comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit illi. Dñe dimitte illã ⁊ hocan¬
no: usq dũ focdiã circa illa ⁊ mittã
st̾eora. Idẽ. reduca ei ad animũ abo¬
ininationem quã fecit. ut compun
at fertilis. Pecc̃a carnis st̃c̃ora uocant᷑.
Uñ ꝓpha. Computruer̃t ium̃ta in
stcore suo. hoc est carnales uitã fini¬
re in fetore luxurie suȩ.Nouit cul¬
tortram excołe. qui nouit uicia re¬
p̃hende. Intelligens gͦ duriciã ⁊ su¬
pbiã uicłoꝵ causã ẽe sterilitatis. pol¬
licetur se fod̾e donec radicẽ infructu¬
ose m̃tisligone inuectionisbis acute
humiliet. incutiens uidelic ⁊ p̃sen¬
tium p̾ssuram.: ⁊ et̾nȩ damnationis
horrorẽ. Fossa qͥppe in imo ẽ. ⁊ incre¬
patiodũi intẽ sibi demonstrat humi¬
liat. Et siqͥdẽ fec̾it fructũ. Sinaut in
futuriĩ succides eã. Qui hic ñ uult
ubi ꝑpenitentia ñ resurget. Cũ dic̾et
isiquidẽ fec̾it fructũ ñ subiunxit
alicͥo s suspendit sententia. qͥa uide¬
bat smagogã ꝓcliuiorẽ ad negandĩi

Expanded text:
anno, usque dum fodiam circa illam et mittam stercora. Id est, reducam ei ad animum abominationem quam fecit, ut compunccoris. Peccata carnis, stercora vocantur. Unde propheta: Computruerunt jumenta in stercore sua . Hoc est, carnales vitam finivere in fetore luxuriae suae. Novit cultor terram excolere, qui novit vitia reprehendere. Intelligens igitur duritiam et superbiam Judaeorum causam esse sterilitatis, pollicetur se fodere donec radicem infructuosae mentis ligone invectionis bis acutae humiliet, incutiens videlicet et praesentium pressuram, et aeternae damnationis horrorem. Fossa quippe in imo est, et increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et siquidem fecerit fructum, sin autem, in futurum succides eam. Qui hic non vult ubi per poenitentiam non resurget. Cum diceret, et siquidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam, quia videbat Synagogam procliviorem ad negandum
Abbreviated transcription (Latin):
ac monitis ꝑlebi sugg̾itur cura de dõ.
his ⁊ eñĩ dñs sepede uideis infructuo¬
sis querebat᷑. quod ꝑtresannos sue ui¬
sitationis in legalib edictis ⁊ ꝓpħiciꝰ
contestatioĩb ⁊ ingr̃a choruscantis
euangłii negligentes extitert. Uł
ita. Nullus insinagoga ꝑtres annos
fructus ẽẽ potuit. quia neq tp̃re
circuncisionis purificari poterãt
qͥ circuncisione animi n querebant.
nec ꝑlegem scĩficabant᷑. qͥ carnalia
tin inlege seq̃bant᷑: neq in gra ui
stificabant᷑ qͥde pecc̃is penit̾e nole¬
bant. Cũ gͦ m̾ito essent excidendi qͦd
quidẽ ꝑromanosfactuẽ: iubet᷑ illis
qui incircuncisione laborant. ut sue¬
cisionis cladem annuntiando peni¬
tentiam sugg̾ant. Et hoc ẽ. Succide gͦ
illã. Ut qͥd ⁊̃ tram occupat: Annun
suos. Cur &ẽ tꝑ̃rali copia utunt᷑: Terrã
occupat qui locũquẽ tenet bonis oꝑib ñ
ex̾cet. qui exemꝑlo prauitatis impedi
rari: que noxia p̃positoꝵ umbra p̃s¬

Expanded text:
ac monitis plebi suggeritur cura de Deo. His etenim Dominus saepe de Judaeis infructuosis querebatur, quod per tres annos suae visitationis, in legalibus edictis et propheticis contestationibus, et in gratia coruscantis Evangelii negligentes exstiterint. Vel ita: Nullus in Synagoga per tres annos fructus esse potuit quia neque tempore circumcisionis purificari poterant, qui circumcisionem animi non quaerebant; nec per legem sanctificabantur, qui carnalia tantum in lege sequebantur; neque in gratia justificabantur, qui de peccatis poenitere nolebant. Cum ergo merito essent excidendi, quod quidem per Romanos factum est, jubetur illis qui in circumcisione laborabant, ut succisionis cladem annuntiando poenitentiam suggerant. Et hoc est: Succide ergo illam. Ut quid etiam terram occupat? Annuntsuos. Cur etiam temporali copia utuntur? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis operibus non exercet, qui exemplo pravitatis impedimrari: quae noxia praepositorum umbra pres
Abbreviated transcription (Latin):
guine fedantes destrux er̃t. Significaũ
⁊̃ pilatꝰ cuiꝰ nominis int̃p̃tatio ẽ. os mal¬
leatoris diabłm semꝑanimas occidere
paratũ. Sanguis expͥmit pecẽm. ⁊
sacͥficia bonas actiones. Pilatus gͦ san¬
guinẽ galileoꝵ cu sacͥficiis eoꝵ mis¬
cet. qñdiabłs elemosinas. p̃ces. ieuinia
ceteraq bona fideliũ cõmacłat. uł
mortifera carnis ⁊ sanguinis delecta¬
tione. uł odii meditatione. uł imiue
furore. uł humanȩ laudis ambitiõe.
uł alia qualibet nefaria peste. ut ꝗͣ
offerentib. s potꝰ intclum fiant in
pecẽm. De uida eni qui int̾ sacͥficiũ
ꝑditionẽ dñici sanguinis cogitabat
scͥptii ẽ. Et or̃o eiusfiat in pecc̃m.¬

Expanded text:
guine foedantes destruxerunt. Significavit guine foedantes destruxerunt. Significavit etiam Pilatus, nominis cujus interpretatio est, os malleatoris, diabolum, semper animas occidere paratum. Sanguis exprimit peccatum, et sacrificia bonas actiones. Pilatus ergo sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste, ut quaofferentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sanguinis cogitabat, scriptum est: Et oratio ejus fiat in pecc
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã habu̾itis omssimilit̾ ꝑibitis.
sic̃ ⁊ illi decẽ ⁊ octo suꝑ quos cecidit tur¬
ris in syloa ⁊ occidit eos. Ordo ẽ. Dicouo¬
bisñ soli galilei fuere peccores sic ⁊ ihero¬
galilei si penit̾e nolu̾itis. ꝑseqͥt᷑ de ihe¬
rosolunitis. Putatis qr ⁊ ipsi debitores
fuert pt oms homines habitantes mihe¬
rusale: Nondico uob. s si ñpenitũtia
eg̾itis oms similit ꝑibitis. Pressi ruina
turris sig̾cant uidõs qui penit̾e nolue¬
rint cũ suis menib ee ꝑituros. Nec fru
Indicat eñi eoita m̾uisse damnari. qui
nom saluatoris sp̃uer̃t. Turris illa signi¬
ficat eũ qui turris fortitudinis ẽ. nam
⁊ ipsũ syloe nom̃ quod intp̃tat᷑ missus
designat eunde apatre missu inmun¬
dum. qui om̃s suꝑ quosceciłit contet.
Pilatꝰ aut designauit qi romani post
passionẽ dñi incipientes a galilea impe¬
nitentẽ uidorũ gentẽ occidert: ⁊ atria
sacͥficioꝵ ⁊ ipsũ templũ humano san¬

Expanded text:
entiam habueritis, omnes similiter peribitis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et HieroGalilaei, si poenitere nolueritis. Prosequitur de Hierosolymitis: Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Pressi ruina turris, significant Judaeos, qui poenitere noluerint, cum suis moenibus esse perituros. Nec frusIndicant enim eos meruisse damnari, qui nomen Salvatoris spreverunt. Turris illa significat eum qui turris fortitudinis est, nam et ipsum Siloae nomen, quod interpretatur missus, designat eumdem a Patre missum in mundum , qui omnes super quos ceciderit, conteret. Pilatus autem designavit, quod Romani post passionem Domini incipientes a Galilaea, impoenitentem Judaeorum gentem occiderunt, et atria sacrificiorum et ipsum templum humano san
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ficulnea conuenient̃ intelligit᷑
genus humanũ. quia qñ pͥmus homo
peccauit foliis fieulneis pudenda ue¬
dr̃plantata. quia ad auctorissui simi¬
litudinẽ ẽ creata. Et quãuis gñalit̃
ficꝰ foliis exubansspe fructus posses¬
sorem decipit. sic doctoressinagoge
oꝑib infecundi inani umbra legis
u̾boꝵ głantes subiectis nullũ opisbo¬
ni exemplũ ministrant. Uinea gͦ dm̃
sabaoth domꝰ isrł e. sinagoga aut in
eadẽ domo condita ficiẽ arbor in ui

Expanded text:
UST. Ficulnea convenienter intelligitur genus humanum, quia, quando primus homo peccavit, foliis ficulneis pudenda vedicitur plantata, quia ad auctoris sui similitudinem est creata, et quamvis ad homineficus foliis exuberans, spe fructus possessorem decipit; sic doctores Synagogae operibus infecundi, inani umbra legis verborum gloriantes, subjectis nullum operis boni exemplum ministrant. Vinea ergo Domini sabaoth, domus est Israel, Synagoga autem in eadem domo condita, fici arbor
Abbreviated transcription (Latin):
cus eoꝵ. Higalilei qui ab impio p̃side
n ipsa mors obfuit ut in scdam mortẽ
mitt̾ent᷑ s uita imꝓba: na ⁊ bonossic se¬
pe mortuos mr̃m gła declarat. Adcor¬
rectionẽ uiuentiũ in flagellato pesti¬
lente stultus sapientior fit. uł adexẽ¬
plum corrigi nolentium idõq pessi¬
me ꝑituroꝵ talit multi moriuntur. ⁊
pesfima morte multant᷑. Uñ sequitur.
Et respondens dixit illis. Putatis qͦd
hi galilei pom̃ib galileis pecc̃ores fue¬

Expanded text:
EDA. Hi Galilaei, qui ab impio praeside s tamen non ipsa mors obfuit, ut in secundam mortem mitterentur, sed vita improba. Nam et bonos sic saepe mortuos martyrum gloria declarat, ad correctionem viventium, ut flagellatio pestilente, stultus sapientior fiat ; vel ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, taliter multi moriuntur, et pessima morte mulctantur. Unde sequitur: Et respondens, dixit illis: Putatis quod hi Galilaei p
Abbreviated transcription (Latin):
nolite tim̾e. Moli corꝑis ubi diuinitaserat
ostia clausa ñ obstit̾unt. & ꝓculdubio
intelligendũ ẽ qd in thomas exierat añ¬
qͣm dñs aꝓparuisset aliis. Conturba¬
ti uͦ ⁊ extriti ex istimabant se sp̃m uidere.
coꝵ opinionẽ sententia maioris partis ex
d̾e ñ carnẽ qr ñdũ c̃dũt uł tcio die potuis¬
se uerã carne de sepuleᷤ resurg̾e. uł resuscita¬
tam clausisianuis adeosposse penetrare.
Et̃ dix̃ eis. Qͥd turbati estis. ⁊ cogitationes¬

Expanded text:
T. Moli corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Et procul dubio intelligendum est, quod inde Thomas exierat, antequam Dominus apparuisset aliis. Conturbati vero et conterriti, existimabant se spiritum videre.corum opinionem sententia majoris partis excn carnem. Quia nondum credunt vel tertio die potuisse veram carnem de sepulcro resurgere, vel resuscitatam clausis januis ad eos posse penetrare. Et dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
peccoꝵ remissione ac retentione subiecit.
Intra quidẽ datur sp̃s ut diligat᷑ ꝓximus.
ecelo aut ut diligaturds. Y sic̃ una ẽ cari¬
petra. suxert ⁊ oleũ de firma petra. Nicħ
tale uixta hystoriã legit᷑. si tota series ue¬
teris testamti recenseatur. S qr uixta
paulũ petra erat .xꝰ. mel de petra suxer̃t
qui redeptoris sui miracła uidunt. Oleu
uͦ de firma petra. qͥ pꝰ resurronẽ eius ef¬
fusione sc̃i spsungi meruert. Infir ma
petra dedit mel cũm adhuc eet mortał.
firma uͦ petra oleũ fudit. cũ pꝰ resurronẽ¬

Expanded text:
peccatorum remissione ac retentione subjecit. In terra quidem datur spiritus, ut diligatur proximus; et coelo autem, ut diligatur Deus: et sicut una est charipetra, et oleum de firma petra . Nihil tale juxta historiam legitur, si tota series Veteris Testamenti recenseatur. Sed quia juxta Paulum: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui Redemptoris miracula viderunt; oleum vero de firma petra, qui post resurrectionem ejus effusione sancti Spiritus ungi meruerunt. In firma petra dedit mel. cum adhuc esset mortalis; firma vero petra oleum fudit, cum post resurre
Abbreviated transcription (Latin):
loca clauoꝵ ⁊ lanceȩ. ita indie iudicii
monstrabit. ⁊ eade indicia suȩ passionis
⁊ ip̃am parit̃ crucẽ ut confundat suꝑboꝵ
incredulitatẽ. Ob multas qͥppe caus as
uoluit cicatͥces in corꝑesuo reman̾e. Pri¬
cansquale genꝰ mortis ꝑtulit ꝓ hoĩe semꝑ
ostendat. tcia ut misccłia suã nob̃ inno¬
uaret talib indiciis. qͣrta ut indie iuidi¬
cii ostendat ꝑfidis qͣm iuste damnari de-¬
beant in ignibꝰ et̃nis. Si quis milesfortis¬
simus iubente suo rege ꝓsalute sue gt̃is ho¬
stem int̾fic̾et multis uuln̾ib acceptis: ⁊ spo¬
lia suȩ gt̃i reportaret ab hoste suꝑato. ⁊ int̃¬
rogaret᷑ amedico anita uellet curari ut
uestigia uuln̾ũ nulla apparerent. anita
potiꝰ ut cicat̾ces reman̾ent sinȩ aliquade¬
formitate. ip̃e respondet sic uelle sanari ut
in eo man̾ent signa tͥumphi. si ħ absq cor¬
ꝑis deformitate poss fieri. Sic ꝓfecto fecit
dñs. Ngͦ ex inpotentia curandi cicat̾cesẜ ua¬

Expanded text:
 lanceae, ita in die judicii monstrabit et eadem indicia suae passionis, et ipsam pariter crucem, ut confundat superborum infidelitatem. Ob multas quippe causas voluit cicatrices in corpore suo remanere. Pricans, quale genus mortis pertulerit pro homine, semper ostendat. Tertia, ut misericordiam suam nobis innovaret talibus indiciis. Quarta, ut in die judicii ostendat perfidis, quam juste damnari debeant in ignibus aetsimus, jubente suo rege, pro salute suae gentis hostem interficeret multis vulneribus acceptis, et spolia suae genti reportaret ab hoste superato, et interrogaret a medico an ita vellet curari ut vestigia vulnerum nulla apparerent, an ita potius ut cicatrices remanerent sine aliqua deformitate, ipse responderet se velle sanari, ita ut in eo manerent signa triumphi, si hoc absque corporis deformitate posset fieri. Sic profecto fecit Dominus. Non ergo ex impotentia curandi cicatrices serva
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. s faciendo. qr scͥptũ ẽ. N auditores legi
iustist̃ ap̃d dm̃. s factores. Ꝙͥ gͦ uult audi¬
ta intellig̾e. festinet iam intellecta ope
impłe. Subtͣhit᷑ carnalibꝰ ocuł spes infir¬
mitatis. ut mñtibꝰ inciꝑiat appare gła re¬
surronis. Uñsubdr̃. Et dixunt adinui¬
cem. Nne cor nr̃m ardenserat in nobdu¬
loq̃ret᷑ iniua. ⁊ aꝑiret nob̾se̾pturas : Ex
audito ẜmone dni cor pͥus torpore in c̃du¬
itur h̃o. qͣi tot facib inflamat᷑. Ueruntñ
ncognou̾ut eũ. donec infractiõe panis.
Certimist̾ii causa factũ ẽ. ut eis in illo ef¬
figies ostñdet᷑ qͣm ñ cognosc̾ent nͥ in frac¬
cens. Unꝰ panis. unũ corpꝰ multisumꝰ. Tẽ¬

Expanded text:
Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores . Qui ergo vult audita intelligere, festinet jam intellecta opere implere. Subtrahitur carnalibus oculis species infirmitatis, ut mentibus incipiat apparere gloria resurrectionis. Unde subditur: Et dixerunt ad invicem: Nonne cor nostrum ardens eratloqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » Ex audito sermone Domini cor prius torpore increduitur homo quasi tot facibus inflammatur. Verumtamen non cognoverunt eum, donec in fractione panis. Certe mysterii causa factum est, ut eis in illo effigies ostenderetur quam non cognoscerent nisi in fraccens: unus panis, unum corpus multi sum
Abbreviated transcription (Latin):
ne agnosc̾et᷑ iħc. S tam̃ axͦ facta ẽ ꝑmis¬
sio usq ad panẽ. ut tc̃ intelligat᷑ a nob̃
remou̾uimpedim̃tũ inimici. cũ in eccła
digne intelligimꝰ mist̾iũ sacͣinti corꝑisi
sangͥnis dñi. Et surgentes eade hora

Expanded text:
 facta est permissio usque ad panem, ut tunc intelligatur a nobis removeri impedimentum inimici, cum in Ecclesia digne intelligimus mysterium sacramenti corporis et sanguinis Domini. Et surgentes, eadem hora
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. Nicħgͦ simplex u̾itas ꝑduplicitatẽ
fecit. s talẽ se eisex hibuit incorꝑe. quał
apud illos erat in m̃te. ꝓbandierant sihuie
que ndũ ut dm̃ diligebant saltim ut pe¬
gͥnũ dilig̾ent. ⁊ quia extranei a caritate
ñ pot̾ant eẽ hicũ quib u̾itas gͣdiebatur
eũ ad hospiciũ ut pegͥnũ uocant. immo
coeg̾unt eũ. Ex qͦcolligit᷑ qr ꝑegͥni ñ solũ
inuitandi st̃. s ⁊ ad hospiciũ trahendi.¬

Expanded text:
implex veritas per duplicitatem fecit, sed talem eis se exhibuit corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi erant, si hunc quem nondum ut Deum diligebant, saltem ut peregrinum diligerent. Et quia extranei a charitate esse non poterant hi, cum quibus veritas gradiebatur, eum ad hospitium ut peregrinum vocant, imo coegerunt eum, ex quo colligitur, quia peregrini non solum invitandi s
Abbreviated transcription (Latin):
xpi ⁊ita intrare ingłam suã: Et incipi¬
ensamoyse ⁊ om̃ibꝰ ꝓpħis. int̾p̃tabat᷑ illis
in om̃ib scͥpturis quȩ de ip̃o erant. Sicege̾¬
mina nos humiliandi necessitasincumbit
qui in scͥpturis quantu o porter eclocti nec
adimplenda que nouimꝰ quantũ decet
sumꝰ intenti. Nam si moyses ⁊ ꝓpħȩ dexͦ¬

Expanded text:
Et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Hic gemina nos humiliandi necessitas incumbit, qui nec in Scripturis quantum oportet edocti, nec adimplenda quae novimus, quantum decet sumus intenti. Nam si Moyses et
Abbreviated transcription (Latin):
noie emaus. ⁊ ip̃iloq̃bant᷑ ad iniicem
de his om̃ibꝰ que accicłant. Narrant g̾ci
scͥptores gygantẽ herculẽ uno anheli
tis constitit. ⁊ a stando hꝰ modispacium
stadiũ uocauit. Est aũt stadiũ octaua
pars miliarii. ⁊lx. stadia. uiiconficiũt
miliaria ⁊ medietatẽ octaui. Quȩ in
sũmã redacta. leugas tres conficiunt
⁊ dodrantẽ qͣrte. Itaq .lxͣ. stadia. uIi.¬
milia passiũ ⁊ qͥngentos si g̾cant. Quod
spaciũ itineris bene congruit eis qͥ de
morte ac sepult᷑a saluatoris c̃ti. dubii de
resurrõne gͣdiebant᷑. Nam resurrõnẽ
que pꝰ septimã sabb̃i facta ẽ. oc tauo nũo
contiñi quis ambigit: Discipłigͦ qͥ de
dño loqntes incedebant sextũ cepti iti¬
neris miliariũ compleuert̃. quia illũ
sine querela uiuentẽusq ad mortẽ quã
sexta sabb̃i subiit ꝑuenisse dolebant.
Compleu̾unt ⁊ septimũ. qr hunc in se¬
pulchro quieuisse ndubitabant. Ueꝵ
octauũ minime ꝑ eger̃t. quia resurrõ¬

Expanded text:
nomine Emmaus, et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant. Narrant Graeci scriptores, gigantem Herculem uno anhelittis, constitit, et a stando, hujusmodi spatium stadium vocavit. Est autem stadium octava pars miliarii, et LX stadia VII conficiunt milliaria, et medietatem octavi. Quae in summa redacta, leugas tres conficiunt, et dodran quartae. Itaque LX stadia VII passus et quingentos significant. Quod spatium itineris bene congruit eis qui de morte ac sepultura Salvatoris certi, dubii de resurrectione gradiebantur. Nam resurrectionem quae post septimam sabbati facta est, octavo numero contineri quDomino loquentes incedebant, sextum coepti itineris milliarium compleverunt; quia illum sine querela viventem usque ad mortem, quam sexta Sabbati subiit pervenisse dolebant. Compleverunt et septimum, quia hunc in sepulcro quievisse non dubitabant. Verum octavum minime peregerunt, quia resurr
Abbreviated transcription (Latin):
re nͥ ineccła. Qtqͦt in xͦ baptizamur pa¬
cantẽ. m̃s cibꝰ ẽ ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qui
misit me. faciamꝰ gͥ uoluntatẽ eiꝰ qui mi
sanguinẽsuũ. Modusconsecrandi ꝑti¬
siussermonẽ dñi. Est eni sac̃dotis u̾badñĩ
ꝓferre cũ intentione conseeͣndi. ⁊ in ꝑsõa
eccłe dic̾e offerimꝰ. ¶Hodus ⁊̃ sum̃di t̾¬
plicit̃ diuiditur. Comestio eñialia fit
ore⁊ ẽ sacramtał. alia fit corde. ⁊ ẽ real.
tero ressaeram̃ti. Sola sacram̃tał tm̃ma¬
lorũ ẽ. qui ⁊ si uisibili sp̃e elem̃toꝵ corpꝰ
xͥ accipiant. tñ quia nec u̾e credunt nec di¬

Expanded text:
baptizamur, pacantem: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Faciamus igitur voluntatem ejus qui missanguinem suum. Modus consecrandi pertisius sermonem Domini. Est enim sacerdotis, verba Domini proferre cum intentione consecrandi, et in persona Ecclesiae, dicere: offerimus. Modus etiam sumendi tripliciter dividitur. Comestio enim alia fit ore, et est sacramentalis; alia fit corde, et est realis; tero res sacramenti. Sola sacramentalis, tantum malorum est, qui etsi sub visibili specie elementorum corpus isti accipiant, tamen quia nec vere cre
Abbreviated transcription (Latin):
uado ñ potes me mͦ sequi. seqris aut pꝰea.
Audita dilectioĩs uia qua sequendꝰ edns
ista nocte. Predicit ꝗd passurisint. ut cũ
passi fu̾int ñ desꝑent. Signant̃ addidit
inista nocte. quia intenebrisscandaliza¬
tist sic ebrii. Nosu̾ dicamꝰ. nox p̃cessit dies

Expanded text:
vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea. Audita dilectionis via, qua sequendus est in me in ista nocte. Praedicit quod passuri sint, ut cum passi fuerint, non desperent: Signanter addidit, in ista nocte; quia in tenebris scandalizati sunt sicut ebrii. Nos vero dicamus: Nox praecessit, dies
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ adiabło tẽptari. nͥ dõ ꝑmittente. Sacha¬
nas expetit bonos adcͥbͣndũ. ħ ẽ. hanelat
ad afflictionẽ eoꝵ. Dñs rogat ꝓpetro ñut
ñ tẽptet᷑. s ut pꝰ lapsũ negat̾ionis ad sta¬
tum pͥstinũ resurgat. Est enĩ scĩs utiletẽp¬
tationib examinari. ut uł tẽptati qͣm
fortesfũint appareant. uł cognita ꝑtẽp¬
tationẽ sua infirmitate fortiores fieri
discant. ⁊ siccũ ꝓbatifu̾nt accipiant co¬
It tu aliqn conu̾sus. confirma fr̃s tu¬
os. Exemplo tue penitñtie confirma
firmitate carnis modicũ uobcũ ero. nã
pꝰ resurronẽ ñ ero uob̾cũ inconsorcio in¬
firmitatis humane. Queretisme.⁊

Expanded text:
fidem a diabolo tentari, nisi Deo permittente. Satanas expetit bonos ad cribrandum, hoc est, anhelat ad afflictionem eorum. Dominus rogat pro Petro, non ut non tentetur, sed ut post lapsum negationis ad statum pristinum resurgat. Est enim sanctis utile, tentationibus examinari, ut vel tentari quam fortes fuerint, appareant, vel cognita per tentationem sua infirmitate, fortiores fieri discant, et sic cum probati fuerint, accipiant coEt tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Exemplo tuae poenitentiae confirma firmitate carnis vobiscum modicum ero, nam post resurrectionem non ero vobiscum in consortio infirmitatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
pastore capto. Resurro ꝓmitt̾itur. ut spes
ñ extinguat᷑. Consolando enĩ p̃dicit᷑ ubi
clarificatũ resurrõe uidebt̃. qui mesti lo¬
cum passionis audierant. mͣ. cclxxxix.

Expanded text:
pastore capto. Resurrectio promittitur, ut spes non exstinguatur. Consolatio enim praedicitur, ubi clarificatum resurrectione videbunt, qui moesti locum passionis audierant. M. 289I
Abbreviated transcription (Latin):
manacarne subsistens. scđm diuinã
ex u̾bo utͥusq inunitate ꝑsone coniun¬
cto.S hic distinguendũ ẽ. quia xͥ uisi¬
bilis forma. nob̾mͦ inuisibił res ẽ uisi¬
bilissacram̃ti altaris. ⁊ inuisibił forma
celestis panis quo uuiunt angłi. res ẽ uisi¬
bilis ⁊ palpabił forme xͥ. Est itaq xꝰ sacram̃¬

Expanded text:
ens; secundum divinam, ex Verbo utriusque in unitate personae conjunctio. Sed hic distinguendum est, quia Christi visibilis forma, nobis modo invisibilis res est visibilis sacramenti altaris; et invisibilis forma coelestis panis, quo vivunt angeli, res est visibilis et palpabilis formae Christi. Est itaque Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uiua ⁊ conuiuiũ. ip̃e comedens ⁊ qͥ comedi¬
tur. Iliusbibimꝰ sanguinẽ. ⁊ sine ip̃o po¬
tare ñ possumꝰ. Cotidie in sacͥficiis eiꝰ de ge¬
nimine uitisu̾ȩ. ⁊ uinea sorech que int̾p¬
tat᷑ electa rubentia musta calcamꝰ: ⁊ nouu
uinũ ex hisbibimꝰ in regno pr̃is.i. in eccła.¬

Expanded text:
viva et convivium, ipse comedens et qui comeditur; illius bibimus sanguinem, et sine ipso portare non possumus. » Quotidie in sacrificiis ejus de genimine vitis verae et vinea Soreth, quae interpretatur electa, rubentia musta calcamus, et novum vinum ex his bibimus in regno Patris, id est, i
Abbreviated transcription (Latin):
sequamini moriendo ꝓiusticia. ueni¬
endo aduitã imortalẽ. seruate man¬
data. Mandatũ nouũ do uob̾. ut di¬
ligatis inuĩcem. sic̃ dilexiuos. ut ⁊ uos
diligatis inuicẽ. Nne inueter ilege erat
diligesꝓximũtuũ tanꝗͣteipsũ: Cur
gͦ nouum hic dr̃: Qiua innouat obedi¬
entẽ ista dilectio. quã dñs ut acarnali¬

Expanded text:
sequamini, moriendo pro justitia, veniendo ad vitam immortalem, versare mandata. Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Nonne in veteri lege erat, diliges proximum tuum tanquam teipsum? Cur ergo novum hic dicitur? Quia innovat obedientem ista dilectio, quam D
Abbreviated transcription (Latin):
pascha fu̾at impletum:⁊ agni carnes cũ
apłis comed̾at. assumit panẽ qui confor¬
tat cor hominis. ad uerũ pasche tnsg̃dit᷑
sacram̃tũ: ut qͦmͦ in ꝑ̃figatione eiꝰ mel¬
chi sedech summi dĩ sacdos panẽ ⁊ uinũ
fec̾at. ip̃e qͦq inu̾itate sui corꝑis ⁊ sangui¬
nis repsentaret. Beda in marco. Panẽ gra
certisacram̃ti pꝰꝗͣ frang̾et benedixit. quia
naturã humanã quã passurꝰ assum psit
gra diuinȩ uͥtutis impleuit. Benedixit¬
⁊ fregit. quia homine assumptũ ita mor¬
ti subde dignatꝰ ẽ. ut ei dune immortali¬
tatis inẽẽ potentia demonstraret ꝑcitã
resurrõnem. Idem inluca. finitis pasche
uet̾is sollemniis quȩ in cõmemoratiõe
antique lib̾ationis de egypto agebant᷑.
tͣnsiit ad nouũ pascha. ut ꝓcarne ⁊ san¬
guine agni. sue carnis ⁊ sangͥnis sacra¬
intu in pane ⁊ uino monstraret. fr̾ang̾
panẽ que porrigit. ut ostendat corpis
sii fractionẽ ñ sine sponte sua fut᷑am.

Expanded text:
pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem qui confortat cor hominis, et ad verum paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos panem et vinum fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Beda in Marcum: « Panem gratia certi sacramenti, priusquam frangeret, benedixit; quia naturam humanam quam passurus assumpsit, gratia divinae virtutis implevit. Benedixit et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis inesse potentiam demonstraret per citam resurrectionem. » Idem in Lucam: « Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae liberationis de Aegypto agebantur, transiit ad novum pascha, ut pro carne et sanguine agni, suae carnis et sanguinis sacramentum in pane et vino monstraret. Frangit panem quem porrigit. ut ostendat corporis sui fractionem non sine sponte sua futuram.
Abbreviated transcription (Latin):
audet. qͣntomagis incorde polluto. quã
immundiciã ds̃ suꝑ om̃ia execrat᷑: Nã
⁊ iosephiustꝰ ꝓpt̾ea insindone munda
⁊ noua inuoluit. qr p̃fig᷑abat corpꝰ dñi
accept᷑os. tam mundã intẽ deb̾e hab̾e ꝗͣ
nouam. Scd̾m ẽ. quod uisibilesspes
panis ⁊ uini sensibꝰ nr̃issubiacent eque
pꝰ conseerationẽ ut ante. Ocuł eñi sine
omi delusione cͥminis ⁊ formã ⁊ colorem
tam panis quã uini. gustu ⁊ odoratu
absq fallacia ꝓbamꝰ saporẽ. tactu cali¬
dũ uł frigidum. molle uł durũ senti¬
mus. auribꝰ fractionẽ ꝑcipimꝰ. Unde
ambr. Nicħ falsũ putandũ ẽ insacͥficio
u̾itatis. ueluti fit magoꝵ p̃stigiis uͥde¬
lusiõe qͣdã fallunt᷑ ocłi. ut uideat᷑ eẽ q̃d
ñ ẽ om̃ino. Pstigiũ aũt qͣi p̃stͥgiũ dr̃. eo¬

Expanded text:
audet, quanto magis in corde polluto, quam immunditiam Deus super omnia exsecratur? Nam et Joseph justus propterea in sindone munda et nova involvit, quia praefigurabat corpus Domini accepturos tam mundam mentem debere habere quam novam. Secundum est, quod visibiles species panis et vini sensibus nostris subjacent aeque post consecrationem ut ante. Oculis enim sine omni delusione cernimus et formam et colorem tam panis quam vini, gustu et odoratu absque fallacia probamus saporem, tactu calidum vel frigidum, molle vel durum sentimus, auribus fractionem percipimus. Unde Ambrosius: « Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, veluti fit magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videatur esse quod non est, omnino. » Praestigium autem
Abbreviated transcription (Latin):
panis⁊ uini sp̃es quidã dicunt in aerẽ
appar̾e. qͥdã uͦ sensus corporeos falli pꝰcon
uit.
Int̾ utrunq diufuit alt̃ sacrifican
Ritꝰ ⁊ obtinuit uim qͣlẽcũq pian¬
di.
Ignꝰ enĩ legiscarnales diluit ac
Ignũ p̃figans qͥ noslauat hostia fac¬
tus.
Hoc semel oblato. cursũ pͥor ille ꝑe
tum.
Lex aurora fuit. bos⁊ capͣ nota fue
Subcrucecessat ephot. Toefic̃unctiore
Hyrcꝰ. ouis. passer. u̾uex:⁊ adeps uitulo
il p̃conant᷑. ds hostia finis eo¬
rum.
arcat hebreusoui. caro carneᷤ abstulit a
Idemeotidie sine uuln̾e sacrifica¬
tur.

Expanded text:
panis et vini species quidam dicunt in aere panis et vini species quidam dicunt in aere apparere; quidam vero sensus corporeos falli, post vit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus. Hoc semel oblato, cursum prior ille petum? Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio regis. Hircus, ovis, passer, vervex et adeps vitulorum, Nil proeconantur, Deus hostia, finis eorum. Parcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit arIdem quotidie sine vulnere sacrificatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mes. Gsalubri consid̾atiõe u̾itatis
int̃ptatio ꝑquirenda ẽ. absit eñi qd
scã eccła contͣria credat cũ talia p̃dicat.
ds ẽ simplex ⁊ incorꝑea natura. ds̃ ẽ
homo. Ds ipsa ȩt̃nitas ẽ. ds̃ de uͥgine
tuus ẽ. Ds imm̃sus ẽ. ds̃ in sepulchro
iacuit. Ds̃ ẽ immutabił. illocał. deus
a morte surrexit. celos ascendit.
ic ex officio com̃tatoris uł ad eli¬
gendũ uł ad euitandũ płima ꝑ¬
ponentissalua pace ȩccłȩ quoꝵdã no-¬
tabimꝰ opinionẽ. Utus eni sese diligit
asꝑnat᷑q contͣria. nec uitare uiciũ nisi
cognitũ pot̃. St̃ imnulli immo forsan
multis uix notari posst̃. qui cũ dam¬
nato b̾engario idemsentiunt. ⁊ tñ eun¬
dem cũ eccła damnant. In ħ uideł dam¬
nuditate. ẜ monis scandalũ mouebat.
ñ seq̃bat᷑ ut dicunt usũ scͥpturaꝵ quȩ
passim ressig̾cantes tanꝗͣ sig̾catas appel¬
idõq miserabili morte aĩȩ signa ꝓrebus
accipiant. Istud qͦq maxĩe derident qd

Expanded text:
itur salubri consideratione veritatis interpretatio perquirenda est: absit enim quod sancta Ecclesia contraria credat, cum talia praedicat: Deus est simplex et incorporea natura, Deus est homo, Deus ipsa aeternitas est, Deus de virgineDeus est immensus, Deus in sepulcro jacuit, Deus est immutabilis, illocalis, Deus a morte surrexit, coelos ascendit. Hic ex officio commentatoris, vel ad eligendum, vel ad evitandum plurima proponentis, salva pace Ecclesiae, quorumdam notabimus opiniones. Virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria, nec vitare vitium nisi cognitum potest. Sunt nonnulli, imo forsan multi, sed vix notari possunt, qui cum damnato Berengario idem sentiunt, et tamen eumdem cum Ecclesia damnant. In hoc videlicet damnuditate sermonis scandalum movebat. Non sequebatur, ut dicunt, usum Scripturarum, quae passim res significantes tanquam significatas appelideoque miserabili morte animae signa pro rebus accipiant. Illud quoque maxime derident quod
Abbreviated transcription (Latin):
pat nom ẽ filii. Cũ inqͣ edid̾int indm̃ patrȩ
⁊ acdduxit eos pat̃ acifiliu: tẽ de uino eoru
bibet dns ⁊ insimilitudine io sephinebri¬
abitur cũ fr̃ib suis. Sensus ẽ. Deinceps non
delectabor insacͥficiis synagoge. doneccre
mei. Quod cum fec̾it tẽbibam. ħ e delecta¬
bor uob̾cũ in renonatione sua ꝑfidẽ eccłe
Beda in marco. Passurꝰ ddñs ait. ĩamnbibam
degenimine uitis. Acsi aꝑtedicat. Nultra
carnalibꝰ c̃imoniis delectabor. inquib car¬
nalis agnꝰ locum tenet. Aderit e nitp̃s me
resurgente. cumego sublimatꝰ ingłam ui¬
test simplicit̾ accipi qͦd ab horacene usq ad
tps resurronis uinu bibiturꝰ nẽet. Postea¬
naq manducauit ⁊ bibit ut ait petrꝰ apłs
qui manducauimꝰ cum illo pꝰꝗͣresurrex
amortins. Multoti conseqntiꝰ intelligitur
ut neget se ultra gustaturũ tipicum potu
donec manifestata gła resurrõnis regni
dĩfiles mundo adueniat. Hoc facite in
meã cõmemorationẽ. ħ exponit apłidiens.¬

Expanded text:
ediderint in Deum Patrem, et adduxerit eos Pater ad Filium, tunc de vino eorum bibet Dominus, et in similitudinem Joseph inebriabitur cum fratribus suis . Sensus est: Deinceps non delectabor in sacrificiis Synagogae, donec cremei. Quod cum fecerit, tunc bibam, hoc est, delectabor vobiscum in renovatione sua per fidem Ecclesiae. Beda in Marcum: « Passurus Dominus, ait: Jam non bibam de genimine vitis. Ac si aperte dicat: Non ultra carnalibus caeremoniis delectabor, in quibus carnalis agnus locum tenet. Aderit enim tempus, me resurgente, cum ego sublimatus in gloriam vitest simpliciter accipi, quod ab hora coenae usque ad tempus resurrectionis, vinum bibiturus non esset, ut ait Petrus Apostolus: qui manducavimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . » Multo tamen consequentius intelligitur, ut neget se ultra gustaturum typicum potum, donec manifestata gloria resurrectionis, regni Dei fides mundo adveniat. L. Hoc facite in meam commemorationem. Hoc exponit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nͥqͣntuubũ cui unita ẽ inspirabat. quis
ñuidet corpꝰ ẽẽ sacram̃tũ inhabitantis
ditatis: U inu̾ aũt sacramtu sanguinis
ẽ in quo intelligit᷑ aia. aqua u uł illiꝰ aq̃
quȩ fluxit de lat̾e .xͥ. uł fidĩ eccłȩ. ut neq

Expanded text:
ntum Verbum cui unita est inspirabat, quis non videt corpus esse sacramentum inhabitantis Deitatis? » Vinum autem sacramentum sanguinis est, in quo intelligitur anima. Aqua vero vel illius aquae, quae fluxit d
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. Hancultimã memoria nob̃ reliqͥt.
quea dmotui siquis ꝑegre ꝓficiscens aliqͥa
pignuis eique diligit relinqͣt. ut qͦtiensẽꝙ
illuid uidit possit ieiꝰ bñficia ⁊amicicias me¬
morari. Quẽsulle ꝑfecte dilexit. sine ingen¬
ti illud desidio uł fletun pot̾ uid̾e. Idõ h¬

Expanded text:
 Hanc ultimam memoriam nobis reliquit quemadmodum si quis peregre proficiscens, aliquod pignus ei quem diligit relinquat, ut, quotiescunque illud viderit, possit et ejus beneficia et amicitias memorari; quem si ille perfecte dilexerit, sine ingenti illud desiderio vel fletu videre non
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sanguine dedicatũ. Igͥ quia im¬
possibile e sanguine hyreoꝵ pecea tol¬
li necessario effunditur sangius in
dare om̃s suffic̾et. sifide ac dilectione
⁊sacramtor participatione uirtutẽ eiꝰ
actingent. Hico aut uob̾ ñ bibamamͦ
de hoc genimine uitis usq indiem illu

Expanded text:
fuit sanguine dedicatum. Igitur quia impossibile est sanguine hircorum peccata tolli , necessario effunditur sanguis Chrdare omnes sufficeret, si fide ac dilectione et sacramentorum participatione virtutem ejus attingerent. Dico autem vobis, non bibam amodo de hoc genimin
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ eccła corpꝰ dñi localit̾ ee in cęlo. tenet
uer̃ corpꝰ dñi quod pependit in ligno
suꝑ altaria ee. Corpꝰ xp̃i impassibile ẽ.
immolabile ẽ. morsei ultra ñ dñabit᷑.¬
uercorpꝰ xͥ manib sac̾dotũ sensualit̃

Expanded text:
cclesia corpus Domini localiter esse in coelo; tenet verum corpus Domini quod pependit in ligno, super altaria esse. Corpus Christi impassibile est, inviolabile est, mors ei ultra non dominabitu
Abbreviated transcription (Latin):
Panis in altari. ds̃ incruce. nil dubite
Hȩcũbo uitȩ fieri. uita ip̃a fate
Ordo sac̾. bona tͣditio. piauictima pa
Inde ꝓculfacinꝰ ꝓculhorror⁊ usꝰ ina¬
nis.
Sec̾tum felix. noua uͥtꝰ. utile sa
Quo factꝰ sangͥs liqͦr. ẽ uitale laua¬
chrum.
Namqr peccantes medicina semꝑege¬

Expanded text:
Panis in altari, Deus in cruce nil dubitetur Haec verbo vitae fieri vita ipsa fatetOrdo sacer, bona traditio, pia victima panis. Unde procul facinus, procul horror et usus inanis. Secretum felix, nona virtus, utile sacrum, Quo factus sanguis liquor est in tale lavacrum. Nam quia peccantes medicina sempe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃s sustentat᷑. B ucella panis ẽ portio fidĩ.
quã ponit ds̃ mnore cordis. Hanc sequitur
cogitatiꝰque inquirit. t̾it. apud se freq̃n¬
ter reuoluit. Deiñ intelligentia que pa¬
nẽ tritũ glutibilẽ reddit. cũ auxiliosali
cit ad imitationẽ. imitatio facit plenam
adhesionẽ. Uñ qui adheret dõ. unus sp̃s ẽ
cũ eo. Hoc pane confirmatꝰ homo pot̃ cali¬
cem bib̾e.i. passionẽ sustiñe.⁊cibii potus
sequit᷑. Calix ẽ. passio inmanu dñi: ⁊cito tͣn¬
sit passionis impetꝰ. sic̃ pot̾cito tnssigitur.
Predicta comestione roboratꝰ occurrit: ⁊
ꝓponit᷑ calix. hc uidentes desid̾ant ⁊ sici¬
sitis. hanc sequit᷑ potꝰ. sitientes eni potat.
Felix ebͥetas sequit᷑ potũ. ꝑqͣm homo at̾re¬
nis alienatꝰ celestib conformat᷑. In ebria¬
tionẽ sequit᷑ dormitio. dormitionẽquies.
Multi enidormiunt. qui ñquiescunt.
Qͥ etẽ sequit᷑ iuita et̾na. ut obtineat in

Expanded text:
et spiritus sustentatur. Buccella panis est portio fidei, et spiritus sustentatur. Buccella panis est portio fidei, quam ponit Deus in ore cordis. Hanc sequitur cogitatio, quae inquirit, terit, apud se frequenter revolvit. Deinde intelligentia, quae panem tritum glutibilem reddit. Cum auxilio salicit ad imitationem, imitatio facit plenam adhaesionem. Unde qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo . Hoc pane confirmatus homo potest calicem bibere, id est passionem sustinere, et cibum potus sequitur. Calix est passio in manu Domini, et cito transit passionis impetus, sicut potus cito transigitur. Praedicta comestione roboratus occurrit et proponitur calix, hunc videntes desiderant et sitic sequitur potus, sitientes enim potant. Felix ebrietas sequitur potum, per quam homo a terrenis alienatus, coelestibus confirmatur. Inebriationem sequitur dormitio, dormitionem quies. Multi enim dormiunt, qui non quiescunt. Quietem sequitur vita aeterna, ut obtineat in
Abbreviated transcription (Latin):
into carnẽ xnsumant. tñfide ⁊ dilectiõe
panẽ celestẽ manducant ⁊ ei couniuntur.
iungunt᷑ cũ accipientes in pane quod pe¬
pendit in ligno. accipientes in calice qd̃
manauit de lat̾e ꝑtingunt m̃te usq ad
esum panis uite. Oris inqͣm ꝑceptio ⁊ in¬
corꝑatio que ẽ in assum̃do eucharistiam
sacramtu ẽ comestionis cordis. quasic u̾b
nem suã ⁊bibimꝰ cũ eo sanguinẽ suũ ħ ẽ.
ꝑefficatiã carnissue ⁊ sanguinis sui mane¬
muscũ eo ⁊ ip̃e in nob̃. Itaq alii accipiunt
corpꝰ dñi admortẽ qr ñ attingunt panẽ ui¬
te. alii accipiunt ad uitã qr couniunt᷑ cũ
u̾bo uite. Pn comestione sp̃uali .uii.
debent con sicłari. fides. cogitatio. intelli¬
gentia. memoria. amor. imitatio. adhesio.
hõ qͥppe qͥ comedit pͥus bucellã panissumit¬
⁊ inde ponit inos ⁊dentib t̾it. ⁊ ꝑsaluiã
de capite descendentẽ fit cibꝰ ille gluctibił
⁊ sic inuentre descendit. in corpꝰ roborat᷑

Expanded text:
isti non sumant, tamen fide et dilectione panem coelestem manducant, et ei couniuntur. junguntur, cum accipientes in pane quod pependit in ligno, accipientes in calice quod manavit de latere, pertingunt mente usque ad esum panis vitae. Oris, inquam, perceptio et incorporatio, quae est in assumendo eucharistiam, sacramentum est comestionis cordis: qua, sicut nem suam, et bibimus cum eo sanguinem suum. Hoc est, per efficaciam carnis suae et sanguinis sui manemus in eo, et ipse in nobis. Itaque alii accipiunt corpus Domini ad mortem, quia non attingunt panem vitae, alii accipiunt ad vitam, quia couniuntur cum Verbo vitae. In comestione spirituali septem debent considerari: fides, cogitatio, intelligentia, memoria, amor, imitatio, adhaesio. Homo quippe qui comedit, prius buccellam panis sumit, et inde ponit in os et dentibus terit, et per saiivam de capite descendentem, fit cibus ille glutibilis, et sic in ventrem descendit: inde corpus roboratur,
Abbreviated transcription (Latin):
adspũalia. hinc ẽ iuxta censura eanoni
quod aqua baptismatis usu sp̃uali ex¬
pleto effunditur in diu̾sorio. chrisma ⁊
eucharistia ꝓuetustate cremant᷑. ⁊ ligna
dei unĩ dincolit. uno baptismolicet in
confirmatione contra adũsa munit᷑. una
nem sumit᷑. ad imitandũ qͦq intenta
nite cogitat᷑. Sic eni sanguine xͥcorpꝰ¬
ammã linimꝰ. quia sanguis agni suꝑ
utriiq postẽ domꝰ lib̾auit hebreos ab
angło extminatore. Agitur in sacram̃¬
to altaris diligent at tendenda st̃ institu¬
tio. causa institutionis. sacram̃tũ. ressa¬
cram̃ti. modꝰ consecͣndi. modꝰ sum̃di. co¬
mestio sp̃uał. Institutio ẽ. hoc facite in
meam cõmemorationẽ. Causa institutio¬
nis triplex ẽ. ut .s. memoria dñice passi¬
onis habeat᷑. ut sp̃s hominis purgetur
⁊ reficiatur. ut infirmitas humana cc̃
freqntes lapsus roboretur ⁊ mumatur.
Sacram̃tum triplex ẽ. quia in pane⁊

Expanded text:
ad spiritualia. Hinc est juxta censuram canonum, ad spiritualia. Hinc est juxta censuram canonum, quod aqua baptismatis usu spirituali expleto effunditur in diversorio; chrisma et eucharistia pro vetustate cremantur, etiam ligna dei unum Deum colit; uno baptismo, licet in confirmatione contra adversa munitur; una nem sumitur, ad imitandum quoque intenta mente cogitatur. Sic enim sanguine Chram linimus, quia sanguis agni super utrumque postem domus liberavit Hebraeos ab angelo exterminatore . Igitur sacramento altaris diligenter attendenda sunt, institutio, causa institutionis, sacramentum, res sacramenti, modus consecrandi, modus sumendi, comestio spiritualis. Institutio est: Hoc facite in meam commemorationem. Causa institutionis triplex est, ut scilicet memoria Dominicae passionis habeatur, ut spiritus hominis purgetur et reficiatur, ut infirmitas humana contra frequentes lapsus roboretur et muniatur. Sacramentum triplex est, quia in pane et
Abbreviated transcription (Latin):
dix. sanguis inseffundet᷑ ꝓuob̾. s in alis
excepit dicens ꝓmultis. Ueruntñ quia
st̃. ordo hꝰ libri nil repugnat existiman¬
tibꝰ dnm distͥbusse sacram̃tũ corꝑisi san¬
guinis sui ante ꝗͣ ꝑbucellã tinctam ser¬
uũ ex pͥmeret traditorem. Huncaut
gra tanti sacram̃ti quod ꝑexcellentiam
dr̃ eucharistia .i. bona gr̃a. uideamus
sacram̃ta insticuta ẽẽ ꝓpt̃ eruditionẽ.¬
humiliationẽ. excitationem. Fruditio
ẽ. quod mens ꝑuisibilia ꝓmouet᷑ adu
i sibilia intelligenda. Magna qͦq hu¬
militatis exhibitio ẽ in istisiusibilib
homine multũ inferiorib ado salutem
querere. quã suꝑbia ꝑdidit. Cũ eñin
possit homo ẽẽ sine excitatione. ut re¬
mouetur amala ⁊ suꝑflua ⁊ ex̾cet se in
st̃ ut aqua oleii ⁊ similia. facta: ut bap¬
munesusus ante consecͣtionẽ. s uirt ni¬
mirũ diuinȩ bñdictiõis oĩno conu̾titeas

Expanded text:
dixit: Sanguis meus effundetur pro vobis. Sed in aliis dixit: Sanguis meus effundetur pro vobis. Sed in aliis excepit, dicens, pro multis. Verumtamen quia sunt, ordo hujus libri nil repugnat existimantibus Dominum distribuisse sacramentum corporis et sanguinis sui, antequam per buccellam tinctam suum exprimeret traditorem. Nunc autem gratia tanti sacramenti, quod per excellentiam dicitur eucharistia, id est, bona gratia, videamus sacrahumiliationem, exercitationem. Eruditio est, quod mens per visibilia promovetur ad invisibilia intelligenda. Magna quoque humilitatis exhibitio est in istis visibilibus et homine multum inferioribus, a Deo salutem quaerere, quam superbia perdidit. Cum enim non possit homo esse sine exercitatione, ut removeretur a mala et superflua, et exerceret se in sunt, ut aqua, oleum, et similia. Facta, ut bapmunes usus ante consecrationem; sed virtus nimirum divinae benedictionis omnino convertit eas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ innobxp̃m mane oportet. iuno dñicica¬
sola uł uinũ solũ sicut necgͣnũ friunti so¬
lum sine aquȩ ammixtione in pane. Qd
si quẽ mouet cumcenatissaluator apłis
suii corpꝰac sanguinẽ tradiqit. qr nos ieui¬
ni eade sacram̃ta ꝑcipiamꝰ. audiat qr tẽ
necee erat tipicũ pascha consũmari:⁊ sic
aduerĩ pascha transiri: nẽ aũt in hono¬
re tantisacram̃ti placuisse magr̃is ȩccłȩ pͥ¬
mo nos dñicȩ passionis participatiõe mu¬
niri ⁊ sp̃ualib epuł saciari: deinde int̾re
pauit ante benedictionẽ panis. ⁊ p̾ea repe¬
tendo ordinauit alioꝵ ordine. Quodu pꝰ
calicẽ datĩ traditorẽ cõmemorat. p̃tmissa
recapitulare udet᷑. ꝓbat eiũ hylariꝰ fuꝑ
matħm. ꝓditorẽ discessisse pͥusq̃ mistium
corꝑis ⁊ sanguinis a dño discipuł daret᷑.
Tc eni bibentes calicẽ dñi pͥeaseeũ bibi¬
turi erant in regno patͥs adquosuidas
dignꝰ ñ fu̾at. Bibentib ⁊ nullũ excipiẽs

Expanded text:
istum manere oportet, vino Dominici casolam vel vinum solum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione in panem. Quod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare nos jejuni eadem sacramenta percipiamus; audiat quia tunc necesse erat typicum pascha consummari, et sic ad verum Pascha transiri, nunc autem in honorem tanti sacramenti placuisse magistris Ecclesiae, primo nos Dominicae passionis participatione muniri, et spiritualibus epulis satiari, deinde terrenpavit ante benedictionem panis, et postea repetendo ordinavit aliorum ordine. Quod vero post calicem datum, traditorem commemorat, praetermissa recapitulare videtur. Probat m, proditorem discessisse priusquam mysterium corporis et sanguinis a Domino discipulis daretur. Tunc enim bibentes calicem Domini postea secum habituri erant in regno Patris, ad quod Judas dignus non fuerat. Bibentibus etiam, nullum excipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
pane. quod ẽ eccła p̃sens que accipit᷑ infi¬
de. bñdicit᷑ in nũo. frangit᷑ in passionib.
datur exemplis. sumitur doctrinis. fõrmat
sanguinẽ suũ in caliceuino⁊ aqua mixtiᷤ
ut alio purgem᷑ aculpis. alio redimamur
apenis. Sanguine nanq agni domꝰ ser¬
pciũ. sp̃s ad resurronẽ. Ampliꝰ. Paniᷤ
esacram̃tũ caritatis. uinũ spei. aqua

Expanded text:
pane, quod est Ecclesia praesens, quod accipitur in fide, benedicitur in numero, frangitur in passionibus, datur exemplis, sumitur doctrinis. Format sanguinem suum in calice, vino et aqua mistis, ut alio purgemur a culpis, alio redimamur a poenis. Sanguine namque agni domus serpretium, spiritus ad resurrectionem. » Amplius: Panis est sacramentum charitatis, vinum spei, aqua
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens calice gras egit ob hoc nmiꝵ quia
uetera tͣnsitura erant. ⁊ noua uentura.
utiq patͥ gras egit nob̾ tͥbuens exemplu
olificandi dm inomibona inchoatione.
Uita accipiens calicẽ passionẽ suã p̃fi¬
gͥante gras egit de redemptione huma
eqđait. Bibite ex homs ⁊ ore ⁊ corde. ut si¬
tis participes passionis mee. Un apls. Si
copatimur ⁊ conregnabimꝰ. Benedixit
anscalice eade cȩlesti benedictione qua
⁊ pane. quia passionẽ suã constituit ho¬
stram sufficiente quamundusdõ reçõ¬
ciliatur. Un apłs. Michi absit głari. nͥ

Expanded text:
cipiens calicem, gratias egit. Ob hoc nimirum, quia vetera transitura erant, et nova ventura. Utique Patri gratias egit, nobis tribuens exemplum glorificandi Deum in omni bona inchoatione. Vel ita: Accipiens calicem passionem suam praefigurantem, gratias egit de redemptione humanest quod ait: Bibite ex hoc omnes, et ore et corde, ut sitis participes passionis meae. Unde apostolus: Si compatimur, et conregnabimus . Benedixit Dominus calicem eadem coelesti benedictione qua et panem; quia passionem suam constituit hostiam sufficientem, qua mundus Deo reconciliatur. Unde Apostolus: Mihi absit gloriari, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo pret̾ unitatẽ fidei sanari potest.
Alioqͥn parũ fuit in benignitate. nec
ualde magnũ inpotestate. unũ de tot
sanari ab eo qui om̃s uno pot̾at erigere
u̾bo: s in his corꝑalib plus intendit et̃¬
nam salutẽ animarum¬

Expanded text:
nemo praeter unitatem fidei sanari potest. nemo praeter unitatem fidei sanari potest. Alioquin parum fuit in benignitate, nec valde magnum in potestate, unum de tot sanari ab eo qui omnes uno poterat erigere verbo; sed in his corporalibus plus intendit aeternam salutem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
‸tps descendebat in piscinã ⁊ mouebatur
aqua. Quigͦ pͥꝰ descendisset pꝰ motũ aquę
sanus fiebat aquacunq detinebat᷑ infir¬
Iñ ꝓbatica .i. pecuaris piscina ferturap¬
pellata. quia in ea sac̃dotes hostias laua
bant. Piscina aut dicitur aqua carenspis¬
cibꝰ. collecta in aliqua concauitate. Aqua
claudebat᷑. Ibi multi infirmi iacent. quia
lex nsanat s prodit infirmos: ut aliqͣndo
medicũ querant. Cȩci ibi st̃ qui ñ hñt lum̃
fidĩ. claudi qui que uident ñ posst̃ oꝑari.
aridi uͦ qui qͥc qͥd agant. sine pinguedine
caritatis st̃. Ex pectabant aque motũ in qͦ
sanitas fiebat ꝑ angłm: quia lege conuic¬
ti gr̃am redemptionis desicłabant. Angłs
inuisibilis turbabat aquã. quia filiꝰ dei
multa miracła faciendo int uideoslatens
incarne. turbauit eos in tantũ ut xp̃m
crucifigent. Descende gͦ in aquã turba¬
tam ẽ humilit credere in dñi passionẽ.
Unussanatur: ut unitas cõm̃det᷑: quia

Expanded text:
pus descendebat in piscinam, et movebatur aqua. Qui ergo prius descendisset post motum aquae, sanus fiebat a quacunque detinebatur infirid est, pecualis piscina fertur appellata, quia in ea sacerdotes hostias lavabant. AUGUST. Piscina autem dicitur aqua carens piscibus, collecta in aliqua concavitate. Aqua claudebatur. Ibi multi infirmi jacent; quia lex non sanat, sed prodit infirmos, ut aliquando medicum quaerant. Caeci ibi sunt, qui non habent lumen fidei; claudi, qui quae vident non possunt operari; aridi vero, qui quidquid agant, sine pinguedine charitatis sunt. Exspectabant aquae motum, in quo sanitas fiebat per angelum; quia lege convicti, gratiam redemptionis desiderabant. Angelus invisibilis turbabat aquam; quia Filius Dei multa miracula faciendo inter Judaeos, latens in carne, turbavit eos in tantum, ut eum crucifigerent. Descendere ergo in aquam turbatam, est humiliter credere in Domini passionem. Unus sanatur, ut unitas commendetur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃ꝗs similis ẽ eiꝰ. Ille uͦ dicebat qi ego
su. Quidã ñ recognoscebant eũqr aꝑ¬
ti oculi uultũ mutau̾ant. s ille aꝑte
fatet᷑ beneficiũ. ne incurrat ingrati¬
tudinis damnii. Nicebant gͦ ei. Q

Expanded text:
sed similis est ejus. Ille vero dicebat, quia ego sum. Quidam non recognoscebant eum, quia aperti oculi vultum mutaverant; sed ille aperte fatetur beneficium, ne incurrat ingratitudinis damnum. Dicebant ergo ei: Q