comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuincia orit᷑ a monte uirano qui est inter
sequanos & heluccios. & a lacu lemanno.
tatur. qui eam ab aqͥtania seꝑat. & diuidit.
Narbonensis prouincia ht̃ ab orientis par¬
te alpes gotticas. ab occidente hẏspaniam.
a curio aquitaniã. a septemtͥone ꝓuintiã¬
lugdunensẽ. ab aquilone belgit᷑am: a me¬
ridie mare gallicũ. qđ est inter sardimã¬
cursu ligĩs fluminis. qui ex pꝰlurima parte
terminꝰ eiꝰ est. in orbẽ cingitur: & a uarũna
Hec a cucio occeanũ qui aquitanicꝰ suiꝰ dr̃.
ab occasu hẏspanias ht̃.: a septẽtrione & o¬
riente lugdunensẽ. ab euro & meridie nar¬

Expanded text:
incia oritur a monte Jurano, qui est inter Sequanos et Helvecios, et a lacu Lemanno eum, qui eam ab Aquitania separat et dividit. Narbonensis provincia habet ab oriente Alpes Cotias, ab occidente Hyspaniam, a circio Aquitaniam, a septemtrione Lugdunensem, ab aquilone Galliam Belgicam, a meridie mare Gallicum, qcursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus ejus est, in orbem agitur. Haec aHaec a circio oceanum, qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hyspanias habet, a septentrione et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Nar
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥtanicã Belgica ꝓuincia ht̃ ab oriente limi¬
sa. & axona. quȩ ultimo ᷤ rhemoꝵ fines pret̃¬
fluit. Silua etiã habetur in ea. qͣ dr̃ ardẽ¬
longũ. & per angustũ inflexa: aqͥtanicam
ꝓiuinciã semicingit. Hȩc ab oriente ht̃ bel¬
gicã. a meridie partẽ ꝓuintiȩ narbonensis.
qͣ arelas ciuitas sita est. uͥ & mari gallico

Expanded text:
atur. Porro Belgica provincia habet ab oriente limisa et Ausona, quae ultimos Remorum fines preterfluit. Silva eciam habetur in ea quae dicitur Ardenlongum, et per angustum inflexa, Aquitanicam provinciam semicingit. Haec ab oriente habet Belgicam, a meridie partem provinciae Narbonensis, qua Arelas civitas sita est, et mari Gallico
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine ampliꝰ qͣm latitudine a cucio in eu¬
rũ extendit᷑. a meridie tirreno mari. ab aqͥ¬
lone adriatico clauditur. ab occiduo alpiũ
ugis finitur: terra in reb om̃ib pulcherrima.
soli fertilitate. pabuli ubertate gratissima:

Expanded text:
gitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a meridie Tyrrheno mari, ab aquilone Adriatico clauditur, ab occiduo Alpium jugis finitur: terra omnibus in rebus pulcherrima, soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima.
Abbreviated transcription (Latin):
tis regio: uͥ est fons qͥ friget calore diei.
syderis prodit hominũ color. Est enim
ibi iugis estus. Nam quicqͥd eiꝰ est. sub
meridiano cardine est. Circa occiduũ aũ
montuosa est. harenosa in medio. ad
orientalẽ uero plagã deserta. plurimas¬
habens gentes diũso uultu & monstru¬
osa speciȩ horribiles. Ferarũ quoq &
serpentiũ referta est multitudĩe. Illic qͥꝑ
nesq ingenteᷤ. ex quoꝵ cerebro gẽmȩ

Expanded text:
 ubi est fons qui riget calore diei, sideris prodit hominum color, est enim ibi jugis aestus. Nam quidquid ejus est, sub Meridiano cardine est. Circa Occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad Orientalem vero plagam deserta; habens gentes, diverso vultu et monstruosa specie horribiles. Ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quipnes ingentes, ex quorum cerebro gemmae
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. qđ om̃s plagas t̾rasꝙ medias int̾flint.
& europe: id est fauces gaditani freti.
Sltimus aũ eiꝰ finis ẽ. ⁊nons athlans. &
ĩ sule qͥs fortunatas uocãt. Heȩ sunt aut̃¬

Expanded text:
num, quod omnes plagas terrasque medias interluit.num, quod omnes plagas terrasque medias interluit.et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocant. Et quia br
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i accipiendã descripserĩt: non spa¬
ciorũ mensuras. s diuisionũ raciones secuti
sunt. Mare hoc si qͥdẽ magnũ qđ ab occasu
ex occeano orit᷑. in meridiẽ magis uergens:
angustiorẽ int̾ se & occeanũ cõartatȩ affricȩ
limitẽ facit. Unde etiã aliqͥ quamuis e ã
longitudine parẽ. tam̃ multo angustiorẽ
intelligentes uerecundũ arbitrati st̃
t̾ciã uocare partẽ. s pocuis in europa affricã
deputantes. scdam eam portionẽ appella¬
re maluert᷑. Pret̾ea cum multo ampliꝰ ter¬
re in affrica ardore solis. qͣm in europa ri¬
gore frigoris incultũ atꝙ incognitum sit.
quippe cum om̃ia pene animantia uel g̃¬
minantia pacientius & tolerabiliꝰ ad sũ¬
mum frigoris quã ad summinũ caloris
accedunt. ea scilicet causa est. affricã ꝑ om¬
nia situ & populis minorẽ uideri. quia &
natura sui minus habeat spacii. q cęlim
finib egypti urbisq alexandriȩ. uͥ pare¬
thoniũ ciuitas sita est suꝑ hoc mare mag¬

Expanded text:
nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisionum rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudinintelligentes, inverecundum arbitrati sunt tertiam vocare partem, sed potius in Europam Africam deputantes, secundae portionem appellare maluerunt. Praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis, quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit quippe cum omnia pene animantia vel germinantia, patientius et tolerabilius ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant, ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem videri: quia et natura sui minus habeat spatii, et coeli finibus Aegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Mag
Abbreviated transcription (Latin):
ma aũ hẏspamȩ mauritania est. deinde
numidia. inde regio carchaginensis.
post quam getuliã accipimꝰ. post eã echio
in loca exusta soł aulorib. Heȩ regioes¬
orbis diuisa. incipit a flumine thanai:
descendens ab occasu ꝑ seꝑtemtͥonalẽ occea¬
nũ tisꝙ in fines hyspanie. Cuiꝰ parsorien¬
talis & meridiana. a ponto consurgens. to¬
ta mari magno conungit᷑. & in insula gad¬
ois finit᷑. Prima euroꝑȩ regio scythya ĩ¬
ferior est: quȩ a meotidis paludib inci¬
piens. int̾ danubiũ & occeanũ seꝑtẽtͥo¬
nalẽ usꝙ ad germaniã porrigit᷑. Quȩ t̃¬

Expanded text:
ma autem Hispaniae Mauritania est, deinde Numidia, inde regio Carthaginensis, post quae Getuliam accepimus, postea Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus. 18. Scieorbis divisa, incipit a flumine Tanai, descendens ad Occasum per Septentrionalem oceanum usque ad fines Hispaniae, cujus pars Orientalis et Meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno conjungitur, et in insula Gadibus finitur. 3. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens, inter Danubium et oceanum Septentrionalem us
Abbreviated transcription (Latin):
occeani. tirreniq pelagi pene insula efficit᷑.¬
lubritate celi equalis. frugũ omniũ genib
fecunda. gẽmarũ metalloꝵꝙ copiis ditissima
Int̾fluunt eam flumina magna. betis. mineꝰ.
iberis. & tagus aurũ trahens ut pactolus.
freta in regione aff̾ricȩ tungitaniã. Duȩ ftꝰ¬
aũ hispaniȩ. cit̾ior quȩ in septẽtrionis plaga
a pẏrmeo usq ad carthaginẽ porrigitur.
Ulterior q̃ in meridiẽ a celtyberis usq ad
gaditanum fretũ ext̾enditur. Gallia a can
dore populi nuncupata est. Galla enĩ gͤce.
lac dicitur. Montes enĩ &̾ rigor cȩli ab ea
parte solis audorẽ exeludt̃: quo fit ut can¬
dor corporũ non coloret᷑. Hanc ab oriente
alpiũ iuga tuentur. ab occasu occeanꝰ inclu¬
dit. a meridie preruꝑta pyrenei: a septẽ¬
tͥone rheni fluenta atq germania. Cuius
initiũ belgica finis aquitania est. Regio
gleba uberi ac pabulosa. & ad usũ animã¬
tiũ apta. fluminib quoq & foutib ri¬

Expanded text:
Oceani Tyrrhenique pelagi 26 pene insula efficitlubritate coeli aequalis, omnium fructuum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna, Boetis, Minius, Iberus et Tagus, aurum trahens, ut Pactolus. freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt Hispaniae: citerior, quae in septentrionis plaga a Pyrenaeo usque ad Carthaginem porrigitur; ulterior, quae in meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur: citerior dore populi nuncupata. Gala enim Graece lac dicitur. Montes et rigor coeli ab ea parte solis ardorem excludunt. Quo fit, ut candor corporum non coloretur. Hanc ab oriente Alpium juga tuentur, ab occasu Oceanus includit, a meridie praerupta Pyrenaei, a septentrione Rheni fluenta atque Germania, cujus initium Belgica finis. Aquitania est regio gleba uberi et pabulosa, et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus irri
Abbreviated transcription (Latin):
oleis. & glebis ita prepinguis est: ut iacta
ibi semina ĩcremento pene centesime fru¬
gis renascant᷑. Teugis: ubi carchago mag¬
na. Ip̃a est & uera affrica int̾̃ bitatiuo
& numidiã sita. a septẽtrione siculo ma¬
onagͥs magnis in desertũ uagantib. Ge¬
tulia affricȩ pars medit̾ranea est. Nu¬

Expanded text:
oleis, et glebis ita praepinguis, ut jacta ibi semina, incremento pene centesimo frugis renascantur. 8. Zeugis, ubi Carthago magna, ipsa est et vera Africa inter Byzacium, et Numidiam sita, a Septentrione mari Siculo onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars mediterranea est. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
Aristobolus & hyrchamis filii alexandri cõ¬
tra sede imperio dimicantes. occasionem
prebuere romanis. ut uideã inuaderent:
Itaq pompenis ierosolimã ueniens. capta ur¬
accedit. aristobolũ uinctũ secũ abducit. põ¬
tificatũ confirmat hurano: deinde antipa¬
trũ herodis aschalonitȩ filium p̾fic̾ palestine.
cicerone. salustius scribit & liuius: hoc ges¬

Expanded text:
Aristobulus et Hyrcanus filii Alexandrae, contra se de imperio dimicantes, occasionem praebuere Romanis, ut Judaeam invaderent. Itaque Pompeius Jerosolymam veniens, capta uraccedit, Aristobulum vinctum secum adducit, pontificatum confirmat Hyrcano, deinde Antipatrum Herodis Ascalonitae filium procuratorem Cicerone, Sallustius scribit, hoc ges
Abbreviated transcription (Latin):
Itholomens fiscon qui a matre fuerat eiec¬
ob interfectionẽ matris ciues pepulerant.
ꝑlotius gallus pͥmus romȩ latinã rechoricã
docuit: de quo cicero sic refert. Memoria te¬
neo pueris nobis primũ latine docere cepis¬

Expanded text:
tholomaeus, qui a matre fuerat ejecob interfectionem natos cives pepulerant. Plotius Gallus primus Romae latinam rhetoricam docuit, de quo Cicero sic refert: Memoria teneo, pueris nobis, primum Latine docere coepis
Abbreviated transcription (Latin):
inaudita ꝑterruere mortales. Nam sub or¬
tu solis globus ignis a regione septemtͥonis
cum maximo cęli fragore emicuit. Apud a¬
retinos. cum panes ꝑ conuuua frangerent᷑.
cruor e medus panib. quasi e uulnerib cor¬
porum fluxit. Preterea ꝑ septẽ continuos
dies. grando lapidum inmixtis etiam testa¬
rũ fragmentis terrã latissime uerberauit.
terram deuolui. maiorẽq factum. rursus a
terra in sublime ad orientẽ solẽ ferri: ac
magnitudine sua iꝑsum solẽ obtexisse. N¬
homines uiuere solita erant: relictis stabu¬
lis. pascuisq cum balatu. hinnitu. mugituq
miserabili. ad siluas montesꝙ fugerunt. Cã¬
nes quoꝙ quorũ natura est extra homines
esse non posse: lacrimosis ululatib uagi. lu¬
porum ritu oberrarunt. Tracia romanis su

Expanded text:
ia dira terrerent. nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cam maximo caeli fragore emicuit. apud Arretinos cum panes per conuiuia frangerentur, cruor e mediis panibus quasi ex uulneribus corporum fluxit. praeterea per septem continuos dies grando lapidum, inmixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime uerberauit. terram deuolui maioremque factum rursus a terra in sublime ad orientem solem ferri ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Dhomines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu mugituque miserabili, ad silvas montesque fugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrymosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt. Tunc etiam su
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolim direxit. ad confutandas grecorũ
hereses. qui ut symoniaci donũ dei uende¬
bant. ut yalesũ hospites suos castratos ȩtiã
ad episcoꝑatũ ꝑmouebant. ut arriani rebapti-¬
zabant latinos baptiratos in nomine sc̃e tri¬
nitatis. ut donatistȩ in sola grecia orthodox¬
am ecclesiã esse iactabant. ut nicholaite nup¬
tias sacerdotib concedebant. ut seueriani ma¬
ledictã dicebant legẽ moysi. ut pneumato¬
magi professionem sp̃c sancti a simbolo ab ͤᷤ¬
cidebant. ut narareni iudaismũ obseruabãt.
paruulos morientes ante octauũ a natiui¬
tate diem baptirari. mulieres in partu uel
menstruo periclitatas communicari. uel si
pagane essent baptirari ꝑhibebant: latinos
uocabant arimitas. & eos nimis ꝑseq̾ntes
eorũ ecclesias claudebant. de ferm̃tato sacri¬
ficabant. in filiis suis romanã ecclesiã anathe¬
matirabant: eiq ecclesiã constantinopolita¬

Expanded text:
tinopolim dirigit ad confutandas Grecorum hereses, qui ut simoniaci donum Dei vendebant, ut Valesii hospites suos castratos etiam ad episcopatum promovebant, ut Arriani rebaptizabant Latinos baptizatos in nomine sanctae Trinitatis, ut Donatistae in sola Grecia orthodoxam esse aecclesiam jactabant, ut Nicholaitae nuptias sacerdotibus concedebant, ut Severiani maledictam dicebant legem Moysi, ut Pneumathomagi professionem Spiritus sancti a simbolo abscidebant, ut Nazareni Judaismum observabant. Parvulos morientes ante octavum a nativitate diem baptizari, mulieres in partu vel menstruo periclitatas communicari, vel si paganae essent baptizari prohibebant; Latinos vocabant Azimitas, et eos nimis persequentes, eorum aecclesias claudebant; de fermentato sacrificabant; in filiis suis Romanam ecclesiam anathematizabant, eique ecclesiam Constantinopolita
Abbreviated transcription (Latin):
lensis ep̃c. & uocatur leo. nonꝰ huiꝰ nominis
cum ad capessendã sedẽ apłicam romã ten¬
deret: audiuit uoces angelorũ canentiuum.
hic de multis sc̃is cantus composuit: & mul¬
ta fecit & scripsit eccłiȩ utilia. Hic cum in
papatu pauꝑem leprosũ aute fores offen¬
disset. eum fotũ diligent̃ in lecto suo collo¬
cauit: quẽ cum reserato ostio non inuenisset
in paupere xp̃m se suscepisse obstupuit.
Uerũ post hȩc dum normannos a romano¬
rum terminis deturbare satagit. multam
calamitatẽ incurrit. quia cum multis etiã ip̃e
capitur. s relaxari noluit. nisi etiam suis
relaxatis. Sanctꝰ theobaldus int̾ nobiles¬
francorũ non infimꝰ. hoc tempore clarebat.
qui mundo & semet ip̃o ab negato. secutus
xp̃m. in yincentia uenetiȩ urbe reclusus. ibi
xii . conũsionis sue anno beato fine quieuit:
qui qͣm accepto seruierit deo. pꝰ mortẽ eiꝰ mi¬
raculorũ prodidit magnitudo. Ossa eius in¬
galliã translata: multã multis in locis uen̾ati¬

Expanded text:
esidet, qui vocatus Leo, nonus hujus nominis cum ad capessendam sedem apostolicam Romam tenderet, audivit voces angelorum canentium: Dafflictionis. Hic de multis sanctis cantus composuit, et multa fecit et scripsit aecclesiae utilia. Hic cum in papatu pauperem leprosum ante fores offendisset, eum fotum diligenter in lecto suo collocavit; quem cum reserato ostio non invenisset, in paupere se Christum suscepisse obstupuit.eo papa dum Normannos a Romanorum terminis deturbare satagit, multam calamitatem incurrit; quia cum multis etiam ipse capitur. Sed tamen relaxari noluit, nisi etiam suis relaxatis. Sanctus Theobaldus intFrancorum non infimus hoc tempore clarebat; qui mundo et semetipso abnegato secutus Christum, in Vincentia Venetiae urbe reclusus, ibi 12 conversionis suae anno beato fine quievit. Qui quam accepto servierit Deo, post mortem ejus miraculorum prodidit magnitudo. Ossa ejus inGallias translata, multam multis in locis venerati
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. Hic symoniace paꝑatu inuaso. cum essec
rudis litterarũ. alterũ ad uices ȩcclesiasti¬
ci officii exequendas secũ ꝑapam consecͣ¬
ri fecit. Quod cũ multis non placeret:
tercus suꝑducitur. qui solus uices duoꝵ
impleret. Uno itaq contra duos. & duobꝰ
manis se sine eius consensu numqͣm papã¬

Expanded text:
ictus, symoniace papatu Romano invaso, cum esset rudis litterarum, alterum ad vices ecclesiastici officii exequendas secum papam consecrari fecit. Quod cum multis non placeret, tercius superducitur, qui vices duorum expleret. Rome uno contra duos, et duobus manis se sine eius consensu eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
in francia quidẽ && burgundia ꝑ odilonẽ clu¬
macensẽ pietate insignẽ ꝑ wiuelmũ diuionẽ¬
sem seueritate reuerendum: in lotharingia ꝑ
richardũ uirdunensẽ ꝑia grauitate & graui pi¬
etate discretũ: ꝑ poponẽ stabulensẽ. ꝑ helyam
coloniensẽ. ꝑ osbertũ & stephanũ leodicenses.
in hoc etiã phylosophis p̾ferendus. qd ignotoᷤᷤ
cantus etiam ꝑuer facilius discunt per eus re¬
gulã quã ꝑ uocẽ magistri. aut ꝑ usũ alicuius
instrumenti: dum sex littis uel sillabis mo¬
dulatim appositis. ad sex uoces quas solas
regularit᷑ musica reciꝑit. hisq uocib ꝑ flexu¬
ras digicorũ leuȩ manꝰ distuctis. ꝑ integrũ
diapason se oculis & aurib ingerunt. inten¬
se & remisse eleuationes uel depositiones earũ¬

Expanded text:
quidem et Burgundia per Odilonem Cluniacensem pietate insignem, per Guilelmum Divionensem severitate reverendum; in Lotharingia per Richardum Virdunensem, pia gravitate et gravi pietate discretum, per Poponem Stabulensem, per Heliam Coloniensem, per Olbertum et Stephanum Leodicenses, in hoc etiam philosophis preferendus, quod ignotos cantus etiam pueri facilius discunt per ejus regulam, quam per vocem magistri aut per usum alicujus instrumenti; dum sex litteris vel sillabis modulatim appositis ad sex voces, quas solas regulariter musica recipit, hisque vocibus per flexuras digitorum levae manus distinctis, per integrum diapason se oculis et auribus ingerunt intentae et remissae elevationes vel depositiones earu
Abbreviated transcription (Latin):
tes in parua ecclesia secꝰ utbẽ ad missã coro¬
naretur. tã grauia fuert̾ tonitrua & fulgu¬
ra. ut aliqui mente excederent. aliqui exa¬
larent: bruno uero ep̃c qui missã canebat.
& secretariꝰ imꝑatoris cum aliis trib dixe¬
runt. se int̾ missarũ sollempnia uidisse sc̃m
ambrosiũ. imꝑatori indignando ꝯminãtẽ. pꝰ¬
drie idus maiieclipsis solis fuit: & pridie
noñ uinii imꝑator obiit.

Expanded text:
tor in parva aecclesia secus urbem ad missam coronaretur, tam gravia fuerunt tonitrua et fulgura, ut aliqui mente excederent, aliqui exalarent. Bruno vero episcopus, qui missam canebat, et secretarius imperatoris cum aliis tribus dixerunt, se inter missarum sollemnia vidisse sanctum Ambrosium, imperatori indignando comminantem. Imdie Idus Maii eclipsis solis fuit, et pridie Nonas Junii imperator obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
& richardus minuende domꝰ multitudi¬
nis causa. hoc tempore a normannia frã¬
corũ digressi. apuliã expetunt: & italis
inter se dissentientib. dum alq̃ contͣ alt̾um
auxiliũ prestant. hac oportunitate italos
callide & fortit̃ debellant: & successus
urgendo suos. nom̃ suũ dilatant: & fut̃e
prosperitatis sibi uiam parant. Hormãni¬
deniq in apulia copiis suis paułatun a nor¬
mannia adauctis. ad inuadendã apuliã
fortitudine sua. & italoꝵ imbecillitate ani¬
mati. castellis & urbib aut dolo aut uir¬
tute captis. in apulia potent᷑ agt̃: uicinisq
gentib terrorẽ sui nominis incutiunt. his¬
dum imꝑatorẽ rebellans. Lotharingiã incurꝰ¬
sat. castella oppugnat. urbem leucorũ quȩ
tullus dicitur obsidet: & in nullo temperat
& conserto prelio apud barũ odo perimit᷑:
& francoꝵ exercitꝰ graui cede attritꝰ.a lotha¬
ringia fugere compellit᷑. Gaufridus mar¬

Expanded text:
 Richardus, minuendae domo multitudinis causa hoc tempore a Nortmannia Francorum digressi, Apuliam expetunt; et Italis inter se dissentientibus, dum alteri contra alterum auxilium prestant, hac oportunitate Italos callide et fortiter debellant, et successus urgendo suos, nomen suum dilatant, et futurae prosperitatis sibi viam parant. ni in Apulia copiis suis a Nortmannia paulatim adauctis, ad invadendam Apuliam fortitudine sua et Italorum imbecilitate animati, castellis et urbibus aut dolo aut virtute captis, in Apulia potenter agunt, vicinisque gentibus terrorem sui nominis incutiunt. Heinimperatorem bellans, Lotharingiam incursat, castella oppugnat, urbem Leucorum, quae Tullus dicitur, obsidet, et in nullo temperat et conserto praelio apud Barrum, Odo perimitur, et Francorum exercitus gravi caede attritus a Lotharingia fugere compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliari sibi contra romanos inmisso ex¬
erritu occidit. & totum pene eius exercitũ
deleuit: suspectum eũ habens. quod utrĩq
munera acceperit. & a se contra romanos.
& a romanis contra se. Trasemundus rex¬
Uyandalorũ hyldericũ filiũ suũ ex eudox¬
ia filia ualentiniani imꝑatoris a Genserico
captiuata. astringit sacramento. ne catho¬
licis in regno suo consuleret: qui tñ pr̃e
mortuo anteqͣm regnũ susciꝑet. omnes ca¬
tholicos ab exiliis iussit reuocari. & episco¬
pis ȩcclesias reformari. Sicq suscepto reg¬
annis. ex quo gensericus auus eius statũ
ecclesie in affrica prophanauit. Clodomirꝰ¬

Expanded text:
ginti milibus auxiliari sibi contra Romanos, inmisso exercitu occidit, et totum paene ejus exercitum delevit, suspectum eum habens, quod utrinque munera acceperit, et a se contra Romanos, et a Romanis contra se. Abhinc reWandalorum Hildericum filium suum ex Eudoxia, filia Valentiniani imperatoris a Genserico captivata, astringit sacramento, ne catholicis in regno suo consuleret; qui patre mortuo, antequam regnum susciperet, omnes catholicos ab exiliis jussit revocari, et episcopis aecclesias reformari. Sicque suscepto regannis, ex quo Gensericus avus ejus statum aecclesiae in Africa profanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
equũ suũ sancto Martino misit. quem
.c. solidis redemptũ recipere non potuit.
missis aliis centũ solidis. recepit. credens
illũ bonũ esse in auxilio. qui tam carus
me subtus me. Qua uoce audita letior ef
let. & uadũ non inueniret. eo quod auctꝰ
pluuiis exundauisset: cerua subito ꝑ eum¬
inde alarico occurrit decimo miliario ab
urbe pictauensi. Ubi ambo congressi: inui¬
confossus occiditur: et eius exercitus huc
illucq disꝑgitur. Qua patrata uictoria. in
S recedente hiemali rigore. & succedente
uernali temperie. tholosã caput regni go
ferens. ad engolismaͦ proꝑerauit. In cuiꝰ
aduentu murus urbis diuino nutu sponte
corruit: & aduenienti regi ꝑatens prebuit

Expanded text:
equum suum Sancto Martino misit; quem centum solidis redemptum recipere non potuit, missis aliis centum solidis recepit; credens illum bonum esse in auxilio, qui tam carus etc. Qua voce audita laetior efflet, et vadum non inveniret, eo quod auctus fluvius exundasset, cerva subito per euminde Alarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi inviconfossus occiditur, et ejus exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali tempore Tolosam caput regni Gotferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti regi patens it
Abbreviated transcription (Latin):
dona: quȩ & longũ nr̃m testent᷑ amorẽ
tibiq & cominilitonib tuis contͣ omniũ
ꝑpetim munmen prebeant impeduñta
maloꝵ. Post expletã enĩ totã trinã uige
norũ decursionẽ annorũ. ex quo monaste¬
rialẽ adisti ꝑfectionẽ. in gaudiũ dñ tiues
introducendus: ut nobis dñs hesterno die
postqͣm a nobis digressus es. ostendẽ dig
undo esse passuros. ac cũ difficultate ha¬
bilẽ locũ inuenturos. pro his quȩ & deo
ordinante ꝑficient᷑: & quȩ inimicus hu¬
mani generis molimine calliditatis suȩ
in uos concitabit. Nusqͣm tamen benignitas
misericordis dei uobis deerit. s potius differẽ¬
do licet. ac desideriũ animi uestri in longũ
extendendo aliorsus qͣm sperauimꝰ. aptissi¬
mã largiri dignabitur metacionẽ. Iãq uale¬
as felix in prouectione: felicior futurus iN

Expanded text:
dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen praebeant impedimenta malorum. Post expletam enim totam trinam vicenorum annorum decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostenundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, felicior futurus in
Abbreviated transcription (Latin):
hẏspaniis regnauit theula. Acephalorũ
heresis abdicatur. qui tria capitula conci¬
paulũ in epistolis suis precepisse. feminas
diaconas debere fieri. quia eas cõmemorat
post diaconos: & dicuntur acȩphali sine ca¬
pite. quia auctor huiꝰ erroris nescitur. Ka¬
bades rex persarũ dolens filiũ suũ phatsu¬
arsan in manicheorũ sectã inductũ. om̃ib
manicheis qͣsi a se munerandis coactiᷤ ĩ uñ:
inmisso exercitu occidit multa milia eoꝵ.¬

Expanded text:
orum heresis abdicatur, qui dicunt Pauolum in epistolis suis precepisse feminas diaconas debere fieri, quia eas commemorat post diaconos; et dicuntur acephali, sine capite, quia auctor hujus erroris nescitur. Kabades rex Persarum, dolens filium suum Phatsuarsan in Manicheorum sectam inductum, omnibus Manicheis quasi a se munerandis coactis in unum, immisso exercitu occidit multa milia eo
Abbreviated transcription (Latin):
um agaunensiu̾ construxerat. filiũ su¬
um sigericũ ꝑemnit: malo nouercȩ illius
consilio usus. Qui competenti penitencie
se addicens. & martyrib agaunensibis
se totũ deuouens: quod dignus fuerit ue¬
nia. testatur crebra post morte̾ eius per
eum multis concessa sanitatũ gr̃a. & ꝑ
eũ febricitantib indulta curatio: Hoc tẽ¬
pore in alexandria multi utriusq sexus
arrepti. a demone. repente quasi canes

Expanded text:
um Agaunensium construxerat, filium suum Sigericum peremit, malo novercae illius consilio usus. Qui competenti poenitentiae se addicens, et martyribus Agaunensibus se totum devovens, quod dignus fuerit venia, testatur crebra post mortem ejus per eum multis concessa sanitatum gratia, et per eum febricitantibus indulta curatio. Hoc tempore in Alexandria multi utriusque sexus arrepti a demone, repente quasi canes
Abbreviated transcription (Latin):
A Syminachus patricius rem publicam illus¬
trat. & cum eo gener eius boȩtius uir consu¬
laris. conspicuus in utraq lingua erudicione
omniũ liberalium artiũ: quas pene omnes
a greco in latinũ eleganter transtulit. & lu¬
filii sui theoderiq lemouicenses. Ruthenos.
cadurcos. auernos. nec non & reliquas aqͥta¬
niȩ gentes. seu prouincias a rhodani fluuio
usq: ad ligeris alueum. & item a pyreneis
montib usq ad occeanũ. totũ uidelicet ala¬
rici regnũ suo regno copulauit. Igitur go¬
this arrianis ab aquitania pulsis. franci
catholici ipsã meliori regula religionis &
fidei continuo repleuerunt Prima itaq sy¬

Expanded text:
 Simmacus patricius rem publicam illustrat, et cum eo gener ejus Boetius vir consularis, conspicuus in utraque lingua, eruditione omnium tiberalium artium, quas pene omnes a Greco in Latinum transtulit filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulathis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex
Abbreviated transcription (Latin):
frater clotharii. ab ermenfrido rege thuri¬
gorũ. ad ꝑunendũ frẽm eius badericũ.
pactione medietatis regni illius inuita¬
tus: badericũ rege̾ perimit. Uirgo dei
dotharii regis. & fratres eius. instinctu cro¬
thildis matris suȩ insurgunt in sigismun¬
dũ & godemarũ filios gundebaudi regi ᷤ.
aduindicandã necẽ auie sue. & aui sui chil¬

Expanded text:
frater Lotharii, ab Ermenfrido rege Thuringorum, ad perimendum fratrem illius Badericum, pactione medietatis regni illius invitatus, Badericum regem perimit. Virgo Dei Lotharii regis, et fratres ejus, instinctu Rothildis matris suae insurgunt in Sigismundum et Godemarum, filios Gundebaudi regis, ad vindicandam necem aviae suae et avi sui Chil
Abbreviated transcription (Latin):
dietatem promiserat. cum frẽ clotario insur¬
git in eum: eoq post nimiã suorũ stragem
de bello fugato. & non multo post mortuo.
totam thuringiã sibi subdunt. Clotharius
radegundẽ filiã bertharii regis olim a fra¬
trimonio sociauit. S illa post modicũ re¬

Expanded text:
 cum fratre Lothario insurgit in eum; eoque post nimiam suorum stragem de bello fugato et non multo post mortuo, totam Thuringiam sibi subdunt. Captivatam inter alios Radegundem, filiam Bertharii regis olim a fratrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ab anastasio imperatore codicellos de ꝯ¬
sulatu. & coronã aureã cũ geminis. q
tunicã blatteã accepit: & ex ea die con¬
sul & augustus est appellatus. Ipse ue¬
ro rex misit Rome sancto petro coronã
aureã cum geminis: quȩ regnũ appel¬
pro tantis honorib & beneficiis a deo
Sibi collatis. regalem ibidẽ edificauit¬
ecclesiã:. quam sanctis apłis petro & paulo
ibba comite suo contͣ francos misso .Xxx̃.
occidit eorũ in uindictã necis alarici gñi¬

Expanded text:
ab Anastasio imperatore codicellos de consulatu et coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam accepit, et ex ea die consul et augustus est appellatus. Ipse vero rex misit Romae S. Petro coronam auream cum gemmis, quae regnum appelpro tantis honoribus et beneficiis a Deo sibi collatis regalem ibidem ecclesiaedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo Ibba comite suo contra Francos misso, triginta milia occidit eorum, in vindictam necis Alarici g
Abbreviated transcription (Latin):
annis .ix. Hic clerũ composuit: & ꝑsalmis
erudiuit. Hic respectu apostolice humani¬
tatis. grecos conuictu hereticorũ maculatos
ab soluit ꝑ suos nuncios. Sigismundus¬
mortuo patre suo Gundebaudo regnat in
burgundia. Gibrianus scotus cum fratͥb
& sororib in gallia ꝑegrinatus: urbẽ rem̃¬
sẽ & uita & morte illustrat. Clodoueus¬

Expanded text:
. Hic clerum composuit, et psalmis erudivit. Hic respectu apostolicae humanitatis Grecos convictu hereticorum maculatos absolvit per suos nuntios. mortuo patre suo Gundebaudo, regnat in Burgundia. Gibrianus Scottus cum fratribus et sororibus in Gallia peregrinatus, urbem Remensem et vita et morte sua illustrat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta uirgo Genouesa octogenaria transit ad
baptismo filius. in gallia claret: qui post
multos in predicando xp̃m agones. mar¬
tyriratus in silua parisiorũ aquilina: asca¬
gallias dilatato. & legitime ac pacifice
confirmato. moritur. sepultusq est pari

Expanded text:
fa virgo Parisiensis octogenaria transit ad baptismo filius, in Gallia claret, qui post multos in predicando Christum agones martyrizatus, in silva Parisiorum Aquilina a ScaGallias dilatato et legitime et pacifice confirmato, moritur. Lothari
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uxor sua chrothildis xp̃ianissima
eum ab errore gentili auocare posset: lic&
id sepius attemptasset. Uerũ tandẽ cũ
alemannis congressurus esset. uidensq im¬
uouit dño: qł si uictoriã ei tribueret. ip̃e
xp̃ianismũ susciꝑet. Uoto itaq fidei sus¬
cipiendȩ se obligans. uictoria potiri meru¬
it: & ꝑempto alemannorũ rege. aleman¬
mã sub tributo redegit. Porro reuersus
sc̃m acdut remigiũ: petens se fieri xp̃ianũ.
Cumq ad fontẽ sacri baptismatis ꝑueniᷤᷤ¬
erat. ecce subito columba celitus elaꝑsa ã¬
pullã cum chrismate rostro detulit: de
quo beatus pontifex regẽ in baptismo li¬
niuit. Si quidẽ hec ampulla in remen¬
si ecclesia hodieꝙ seruatur: & inde re¬
ges francie inungunt᷑. Baptitata sunt¬
sem ecclesiã multis nobilitauit hono¬

Expanded text:
ut nec uxor suam christianissima eum ab errore reuocare posset, licet id sepius attemptasset. Cum uero tandem cum Alemannis congressus esset uidensque imuouit domino quod si uictoriam ei tribueret ipse christianismum reciperet. Voto itaque fidei suscipiende se obligans uictoriam habuit et perempto Alemannorum rege Alemanniam sub tributo redegit. Porro reuersus sanctum adiit Remigium petens se fieri christianum. Cumque ad fontem sancti baptismatis perueniserat, ecce subito columba celitus elapsa ampullam cum chrismate rostro detulit; de quo pontifex regem in baptismo liniuit. Hec ampulla in Remensi ecclesia usque hodie seruatur et inde reges Francie inunguntur. Post lonsem
Abbreviated transcription (Latin):
struxit: & omni anno per affricã & sardi¬
niã episcopis. qui in exilio erant. pecunias
& uestes ministrauit. Post hec autẽ aliqͥ¬
romanorũ subornatis falsis testib predic¬
tũ papã incriminantes. latenter lauren¬
tiũ in papatũ sub introduxerunt: ꝑro quo
scismate dirimendo. rex theodericus ep̃m
petrũ contra canones uisitatorẽ apostolicȩ¬
nodo .c. xu.episcoꝑorũ se purgauit de obiec¬
to crimine. & damꝑnatis petro & laurentio.
ipse quidẽ sedi suȩ restituit᷑. contencio aũ
usq ad cedes & homicidia intra & extra
pore launomarꝰ carnotensis. fundator ceno¬
bii curbionensis. & maximinus aurelianen¬
sis. fundator cenobii miriacensis: cuius disci¬
puli fuerunt carilephus & auitus abbates.¬

Expanded text:
struxit: et omni anno per Africam et Sardistruxit: et omni anno per Africam et Sardiniam episcopis qui in exsilio erant pecunias et vestes ministravit. AnastRomanorum subornatis falsis testibus incriminantes Simmacum papam, latenter Laurentium in papatum subintroduxerunt; pro quo scismate dirimendo rex Theodericus episcopum Petrum contra canones visitatorem sedis apostolicconsilio 115 episcoporum se purgat de objecto crimine, et damnatis Petro et Laurentio, ipse quidem sedi suae restituitur; contentio autem usque ad cedes et homicidia intra et extra pore Launomarus Carnotensis, fundator cenobii Curbionensis, ut Maximinus Aurelianensis, fundator cenobii Miciacensis; cujus discipuli fuerunt Carileffus et Avitus abbates
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ ꝯtencionẽ laurẽtꝰ. Que res graue discidiũ
ecclesiȩ diu usq ad ipsa protraxit homici¬
dia. donec tandẽ hanc altercationẽ cõpres¬
sit theoderici regis qͣmuis arriani potencia:
hoc equitatis iudicio obtinente. ut symina¬
chus papa esset. quia prior ordinatus fuerat.
eiq pars maxima faueret. Pro cuius dissẽ¬
sionis culꝑa animã paschasũ cdiaconi. qui ꝑ¬
tinacius laurentio fauerat. alias magnȩ sc̃i¬
tatis uiri: Germanus capuanus ep̃c inuenit
in thermis in igne purgatorio positã. hic
simmachus consticut omni dñico die uel
natalicio martyrũ gloria in excelsis dõ ad
missas cantari. Quem ymnũ thelesphorꝰ
.uiiͦ. a petro papa. nocte tantũ natalis dñi ad
missas. a se in ipsa nocte institutas. cantari
instituit: & in eo ad angelorũ uerba quȩ
inter multa ecclesiarũ oꝑa. que uel a fun¬
damentis erexit. uel prisca renouauit. ad
beatũ quoq petrũ. ad bȩatũ paulum &
beatũ laurentiũ. pauꝑib habitacula cõ¬

Expanded text:
er contentionem Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu usque ad ipsa protraxit homicidia; donec tandem hanc altercationem compressit Theoderici regis, quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio optinente, ut Simmacus papa esset, quia prior ordinatus fuerat, eique pars maxima faveret. Pro cujus dissensionis culpa animam Paschasii diaconi, qui pertinatius Laurentio faverat, alias magnae sanctitatis viri, Germanus Capuanus episcopus invenit in thermis in igne purgatorio positam. Hic Simmachus constituit omni dominico die vel natalitio martyrum Gloria in excelsis Deo ad missas cantari; quem ymnum Telesphorus, septimus a Petro papa, nocte tantum natalis Domini ad missas a se in ipsa nocte institutas cantari instituit, et in eo ad angelorum verba quae inter multa Ecclesiarum opera, quae vel a fundamentis creavit, vel prisca renovavit, ad beatum Petrum, ad beatum Paulum, et beatum Laurentium pauperibus habitacula con
Abbreviated transcription (Latin):
dieb in affrica olimpus quidã dum in
balneis scãm trinitatẽ blasphemaret: ig¬
nito iaculo celitus ueniente. uisibiliter
baꝑtiraret. & male distinguens trinita¬
tem dic̾et. baptito te barba in nomine
patris per filiũ in spiritu sancto: aqua
ab orthodoxis baptiratus. cum eũ uel¬
lent euticiani seducere: refellit eos hac
fabulosa inductione. dicens quod litteras
acceꝑit. micahelẽ archangelũ mortuũ ẽẽ.
illisq respondentib hoc impossibile eẽ.¬
eo qđ angeli sint imꝑassibilis nature:
quomͦ ergo inquit scd̾m̃ uos nudus cru¬
cifixus est xp̃c. nisi duarũ naturarũ ẽxẽt:
qͣndoquidẽ nec angłs mortuus est: Quĩ
tianus rutenensis ep̃c. & maxentius bicta¬
nastasiũ : proꝑter euticianã heresim dõ

Expanded text:
 In Africa Olimpius quidam, dum in balneis in sanctam Trinitatem blasphemaret, ignito jaculo caelitus veniente, visibiliter baptizaret, et male distinguens Trinitatem, diceret: Baptizo te, Barba, in nomine Patris per Filium in Spiritu sancto, aqua ab orthodoxis baptizatus, cum eum vellent Euticiani seducere, refellit eos hac fabulosa inductione, dicens quod litteras acceperit, Michaelem archangelum mortuum esse; illisque respondentibus, hoc impossibile esse, quod angeli sint impassibilis naturae: Quomodo ergo, inquit, secundum vos nudus crucifixus est Christus, nisi duarum naturarum esset, quandoquidem nec angelus mortuus est? 506. tianus Rutenensis episcopus et Maxentius Pictanastasium, propter Eutitianam heresim Deo
Abbreviated transcription (Latin):
garib dñabantur filii symeonis. petrus
&e baianꝰ: quorũ baianꝰ in arte magica ad¬
eo ualebat. ut quotiens uellet lupus uł
quelibet fera fieri uideret᷑. Apud con¬
stantinopolĩ nicephorꝰ imꝑator timens a
filiis suis imperio expelli. quia senex erat:
uolebat eos eumichirare. Quorũ mater
regina. quia nullo alio mͦ poterat eos
liberare: suasit iohanni nicephorũ oc¬
cidere & imꝑare. Iohannes itaq occulte
cum funib iutrauit palatiũ: & occiso
notgerus leodicensis ep̃c : qui urbẽ muro
circumcinx̃. edificiis honestauit. maiorem
ecclesiã corꝑore sc̃i lamberti insignitã a fu̾¬
damento renouauit: cenobiũ sc̃i ioħis ȩuã¬
geliste in insula fundauit. Otto imꝑator¬
in terra saxonica uenas auri & argenti
primꝰ industria sua aꝑuit. Rome post¬

Expanded text:
garibus dominabantur filii Symeonis Petrus et Bajanus; quorum Bajanus in arte magica adeo valebat, ut quoties vellet, lupus vel quaelibet fera fieri videretur. 968. stantinopolim Nicephorus imperator timens a filiis suis imperio expelli, quia senex erat, volebat eos eunuchizare. Quorum mater regina, quia nullo alio modo poterat eos liberare, suasit Johanni Nicephorum occidere et imperare. Johannes itaque occulte cum funibus intravit palatium, et occiso copus Leodiensis. Hic urbem muro circumcinxit, aedificiis honestavit, majorem ecclesiam corpore sancti Lamberti insignitam a fundamentis renovavit. Coenobium Sancti Joannis Evangelistae in insula fundavit. 973. in terra Saxonica venas auri et argenti primus industria sua aperuit. 969.
Abbreviated transcription (Latin):
synodũ: s prostibulũ fauens adulteris.
Quicumq igit᷑ eo ordinante erant damp¬
nati: iussi sunt suã ipsorũ ꝓscriptionẽ pre¬
sentare in carta. hec continente uerba. Pa¬
ter meus nichil sibi habuit: nichil michi
dedit. Et sic depositi. remansert̃ in illis
gradib siquos habuerant non dũ a le¬
giosa res multos terret. & a uiciis coher¬
cet: notis crucis in plurimorũ ueste apꝑa¬
rentib: quorũdã autẽ uestib quasi le¬

Expanded text:
synodum, sed prostibulum favens adulteris. Quicumque igitur eo ordinante erant damnati, jussi sunt suam ipsorum proscriptionem presentare in carta haec continente verba: Pater meus nihil sibi habuit, nihil mihi dedit. Et sic depositi, remanserant in illis gradibus, si quos habuerant nondum a Legiosa res multos terret, et a vitiis coercet, notis crucis in veste plurimorum apparentibus; quorumdam autem vestibus quasi le
Abbreviated transcription (Latin):
ten aquisgran celebrauit. concurrentib
ibi a francia sororib suis. regina scilicet
francorũ Gerberga matre lotharii regiᷤᷤ
& karoli ducis. & hasxide uxore hugo¬
nis parisiorũ comitis: quorũ filiꝰ fuit hu¬
gõ. qui post regnauit in francia. Ubi
omnis illa regalis prosapia tanto ad in¬
uicẽ congratulationis iubilo est affecta:
ut in omniuita eorũ uix aliqͥd gaudii
huic leticie potuerit equiperani. Hoc tẽ
pore danis qui xpistũ iħm . & idola simul
colebant. cũ popone clerico in comuiuo
altercantib suꝑ cultura dei & deorũ da¬
nis asserentib ih̃m xp̃m quidẽ esse dm̃
deos uero maiores & antiquiores illo esse.
popone econtͣ affirmante iħm xp̃m so¬
lum uerũ dm̃ esse. unũ in sub̃a. trinũ
in ꝑsonis. rex danorũ araldꝰ condixit cle¬
rico. ut fidẽ ꝓpositã a se ꝓbaret testimo¬
nio ueritatis: qd annuente clerico. ingen¬
tis ponderis ferrũ ualde ignitũ. manib
illius ferendũ inponit᷑. Quod cũ clericus

Expanded text:
ten Aquisgrani celebravit, concurrentibus ibi a Francia sororibus suis, regina scilicet Francorum Gerberga, matre Lotharii regis et Karoli ducis, et Hathuide uxore Hugonis Parisiorum comitis, quorum filius fuit Hugo, qui post regnavit in Francia. Ubi omnis illa regalis prosapia tanto adinvicem congratulationis jubilo est affecta, ut in omni vita eorum vix aliquid gaudii huic laetitiae potuerit equiperari. Otto pore Danis, qui Christum Jesum et idola simul colebant, cum Popone clerico in convivio altercantibus super cultura Dei et deorum, Danis asserentibus Jesum Christum quidem esse Deum, deos vero majores et antiquiores illo esse, Popone econtra affirmante, Jesum Christum solum verum Deum esse, unum in substantia, trinum in personis: rex Danorum Araldus condixit clerico, ut fidem propositam a se probaret testimonio veritatis. Quod annuente clerico, ingentis ponderis ferrum valde ignitum manibus illius ferendum imponitur; quod cum clericus
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑpria manuᷤ edidit responsoria cũ anti¬
phonis. canenda in sollẽpnitate sc̃i martyris
iuliani: instar tam̃ armonie habentia me¬
lodiã Germani gloriosi: ob hoc precipue.
qđ isdẽ pontifex sanctissimꝰ. sicut in ges¬
tis iꝑsius inuenit᷑. predicti martyris sollẽp¬
nis natalicii diẽ uniũsis in cognitũ. dño
S reuelante oftenderit cȩlebrandũ: Sub¬
hoc tempore sc̃s odo primus abbas clunia¬
censis. dormiuit in dño. cui ademarus suc¬
cessit: qui cũ sex annis rexisset cluniacẽ¬
se cȩnobiũ. scm maiolũ sibi abbatẽ substi
tuit. uirũ feruoris eximii. & admirande
abstinentiȩ. reparatorẽq precipuũ monasti¬

Expanded text:
ta propriae manus edidit responsoria cum antiphonis canenda in solemnitate sancti martyris Juliani, instar tamen harmoniae habentia melodiam Germani gloriosi ob hoc praecipue, quod eidem pontifex sanctissimus sicut in gestis ipsius invenitur, praedicti martyris solemnis natalitii diem universis incognitum Domino sibi revelanti ostendit celebrandum: shoc tempore S. Odo Abbas Cluniacensis dormiuit in Christo, cui Ademarus successit, qui cum sex annis rexisset Cluniacense Cœnobium, sanctum Maiolum sibi constituit Abbatem, virum feruoris eximij, & admirandæ abstinentiæ, reparatoremque præcipuum Monasti
Abbreviated transcription (Latin):
a ducib sius circũuentꝰ. a normannis ca¬
ꝑit᷑: & consilio hugonis laudunũ missus.
publicȩ custodiȩ tradit᷑. karlomannꝰ uͦ
maior filiꝰ eiꝰ a normannis abductus: ro¬
.Xx .ii. legionib franciã ad liberandum
ludouicũ aggredit᷑: ludouicꝰ eius metu
a custodia relaxat᷑. Demñ isdẽ otto laudu¬
nũ caꝑit. hugonẽ intra parisius concludit.
renuᷤᷤ capit. hugonis nepote qui episcopa¬
copũ restituit. usq rothomagũ potenter
accedit: & castellis ac urbib quas cȩꝑat
ludouico redditis. in saxoniã redit. P̃ost¬
hec eodẽ oitone scd̃am expeditionẽ in frã¬
ciã parante. hugo uirtutẽ eius non ferẽs.
ei iuxta fluuiũ charũ occurrit: & pacto
pacis scđm nutũ regis facto. manus ei de

Expanded text:
 ducibus circumventus a Normannis capitur, et consilio Hugonis Laudunum missus publicae custodiae traditur. Carlomannus vero major filius ejus a Normannis abductus Rom 32 legionibus Franciam ad liberandum Ludovicum aggreditur. Ludovicus ejus metu a custodia relaxatur. Rex Otho Laudunum capit, Hugonem intra Parisius concludit, Remis capit, Hugonis nepote, qui episcopacopum restituit. Usque Rothomagium potenter accedit: et castellis ac urbibus quas ceperat Ludovico redditis, in Saxoniam redit. ege Ottone secundam expeditionem in Franciam parante, Hugo virtutem ejus non ferens, ei juxta fluvium Charum occurrit, et pacto pacis secundum nutum regis facto, manus ei de
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ tiranni henricũ frẽm imꝑatoris obsi¬
dent & caꝑiunt. eumq bellaria sua ab u¬
ꝑatoris fidelitate seiunctũ factiom suȩ ap¬
plicant. suggerentes ei regnũ magis com¬
petẽ illi in patͥs regni nato. qͣm ottoni ante
anis sibi resistentib rediens. euerardũ exi¬
liat: iterũꝙ baioarios aggressus omnẽs
sibi subdidit. preterꝰ unũ filiũ arnoldi.
Constituit uero urbẽ magadaburch quȩ
partenopolis. id est uirginũ ciuitas dicit᷑.¬
His dieb princeps boemiȩ wencerlaus uͥ
sanctus martyrirat᷑ a fr̃e suo bolixlao. am¬
bitione preripiendi principatꝰ seducto: in
cuius ultionẽ rex octo bellum bolirlas am¬

Expanded text:
m imperatoris obsessum capiunt, eumque pellatia sua ab imperatoris fidelitate sejunctum factioni suae applicant, suggerentes ei, regnum magis competere illi in patris regno nato, quam Ottoni ante ariis sibi resistentibus rediens, Everardum exiliat, iterumque Bajoarios aggressus, omnes sibi subdidit, preter unum filium Arnoldi. Rex Otto construit urbem Magathaburch, quae et Parthenopolis, id est virginum civitas, dicitredeunt. Princeps Boemiae Wencezlaus vir sanctus martyrizatur a fratre suo Bolizlao, ambitione preripiendi principatus seducto; in cujus ultionem rex Otto bellum Bolizla
Abbreviated transcription (Latin):
thena furenti adhiberet᷑. nec quicqͣm reme¬
dii ꝓueniret. uͥ nichil erat uirtutis: tan¬
dem uera petri cathena allata. & collo
furentis cucũdata. diabolus spumans &
multũ clamans abscessit. Qua cathena the¬
odericus metensis arrepta. cũ diceret se
eã nisi manu abscisa non dimissurũ: tã¬
dẽ imꝑator sedato litigio a paꝑa iohẽ
obtinuit. ut anulũ huius cathene exsec¬

Expanded text:
tena furenti adhiberetur, nec quicquam remetena furenti adhiberetur, nec quicquam remedii proveniret, ubi nihil erat virtutis: tandem vera sancti Petri cathena allata et collo furentis circumdata, diabolus spumans et multum clamans abscessit. Quam cathenam Deodericus Mettensis arreptam, cum diceret se eam nisi manu abscisa non dimissurum, tandem imperator sedato litigio a papa Johanne optinuit, ut anulum hujus catenae exsec
Abbreviated transcription (Latin):
ricus ottonis imꝑa  toris consobrinus.
metis ordinat᷑ ep̃c. Hic ut legit᷑ insꝑiciens
primas litteras nominũ omniũ metensiũ
episcoporũ. quas angłs dñi dicit᷑ dedisse sc̃o
clementi primo metensiũ ep̃o. & notans a¬
lias auro alias argento alias uiliore metal¬
lo ꝓ m̾itorũ qualitate esse annotatas: cuoꝯ
uideret ȩtiã litterã sui nominis. argento
esse prenotatã. dixisse fert᷑. se in episcopa¬
tu tanta bona fore facturũ. ut ipsa nomi¬
nis sui litc̃a merito deberet auro annotari.
Cuiꝰ bone intencionis initiũ ostendit. in ce¬
nobio scĩ martyris & leuite iuncentii fun¬
dato in ipsius urbis insula. Phos dies qͥ¬
dã comes ottonis imꝑatoris ei familiaris. ro¬
mȩ aute oculos omniũ a diabolo arreptꝰ.
ita ut se ip̃m dentib decerperet. uissu un¬
peratoris ad papã iohannẽ adductus. ut
cathena scĩ petri collo eius circumdaretur:
dũ a fallacib clericis semel & bis alia ca¬

Expanded text:
rinus Ottonis imperatoris episcopus subrogatur. Hic, ut legitur, inspiciens primas litteras nominum omnium Mettensium episcoporum, quas angelus Domini dicitur dedisse sancto Clementi primo Mettensium episcopo, et notans, alias auro, alias viliore metallo pro meritorum qualitate esse annotatas; cum videret etiam litteram sui nominis argento esse prenotatam, dixisse fertur se in episcopatu tanta bona fore facturum, ut ipsa nominis sui littera merito deberet auro annotari. Cujus bonae intentionis initium ostendit in coenobio sancti martyris et levitae Vincentii, fundato in ipsius urbis insula. Arnulfo dam comes Ottonis imperatoris ei familiaris, Romae ante oculos omnium a diabolo arreptus, ita ut se ipsum dentibus decerperet, jussu imperatoris ad papam Johannem adductus, ut catena sancti Petri collo ejus circumdaretur, dum a fallacibus clericis semel et bis alia ca