comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terna gestarũt: aut si omĩs aĩe hũane
recipiãt resurgẽcia sua corꝑa q̃ habu¬
erũt ubicũq uiuẽtia et moriẽcia reli¬
querũt. nõ ĩuenio quẽadmodũ dicã
ad resurrertionẽ non ꝑtinere mortuoꝵ:
quostũq mortuos etiã in utero matrũ.
S utrulibet de hiis quisq seuciat qd̾
de iã natis infantib dixerimꝰ: hoc
etiam de illis intelligendũ ẽ si resurgẽt.
¶ Capłm .i4ͫ dninfantes in ea
sint resurrecturi habitudĩe corꝑis.
quã habituri erãt etatis accessu.
Uid gͦ de infantib dicturi sumꝰ :
iisl qr nõ in ea resurrecturi sũt
corporis exiguitate qua mortuis
Sed qd̾ eis tardiꝰ accessurũ erat tp̃e :
h ͦ sũt illo dei opere miro atq celerri¬
mo recepturi. In sentẽtia quippe dñ
ubi ait. capillus capitis urĩ nõ peri¬
bit. dc̃m̃ est nõ defuturũ ẽẽ qd̾ fuit:
nõ autẽ negatũ ẽ ad futurũ ẽẽ qd̾
defuit. Defuit autẽ infante mortuo
ꝑfecta quãtitas sui corꝑis. Pro fecte

Expanded text:
terna, gestarunt: aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt ubicumque viventia, et morientia reliquerunt, non invenio quemadmodum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum, quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat, quod de jam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intelligendum est, si resurgent . CAPUT XIV.-- An infantes in ea sint resurrecturi habitudine corporis, quam habituri erant aetatis accessu. Quid ergo de infantibus dicturi sumus, nisi quia non in ea resurrecturi sunt corporis exiguitate, qua mortui; sed quod eis tardius accessurum erat tempore, hoc sunt illo Dei opere miro atque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini, ubi ait, Capillus capitis vestri non peribit , dictum est non defuturum esse quod fuit, non autem negatum est adfuturudefuit. Defuit autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis. Perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ex istimo iã facile nobis ꝯcederent
aibo. ut qͥ faterẽt᷑ ad ĩmortalia corꝑa
redituras aĩas ẽẽ scoꝵ ad sua illas redire
lerũt: ĩ qͥb deũ ut hiis malis carerent
Ipie fideliterq toluerunt.

Expanded text:
timo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire lerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ illa ĩmortalitate ẽẽ debebit: Si autẽ
matie qͦ uel piguedine siilr̃ dispu¬
tant. Nain si equales onis erũt. nõ
utiq alii macri alii pingues erũt.
Accedit gͦ aliis aliquid: aliis minuet᷑.
Ac per hͦ nõ qd̾ erat recipiendũ. s ali¬
tubi addeudũ est qd̾ nõ fuit: et alitubi

Expanded text:
in illa iam inmortalitate esse debebit? Si autem in illa iam inmortalitate esse debebit? Si autem macie quoque uel pinguedine similiter disputant. Nam si aequales omnes erunt, non utique alii macri, alii pingues erunt. Accedet ergo aliis aliquid, aliis minuetur; ac per hoc non, quod erat, recipiendum, sed alicubi addendum est, quod non fuit, et alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ fuerũt quicũq hic fuerũt maximi
atq longissimi. nõ solũ de ꝑuulis. s
de plurimis querũt unde illis accessinũ
sit qd̾ hic defuit. si hͦ quisq recipiet
qd̾ hic habuit. Si autẽ qd̾ ait apłs
occursuros nos om̃is in mẽsurã etatis
plenitudinis xp̃i et illud alterũ. qͦs
p̃destiuauit cõformes imaginis filii
sui. sic intelligendũ est. ut statura
multis erit inquiũt de magnitudĩe
et longitudine corꝑis detrahendum.
Et ub̾i iã erit. capillus capitis ur̃i nõ
peribit: si de ip̃a corꝑis quãtitate tã
multũ peribit: Quãnis et de ip̃is ca¬
pillis possit inquiri: utrũ redeat qͥcqͥd
tondentib decidit. Qd̾ si rediturũ ẽ. qͥs
nõ ex horreat illam deformitatẽ: Nã
h et de ungnib uidetur necessario se-¬
cuturũ ut redeat tã multũ ꝙ corporis
curatura desecuit. Et ibi decus: quod
certe maiꝰ ꝙͣ in ista ẽẽ corunpc̃õe potuit.

Expanded text:
quam fuerunt quicumque hic fuerunt maximi quam fuerunt quicumque hic fuerunt maximi adque longissimi, non solum de paruulis, sed de plurimis quaerunt, unde illis accessurum sit, quod hic defuit, si hoc quisque recipiat, quod hic habuit; si autem, quod ait apostolus, occursuros nos omnes in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et illud alterum: Quos praedestinauit conformes imaginis filii sui, sic intellegendum est, ut statura \'Multis erit, inquiunt, de magnitudine et longitudine corporis detrahendum; et ubi iam erit: capillus capitis uestri non peribit, si de ipsa corporis quantitate tam multum peribit?\' Quamuis et de ipsis capillis possit inquiri, utrum redeat quidquid tondentibus decidit. Quod si rediturum est, quis non exhorreat illam deformitatem? Nam hoc et de unguibus uidetur necessario secuturum, ut redeat tam multum quod corporis curatura desecuit. Et ubi erit decus, quod certe maius, quam in ista esse corruptione potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. i2ͫ ¶ Contra calũpnias
infideliũ quib xp̃ĩanos de credita
carnis resurrectione irrident.
Ed strupulosissime querere et fidẽ
qua crediuiꝰ resuruecturã tarnẽ:
ita querendo ad solent iruidere. Utrũ
fetus a bortiui resurgant. Et quĩ dñs
ait. amen dico uobis capillus capitis
urĩ nõ peribit. utrũ statura et robur
equalia futura sint oĩb an duise cor¬
porũ ꝙͣtitates: si eñ eqͣlitas corporũ¬
erit. unde habebũt qd̾ hic nõ habuer̃t
ĩmole torꝑis illi abortiui si resurgẽt
et ip̃i;. dut si non resurgent qr nec
nati sũt. s effusi: Eaudẽ questionẽ
de paruulis uersant. uñ illis mensura
corporis quã mĩt defuisse uidemꝰ acce¬
dat cũ in hac etate moriĩt᷑. Neq enĩ
dicturi sumꝰ eos nõ resurrecturos qui
non solũ gn̾acõis uerũ eciã regenera¬
cionis capaces sũt. Deinde interrogãt
quẽ modũ ip̃a equalitas habitura sit
Si eñ tã magni et tã longi erũt om̃s

Expanded text:
 CAPUT XII.-- Contra calumnias infidelium, quibus Christianos de credita carnis resurrectione irrident. Sed scrupulosissime quaerere et fidem, qua credimus resurrecturam carnem, ita quaerendo adsolent inridere: utrum fetus abortiui resurgant; et quoniam Dominus ait: Arnen, dico uobis, capillus capitis uestri non peribit, utrum statura et robur aequalia futura sint omnibus an diuersae corporum quantitates. Si enim aequalitas erit corporum, unde habebunt quod hic non habuerunt in mole corporis illi abortiui, si resurgent et ipsi? Aut si non resurgent, quia nec nati sunt, sed effusi, eandem quaestionem de paruulis uersant, unde illis mensura corporis, quam nunc defuisse uidemus, accedat, cum in hac aetate moriuntur. Neque enim dicturi sumus eosnon solum generationis, uerum etiam regenerationis capaces sunt. Deinde interrogant, quem modum ipsa aequalitas habitura sit. Si enim tam magni et tam longi erunt omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
D hec gͦ que ab eoꝵ ꝑte tuorĩ
uixissent in utero ibi sũt mortui ⁊esur¬
recturos: ut affirmuare ita negare nõ
audeo. ꝙͣuis non uideã quomiͦ ad eos
non ꝑtineat resurrectio mortuoꝵ. si
nõ eximũt᷑ de m̾io mortuoꝵ. ut enĩ
nõ oñis mortui resurgẽt. et erũt aliq̃¬

Expanded text:
d haec ergo, quae ab eorum parte uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non pertineat resurrectio mortuorum, si non eximuntur de numero mortuorum. Aut enim non omnes mortui resurgent et erunt aliq
Abbreviated transcription (Latin):
uim noxiã ꝑpeti ꝯperiss. rogauit
nr̃os me ab sente p̾sbr̃os. ut aliquis
eoꝵ illo ꝑgeret: cuꝰ or̃onib cederẽt.
Peruexit unꝰ. obtulit ibi sacrifiriũ
corꝑis xp̃i: orans ꝙͣtũ potuit ut ces-¬
saret illa uexacio : deo ꝓpliuꝰ miserãte
cessanit. Arreperat antẽ ab amito
suo teruã sanctã de iherosolimis allatã.

Expanded text:
vim noxiam perpeti comperisset, rogavit vim noxiam perpeti comperisset, rogavit nostros, me absente, presbyteros, ut aliquis eorum illo pergeret, cujus orationibus cederent. Perrexit unus, obtulit ibi sacrificium corporis Christi, orans quantum potuit, ut cessaret illa vexatio: Deo protinus miserante cessavit. Acceperat autem ab amico suo terram sanctam de Jer
Abbreviated transcription (Latin):
expertus eẽt. magisq eos uincens
lauatro regeneracoĩs ut nouerat
ablui non distuliss: in baptisiuate
ip̃o non solũ dolore qͦ ultra solitũ cru-¬
ciabatur. uerũ etiã podagra caruisse.
des doluisse quis nouit; Nos tñ no¬
uimꝰ et pancissimi frẽs ad qͣs id po¬
tuit ꝑuenire. Ex nimo quidã curu¬
bitanus nõ solũ a paralisi uerũ eciã
ab iuformi pondere genitaliũ cũ bap¬
tisaretur saluus effectꝰ ẽ. et liberatus
utraq molestia. tãꝙͣ mali nichil ha¬
buiss in corpe; de fonte regeneracionis
astendit. Quis hͦ p̾ter curubi nouit:
et p̾ter rarissimos aliqͦs qui hͦ ubitũ¬
q audire potuerũt : Nos autẽ cũ h ͦ
ꝯperissemus iubente sito ep̃o aurelio
etiã ut ueniret carthagiuẽ feciuius:
ꝙͣuis a talib prius audierimꝰ de qrũ
fide dubitare nõ posse. Uir tribuntiꝰ
hesperiꝰ apud nos est. Habet ĩt̾ritorio
fusalensi fundũ qui zubedi appellat᷑:
ubi cũ afflictione aĩaliũ et ẜuorum

Expanded text:
estuasset, magisque eos uincens lauacro regenerationis, ut uouerat, ablui non distulisset, in baptismate ipso non solum dolore, quo ultra solitum cruciabatur, uerum etiam podagra caruisse ndes doluisse quis nouit? Nos tamen nouimus et paucissimi fratres ad quos id potuit peruenire. Ex mimo quidam Curubitanus non solum a paralysi, uerum etiam ab informi pondere genitalium, cum baptizaretur, saluus effectus est et liberatus utraque molestia, tamquam mali nihil habuisset in corpore, de fonte regenerationis adscendit. Quis hoc praeter Curubim nouit et praeter rarissimos aliquos, qui hoc ubicumque audire potuerunt? Nos autem cum hoc conperissemus, iubente sancto episcopo Aurelio etiam ut ueniret Carthaginem fecimus, quamuis a talibus prius audierimus, de quorum fide dubitare non possemus. Vir tribunicius HesperFussalensi fundum Zubedi appellatum: ubi cum afflictione animalium et servorum
Abbreviated transcription (Latin):
maluerũt :ꝙͣ fidẽ frangere qua tum
ip̃a romana republica tenebant᷑. In
quo suo facto laudãt᷑ ab hoĩbz terrene
rei pu ͤ ciuib. S quomiͦ huic dispu¬
tacõi possent obedire nõ uideo. ubi dr̃
nuillũ sustipiendũ ẽẽ bellũ. nisi aut
ꝓ fide. aut pro salute: nec dr̃. si ĩ unũ
simul periculũ. ita duo ista cõcurrerĩt
ut teneri alterũ sine alt̾iꝰ amissione
nõ possit: quid sit potiꝰ eligendũ. Pro¬
fecto eñ sagũtiui si salutẽ eligerent
fides eis fuerat deserenda: si fides te¬
nenda. amictenda utiqz salus sicut
factũ est. Salus autẽ ciuitatis dei
talis ẽ. ut cũ fide ac ꝑ fidem teneri.
uel pociꝰ acquiri possit: fide autẽ ꝑdi-¬
ta ad eã quisq uenire non possit. Que
cogitatio firmissimi ac paciẽtissimi
cordis. tot ac tãtos martires fecit: qͣlẽ
ne unũ quidẽ habuit. uel habere potine
qñ est deus creditus romulus.

Expanded text:
maluerunt quam fidem frangere, qua cum maluerunt quam fidem frangere, qua cum ipsa Romana re puquo suo facta laudantur ab hominibus terrenae reipublicae civibus. Sed quomodo huic disputationi possent obedire, non video, ubi dicitur nullum suscipiendum esse bellum, nisi aut pro fide, aut pro salute: nec dicitur, si in unum simul periculum ut teneri alterum sine alterius amissione non possit, quid sit potius eligendum. Profecto enim Saguntini si salutem eligerent, fides eis fuerat deserenda: si fides tenenda, amittenda utique salus, sicut factum est. Salus, autem ciuitatis Dei talis est, ut cum fide ac per fidem teneri uel potius adquiri possit; fide autem perdita ad eam quisque uenire non possit. Quae cogitatio firmissimi ac patientissimi cordis tot ac tantos martyres fecit, qualem ne unum quidem habuit uel habere potuit quando est deus creditus Romulus.
Abbreviated transcription (Latin):
strãs. s hiis penis inquit quas̾ eciam
stultissinũ sentiũt egestate. exilio uiu¬
culis. uerberib. elabũt᷑ sepe priuata.
oblata mortis celeritate. Ciuitatib
autẽ mors ip̃a pena est que uidet᷑ a
pena singulos uiudicare. Debet eĩ ꝯsti¬
tuta sit ẽẽ tiuitas ut et̾na sit. Itaq nul¬
lus interitus ẽ reipublice naturalis ut
optanda ꝑsepe. Ciuitas autẽ cũ tollit᷑
deletur extingnitur. Sinle ẽ quodãmͦ
ut magn̾a paruis ꝯferauius : at si oĩs
hic mũdus intereat et cõtidat. Hoc ideo¬
dicit titero: qr mũdũ nõ interiturum
cũ platoniris sentit. Constat gͦ eũ ꝓ
te qua fit ut maneat her riuitas sicut
dicit et̾na ꝙͣuis moriẽtib. et nastẽtib
singulis sicut ꝑhẽnis ẽ opatitas olee.
uel lauri atqz huiõi ceteraꝵ arborum
singuloꝵ lapsu ortuq filiorũ. Mors
quippe ut dicit nõ hom̃i singlõꝵ s uni¬
uerse pena est ciuitatis: q̃ a pena ꝑle

Expanded text:
strans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam strans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate exsilio, uinculis uerberibus, elabuntur saepe priuati oblata mortis ceautem mors ipsa poena est, quae videtur a poena singulos vindicare; debet enim constituta sic esse civitas, ut aeterna sit. Itaque nullus interitus est rei publicae naturalis ut optanda persaepe. Civitas autem cum tollitur, deletur, extinguitur, simile est quodam modo, ut parva magnis conferamus, ac si omnis hic mundus intereat et codixit Cicero, quia mundum non interiturum cum Platonicis sentit. Constat ergo eum pro te, qua fit ut maneat hic ciuitas, sicut dicit, aeterna, quamuis morientibus et nascentibus singulis. sicut perennis est opacitas oleae uel lauri adque huius modi ceterarum arborum singulorum lapsu ortuque foliorum. Mors quippe, ut dicit, non hominum singulorum, sed uniuersae poena est ciuitatis, quae a poena p
Abbreviated transcription (Latin):
re romulũ: a xp̃o autẽ deo nõ solum
tolendo uerũ eciã ꝯfitendo tãtã ꝑ orbẽ¬
terre martirũ iułtitudinẽ metꝰ reuoca¬
re nõ potuit: nõ leuis offeusionis aĩoꝵ
s ĩmensarũ uariaꝵ q penaꝵ: et ip̃iꝰ
mortis q̃ plus ceteris foruudat᷑. Neq
tũc tiuitas xp̃i ꝙͣuis ad huc ꝑegrina¬
retur in terris. et haberet tñ magnoꝵ
agiina ppłoꝵ adu̾sus impios ꝑsecu¬
tores suos ꝓtemporali salute pugnauit.
s potiꝰ ut obtiueret eternã nõ repu-¬
gnauit. Ligabant᷑. includebant᷑. cede¬
baut᷑. torquebantur. urebãtur. laniabãt᷑.
trucidabantur. et multiplicabãt᷑. Non
erat eis pro salute pugnare: nisi salu¬
tẽ ꝓ saluatore ꝯtempnere. Stio ĩ libro
titeronis tercio iusi fallor de republica
disputari: nullũ bellũ sustipi atiuitate
optinia iisi aut pro fide. aut ꝓ salute.
Quid autẽ ditat pro salute. uel intel¬
luri quã salutẽ uelit. alio loco demon¬

Expanded text:
re Romulum; a Christo autem Deo non solum re Romulum; a Christo autem Deo non solum colendo, uerum etiam confitendo tantam per orbocare non potuit non leuis offensionis animorum, sed inmensarum uariarumque poenarum et ipsius mortis, quae plus ceteris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, quamuis adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali salute pugnauit; sed potius, ut obtineret aeternam, non repugnauit. Ligabantur includebantur, caedebantur torquebantur, urebantur laniabantur, trucidabantur — et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate optima, nisi aut pro fide aut pro salute. Quid autem dicat pro salute uel intellegi quam salutem uelit, alio loco demon
Abbreviated transcription (Latin):
in deos creditũ tenẽt lre. nõ factũ docẽt.
Nullis quippe rerũ mirabiliũ siguis id
ei uere ꝓueuisse monstratur. Lupa qͥppe
illa mitrix qd̾ uidet᷑ qiͣ magnũ extitisse
portẽtũ: quale aut ꝙͣtũ ẽ ad demonstrã¬
dũ deũ: Certe enĩ et si non meretrix
fiit lupa illa s bestia. cũ ꝯuiune fuerit
ambobz: frater tñ eiꝰ nõ hẽtur deus. Qͥs
autẽ ꝓhibitus ẽ aut romulũ. aut her-¬
tulẽ. aut alios tales hoĩes deos dicere:
et mori maluit ꝙͣ nõ dicere: Aut uero
aliqua gẽciũ coleret inter deos suos ro¬
mulũ: nisi romani noĩs metu cogeret:
Quis poruo numeret ꝙͣ młti quãtalib
seuicia crudelitatis occidi. ꝙͣ xp̃m̃ deũ
negare maluerũtͤ Promide iuetꝰ quã¬
libet leuis iudignacoĩs q̃ ab anmis
romanoꝵ si non fieret posse putabat᷑
existere ꝯpellebat aliquas ciuitates
positas sub iure romano tãꝙͣ deũ cole-¬

Expanded text:
in deos, creditum tenent litterae, non factum docent. in deos, creditum tenent litterae, non factum docent. Nullis quippe rerum mirabilium signis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa, sed bestia. cum commune fuerit ambobus, frater tamen eius non habetur deus. Quis autem prohibitus est aut Romulum aut Herculem aut alios tales homines deos dicere et mori maluit quam non dicere? Aut uero aliqua gentium coleret inter deos suos Romulum, nisi Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si non fieret, posse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates positas sub iure Romano tamquam deum cole
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ id nõ amore quidẽ huiꝰ eruoris. s tñ
amoris errore trediderat. Xp̃s autem
deũ credidit. s ideo potiꝰ est condenda.
qr credit. roma ꝯditorẽ suũ iã ꝯstructa
et dedicata. tãꝙͣ deũ coluit in templo:
deũ xp̃m ut ꝯstrui posset et dedicari po¬
suit in fidei fãdamẽto. Illa illũ aman¬
do ẽẽ deũ credidit: ista istũ deũ ẽẽ credẽ¬
do amauit. Sicut gͦ p̾cessit unde a¬
maret illa. et de amato iã libenter et̾
falsũ bonũ crederet: ita p̾cessit unde
ista crederet. ut recta fide nõ teniere qd̾
falsũ. s qd̾ u̾m erat amaret. Exceptis
enĩ tot et tantis miraculis q̃ ꝑsuase¬
de dignissima p̾cesserũt: q̃ in illo non
sicut a pr̃ib adhuc credũt᷑ implende:
s iã demonstrãt᷑ implete. De romulo
autẽ qr ꝯdidit romiã. in eaq regnauit.
auditur legitur ue qd̾ factũ est. nõ ꝙ
ante fieret ꝓphetatũ. s ꝙ sit receptus

Expanded text:
quae id non amore quidem huius erroris, sed tquae id non amore quidem huius erroris, sed tamoris errore crediderat. Christus autem Deum credidit: sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum jam constructa et dedicata tanquam deum coluit in templo: Deum Christum, ut construi posset et dedicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amavit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa, et de amato jam libenter etiam falsum bonum crederet; ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide, non temere quod falsum, sed quod verum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae persuasede dignissimae praecesserunt, quae in illo non sicut a patribus adhuc creduntur inplendae, sed iam demonstrantur inpletae; de Romulo autem, quia condidit Romam in eaque regnauit, auditur legiturue quod factum est. non quod antequam fieret prophetatum; sed quod sit receptus
Abbreviated transcription (Latin):
recipit fabulas fictas eciã nõnũ ꝙͣ
ĩcondite: hec etas autẽ iã extulta p̾¬
sertim eludeus om̃e qd̾ fieri nõ potest
respuit. Unus e muero doctissiõꝵ
hõii idẽq eloquẽtissiuiꝰ oĩ marcus
tulliꝰ cicero ꝓpt̾ea dicit diuinitatem
romuili mirabiliter creditã: ꝙ erudi¬
ta iã tp̃a fuerũt q̃ falsitatẽ nõ reci¬
perent fabularũ. Quis autẽ romu¬
lũ deũ uisi roma credidit: atq id
parna et incipiens : Tũ deiude po¬
steris seruare fuerat necesse qd accepe¬
rant a maiorib: ut cũ ista suꝑsticõe
in lacte quodãuiͦ urr̃is ebibita cresteret
ciuitas: atq ad tã magnũ ꝑueniret
ĩperiũ ut ex eiꝰ fastigio uelut ex altiore
quodã loco alias qͣ gẽtes qͥb dñaret᷑
hac sua opinione ꝑfũderet: ut nõ qͥdẽ
crederent. s tñ dicerent deũ rouuilũ ne
ciuitatẽ cui seruiebant de ꝯditore eius
offenderent. aliter eã noĩando ꝙͣ romã:

Expanded text:
recipit fabulas, fictas etiam nonnumquam recipit fabulas, fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta, praesertim eludens omne quodfieri non potest, respuit.\' Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam. quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, adque id parua et incipiens? Tum deinde posteris seruare fuerat necesse quod acceperant a maioribus, ut cum ista superstitione in lacte quodam modo matris ebibita cresceret ciuitas adque ad tam magnum perueniret imperium, ut ex eius fastigio, uelut ex altiore quodam loco, alias quoque gentes, quibus dominaretur, hac sua opinione perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum Romulum, ne ciuitatem, cui seruiebant, de conditore eius offenderent. aliter eum nominando quam Roma,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicãtib xp̃i etiã ista miratula fcta
ẽẽ nõ credũt: hͦ nobis unũ grande mi¬
raculũ sufficit ꝙ eã terrarũ orbis sine
ullis miraculis credidit.¬
Ecolamus etiã hͦ loto illud quod¬
I de romuili credita diuinitate tulliꝰ
admiratur. Uerba eiꝰ ut scripta sunt
iniserã. Magis est inquit in romulo
admirandũ qd̾ reteri qui dii ex hoĩb
facti ẽẽ credũtur minus eruditis hõi
seculis fuerũt ut fingendi ꝓclinis ẽẽt
racio cũ ĩperiti facile ad credendũ ĩpel¬
lerentur: ⁊ onuili autẽ etatẽ minus
hiis sextentis ãnis iã ĩueteratis lrĩs.
atq doctrinis oĩq illo antiqͦ ex ĩculta
hoĩ uita eruore sublato fuisse cernimꝰ.
Et paulo post de eodẽ ronuilo ita loqͥt̾
qd̾ ad hũt ꝑtinet sensũ. Ex qͦ intelli¬
gi p̃t inquit ꝑ multis ãnis añ ho-¬
merũ fuisse ꝙͣ romulũ: ut iã doctis
hõĩb a tp̃ib ip̃is eruditis ad fingẽdũ
uix quicꝙͣ ẽẽt loci. Antiquitas em̃

Expanded text:
etiam ista miracula facta esse non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod eam terrarum orbis sine ullis miraculis credidit.Recolamus etiam hoc loco illud, quod de Romuli credita diuinitate Tullius admiratur. Verba eius ut scripta sunt inseram. <Magis est, inquit, in Romulo admirandum, quod ceteri. qui di ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi procliuis esset ratio. cum inperiti facile ad credendum inpellerentur; Romuli autem aetatem minus his sescentis annis iam inueteratis litteris adque doctrinis omnique illo antiquo ex inculta hominum uita errore sublato fuisse cernimus.\' Et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum: \'Ex quointellegi potest, inquit, permultis annis ante Homerum fuisse quam Romulum. ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. Antiquitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
dibilia trib illis incredibilib addimꝰ
Et ut credatur unũ ĩ credibile. qd̾ de
carnis resurrectione atq in celũ asti¬
sione dicit᷑: multorũ ĩ credibiliũ testi¬
monia tãta ꝯgerimꝰ: et nõdũ ad tre¬

Expanded text:
dibilia tribus illis incredibilibus addimus, dibilia tribus illis incredibilibus addimus, et ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione atque in coelum ascensione dicitur, multorum incredibilium testimonia tanta congerim
Abbreviated transcription (Latin):
Eloquia nãq ꝑsuadẽtiũ q̃ dicebant
mira fuerũt facta nõ u̾ba qui em̃ xp̃m
in carne resurrexisse et cũ illa ĩcelũ
astendisse nõ uiderãt: id se uidisse uar¬
rãtib nõ loquẽtib tñ. s eciã mirifi¬
ca faciẽtib signa credebãt. Hoĩes
quippe qͦs uniꝰ uel ut multũ duarũ
linguaꝵ fuisse nouerãt repente
luugnis oĩm gẽtiũ loquẽtes mirabi¬
liter audiebant: clandũ ab uberib
matris ad eoꝵ uerbũ in xp̃i noĩe pꝰ
quadraginta ãnos ĩcoluẽ ꝯstitisse:
sudaria de corporib eoꝵ ablata sanã¬
dis profuisse languẽtib: in uia quã
fuerũt trãsituri positos in ordine ĩm¬
merabiles morbis uariis laborantes
ut ambulantiũ suꝑ eos umbra tͣnsiret
cõtimo salutẽ solere recipere: et alia
multa stupenda. in xp̃i uoĩe ꝑ eos
fitã sũt signa: postremo etiã mortuos
resurrexisse ceruebant. Que si ut
legũtur gesta ẽẽ ꝯcedũt: eice tot ĩcre¬

Expanded text:
Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus non loquentibus tantum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post quadraginta annos incolumem constitisse, sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis labout ambulantium super eos umbra transiret continuo salutem solere recipere, et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta sunt signa, postremo etiam mortuos resurrexisse cernebant. Quae sicut si ut leguntur gesta esse concedunt, ecce tot incre
Abbreviated transcription (Latin):
uenit qd siłr ĩcredibile fuit. ut rẽtam
ĩcredibilem crederet mũdus qñ quidẽ
h ͦ utrũq ĩcredibile qͦꝵ uidemꝰ unũ. alte¬
rũ credinius in eisdem lrĩs p̾dc̃m sit per
quas credidit nũdꝰ: Et ip̃e modus q
mũdus credidit si ꝯsideretur: ĩcredibilior
ĩuenitur. Ineruditos liberalib disti
tica. nõ armatos dialetita. nõ rethori¬
ca inflatos. piscatores cristus cũ retib
fidei ad mare huiꝰ scłi pantissimos mi¬
sit: atq ita ex oĩ genere tã multos pi¬
sces et tanto mirabiliores. ꝙͣ to rariores
credibilib si placet. no qr placere d
addamꝰ hͦ terciũ. Iam gͦ tria sũt ĩcre¬
dibilia: q̃ tñ facta sunt. Incredibile ẽ

Expanded text:
uenit quod similiter incredibile fuit, ut rem tam uenit quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc utrumque incredibile, quorum uidemus unum, alterum credimus, in eisdem litteris praedictum sit, per quas credidit mundus? Et ipse modus, quo mundus credidit, si consideretur. incredibilior inuenitur. Ineruditos liberalibus discitica, non armatos dialectica, non rhetorica in flatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit adque ita et ex omni genere tam multos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores,credibilibus, si placet, immo quia placere debet, addamus hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm .li. ¶ De resuruectione caruis.
sꝙͣ qͥdã mũdo credẽtes nõ credũt.
Qed hoc incredibile fuerit aliꝙͣdo:
ecte iã credidit mũdus sublatũ t̾renũ
xpĩ corpus in telũ. resurbectionẽ carnis
et asteusionẽ in supernas sedes: pantis¬
simis remanẽtib atq scupẽtib. uel
doctis. uel indoctis iã crediderũt doiti
et indocti. Si rem credibilem crediderũt.
uideant ꝙͣ suit stolidi qui non credũt.
Si autẽ res incredibilis credita ẽ etiã
h ͦ utiq intredibile ẽ sic creditũ ẽẽ qd̾
ĩcredibile ẽ. Hec ig̃r duo intredibilia re
surrectionẽ scl nr̃i corporis ĩeternũ. et
rem tã ĩcredibilem mũdũ eẽ crediturũ:
idem d̾us anꝙͣ uel unũ hoꝵ fieret ãbo
futura ẽẽ p̾dixit. Unũ duoꝵ intredi
biliũ iã factũ uidenius. ut qd̾ erat ĩcredi¬
bile crederet mũdus: tur id qd̾ reliquũ
est desperatur. ut etiã hͦ ueniat quod
intredibile credidit mũdus. sicut iami

Expanded text:
 CAPUT V. De resurrectione carnis, quam quidam mundo credentenoncredunt. Sed hoc incredibile fuerit aliquando: ecce iam credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in caelum; resurrectionem carnis et adscensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus adque stupentibus uel doctis uel indoctis. iam crediderunt et docti et indocti. Si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi, qui non credunt; si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est. sic creditum esse, quod incredibile est. Haec igitur duo incrsurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum, et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem Deus antequam vel unum horum fieret, ambo futura esse praedixit. Unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut quod erat incredibile crederet mundus: cur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat quod incredibile credidit mundus, sicut iam
Abbreviated transcription (Latin):
gari corꝑib ꝙͣ corꝑa licet terrena sedib
ꝙͣuis celestib tñ corporeis sublimari: inisi
qr hͦ uidere ꝯsueuimiꝰ et hͦ sumꝰ. illd̃ uo
nõdũ suuius. nec aliqñ ad huc uidimꝰ:
Nam profecto sobria racõe. cõsulta mi¬

Expanded text:
gari corporibus quam corpora licet terrena sedibus gari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mi
Abbreviated transcription (Latin):
gamẽto corporeo uinceret᷑; Et tamẽ
pleua est terra uegetãtib antiuis
hec mẽbra terrena miro sibi modo
cõnexa et ĩplicita. Cur gͦ eodẽ uolẽte
deo qui fecit hͦ aĩal nõ poterit t̾renũ
corpus in celeste corpus actolli: si am¬
mus omui ac ꝑ hͦ eciã celesti corpore
p̾stabilior terreno corpori potuit illiga¬
ri : den terrena ꝑicula tã exigna po¬
tuit aliqͥd telesti corꝑe meliꝰ apud se
tenere: ut seusũ haberet et uitã: et eã
sentientẽ atq uiuẽtẽ dedignabit᷑ celũ
sustipere aut susteptã nõ poterit sustine̾
cũ de re senciat et uiuat ista meliore ꝙͣ
est corpus om̃e celeste: Sedideo nũc nõ
fit: qr nõdũ ẽ tp̃s qͦ id fieri uoluit. qͥ hͦ
qd̾ uiuendo iã uiluit multo mirabiliꝰ
ꝙͣ illud qd̾ ab istis nõ credit᷑ fecit. Cur
enĩ nõ uehemẽciꝰ admiram᷑. ĩ corporeos
aĩos celesti corꝑe potiores terrenis illi¬

Expanded text:
gamento corporeo uinciretur? Et tamen gamento corporeo uinciretur? Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa et inplicita. Quur ergo eodem uolente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in. caeleste corpus adtolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari? An terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius aput se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem adque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, eum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne cfit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo iam uiluit multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. cur enim non uehementius admiramur incorporeos animos caelesti corpore potiores terrenis inli
Abbreviated transcription (Latin):
di qui putãt terrena hõim corꝑa ad
teleste habitatulũ nõ posse trãsferri.
Ed uidelicet hoĩes docti at sapiẽ¬
tes contra uimi tãte auctoritatis
que oĩa gn̾a hoĩm sicut tãto añ dixit
in hoc credendũ sperandũq ꝯuertit
acute sibi argumẽtari uident᷑ aduersus
corporũ resurrectionẽ et dicere. qd̾ ĩ t̾cio
de republica libro a citerone cõmemora¬
tũ est. Nam cũ herculem et romulũ
ex hoĩbz deos esse factos asseueraret qͦꝵ
non corꝑa inquit sũt in celũ elata.
neq enĩ natura pateretur ut id qd̾
eẽt de terra nisi in terra maneret
Hec est magna ratio sapiẽtiũ: quoꝵ
dũs nouit cogitacões qmĩ uane sunt
ullo corpore sp̃s et in celo habitantes
terrena aĩalia nestiremꝰ. nobisq futu¬
rũ esse diceretur. ut terrenis corꝑibus
aĩandis quodã uinculo murabili necte¬
renur: nõne multo fortiꝰ argumẽtare¬
mur id tredere recusantes et dicoremꝰ.
naturã non pati ut res ĩcorporea li¬

Expanded text:
ena homi- num corpora ad caeleste habitaculum non posse transferri. Sed uidelicet homines docti adque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit. acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de re publica libro a Cicerone commemoratum est. Nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos adseueraret: \'Quorum non corpora, inquit, sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret.\' Haec est magna ratio sapientium, quorum Dominus nouit cogitationes, quoniam uanae suntullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea li
Abbreviated transcription (Latin):
astendisse cũ carne: intredibile ẽ mũdũ
re tam ĩcredibilem credidisse: ĩcredibile
est. hoĩes ignobiles. infimos pautissiõs.
ĩperitos. rẽ tam ĩcredibilem tã efficaciter
mũdo. et in illo eciã doctis ꝓsuadere po¬
tuisse. Horũ triũ intredibiliũ p̾mũ no¬
lunt isti cũ quib aginius credere. scdm̃
cogũtur et ternere: qd̾ nõ ĩueniũt uñ
sit factũ si non credũt terciũ. Resurret¬
tio terte xp̃i et in celũ cũ carne ĩ qua re-¬
surrexit᷑ ascensio. toto iã mũdo p̾dicat᷑
et creditur. Si credibilis non est donde
toto teruaꝵ orbe iam credita est: Si
disse dixerũt et qd̾ uiderũt diffamare
turarũt eis mũdũ credidisse nõ mirũ
est. sz istos ad huc credere nolle ꝑdurũ ẽ:
si antẽ ut uerũ est paucis obsturis mi¬
niuis indoctis eã se uidisse dicẽtib
et stribentib credidit mũdus: cur pau¬
ci obstinatissimi qui remãserũt ip̃
mũdo iã credenti adhuc usq nõ tredũt:

Expanded text:
ndisse cum carne: incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse: incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos rem tam incredibilem, tam efficaciter mundo, et in illo etiam doctis persuadere potuisse. Horum trium incredibilium primum nolunt isti, cum quibus agimus, credere; secundum coguntur et cernere; quod non inveniunt unde sit factum, si non credunt tertium. resurrectio certe Christi et in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto iam mundo praedicatur et creditur. si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? sidisse dixerunt, et quod viderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut verum est, paucis obscuris minimis indoctis eam se vidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, cur pauci obstinatissimi qui remanserunt, ipsi mundo jam credenti adhuc usque non credunt? 102
Abbreviated transcription (Latin):
ferme ãnis añ citeronẽ romulu̾s fu̾it
atq illa etas iã fuisse doctrinis dicat᷑
exculta ut qd̾ fieri non p̃t om̃e eludẽs
respueret: ꝙͣto magis post sexcẽtos
ãnos ip̃ius tp̃e ciceronis maximeq
postea sub angusto atq tiberio erudi¬
tiorib utiq tp̃ib resurrectionẽ tar¬
nis xp̃i. atq in telũ astensionẽ tãꝙͣ
id ꝙ fieri non p̃t mẽs hũana ferre¬

Expanded text:
ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit, atque illa aetas jam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest, omne respueret: quanto magis post sexcentos annos ipsius tempore Ciceronis, maximeque postea sub Augusto atque Tiberio, eruditioribus utique temporibus, resurrectionem carnis Christi atque in coelum ascensionem, tanquam id quod fieri non potes
Abbreviated transcription (Latin):
obprobriũ et cõfusionem et̾nã. Et¬
in alio loco ꝑ eũdẽ ꝓphetã. Aiccipiẽt
regnũ stt̃i altissumi. et obtiuebunt
gnũ sempit̾nũ. Et alia q̃ ad hͦ ꝑti¬
nẽtia ĩ libro uitesimo posui: suie que
non posui et tñ in eisdem lrĩs scͥpta
sunt. Uement et hee sicut ista ue¬
nerũt: q̃ increduli nõ putabant
eẽ futura. Idem quippe deus utraq
ꝓiisit utraq uentura ẽẽ predixit.
quẽ phorestũt mimina paganorũ
etiã teste porphirio nobi

Expanded text:
 confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum sancti altissimi et obtinebunt gnum sempiternum; et alia, quae ad hoc pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli non putabant esse uentura. idem quippe deus utraque promisit, utraque uentura esse praedixit, quem perhorrescunt nomina paganorum etiam teste Porphyrio, nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e apud se ip̃m̃ maneat idẽ qͥ fuit.
Dicitur eciã uolũtas dei quã facit
in tordib ebedientiũ mãdatis eiꝰ. de
qua dicit apłs. deus est eñ qui opat᷑
ĩ nobis et uelle: sict iusticia dei non
solũ qua ip̃e iustus ẽ dr̃. s illa etiam
quã in hoĩe qui ab illo instificatur
facit: sic et lex eiꝰ uotatur q̃ potius
est hoĩm s ab ip̃o data hoĩb. Nam
utiqz hoĩes erant quib ait iħs. In
lege ur̃a scriptũ est: cũ alio loco lega

Expanded text:
ipse apud seipsum maneat idem qui fuit. ipse apud seipsum maneat idem qui fuit. dicitur etiam uoluntas dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus: deus est enim, qui operatur in uobis et uelle; sicut iustitia dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur, facit. sic et lex eius uocatur, quae potius est hominum, sed ab ipso data; nam utique homines erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dei desercionẽ peccaturũ ẽẽ p̾stiret. nec
illi ademit liberi arbitrii ptatẽ. sumul
p̾iudẽs quid boni de malo eiꝰ eẽt ip̃e fac¬
turꝰ. qͥ de mortali progenie merito iusteq
suppleat et iustauret partẽ q̃ lapsa est
angłoꝵ: at sit illa dilecta et suꝑna cuu¬
tas non frandet᷑ suoꝵ nũo tuuiũ quin
eciã fortassis et uberiore letetur. Multa
eĩ fuĩt a malis quidẽ contra uolũtatẽ
dei: s taute ẽ ille sapiencie. tãteqz uir¬
tutis: ut in eos exitus sine fines quos
bonos et iustos ip̃e p̾sciuit. tendãt oĩa
que uolũtati eius uidentur aduersa :
ac per h ͦ cũ deus nuitare dr̃ uolũta¬
tem ut qͥb leuis erat. U̾bi gr̃a reddat᷑
iratus: illi potiꝰ ꝙͣ ip̃e iuntẽtur et eũ
quodãm᷑ iutatũ in hiis q̃ patiũtur
ĩueniant. sicut mtat᷑ sol ocłis san-
tiatis et asper quodãmiꝰ ex miti et
ex delectabili molestus efficitur: cũ

Expanded text:
per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praevidens, quid boni de malo ejus esset ipse facturus, qui de mortali progenie merito justequesuppleat, et instauret partem quae lapsa est angelorum; ac sic illa dilecta et superna civitas non fraudetur suorum numero civium, quin etiam fortassis et uberiore laetetur. CAfiunt quidem a malis contra uoluntatem dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. ac per hoc cum deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculisiatis, et asper quodammodo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto desertio dei tãꝙͣ luuuiuis sui. malũ
eius ẽẽ non poss. Nam sicut cecitas ocłi
uiriũ est. et idem ip̃m indicat ad liuuẽ
ip̃o uitio suo excellentiꝰ ostendit᷑ ceteris
mẽbris mẽbrũ capax luminis: nõ enĩ
alia causa eẽt uiciũ eiꝰ carere lumine:
ita natura q̃ fruebatur deo optimã se ĩsti-¬
tutã docet etiã ip̃o uicio. quo ideo misera
est. qr non fruitur deo qui casũ angloꝵ
uolũtariũ iustissima pena sempiterne
infelicitatis obstriuxit: atq in eo sũmo
bono ꝑmanẽtib ceteris. ut de sua siue
fine ꝑmãsione certi ẽẽnt tãꝙͣ ip̃iꝰ pͥuiũ
ꝑmausionis dedit. Qui fecit hominẽ
ip̃m etiã rectũ cũ eodẽ sibero arbitrio ter¬
renũ quidẽ aĩal. s de celo dignũ. si suo
cohereret auttori: miseria siłr si eũ desere¬
ret secutura. qualis nature huiõi cõue¬
niret. Quẽ siłr tũ p̾uaritatõe legis dei

Expanded text:
profecto desertio Dei tanquam luminis sui malum profecto desertio Dei tanquam luminis sui malum ejus esse non posset. Nam sicut caecitas oculi vitium est, et idem ipsum indicat ad lumen ipso vitio suo excellentius ostenditur caeteris membris membrum capax luminis non enim alia causa esset vitium ejus carere lumine: ita natura quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso vitio, quo ideo misera est, quia non fruitur Deo; qui casum angelorum voluntarium justissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit, atque in eo summo bono permanentibus caeteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tanquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem ipsum etiam rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed coelo dignum, si suo cohaereret auctori: miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae hujusmodi conveniret. Quem similiter cum praevaricatione legis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sui prestitit. atqz una societate deuiuxit:
quã sanctã et supernã dicimꝰ ciuitatẽ.
In qua res qͣ sustẽtentur btĩq sint. deꝰ
ip̃e illis est: tanꝙͣ uita uictusq cõmunis.
Qui liberũ arbitriũ eidẽ intellectuali na¬
ture tribuit tale. ut si uellet de serere deũ
btĩtudinẽ st suã cõtiuua miseria esset¬
secutura. Qui cũ p̾stiret anglõs qͦsdã
ꝑ elacionẽ qua ip̃i sibi ad btãm uitam
sufficere uellent tãti boui desertores
futuros: non eis ademit hãc ptãtem.
potentiꝰ et meliꝰ ẽẽ iudicãs etiã de ma¬
lis benefate̾: ꝙͣ mala eẽ nõ sinere. Que
oĩo nulla ẽẽnt. nisi natura mutabi¬
lis ꝙͣuis bona et a sũuio deo atq ĩcom¬
nuitabili bono qui bona oĩa ꝯdidit ĩ¬
stituta. peccando ea sibi ip̃a feciss: quo
eciã pcto suo teste cõuincitur. bonam
conditã ẽẽ naturã. insi enĩ magnũ et
ip̃a. licet non equale ꝯditori bonũ esset.

Expanded text:
devinxit, quam sanctam et supernam dicimus civitatem, in qua res qua sustententur beatique sint, Deus ipse illis est, tanquam vita victusque communis. Qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut si vellet, desereret Deum, beatitudinem scilicet suam, continuo miseria secutura. Qui cum praesciret angelos quosdam per elationem, qua ipsi sibi ad beatam vitam sufficere vellent, tanti boni desertores futuros, non eis ademit hanc potestatem, potentius et melius esse judicans etiam de malis bene facere, quam mala esse non sinere. Quae omnino nulla essent, nisi natura mutabilis, quamvis bona, et a summo Deo atque incommutabili bono, qui bona omnia condidit, instituta, peccando ea sibi ipsi fecisset. Quo etiam peccato suo teste convincitur, bonam conditam se esse naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ulta enĩ uolũt fieri sc̃i eiꝰ ab illo
inspirata sancta uolũtate nec
fuĩt: sicut orant qui pro quibusdam
pie sct̃eq et qd̾ orant non facit: cũ
ip̃e in eis hãc orandi uolũtatẽ sttospũ
possimius illo uiͦ locutionis dicere.
uult deus et nõ facit: ut ip̃m dicamꝰ
uelle. qui ut uelinit isti facit. Sedm̃
illã uero uolũtatem suã q̃ cũ eius
p̾stĩa sempit̾na ẽ. ꝓfecto in celo et ĩt̾ia
oĩa q̃cũq uoluit nõ solũ p̾terita uel
pñcia. s etiã futura iã fecit. Uerum
anteꝙͣ ueniat tꝑs qͦ uoluit ut fieret
qd̵ ante tꝑa uniu̾sa p̾stiuit atq dispo¬
suit. dicimꝰ fiet qñ deus uoluerit. Si
autẽ non solũ tẽpus qͥ futurũ ẽ. uerũ
etiã utrũ futurũ sit ignorauiꝰ: dicinius.

Expanded text:
ulta enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ti nouien accepit: s quẽadmuodũ se̾ptũ
est in euãgelio. regni eiꝰ nõ erit fiuis:
nec ita ut aliis moriendo decedentibus.
aliis succedentib oriendo species in ea
ꝓpetuitatis appareat. sicut in arbore q̃
phenui fronde uestit᷑ et eadẽ uidetur ui¬
riditas ꝑmanere dũ labentib et tadẽ¬
tib foliis subuide alia q̃ nastũtur faciẽ
obseruant opacitatis: s oñs ĩ ea tiues
ĩmortales erũt. adipistentib et hoĩb¬
qd̾ nũꝙͣ saucti anglĩ ꝑdiderũt. Faciet
gͦ deus oĩpotentissimꝰ eiꝰ ꝯditor. pro¬
misit enĩ nec mentiri pt̃: et quibus
fidem hinc q faceret. multa sua et
non promissa et promissa iam fecit.
Ip̃e est enĩ qui in pͥ̾ncipio cõdidit mũ¬
dũ. plenũ boius oĩb uisibilib atq
intelligibilib rebus : in qͦ nichil meliꝰ

Expanded text:
tis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hoquam sancti angeli perdiderunt. Faciet hoc Deus omnipotentissimus eius conditor. Promisit enim nec mentiri potest, et quibus fidem hinc quoque faceret, multa sua et non promissa et promissa iam fecit. Ipse est enim, qui in principio condidit mundum, plenum bonis omnibus uisibilibus adque intellegibili
Abbreviated transcription (Latin):
id uolentes facit: sicut dr̃ coguouisse
qd̾ ut cognosceretur fecit. a qͥb igno¬
rabatur.Neq eiñ dicẽte apło. mĩt
autẽ cognostẽtes deũ. no cogniti a
deo. fas ẽ ut credauiꝰ ꝙ eos tũc cogno¬
uerit deus p̾cõgnitos ante ꝯstitucõem
mũdi: s tũc ꝯgnonisse dictꝰ ẽ ꝙ tũc
ut cognosteret᷑ effecit. De hiis locucõnũ
modis iã et ĩ sriorib libris memini
disputatũ. Scdm̃ hãc gͦ uolũtatẽ qͣ deũ
uelle dicimꝰ qd alios efficit uelle. a qͥs
futura nestũit᷑: multa uult nec facit.

Expanded text:
id uolentes facit; sicut dicitur cognouisse, quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. Neque enim dicente apostolo: Nunc autem cognoscentes Deum, immo cogniti a Deo, fas est ut credamus, quod eos tunc cognouerit Deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. De his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. Secundum hanc ergo uoluntatem, qua Deum uelle dicimus quod alios efficit uelle, quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit.
Abbreviated transcription (Latin):
miũ ieformidat: tenẽs p̾dictũ. nec absumẽ¬
tes bestias ressiruecturis corporib obfuturas :
qͦꝵ capillus capitis non peribit. Nullo enĩ¬
m᷑ diceret ueritas. nolite tiuuere eos qͥ torpꝰ
omdũt aĩam autẽ non possũt otcidere: s
quicquã obẽẽt future uite quicqͥd ĩrauici de¬
corporib octisoꝵ facere uoluissent. Nisi forte
quispĩa sic absurdus ẽ ut cõtendat eos qui
corpus otaidũt nõ debere timeri ante mortẽ
ne corpus octidãt. et timeri debere post mor¬
teni. ne corpus occisũ sepeliri non suant.
tanta que de cadauerib faciãt. dibsit: ꝙ fal¬
sũ sit qd̾ ueritas dixit. Dictũ est euĩ aliquid
eos fatere non orcidunt: qr in torpore sensus
est occidendo. postea uo nichil habere quid
faciãt: qr uullus sensus ẽ in torpore octiso.
s nullũ eoꝵ quisquã a celo et terra seꝑauit.
quã totã implet pñtia sui qui nouit unde
resustitet qd̾ treauit. Dicit᷑ quidẽ in psaliuo.

Expanded text:
mium reformidat, tenens praedictum, nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nec ullo modo diceret Veritas, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; si quidquam obesset vitae futurae quidqcorporibus occisorum facere voluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant.tanta, quae de cadaveribus faciant. Absit ut falsum sit quod Veritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea vero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: