricacł arta¬
ta rraꝯdie tbuletis estibꝰ oppleãt᷑. et reciꝑe scdm̃ ꝓpħu illudin

Expanded text:
am iracundiae passionem, itaque sapientibus occultandam esse decernit, ut ejus velocinae infirmitatis irruerit, ideo censuit occultandam, ut dum ad praesens sapienter obtelanguescat et pereat, prolata vero magis magisque conflagret. Dilatanda ergo atque amplianda sunt pectora, ne angustiis pusillanimitatis arctata, iracundiae turbulentis aestibus oppleantur, et recipere secun
Abbreviated transcription (Latin):
ca̾e p̃cipim᷑. ueꝵ deceat muliem nõ uelato capite ocae dũm q̃ rõ
ut dc̃m ẽ moralẽ ꝯtĩet ĩcellẽctũ qtẽ ꝓphiã. quã c̾cio apłs ĩtulit
loco. anagogẽ sonat. ꝑ quã adĩ risibilia ac futã ẜmotrãffertur
ut ẽ illud̃ nolumꝰ aũ ignotãs uos fre̾s de dor miẽtibꝰ ut ñ ꝯc̾ste¬
m̃i sic̃ et cet̾iꝰ qͥ spẽ nõ hñt siem̃ credimꝰ qd̾ iht̃ mortuꝰ ẽ et re

Expanded text:
lat.o capite orare deum. quae ratio ut dictum est moralem continet intellectum. item prophetia, quam tertio apostolus intulit loco, anagogen sonat, per quam ad inuisibilia ac futura sermo transfertur, ut est illud: nolumus autem ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et ceteri qui spem non habent. si enim cr
Abbreviated transcription (Latin):
dict Totadie expãdi mana meas adte. Expectat nos cũdicit᷑
cũ dicit Et ego erudiui et cõfortani brachia eop et ĩmecogita¬
u̾t̾it maliciã Et ut nobinz ipõs cõfortemꝰ hortat᷑ cũ dicit Cõfor¬
tate manꝯ dissolutas et genua de bilia roborate Clarat iħt
clamãs rauçe fc̃e sũt fauces mee defecu̾at ocũli mei dũ speco

Expanded text:
i: tota die expandi manus meas ad te. expectat nos, cum dicitcum dieit: et ego erudiui, et confortaui bracchia eorum: et in me cogitauerunt malitiam, et ut nosmet ipsos confortemus hortatur, cum dicit: confortate manus dissoltitas, et genua debilia roborate. clamat lesclamans, raucae factae sunt fauces meae: defecerunt oculi mei, dum spero
Abbreviated transcription (Latin):
dauit dicẽs uade sic̃ credidisti fiatt̾ aliis de cactu fimbrie ue
scimĩti eiq ssꝑãtibꝰ medicĩãm ꝓbt̃i saĩtatꝭ dona largitꝰ ẽ alioꝵ
morbis me delã rogatꝰ ĩ dulfit aliis spõtaneã p̃stitit medi¬
cĩam alios hortatꝰ ẽ ut sꝑarẽt dicẽs. us saluꝰ fieĩ aliis nõ
spãtibiꝰ ultro ĩgessit auxiliũ aliop desidi̾a pͥꝯꝙͣ qd̾ ꝯcupierat¬
alios ita pͥtutẽ calcõnũ affluẽt̾ effudit. ic deeid̃ eroãgelistacõ¬
memoet Et cutauit omẽs lãguoes eoꝵ ¶nter ałios uoꝰ ĩm̃sa

Expanded text:
 aliis de tacte fimbriae eius sperantibus medicinam uibertim sanitatis dona largitus est: aliorum morbis medellam rogatus indolsit: aliis spontaneam praestitit medicinam: aliee hortatus est ut sperarent dicens: nis sanus fieri? aliis non sperautibus ultre ingessit auxilium: aliorum desideris, priusquam uoluntalios ita virtutem curationum affluenter effudit, ut de eis evangelista commemoret, Et curavit omnes languidos e
Abbreviated transcription (Latin):
acqͣrẽ dio edificad tiũ mͦ acq plac̾ae un liqͣdo p difficiliꝯ e ẽ quelli
atꝙ eradicui molitas corꝑis acq aĩe pa̾ties ꝙͣ spitales exseriu
plantariq u̾tutes
et igit᷑ pcͣtica q̃ duoba ut dc̃m ẽ subsistit modis. erga mltas
fessiões scudiaꝙ diuidit᷑. Qui dã añ fũ mã ĩ cẽcoĩs sus erga
hem secta et cordis cõscituũt pi̾tatẽ. utĩp̃titis selã et hel seum

Expanded text:
liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corporis atque animae passiones quam spiritales extrui plantarique uirtutes. ec igitur πραxτιxή, quae duobus ut dictum est subsistit modis, erga multas professiones studiaque diuiditur. quidam enim summam intentionis suae erga heremi secreta et cordis co
Abbreviated transcription (Latin):
tatoid crepidiẽm frustra decũbẽs de aq illiq motu spaua̾t medici¬
nã miũficẽciã ulcronee largitat᷑ oñ dic. Nã cũ uõle̾s eũ adsalu¬
tis remedia ꝑuocae̾ dixit ei uis sanꝰ fieiꝰ. Cũq ille de hũãni
adiũtorii ĩõpia q̃ret᷑. ac dice̾t. hoĩem nõ hẽo ut cũ tbata fui̾t aqͣ
mittat me ĩpiscĩam ĩcredulitati et ignorãtie eiꝰ ĩ dulgẽcie

Expanded text:
s de aquae illius motu sperauerat medicinam, munificentiam uHroneae largitatis ostendit. nam cum uolens eum ad salutis remedia prouocare dixisset ei: uis sanus fieri? cumque ille de humani adiutorii inopia quereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuerit aqua mittat me in piscinam, incredu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecucionẽ. cuiꝰ finit᷑ infine cõtentio
cũ resuirexerimꝰ amortuis: finet᷑ u¬
nob̃. sic̃ futa ẽ incapite nr̃o. sic fimet̾
⁊ in nob̃. si iusti fuerimꝰ inuenti. Na mor¬
tuꝰ ille: mortis int̾fector fuit. E magis
millo mors mortua ẽ: quã ipse inmorte.
Deniq etiã nom̃ ipsũ si attendamꝰ: nõ ẽ
sine nunistĩo. tlã saul int̾p̃tatꝰ peticio:

Expanded text:
io cum resurrexerimus a mortuis, sicut finita est in capite nostro, sic finietur et in nobis, si justi fuerimus inventi. Nam mortuus ille mortis interfector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül in
Abbreviated transcription (Latin):
dum suscepimus bearitati
ur̃e:s. titulũ habet aliquã¬
tulũ habet negociosu. Pa¬
ciẽnt᷑ gͦ sustinete nos: do¬
nec ilsũ enodemꝰ ut pos.¬
sumꝰ. qnͣtũ adiuxerit dns.
Nleq enĩ passim p̾tereun¬
da s̃ hec quandoquidẽ
placuit fr̃ibꝰ non tantum
aure ⁊ corde. ẜ istilo ex¬
cipienda que dicimꝰ: ut
non auditorẽ tantũ sed
lectorẽ etiã cogitare de¬
beamꝰ. Nata ẽ quidẽ occa¬
sio psalmo huic exse
quadã gesta quã uo¬
bis etiã fecimꝰ reci¬
tari delibro regiroꝵ
Saul enĩ rex non ad ꝑmanendũ electꝰ adño:¬

Expanded text:
dum suscepimus Charitati Vestrae: sed titulum habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam gesta, quam vobis etiam fecimus recitari de libro Regnorum. Saül enim rex non ad permanendum electus a Do
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽẽnt oĩa ⁊ sanabiles naeiones orbis
t̾rarũ. lunde mors tanꝗͣ quereres: im¬
cersier̃ illã. ⁊ estimante illã amicã: deflũ¬
xer̃.Ergo appetendo illã defluxer̃.⁊ in
mortẽ uruer̃ estimantes illã amicã. qͦmͦ¬

Expanded text:
ut essent omnia, et sanabiles fecit nationes orbis terrarum. Et unde mors tanquam quaereres: Imcersierunt illam, et aestimantes illam amicam defluxerunt . Ergo appetendo illam defluxerunt, et in mortem irruerunt, aestimantes illam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dum̃ fuscepimus karitati
ur̃e: s titulũ habet aliquã¬
tulũ habet negociosu. La¬
cient᷑ gͦ sustinete nos: do¬
nec ilłũ enodemꝰ ut pos¬
sumꝰ. qnͣtũ aduerit dns.
Nleq enĩ passim p̾tereun¬
da s̃ hȩc quandoquidẽ
placuit fribꝰ non tantum
aure ⁊ corde. ẜ ⁊stilo ex¬
cipienda que dicimꝰ: ut
non auditorẽ tantũ sed
lectorẽ etiã cogitare de¬
beamꝰ. Nata ẽ quidẽ occa¬
sio psalmo huic exre

Expanded text:
dum suscepimus Charitati Vestrae: sed titulum habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ueritatis: ⁊habentes inse lum̃ occultũ
fic̃ habent nubes un coruscant. Homines gͦ nu¬
adcelos nuscđia tua iusq ad nubes ueritas tua :
Ueritas p̃pollet inangłis s. dedisti illa ⁊i hominibꝰ.
⁊ deduxisti illa usq ad nubes. Rursꝰ miscdia ui¬
dent᷑ angłi nꝑn indigert. sod qr homines mise¬
ros tu misertaris ⁊ pbendo illis miscđia com¬
muncacrone resuffuxunis angłos facies. usq¬

Expanded text:
verbum veritatis et habentes in se lumen occultum, sicut habent nubes unde coruscant: homines ergo nucordia tua, et usque ad nubes veritas tua? Veritas praepollet in Angelis: sed dedisti illam et hominibus, et deduxisti illam usque ad nubes. Sursum misericordia videntur Angeli non indigere; sed quia homines miseros tu miseraris, et praebendo illis misericordiam communicatione resurrectionis Angelos facis, usq
Abbreviated transcription (Latin):
in iustos. Canta A dat mał. ⁊ tibi nichil
seruat. F alsũ ẽ qd t̃ ꝓmisit: seruat securꝰ esto.
Qui misertꝰ ẽ tui cũ ȩẽs ympiꝰ. deserit tecũ
esto. tene debitorẽ. qr credidisti ꝓmissiorem.
Dñe ñ pͥuab̾ bonis ambulantẽ ininnocentia.
Ergo qd hic nob̵ restat intorcłari. inafflicti¬
one in re dura: inp̃sentia uitȩ ꝑicłose qd nob̃
restat. Ut illuc ꝑueniamꝰ. Dñe ds uirtutũ.
bs homo qui sꝑat inte. Explic̃ de ppło. lax.¬

Expanded text:
injustos . Tanta dat et malis, et tibi nihil servat? Falsum est quod tibi promisit? Servat; securus esto. Qui misertus est tui, cum esses impius; deserit te, cuesto. Tene debitorem, quia credidisti in promissorem. «Dominus non privabit bonis ambulantes in innocentia.» Ergo quid nobis hic restat in torculari, in afflictione, in re dura, in praesentia vitae periculosae? quid nobis restat, ut illuc perveniamus? «Domine Deus virtutum, beatus homo qui sperat in te». IN PSALMUM LX
Abbreviated transcription (Latin):
salutare suũ sanat noe uñ possimꝰ uide qd
ostendit. Nõ qͦmͦ medicꝰ homo ipłe curatꝰ.
ut lucẽ istã ostendat eis qs curauerit. E ali¬
ud ẽ ista lux ꝗ̃ demonstratur ẽ aluid aũ ipse
medieꝰ qui curat ocłos quibꝰ ostenddat lucẽ.
que lur nõ ẽ ipse. Nõ gͦ sic dns as nr̃ Ipse

Expanded text:
are suum, sanat in nobis unde possimus videre quod ostendit: non quomodo medicus homo ipse curat, ut lucem istam ostendat eis quos curaverit; et aliud est ista lux quam demonstraturus est, aliud autem ipse medicus qui curat oculos quibus ostendat lucem, quae lux non est ipse. Non ergo sic Dominus De
Abbreviated transcription (Latin):
entit iquitate qr patit᷑. tu forte ñ sentis.: sed
oportet ut ⁊ te cogites ꝑegrinũ ⁊ iudeas qͦmodo
possit tͥ displicere qui non p̃stit̾it. qd tu inpatria

Expanded text:
Sentit iniquitatem, quia patitur: tu forte non sentis; sed Sentit iniquitatem, quia patitur: tu forte non sentis; sed oportet ut et te cogites peregrinum, et videas quomodo tibi possit displicere qui tibi non praestiterit quod tu in patria
Abbreviated transcription (Latin):
t̃is int̾ manꝰ abienas. Furtũ bonũ ẽ : non. Int̾rogo
adult̾iũ bonũ ẽ. Om̃s clamant: ñ. homicidiũ
bonũ ẽ: Om̃s clamãt. detestari se. Cõcupisc̾e̾ rẽ
ꝓrum tui bonũ ẽ.: Non uox omniũ ẽ. Au̾si adhue
nõ cõfiteris.accedit qui concupiscat rẽ tuã place¬
at tͥ. ⁊ respondet. quib uis: õs gͦ de his rebꝰ int̾ro¬
gati: clamant hȩc bona ñ eẽ. Rursꝰ debeneficiis
iron folũ denoniocendo: uerũ ⁊̃ de nõp̃stando
atq tͥbuendo int̾rogat᷑. Onñs aĩa esuriens. famẽ
pat̾is.aliꝰ habet panẽ ⁊ redundat ei ultͣ suffi¬
cientiã: noũ te agere. ñdat. displicet tͥ esuri¬
enti. displiceat ⁊ saciato cũ alt̾m esurire cogno¬
uerieꝓͦ egrinꝰ tecto indigẽs̃ ueñ inpatriã tuã.
nõ suscipit᷑ : ille tẽ clamat inhumanã ẽẽ illã eiui¬
tatẽ. facile ap̃ barbaros sibi eẽ potuisse refugiũ

Expanded text:
teris inter manus alienas? Furtum bonum est? Non. Interrogo: teris inter manus alienas? Furtum bonum est? Non. Interrogo: Adulterium bonum est? Omnes clamant: Non. Homicidium bonum est? Omnes clamant detestari se. Concupiscere rem proximi bonum est? Non, vox omnium est. Aut si adhuc non confiteris, accedit qui concupiscat rem tuam: placeat tibi, et responde quod vis. Omnes ergo de his rebus interrogati, clamant haec bona non esse. Rursus de beneficiis, non solum de non nocendo, verum etiam de praestando atque tribuendo. Interrogatur omnis anima esuriens, Famem pateris; alius habet panem, et redundat ei ultra sufficientiam, novit te egere, non dat: displicet tibi esurienti; displiceat et satiato, cum alterum esurire cognoveris. Peregrinus tecto indigens venit in patriam tuam, non suscipitur: ille tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile apud barbaros sibi esse potuisse refugium.
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ qr incordibꝰ scͥpta ñ erat. s qr tu fugitiuus eras
cordis tui abillo qui ubiq ẽ cõphendis: ⁊ adte¬
ipsii intꝰ reuocaris. sroptea seͥpta lex qͥd clamat
eis. qui desũer legẽ scͥptã incordibꝰ suis. Redite
p̃uaricatores adcor. Quis eni te doeuit nolle acce̾¬
di abalt̾o aduxorẽ tuã. Is te docuit nolle tibi
furtũ fieri: Qte docuit nolle iniuriã pati:
E qͥcqͥt aliud uł uniu̾salit̾ uł particłarit᷑ dici potest.
M ulta .ti. s̃ de quibꝰ singłis int̾rogati homines: cla¬
ra uoce respondeãt nolle se pati. Age si nonuis
pati ista: numqd folꝰ es homo: Nomre insocietate
unius generis humam. Qui tecũ factꝰ ẽ fociꝰ tuꝰ ẽ.
noli alt̾i fac̾e. Iudicas.N. maluĩ ẽẽ in eo qdͥ pati
non uis. ⁊ ħ te cogit nosse lex intima impso tuo
corde conscͥpta. Faciebas: ⁊ clamabat᷑ int̾ manꝰ
tuas. Iuom gͦ cogeris redire ad cor tuũ cũ ħ pa¬

Expanded text:
non quia in cordibus scripta non erat; sed quia tu fugitivus eras non quia in cordibus scripta non erat; sed quia tu fugitivus eras cordis tui, ab illo qui ubique est comprehenderis, et ad teipsum intro revocaris. Propterea scripta lex quid clamat eis qui deseruerunt legem scriptam in cordibus suis ? Redite praevaricatores ad cor . Quis enim te docuit, nolle accedi ab altero ad uxorem tuam? quis te docuit, nolle tibi furtum fieri? quis te docuit, nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest? Multa enim sunt, de quibus singulis interrogati homines, clara voce respondeant, nolle se pati. Age, si non vis pati ista, numquid solus es homo? nonne in societate vivis generis humani? Qui tecum factus est, socius tuus est; noli alteri facere. Judicas enim malum esse in eo quod pati non vis: et hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo corde conscripta. Faciebas, et clamabatur inter manus tuas: quomodo cogeris redire ad cor tuum, cum hoc pa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicate filii homanũ. Cui enĩ unqͦ non fa¬
cile ẽ loqui iusticiã. A ut q de iusticia in t̾ro¬
gatꝰ quando ñ habet causa ñ facile responde¬
at qͥt sit iustũ: Quandoquidẽ manu forma¬
toris nrĩs inipsis cordibꝰ nr̃is ueritas scripsit:
qͥ tͥ non uis fieri ne facias alt̾i. ħ ⁊ anꝗͣ lex¬
daretꝰ nremy ignorare ꝑmissus ẽ: ut ẽẽt un
iudicarent᷑. ⁊ qͥbꝰ lex non eẽt. data. Sed ne s̃
hominis aliqͥd de fuisse quȩ secunt᷑. scͥptũ ẽ ⁊̃
intabuł d incordibꝰ ñ legebant. Nõ.N. scͥptũ
ñ habebãt. s leg̾e nolebat. Oppositũ ẽ ocłis eoꝵ
qͥ incõscientia uide cogeret᷑. ⁊ qͣsi forisẽcꝰ¬
ammrta uoce di adint̾iora fua hoõ cõpulsuᷤ
ẽ: dicente sẽpt᷑a. In cogita cronibꝰ enĩ impii
int̾rogacio erit. Ubi introgacro: ibi lex.
d ed qr homines appetentes ea quę foris s̃ &
ase ipsis exules facti ẽ. data ẽ ⁊̃ conse̾pta lex

Expanded text:
ui enim iniquo non facile est loqui justitiam? aut quis de justitia interrogatus, quando non habet causam, non facile respondeat quid sit justum? Quandoquidem manu formatoris nostri in ipsis cordibus nostris veritas scripsit: Quod tibi non vis fieri, ne facias alteri . Hoc edaretur nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur et quibus Lex non esset data. Sed ne sibi homines aliquid defuisse quaererentur, scriptum est et in tabulis quod in cordibus non legebant. Non enim scriptum non habebant, sed legere nolebant. Oppositum est oculis eorum quod in conscientia videre cogereta voce Dei, ad interiora sua homo compulsus est, dicente Scriptura: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Ubi interrogatio, ibi lex. Sed quia homines appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, data est etiam conscripta lex:
Abbreviated transcription (Latin):
noĩ dicatissimis ⁊ amplissimis ac pro
largiore miscoĩa ad capatitatẽ multi¬
tudimis escis preter bellorũ morẽ tru¬
binc ad cius nomẽ uetacitet currere
ut effigiant penas ignis eterm. Qd̃
nomẽ multi eoꝵ mendaciter usurpa¬
runt ut effugent penas pñtis exiti.
Nam quos uides petulanter ⁊ proca¬
citer insultare seruis ⁊ pĩ. sũt ĩ eis płi¬
tm̃ qui illũ interitũ cladẽq nõ eua¬
sissent isi seruos xp̃i se esle finxissct
Et nũc ingrata suꝑbia atq ĩpussimai¬
sama eins noĩ resistunt corde ꝑuerso
nt sempiternis tenebris. puniantur

Expanded text:
nomini dicatissimis et amplissimis ac pro nomini dicatissimis et amplissimis ac pro largiore misericordia ad capacitatem multitudinis electis praeter bellorum morem truhinc ad eius nomen ueraciter currere, ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur
Abbreviated transcription (Latin):
Furot. Illo ducchantur a miscrantib
hostibus quibus etiã extta ip̃a loca pe¬
percerant ne in eos ĩcunterent qui si
milẽ miscricordiã non habebant Q
uentes postra qm̃ adloca illa ueme¬
bant et ubi fuerat interdcm̃ qd̾ alibi in¬
te belli licusset. tota feriendi refrenaba¬
tur ĩmanitas et captiuandi cupiditas
frangebatur. Sic euascrũt multi qui nc̃
illa ciuitas pertulit xp̃o imputabant
Bona uero que in eos ut uiuerent ꝑꝑ
xp̃i honorem facta sunt non imputat
x p̃o nr̃o sed facto suo. cũ potius debeñt
si quid recte saperent illa que ab hosti¬
bus aspera et dira perpessi sunt. illi
corrnptos hõm mores bellis emonda¬
re atꝙ conterere itt̃q mortaliũ iustã uiti¬
atq laudabilẽ talib afflictionibus ex¬
tere probatãq nel m meliora transfer¬
re uł in his adhuc terris ꝓpter usus
alios detinere: Illud uͥ quod eis uł ubi¬
tũq propter xp̃i nomen uel ĩ locis ⁊p̃i

Expanded text:
furor, illo ducebantur a miserantibus furor, illo ducebantur a miserantibus hostibus, quibus etiam extra ipsa loca pepercerant, ne in eos incurrerent, qui similem misericordiam non habebant. Quientes posteaquam ad loca illa ueniebant, ubi fuerat interdictum quod alibi belli iure licuisset, tota feriendi refrenabatur inmanitas et captiuandi cupiditas frangebatur. Sic euaserunt multi, qui nunilla ciuitas pertulit, Christo inputant; bona uero, quae in eos ut uiuerent propter Christi honorem facta sunt. non inputant Christo nostro sed fato suo, cum potius deberent, si quid recti saperent, illa, quae ab hostibus aspera et dura perpessi sunt, illi corruptos hominum mores bellis emendare adque conterere itemque uitam mortalium iustam adque laudabilem talibus adflictionibus exercere probatamque uel in meliora transferre uel in his adhuc terris propter usus alios detinere: illud uero, quod eis uel ubicumque propter Christi nomen uel in locis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
spr̃s inflatus affectat. amatq sibi ĩ
landibus dici. parcere subiectis et de¬
bellare suꝑbos. Unde ctiã de terrena
ciitate q̃ne cũ dñari appetit et si ppłi
fuiant. ip̃a ei dnãndi libido dñatur.
Non est pretercũdũ silentio quidꝗd
dr̃c suscepti huiꝰ oꝑis ⁊atio postulat
et facultas dat. Ex hac namq cxis
tunt iimici aduersus quos defen¬
denda est dci tintas. Auorũ tñ młti
correcto impictatis errore ciues in
ca fuit satis ydonci. Multi uero ĩ eã
tantis ex ardescunt ignibꝰ odiorũ tã¬
que manifestis beneficus redem ꝓtoĩs
ciꝰ ingrati sũt. ut hodic contra cã lm¬
guas non mouerẽt ñ ferrur hostile
fugientes in sacratis cius locis uitam
de qua superbiĩt inuenirent. An nõ
ctiam iłli romani xp̃i noĩ infesti sũt
Quibus propter xp̃m barbati peꝑceit̃
Sestantur hoc martirũ loca ⁊ basilice
runt. Hucusq cruc̃tus seniebat m̃iti¬
cus Ibi accipiebat lumtẽ trucidatois

Expanded text:
spiritus inflatus adfectat amatque sibi in spiritus inflatus adfectat amatque sibi in laudibus dici: Parcere subiectis et debellare superbos. Unde etiam de terrena ciuitate, quae cum dominari adpetit, etsi populi seruiant, ipsa ei dominandi libido dominatur, non est praetereundum silentio quidquid dicere suscepti huius operis ratio postulat et facultas datunt inimici, aduersus quos defendenda est Dei ciuitas, quorum tamen multi correcto inpietatis errore ciues in ea fiunt satis idonei; multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum tamque manifestis beneficiis redemtoris eius ingrati sunt, ut hodie contra eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani Christi nomini infesti sunt, quibus propter Christum barbari pepercerunt? Testantur hoc martyrum loca et basilicarunt. Huc usque cruentus saeuiebat inimicus, ibi accipiebat limitem trucidatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Lotiosissimã cĩ¬
nititem dei sine
in hoc tempor
os prregrmat
ex fide uiuẽs si¬
ne in illa stabili¬
ate sedis eterne
quã nuc expectat per pacientiã. N¬
adusq iusticia conuerfatur ĩ iuiditi¬
nii. deinceps adeptuta per excellen¬
tiam uictoria ultima et pace ꝑfecta
hoc oꝑe ad te instituto ⁊ mea promis¬
sionc debito defendere aduersus cos
qui cõditori eius deos suos preferũt
fili carissime marełime suscepi Mag¬
nĩ opus et arduũ scd dcus aditor no¬
iltr ełt. Nam scio quibus uiribus opꝰ
sit ut persnadcatut suꝑbis quãta sit
uirtus hũilitatis qua fit ut or̃a terit¬
na cacumina tẽporali mobilitate nu¬
tancia: non humano usurpata fastu
sed diuina gr̃a donata celsitudo trãs¬
tendat. Rex eñ et conditor cmitatis
huiꝰ de qua loqui instituimus ĩ scrip¬
tura ppłi sin sententiã diuine legis
aperuit qua dcm ẽ. Deus suꝑbis re¬
sistit. hũilibus autẽ dat grãm. Hoc
uero quod dei ẽ. superbe quoq anime

Expanded text:
oriosissimam ciuitatem Dei siue in hoc temporum os peregrinatur ex fide uiuens, siue in illa stabilitate sedis aeternae, quam nunc expectat per patientiam, quoadusque iustitia conuertatur in iudicium, deinceps adeptura per excellentiam uictoria ultima et pace perfecta, hoc opere ad te instituto et mea ad te promissione debito defendere aduersus eos, qui conditori eius deos suos praeferunt, fili carissime Marcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor noster est. Nam scio quibus uiribus opus sit. ut persuadeatur superbis quanta sit uirtus humilitatis, qua fit ut omnia terrena cacumina temporali mobilitate nutantia non humano usurpata fastu, sed diuina gratia donata celsitudo transcendat. Rex enim et conditor ciuitatis huius, de qua loqui instituimus, in scriptura populi sui sententiam diuinae legis aperuit, qua dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hoc uero, quod Dei est, superbae quoque animae
Abbreviated transcription (Latin):
carent᷑. In quoꝵ decimo libro. nõ debu¬
it ꝓmiraculo poni in abrahe sacrifi¬
cio flamam celitus facta inter diui¬
sas uictimas cucurrisse. qmĩ ħ illi in
uisione monstratũ est. In septiodetio
libro ꝙ dam est desamuele no erat de
filiis aaron. dicendu pocuis fuit. nõ
erat filius sacerdotis. filios quippe sa¬
cerdotu defunctis sacerdotibus succedere
magis legĩ moris fuit. Nam infiliis
a a rõn reꝑitur pater samueł. sed sacer¬
dos non fuit. nec ita infiliis. ut eum
ipse genuerit a aron. sed sicut omnes
illuis ppłi dicunt᷑ filii ifracl. Hoc opꝰ
sit incipit. Gloriosissima cuutatem.

Expanded text:
carentur. In quorum decimo libro non debucarentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum est. in septimo decimo, quod dictum est de Samuhel: non erat de filiis Aaron, dicendum potius fuit: non erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Gloriosissimam ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mala nec de fuisse unqua nec defut᷑a
mortalibus et ea nũc magna. nuc
parua temporibus locis personisq
uariari. sed deorũ multorui cultum
quo eis sacrificat᷑ ꝓpter uitã pꝰ mortẽ
futura esse ntilem disputant. Hiis gͦ
decem libris. due iste uane oppiniocs
xͥane religioni aduersarie refellut
Se ne quisꝙͣ nos aliena tm̃ redargu¬
isse non aut nr̃ã asseriuusse reprehẽ¬
deret id agit pars altera operis huiꝰ
que libris duodecim continet᷑. Quã¬
qua ubi opus est. et inpriorib dece
que nr̃a sunt asseramus et in xiiii
posterioribus redargnamns aduer¬
sa. Duodecim ergo lib̾rorũ sequentiu
primi qͣtuor continent exortu duaꝵ
ciuitatum. quarũ una est dei. altera
huiꝰ mundi. Secundi quatuor excur¬
sum carũ siue ꝓtursu. Tercu uero qͥ
et postrem̃i. debitos fines. Ita oms xxͥ
duo libri cum sint de uitaq ciuitate.
conscripti. titulu tamen ameliore ac¬
ceperunt. ut de cuutate dei pocius uo¬

Expanded text:
mala nec defuisse umquam nec defutura mala nec defuisse umquam nec defutura mortalibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temporibus personisque uariari, sed deorum multorum cultum, quo eis sacrificatur, propter uitam post mortem futuram esse utilem disputant. his ergo decem libris duae istae uanae opiniones Christianae, religioni aduersariae refelluntur. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet, id agit pars altera operis huius, quae libris duodecim continetur, quamquam, ubi opus est, et in prioribus decem, quae nostra sunt, asseramus et in duodecim posterioribus redarguamus aduersa. duodecim ergo librorum sequentium primi quattuor continent exortum duarum ciuitatum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uo
Abbreviated transcription (Latin):
Nterca cum Roma go¬
thorum irruptione
agentium sub rege ala¬
rico atq impetu mag¬
ne cladis euersa est eiͦ
euersionem deoꝵ falsoꝵ
multorũq cultores qͦs
usitato nõĩe paganos
uocamus in xͥana reli¬
gione referre conantes.
solito acerbius as ama¬
rius deum ueru blasphe¬
mare ceperunt. Unde
ego ex ardescens zelo domus dei aduer¬
sus eoꝵ blasphennias uel errores li¬
bros de cuntate dei scribere institui
Quorũ opus ꝑ aliquot annos me
tenuit eo ꝙ alia multa intercurrebat
que differri non oporteret. et me priꝰ
ad soluend̾ occupabant. Hoc aute de
cuntate dei grande opus.tande uigiti
duobus libris est terminatũ. Quoꝵ
quinq primi eos reffellt qui res hu¬
manas ita prosperari uolunt ut ad
H multoꝵ deorũ cultum quos pagani
colere consneuenit. neccessarui esse
arbitrent᷑. Et quia prohibent᷑ mala
ista exoriri atq habundare conten¬
dunt. Sequentes aute quinq. ad¬
uersus eos loquunt᷑ qui fatent᷑. Heq

Expanded text:
nterea Roma Gotthorum inruptione agentium sub rege Allaricho atque impetu magnae cladis euersa est. cuius euer-. sionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine paganos uocamus, in Christianam religionem referre conantes solito acerbius et amarius deum uerum blasphemare coeperunt. unde ego exardescens zelo domus dei aduersus eorum blasphemias uel errores libros de ciuitate dei scribere institui. quod opus per aliquot annos me tenuit eo, quod alia multa intercurrebant, quae differri non oporteret et me prius ad soluendum occupabant. {hoc autem de ciuitate dei grande opus tandem uiginti duobus libris determinatum. quorum quinque primi eos refellunt, qui res humanas ita prosperari uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, quos pagani colere consuerunt, necessarium esse arbitrentur et, quia prohibentur, mala ista exoriri atque abundare contendunt. sequentes autem quinque aduersus eos loquuntur, qui fatentur haec
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾ nulla un¬
quam bella
ita gesta sint
Deos eorum quos uicerant ꝑteret uic
¶Uam inprudenter tis¬
rom̃am deos penates qui troiam cu¬
stodire non potuerant sibi crederũt¬
introya ꝙ nemine liberauit agrecis
et basilicis apłoꝵ que omnes adse co¬
fugientes abarbaris defendert.¬

Expanded text:
d nulla unquam bella ita gesta sunt, deos eorum quos vicerant, parcerent vicuam inprudenter Romani deos penates, qui Troiam custodire non potuerant, sibi credidia, quod neminem liberauit a Graecis, et basilicis apostolorum, quae omnes ad se confugientes a barbaris defender
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine ꝓpħaꝵ per pauti ea scͥ¬
serunt que auctoritate canonis ob¬
tineret. De quoꝵ p̃dictis que adxp̃m ec¬
clesiamq eius ꝑtinẽt. nõ nlła mͥ in hos
opere uideo esse ponenda. Qr comodius
fiet adiuuãte dño sequenti libro. ne
hũc tam prolixũ ulteriꝰ honeremus
Eciuitatum
duaru. quaꝵ
dei una. seculi
huiꝰ est altera.
inqͣ est quãtu
ad hoiu genꝰ
pegrina exortu
et processu. ci debitis finibus me scrip:¬
turu esse ꝓmisi cũ prius inimicos tuu¬
tatis dei qui conditori eius xp̃o deos su¬
os preferunt. et liuore sibi ꝑnitiosissio
decem priorib feci. dehac ueo mea quã
mõ cõmẽoraui triꝑtita ꝓmissione de.¬
cimũ sequẽtib quatuor libris est am¬
barũ digestus exortus. Deinde ꝓcessus
ab homine primo usq ad diluuiũ libro
uno qui huiꝰ oꝑis est qnͣtus decimus atq
uide usq ad abrahã rursus ambe sic̃ intẽ¬
poribus ita et in nr̃is litteris conturrert.¬

Expanded text:
multitudine prophetarum perpauci ea scripserunt, quae auctoritatem canonis obtinerent. De quorum praedictis, quae ad Christum ecclesiamque eius pertinent, nonnulla mihi in hoc opere uideo esse ponenda; quod commodius fiet adiuuante Domino sequenti libro, ne hunc tam prolixum ulterius oneremusciuitatum duarum, quarum Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno, qui est huius operis quintus decimus, adque inde usque ad Abraham rursus ambae, sicut in temporibus, ita et in nostris litteris cucurrer
Abbreviated transcription (Latin):
quib hot primũ queror tur tot interiatentib spacus maris ãtq fterrarũ
tam paruaur epłam nuleritis. insi quod ita merui qui uobis ut stribitis an¬
te non strips. ⁊ cartam defuisse uõ ꝓͥutem egrpto ntimilt ante cõmeraa et

Expanded text:
De quibus hoc primum queror, cur tot interjacentibus spatiis maris atque terrarum, De quibus hoc primum queror, cur tot interjacentibus spatiis maris atque terrarum, tam parvam Epistolam miseritis, nisi quod ita merui, qui vobis, ut scribitis, ante non scripsi. Chartam defuisse non puto, Aegypto ministrante commercia. Et
Abbreviated transcription (Latin):
on debet carta diuidere. Quos amor
mutuus copulaiit Ret per singulas officia mei sunt partienda sermonis cũ
sic muitem uos ametis ut nõ minus tees taritas iungat qͦuam duos natura
sociauit. quin pocius si rei condicio pateretur sub uno litterule apice nomina
insa toncluderem ur̃is quoq ita me litteris ꝓuocantib
nꝑte delate sunt que inter syros sarracenos que uastũ buntem ducit: sit ga¬
nusris sum ut illum diem romane felicitatis quo pͥmũ marcelli apud uolani
prelio post canuensem pugnam hannibalis agnuua contͥiderunt Ego uiterĩ
Et licet supͣ dictus frater sepe me uisitet: atiꝑ me ita ut sua i xp̃o instera foue
plector. ille metũ loquuntur ille hic tantũ latinũ stiuit hit eniui aũt barbaes
senuisermo distendus est. aut tacendum est Quocienstumq carissimos mich
uultus note manus referunt imp̃sa uestigia tociens aut ego hit nõ sim aut
uos hit estis. Credite amori uera ditenti Et cum her striberemt uos indebam

Expanded text:
on debet charta diuidere, \'quos amor mutuus copulauit, nec per singulos officia mei sunt partienda sermonis, cum sic inuicem uos ametis, ut non minus tres caritas iungat, quam duos natura sociauit. quin potius, si rei condicio pateretur, sub uno litterulae apice nomina indiuisa concluderem uestris quoque ita me litteris prouocantibparte delatae sunt, quae inter Syros ac Sarracenos uastum limitem ducit, sic gauisus sum, ut illum diem Romanae felicitatis, quo primum Marcelli apud Nolam proelio post Cannensem pugnam superba Hannibalis agmina conciderunt, ego uicerim. et licet supra dictus frater saepe me uisitet atque ita ut sua in Christo uiscera foueplector, illae mecum loquuntur, illae hic tantum Latine sciunt. Hic enim aut barbarus semisermo discendus est, aut tacendum. Quotiescumque carissimos mihi vultus notae manus referunt impressa vestigia, toties aut ego hic non sum, aut vos hic estis. Credite amori vera dicenti: et cum has scriberem, vos videbam.
Abbreviated transcription (Latin):
ad nostrũ. Enit Maticte n. ciuꝰ libros młto difficilius est nosse ꝙͣ
queat cuiꝰ asstionẽ penitꝰ ignoret: & ne lectore lõgius malĩcuiꝰ¬
modi eloquẽtiȩ sit & ꝗbus u̾boꝵ florib ornatꝰ incedit: secũdi libait x¬
euiꝰ mõstrauit exordiũ q exf̾nã crapulã ruptans ita euomiut. Sati¬
sfacio ĩ uitatis nõ ut claro currã ẜmone ẜ ut arumore purgatꝰue
uam. bano obsecro agrũ nouella plantationũ arbusta reneritu dinis
erepta de uitioꝵ gurgitib audientia cõita agminib scimꝰ ecołiam

Expanded text:
ad nostrum αἰνιγματισταὶ, cujus libros multo difficilius est nosse, quad nostrum αἰνιγματισταὶ, cujus libros multo difficilius est nosse, ququeat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi libri ejus monstrabit exordium, quod hesternam crapulam ructans, ita evomit: 239 « Satisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam,