comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pedes meos. Non opꝰ est astrue¬
re quod omĩb notũ est. uoces
istas esse ꝓpͥas eiꝰ. qͥ cũ informa
di ess&. humiliare sem& ipsũ ha¬
bebat. ita ut crucifigeretur. qͦd
ẽ fodi manꝰ & pedes eius. Nongͦ
mirũ quod pugnabat iã & tͥum¬
phabat uerbũ ipsũ ꝑ manũ dđ.
illud occurrit. qͦd sic̃ refert
scriptura libri paralypomenon.
dixͣ ipse dđ ad salomonẽ filium
suũ. Filimi uoluntatis meȩ fuit.
ut ȩdificarẽ domũ nomini diũ¬
đi mei. s factus ẽ ad me sermo
dnĩ dicens. Multũ sanguinem
effudisti. & plurima bella bellasti.
ñ poteris ȩdificare domũ nomini meo.
tanto effuso sanguine corã me. Item
ad ppłm. Audite me frẽs mei &
ppłs meus. Cogitaui ut ȩdificarẽ
domũ in qua reqiuescer& arca fe¬
deris dnĩ . & scabellũ pedũ dĩnrĩ.
autẽ dixͣ mͥ. Non ȩdificabis domũ
nomini meo. eoquod sis uir bella¬
tor. & sanguinẽ fuderis. Dicit

Expanded text:
et pedes meos . » Non opus est astrueet pedes meos . » Non opus est astruere quod omnibus notum est, voces istas esse proprias ejus, qui cum in forma Dei esset, humiliare semetipsum habebat, ita ut crucifigeretur quod est fodi manus et pedes ejus. Non ergo mirum, quod pugnabat jam et triumphabat Verbum ipsum per manum David, illud occurrit, quod sicut refert Scriptura libri Paralipomenom dixit ipse David ad Salum: Fili mi, voluntatis meę fuit, ut ędificarem domum nomini dei mei, sed factus est ad me sermo domini dicens: Multum sanguinem effudisti et plurima bella bellasti. Non poteris ędificare domum nomini meo tanto effuso sanguine coram me. Item ad populum: Audite me, fratres mei et populus meus: cogitavi ut ędificarem domum, in qua requiesceret archa federis domini et scabellum pedum dei nostri, autem dixit mihi: Non aedificabis domum nomini meo, eo quod sis vir bellator, et sanguinem fuderis . » Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ suã uirginẽ extyrpe dauidd.
ꝑcussit goliathphy listeum in ma¬
nus eiusdẽ dđ. ad huc pueri. nec¬
dũq filiũ ullũ habentis. & eȩt̃a
fecit ꝑ eũ quȩ usq hodie miram᷑
intrib fortissimis dđ. scilic& sa¬
pientia. humilitate. atq: fortitudi¬
ri potuit. Dauid enĩ sedens in cathe¬
dra sapientissimꝰ. Noc ẽ p̾coniũ sapi¬
entiȩ eiꝰ. Ipse ẽ quasi tenerrimꝰ ligni
uermiculus. Hoc ẽ testimoniũ hu¬
militatis eius. Q octingentos int̃fe¬
cit impetu uno. Hoc ẽ exꝑim̃tum
fortitudinis eius. Qs inquã alius
oꝑatus ẽ. nͥ uerbũ ds. filius carnis
eius fut᷑us. tta p̃sens ipsi dđ ut iã
inꝑsona eius ipse đđ loqueret᷑. ipse
in eodẽ dd ꝓpriis uocib suis de
sem& ip̃so futura quasi iã pͣteri¬
ta uaticinaretur : Exempli grã.
Ego autẽ c̃stitutus sũ rex abeo su¬
ꝑ syon montẽ scm eius. pͣdicans
preceptũ eius. dñs dix̃ ad me filiꝰ
m̃s estu. Itẽ. tõderunt manꝰ meas.

Expanded text:
trem suam virginem ex stirpe David, percussit Goliath phylisteum in manu eiusdem David adhuc pueri necdum filium ullum habentis. Et cetera fecit per eum, que usque hodie miramur in tribus fortissimis David, scilicet sapientia, humilitate atque fortitudisedens in cathedra sapientissimus , » hoc est praeconium sapientiae ejus. « Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus , » hoc est testimonium humilitatis ejus. Qui octingentos interfecit impetu uno, hoc est experimentum fortitudinis ejus. Quis, inquam, alius operatus est nisi verbum deus filius carnis eius futurus, ita presens ipsi David, ut iam in persona eius ipse David loqueretur, ipse in eodem David propriis vocibus suis de semetipso futura quasi iam preterita vaticinaretur? Exempli gratia: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Syon montem sanctum eius predicans preceptum emeus es tu . » Item: « Foderunt manus meas
Abbreviated transcription (Latin):
iustificeris insermonib tuis. & iun¬
oas cũ uidicaris. Qod ẽ dicere. Ut si¬
delis ꝑmaneas ds. ut sermo tuus qͥ
factꝰ est ad me ñ sit in illo ẽ & ñ.s
sit in illo ẽ. nec uidicari possis qͦd
leuitate aut mutabilitate usussis.
& sic̃ de cȩt̾is. ita de isto quoq ꝓmisso
uł iuram̃to ad me facto ueraciter
omĩs sȩxus. omĩs ȩtas. dicere possit.
& ego cũ illis. Quotqͦt enĩ ꝓmissio¬

Expanded text:
justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris: » quod est dicere, ut fidelis permaneas Deus, ut sermo tuus, qui factus est ad me, non sit in illo, est et non, sed sit in illo, est, nec judicari possis, quod levitate aut mutabilitate usus sis. et sicut de cęteris, ita de isto quoque promisso vel iuramento ad me facto veraciter omnis sexus, omnis ętas dicere possit: et ego cum illis; quotquot enim promissio
Abbreviated transcription (Latin):
et illũ suisse loctũ orationis solui
quẽ ds̃ elegit. inqͦ illi oporteret
sacͥficari. Causa postulabat tunc
scrib̾e illis. qͥ ꝑ egiptũ erant ude¬
is. cũ intentione huiꝰ modi. Siqͥdẽ
onyas ut supͣ iũ dictũ ẽ fugiens in
egiptũ ad ptolometiꝰ philometo¬
re̾. uolensq me moriã & głam
ȩt̃nã sui relinquere. petiuit a
ptolomeo rege et regina cleopa¬
tra licentia. quarinꝰ tẽpluͣ ȩdifi¬
caret in ȩgipto simile iheroso¬
limoꝵ. et hoc impetrato atq per¬
acto. leuitas. et sac̾dotes de gene¬
re suo c̃stituerat. c̾fidens in pro¬
phetia ysaiȩ qͥ ante sexcentos anno̾
p̃dixerat. qͦd deberet altare dñi
ee in tͣra egipti. De illo tẽplo ctin¬
gebat seditiones excitari intͣ uide¬
osqͥ erant in regione iudea. et eos
qͥꝑ egiptũ. et ante onẏã. et cũ onya
discesserant. alii captiui sicait iã
dictũ ẽ abducti alii sponte opu¬
lentia locoꝵ. et ꝑtolomei muni¬

Expanded text:
et illum fuisse locum orationis solum, et illum fuisse locum orationis solum, quem deus elegit, in quo illi oporteret sacrificari. Causa postulabat tunc scribere illis, qui per Ęgyptum erant, Iudeis cum intentione huiusmodi. Siquidem Onias ut supra iam dictum est fugiens in Ęgyptum ad Ptholomeum Philometorem volensque memoriam et gloriam eternam sui relinquere, petivit a Ptholomeo rege et regina Cleopatra licentiam, quatenus templum ędificaret in Ęgypto simile Iherosolimorum, et hoc impetrato atque peracto levitas et sacerdotes de genere suo constituerat confidens in prophetia Ysaię, qui ante ducentos annos predixerat, quod deberet altare domini esse in terra Ęgypti. De illo templo contingebat seditiones excitari inter Iudeos, qui erant in regione Iudea, et eos, qui per Ęgyptum et ante Oniam et cum Onia discesserant, alii captivi sicut iam supra dictum est abducti, alii sponte opulentia locorum et Ptholomei muni
Abbreviated transcription (Latin):
tradideritis. istud dĩ phanu in
planitie᷑ deducã et altare effodiã.
et tẽplũ hoc liberopatri c̃secrabo.
atq his dictis abiit. pugnãq cõ¬
misit. nichanor in quã dux ipse
pͥmꝰ inbello cecidit. om̃sq cõmuni
c̃silio decreuer̾t᷑ nullomͦ diẽ istã
absq celebritate pͣterire. habere
aute celebritatẽ t̾cia decunadie
mͣsis ãdar. qͦd dr̃ uoce syraica pri¬
die mardochei die. Porro media
libri eiꝰdẽ hoc habent. qr qua die
tẽ plu ab alienigenis pollutũ fuerat.
c̃tigit eadẽ die purgatione̾ fieri
uicesima et qͥnta m̃sis qͥ fuit chas
leu. Et cũ leticia diebꝰ octo egert᷑
inmodũ tab̾naculoꝵ. recordantes.
qͦd ante modicũ tẽꝑis diẽ sollẽpnẽ
tab̾naculoꝵ in montibꝰ et spelun¬
cis more bestiarũ egerant. Proptͣ
qͦd tyrsos et ramos uirides pͣfere
cũ suũ It decreuert᷑ cõmuni pͣ¬
cepto. et decreto unui̾sȩ genti ui¬
deoꝵ. om̃ibꝰ annis agere dies istos.¬

Expanded text:
tradideritis, istud Dei fanum in planitiem deducam, et altare effodiam, et templum hoc Libero patri consecrabo. Atque his dictis abiit . » Pugnamque commisit Nicanor, in qua dux ipse primus 613 in bello cecidit, omnesque communi consilio decreverunt nullo modo diem istam absque celebritate praeterire. Habere autem celebritatem tertia decima die mensis Adar, quod dicitur voce Syria, pridie Mardochaei die. « Porro media libri ejusdem hoc habent, quia qua die templum ab alienigenis pollutum fuerat, contigit eadem die purgationem fieri, vicesima etleu et cum laetitia diebus octo egerunt in modum tabernaculorum recordantes quod ante modicum temporis diem sollemnem tabernaculorum in montibus more bestiarum egerant propter quod tyrsos et ramos virides et palmcum suum et decreverunt communi praecepto et decreto universae genti Iudaeorum omnibus annis agere dies istos
Abbreviated transcription (Latin):
mandas de adtientu xp̃i filii dei.
test ificatas ex lege et ex ꝓppetis.
ut ẽ illud. qi de syonexibit ler
et uerbũ dñi de ihrłm. Causa
ista. causa finalis. et utilitas mag¬
na. sẽꝑ debet e̾e in oculis. in c̾spec¬
tu cordis nr̃i. et tẽ questionẽ ñ
indigebit animꝰ qͥd ꝓfuerit uel qͥd
plus utilitatis habuerit tẽ tẽꝑis
adorare dm̃ in iherosolimis quã
in monte garrzĩ. in monte syon
quã inelyopoli. in uidea quã in
egipto. intẽplo posteroꝵ dauid
si delis. quã intẽplo onye pͣuari¬
cantis. Nondũ erat ut diceret᷑.
uenit hora quando neq in mon¬
te garizĩ neq in iherosoli mis
adorabitis patrẽ. s in sp̃u et
ueritate. qi ñdũ uenerat salus
quȩ ex iudeis ẽ & tãdiu stare
oportebat tẽplũ illud. donec sa¬
lus ista ueniret. donee ad illud
tẽ plũ suũ xp̃c asius parentibus
deferret᷑ cũ oblarionibꝰ hostiarũ.
quas pcipit lex. iuxta illus mala¬
chiȩ ꝓpħę. Et statĩ ueniet ad

Expanded text:
nes de adventu Christi filii dei testificatas ex lege et ex prophetis, ut est illud: Quia de Syon exibit lex et verbum domini de Iherusalem. Causa ista causa finalis et utilitas magna semper debet esse in oculis, in conspectu cordis nostri, et tunc quęstione non indigebit animus, quid profuerit vel quid plus utilitatis habuerit tunc temporis adorare deum in Iherosolimis quam in monte Garizim, in monte Syon quam in Elyopoli, in Iudea quam in Ęgypto, in templo posterorum David fidelis quam in templo Onię prevaricantis? Nondum erat, ut diceretur: Venit hora, quando neque in monte Garizim neque in Iherosolimis adorabitis patrem, sed in spiritu et veritate, quia nondum venerat salus, quę ex Iudeis est, et tamdiu stare oportebat templum illud, donec salus ista veniret, donec ad illud templum suum Christus a suis parentibus deferretur cum oblationibus hostiarum, quas precipit lex iuxta illud Malachię prophetę: Et statim veniet ad
Abbreviated transcription (Latin):
intentione̾. atq utilitate᷑ ꝓpone¬
re magistri solent auditoribus
suis. Materiã qͥppe intentione᷑
atq ut ilitatẽ huiꝰ ꝓemii oꝑe pͣ¬
ciũ ẽ distinctis expedire capitu¬
lis. ut tali ordine aliquatenꝰ elu¬
cescat. qͥd in ista littera dicat sp̃s
ille qͥ in om̃i scriptura diuinitꝰ in¬
spirata. p̃sens ẽ et loqͥt᷑ ȩocłiis. Exri¬
stimo qͦd materia. intentio. atq
ut ilitas scripturȩ huiꝰ quã libet
breuis. tales sint ut asapientibꝰ
digne debeant audiri. a sapien¬
tibꝰ qͥ nͣ stͣ sapientes in oculissuis.
imino qͥ ut sapientes fiant stulti
dignant᷑ fieri idest discipłi e̾e. pͥ¬
usꝗͣ fiant magistri. Hȩc gͥtria
quȩ ꝓposuimꝰ dicturi simulatq
audituri pͥmũ materiã querimꝰ
uel ꝓponimꝰ. circa quã maxime
uersat᷑ scriptura scđ̃i huiꝰ ma

Expanded text:
intentionem atque utilitatem proponeintentionem atque utilitatem proponere magistri solent auditoribus suis. Materiam quippe, intentionem atque utilitatem huius proemii operę pretium est distinctis expedire capitulis, ut tali ordine aliquatenus elueescat, quid in ista littera dicat spiritus ille, qui in omni scriptura divinitus inspirata presens est et loquitur ecclesiis. Existimo, quod materia, intentio atque utilitas scripturę huius, quamlibet brevis, tales sint, ut a sapientibus digne debeant audiri, a sapientibus, qui non sunt sapientes in oculis suis, immo qui, ut sapientes fiant, stulti dignantur fieri, id est discipuli esse, priusquam fiant magistri. Hęc igitur tria, quę proposuimus dicturi simul atque audituri, primum materiam quęrimus vel proponimus, circa quam maxime versatur scriptura secundi huius Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ideꝰq ultimꝰ fuit annꝰ pͥncipatꝰ
ionathȩ fr̃is uidȩ. annꝰ autẽ cen¬
tesimꝰ octogesimꝰ octauiis. quando
scdo scripsert᷑. annꝰ fuit undeci¬
mꝰ. pꝰ mortẽ symonis fr̃is eiꝰ dẽ
ionat hȩ sine uidȩ. quẽ uidelicet
symone̾ in t̾fecit ꝑ insidias gener
ipsiꝰ ꝑtolomeus filiꝰ ab obi. His ita
se habentibꝰ. claret qͥs ille fuerit¬
lant᷑. narrantes qualit̾ inꝑsidẽ
cecidit. qͦd uidelicet is fuerti
antiochꝰ filiꝰ demetrii. qͥ et ꝑsecutꝰ
ẽ tripho nẽ impiũ & uicit. sed
iudeos in multis afflixit. et sy¬
mone ad huc uiuente. et pꝰ symo¬
nẽ filio eiꝰ hircano princi¬
ꝑatum habente.
ic iaͣ ut aliquatenꝰ ad deuotissi¬
mã exactionẽ tuã assurgere
possĩ. qua cupis & petis ut lit¬
tere serie̾ quę sub obscura ui¬
det᷑ tͥ elucidet sermo intentus.
atq studiosus inuerbo dĩ. descen¬
dere libet ad illud qͦd quondã au¬
diuimꝰ intͣ scolares paruuli. ubi
lectione̾ suscipientes materia.

Expanded text:
ipatus lonathę fratris Iudę. Annus autem centesimus octogesimus octavus, quando secundo scripserunt, annus fuit undecimus post mortem Symonis fratris eiusdem Ionathę sive Iudę, quem videlicet Symonem interfecit per insidias gener ipsius Ptholomeus filius Abobi. His ita se habentibus claret, quis ille lantur, narrantes qualiter in Perside ceciderit, quod videlicet, is fuerit Antiochus filius Demetrii, qui et persecutus est Trionem impium, et vicit, sed et Judaeos in multis afflixit, et Simone adhuc vivente et post Simonem filio ejus Hircano principatum habente. ic iam ut aliquatenus ad devotissimam exactionem tuam assurgere possim, qua cupis et petis, ut litterę seriem, quę subobscura videtur, tibi elucidet sermo intentus atque studiosus in verbo dei, descendere libet ad illud, quod quondam audivimus inter scolares parvuli, ubi lectionem suscipientes materiam,
Abbreviated transcription (Latin):
et regno. portas succendert᷑ et
effudert᷑ sanguinẽ in nocentẽ.
et orauimꝰ ad dñm et exauditi
sumꝰ. et obtulimꝰ sacͥficiũ et si¬
milagine. & accendimꝰ lucernas
& ꝓpostumꝰ panes. Et nc freqͣn¬
tate dies sce nophegiȩ. m̃sis chas¬
leu. Anno centesimo octogesi¬
mo octauo. popłs qͥẽ iherosolimis
et in uidea. senatꝰq et uidas ari¬
stobolo magistro ptolomei qͥ est
de genere christoꝵ sac̾dotũ. et his
qͥ in egipto st̃ uideis salutẽ et sam¬
tate. De magnis periculis ado
lib̾ati magnifice gr̃as agimꝰ ipsi

Expanded text:
t et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octavo populus qui est Hierosolymis et in Iudaea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptolomei regis qui est de genere christorum sacerdotum et his qui in Aegypto sunt Iudaeis salutem et sanitatem de magnis periculis a Deo liberati
Abbreviated transcription (Latin):
tam᷑ & illud attendere causa po¬
seit. qr c̃iuncta uel c̾tinua nar¬
ratione legimꝰ hic. Regnante
de metrio anno centesimo. et
Sexagesimo nono. nos uidei scrip¬
simꝰ uob̾ intribulatione et i¬
petu qͥ suꝑ uenit nob̾ in istis an¬

Expanded text:
tamen et illud attendere causa potamen et illud attendere causa poscit, quia coniuncta vel continua narratione legimus hic: Regnante Demetrio anno centesimo et sexagesimo nono nos Iudet scripsimus vobis in tribulatione et impetu
Abbreviated transcription (Latin):
scend̾at. Siqͥdẽ ptolomeus filius
lagi. multos captiuos a montanis
uidę uel a uicinis locis iherosolimoꝵ
trahens ad egiptũ cõmigrauit. qͦs
uidelicet indeos ptolo meus phila¬
delphꝰ qͥ iã dicto pto lomeo lagifilio
successit. famulantes inegipto a
seruitutis uinculo resoluit usq
ad centũ iuginti milia. sicrt
iosephus cominemorat. Ui.¬
rant itaq iudei ꝑ egiptũ et ad
illos uidei qͥ erant iherosolimis.
& qͥ in regione uidea. scripsert᷑ an¬
no fere tricesimo nono pꝰꝗͣ mene¬
lao sicut iã dictũ ẽ in t̾fecto. & al¬
chimo pontificatũ ad epto uni¬
or onyas cũ infinita multitudi¬
ne udeoꝵ c̾fugit inȩgiptũ. Siqͥde̾
anno centesimo quadragesimo
nono regni grecoꝵ c̾stat antio¬
chũ eupatore̾ int̾fecisse menelar̾.
anno autẽ centesimo octogesimo
octauo popłs qͥ ẽ iherosolimis ait
hȩc seriptura. his qͥ in ȩgipto stͣ
udeis salte̾ et sanitatẽ. Uerun¬

Expanded text:
scenderat. Siquidem Ptholomeus filius scenderat. Siquidem Ptholomeus filius Lagi multos captivos a montanis ludeę vel a vicinis locis Iherosolimorum trahens ad Ęgyptum commigravit, quos videlicet Iudeos Ptholomeus Philadelphus, qui iam successit, famulantes in Aegypto e servitutis vinculo resolvit usque ad centum viginti millia, sicut Josephus commemorat. Crant itaque Iudei per Ęgyptum, et ad illos Iudei, qui erant Iherosolimis et qui in regione Iudea, scripserunt anno fere trigesimo nono, postquam Menelao sicut iam dictum est interfecto et Alchimo pontificatu adepto iunior Onias cum infinita multitudine Iudeorum confugit in Ęgyptum. Siquidem anno centesimo quadragesimo nono regni Grecorum constat Antiochum Eupatorem interfecisse Menelaum, anno autem centesimo octogesimo octavo populus, qui est Iherosolimis, ait hęc scriptura: His, qui in Ęgypto sunt, Iudeis salutem et sanitatem. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
derelictꝰ. uidens inqͥt zosephꝰ qͦd pa¬
truũ siuiͣ menelauꝰ rex int̾fecisset.
& pͥncipatũ sac̃ dotũ alchimo dedis¬
set nͣ existenti de genere sac̾dotuͣ.
flexs a lysia ut transponeret ho¬
norẽ ab ea familia ad altu domtĩ.
fugit adł tolometĩ regẽ ȩgipti
& honore̾ meruit ab ipso & uao¬
re eiꝰ cleopatra. locũq petit inte¬
gione eliopolithana. ubi simile
iherosolimoꝵ ȩdificaret tẽplum
Tẽplũ illud ꝑmansit usq ad in¬
periũ uespasiani annis cͣc. L. Ipsa
stea dimicantibꝰ aduersũ roma¬
nos uideis. ad solũ usq deleta ẽ. &
neq urbis. neq tẽpli restat uesti¬
giũ. Stb occasione gͥ onyȩ ponti¬
ficis infinita examina iudeoꝵ ad
egiptũ c̾fugert᷑. Asserebat enim
onyas se ysaie implere uariciniũ
seribentis. erit altare dñi in me¬
dio t̾rȩ egipti & titulus iuxta t᷑¬
minũ eiꝰ. dñi. Sed & antea nͥ partia
ui deoꝵ multitudo in egiptũ de¬

Expanded text:
derelictus, videns, inquit Iosephus, quod paderelictus, videns, inquit Iosephus, quod patruum suum Menelaum rex interfecisset et principatum sacerdotii Alchimo dedisset non existenti de genere sacerdotum flexus a Lisia, ut transponeret honorem ab ea jamilia ad aliam domum, fugit ad Ptholomeum regem Ęgypti et honorem meruit ab ipso et uxore eius Cleopatra locumque petiit in regione Eliopolithana, ubi simile Iherosolimorum ędificaret terriplum. Templum illud permansit usque ad imperium Vespasiani annis ducentis quinstea dimicantibus adversum Romanos Iudeis ad solum usque deleta est et neque urbis neque templi restat vestigium. Sub occasione igitur Onię pontificis infinita examina Iudeorum ad Ęgyptum fugerunt. Asserebat enim Onias se Ysaię implere vaticinium scribentis: Erit altare domini in medio terrę Ęgypti et titulus iuxta terminum eius domini. Sed et antea non parva Iudeorum multitudo in Ęgyptum de
Abbreviated transcription (Latin):
Anno centesimo quadragesimo nono
regni grecoꝵ rex antiochꝰ menelaũ
int̾fecerat frẽm onye minorẽ. cui
pat̾ eiꝰdẽ antiochi sũmũ sac̃dotiũ
c̃tulerat. Tres qͥppe fuerant filu si¬
monis pontificis. uidelicet onyas.
qͥ patͥ inpontificati successit. queq
andronicꝰ int̾fecit. & ihesus. & altͣ
onẏas. quoꝵ ihesus iasonẽ. onyas uͦ
menelaũ se appellari fecit. ambo
grecis nominibꝰ delectati. ritũq
gentilẽ se imitari uelle ꝓfessi. De
onya filius paruulus relictꝰ fuerat.
dictꝰ⁊ ipse onyas. Cũq onyas ut iã
dictũ ẽ ab andronico int̾fectꝰ fuis¬
set. fr̃i eiꝰ iã dicto iasoni antiochꝰ
epiphanes pontificatũ tradid̾at.
s rursus sublatũ illi honore̾. mene¬
lao c̃tulerat. Mortuo antio cho cũ
successisset illi filiꝰ eqͥuocus. int̾secit
eundẽ menelaũ. suggerente lisia
causã hc eẽ om̃iũ maloꝵ filiꝰ autẽ
pontificis onẏȩ de qͦ pͣdiximꝰ qͥ desimc¬
to patre adhuc puerulus fuerat

Expanded text:
adragesimo nono regni Graecorum, rex Antiochus Menclaum interfecerat fratrem Onyae minorem, cui pater ejusdem Antiochi summum sacerdotium contulerat. Tres quippe fuerant filii Simonis pontificis, videlicet Onyas, qui patri in pontificatu successit, quemque Andronicus interfecit, et Ihesus et alter Onias, quorum Ihesus Iasonem, Onias vero Menelaum se appellari fecit, ambo grecis nominibus delectari ritumque gentilem se imitari velle professi. De Onia filius parvulus relictus fuerat dictus et ipse Onias. Cumque Onias ut iam dictum est ab Andronico interfectus fuisset, fratri eius iam dicto Iasoni Antiochus Epiphanes pontificatum tradiderat, sed rursus sublatum sibi honorem Menelao contulerat. Mortuo Antiocho, cum successisset illi filius ęquivocus, interfecit eundem Menelaum suggerente Lysia causam hunc esse omnium malorum. Filius autem pontificis Onię de quo prediximus, qui defuncto patre adhuc puerulus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ubicũq dedicatũ eͣ uelde¬
dicat᷑ altare uel tẽplũ nomini
dñi. illic istoꝵ beatoꝵ et memo¬
rabiliũ machabeoꝵ simul pietas
redolet. & memoria floret. & uo¬
parturientiũ. chorꝰ ȩccłȩ c̃sonat
celebrit᷑. celebrat c̾sonant᷑. Igͥ ad
magnificandã re̾ tã gratiosã.
tã głosã. sod̾m illud ꝓemiuiꝰ pro
cedendũ e. & si minꝰ quã petis
uel optas elucidando illud factoͣ
suerit. meȩ ñ negligentiȩ. sed
simpossibilitati recte deputabis.

Expanded text:
catum est vel dedicatur altare vel templum nomini domini, illic istorum beatorum et memorabilium Machabeorum simul pietas redolet et memoria floret et voparturientium chorus ecclesię consonat celebriter, celebrat consonanter. Igitur ad magnificandam rem tam gratiosam, tam gloriosam secundum illud proemium procedendum est. Et si minus quam petis vel optas elucidando illud factum fuerit, meae non negligentiae, sed impossibilitati recte deputabis.
Abbreviated transcription (Latin):
uideus ubicũq sit cͥfessor uerus.
qͥ et nomine & re sit c̾fessor. qͦd sua
int᷑p̃tatione significat. hoc nomͣ qͦd
ẽ udeus. de illa tẽpli reparatione
gratulet᷑. corde magno & anmo
uolenti ad aꝑto corde in lege
dĩ et inp̾ceptis eiꝰ. Et reuera si causã
quã pͣmanibꝰ habemꝰ attendat iu¬
deus. si magnũ dĩ negotiu᷑ qͦd ꝓptͣ
implendas ꝓmissiones suas ds̃ ha¬
bebat cũ hominibꝰ. cͣsideret di cͣ¬
fessor uierꝰ. causã habet eur gra¬
tulet᷑. cur tẽplũ illud machabeoꝵ.
laboribꝰ reparatũ fuisse letetur.
suasq uoces illoꝵ admisceat uo¬
cibꝰ. dm̃ benedicendo in ymnis &
c̃fessionibꝰ. qͦd hodieq scãm xp̃i

Expanded text:
t confessor verus, qui et nomine et re sit confessor quod sua interpretatione significat hoc nomen, quod est Iudeus, de illa reparatione templi gratuletur corde magno et animo volente adaperto corde in lege dei et in preceptis eius. Et revera si causam, quam pre manibus habemus, attendat Iudeus, si magnum dei negotium, quod propter implendas promissiones suas deus habebat cum hominibus, consideret dei confessor verus, causam habet, cur gratuletur, cur templum illud Machabeorum laboribus reparatum fuisse lętetur suasque voces illorum admisceat vocibus deum benedicendo in ymnis et confessionibus, quod hodieque sanctam Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ causa fuerit ut ꝓptͣ baal ampliꝰ
quã ꝓpt̃ uitulos aureos ex ardescer&
in helya zelus dñi.⁊ antixp̃i. xui.
dd̃ & qui fuerint sermones. de qͥb dixe¬
rat. ut iustificeris insermonib tius.¬

Expanded text:
Quę causa fuerit, ut propter Baal amplius quam propter vitulos aureos exardesceret in Helya zelus domini Qui David, et qui fuerint sermones de quibus dixerat: Ut iustificeris in sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
idest inter ea reputabuntur.
subauditur ante oculos tuos. ipsis
autẽ filiis captiuitatis. annos illos
& moras intermissi operis. nimis e¬
gre ferentibus & fideliter corã
dño ingemiscentibus. auctũ est
meritũ fidei. creuit corona spei
multiplicata sunt premia dilecti
onis. quia laborauerunt ipsi ut
nos in labores eoꝵ introiremus.
unde & piis eoꝵ studus grates ha¬
bere debemus. quia quod semina¬
uerunt in lacrimis in gaudio

Expanded text:
» id est in terra reputabuntur, subauditur 587 ante oculos suos. Ipsis autem filiis captivitatis, annos illos et moras intermissi operis nimis aegre ferentibus, et fideliter coram Domino ingemiscentibus, auctum est meritum fidei, crevit corona spei, multiplionis, quia laboraverunt ipsi, ut nos in laborem eorum introiremus, unde et piis eorum studiis grates habere debemus, quia quod seminaverunt in lacrimis, nos in gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
nde putas illi cyro homini gen¬
tili tanta circa de um cęli & cir¬
lentia prouenit.s Unde hoc ni¬
si quia scriptũ & ueraciter dic¬
tũ est. cor regis in manu deraᷤ
Reuera quod effecit de corde eiꝰ
omp̃s sermo dñi. idipsũ potuisset
efficere de corde cuiusquã alte¬
rius regis. non minus de corde
nabugodonosor. ne popłm capti¬
uũ duceret. quã fecit de corde hu¬
ius. ne popłm captiuũ retineret.
Delectet nunc uidere modũ
ipsũ. quo beniuolentiã cordis eiꝰ
captare dignata est manus dñi.
longe antequã nasceretur hic c¬
rus. ante quã fierent patres pa¬
trũ eius. memoriã eius in consi¬
lus suis habere. & beneficia sua
illi promittere. dignatũ est ip¬
sũ quod fiebat ad prophetas uer¬
bũ dñi Scriptũ quippe fuerat
in ysaia. Hec dicit dñs xp̃o meo
cro. cuius apprehendi dexte¬
rã ut subiciã ante faciẽ eius gen¬
tes. & dorsa regũ uertã. Et aperiã¬

Expanded text:
nde putas illi Cyro homini gentili tanta circa deum cęli et cirlentia provenit? Unde hoc nisi quia scriptum et veraciter dictum est: Cor regis in manu dei? Revera quod effecit de corde eius omnipotens sermo domini, idipsum potuisset efficere de corde cuiusquam alterius regis, non minus de corde Nabuchodonosor, ne populum captivum duceret, quam fecit de corde huius, ne populum captivum retineret. Delectet nunc videre modum ipsum, quo benivolentiam cordis eius captare dignata est manus domini. Longe antequam nasceretur hic Cyrus, antequam fierent patres patrum eius, memoriam eius in consiliis suis habere et beneficia sua illi promittere dignatum est ipsum quod fiebat ad prophetas verbum domini. Scriptum quippe fuerat in Ysaia: Hęc dicit dominus Christo meo Cyro, cuius apprehendi dexteram, ut subiciam ante faciem eius gentes
Abbreviated transcription (Latin):
Hortatur ut exercitũ paret. &
pronã ad regnũ uiã ingredi¬
atur. medoꝵ transitionem pol¬
licitus. Factũq est ita. ut crrus
medorũ & persarũ fieret rex.
Siuera est eiusmodi historia.
nimirũ scienter dicere poterat.
omĩa regna terrę dedit mihi
dñis deus cęli. presertim preeun¬
te prophetia eiusmodi. qua
magnus & potens rex ab eodẽ
dño dõ pͣsignatus. & ex nomine

Expanded text:
Hortatur ut exercitum paret et Hortatur ut exercitum paret et pronam ad regnum viam ingrediatur Medorum transitionem pollicitus. Factumque est ita, ut Cyrus Medorum et Persarum fieret rex. Si vera est eiusmodi hystoria, nimirum scienter dicere poterat: Omnia regna terrę dedit mihi dominus deus celi, presertim preeunte prophetia eiusmodi, qua magnus et potens rex ab eodem domino deo presignatus et ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Forte eodẽ tempore. & ipsi
pastori natus erat filius. Puis iaͣ
uxor audita regũ infantis expo¬
sitione. puerũ proferri sibiq os¬
tendi. summis orat precibus. Cu¬
us precibus fatigat us pastor.
re uersus in siluã inuenit uix¬
ta infantẽ caniculã. par uulo
ubera prebentẽ. & a feris aliti¬
busq defendentẽ. Motus & ip¬
se miscđia. qua motã etiã canẽ
uiderat. puerũ defert ad sta¬
bula. eadẽ cane ancie prosequen¬
te. Quẽ ubi in manu mulier ac¬
cepit. tantus uigor & dulcis quidã
blandientis infantis risus apparu¬
it. ut pastorẽ ultro rogaret. per¬
mitter& sibi puerũ nutrire. per¬
mutata sorte paruulorũ. ut hic
pro filio pastoris educaretur.
ille pro nepote regis exponeretur.
Puer deinde cũ inter pastores ess&.
cyri nomen accepit. Interiecto
tempore cũ adoleuisset. per ar¬
pagũ aui amicũ didicit. quomo¬
do par uulũ illũ occidi auis uis¬
serat. quomodo seruatus fuerit.

Expanded text:
dit. Porte eodem tempore et ipsi dit. Porte eodem tempore et ipsi pastori natus erat filius. Eius igitur uxor audita regii infantis expositione puerum proferri sibique ostendi summis rogat precibus. Cuius precibus fatigatus pastor reversus in silvam invenit iuxta infantem caniculam parvulo ubera prebentem et a feris alitibusque defendentem. Motus et ipse misericordia, qua motam etiam canem viderat, puerum defert ad stabula eadem cane anxie prosequente. Quem ubi in manu mulier accepit, tantus vigor et dulcis quidam blandientis infantis risus apparuit, ut pastorem ultro rogaret, ut permitteret sibi puerum nutrire permutata sorte parvulorum, ut hic pro filio pastoris educaretur, ille pro nepote regis exponeretur. Puer deinde, cum inter pastores esset, Cyri nomen accepit. Interiecto tempore cum adolevisset, per Arpagum avi amicum didicit, quomodo parvulum illum occidi avus iusserit, quomodo servatus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sã dedit mͥ om̃ia regna ut po¬
płm eius. pęnesqu̾e scripta est de
me illa prophetia liberuͣ dimit¬
tã. ad edificandã domũ in
ihrłm. quȩ est in iudea. Siquidẽ
đs ide̾ ubi dixit qui uoco nomen tu¬
ũ statiͣ subiunxit. Propter seruũ
meu iacob & isrł electũ meu lgͦ
obhoc m om nia regna dedit. ut
in popło ipsius gr̃am rependã illi.
reddendo eũ libertati
t reuera sensatus homo. iã die¬
tã legens uel audiens propheti¬
am. suamq recolens infantiam.
animaduertere uel perpendere
poterat. quod non casu sed per
diuinã prouidentiã eueniss& ut
ipse regnaret. Si quidẽ de hoc scri¬
bit pompeius trogus. quod natꝰ
infans de filia astiagis. per aui in¬
uidiã datus ẽ occidendus. somni¬
uͣ uerentis. quo premonstrato
regnũ infantulo futurũ arioli
auspicabantur. Is cui necandus in¬
fantulus traditus est. ueritus ne
infantis necati ultionẽ mater eiꝰ
pecoris puerũ exponendũ tradi¬

Expanded text:
sam dedit mihi omnia regna, ut posam dedit mihi omnia regna, ut populum eius, penes quem scripta est illa de me prophetia, liberum dimittam ad ędificandam domum in Iherusalem, que est in Iudea. Siquidem deus idem ubi dixit: Qui voco nomen tuum, statim subiunxit: Propter servum meum Iacob et Israel electum meum. Igitur ob hoc mihi omnia regna dedit, ut in populo ipsius gratiam rependam illi reddendo eum libertatit revera sensatus homo iam dictam legens vel audiens prophetiam suamque recolens infantiam animadvertere vel perpendere poterat, quod non casu, sed per divinam providentiam evenisset ut ipse regnaret. Siquidem de hoc scribit Pompeius Trogus, quod natus infans de filia Astiagis per avi invidiam datus est occidendus somnium verentis, quo premonstrato regnum infantulo futurum arioli auspicabantur; is cui necandus infans est traditus, veritus ne infantis necati ultionem mater eiuspecoris puerum exponendum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
fringã. & dabo tibi tesauros ab¬
sconditos. & archana secretorũ.
ut scias quia ego dñs. qui uoc o
nomen tuũ deus isrł. Numquid
cyrus tantã ac t᷑alẽ de semetip¬
so prophetiã ñ audierat Nũ¬
quid dubiũ esse potest de capti¬
uis illis. qui istã scripturã dñi
istas ꝓmissiones dĩ sui ad noti¬
ciã eius ꝑferre properauerint.
cũ sperare possent uaticiniũ hoc
magni sibi apud illũ rege̾ fac¬
tũ occasionẽ fore solatii d Ac¬
cessit ipsa manus dñi. inqua
est cor regis. & hoc effecit ut ta¬
li uerbo. tantoq dĩ ꝓmisso in
gratus non existeret. sed dice¬
ret uocẽ transducens in ini¬
uerso regno suo. uocẽ etiã ꝑ scrip¬
turã idest uocẽ scriptã. Omĩa
regna terrȩ dedit mihi dñs d̾s
cęli. subauditur qui mͥ longe an¬
tequã nascerer. ea daturu᷑ se
promisit & meuͣ quoq nomen
uocauit. Continuo subiuxit. E
ipse precepit mͦ. ut edificarẽ
ei domũ in ihrłm quȩ est inui¬
dea. Ac si diceret. Ob hane cau¬

Expanded text:
esauros absconditos et archana secretorum, ut scias, quia ego dominus, qui voco nomen tuum deus Israel. Numquid Cyrus talem ac tantam de semetipso prophetiam non audierat? Numquid dubium esse potest de captivis illis, quin istam scripturam domini, istas promissiones dei sui ad notitiam eius perferre properaverint cum spernere possent vaticinium hoc magni sibi apud illum regem factum occasionem fore solatii? Accessit ipsa manus domini, in qua est cor regis, et hoc effecit, ut tali verbo tantoque dei promisso non ingratus existeret, sed diceret vocem transducens in universo regno suo vocem etiam per scripturam, id est vocem scriptam: Omnia regna terrę dedit mihi dominus deus celi, subauditur: qui mihi longe antequam nascerer, ea daturum se promisit et meum quoque nomen vocavit. Continuo subiunxit: Et ipse precepit mihi, ut ędificarem ei domum in Iherusalem, quę est in Iudea, acsi diceret: Ob hanc cau
Abbreviated transcription (Latin):
pra uestimͣtoꝵ et de lepra do¬
moꝵ et cetͣa huiꝰ modi. qualium
ntiq litt᷑a occidit. sp̃s autẽ uiui¬
ficat. nc̃ reuelata facie moysi
Hec iccirco nẽ dicta sint. ut liqͥdo¬
ẽstet rationabilit᷑ in doctrina a¬
płica suꝑfluas duci disputationes
ꝓptͣ ciboꝵ differentias. qr uidelicet
manifeste sic̃ iã dictũ ẽ p̃cepta
huiꝰ modi ñ bona fuisse ds̃ ipse as¬
serit. quoꝵ causa ut darentur
pͣcedens pͣuaricatio fuit.

Expanded text:
pra vestimentorum et de lepra dopra vestimentorum et de lepra domorum et cętera huiusmodi, qualium utique littera occidit, spiritus autem vivificat nunc revelata facie Moysi. Hęc idcirco nunc dicta sint, ut constet rationabiliter in doctrina apostolica superfluas duci disputationes propter ciborum differentias, quia videlicet manifeste sicut iam dictum est precepta huiusmodi non bona fuisse deus ipse asserit, quorum causa, ut darentur, precedens prevaricatio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
muneribꝰ suis. cũ offerrent om̃e
qͦd aꝑit uuluã. Pcce quanta dif¬
ferentia pͣceptoꝵ. Alia pͣcepta
& udicia bona quȩ faciat ho¬
mo et uiuat in eis. alia nͣ bona
in quibꝰ ñ uirient ait. Ut alia
ab aliis. ut bona clare discer¬
namꝰ a ñ bonis. recurramꝰ ad
ad montẽ oreb et locutꝰ e̾ per
mraysen p̃cepta utiq bona. non
habebis inquiens deos alie nos
corã me & cet᷑a. usq ad id. nͣ in¬
ibis cũ gentibꝰ fedus. nec cũ duis
eoꝵ Interea dũ cũ moyse loque¬
retur. fecert᷑ sibi uitulũ c̾fla¬
tile̾. et adorauert᷑. atq hostias
immolauert᷑. Catenꝰ moyses po¬
pulo ñ uelata facie bona et uita¬
lia dĩ p̾cepta dederat. Deinde
sub introeunte reatu uituli
faciẽ eiꝰ uelari oportuit quan¬
do loquebat᷑ ad popłm. et quȩ̨
p̾cepta dedit ex tuno. p̾cepta ñ
bona st̃. in quibꝰ ñ iuunt. ut
st̃ hȩo de mundis & inmundis.
animalibꝰ. de lepra corpoꝵ. de le¬

Expanded text:
muneribus suis, cum offerrent omne muneribus suis, cum offerrent omne quod aperit vulvam. Ecce quanta differentia preceptorum! Alia precepta et iudicia bona, 'quę faciat et vivat in eis', alia non bona, in quibus non vivent, ait. Ut alia ab aliis, ut bona clare discernamus a non bonis, recurramus adad montem Horeb et locutus est per Moysen precepta utique bona: Non habebis, inquiens, deos alienos coram me et cętera usque ad id: Non inibis cum gentibus fedus nec cum diis eorum. Interea dum cum Moyse loqueretur, fecerunt sibi vitulum conflatilem et adoraverunt atque hostias immolaverunt. Eatenus Moyses populo non velata facie bona et vitalia dei precepta dederat; deinde subintroeunte reatu vituli faciem eius velari oportuit, quando loquebatur ad populum, et quę precepta dedit extunc precepta non bona sunt, in quibus non vivunt, ut sunt hęc de mundis et immundis animalibus, de lepra corporum, de le
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ẽ inquiunt sp̃ui scõ et nobis.
nichil ultra oneris uob̾ gentibꝰ
imponere. quã hȩc necessario
ut abstineatis uos ab immolatis
simula croꝵ et suffocato et forni¬
catione. et ea quȩ uob̾ fieri non
uultis. alii ne feceritis. Mxx.i.
tabilitate. s ex iudicio & rati¬
one qͦd unus idẽq ds̃. et legem
dedit de mundis et un¬
mundis. et en eugło siue
ꝑ euangelĩ ministros. di¬
cit om̃a eeͣ munda mundis.
Utiliter huiꝰ rei ẽsideratio pro¬
cedet sirite ꝑpen das et qͥd de pͣ¬
ceptis suis ipse dicat in ꝓphetis.
et qͥd tc̃ euenerat. quando euis¬
modi p̾cepta dedit. In i. erechi¬
ele dicit. Pieci eos de tͣra egipti &
eduai indesertũ & dedi eis pcepta
mea et iudicia mea ostendi eis quȩ
faciat homo et uiuat ineis. His
dictis. c̃festĩ culpans eos qͦd pͣcepta
sua reꝓbassent. et pꝰ idola fuissent
oculi eoꝵ. gͦ inquit et ego dedi
eis p̃cepta ñ bona. et iudicia in
quibꝰ ñ uiuent. & pollui eos in

Expanded text:
sum est, inquiunt, spiritui sancto et nobis nihil ultra oneris vobis gentibus imponere quam hęc necessario; ut abstineatis vos ab immolatis m et suffocato et fornicatione, et ea, quę vobis fieri non vultis, aliis ne feceritis. 31. tabilitate, sed ex judicio et ratione, quod unus idemque Deus et legem dedit de mundis et immundis, et in Evangelio, sive per Evangelii ministros dicit, omnia esse muUtiliter huius rei consideratio procedet, si rite perpendas et quid de preceptis suis ipse dicat in prophetis et quid tunc evenerat, quando eiusmodi precepta dedit. In Iezechiele dicit: Eieci eos de terra Ęgypti et eduxi in desertum et dedi eis precepta mea et iudicia mea ostendi eis, quę faciat homo et vivat in eis. His dictis confestim culpans eos, quod precepta sua reprobassent et post idola fuissent oculi eorum: Ergo, inquit, et ego dedi eis precepta non bona et iudicia, in quibus non vivent, et pollui eos in
Abbreviated transcription (Latin):
paruã passionis eo. causã dũ
legis hoc tantũ qr c̾tigit eos cũ
matre appͣhensos cõpelli a rege
comedere contra fas carnes por¬
çinas. flagris. & taureis erutiatos
Ille naͣq carnes ñ solũ porcinȩ
uerũ etiã immolatitiȩ. idẽ de¬
monibꝰ immolate erant. Sic eniꝰ
ipcedentib habes Altare etiã
plenũ erat illicitis. quȩ legibus
ꝓhibebantur. Ducebant᷑ autẽ
cũ amara necessitate in die na¬
talis regis ad sacrificia. et cũ li¬
beri sacra celebrarent᷑. cogeban¬
tur hedera coronati libero cir¬
ciure. & inpͥmo machabeoꝵ li¬
bro manifestiꝰ dictu. qr uissit an¬
tiochꝰ immolari carnes suillas.
& pecora comunia. Cũ gͦ audis
carnes porcinas. sub intellege
etiã immolaticias. Duplex cer¬
taminis causa. qr ui delicet &¬
carnes porcinas lex int̾ inmun¬
da reputauerat. & his uesci
ꝓhibuerat. et quȩ immolant
gentes ait apłs demoniis im¬
molant & ñ dõ. Porro de causa
una scilicet de eo qͦd litt᷑a le¬

Expanded text:
parvam passionis eorum causam, dum legis hoc tantum, quia contigit eos cum matre apprehensos compelli a rege comedere contra fas carnes porcinas, flagris et tauris cruciatos. Illę namque carnes non solum porcinę, verum etiam immolatitię id est dęmonibus immolate erant. Sic enim in precedentibus habes: Altare etiam plenum erat illicitis, quę legibus prohibebantur. Ducebantur autem cum amara necessitate in die natalis regis ad sacrificia, et cum Liberi sacra celebrarentur, cogebantur hedera coronati Libero circuire. Et in primo Machabeorum libro manifestius dictum, quia iussit Anthiocus immolari carnes suillas et pecora communia. Cum ergo audis carnes porcinas, subintellige etiam immolatitias. Duplex certaminis causa, quia videlicet et carnes porcinas lex inter immunda reputaverat et his vesci prohibuerat, et quę immolant gentes, ait apostolus dęmoniis immolant et non deo. Porro de causa una scilicet de eo, quod littera le
Abbreviated transcription (Latin):
Superioꝵ siue antiquioꝵ cõmemo¬
ratio. ex uerbis ꝓpheticis unde
sathanas dictꝰ sit. uł qualẽ habue¬
rit materiã suꝑbiendi.
datiũ genuerit ille pat̾ m̃dacii
c̃tra uerttatẽ di. & qualla dđi dona
perdiderit :¬

Expanded text:
Superiorum sive antiquorum commemoratio ex verbis propheticis, unde sathanas dictus sit vel qualem habuerit materiam superbiendi ndacium genuerit ille pater mendacii contra veritatem dei, et qualia dei dona perdiderit
Abbreviated transcription (Latin):
erit. & cor eiꝰ exaltatũ. & eleuatũ
nimis. illud satis indicat quod in
ꝑsona eius diabolus arguitur.
qui utiq ꝓpt̾ suꝑbiam. & exal¬
tationẽ in orclinatã de cęlo nosci¬
tur cecidisse. rex suꝑ om̃s filios
suꝑbiȩ. Sumes ait dñs parabo¬
lam istã c̃tra rege̾ babylonis et
dices. Quomꝰ cessauit ex actor.
quieuit tͥbutũ: Quomͦ cecidisti
de cȩlo lucifer qui mane orie¬
baris: Et cętera.¬

Expanded text:
erit et cor eius exaltatum et elevatum nimis, illud satis indicat, quod in persona eius diabolus arguitur, qui utique propter superbiam et exaltationem inordinatam de celo noscitur cecidisse rex super omnes filios superbie. Sumes, ait dominus, parabolam istam contra regem Babylonis et dices: Quomodo cessavit exactor, quievit tributum? Quomodo cecidisti de cęlo, lucifer, qui mane oriebaris, et c
Abbreviated transcription (Latin):
mini p̾ceptũ dñi. Similit᷑ & cę¬
teri preter ez echiã & iosiã pecea¬
uert᷑ꝰ. amplius autẽ manasses filiꝰ
eiꝰde ezechye irritauit dnm . &. se¬
duxit popłm. ut facerent malũ
suꝑ gentes quas c̃triuit dñs ãfa¬
cie filioꝵ isrł. Oportebat igͣ ad¬
huc uirgã eleuari. & uerbera
multiplicari. & sic iusttari ini¬
quitates & peccata filioꝵ dauid.
quia ñ modice dereliquerant le¬
gẽ dñi. ñ medioerit᷑ ꝓfanauerant
usticias dñĩ. immo plusꝗ̃ decem
tͥbus quas ꝑpetuȩ captiuitatit᷑¬
diderat idem uidex deus. uI.
uomodo tandem in hoc nego¬
tio malus ille seruus dño do
dã pͥnceps militiȩ domũ dñi. &
totũ murũ ihrłm ꝑcircuitũ destru

Expanded text:
mini preceptum domini? Similiter et cemini preceptum domini? Similiter et ceteri preter Ezechiam et Iosiam peccaverunt, amplius autem Manasses filius eiusdem Ezechię irritavit dominum et seduxit populum, ut facerent malum super gentes, quas contrivit dominus a facie filiorum Israel. Oportebat igitur adhuc virgam elevari et verbera multiplicari et sic visitari iniquitates et peccata filiorum David, quia non modice dereliquerant legem domini, non mediocriter profanaverant iustitias domini, immo plus quam decem tribus, quas perpetuę captivitati tradiderat idem iudex deus. 6.uomodo tandem in hoc negotio malus ille servus Domini Ddan princeps militiae domum Domini, totum murum per circ
Abbreviated transcription (Latin):
mea ñ custodierint. uisitabo in
uirga iniquitates eoꝵ. & inuer¬
berib peccata eoꝵ. miscđiam
autem meam nͣ dispergam ab
eo. Hanc ueritatem đi. hoc
uiram̃tum miscđiarũ dñĩ ut
ad impleretur. ut oꝑe ꝑficeret᷑
adiuuit malus ille seruus.
lam ȩxparte factũ fuerat. & nos supͣ
memorauimꝰ. qͥa fluxũ iniquitatis
qui de domo achab regis ifrł per
uxorẽ eius ibezabel usq indomũ
dauid ꝓfluxerat. uisttauerat dñs
in uirga & in uerberib ꝑcusso io¬
rã genero achab & iezabel. & extͣmi¬
nata omi domo eiꝰ. pͣter unũ par¬
uulũ ioas. quẽ furata ẽ iosab&h
amita. ne illũ int̾ficer& otholia
cũ cętͣis. auia crudelissima. At illȩ
reliquiȩ domꝰ dauid taltt̃ ꝑcusse
ñ doluert᷑. disciplinã accipere
renuert᷑. Primũ ipse ioas tantillꝰ
reseruatꝰ. ñ ẽ recordatꝰ miscdĩȩ quã
fecerat ioiada pontifex secũ. sed
int̾fecit filiũ eiꝰ rachariã sacer¬
dotẽ. dicentẽ. quare transgredi¬

Expanded text:
odierint, visitabo in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum, misericordiam autem meam non dispergam ab eo. Hanc veritatem dei, hoc iuramentum misericordiarum domini ut adimpleretur, ut opere perficeretur, adiuvit ille malus servus. Iam ex parte factum fuerat et nos supra memoravimus, quia fluxum iniquitatis, qui de domo Achab regis Israel per uxorem eius Iezabel usque in domum David profluxerat, visitaverat dominus in virga et in verberibus percusso Ioram genero Achab et Iezabel et exterminata omni domo eius preter unum parvulum Ioas, quem furata est Iosabeth amita, ne illum interficeret Otholia cum cęteris avia crudelissima. At illę reliquię domus David taliter percussę non doluerunt, disciplinam accipere renuerunt. Primum ipse Ioas tantillus reservatus non est recordatus misericordię, quam fecerat Ioiada pontifex secum, sed interfecit filium eius Zachariam sacerdotem dicentem: Quare transgredi
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates filloꝵ. & in uerberib
peccata eoꝵ. s infortitudine ma¬
mea intellexi. Hoc tale erat. ac si
głiet᷑ securis ẽtra eũ qui secat inea.
aut si exaltat᷑ serra c̃tra eũ ã quo
trahitur. uł si eleuet᷑ uirga c̃tra
leuantẽ se. & exaltet᷑ baculus. qͥ utiq

Expanded text:
es filiorum et in verberibus peccata eorum, sed in fortitudine, imea intellexi. Hoc tale erat ac si glorietur securis contra eum, qui secat in ea, aut si exaltetur serra contra eum, a quo trahitur, vel si elevetur virga contra levantem se et exaltetur ba
Abbreviated transcription (Latin):
iuis ñ audiuit quomͦ malus
ille seruus eo tpr̃e uerbođi.
uerbo dd cõoꝑatus sit: Quis nͣ
audut. quis nescit uocẽ illã di.
uiram̃tũ illud uerbidi: Semel
inquit uiraui in scõ meo. Si dd̃
m̃tiar. Qd iurasti ds. & in quo¬
ñ mentĩris dauid Ponã ait in
manebit. Si autẽ dereliquerint
filii eiꝰ legẽ meã. & iniudiciis me

Expanded text:
Quis non audivit, quomodo malus ille servus eo tempore verbo dei, verbo deo cooperatus sit? Quis non audivit, quis nescit vocem illam dei, iuramentum illud verbi dei? Semel, inquit, iuravi in sancto meo. Si David mentiar? Quid iurasti, deus? Et in quo non mentiris David? Ponam, ait, in manebit. Si autem dereliquerint filii
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. & in c̾grediendo uiratum
illi p̃st& obseqͥum. Pulchre hoc
innuit ipse dñs. cũ & ipsũ diabo¬
lũ. & ministrũ eiꝰ rege̾ baby lonis
sibi asserit esse seruũ. Dicit enĩ
de ipso diabolo ad beatu iob. Nũ¬
qͥd feri& tecũ pactũ. & accipies
eũ seruũ sempit᷑nũ : Subauli¬
endũ nãq ẽ sic̃ ferut mecũ pac¬

Expanded text:
minum et in congrediendo iuratum minum et in congrediendo iuratum illi prestet obsequium. Pulchre hoc innuit ipse dominus, cum et ipsum diabolum et ministrum eius regem Babylonis sibi asserit esse servum. Dicit enim de ipso diabolo ad beatum lob: Numquid feriet tecum pactum et accipies eum servum sempiternum? Subaudiendum namque
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra eiꝰ. scilic& om̃s iniqͥ. quando
ablatꝰ ẽ uida. sic̃ ablatꝰ fuerat isrł
de t̾ra sua. cuiꝰ tam̃ captiuitas ñ
similẽ finẽ habitura erat. fu̾tu¬
rũ qͥppe erat illud ꝓpħicũ inosee
dictũ qͥa ñ addã ultra miserero
domui isrł. & domui uida miserebor:
Filiũ ex dauid qͥ regn& ithrone
eiꝰ certũ est xpm ẽẽ. de qͦ ad mariã
angłs. & dabit inqͥt illi dñs ds se¬
dem dd̃ ƿatris eiꝰ. Cęterũ de regno
tpͣrali & carnali filioꝵ dauid sue¬
cessione neq dictũ. neq factũ eͣ.
& salua dĩueritate. iã dudũ nul¬
lus talit᷑ sedet in trhono dd. cum
irritũ factũ ñ sit. pactũ đi cũ
die. & pactũ eius cũ nocte. sitq
ad huc dies & nox int̃pre suo.
ninicio certaminis iã nẽ iiii.
dicendũ. qͥa ualde impares con¬
gressi st̃. Hinc ds suce đi uerbũ.
inde draco. siue regnũ iã dictũ.
caput draconis tͣciũ. Quã longe
impares c̃gressi st̃. Nimirum
uelut si cͣgrediatur seruus eͣtra do¬

Expanded text:
uando ablatus est Iuda, sicut ablatus fuerat Israel de terra sua, cuius tamen captivitas non similem finem habitura erat. Futura quippe erat illud propheticum in Osee dictum: Quia non addam ultra misereri domui Israel et domui Iacob miserebor. Filium ex David, qui regnet in throno eius, certum est Christum esse, de quo ad Mariam angelus: Et dabit, inquit, illi dominus deus sedem David patris eius. Ceterum de regno temporali et carnali filiorum David successione neque dictum neque factum est, et salva dei veritate iam dudum nullus taliter sedet in throno David, cum irritum factum non sit pactum dei cum die et pactum eius cum nocte sitque adhuc dies et nox in tempore suo.initio certaminis iam nunc dicendum, quia valde impares congressi sunt. Hinc deus sive dei verbum, inde draco sive regnum iam dictum, caput draconis tertium. Quam longe impares congressi sunt? Nimirum velut si congrediatur servus contra do
Abbreviated transcription (Latin):
bene ẽ cooꝑatꝰ. ut & tu qͥ eras
suꝑ uenturis scłis in cęlo & in t̾ra
notus habearis & inclitus. & ego de
te exemplũ habeã patientiȩ. ꝓ po¬
nendũ & ꝓfuturũ. electis meis
omĩb quicũq in scło tͥbulandi st̃
uariis tͥbulationib Dicit itidẽ
in iheremia de ministro eiꝰ rege ba¬
bylonis. Nc̃ itaq ego dedi om̃s tras
istas in manu nagugodonosor re¬
gis babylonis serui mei. ltẽ. Ecce

Expanded text:
bene est cooperatus, ut et tu, qui eras superventuris seculis in cęlo et in terra notus habearis et inclitus, et ego de te exemplum habeam patientię proponendum et profecturum electis meis omnibus, quicumque in seculo tribulandi sunt variis tribulationibus. Dicit itidem in Iheremia de ministro eius rege Babylonis: Nunc itaque ego dedi omnes terras istas in manu Nabuchodonosor regis Babylonis
Abbreviated transcription (Latin):
gendo homines. de eiusdem zeli
boni feruore circa idem tẽpꝰ per
ꝓpħam dictũ est. Si irritũ potest
fleri pactũ meũ cũ die. & pactũ
meũ cũ nocte. ut nͣ sit dies & nox
in tpr̃e suo. & pactũ meũ irritũ¬

Expanded text:
gendo homines de eiusdem zeli gendo homines de eiusdem zeli boni fervore circa idem tempus per prophetam dictum est: Si irritum fieri potest pactum meum cum die et pactum meum cum nocte, ut non sit dies et nox in tempore suo,