comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. cor iusti molle d̾r. qui suꝑni
iudicii timore penetratur. Molle
est qd penetrari potest. durum
qd̾ penetrari non potest. Unde
ꝑ salomonem d̾r. Beatus homo
qui semꝑ est paidus. Qui u̾o
mentis est dure. corruet in ma¬
lum. Uirtutẽ ergo sue formi¬
dinis. non sibi s ãuctori tribuit.
qui ait. Deus molliuit cor meum:
et om̃ps conturbauit me. Non au¬
tem secura sed ꝑturbata sunt corda
bonoꝵ: quia dum futuri examinis
pondus considerant. quietem hic
habere non appetunt. securitatem
suam districtionis intime conside¬
ratione ꝑturbant qui tamen in¬
ter ip̃a timoris supplicia. sepe ani¬
mũ reuocant ad dona. Et ut se¬
met ip̃os consolatione refoueant.
inter hoc qd̾ metuunt. reducũt
ocł̾m ad dona que acceperunt.
ut spes subleuet. quem timor pre¬
mit. Unde et sequitur. Non enim
nec faciem meam oꝑuit caligo.
Ille enim inflagello positus a
salute corporis. propter imminen¬
tes tenebras perit: qui id circo ꝓ

Expanded text:
re cor justi molle dicitur, quia superni re cor justi molle dicitur, quia superni judicii timore penetratur. Molle est etenim quod penetrari potest, durum quod penetrari non potest. Unde per Salomonem dicitur: « Beatus homo qui semper est pavidus, qui vero mentis est durae corruet in malum . Virtutem ergo suae formidinis non sibi, sed auctori tribuit, qui ait: Deus mollivit cor meum, et Omnipotens conturbavit me. Non autem secura, sed perturbata sunt corda bonorum, quia dum futuri examinis pondus considerant, quietem hic habere non appetunt, securitatem suam districtionis intimae consideratione perturbant. Qui tamen inter ipsa timoris supplicia saepe animum revocant ad dona, et ut semetipsos consolatione refoveant, inter hoc quod metuunt reducunt oculum ad dona quae acceperunt, ut spes sublevet quem timor premit. Unde et sequitur: CAPUT nec faciem meam operuit caligo. - Ille enim in flagello positus a salute corporis propter imminentes tenebras perit, qui idcirco pro
Abbreviated transcription (Latin):
iusti uiri ad cordis secretarium
redeunt ^ uim occulte districtionis
intuentur. maiestatis in time
iuditio assistunt: Ut eo magis
quandoq securi sint: quo hic quã¬
diu uiuerent. securi esse noluerunt.
Nam maloꝵ mentes. cum renu¬
unt considerare qd̾ timeant: ad
hoc quandoq gaudentes ꝑueni¬
unt. qd̾ timentes nullo modo eua¬
dent. S ecce de beato iob. nouimꝰ
qd̾ creb̾is dei sacrificiis deditus. qd̾
hospitalitalitatib. qd̾ in digentiis
pauperum impensus qd̾ suis etiã
subditis humilis. qd̾ sibi ad uer¬
santib benignus fuit: et tamen
tot flagella suscepit. Net iam
securus inter flagella extitit. s
ad huc metuit: ad huc diuine dis¬
trictionis uim considerans. cõtre¬
myscit. Quid nos itaq miseri.
quid ꝓpeccatores dicimus: si sic ti¬
met qui sic egit: S tanti timo¬
ris pondus. añ asemet ip̃o Hẽat.
in notescat. Sequitur. Deus mol
liuit cor meũ: et op̾nis contur¬
bauit me. Ex diuino enĩ mune¬

Expanded text:
justi viri ad cordis secretarium justi viri ad cordis secretarium redeunt vim occultae districtionis intuentur, majestatis intimae judicio assistunt, ut eo magis quandoque securi sint, quo hic quandiu viverent securi esse noluerunt. Nam malorum mentes cum renuunt considerare quod timeant, ad hoc quandoque gaudentes perveniunt quod timentes nullo modo evadant. Sed ecce de beato Job novimus quod crebris Dei sacrificiis deditus, quod hospitalitatibus, quod indigentiis pauperum impensus, quod suis etiam subditis humilis, quod sibi adversantibus benignus fuit, et tamen tot flagella suscepit nec jam securus exstitit inter flagella, sed adhuc metuit, adhuc divinae districtionis vim considerans contremiscit. Quid nos itaque miseri, quid peccatores dicimus, si sic timet, qui sic egit? Sed tanti timoris pondus an a semetipso habeat, innotestat. Sequitur: CAPUT XLlivit cor meum, et Omnipotens conturbavit me. - Ex divino mune
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Explet in me uolunt
suam. qui multis me ꝑcusis¬
h affligit: s mults̃ similia presto
su̾t ei: quia si ferire cogitat. ad huc
muenit ubi plaga crescat. Hinc¬
itat pensandum est. quam pa¬
uidus ante flagella fuit: qui etiã
ꝑcussus ad huc metuit. ne feria¬
tur. In comprehensibilem quip¬
re uim ei in esse considerans. et
potestatis et examinis: esse uir
uistus noluit nec de flagello se¬
mrus. Unde ad huc metuens ad
turbatus sum: et considerans
cum timore sollicitor. Bene afa
ne dñi turbatur. qui terrorẽ ma¬
iestatis illius. cordis sui obtutib
pponit: et ad eiꝰ rectitudinem pa¬
uore concutitur. dum se redden¬
dis rationib. conspicit idoneũ
no esse.si districte iudicetur. Rec¬
reautẽ d̾r. Et considerans eum.
more sollicitor: quia diuine
mnimaduersionis uim. cum mi¬
nime quisq considerat. minime
formidat. Et tanto magis in
hac uita quasi securus est.quan¬
to aconsideratione interne dis¬
trictionis alienus. Semꝑ enim

Expanded text:
 Explet in me voluntatem suam, quia multis me percussionibus affligit. Sed « multa similia praesto sunt ei, » quia si ferire cogitat, adhuc invenitur, ubi plaga crescat. itaque pensandum est quam pavidus ante flagellum fuit, qui etiam percussus adhuc metuit ne feriatur. Incomprehensibilem quippe vim ei inesse considerans et potestatis et examinis, esse vir justus noluit nec de flagello securus. Unde adhuc metuens adjturbatus sum, et considerans eum, timore scie Domini turbatur, qui terrorem majestatis illius, cordis sui obtutibus proponit, et ejus rectitudinis pavore concutitur, dum se reddendi rationibus conspicit idoneum non esse, si districte judicetur. Recte autem dicitur, Et considerans eum timore sollicitor, quia divinae animadversionis vim cum minime quisque considerat, minime formidat; et tanto magis in hac vita quasi securus est, quanto a consideratione internae districtionis alienus. Semper etenim
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe. uniuersa eccła signari: Quã
ꝑuersi predicatores de metunt. et
auctorem eius. inmenbris suis op¬
primendo uindemiant. Qui cre¬
ators nr̃i grãm ꝑsequentes. dum
quosdam de illa qui recti udeban¬
tur rapiunt: quid aliud quam
spitas uł botros animarũ tollũt:¬
it de quib ad huc subditur. Nudos¬

Expanded text:
nomine universa Ecclesia designari, quam perversi praedicatores demetunt, et auctorem ejus in membris suis opprimendo vindemiant, quia Creatoris nostri gratiam persequentes, dum quosdam de illa qui recti videbantur rapiunt, quid aliud quam spicas vel botros animarum tollunt? De quibus adhuc subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe.nisi hereticos designat
constitutiones patrum prae¬
cando transcend̃t. De quib nii¬
rum constitutionib. Saiptin
est.Ne transgrediaris termses
antiquos: quos posuerunt pes
tui. Qui greges diripiunt. a
pascunt: qͥai imꝑitos quoli
uersis ad seꝑsuasionib trabiei
et doctrinis pestiferis ad intiu¬
endum nutriunt. Nam qd ꝓ
tur. sponsi uerba testantur᷑ qui
sponsam suam ad loquitur us.
Nisi cognoutris te opulchia nit
mulieres: egredere et abipost uis¬
tigia gregum. Sid est. nisi honti
tuũ qd̾ ad similitudinem de s ñ¬
dita. bene inuendo cognouers.
a conspectu mee contemplacion

Expanded text:
nomine nisi haereticos designat,constitutiones patrum praevaricando transcendunt. De quibus nimirum constitutionibus scriptum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui . Qui greges diripiunt et pascunt, quia imperitos quosque perversis ad se persuasionibus trahunt, et doctrinis pestiferis ad interficiendum nutriunt.  Vet. XXtur, sponsi verba testantur, qui sponsam suam alloquitur dicens: Nisi cognoveris te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum , id est nisi honorem tuum, quo ad similitudinem Dei es condita, bene vivendo cognoveris, a conspectu meae contemplation
Abbreviated transcription (Latin):
urquidem nr̃a conprehensibilit̾
inspicit. nos autẽ ea que eius sẽ
iprchendere nullatenus ualemꝰ.
Ncum natura dei simplex sit.
mirandum ualde est cur d̾r. Qui
duis namq hoc est qd̾ habet. nos¬

Expanded text:
quidem nostra comprehensibiliter conspicit, nos autem ea quae ejus sunt comprehendere nullatenus valemus. Sed cum natura Deus simplex sit, mirandum valde est cur dicit: QuDeus namque hoc est quod habet,
Abbreviated transcription (Latin):
incuius essentie comparatione. esse
nr̃m. non esse est: Et dicat. Ipse
enĩ solus ẽ. De cuius mox inmuta¬
bilitate. apte subiungitur. Et
nemo auertere potest cogitationẽ
euis. Sicut enĩ in mutabilis na¬
ture est: ita in mutabilis uolun¬

Expanded text:
in cujus essentiae comparatione, esse nostrum non esse est, et dicat: Ipse enim solus est. De cujus mox immutabilitate, apte subjungitur: Et nemo avertere potest cogitationem ejus. Sicut enim immutabilis natura est, ita i
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. noq ꝑcurrit qd̵ cebeat recor
cipimus. esse tamen hoc sine initio
uidemus. Ubi sic semꝑ sine fine ẽe
est. ut numquam se animus tẽdat
ad sequentia: ac si miltiplicentur
que sunt. et longe fiant. Nam et
more sacri oloquii. humano modo
sp̃c hominib est locutus Ut ibi
ad huc diceret. ubi expectatio non
inesset. Ad huc enim eternitas nõ
habet. que semper esse habet. in qua
nulla pars sue longitudinis prete¬
rit. ut pars alia succedat. s totum
In qua om̃e qd̾ est animus uidet et
tardum non ẽe et longum ẽs. S hec
de eternitatis dieb loquentes: cona¬
mur magis uidere aliquid quam
uidemus. Dicatur igitur recte.. Qui
autem nouerunt cum. ignorant
dies illius: quia et si iam deum ꝑ
fidem nouimus. qualiter tam sit esꝰ
eternitas. sine preterito ante scła si¬
ne futuro post scła. sine mora lon¬
ga. sine prestolatione ꝑpetua non
iudemus. Deatus itaꝙ iob sc̃e eccłe
tẏpumtenens. quia sub magno se

Expanded text:
veniet, neque percurrit quod debeat recordveniet, neque percurrit quod debeat recordincipimus, esse tamen hoc sine initio videmus, ubi sic semper sine fine esse est, ut nunquam se animus tendat ad sequentia, ac si multiplicentur quae sunt et longa fiant. Nam etsmore sacri eloquii, humano modo spiritus hominibus est locutus, ut ibi adhuc diceret, ubi exspectatio non inesset. Adhuc enim aeternitas non habet, quae semper esse habet, in qua nulla pars suae longitudinis praeterit, ut pars alia succedat, sed totumin qua omne quod est animus videt et tardum non esse, et longum esse. Sed haec de aeternitatis diebus loquentes, conamur magis videre aliquid quam videmus. Dicatur igitur recte: Qui autem noverunt eum, ignorant dies illius, quia etsi jam Deum per fidem novimus, qualiter tamen sit ejus aeternitas, sine praeterito ante saecula, sine futuro post saecula, sine mora longa, sine praestolatione perpetua, non videmus. Beatus itaque Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quia sub magno se
Abbreviated transcription (Latin):
tas sua. Nonẽ gͣmeo aliud cẽ. et
aliud habere. Quid est itaꝙ dicere.
aui nouerunt eum. ignorant dis
illius: nisi quia et qui cognoscunt
eum. ad hut nesciunt : Plam es qͥ
eum iam fide tenentiad his ꝑspe¬
cum ignorant. Et cum ip̃e sibilit
cternitas quã ueratiter credimusi
qualiter tamen sit ip̃a sius eterni¬
tas ignoramus. In hoc namꝙ ad
de diuine nature potentia audimꝰ.
ea no muni quam cogitare consue¬
uimus. que ꝑ exꝑientiam scimus.
Om̃eeñ qd̾ cepit. et desinit initro
et fine concluditur. Qd̃ si mora
aliquantula d iffertur ut finias.
ducit. retro ꝑ memoriam tendit e¬
ante ꝑ expectationem. quasisꝑa
cium temporis dilatat inmente.
Cumq audit eternitatem da hu¬
mano more. intendente animo.
losiga uite spacia proponit. in aui¬
b metiatur semꝑ. et quid abiit
rtro. qd̃ retineatur in memoria.
et quid ante restat. qd̾ expectetir ex
dum cognouimus. Ibi quipoe est.
qd nec mnitio incipitur. nec fine tel¬
minatur. ubinoꝙ expectatur ad̾¬

Expanded text:
tas sua. Non est ergo in eo aliud esse, et aliud habere. Quid est itaque dicere: Qui noverunt eum, ignorant dies illius, nisi quia et qui cognoscunt eum adhuc nesciunt? Nam et qui jam eum fide tenent, adhuc per speciem ignorant. Et cum ipse sibi sit aeternitas, quem veraciter credimus, qualiter tamen sit ipsa ejus aeternitas ignoramus. In hoc namque quod de divinae naturae potentia audimus, ea nonnunquam cogitare consuevimus quae per experientiam scimus. Omne enim quod coepit et desinit, initio et fine concluditur. Quod si mora aliquantula differtur ut finiaturducit retro per memoriam, tendit ante per exspectationem, quasi per spatium temporis dilatat in mente. Cumque audit aeternitatem Dei, humano more intendenti animo longa vitae spatia proponit, in quibus metiatur semper et quid abiit retro, quod retineatur in memoria, et quid ante restat, quod exspectetur ex dum cognovimus. Ibi quippe est quod nec initio incipitur, nec fine terminatur, ubi neque exspectatur
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati. nec illa obsistunt que
contra uoliutatem illius ficri
uidentur: quia ad hot nõ nũquã
per mittit fieri etiam qd̾ nous
cepit: ut ꝑ hoc illud certius ii¬
tur. qd̾ iubet. Apostate quip
geli ꝑuersa uoluntas est. ħ tai
a deo mirabiliter ordinaturam¬
quoq eius insidie. utilitati leu
seruiant. quos purgant. sum
tant. Sic itaq eius anima si¬
q uoluit hot fecit: ut in de gis
uoluntatem suam impleat
uoluntati illius repugnana
batur. Terreatur ergo uir i
et tante maiestatis pondus ao¬
bet ac dicere. O beate iob. in tir
tot flagella positus: cur adhie
ad uersa formidas: Iam tril¬
lationib cingeris: iam inme¬
ris afflictionib angustari
Malum timeri debet: qd̵ ntsi
susceptum est. Tu in tanto p¬
situs dolore: quid metuis: ħ
ecce uir iustus. nr̃is in quilitis¬
nib satis faciens: ad iungi.¬

Expanded text:
voluntati nec illa obsistunt quae voluntati nec illa obsistunt quae contra voluntatem illius fieri videntur. Quia ad hoc nonnunquam permittit fieri, etiam quod non praecipit, ut per hoc illud certius impleatur quod jubet. Apostatae quippe angeli perversa voluntas est; sed tamen a Deo mirabiliter ordinaturquoque ejus insidiae utilitati bonorum serviant, quos purgant dum tentant. Sic itaque ejus anima quodcunque voluit hoc fecit, ut inde quoque voluntatem suam impleat, unde voluntati illius repugnari videbatur. Terreatur ergo vir justus, et tantae majestatis pondus cobet, ac dicere: O beate Job, inter tot flagella positus cur adhuc adversa formidas? jam tribulationibus cingeris, jam innumeris afflictionibus angustaris. Malum timeri debet quod necdum susceptum est; tu in tanto positus dolore quid metuis? Sed ecce vir justus nostris inquisitionibus satisfaciens adjungi
Abbreviated transcription (Latin):
nullus auertit: quia nemo resist̾e
occultis eius iudiciis p̾ualet. Nam
et si fuerunt quidam. qui deprecatõ¬
nib suis eius cogitationem uertisse
uiderentur. ita fuit eius interna co¬
gitatio. ut sententiam illius auert̾e
depretando potuissent. Et ab iplo
acciperu̾nt. qd̃ agerent apud ip̃m.
cogitationem eius: quia semel fixa¬
dei iudicia. mnutari nequaquam
possunt. Unde scriptum est. Precep¬
tum posuit: et non p̾teribit. Et
rursum. Celum et terra transibt̃:
uerba autem mea non transibũt.
Et rursum. Non enim cogitatio¬
nes mee sicut cogitationes ur̃e: ne
terius mutari uidetur sententia:
unterius consilium non mutatur:
quia de una quaq re. inmutabi¬
liter intus constituitur: quicqͥd
foris mutabiliter agatur. Sequi¬
tur. et amiia cius qd̾cumq uolu¬
it hoc fecit. Cum sit cunctis corpo¬
rib exterior. ciuictis mentib in¬
terior deus: ea ip̃a uis eius que oĩa
penetrat. cuncta disponit. anima
illius appellatur. Cuius uidelicet

Expanded text:
nullus avertit, quia nemo resistere occultis ejus judiciis praevalet. Nam etsi fuerunt quidam qui deprecationibus suis ejus cogitationem avertisse videantur, ita fuit ejus interna cogitatio, ut sententiam illius avertere deprecando potuissent, et ab eo accipere quod agerent apud ipsum. cogitationem ejus, quia semel fixa judicia mutari nequaquam possunt. Unde scriptum est: Praeceptum posuit, et non praeteribit . Et rursum: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Et rursum: Non enim cogitationes meae sicut cogitationes vestrae, terius mutari videtur sententia, interius consilium non mutatur, quia de unaquaque re immutabiliter intus constituitur; quidquid foris mutabiliter agitur. Sequitur: Et anima ejus quodcunque voluit, hoc fecit. Cum sit cunctis corporibus exterior, cunctis mentibus interior Deus; ea ipsa vis ejus qua omnia penetrat, cunctaque disponit; anima illius appellatur. Cujus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥũ. ut in oẽ ꝙ dicũt. atq om̃e
ꝙ agunt. ñ solũ ꝓuectũ suum.
s etiã ꝓximoꝵ edificationẽ que¬
na opera ostendũt: ut spectatu¬
res eoꝵ. erubescant ñ initari ꝙ
uident. Nam scriptũ est. uide¬
ant ur̃a bona opera: et glorifi¬
cent patrẽ ur̃m. qui in celis est.
Qui gͥ intentionẽ suã ꝑ oꝑa
insinuat: anumã suã ĩ manib

Expanded text:
um ut in omne quod dicunt atque omne quod agunt, non solum provectum suum, sed etiam proximorum aedificationem quaebona opera ostendunt, ut spectatores eorum erubescant non imitari quod vident. Nam scriptum est: Videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui est in coelis . Qui igitur intentionem suam per opera insinuat, animam suam in m
Abbreviated transcription (Latin):
quet: qm̃ in abscondito faciẽ
cuis accipitis. Acsi aperte dic̾et᷑
Tantomagis de falsitate. apud
cum estis rep̾hensibiles: quanto
ẜesunt ñ nulli. qui q̃n ad m̃tẽ rede.¬
unt i dei usticiã ⁊ rectitudinẽ cõ¬
templant᷑. et orando ac flendo z¬
ra transierit. sic audaces ad iniqͥ¬
tates redeunt: ac sic pꝰ dorsũ eiꝰ po¬
si. a iusticie eiꝰ lumĩe. minime
uideant᷑. Hii itaꝙ apud se. in
abscondito. qiͣ corporalit̾ uidentẽ
tes fiunt. blandiunt᷑ fletib. et
tũ qͣi a conspectu illius recedũt.
morib detrahunt. Quitanto
amplius de malis siis feriendi
suit: qnͣto ⁊ in occulto cogitatõ¬
nis recta dei iuidicia cognoscũt.

Expanded text:
guet, quoniam in abscondito faciem guet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte diceretur: Tanto magis de falsitate apud eum estis reprehensi, quanto Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo cra transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem tes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detamplius de malis suis feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate eius corruunt. cui uiden¬
tur ex predicatione famulari.
Unde et ꝑpsalmistam dr᷑. Ut des¬
truas inimicũ: et defensorem. Oĩe
quippe hereticus. omĩpotenti deo
inimitꝰ ⁊ defensor est: quia unde
hunc quasi defendere nititur. ii¬
de ueritati illius ad uersatur.
Quia autem latere deo nichil
potest: hoc in eis iudicat ad̾ intꝰ
sentiunt. nõ qd̾ famulari foris
uidentur. Quia igitur eoꝵ fra¬
dulantiis deus ut homo fallici
Recte sub iungitur. Ip̃e uos ar¬
guet: qm̃ in abscondito faciem
eius accipitis. Statim ut se cõmo¬
uerit. turbabit uos: et terror qͥ
in ruet suꝑ uos. Hoc qd̾ in absc̃¬
dito accipi asserit faciem dei: duo¬
I modis ualet intelligi. St nãq
ñnuilli. qͥ ⁊ u̾itatẽ in corde senti¬
uiit. ⁊ tñ q̃ falsa sũt de d̾o foris
locuntur: ste enĩ uinci uideantur.
e cognoscunt u̾itatẽ interius. ⁊
tũ hanc exterius impugnant
unde hene nunc dr̃. ip̃e uos ar¬

Expanded text:
versitatem ejus corruunt, cui videnversitatem ejus corruunt, cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis Deus ut homo non fallitur, recte subjungitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. Statim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos . Hoc quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foras loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem interius, et tamen hanc exterius impugnant. Unde bene nunc dicitur: Ipse vos ar
Abbreviated transcription (Latin):
derit unam acerbam: obstupes¬
cent dentes eius. Quid nãꝙ
acerba uua. nisi prẽm est: suua
quippe acerba est: fructus ante
tmpus. Quisquis enĩ p̃sentis
iite delectationib. satiari desi¬
derat: qiͣ fructus ante temp̃.
comedere festinat. Qui igit᷑
uuã acerbam comedit. dentes
eiꝰ obstupescunt: qui a qui p̾sẽtis
mundi delectatione pascitur. in¬
terni eiꝰ sensus ligant᷑: ut iam
spiritalia mand̾e. id est intellig̾e
nequeat. qr uñ in ext̾iorib delec¬
tatisc̃. in ĩ ĩtimis obstupescunt.
Et dũ poc̃o aĩa pascit᷑ panẽ iusti¬
cie edere ñ ualet: qm̃ ligati dentes.
ex pec̃i cõsuetudine. uistũ ꝙ intus
sapitꝰ edere nequaqm possunt
Hocg̾ loco. qr dentes ut diximꝰ
int̾nos sensus accipimꝰ. ⁊ sidera¬
re magnopere quid ag̾e iusti so

Expanded text:
derit uvam acerbam, obstupesderit uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Quid namque uva acerba nisi peccatum est? Uva quippe acerba est fructus ante tempus. Quisquis enim praesentis vitae delectationibus satiari desiderat quasi fructus ante tempus comedere festinat. Qui igitur uvam acerbam comedit, dentes ejus obstupescunt, quia qui praesentis mundi delectatione pascitur, interni ejus sensus ligantur, ut jam spiritalia mandere, id est intelligere nequeant, quia unde in exterioribus delectati sunt, inde in intimis obstupescunt. Et dum peccato anima pascitur, panem justitiae edere non valet, quoniam ligati dentes, ex peccati consuetudine, justum quod intus sapit edere nequaquam possunt. Hoc igitur loco, quia dentes, ut diximus, internos sensus accipimus, considerare magnop
Abbreviated transcription (Latin):
In scriptura sacra dentea. ali¬
quando scĩ p̾dicator es. aliqnͣdo
uero interni accipi sensus so¬
lent. De scĩs enum p̃dicatori¬
b. sponse dictum est. Dentes
tui sicut greges tonsarũ: que
ascenderunt de lauachro. unde
⁊ ini coꝵostensis in figura gẽ¬
sienistatẽ eoꝵ cont̾e: et in corpꝰ
ałie iudelicet in tua menbra
conuite. Rursũ qr dentes int̾io¬
ro sensus accipi solent. Ihere¬
mias aꝓpħa testatur. dicens
fregit ad numerũ dentes meos
ꝑ aentea etenim: cib frangit᷑
ue glitiatur Fonde ñ inm̾ito.
indentib internos sensus acci¬
pimus: qui sugula q̃ cogitãt᷑
qiͣmandiuit et cõmuniunt.
auy ad uentrẽ memorie tͣns¬
initrunt. Quos ꝓpħa ad nu¬
merũ fractos dicit: qr iuxta
mensurã unius cuiusq peccati
intelligentiececitas generatur
in sensib. Et scd̾m ꝙ quisq egit
exterius: in eo obstupescit. quod
deinterius atq inuisibilib in¬
telligere potuit. sn recte etiam
scriptũ est. Omĩs hõ qui come¬

Expanded text:
In Scriptura sacra dentes aliquando sancti praedicatores, aliquando vero interni accipi sensus solent. De sanctis enim praedicatoribus, sponsae dictum est: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Unde et uni eorum ostensis in figura genvetustatem earum contere, et in corpus Ecclesiae, videlicet in tua membra, converte. Rursum quia dentes interiores sensus accipi solent Jeremias propheta testatur, dicens: Fregit ad numerum dentes meos . Per dentes etenim cibus frangitur, ut glutiatur. Unde non immerito in dentibus internos sensus accipimus, qui singula quae cogitant quasi mandunt et comminuunt, atque ad ventrem memoriae transmittunt. Quos propheta ad numerum fractos dicit, quia juxta mensuram uniuscujusque peccati intelligentiae caecitas generatur in sensibus, et secundum quod quisque egit exterius, in eo obstupescit quod de internis atque invisibilibus intelligere potuit. Unde recte etiam scriptum est: Omnis homo qui come
Abbreviated transcription (Latin):
henctunt: ħ int̾nis sensib retrac¬
tantes. uehement̾ in semet ipĩs
insecuntur. fafflctiõe forti se ꝯte¬
runt: magnisq cruciatib. uel
minima in se pͣua diuidicant.
atꝙ hec perpenitentiã dãpnant
Quod idcirro agunt. ut inconspͤ¬
tu eterni iuidicis. et ip̃i inueniri
in qͣntum est possibile. irrep̾hen¬
sibiles debeant. ⁊ hii qͥ eos sic se
uidicare ꝯspicunt. emendare se¬
metipõs aculpis grauiorib in¬
ardesdent. Ꝙ uidelicet bs̃ iob.
coram amicis suis tempalem
głam tenentib. ⁊ transeuntia
bona laudantib fecerat: s tñ
eoꝵ sensum. ad cognoscendam
utilitatẽ flagelli sui perduc̾e
non ualebat: ut scilicet pensa¬
repossent. ꝙ ñ solũ ꝓspera om¬
nipotens deus tribueret. s non¬
ñ qm etiam adu̾sa ꝓpicius ir¬
rogaret. Unde bene nũc dicit.
Quare lacero carnes meas dẽ¬
tib meis: Ac si patent̾ dicat
Cur int̾nis sensib. carnalia si qͣ
fuerint in me fcã discutio: si

Expanded text:
n internis sensibus retractantes, vehementer in semetipsis insequuntur, afflictione se conterunt, magnisque cruciatibus vel minima in se prava dijudicant, atque haec per poenitentiam damnant. Quod idcirco agunt, ut in conspectu aeterni judicis et ipsi inveniri, in quantum est possibile, irreprehensibiles debeant, et hi qui eos sic se judicare conspiciunt emendare semetipsos a culpis culpis gravioribus inardescant. Quod videlicet beatus Job coram amicis suis temporalem gloriam tenentibus, et transeuntia bona laudantibus, fecerat; sed tamen eorum sensum ad cognoscendam utilitatem flagelli sui perducere non valebat, ut scilicet pensare possent quod non solum prospera omnipotens Deus tribueret, sed nonnunquam etiam adversa propitius irrogaret. Unde bene nunc dicit: Quare lacero carnes meas dentibus meis? Ac si aperte dicat: Cur internis sensibus carnalia, si qua fuerint in me facta, discutio, si
Abbreviated transcription (Latin):
ille cũ deo post modũ iudex uenit. qͥ
hic ei modompreçe familiaris exti¬
terit. S scã eccłia. cuius sepe iam
beatum iob speciem tenere predixi¬
mus: nõ solum tunc de iniquis ĩudi¬
cat. tũ ultimi iudicii dies ad uenerit.
s nunc etiam de praue agentib.
uel stulte sentientib iudicare non
cessat. Unde et subditur. Prius uos¬

Expanded text:
ille cum Deo postmodum judex venit, qui ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sed sancta Ecclesia, cujus saepe jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi judicii dies advenerit, sed nunc etiam de cunctis prave agentibus, vel stulte sentientibus judicare non cessat. Unde et subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tumen ad omipotentẽ loquar. et
dispitare cũ deo cupio. Cum omĩ¬
ꝑtente loqiuimur: dũ eius miscd̾iã
epiecamur. Cum eo uero disputa
aẜfacta nra subtili indagatione
diseutimus. uł certe cũ deo disputa¬
rest. eũ qui hic eius preceptis paruit.
ãillo post modum ad iudicandos
populos iudicem uenire: sicut cunc
carinquentib prodicatorib dicit᷑.
bos aui setuti estis me. in regenera¬
tione cũ sederit filius hominis inse
de maiestatis sue. sedebitis et uos
luper scdem duodecim thronos: iudi¬
cantes duodecin trib isrł. Unde et
ppr ysaiam dñs dicit. Eripite in¬
uriam accipientem iudicate pu¬
pillo et iustificate uiduam: et ue¬
nite disputemus. Rectum quippe
st. ut cũ deo de popłis in iuditio dis¬
putet: qui ad uerba dei. presens se¬
culũ perfecte derclinauit. Loqui
gͦ adorationem. disputare ad iudi¬
cum pertiuet. Uir igitur sc̃s. mͦ
ad onũpotentẽ loquitur. ut cũ omĩ¬
potente post modũ disputet: quia

Expanded text:
tamen cum Omnipotente loquar, et disputare cum Deo cupio. - Cum Omnipotente loquimur, dum ejus misericordiam deprecamur. Cum eo vero disputame, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit, cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dicitur: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit filiudebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Unde et per Isaiam Dominus dicit: Eripite injuriam accipientem, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus . Rectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾it. turbabit uos: ⁊ t̾ror eiꝰ
uruet suꝑ uos. Cũ sit nature
ĩ cõmutabilis omp̾e̾ deus: in ira
iuidicii. ꝑturbabilis ñ est. S hu¬
mano uerbo motus dei dicitur ip̃a
rectitudinis eiꝰ districtio: qͣua huma¬
na prauitas ferit᷑. Iusti aũt uiri
ante d̾m metuunt. ꝙͣ eiꝰ contͣ eos¬
ira moueatur: ⁊ ne cõmotũ sentiãt.

Expanded text:
abit vos, et terror ejus irruet super vos. - Cum sit naturae incommutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri ante Deum metuunt, quam ejus ira contra eos moveatur, et ne commotum sent
Abbreviated transcription (Latin):
nemoratur.: cũ de ꝑatris unigeni¬
t dicitur. apud ipm̃ est sapien¬
ta et fortitudo. Quia uero ad
udicandũ ueniens. interrore sue
iuitutis apparebit: et repulsis
reprobis. electis suis in regno per¬
peuo qualiter sit sapientia pa¬
trs indicabit: recte insubsequen¬
tisententia. apud ipm esse prius
somtitudo. et post sapientia dr̃.
Inuerbis itaq priorib. quib ait.
apud ip̃m est sapientia et forti¬
tudo. aꝑte indicat: qͥai hoc qd̃
mansuetus edocuit. qualiter
credendum fuerit. in uirtute
iudicii terribilis ostendst. sinuerbis
uero sub sequentib. quib ait. apud
ip̃m est fortitudo. et sapientia. luce
clarius demonstrat: qd̾ prius iniu¬
ditio ꝑ uirtutẽ reprobos destruit. et
post modũ electoꝵ mentib eterni
regni perfecto lumine infulgec
S quia ante extremi iudicii diem.
iudicare cotidie occultis dispositio¬
nib facta mortalia nõ desistit: ad
hoc qdꝰ nuncagitur roditur. cũ sub¬

Expanded text:
memoratur, cum de Patris Unigenimemoratur, cum de Patris Unigeni373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Quia vero ad judicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, in judicii virtute terribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
cinericius. qui suꝑ secinerẽ portat
partem mundiorem deorsũ pre¬
mit: partẽꝙ suꝑiorem tantosor¬
didiorem halxt. quanto ineau
nerem tolerat. Mens itaq que
terrena cogitat: quid super se
aliud quam cineris molem pi-¬
tat : s si reuersari uoluerit.
mundam faciem quã deorsum
presserat. superius reducit. cum
cinerem quẽ portabat excuserit.
Si igitur terrenarum cogitatio¬
nũ cinerẽ. amence excutimus.
quasi panem sub cineritiũ reu̾¬
samus. Ut illa nrã intentio. iam
post poni debeat. quam prius co¬
gitationis infime cinis premebas
Et munda facies ad suꝑiora ue¬
nat. ut recta nrã intentio. mole
uedicit omp̃s deus. si aquas enu¬
ut subuertent terram. Sequi¬
im est fortitudo et sapientia.
Qua enĩ omp̃s d̃s̃. pietatis sue
nisterio homo factus est: prius
mansuetudinis doctrinã ꝓtulit.
e post modĩr in iuditio quante
I fortitudinis ostendit. Recte su¬
hus sapientia ante fortitudinẽ

Expanded text:
bcinericius super se cinerem portans, bcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jvidelicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Sequiipsum est fortitudo et sapientia. - Quia enim omnipotens Deus, pietatis suae mysterio homo factus est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit; recte superius sapientia ante fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mortifera carnis p᷑pitudinẽ oblectam̃¬
ta defluebat: Post etiam persecutores
diligat. que prius diligere. et iamse
mana diuino munere infusa. contra
hoc qd̾ cõsueuerat. agere reperit. ter¬
ra subuersa est. quia deorsum missa
est. que prius eminebat. Et sursũ
leuata est facies. que prius inprofũ
exemplo unũ emultis. ad medium
paulum uocare: qui cũ acceptis
sua protinuis crudelitate mutatus
est. Et post modũ plagas ꝓ xp̃o
accepit: quas ueniebat inferre
xp̃ianis. Et qui prius carnaliter
uiuens. in mortẽ conabatur scõs
dñi tradere: gaudet post modum.
lare. Ille crudelitatis eius. frigide
cogitationes uerse sunt in ardorẽ
pietatis: et qui prius fuit blap¬
mus et persecutor. humilis psi¬
ea factus est. piusq predicator.
Emissa gͦ aqua terra subuer sasti
quia pauli mens. mox ut sc̃ilp̃¬
fraim queritur. dicens. Effran
factus est panis sub cineritiusiq
non reuersatur. Panis namꝙ ia¬

Expanded text:
per mortifera turpitudinum oblectamenper mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores diligat, quae prius diligere etiam se mana, divino munere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et sursum elevata est facies, quae prius in profunexemplo unum e multis ad medium Paulum vocare; qui cum, acceptissua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum prlare . Illae crudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator .Emissa ergo aqua terra subversa est, quia Pauli mens, mox ut sEphraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis namque su
Abbreviated transcription (Latin):
pitur: Cui ꝑsententiã dictũ est.
terra es et interrã ibisͤ Manet
itaq terra immobilis. cũ preceptis
dñicis peccator obedire cõtempnit:
cũ ceruicem suꝑbie erigit ateꝵ a
ueritatis lumine. ocłos mentis clau¬
dit. S qr scriptũ ẽ. pedes eius ste¬
terunt. et mota est terra. quia cũ
ueritas incorde figitur. mentis im¬
mobilitas agitatur: si sc̃ĩ sp̃c grãtn
superno munere iuxta uocem pre¬
dicantis infunditur. statim terra
subuercitur: quia peccatricis men¬
tis duritia ab immobilitatis sue
obstinatione permutaturs ut tan¬
tum se post modũ preceptis dñicis
flendo subiciat: quantũ suꝑbiendo
prius cõtra dnĩn ceruicem cordis eri¬
gebat. Uideas namq. qd̾ terra cordis
humanraqua diuini muneris infusa.
post libenter iniurias toleret. quas
prius dementer in rogabat : Post
etiã suatribuat. que prius et aliena
rapiebat: post carnem abstinendo
cruciet. que prius sacietate carnis.

Expanded text:
pitur, cui per sententiam dictum est: pitur, cui per sententiam dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Manet itaque terra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a veritatis lumine oculos mentis claudit. Sed quia scriptum est: Pedes ejus steterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis immobilitas agitatur, si sancti Spiritus gratia superno munere juxta vocem praedicantis infunditur, statim terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis suae obstinatione 372 permutatur, ut tantum se postmodum praeceptis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua divini muneris infusa, post libenter injurias toleret, quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius satietate carnis
Abbreviated transcription (Latin):
urtent terram. Si aquas scientiã
ndicationis accipimus. iuxta qd¬
hrptum est. aqua ꝓfunda uerba
xoie uiri. et torrens redundãs. fons
sapientio cũ aqua cõtinetur. cuncta
sitrantur: quiasi scientia predicatoꝵ
lubtrahitur. eoꝵ qui uiridescere in
hpeeterna poterant corda ꝓtimis are¬
sunt ut in desperata siccitate re¬
maneant: dũ fugitiua diligentes
nesciunt sperare mansura. Si uͦ
iunxit. hoc autẽ dixit de spũ quãm
accepturi erant credentes ineum:
Congriuis in his sermonib intel¬
lectus pater. quib ait. Si cõtinue¬
rit aquas: omĩa siccabuntur. Qa
trahitur: a rescit protinus intel¬
lectus. qui iam ꝑspem iuridescere
in audiente uidebatur. Qd̾ autẽ
nõ aquã s aquas memorat. plu¬
ralitatis appellacione ad septifor¬
mam donoꝵ sp̃alium gr̃ãm re¬
currit: quia quasi totaquis unus¬
quisq infunditur. quot donis re¬
pletur. De quib apte subiungit᷑.
Siemiserit eas: subuertent terrã.
Quid enĩ terra. nisi peccator acci¬

Expanded text:
t. -- Si aqua scientia praedicationis accipitur, sicut scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vejunxit: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum; congruus in his sermonibus intellectus patet, quibus ait: Si continuerit aquas, omnia siccabuntur, quitrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente videbatur. Quod autem non aquam, sed aquas memorat, pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, subvertent terram.Quid enim terra, nisi peccator acci
Abbreviated transcription (Latin):
siliis. suꝑ unũ quemq sententia
aperta ꝓducitur: recte subiun¬
gitux. et reuelat ꝓfunda detene¬
tentiam. ex occultis suis cõsilis
indicat. ut de uno quoq que sen¬
tiat ostendat. Quia ẽnĩ uidet
nunc creator omĩa. et ip̃e incõsi¬
liis nõ uidetur: recte de illo ꝑ psal¬
mistam dicitur. Posuit tenebras
latibulum suum. S quasi de
istis tenebris ad lumen exit.¬
uoeitit dictis. in notuit quante humi¬
lrats fuit: qui se eis inferiorem nogat.

Expanded text:
siliis super unumquemque sententia siliis super unumquemque sententia aperta producitur, recte subjungitur: Et revelat profunda de tenetentiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exitet dictis innotuit quantae humilitatis fuit, qui se eis inferiorem negat,
Abbreviated transcription (Latin):
tie conprimunt. S sepe contin¬
git. ut in occulto animus de ip̃a
sua sapientia. in elationis fastu
sub leuetur: et sub eis uiciis corru¬
at. de quib se uictorem fuisse gau¬
debat. Recte gͦ dr̾. Effundit des¬
pectionem suꝑ principes. S quia
uidentur. ad penitentie lamẽtũ
currunt. seseq contra culpad
sub iacebant erigunt: apte si¬
iungitur. Et eos qui oppias
fuerant. releuaris. Non nili
enĩ superno ullustrati munreis
aspiciunt in quantas pectatr
suoꝵ turpitudines iacent. fai¬
toꝵ maculas lacrimis lauanti
et sub se post modũ. carnis sue no¬
tus deprimunt. a quib ante pa¬
omĩpotentis dei dispensatione agi¬
tur: ut uidelicet in hac uita o̾a
habeantur incerta. et nulluis ex
habita castitate suꝑbiat: quia
effundit despectionem super pun¬
cipes. Nullus ex uitioꝵ suoꝵ de¬
pressione desperet: quia cos qui
obpressi fuerant releuat. Et qm̃
cũ hec aguntur. ex occultis dei cõ¬

Expanded text:
tiae comprimunt. Sed saepe contintiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis corruat, de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia videntur ad poenitentiae lamenta currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante promnipotentis Dei dispensatione agitur, ut videlicet in hac vita omnia habeantur incerta, et nullus ex habita castitate superbiat, quia effundit despectionem super principes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec aguntur ex occultis Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda de tenebris reuelantur.
Unde ip̃a quoq ueritas discipu¬
lis in parabolis loquenb̾ait. Qd̾
dico uobis intenebris: dicite in lu¬
mine. Cum enim in misticos alle¬
goriarũ nodos. per explanationẽ
soluimus. in lumine ditimus. qd̾ in
tenebris audiuimus. Umbra autem
mortis. erat legis duritia: que unũ¬
quemq peccantem. morte corporis
pugniri sanctiebat. S postquam
redemptor noster. asperitatem lega¬
lis sanctionis. ꝑ mansuetudinem
temperauit: nõ iam ꝓ culpa mor¬
tẽ carnis inferri cõstituit. s mors
sp̃c quantũ timenda esset indica¬
umbra illius mortis est. in qua
anima separatur a deo. In luce gͦ
umbra mortis producitur: cũ in¬
tellecta morte sp̃c. mors carnis mi¬
nime timetur. Qd̃ tamen intelli¬
gi et aliter potest. Principes et¬
enim nõ in merito uocantur: qui
magno consilii iudicio. suis semꝑ¬
cogitationib principantur. om̃sq
stultos motus potestate sapien¬

Expanded text:
profunda de tenebris revelantur? profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, nec jam pro culpa mortem carnis inferri constituit, sed mors spiritus quantum timenda esset indicaumbra illius mortis est in qua anima separatur a Deo. In lucem ergo umbra mortis producitur, cum, intellecta morte spiritus, mors carnis minime timetur. Quod tamen et aliter intelligi potest. Principes etenim non immerito vocantur qui magno consilii judicio suis cogitationibus semper principantur, omnesque stultos motus potestate sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ꝑiomisit. munitiones cius
dissipare studuit. Nectus uero ordo
seruatus est: ut prius menia. et post
munitiones dissipate dicerentur.
Quia cũ peccateꝵ anima relinqui¬
tur: prius ab ea uirtutũ dona. que
ad manifestationem sp̃c data sunt.
et post modum fidei. spei. atq cari¬
tatis fundamenta. destriuintur :¬
Que cuncta dñs aꝑfidis ab lata gen¬
abstulit. mentes fidelium ornauit.
Unde et scriptũ est. et speciei domus
diuidere spolia. Cum enĩ uirtutũ
spolia aindeis abstulit: domui cor¬
dis gentiliũ. quam per fidem in ha¬
bitare dignatus est. speciem donoꝵ
dedit. Qd̃ udelicet gestum est. cũ
uerba dei et iudeoꝵ ppłs ad solam
litteram. que occidit acciperaᷤ e.
et cõuersa gentilitas per sp̃m qui
uiuificat. penetraret. Unde mox¬
subditur. Qui reseilat ꝓfunda de
tenebris: et producit inlucẽ umbrã
mortis. Cũ onĩ queque mistica de
occultis ꝓpħarũ uerbis. acredenti¬
b agnoscuntur: quid aliud quã

Expanded text:
ferre permisit, munitiones ejus ferre permisit, munitiones ejus auferre studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea dona virtutum quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum fidei, spei, et charitatis fundamenta destruunturquae cuncta Dominus, a perfidis ablata, genidelibus abstulit, mentes fidelium ornavit. Unde et scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad solam litteram, quae occidit, acciperet, et conversa gentilitas per spiritum, qui vivificat, penetraret. Vau. S. 22. Qui revelat profunda de tenebris, et producit in lucem umbram mortis. - Cum enim quoque mystica de occultis prbus agnoscuntur, quid aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
ea negauit. gentilitas credidit.
D ĩ esfpestionẽ cecidorunt. et hii qͥ
ipressi in culpa perfidic fuerant.
nuere fidei libertate. leuati sunt.
hunc uero ispłitarum casum. longe
aite ieremias intuens ait. factus
at dñs uelut inimicus. Precipitauit
isiłi precipitauit moenia eius. dis¬
si pauit munitiones eius. Moenia
autem inurbib pro ornamento
sunt. munitiones eoꝵ. in defensione.
alia que ornant. Prophetie quip¬
ꝑ doctrina genera linguarum. cu¬
rationũ uirtus: quasi quedam me¬
nia mentis sunt. Que et si quisq.
ño habeat. stare munitus. per fidẽ
it iusticiã potest: quamuis ornatꝰ
uirtutũ altitudine. minime esse iu¬
deatur. Spes uero. fides. et caritas.
nõ nr̃a menia. s munitiones sunt:
que si habere negligimus. hostili¬
b insidiis patemus. De iudea gͦ. qͥa
prophetiam atq doctrinã uel mira¬
culoꝵ signa abstulit. menia preci¬
pitauit: quia uerõ spem. fidem atq
caritatem ꝓpter eius duritiam. au¬

Expanded text:
Judaea negavit, gentilitas crediditJudaea negavit, gentilitas credidit in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus . Moenia autem in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in defensionem.alia quae ornant. Prophetica quippe doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam moenia mentis sunt. Quae etsi quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam 376 potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas, non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostilibus insidiis patemus. De Judaea ergo, quia prophetiam atque doctrinam, vel miraculopitavit. Quia vero fidem, spem, et charitatem propter ejus duritiam au
Abbreviated transcription (Latin):
se meminerunt. Unde etiam ha
corda filioꝵ ad patres eoꝵ it u
trina senũ que nunc aiudcoꝵ
de ablata est: tunc miserante n
runt patres. Sin uero senes eosi
quoq iudeos accipimus. qui liua¬
dente ꝑfidia ueritatis uerbo ãen¬
ire. conati sunt. doctrina senum
ablata est: post quã hanc etcla
exgentib uidelicet iuuencula a¬
cepit. que ꝑ psalmistam dicit
super semiores intellexi. Quan
quia oꝑando tenuit. qualitersi
seniores intellexerit ostendit. di
protinus subdit dicens. quia man¬
data tua exquisiui. Quia enin
studuit oꝑ ando implere qd̾ did¬
cit: accepit intelligere qd̾ dot¬
ret. Unde ad huc subditur apte
Effundit despectionem suꝑ prin¬
cipes: et eos qui oppressi fuerant
releuans. Cũ eñi iudeoꝵ populusi
in legis mandato permaneret.
et cuncta gentilitas milla de pi¬
apta cognosceret: ⁊ illi perfidem pain¬
apn iundebantur. et isti in ꝑfundo pres¬
ssatierunt per infedelitatem. S
nun in carnationis dñice misteriũ

Expanded text:
tiam Elia corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino icaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apteEffundens despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans. - Cum enim Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerant per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium