comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitorium gn̾ationis de ipso
uiro mulier facta ÷. qm̃ si aliunde
ut ostend̾ecur quia ĩ ꝯsorciũ cãbatur
dilectionis. ne forte si fuisset de capi¬
te facta: p̃ferenda uidentur uiro ad
dñatiõẽ. Aut si de pedibꝰ subi cienda
ad seruicutem. Quia gͥ uiro nec dña.
nec ancilla parabat᷑. s socia : nec de
capite. nec de pedibꝰ. s de lat̾e̾ fuerat
ꝓducenda. ut uixta se ponẽdã cognos¬
cet. ꝗͣ de iuixta se sumptã didicisset.
lanti costa de qͣ mulieris corpus
fabricaret᷑ subtracta ẽ. ne in eo penã
aliꝗͣ sensisse putaret᷑. & diuine simł
potentiȩ opꝰ mirabile ꝓbaret᷑. q̃ hominis
dormientis latus aꝑuit. ⁊ eũ tñ aqͥete
soporis sui minime suscitauit. Qtum
uͦ ꝑtinet ad sp̃alẽ ĩtelligentiã. iccirco
pͥmus adã dormiẽdo mat̾iã un̾ illi spon¬
sa crearet᷑. de lat̾e suo p̃stitit. qm̃ scds¬
dõ adã pꝰ ea ĩ cruce sõpno mortis sopora¬
tus. ut sponsa illius eccła formaretur.

Expanded text:
utorium generationis de ipso viro mulier facta est. Quoniam si aliunde ut ostenderetur quod in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta praeferenda videretur viro ad damnationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec ancilla parabatur sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda ut juxta se ponendam cognosceret; quam de juxta se sumptam didicisset. lanti costa de qua mulieris corpus fabricaretur, subtracta est, ne in eo poenam aliquam sensisse putaretur, et divinae simul potentiae opus mirabile probaretur, quae hominis dormientis latus aperuit, et eum tamen a quiete soporis non excitavit. Quantum vero pertinet ad spiritualem intelligentiam, idcirco primus Adam dormiendo materiam unde illa sponsa crearetur de latere suo praestitit; quoniam secundus Adam postea in cruce somno mortis soporatus ut sponsa illius Ecclesia formaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eiꝰ opꝰ essentiis rerũ. siue ĩ ꝯuingendo
diuisa. siue ĩ diuidẽdo ꝯiuncta. ni¬
chil tollit᷑ uł ꝯfert᷑. Ubi aũ de iichilo
aliqͥd fit : aliqͥd fit. quia ħ ipsũ aliqͥd
ut fit ĩ eo fit. q̃ nͥ fierae ad ipsũ q ÷ aliqͥd¬
ñ eẽt rursũ cũ de aliqͦ plus fit aliqͥt
fit. qr nͥ ĩ eo qd iã aliqͥd ÷ aliqͥd fieret. ip¬
sũ qd pꝰ ea plꝰ ibi ̃ ñ eẽt. Rursũ cũ de ali¬
ibi plus fuit. aliqͥd factũ eẽt ĩ eo quo

Expanded text:
 ejus opus essentiis rerum sive in conjungendo divisa, sive in dividendo conjuncta nihil tollitur vel confertur. Ubi autem de nihilo aliquid fit aliquid fit; quia hoc ipsum aliquid ut sit in eo fit, qn esset. Rursum cum de aliquo plus fit aliquid fit, quia nisi in eo quod jam aliquid est aliquid fieret: ipsum quod postea plus ibi est, non esset. Rursum cum de alii
Abbreviated transcription (Latin):
excrescunt. Quando gͦ sĩplex mat̾ia
siue athomꝰ sumplex factꝰ ÷.: de nichilo
ali qͥd factũ ẽ. Quando uͦ idipsũ sĩplex
corpꝰ ĩ semetipso multiplicat᷑ ⁊ ĩ plura
excrescit: fit aliqͥd de aliqͦ ĩ maiꝰ. qͦd
multiplicata corpꝰ mulieris factũ ẽ
Neq enĩ ꝯuen̾ ut costã illã extͥnsecꝰ
additam̃tũ accepisse dicamꝰ. qͣtenus
ĩ eã quantitatẽ excrescẽt q̃ corpori
mulieris formando sufficẽ potuisset.

Expanded text:
ia sive atomus simplex factus est, de nihilo aliquid factum est. Quando vero idipsum simplex corpus in semetipso multiplicatur et multiplex excrescit, fit aliquid de aliquid in majus. Quod multiplicata, corpus mulieris factum est. Neque enim convenit ut costam illam extrinsecus additamentum accepisse dicamus quatenus in eam quantitatem excresceret, quae corporis mulieris formando sufficere potuisset;
Abbreviated transcription (Latin):
ex tͥnsecꝰ aliqͥd additũ ẽ si ipsa ex semet¬
ipsa diuina uͥtute oꝑante multiplica¬
ta est. quẽ admũ pꝰ ea naturã humanã
a pͥmis parentibus in subseq̃ntẽ gña¬
tionẽ seminatã. amͦico iã in tãtũ mul¬
tiplicatã cñimꝰ: ut multa hominũ
milia ex ea iam exc̾uisse uideamꝰ.
aliqͦ fiunt aliqͣ ĩ maiꝰ. Cũ aũ ꝑ collec
tionem ⁊ unionẽ multa ĩ simplicẽ
essentiã redeunt. sic̃ pꝰ crescendo ꝑ
multipliconẽ a simplici ẽẽntia plu
ĩ occulto nat᷑e siue cͥca aliqͣs essenti
a multiplicitate ad simplicitatem
reducat. q̃ pͥꝰ a sĩplicitate ad multi¬
plicitatẽ ꝓdux̾at. sic̃ scire ñ possumꝰ.
ita ⁊̃ ꝑtinacit̾ negare ũ debemus.

Expanded text:
extrinsecus est additum, sed ipsa ex semetipsa divina virtute cooperante multiplicata est, quemadmodum postea naturam humanam a primis parentibus in subsequentem generationem seminatam a modico jam in tantum multiplicatam cernimus, ut multa hominum millia ex ea jam excrevisse videamus. aliquo fiunt aliqua in unionem multa in simplicem essentiam redeunt sicut prius crescendo per multiplicationem a simplici essentia plurd utrum in occulto naturae sinu circa aliquas essentiaa multiplicitate ad simplicitatem reducat quae prius a simplicitate ad multiplicitatem produxerat, sicut scire non possumus, ita etiam pertinaciter negare non debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
si ds̃ ñ uult qd faciunt. qr ꝑmittit ut
faciant. q ñ uult cũ fieri ñ possit nͥ eo
ꝑmittente. nec ꝑmitti nͥ eo uolente :
Hic coartamꝰ diligentiꝰ ĩuestigare. qͦmͦ
rationalẽ nat᷑am p̃cipue illã quȩ uolũ
tate ĩ itꝰa adiuina uolũtate discordat.
iusta dĩ modatio gub̃nat᷑. Hĩc ꝯsidamꝰ
.iiͦiiͬ. gñales modos gub̃natioĩs diuinȩ ĩ
ipsis qͥbꝰ disponũt᷑. & ordinãt᷑ ĩ om̃ibus
q̃ agunt. ut & ipsa mala q̃ ꝯtͣ dĩ uo¬

Expanded text:
si Deus non vult quod faciunt, quare permittit ut faciant quod non vult, cum fieri non possit nisi eo permittente, nec permitti nisi eo volente? Hinc coarctamur diligentius investigere quomodo rationalem naturam praecipue illam tate injusta a divina voluntate discordat; justa Dei moderatio gubernat. Hinc consideramus quatuor generales modos gubernationis divinae in ipsis quibus disponuntur et ordinantur in omnibus quae agunt, ut et ipsa mala quae contra Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
eatus augustinus de his
qui tali incontinentie siue
infirmitate. siue uolunta¬
te uicti inseruiunt dicit.
Goncubitum qui non fit causa
ꝓlis nuptiȩ non cogunt fierised
impetrant ignosci. si tamen non
ita sit nimius ut impediat tpr̃a
quȩ orationi debentur. nec immu¬
tetur in eũ usum qui contra natu¬
ram est. Concubitus enĩ quiẽ. ne¬
cessarius causa prolis inculpabilis
necessitatẽ istam ꝓgreditur. iam ñ
rationi sed libidini obsequitur. ẜͥ t
hunc non exigere sed reddere con¬
iugi ne fornicetur ad coniugem
ꝑtinet. Si uͦ ambo tali concupiscen¬
tia subigantur. rem faciunt quȩ
non est. nuptiarũ. cuius delicti nͣ
sunt nuptiȩ hortatrices sed depre¬
catrices. Decus quidẽ coniugale
est. castitas procreandi ⁊ reddendi
carnalis debiti fides. Hoc est. opꝰ
nuptiarum qđ ab omni crimine
de fendit apłs dicens. Si acceꝑis
non peccasti. et si nupserit uirgo
non peccat. Immoderata aut̃ pro¬
gressio scđm ueniam conceditur.

Expanded text:
ustinus de iis qui tali incontinentiae sive infirmitate sive voluptate victi inserviunt, sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui contra naturam est. Concubitus enim qui est necessarius causa prolis inculpabilis necessitatem justam progreditur, nam non rationi sed libidini obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupserit virgo non peccat . Immoderata autem progressio secundum veniam conceditur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sẽĩ sunt ꝓ inimicis suis
quos dunc ardere iudint non ora¬
bunt. quibꝰ utiq dictum ẽ. ꝓmi
micis ur̃is orate. de codem¬
rant ꝓinimicis suis eo tp̃e qͦ
possunt ad fructuosã peniten¬
u̾sione salut᷑e. Quid eñ aliud pnͣ
micis orandum ÷. nisi ħ qͦd apłs

Expanded text:
quod sancti sunt, si pro inimicis suis quos tunc ardere viderint, non orabunt?--Quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate. Orant pro inimicis suis eo tempore quo possunt ad fructuosam poenitenconversione salvare. Quid enim aliud pro mic
Abbreviated transcription (Latin):
morte aut̃ carnis de codem¬
alieno diabolo unde nimium
suꝑbꝰ in cedit. mors alt̾iꝰ gnis p̃para¬
t᷑ inȩt̾no igne tartari. quo ñ so¬
lum cum t̾renis. s ⁊̃ cum aeriis
corꝑibꝰ excruciari sp̃c possint.

Expanded text:
morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur; in aeterno igne tartari. Quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aeriis corporibus excruciari spiritus possint.
Abbreviated transcription (Latin):
corum qui hostiarii dñr. qui ĩ ueteri
testam̃to olim iantores uocabantur.
Ad officium hostiarii ꝑtinent cla¬
ues eccłȩ ut claudat ⁊ aꝑiat horis
extͣqͣ custodiat. fideles recipiat. ex¬
ꝯmunicatos ⁊ infideles excipiat. hos¬
tiarius cum ordinatur pꝰꝗͣ ab archi¬
diacono ĩstructus fuerit qualiter
in domo dei debeat ꝯuersari: ad sug¬
gestionẽ archidiaconi tͣlit ei ep̃s
claues eccłe de altario dicens ei.
Sic age quasi redditurꝰ deo rõnem
ꝓ his reb que istis clauib redudun¬
tur. Hoc officium dñs in sua per¬
sona suscepit. qn̾ flagello de fu¬
nicłis facto uendentes ⁊ emĩtes in
templo: eiec̾. Ipse quippe hostiariꝰ
dicit. Ego sũ hostiũ. ꝑ me siquis in

Expanded text:
eorum qui ostiarii dicuntur, qui in Veteri Testamento olim janitores vocabantur. Ad officium ostiarii pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat horis extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles ejiciat. Ostiarius cum ordinatur postquam ab archidiacono instructus fuerit, qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradit ei episcopus claves Ecclesiae de altario dicens ei: Sic age quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quae his clavibus recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando flagello de funiculis facto vendentes et ementes de templo ejecit. Ipse quippe ostiarius d
Abbreviated transcription (Latin):
cenã uet̾is paschȩ panem ⁊ uinũ in cor¬
pus ⁊ sanguinem suum diuina poten¬
tia tͣnsmutans. Apłis sum̃dum distri¬
buit.⁊ ut id pꝰ hoc in memoriam sui
ag̾ent p̃cepit

Expanded text:
coenam veteris Paschae panem et vinum in corpus et sanguinem suum divina potentia transmutans, apostolis sumendum distribuit, et ut idem post hoc in memoriam sui agerent praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
t uidebatꝰ filiꝰ qͣsi ñ de suo po¬
tes qͥa potẽtia patͥserat. neq
pat̾ de suo sapiẽs. quia sap̃ia filii
erat. neq pat̾ uł filiꝰ de suo bonus.
qͥa sp̃s scĩ bonitas erat ⁊i si ħ dic̾et᷑.
scãdalũ patiebat᷑ u̾itas. ⁊ unitas: scis¬
cionẽ. nec pot̾at ĩtͥbꝰ ꝑfectꝰ dici unus.
cui ꝓpͥũ de ess. aliqͥd. qͥ alt̾ singłare
hr̃et. Propt̾ea potentia patͥs erat. et
filii erat. ⁊ sp̃s scĩ erat. et sub̾aliter¬

Expanded text:
t videbatur Filius quasi non de suo potens. Quia potentia Patris erat, neque Pater de suo sapiens, quia sapientia Filii erat; neque Pater vel Filius de suo bonus, quia Spiritus sancti bonitas erat; et si hoc diceretur scandalum patiebatur veritas, et unitas scissionem; nec poterat in tribus perfectus dici unus, cui proprium deesset aliquid, quod alter singulare haberet. Propterea potentia Patris erat, et Filii erat, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ĩduu̾t᷑ caligis bissinis uł lineis usq
ad genua ꝑtensis.⁊ ibid̃ ꝯstrictis. ꝑ
q sig̾cat᷑. qͦd rectos g̾ssus debent fac̾e
pedib sius. ⁊ genua debilia .i. neglige̾¬
tus resoluta: roborare .⁊ sic ad p̾dica¬
dum eugłium festinare.

Expanded text:
ur caligis byssinis vel lineis usque ad genua protensis, et ibidem constrictis, per quod significatur quod rectos gressus debent facere pedibus suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare.
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ aut̃ ep̃i ⁊ cardinales prb̃i
sandalis. q̃ calciam̾ta s̃ p̃dicato¬
rum: hñt aut̃ ħ de subtꝰ soleã ĩ tegrã
ne pes t̾rã ꝯtingat. de suꝑ uͦ ꝯstãt ex co¬
rio ꝑ loca ꝑforato: quia g̾ssꝰ p̾dicatoris
⁊ subtꝰ muniti ẽẽ debent. ne t̾r̾enis pol¬
luant᷑. ⁊ desuꝑ aꝑti. ut ad cęlestia
cognoscenda releuentur. Quod autem
debet. nec ab omnibꝰ abscõdi. sic̃ scͥptũ
÷. Uob̾ datũ ÷ nosse myst̾iũ regni dĩ:¬

Expanded text:
tuntur autem episcopi et cardinales presbyteri sandaliis, quae calceamenta sunt praedicatorum. Habent autem haec desubtus soleam integram, ne pes terram contingat; desuper vero constant ex corio per loca perforato, quia gressus praedicatorum et subtus muniti esse debent ne terrenis polluantur, et desuper aperti, ut ad coelestia cognoscenda revelentur. Quod autem debet, nec ab omnibus abscondi, sicut scriptum est: Vobis datum est nosse mysterium regni D
Abbreviated transcription (Latin):
mottus cordis. quibꝰ anima ra-¬
tionalis ad om̃e qd̾ facit agendũ im¬
pellitur. Unus ẽ. timor. alter amor.
Hec duo cũ bona sunt. om̃e bonũ ef¬
ficiunt. ꝑtimorẽ enĩ mala cauentur.
ꝑ amorem bona exercentur. Cũ aut̃
mala sunt. omniũ malorũ causa exi¬
stunt. ꝑ timorem enĩ malum a bono
receditur. ꝑ amorem uͦ malum mala
ꝑpetrantur. Sunt gͦ duo hȩc quasi
portȩ duȩ. ꝑ quas mors et uita ingre¬
diuntur: mors quide quando aꝑi¬
untur ad malũ. uita aut̃ quando
ad bonũ reserantur

Expanded text:
motus cordis, quibus anima rationalis ad omne quod facit agendum impellitur. Unus est timor, alter amor. Haec duo cum bona sunt omne bonum efficiunt. Per timorem enim mala caventur; per amorem bona exercentur. Cum autem mala sunt, omnium malorum initium et causa existunt. Per timorem enim malum a bono receditur; per amorem vero malum mala perpetrantur. Sunt ergo duo haec quasi portae duae, per quas mors et vita ingrediuntur Mors quidem quando aperiuntur ad malum, vita autem quando ad bonum referantur
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̾ euentꝰ sui. ⁊ ĩ sap̃ĩa data
agnouert̾ qͥd fut᷑um eẽt suꝑ eos. Yid̾r
enĩ utrũq aliqͥd ĩ ꝯuenientis occ̾rere.
Si enĩ qͥfuturi erat̃ mali lapsũ suum
seqͥ debuerat. ⁊ finiri ñ debuerat. et¬
tãta sibi mala ĩmin̾e p̃uidentes. aut
uitare uoluer̃. s ñ potuer̃. ⁊ erãt mise
ri. aut potuerunt. aut noluerunt.¬
⁊ stulti erãt ⁊ maligni. Si aũ nesciue¬
⁊ ĩ ꝯtingens ac fortutt̃imisert̃ pedẽ ut
ultra ꝑced̾ent qͦ nesciebant. Et uidet᷑
qͣsi aliquid obsurditatis afferre si hoc
dicat᷑.⁊ meliꝰ sed̾e.⁊ aptũ eẽ magis uͥ
scientes dicãt᷑. eoꝵ quȩ fut᷑a fuerant.
Et repugnat ttm alia rõ qũa ꝯtra
posuimus .⁊ pͭ facile m̃tibꝰ infirmis
sui. neq eis data ÷ cognitio eoꝵ
q̃ fut᷑a fuerãt suꝑ eos. qm̃ ñ oportu¬
it ita. ut lib̾ã hrent electionẽ uolun¬
tatis sue. sine t̾rore ⁊ spẽ ĩutroq.
Propterea monstratũ ẽ eis qͥd facien¬

Expanded text:
uri eventus sui, et in sapientia data agnoverunt quid futurum esset super eos. Videtur enim utrinque aliquid inconvenientis occurrere. Si enim qui futuri erant mali, lapsum suum sequi debuerat, et finiri non debuerat, tanta sibi mala imminere praevidentes aut vitare voluerunt sed non potuerunt, et miseri erant; aut potuerunt et noluerunt et stulti erant, et maligni. Si autem nesciveet in contingens ac fortuitum miserunt pedem ut ultra procederent quo nesciebant. Et videtur quasi aliquid absurditatis afferre si hoc dicatur, et melius sedere et aptum esse magis, ut scientes dicantur eorum quae futura fuerant. Et repugnat iterum alia ratio quam contra posuimus, et potest facile mentibus infirmis sui, neque eis data est cognitio eorum quae futura fuerant super eos. Quoniam non oportuit ut ita liberam haberent electionem voluntatis suae sine terrore et spe in utroque. Propterea monstratum est eis quid facien
Abbreviated transcription (Latin):
pecca qͥb renunciauerant occuilte ꝯmit¬
tunt. ⁊ ea diuersis colorib suꝑstitio¬
nis oꝑire ꝯtend̃t. Huiꝰmodi hypoc̾¬
tas equiꝑat dñs sepulchris foris deal¬
batis. ⁊ uasis extͣ mundatis que intꝰ
plena st̃ fetore ⁊ sordib. Mundatẽ
gͦ fr̃s conscientias ur̃as. ut uasa ho¬
essetis. ꝑ qđ reconciliamini. cũ iter̃
a u̾si fuissetis ꝑ qđ saluandi estis. si
intͣ societatẽ m̃broꝵ xp̃i inuenti
fueritis cui reꝯciliati estis. Qͥ enim
manducat indigne. reus ÷ mortis
dñ. Ꝙͥ s ẽ. qͥ manducat indigne :
Q capit ore. ⁊ nͣ capit corde qͥ ñ ẽ.
membrũ capitis. nec pars ẽ. corporis¬
xp̃i. Hic accipiens corpꝰ dnũ penas
dab mortis dñi. qr tali pena plectet᷑
quali plectunt᷑ qͥ ad mortẽ tradider᷑

Expanded text:
e renuntiaverant, occulte committunt, et ea diversis coloribus superstitionis operire contendunt. Hujusmodi hypocritas aequiparat Dominus sepulcris foris dealbatis, et vasis extra mundatis, quae intus plena sunt fetore et sordibus . Mundate ergo, fratres, conscientias vestras, ut vasa hoessetis, per quem reconciliamini cum iterum aversi fuissetis, per quem salvandi estis, si intra societatem membrorum Christi inventi fueritis, cui reconciliati estis. Qui enim manducat indigne, reus est mortis Domini . Qui est qui manducat indigne? Qui capit ore, et non capit corde. Qui non est membrum capitis, nec pars Christi corporis. Hic accipiens corpus Domini, poenas dabit mortis Domini, quia tali poena plectetur, qua p
Abbreviated transcription (Latin):
salutari.s qr affecꝰtib hoiũ qͥb tanqͣ
pedib ad dm̃ accedit᷑ uł a dõ rece¬
dit᷑. Non possunt t̾reno puluere
nͥ fedari. quos oportet uit̾ mundi
pedũ mundatio ẽ. affecꝰtuũ. ut siqͣs
de t̾rena ꝯu̾satiõe fedas imagines
introrsũ traximus. hoc sacram̃to
diluamus. Pulere hiuc sacram̃to re¬
conciliationis ꝯsonat qd̾ capt .i. xp̃c¬
pedes lauat .i. ultima m̃bra sua ꝑ
officiũ pastors sibi reꝯciliat. Nos enim
dicti pastores suꝑiora ⁊ ueluti capiti
uiciniora m̃bra cũ ꝓ peccatis nr̃is ora¬
lacͥmas fundimus. qͥd aliud facimus
nͥ qd uob pedes qͥb ad d̾m̃ redeatis ab¬

Expanded text:
 affectus hominum, quibus tanquam pedibus 296 ad Deum acceditur, vel a Deo receditur, non possunt terreno pulvere non fedari, quos oportet inter mundi pedum, mundatio est affectuum, ut si quas de terrena conversatione fedas imagines introrsum traximus, hoc sacramento diluamus. Et pulchre huic sacramento reconciliationis consonat, quod caput, id pedes lavat, id est ultima membra sua per officium pastorum sibi reconciliat. Nos enim dicti pastores et veluti capiti viciniora membra, dum pro peccatis vestris oralacrymas fundimus, quid aliud facimus, nisi quod vobis pedes quibus ad Deum redeatis, ab
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. qͦ penitentes filios suos peni¬
tentiȩ legib emundatos. sequestra¬
tionis rubore castigatos. ad sacͣm̃tũ
reꝯciliationis admittit. & m̾ito hic
erat tradidit ad bibendũ. Eo gͥ die

Expanded text:
recipit, quo peccantes filios suos poenitentiae legibus emendatos, sequestrationis rubore castigatos, ad sacramentum reconciliationis admittit. Et merito hic erat, tradidit ad bibendum. Eo ergo die
Abbreviated transcription (Latin):
le ibi. ne mut̾o aliena ess. s ñ to¬
cum. ne id c̾deret᷑ qd intm̃ differebat.
⁊ dictus ÷ ĩ dĩtate pat̾ qm̃ ibi erat.
a qͦ erat. qͥ de sua sub̃a erat. Sicut
qͥ gignit de sui sub̃a gignit. ⁊ ñ ÷ qͥ
gigñ. ipse que gign̾. s alt̃ ab altero.¬
⁊ ñ altera natura gignẽtis ⁊ genta.
Et erat ĩ ħ similitudo int̾ diuina et
⁊ filiꝰ qr genuit ille. ⁊ iste genitus
ẽ.⁊ ñ ÷ qui genuit pat̾ ille qui geni¬
tus ⁊ filius: ⁊ tñ quia nat᷑a nna ÷ gig¬
nentis ⁊ geniti. Et sub̾a una. non
una gignentis ⁊ geniti. ꝓpt̾ea unũ
ĩuenti fũt. ĩ illo qͥa ds̃ erant qͥa unũ
erãt. totũ qd erãt. s ñ unꝰ ĩ uno. qͥa

Expanded text:
tio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc similitudo inter divina et et Filius, quia genuit ille, et iste genitus est. Et non est qui genuit Pater, iste qui genitus est Filius; et tamen quia natura una est gignentis et geniti; et substantia una non auna gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ pͭͣ. nͥ pat̾ filium añcedat. ꝓpt̾ea
potens dictꝰ ÷ pat̃. ñ q solꝰ erat quia
gis dubitari pot̾at. qͣsi de pͥore ⁊ an¬
tiquo:⁊ annorũ nũositate defecto.
& dictus ÷ filiꝰ sapiens ñ q solꝰ erat.
s quia de ipso solo mag̾̃ dubitari po¬
terat qͣsi de posteriore ⁊ ecate ad huc
ĩ mato᷑. ⁊ sensu ĩꝑfecto. lecͥco dictꝰ ÷
pat̾ pote̾s. ne putet᷑ pͥor filio.⁊ filius
sapiens ne c̾datur patre post̾ior. Et
sp̃s sc̃s bonus. siue benignus. ne cru¬
delis existimaret᷑ dĩ. ⁊ cst̾naret᷑ ad eũ
detur ⁊ crudelẽ denotare

Expanded text:
est nisi Pater Filium antecedat; propterea potens dictus est Pater non quod solus erat, quia gis dubitari poterat quasi de priore et antiquo et annorum numerositate defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posimmaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre posterior; et Spiritus sanctus bonus sive benignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum detur, et crudelem denotare
Abbreviated transcription (Latin):
tres benigm:⁊ tres boni. s unusbe¬
hignꝰ. ⁊ unꝰ bonꝰ. qͥa benignitas una
& bonitas una. ĩ nat᷑a una. ⁊ suba
una.S cauit scͥpt᷑a ꝯscientie huma¬
ne ut ñ erraret ĩ deo suo. similia
hõibꝰ q̃ ñ erãt ĩ ipso arbitͣns. qm̃ ab
hõibꝰ sũpta erãt uocabula q̃dã. ñ
ad om̃e similitudinẽ ad sig̾cãda q̃

Expanded text:
tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitu
Abbreviated transcription (Latin):
obediẽtia hõis quȩ pͥma omniũ pecca¬
torum fuit. & subsequentium om̃iũ
origo extitit. siue uirium illud cũ
qͦ ab illo tͣnsducto uniuersi oriũt᷑.
qͥ ab illo ꝑ carnis ꝓpagationem
transducuntur. Hoc aut̃ uicium
originis humanȩ dupplici corrup¬
tione naturã inficit. ignorantia
Hduo mala in pͥmo qͥd parẽte pena fu¬
erunt p̃cedentis culpe.⁊ culpa actuał.
in nob̾ aut̃ culpa subsequentis pene.
& culpa simł & pena originał. Quan
do gͦ originale pecẽm qͣntum ad pͥmũ
hominẽ dm̃s intelligimꝰ pͥmã culpã
in obedientie illius q̃ illi qͥd̾ origina¬
lis dr̃. ñ qd ab illa uł cum illa origi¬
nẽ acceꝑit nat᷑a illius. s q̃ ex illa qͣsi
pͥma omniũ pꝰmũ orta sint. & exie¬
rint subsequentia oĩa mala illiuꝰ.
Quia aut̃ in illo a pͥma origine nul¬
lum pecẽm descendit. illud ⁊̃ pecc̃m
q̃ ĩ illo originale dr̃: actuale illius
suit. qr ꝓfecto qui nascendo pecc̃m
fuit: hoc not ẽ originale.

Expanded text:
obedientia hominis quae prima omnium peccatorum fuit et subsequentium origo omnium exstitit, sive vitium illud cum quo ab illo traducto universi oriuntur, qui ab illo per carnis propagationem traducuntur. Hoc autem vitium originis humanae duplici corruptione naturam inficit; ignorantia rnem. Haec duo mala in primo quidem parente poena fuerunt praecedentis culpae et culpa actualis; in nobis autem culpa subsequentis poenae, et culpa simul et poena originaale peccatum quantum ad primum hominem dicimus, intelligimus primam culpam inobedientiae illius quae illi quidem originalis dicitur; non quod ab illa vel cum illa originem acceperit natura illius, sed quod ex illa quasi prima omnium postmodum orta sint, et exierint subsequentia omnia mala illius. Quia autem in illo a prima origine nullum peccatum descendit, illud etiam peccatum quod in illo originale dicitur actuale illius fuit. Quia profecto qui nascendo peccatufuit, hoc nobis est originale.
Abbreviated transcription (Latin):
testatur. Talis mundi facies ĩpͥncipio pͥusquã formã susciꝑet aut disp̾oñẽ
⁊ uacua. Siue ut alia tͣnslatio ht̃ ĩcõꝑanda. Et tenebre erant suꝑ faciẽ abissi
ꝑ celũ namq ⁊ t̾rã. mat̾iã illã õiũ cęlestium t̾restriũq ħ loco significari
puto. de qͣ pꝰ ea succedent̃ ĩ forma facta sunt: q̃ ĩ ipsa pꝰ ꝑ essentiã simul c̾ata
fuerunt. Ibi ñaq t̾ra erat. ipsũ t̾rȩ elem̃tum. ⁊ cęlũ erat mobile ⁊ illa leuis
confusio reliqͦrũ triũ: quȩ ĩcircuitu medio iacentis t̾rȩ suspensa ferebatur:
⁊ his duobꝰ: oĩũ corꝑu̾ siue cęlestiũ. siue t̾restͥum form̃adoꝵ: mat̾ia contine¬
batur. Dein̾ seqͥt᷑ scͥptã ⁊ dic̾. Et tenebre erant suꝑ faciẽ abissi. Duo suꝑiꝰ

Expanded text:
testatur. Talis mundi facies in principio priusquam formam reciperet aut dispositiontestatur. Talis mundi facies in principio priusquam formam reciperet aut dispositiont super faciem abyssi . Per coelum namque et terram, materiam illam omnium coelestium terrestriumque, hoc loco significari puto, de qua postea succedenter in forma facta sunt quae in ipsa prius per essentiam simul creata fuerunt. Ibi namque terra erat ipsum terrae elementum, et coelum mobile erat illa et levis confusio reliquorum trium quae in circuitu medio jacentis terrae suspensa ferebatur; et his duobus omnium corporum coelestium sive terrestrium formandorum materia continebatur. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
s isdẽ circũqͣq ĩ mũ cuiꝰdã nebulȩ obpansis ita ĩuolutũ ut apparere ñ posset: qͦd
fuit. Illa uͦ tͥa ĩuna sic̃ dictũ ẽ ad huc confusione ꝑmixta: siue potiꝰ in una ꝑ¬
mixtione confusa circũqͣq suspensa: eo usq ĩ altũ porrigebat᷑. qusq nc̃ sũmũ
corꝑeȩ creaturȩ ꝑtingit. totũq hoc spaciũ qͦd asuꝑficiȩ t̾rȩ ĩmedio iacentis loco.
usq adextremum subp̃mũ ambitꝰ cęli limitẽ patet: illa nebula ⁊ caligine reple¬
batur. Ec qͥ nc̃ st̃ aluei suie thracones aquarũ. ĩa tc̃ in ipso nascentis mundi
exordio ĩ t̾re corꝑe fut᷑a aqͥs receptacula parata erant. ĩ qͥbꝰ etiã magna illa
abissus de qͣ õiuĩ fluenta aqͣrũ ꝓducenda siue diu̾ada fuerant. patulo adhiu
hiatu uacuoq horrendũ ĩ p̃ceps in ane p̃ferebat. Cui qͥdẽ de suꝑ tenebrose
ut ego arbitror nenebras scͥpt᷑a cũ cȩlũ ⁊ trã c̾arent᷑ suꝑ faciem abissi fuisse

Expanded text:
isdem circumquaque in modum cujusdam nebulae oppansis ita involutum ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una, sicut dictum est, adhuc confusione permista sive potius in una permistione confusa, circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur quousque nunc summum corporeae creaturae pertingit. Totumque hoc spatium quod a superficie terrae medio jacentis loco usque ad extremum supremumque ambitus coeli limitem patet, illa nebula et caligine replebatur. Et quod nunc sunt alvei sive trachones aquarum, jam tunc in ipso nascentis mundi exordio in terrae corpore futura aquis receptacula parata erant. In quibus etiam magna illa abyssus de qua omnium fluenta aquarum producenda sive derivanda fuerant patulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. Cui quidem desuper tenebrosae ut ergo arbitror, tenebras, Scriptura cum coelum et terra crearentur super faciem abyssi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥtãs ĩtelligendũ. Propt̾ea nãq suꝑ faciem abissi tenebre erant. qͥa abissus
subtꝰ erat. ⁊ de suꝑ caligo tenebrosa erat. Heq abissus tenebre erat. qͥa
lum̃ futa ñ erat. s de suꝑ faciẽ abissi tenebrarũ locꝰ fuit in eo .s. elem̃to. uñ
lum̃ pꝰ ea uenire debuit. Neq enĩ nͥ ĩ lucis loco: cenebre ẽẽ potuerunt. Prop¬
terea cenebre erant suꝑ faciem abissi: ⁊ sp̃s dĩ ferebat᷑ suꝑ aqͣs. Subito aqͣs

Expanded text:
ligendum. Propterea namque super faciem abyssi tenebrae erant; quia abyssus subtus erat, et desuper caligo tenebrosa erat. Neque abyssus tenebrae erat, quia lumen futura non erat; sed desuper faciem abyssi tenebrarum locus fuit. in eo scilicet elemento unde lumen postea venire debuit. Neque enim nisi in lucis loco, tenebrae esse potuerunt; propterea tenebrae erant super faciem abyssi. Et sp
Abbreviated transcription (Latin):
m̃itum obedientiȩ ñ fuisset. Sic itaq
ad obtinendam głam in corruptiõis.
in ducere coñat᷑ necessitatem passionis.
S mmꝰ ꝯsid̾ant. quia edo̾ bonitate
qua se ad obedientiam passionis spon¬
taneum exhibuit. qr pati uoluit. Etͦ
⁊ bonꝰ : ⁊ glła dignus fuisset: ⁊̃ si pati
noluisset. Si enĩ pati noluisset: ad pati
diens fuisset: quia uoluntati patͥs
fuit. qr uolenti uolens ꝯsensit: ita
ꝓculdubio obediens fuisset. si uolen
Itaq semꝑ obediens fuisset :ĩ si passus
ret᷑.: ⁊̃ si ad passionẽ ꝗͣ ñ exdebito. sed
ex dignatione suscepit: ñ humiliare
dentibꝰ factus ÷ exemplũ passionis. sic̃
resurgendo oĩbꝰ patientibꝰ forma głifi¬
cationis. Hoc gͦ lucratꝰ ÷ patiendo q̃ ipsũ
magistrũ ⁊ doctorem secunt᷑ oͥ bͣn pa¬

Expanded text:
meritum obedientiae non fuisset. Sic itaque meritum obedientiae non fuisset. Sic itaque ad obtinendam gloriam incorruptionis, inducere conantur necessitatem passionis. Sed minus considerant quia eadem bonitate qua se ad obedientiam passionis spontaneum exhibuit; quia pati voluit, justus et bonus et gloria dignus fuisset, etiam si pati noluisset; si enim pati noluisset ad patiendiens fuisset, quia voluntati Patrisfuit quia volenti volens consensit, ita procul dubio obediens fuisset, si nolentItaque semper obediens fuisset, etiam si passus retur, etiam si ad passionem quam non ex debito, sed ex dignatione suscepit non humiliaretdentibus factus est exemplum passionis, sicut resurgendo omnibus patientibus forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est patiendo, quod ipsum magistrum et doctorem sequ
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. noli me tang̾e: ñ dũ eñi ascendi ad
patrem meum. Propt̃ ħ gͦ qr sciebat
in ꝯscientia humana se subtus ẽẽ. ⁊ ut
eqͣł c̾deret᷑ eid ꝯscientiȩ. longin quu et
extͣneũ ẽẽ  paulat̾im illam fouebat.
ut ad u̾itatẽ assue fac̾et. ut u̾itas illam
illuminaret.⁊ ñ nouitas scandaliraret.
Sic gͥ xͨ homo inter homines ꝯuersando
scd̃m dispensatiõẽ saluti humane con¬
gruam ꝑ tp̃m int̾ualla qd in se simul
erat aꝑuit. ⁊ qd ipse abinitio plenũ et
ꝑfectum habebat humanȩ cognitiõi
ꝑ quosdam ꝓfectus reuelationis. se hr̃e
mag̃ ac mag̃. ꝓ ut oportebat ost̾ndit.
S dict̃. Si in xp̃o hoĩe abĩitio exobe¬
dientia suscipiende passionis meͬrtum
fuit. in ħ ipso iam ꝯstat. qr si passurꝰ
ñ fuisset. abinitio m̾itum obedientie
patiendi hr̃e ñ potuisset. Si enĩ passio
futura ñ fuisset: obedientia patiendi
nulla fuisset. Si obedientia ñ fuisset.

Expanded text:
dixit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad dixit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Propter hoc ergo quia sciebat in conscientia humana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad veritatem assuefaceret, ut veritas illam illuminaret, non novitas scandalizaret. Sic ergo Christus homo inter homines conversando secundum dispensationem saluti humanae congruum per temporum intervalla quod in se simul erat aperuit, et quod ipse ab initio plenum et perfectum habebat humanae cognitioni per quosdam profectus revelationis se habere, magis ac magis prout oportebat ostendit. Sed dicunt: Si in Christo homine ab initio ex obedientia suscipiendae passionis meritum fuit, in hoc ipso jam constat quod, si passurus non fuisset ab initio, meritum obedientiae patiendi habere non potuisset. Si enim futura passio non fuisset, obedientia patiendi nulla fuisset. Si obedientia non fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
totũ qͦd as pat̃ pͣ. posse accepi. Uidetis
te fiuit. Ait ĩo abinttio ħñ fut. quia
abinitio hoc ñ dix̃: Hec inquit abinitio
ñ dixi ub. Ergo abinitio xͦ homo. ex quo
homo ẽẽ cep̃ ds̃ ñ fuit. quia ab initio exqͦ
uiter homines pͥquam dm̃ se dicẽt. uł
tia ac reuerentia ħ dix̃. ne scandaliza¬
rent᷑ qui mirarent᷑. nec susciꝑent qui ñ
caꝑent. Ideo reu̾ent̾ se suggessit. ñ p̾ci¬
pitãt in gessit. Quem in quit dicunt ho¬
mines esse filiũ hõis: Non p̾dicauit
s int̾rogauit. Dici uoluit. s dice noluit
ne ñ u̾itatem doc̾e. s głam querere ui¬
detur. Creditis in dm̃.⁊ in me c̾dite.
Considera quomͦ modestȩ se adiung̾.
ꝯuia sciebat extͣ intelligentiam homini
esse. ut homo ds credetur. Propterea
humane ĩtelligentiȩ adhue subtꝰ homo
erat. neq infidem hominis adhuc ut
dis cdet᷑ ascenderat. lõ dubitanti ⁊ am̃ati

Expanded text:
totum quod Deus Pater potest posse accepi. Videtis totum quod Deus Pater potest posse accepi. Videtis te fuit. Aut ideo ab initio hoc non fuit, quia initio hoc non dixit? Haec, inquit, ab initio non dixi vobis . Ergo ab initio Christus homo ex quo homo esse coepit Deus non fuit; quia ab initio ex quo inter homines, priusquam Deum se diceret vel tia ac reverentia hoc dixit: ne scandalizarentur, qui mirarentur, nec susciperent qui non caperent. Ideo reverenter se suggessit, non praecipitanter ingessit. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Non praedicavit, sed interrogavit. Dici voluit, sed dicere noluit, ne non veritatem docere, sed gloriam quaerere videretur. Creditis in Deum et in me credite . Considera quomodo modeste se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo Deus crederetur. Propterea humanae intelligentiae adhuc subtus erat homo, neque in fide hominis adhuc ut Deus crederetur, ascenderat. Ideo dubitanti et amanti
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtum potuit in dõ: Si ds̃ in eo qͥ ho
esse cepit. passibił ⁊ mortał ẽẽ cepit:
ẽẽ quod hominis erat accep̾. Sic ⁊ homo
⁊ ꝑfectam potentiã diuiniratis acce¬
pisse. qñ dixit. data ÷ mͥ om̃is potestã¬
angłos ministros hũit. elem̃ta ad nutũ
ĩꝑiĩ su mclinauit: An forte quia or̃a¬
tem legis. qͣsi p̃cibꝰ obtinuisse putas q
lo dicens. ⁊ clarificaui ⁊ i̾m clarifi¬
cabo. Audistis filũ postulantẽ. patrẽ
annuentem. Pittas quia p̃cibus obtu¬
nuerit q̃ ñ obtinuisset. si p̃ces ñ fudisset:
Audi q̃ sequit᷑. Nõ ꝓpt̾ me inquit facta
: uox ista: s. ꝓpt̾ uos. Si responsio ꝓpt̃
me facta ñ÷. nec postulatio ꝓpt̾ me fac¬
ta ÷. Sic̃ ego responsionẽ patris ñ accipio.
ut me exauditum intelligã: sic nec p̃¬
ces patͥ fũdo. ut qͣ ñpossum obtineam
Ẽgo enĩ totũ possum. totũ d pat̃ pͣ ego
possum: qͥ filius sum patͥs. Om̃ĩa enĩ qͥ
enim ut filius dĩ patͥs essẽ. hõ accepi:

Expanded text:
tum potuit in Deo? si Deus in eo quod homo esse coepit, passibilis et mortalis esse coepit, epit quod hominis erat accepit, sic et homo et perfectam potentiam divinitatis accepisse quando dicit: Data est mihi omnis potestaangelos ministros habuit, elementa ad nutum imperii sui inclinavit? An forte quia orantem legis quasi precibus obtinuisse putas, qlo dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Audistis Filium postulantem. Patrem annuentem. Putas quod precibus obtinuerit quod non obtinuisset si preces non fudisset? Audi quod sequitur: Non propter me, inquit, facta est vox ista, sed propter vos . Si responsio propter me facta non est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego enim totum possum. Totum quod Pater potest ego possum qui Filius sum Patris. Omnia enim quaenim ut Filius Dei Patris, essem homo accepi,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sdebetur. ⁊̃ si non oꝑetur.
Quando nb beneficia inpendit d̾s.
& dona munificentiȩ largitur. ñ¬
ne ħ ipsa faciendo a nb ꝓ bñficus
ss amari ⁊ laudari m̾etur: Aut
quia m̾et᷑ ĩo pͥꝰ dignus ñ fuit. aut
minus fuit. & oꝑe tp̃ali creuit m̃i¬
tum dĩ. ⁊ melior se ipso factus: ds:
Numquid ñ melius ÷.⁊ multo me¬
lius ut dicamꝰ quia ęt̾na bonitate
que in ipso numquam creuit: quia
plena in ipso ⁊ ꝑfecta semꝑ fust.
plene semꝑ ⁊ ꝑfecte bonus futt orꝰ
aignus laudari ⁊ amari: Et qñ opͦ
tpale faciet: ⁊ nb̵ bñ fac̃. amari et

Expanded text:
i debetur etiam si non operetur? Quando nobis beneficia impendit Deus, et dona munificentiae largitur; nonne haec ipsa faciendo a nobis pro beneficiis suis amari et laudari meretur? Aut quia meretur, ideo prius dignus non fuit aut minus fuit et opere temporali crevit meritum Dei, et melior seipso factus est Deus? Nunquid non melius est et multo melius, ut dicamus quod aeterna bonitate quae in ipso nunquam crevit quia plena in ipso et perfecta semper fuit plene semper et perfecte bonus fuit, et dignus laudari et amari? Et quando opus temporale facit, et nobis bene facit, amari et
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ factus ÷ obediens. Scd̾m
diunitatem sub esse ñ potuit. in qua
eqͣlis fuit. Alia scͥptura dicit. Didic̃
ex his quȩ passus ÷ obedientiã. Didic̃
qͥ nesciuit. Quid nesciuit: Obediẽtiã.
Sub esse nesciuit. Non potuit in eo
q̃ eqͣł erat esse inferior. P ropterea di¬
dicit q̃ nesciũ. quia id q̃ in excellentia
ditatis exꝑtus ñ fuit. ꝑ inferiorẽ na¬
turã in usũ assumpsit. Factus ÷ obedi

Expanded text:
humanitatem factus est obediens, secundum divinitatem subesse non potuit in qua aequalis fuit. Alia Scriptura dicit: Didicit ex his quae passus est, obedientiam . Didicit quod nescivit. Quid nescivit? Obedientiam. Subesse nescivit; non potuit in eo quod aequalis erat esse inferior. Propterea didicit quod nescivit, quia id quod in excellentiam Deitatis expertus non fuit, per inferiorem naturam in usum assump
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiunt. Nouissime querũt de aĩa
illa rõali ꝗͣ u̾bũ cũ carne in unitatem
ꝑsone assumpsit. utrũ sic̃ eã ex in effabi¬
li unione diuinitatis ꝑfectã sap̾iã ⁊⁊ uir¬
tutem. & bonitatẽ accepisse dicimus.
ead unione diuinitatis plen̾a qͦ beati¬
tudinẽ huisse dicamus. qd si ꝯcedimus:
obiciunt qd anima illa añ resurrõnẽ
passiones. & dolores sustinuit. ac ꝑ ħ
plena beatitudo eẽ nͥ potuit: uͥ pena et
q carni unita fuit. unita carnis ipsa
fuit. In eo aũ qd diumitati unita fuit:
utta ipsiꝰ diuinitas fuit. In eo qd carni
uingebat᷑. recedente ipsa: caro moriebat᷑.
In eo aũ qd diuinitati uingebat᷑. ⁊̃ a car¬
ne recedens. ab ipsa diuinitate ñ seꝑa¬
bat᷑. Que gͥ in sensu carnis ad tp̃s dolorẽ
sustinuit. in societate dĩtatis plenum
& ꝑfectum gaudiũ semꝑ possedet. Ubi
enim ꝑfecte ungebatur plene ⁊ per¬
fecte beatificabat᷑. Ubi aut̃ ad tp̃s minꝰ
hũit. ex dispensatione pꝰea suppletũ

Expanded text:
sufficiant. Novissimo quaerunt de anima illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae assumpsit, utrum sicut eam ex ineffabili unione divinitatis perfectam sapientiam; et virtutem et bonitatem accepisse dicimus; eadem unione divinitatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et quod carni unita fuit, vita carnis ipsa fuit. In eo autem quod divinitati unita fuit, vita ipsius divinitas fuit. In eo autem quod carni jungebatur, recedente anima ipsa caro moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedens ab ipsa divinitate non separabatur. Quae igitur in sensu carnis ad tempus dolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et perfectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ꝑ refurrectionis głam xp̃s me¬
ruit exaltari. quia pͥus ꝑ obedientiã
passionis usq ad mortẽ ñ respuit hu¬
miliari. Si gͦ ꝓpt̃ ħ exaltatꝰ quia hu¬
miliatꝰ: gͦ exaltĩtionis causa humi¬
liatio fuit. gͦ in humiliatione m̾uit
qui in exaltatione humiliationis
p̃mium recep̃. Si aĩt mendo ad głam
ꝑueñ. quomͦ ad illam ꝑuenire po¬
tuisset. si ñ m̾uisset: Si gͦ isti argu¬
m̃tando de ꝓpositione erroris ad ꝯ¬
clusionem m̃ dacii ꝑueniunt: fal¬
lit quippe eos q̃ m̾iti nom̃ ñ discer¬
nunt. Et ꝓpterea quia dic̾e
forte oꝑa ab eo facta ap̾ dm̃ nullius
uͥtutis aut p̾cii fuisse dic̾e uideantur.
dum cadere timẽt p̾cipitant se as
ita ut si passus ñ fuisset. illã ñ hr̃e
potuisset. nec debuisset. Si enĩ dm̃s
quia nicħ m̾uit. ꝯsequens esse pu¬
tãt oꝑa uirtutis aut iusticie eum
ñ fecisse. Si aut̃ dñis qr m̾uit: sta¬
tim inferunt aliqͥd eum pͥꝰ ñ debitũ

Expanded text:
propterea per resurrectionis gloriam Christus meruit exaltari; quia prius per obedientiam passionis usque ad mortem non respuit humiliari. Si ergo propter hoc exaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiliationis praemium recepit. Si autem merendo ad gloriam pervenit, quomodo ad illam pervenire potuisset, si non meruisset? Sic ergo isti argumentando de propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut pretii fuisse dicere videantur, dum cadere timent, praecipitant se assita ut si passus non fuisset, illam nec habere potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quod nihil meruit, consequens esse putant opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse. Si autem dicimus quod meruit, statim inferunt aliquid eum prius non debitum
Abbreviated transcription (Latin):
bitum aliquid adquirens.⁊ tñ m̃uit
opꝰ uͥtutis dignũ remuneratione ꝑfici
nus fuisse negat᷑. Meruit gͦ qͣntũ ad u̾¬
tutẽ oꝑis. quia ꝓ opere remuneratione
dignꝰ fu̾it. nec cñ sic m̾uit. qͣsi dignus ñ¬

Expanded text:
bitum aliquid acquirens; et tamen meruit opus virtutis dignum remuneratione perficraretur dignus fuisse negatur. Meruit ergo quantum ad virtutem operis, quia pro opere, remuneratione dignus fuit; nec tamen sic meruit
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ ad głam in mortalitatis ꝑueni¬
re ñ potuisset. nͥ pꝰ ꝑ passionẽ m̾endo
mortem sustinuisset. Non enĩ atten¬
dunt hii qr qd ds homo mortał fuit.
ñ necessitatis erat. s uoluntatis. Nam
sipͥmus homo sine morte adinmorta¬
litatẽ ꝑuenire potuisset. si se ab in obe¬
dientiȩ culpa custodire uoluisset. qͣnto
homo iustus. s supͣ hoĩe ds fuit: car¬
ni sue quam ad ꝯsortium dĩtatis
in susceptione sublimauerat. głam
incorruptionis dare pocuisset:⁊̃ si illã
adtolerantiam passionis ⁊ mortis hu¬
miliare noluisset: Sixͥ ad głam re¬

Expanded text:
aliter ad gloriam immortalitatis pervenire non potuisset, nisi prius per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae culpa custodire voluisset, quantohomo justus, sed supra hominem Deus fuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis humiliare noluisset? Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis. Similit̃ ds̃ homo qui sicut
in diuinitate sua ab ȩt̾cio ꝑfectam
bonitatem hũit. immo ipse ꝑfecta
honitas fuit. ita in humanitate sua
a pͥma ꝯceptione plenam ⁊ ꝑfectam
bonitatẽ accepit. ñ t̾c pͥmũ obedienti¬
am patiendi ⁊ moriendi hr̃e cep̃. qñ

Expanded text:
operantis. Similiter Deus homo, qui sicut in divinitate sua ab aeterno perfectam bonitatem habuit; imo ipse perfecta bonitas fuit, ita in humanitate sua a prima conceptione, plenam et perfectam bonitatem accepit; non tunc primum obedientiam patiendi
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ordinationẽ sũa ꝯpleret. Qua ꝓpt̃
id q̃ dic̃ eugłista. quia ꝓficiebat iħe
etate ⁊ sap̃ia.⁊ gr̃a. non ita accipit᷑
quasi semecipso melior factus sit. s
qr hominib ꝗͣ ipse habebat. s late
bat. mag̃ semꝑ ac mag̾ aꝑuit. Ita ap̾
homines ipse ꝓficiebat. qñ homines
ipsi in eius cognitione ꝓfecerunt. Apud
dm̃ aut̃ ꝓfec̃. in eo qd dum se sapientia
⁊ gr̃a di plenum ostendet eos ad laudẽ
dei patͥs a quo ħ esse testabat᷑. magis
semꝑ ac mag̾ ꝓuocauit. Dem̾ito ⁊̃¬

Expanded text:
lem ordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit evangelista, quia proficiebat Jesus aetate, sapientia et gratia, non ita accipitur quasi semetipso melior factus sit, sed quia hominibus quam ipse habebat, sed latebbat, magna semper ac magis aperuit: ita apud homines ipse proficiebat, quando homines ipsi in ejus cognitione profecerunt. Apud ipsum autem profecit in eo quod, dum se sapientia et gratia Dei plenum ostenderet, eos ad laudem Dei Patris, a quo hoc esse testabatur, magis semper ac magis provocavit. IT
Abbreviated transcription (Latin):
ticiqͥ putauerunt in xp̃o cum
carne a uerbo rõalent animã as¬
sumptam ñ fuisse.s. solã carnem
u̾bo unitã. & ipsã diuinitatẽ u̾bo
carnem toco animȩ iuuificasse eam¬
demq diuinitatẽ ab ip̃sa carne. q̃n
in cruce mortua ÷̃. recessisse. r᷑ sũq
ad ipsam qñ resuseitata ⁊ uiuifi cã¬
dam ⁊ resuscitãdam redisse. S ca¬
tholica fides ht̃ totum qd hominis
erat p̾t̾ culpam dm̃ assumpsisse. qr
nec alit̾ uerus homo ẽẽ pocuisset.
nͥ totum qd̃ ad u̾itatẽ humanȩ nate
ꝑtinebat assumpsisset. Accep̾ gͦ
cum carne. ⁊ in carne ipsa. animã
rõalẽ. quȩ ⁊ carnem ipsam uegeta
ret ⁊ sensificaret ad uitam.⁊ ẜ libã
sec taret᷑ iꝰticiam. Cui ⁊ ħ ex societate
diuinitatis collatum ⁊ ut sponta¬
nea qͥd̾ lib̾tate boñ fac̾et. S ad ma

Expanded text:
qui putaverunt in Christo cum carne a Verbo rationalem animam assumptam non fuisse, sed solam carnem Verbo unitam, et ipsam divinitatem Verbi, carne loco animae vivificasse, eamdemque divinitatem ab ipsa carne, quando in cruce mortua est recessisse, rursumque ad ipsam, quando resuscitata est, vivificandam et resuscitandam redisse. Sed catholica fides habet totum, quod hominis erat propter culpam, Deum assumpsisse: quia nec aliter verus homo esse potuisset, nisi totum quod ad diversitatem humanae naturae pertinebat assumpsisset. Accepit ergo cum carne et in carne ipsam animam rationalem, quae et carnem ipsam regeret, et sensificaret ad vitam, et secundsectaret justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ carnis cupidine. s. solo dĩ muñe.
Lib̾a in illo uoluntas erat ac tãto
magis erat qͣntomag̾ seruire pecc̃o
non pot̾at. M ulta aut̃ queruntur
de illa anima rõali equibꝰ unĩi:.
utr̃u uidelicicet eqͣlẽ cũ diuinitate

Expanded text:
n carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Multa autem quaeruntur de illa anima rationali, e quibus unum est. Utrum videlicet aequalem cum divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ens timorẽ tolłet passionis. resurgẽs
sp̃e reddẽt głificationis. ħ ac uia ire
uoluit : quia nos hac ua ite debiumꝰ
qͥ alia ñ potuiꝰ. Nos uolumꝰ: ñ pos¬
sumus. ipse potuit: s noluit. qr si
alit̾ iuiss : ꝑuenisset. ñ subuenisset.
Quigͦ xp̃m in passione aliqͥd m̾uisse
asserit. ita ut ead̾ passione bonũ aliqđ
ad ꝯmodum uł utilitatẽ. uł głã suã
eũ obtinuisse ꝯtẽdat. qͥ iuste habere
ñ potusset. Si passus ñ fuisset: xp̃m
plane in necessitatẽ passionis deducit.
⁊ parit̃ redemptionis grãm q̃ in mor¬
te ipsius exhibita ÷. ĩ minuere uł potiꝰ¬

Expanded text:
ens timorem tolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non potuimus. Nos volumus, sed non possumus. Ipse potuit, sed noluit; quia si aliter ivisset, pervenisset, sed non subvenisset. Qui ergo Christum in passione aliquid meruisse asserit, ita ut eadem passione bonum aliquod ad commodum vel utilitatem vel gloriam suam eum obtinuisse contendat, quod juste habere non potuisset, si passus non fuisset, Christum plane in necessitatem passionis ducit, et pariter redemptionis gratiam quae in morte ipsius exhibita est imminuere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit intͣre ad głam. nͥ tͣnsiret per
penam: Quid ÷ enĩ oportuit. nͥ quia
alit̃ ñ potuit: Quomͦ gͦ suã si oportuit.
⁊ quomodo oportuit si suam : Si gła
sua fuit. qͦmͦ ut ad ilsa ĩtret pati opor¬
tuit: S suã ꝓpt̃ se: oportuit ꝓpt̾ nos.
Potat qͥdẽ xp̃s si uoluisset alia uia tͣtͣre

Expanded text:
siret per oenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam propter se, oportuit propter nos. Poterat quidem Christus si voluisset alia via intrare
Abbreviated transcription (Latin):
semetipso mortuus. Beneficium nega¬
mus. qr grãm referre nolumus. Si pro
se mortuus ÷. quid ei debemus: Ipse sibi
ꝯgratuletur. Ero se sustinuit. Sibi rece¬
⁊ dixit nb̃: An forte erubuit de neces¬
sicate. & glłabatur de pietate : Ergo ip¬
se erubuit manifestare. tu ñ erubescis

Expanded text:
semetipso mortuus est, beneficium negamus, quia gratias referre nolumus. Si pro se mortuus est, quid ei debemus? Ipse igitur sibi congratuletur. Pro se sustinuit, sibi receet dixit vobis? An forte erubuit de necessitate, et gloriabatur de pietate? Ergo ipse erubuit manifestare; tu non erubescis