comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitare pupillos.⁊ uiduas. intͥbula¬
tione eoꝵ.⁊ in macłatũ se custodire
ab hoc scło. In duob itał ꝯsistit uera
religio. miseratione. scł ⁊ innocenti¬
a ut miserando aliis subueniamꝰ ĩ no¬
cent̾ uuendo. nec nob is nec aliis obsimꝰ.
Tale hospicium libent̃ intrat uir bo¬
nus. ⁊ inhabitat. sitam̃ lectulũ pacis
adhibeat᷑. B̾eati it pacifici. qm̃ fi¬
lii dĩuocabuntur. Et a filiis sius iusti¬
ficabitur sapientia inquib qiͣ in
lectulo quiescit. qr factꝰ ẽ inpace
locus eiꝰ. S qr pacem turbat elatio
m̃dat dicens. Discite ã me qr mitis sũ
⁊ humił corde. Contraria ẽ hec sella
selle hely sac̃dotis. de qua retrorsum
corruꝑns. fractis c̃uicib int̾iit. quia
filios ñ correxit. Ideo fracta ẽ eiꝰ sella se¬
des iniquitatis. S qr nemo ꝑfecte qͥd
facit. nisi quemad modũ fieri debeat.
nou̾it. addenda ẽ m̃sa. idẽ. scͥpture
intelligentia ut sapient̃ ⁊ discrete
dño psallamus scd̃m illud. Psallite

Expanded text:
pillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo . » In duo igitur consistit vera religio, miseratione scilicet et innocentia, ut miserando aliis subveniamus, et innocenter vivendo, nec nobis, nec aliis obsimus. Tale hospitium libenter intrat vir bonus, et inhabitat, si tamen lectulum pacis adhibeat: « Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . » Et a filiis suis justificatur sapientia, in quibus quasi in lectulo quiescit, quia factus est in pace locus ejus. Sed quia pacem turbat elatio, mendat, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Contraria est haec sella sellae Heli sacerdotis, de qua retrorsum corruens fractis cervicibus interiit , quia filios non correxit. Ideo facta est ejus sedes sella iniquitatis. Sed quia nemo perfecte quid facit nisi quomodo fieri debeat noverit, addenda est mensa, id est Scripturae intelligentia, ut sapienter et discrete Domino psallamus, secundum illud: « Psallite
Abbreviated transcription (Latin):
tutes. scilicet iusticiam. fortitudinẽ
prudentiã. tẽꝑantiam. qͥb defensã¬
tur ato retinent᷑ illi qͦs p̃missi uici¬
tur. Ilł̃ a qͥ inuiti tͣhunt᷑. necc̃ia ẽ. for¬
titudo. illectis temꝑantia. seductis p¬
suos coronant. qr ministͥ st̃ rogis paci¬
tici. qͥ ⁊ satellites regis assur. in .uii. mi¬

Expanded text:
am, fortitudinem, prudentiam, temperantiam, quibus deffensantur et retinentur illi, quos praemissi vititur. Illis enim qui inviti trahuntur, necessaria est fortitudo; illectis temperantia, seductis psuos coronant, qui ministri sunt Regis pacifici, contra satellites regis Assur in septem mu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Hic ẽ rex salomon qͥ grã lib̾at non
mĩtis. Ut .it. rex ille iniquus reciacła pre¬
ꝑat. quib peccantes capiat.⁊ captos oc¬
cidat. ita rex patificus instrum̃ta dispo¬
nit. uirtitũ. diuisiones ordinat gr̃arĩ.¬
quib illiꝰ uires eneruat. ⁊ machina¬

Expanded text:
 Hic est rex Salomon, qui gratia liberat, non meritis. Ut enim rex ille iniquus retiacula praeparat, quibus peccantes capiat, et captos occidat, ita rex pacificus instrumenta disponit virtutum, divisiones ordinat gratiarquibus illius vires enervat, et machina
Abbreviated transcription (Latin):
luit uir dõ plenꝰ uid̾ẽ głam domini nͥ
eg̾ssus ab angustiis uicioꝵ. quib mali an¬
gustiant᷑ inuiscerib suis. in campũ idẽ
indilatationẽ caritatis. ⁊ uirtutum. Cari¬
das it dilatationẽ generat gaudioꝵ: an¬
gustias ũo patit᷑ oĩs malicia scd̃̾m illd̾ apłi
Tribulatio ⁊ angustia momnẽ aĩam hoĩs¬
oꝑantis malũ. gła ũo ⁊ pax oĩ oꝑanti
bonũ. S aĩe captiue.⁊ misere. quis pr̃a¬
bit egressum ut respiret ab hac morte.

Expanded text:
luit vir Deo plenus videre gloriam Domini, nisi luit vir Deo plenus videre gloriam Domini, nisi egressus de angustiis vitiorum, quibus mali angustiantur in visceribus suis, in campum, id est in dilatatatione charitatis et virtutis. Charitas enim dilationem generat gaudiorum. Angustias vero patitur omnis malus secundum illud Apostoli: « Tribulatio et angustia in omnem animam oerantis malum; gloria vero et pax omni operanti bonum . » Sed animae captivae et miserae, quis praestabit egressum ut respiret ab hac morte
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis. facti st̃ in ad iutoriũ filiis loth.
filii loth facti st̃ filii declinationis. Loth
i declinans int̾p̃tat᷑. id ẽ angłi aposta¬
te. qͥr au̾itate declinando. in qua ñ ftete¬
rt̃. in satellitiũ diabłi discessert̃. Ergo et
assur uenit c̃ illis spũalib neqͥtiis quia
sugg̾it ⁊incendit. ⁊ ip̃i sunt ei in adiuto¬
rium ⁊ suis qui eis tanqͣm armis ad
nr̃ãm utit᷑ expugnationẽ. Hic ẽ at. rex
babylonie. ubi sic̃ legit᷑ in ysaia occͤrt̃
sibi demonia. ⁊ ulule. ⁊ pilosi saltant
ibi. Ecce audisti qnͣta impedim̃ta. cuiꝰmo.¬
di obstacula oporteat filias ierłm ꝑtͣn¬
sire ut uideãt regẽ salomonem. qr nͭ ex
difficultatib egresse fuerint. nͥ de corꝑe
mortis huiꝰ libeͬate. salononẽ cornatũ ñ
uident. nec eũ loqñtẽ intelligunt. Sic
it dñs ait. ezechieli. Surge egredẽ ĩ cãpũ.
⁊ ibi loquar tec̃. Et ex surgens eg̾ssus sũ
incãpũ. ⁊ ecce ibi gła dñi stabat. Nõ ua¬

Expanded text:
cum illis; facti sunt in adjutorium filiis Lot . » Filii regum sunt filii declinationis. Lot enim declinans interpretatur, id est, angeli a potestate, quia a veritate declinando, in qua non steterunt, in satellitium diaboli discesserunt. Ergo et Assur venit cum illis spiritualibus nequitiis quas suggerit et accendit, et ipsi sunt ei in adjutorium, et suis, quxpugnationem. Hic est enim rex Babyloniae, ut legitur in Isaia: « Occurrunt sibi daemonia, et ululae et pilosi saltant ibi . » Ecce audistis quanta impedimenta, et cujusmodi obstacula oporteat filias Jerusalem pertransire, ut videant regem Salomonem, quia nisi de difficultatibus egressae fuerint, nisi de corpore 224 mortis hujus liberatae, Salomonem coronatum non vident, nec eum loquentem intelligunt. Sic enim Dominus ait Ezechieli: « Surge, egredere in campum, t ibi loquar tecum. Et surgens egressus sum in campum, et ecce tibi gloria Domini stabat . » Non va
Abbreviated transcription (Latin):
neratione altera. nolunt fieristulti a¬
pud se. ut sapientes sint apuddm̃. Unde
di nolunt ut sint filie ierłm. quibus
ꝓponitur salutaris illa exhortatio. E¬
bulamus qui ad uisionẽ suꝑne pacis to¬
tis desid̃iis tend̾e debemꝰ. Egrediam᷑ gͥ tan-¬
qmͣ ueri hebrei de egypto tenebraꝵ: ⁊ for
plene ualeat intelligẽ myst̾iũ salutis.
uallata enim multa uicioꝵ turba. ppli
sui. ac domꝰ patͥs sui ñ obliuiscit᷑. id ẽ dia¬
boli. cuiꝰ domus ẽ suꝑbia. ꝓpt̃ uicia ⁊ pec¬
tata. habet ipse duces in exercitui suo. sa¬
tellites ac plebẽ. Quatuor st̃ duces quatu¬
um eruce comedit locusta. Residuum
locuste. comedit brucus. Residuum bru¬
scił. libido. mnanis gła. castͥmargia. ⁊ ira¬
cundia. p̃cedunt qiͣ duces. hee .iiͦiͭi. pestes.
Qui effug̾it unã. aliqũ incidet ĩ aliam.
Multi i domant libidinẽ. sed inde crigũ¬
tur insuꝑbiã. desuꝑbia ruunt in castͥ¬

Expanded text:
neratione altera. Nolunt  f. volunt fieri stulti aneratione altera. Nolunt  f. volunt fieri stulti apud se, ut sapientiores sint apud Deum. Unddi nolunt, ubi sunt filiae Jerusalem, quibus proponitur salutaris illa exhortatio: Ebulamus, qui ad visionem supernae pacis totis desideriis tendere debemus. Egrediamur igitur tanquam veri Hebraei de Aegypto tenebrarum, et fplene valeat intelligere mysterium salutis. umvallata enim vitiorum turba, populi sui ac domus patris sui non obliviscitur, id est diaboli. Cujus domus est superbia, propter vitia et peccata. Habet ipse duces in exercitu suo, satellites ac plebem. Quatuor sunt duces, quatuum erucae comedit locusta; residuum locustae comedit brucus; residuum bruscilicet libido, inanis gloria, gastrimargia, et iracundia praecedunt quasi duces. Hae quatuor pestes. Qui effugerit unam, aliquando incidit in aliam. Multi enim domant libidinem, sed inde eriguntur in superbiam; de superbia ruunt in gastr
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ẽ pudica ẽ. pacifica. ⁊ modesta. de cuiꝰ
ad optione nequis diffidat. fructũq
ip̃iꝰ exiguum reputet. audiat ip̃am.
Clara ẽ inquit.⁊ nunqͣm mare̾scit sa¬
pientia.⁊ facile uidet᷑ ab his qui dilig̃t
Cogitare de illa sensus ẽ ꝯsummatus ⁊ qͥ¬
uigilaũit. ꝓpt̾ illã cito erit securꝰ. Hec
ã sapientia ẽ ille salomon coronatus.
Qnͣto it p̃conio hic sapientia petenda q̃
renda p̃dicanir. tanta ibi diligentia ad
uisionẽ mitrati salomonis filie uocan¬
t᷑. S cũ facile inueniat᷑ sapientia que¬
rentib. inueniatur salomon a diligẽ¬
tib. cur nullus pͥncipũ scłi sapientiã
cognouit. id ẽ. salomonẽ uidit᷑. Qͥa nec u̾e
deant c̃ filiab ierłm. nolt eg̃di de tenebͥs
cecitatis. ⁊ ignorantie. ad lucẽ fidĩ ⁊ u̾ita¬
tis. nolunt relinquere mundũ ut habe¬
ant celũ. filii tenebraꝵ ꝑman̾e dispont̃
ut prudentes sint. ingeneratione ista. no¬
lunt ẽẽ filii lucis. ut sapientes sint ĩ ge¬

Expanded text:
sum est, pudica est, pacifica et modesta ; » de cujus adeptione ne quis diffidat, fructumque ipsius exiguum reputet, audiat ipsam: « Clara est, » inquit, « et nunquam marcescet sapientia, et facile videtur ab his qui diligunt e de illa, sensus est consummatus; et quvigilaverit propter illam, cito erit securus . » Hac autem sapientia est ille Salomon coronatus. Quanto enim praeconio haec sapientia petenda et quaerenda praedicatur, tanta ibi diligentia ad visionem intrati  f. mitrati Salomonis filiae vocantur. Sed cum facile inveniatur sapientia a quaerentibus, videatur Salomon a diligentibus, cur nul lus principum saeculi sapientiam cognovit, et Salomonem vidit? Quia nec vere deant cum filiabus Jerusalem. Nolunt egredi de tenebris caecitatis et ignorantiae ad lucem fidei et veritatis. Nolunt relinquere mundum, ut habeant coelum; filii tenebrarum permanere disponunt, ut prudentes sint in generatione ista. Nolunt esse filii lucis, ut sapientes sint in ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽpnit: ã quo uelud mortuo ꝑ it
confessio. pessimi sunt.⁊ ideo fugi¬
endi isti satellites. qui ab euntib ĩ
Difficillimum ẽ effugẽ hos. quatu¬
or p̃dcos duces. ⁊ hos .uii. satellites.
s młto difficiliꝰ ex pugnare eos. at¬
q det̾ra humane mentis penitꝰ de¬
lere. Sed quid dicemꝰ de turba pleb̾
infinita. q̃ pꝰ duces ⁊ satellites regẽ
secunt᷑ assur: Dehac it ait ioel G
ens ascendit suꝑ t̾rã meã fortis. ⁊
innumerabił. dentes eiꝰ ut dentes le¬
onis. Gens innumerabilis regis assur.
reptilia quoꝵ ñ ẽ numerꝰ. ⁊ q̃ ascen¬
dit suꝑ t̾ram dĩ. id ẽ suꝑ huma

Expanded text:
perat, a quo velut a mortuo perit confessio. Pessimi sunt, et ideo fugiendi illi satellites, qui abeuntibus in Difficillimum est effugere hos quatuor praedictos duces, et hos septem satellites, sed multo difficilius illos expugnare, atque de terra humanae mentis penitus delere. Sed quid dicemus de turba plebis infinita, quae post duces et satellites regem sequitur Assur. De hac enim ait Joel: ens ascendit super terram meam, fortis et innumerabilis; dentes ejus, ut dentes leonis . » Gens innumerabilis regis Assur, reptilia, quorum non est numerus, quae ascendit super terram Dei, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inuia. ⁊ leena initinĩb.Sic̃ ostiũ
ũtitur incardine suo. ita piger ĩ lectu¬
ba susurronis qͣi simplicia: ⁊ ip̃a ꝑ¬
ueniunt. ad cordis intima. Tertiꝰ sa¬
telles ẽ. concupiscentia carnis. Quartꝰ
ꝯsensus. Quint᷑: ꝯsuetudo. Sextꝰ: con¬
temptꝰ. Septimꝰ: malicia. id ẽ peccati
delectatio. Negligentia tardat. Curio¬
sitas impedit. Concupiscentia ligat.
Consensus stͥngit. ⁊ obdurat. Consue¬
tudo trahit. qr difficile ꝯsueta ẽ
repelle. Cõtẽptꝰ p̃cipitat. Delecta¬
tio iiquitatis incarcerat carce̾ de¬
sperationis. his gͥ. septẽ corrupteł¬
descendit peccõr ⁊ cõtempnit.¬

Expanded text:
est in via, et leaena in itineribus. Sicut ostium est in via, et leaena in itineribus. Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt in cordis intima . » Tertius satelles est concupiscentia carnis, quartus, consensus; quintus, consuetudo; sextus, contemptus; septimus, militia, id est peccati dilectio. Negligentia tardat, curiositas impedit, concupiscentia ligat; consensus constringit et obdurat, consuetudo trahit, quia difficile est consueta repellere, contemptus praecipitat, dilectio iniquitatis incarcerat carcere desperationis. His igitur septem corrupteldescendit e
Abbreviated transcription (Latin):
is. repugnantẽ legim̃tis mee. ⁊ captiuã¬
tẽ me inlege peccati ⁊ mortis. Multi gͦ
ꝑ hos principes depusillo dominico gre¬
ge p̃ciduntur. alii trahunt᷑ inuiti. alii
trahunt᷑ illecti. aui abeunt seducti. alii
recedt̃ spontanei. Ec̃ce qui ⁊ qm potentes
st̃ principes regis assur. id ẽ diaboli ela¬
ti. ac depͥm̃tis. qr qd̾ pot̾ inbabilonia cõ-¬
fusionis tenet ⁊ in int̾itui et̾ne confusi¬
onis deprimit qui sic̃ diximꝰ ñ mͦ duces
ht̃ s ⁊ satellites. Qͥ st̃ hꝰ satellites: uii. aĩ
animi corruptiones. Peccantes .it. receden¬
des. a deo in regionẽ dissimilitudinis .uii.¬
noxie. corruptele excipiunt. pͥma
negligentia sui. qua incipiunt de¬
c linare auta. Uicio .it. negligentie
rectitudo uie de seritur. Deinde cu¬
riositas reriĩ extrancar̃. ⁊ ad se ñ ꝑti¬
nentium. qua quis omissis ꝓpriis a
fit piger ad bonum. Ex̃ scdo inquietꝰ:
⁊ ad ñso sua sollicitꝰ. de prigro ⁊ negli¬
genti. inqͥt salomon. Dicit pigerleo

Expanded text:
epugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati et mortis . » Multi igitur per hos principes, de pusillo Dominico grege praeciduntur, alii trahuntur inviti, alii trah untur illecti, alii abeunt seducti, alii recedunt spontanei. Ecce qui et quam potentes sunt principes regis Assur, id est diaboli elati ac deprimentis, quia quod potest in Babylonia confusionis tenet, et in interitum aeternae damnationis deprimit, quia, sicut diximus, non modo duces habet, sed et satellites. Qui sunt hi satellites? Septem animi corruptiones. Peccantes enim, id est recedentes a Deo in regione dissimilitudinis septem corruptelae excipiunt. Prima, negligentia sui, qua incipiunt declinare a via; vitio enim negligentiae rectitudo viae deseritur. Deinde curiositas rerum externarum, et ad se non pertinentium, qua quis, omissis propriis, afit piger ad bonum; ex secundo inquietus, et ad sua non sollicitus. De pigro et negligenti dicit Salomon: « Dicit piger: 223 Leo
Abbreviated transcription (Latin):
tns fretũ. int̾ram gerasenor. Gerasa ẽ urbs
arabie trans iordanẽ. iuncta montigalaad
qmͣ tenuit trib manasse. ñ longe a stag¬
no tyb̃iadis. inquo porci p̃cipitati st̃. Sig¬
iificat ã nationẽ gentium qmͣ post sõp¬
num passionis ⁊ resurrectionis sue głam. me¬

Expanded text:
ns fretum in regionem Gerasenorum. Gerasa est urbs Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tyberiadis, in quo porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post somnum passionis et resurrectionis suae g
Abbreviated transcription (Latin):
crede bant. Postea uero cũ passibilẽ. ⁊ egentẽ
uidẽnt. eum dm̃ eẽ. desꝑabant. hylariꝰ tam̃
uoluntatis ista confessio ẽ. s necessitatis ex¬
torsio que cogit inuitos. uelut siserui fu¬
gitiui. post multũ tẽꝑis dñm suũ uideant
nicħ aliud nisi deu̾b̾ib dep̃centur. Sic et¬

Expanded text:
edebant. Postea vero cum passibilem et egentem viderent, eum Deum esse desperabant. Hilarius tamen s: « Non voluntatis ista confessio est, sed necessitatis extorsio, quae cogit invitos. Velut servi fugitivi post multum temporis dominum suum videntes, non aliud nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
cere. dũ qd̾ dĩ erat offm usurpabat. Uñ aꝑtiꝰ ab
eis in marco dr̃. Qͥs potest dunitt̾e peccã si isi solꝰ
d̾s: uer̃ dicebant. qr nemo nͥ solꝰ d̾s hoc potest.
no ostendit. dũ eoꝵ cogitationes aꝑit. Quasi
eis dic̾et. Potentia qua cogitationes ur̃as ĩ tucor:
possũ ⁊ delicta dimitt̾e. Qd ẽ faciliꝰ dic̾e dimittũ

Expanded text:
b eis in Marco dicitur: Quis potest dimittere peccata nisi solus Deus ? Verum dicebant, quia nemo nisi solus Deus hoc potest, no ostendit, dum eorum cogitationes aperit, quasi eis diceret: Potentia, qua vestras cogitationes intueor, possum et delicta dimittere. Quid est facilius dicere: dim
Abbreviated transcription (Latin):
ei duo. Math̾s duos dicit fuisse qui legionem
illam demonũ patiebant᷑ q̃ in porcos ire per¬
mussa ẽ. Marcꝰ ã ⁊ lucas unũ ꝯmemorant. In¬
telligas ergo unũ eoꝵ fuisse clarioris ꝑ sone.
quẽ regio illa colebat.⁊ ꝓcuiꝰ salute płimũ
satagebat. hoc uolentes si g̃care duo euͣngeli¬
ste. solũ ꝯmemorandũ iudicauert̃. de qͦ fci
hiꝰ fama latiꝰ effulserat. Uł qr marcꝰ ⁊ lucas
scribentes gentilib. cũ uellent gentilem
ppłm. sig̾care. de uno demoniaco tm̃ scͥpsert̃.
Matħs u̾o duos posuit. ut ñ solũ gentilem
s eciam iudaicũ ppłm sig̾raret uideis scͥbens.
Ut̾q enim ppłs. demonib dedit᷑ erat. alt̾ ydo

Expanded text:
 duos daemoniacos dicit fuisse, qui legionem illam daemonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est. Marcus vero et Lucas unum commemorant. Intelligas ergo unum eorum fuisse clarioris personae, quam regio illa colebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo evangelistae, solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius effluxerat. Vel Marcus et Lucas scribentes gentibus cum vellent gentilem populum significare, de uno tantum daemoniaco scripserunt. Matthaeus vero duos posuit, ut non solum gentilem, sed etiam Judaicum populum significaret, Judaeis scribens: Uterque enim populus daemonibus de
Abbreviated transcription (Latin):
dit arguit᷑. ⁊ qui nicħ credit ꝯtẽpuitur.
fragiles in fide corripͥunt᷑. Dĩo alieni a fide
puniuit᷑: ut pagani h̾ẽtici. Porro hoĩes
mirati sunt. hoĩes hic uidet᷑ intelligere
alios qm discipłos. nautas scił ⁊ alios aliqͦt

Expanded text:
dit arguitur, et qui non credit contemnitur, dit arguitur, et qui non credit contemnitur, fragiles in fide corripiuntur, omnino a fide alieni ponuntur, ut pagani, haeretici. Porro homines mirati sunt. Homines hic videtur intelligere, alios quam discipulos, nautas scilicet et alios aliquot,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rogat᷑ xp̃c ꝓ illo. ñ resuscitat illũ. Sic ñ
resuscitat mortuos inpeccĩs: post qm neq
ip̃e. neq aliꝰ orat ꝓ ers. Et ascendente ihi.
Sicut miracula fecerat int̾ra. ⁊ ita uoluit
timorem. ⁊ suum auxiliũ postularent su¬
amq potentiam rogantib monstraret.
Ila tempestas uero. ex se orta ñ est. sed po-¬
ostend̾e̾t. Ip̃e uero dormiebat. corpore qui
ñ dormit in dectate iuxta psalmistam.
stodit isrł. Orta autẽ tempestate. Ac-¬
cesserunt discipłi. ⁊ suscitauer̃t eum.
dicentes. Dñe salua nos ꝑimus. Tanto fu¬
erunt metu ext̾riti.⁊ pene animo alie¬
nati. irruerunt incũ ut mñleuit̾ aut mo¬
deste sugg̾erent. s eum tubulent̃ su scita¬
rent. dicentos. Dñe salua nos ꝑimꝰ. Discipłi
qui adhuc paruuli ⁊ infirmi erant. nec¬
dum plenarie robusti. ñdũ enun eos con¬
firmau̾at passi domni. resurrectio. ascen¬
sio. noc descensio sp̃c ꝑacliti. ideo fragilita¬
timetis. ⁊ de morte solliciti estis: Si poten

Expanded text:
. Sic non resuscitat mortuum in peccatis, postquam nec ipse nec alius orat pro eo. Et ascendente Jesu, etc. Sicut miracula fecerat in terra, ita voluit timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus monstraret. Illa vero tempestas non ex se orta est, sed poostenderet. Ipse vero dormiebat corpore, qui non dormit in deitate, juxta Psalmistam, rta est autem tempestas, accesserunt discipuli et excitaverunt eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerunt metu perterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non leviter aut moleste suggererent, sed illum turbulenter excitarent, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Discipuli qui adhuc parvuli et infirmi erant, necdum plenarie robusti, nondum enim eos confirmaverat passio Domini, resurrectio, et ascensio, nec descensio Spiritus Paracleti, ideo fragilitat, et de morte solliciti estis? Si potent
Abbreviated transcription (Latin):
leget᷑. uos dubitatisme posse dimitt̾e pecca. s
ut sciatis qd̵ filiꝰ hoĩs .i. ego. hoc potest.: t̾e̾ ait ꝑa¬
lytico. actꝰ rei ẽ ꝯseqñs illiꝰ orationis q̃ ĩꝑfecta
ẽ. Iste ꝑalyticꝰ gerit ꝑsonam baptizatoꝵ sub
aliena fide. qͦꝵ aĩa dissoluta ẽ. ĩpeccĩs. ⁊ iacet
in lecto corꝑis. hoc ẽ uoluptatib eiꝰ. Offe̾ntes
sunt doctores eccłie. qͥ iogant ꝓ infirmo ĩ pecc̃s.
cui d̾s dimitrit peccã ⁊ dic̃. Surge a uiciis ⁊
tolle grabatũ tuiĩ .i. carnẽ ꝑfrena ꝯtinẽ

Expanded text:
legitur. Vos dubitatis me posse dimittere peccata sed ut sciatis, quia Filius hominis, id est ego, potest. Tunc ait paralytico: Actus rei est consequens illius orationis, quae imperfecta est. Iste paralyticus gerit personam baptizatorum sub aliena fide quorum anima dissoluta est in peccatis, et jacet in lecto corporis, hoc est voluptatibus ejus. Offerentes sunt doctores Ecclesiae, qui rogant pro infirmo in peccatis, cui dimittit peccata, et dicit: Surge, a vitiis, et toll
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eciã ĩ capharnaũ cuut atẽ galylee in
qua transsretauerat de regione gerasenoꝵ
ut uenienss ingalyleam. dice̾t᷑ uenisse in
ciuitatẽ suam. inquocunq oppido eẽt ga¬
lylee. p̃sertĩ cũ capharnaũ ec̃t metropolis.
ubi offerebant ei ꝑalyticũ iacentẽ in lecto:¬

Expanded text:
cerit in Capharnaum civitate Galilaeae, in qua transfretaverat de regione Gerazenorum, et veniens in Galilaeam diceretur venisse in civitatem suam, in quocunque oppido esset Galilaeae, praesertim cum Capharnaum esset metropolis, ubi offerebant paralyticum jacentem in lecto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matħm. q̃ diffi ciliꝰ solu̾etur. sicciã ma
erat nazar eth sic̃ uniu̾sum regnũ in dot
ciuitatib ꝯstitutũ dr̃ romaria ciuitas.¬
⁊ siłr c̃ in tot gentib ꝯstructa sit ciuitas.
dequa iscͥptũ est. Gło sa dicta st̃ de te ciui-¬

Expanded text:
aum. quae difficilius solueretur, si Mattheus erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scriptum est: gloriosissima dicta sunt de te, ciui
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ qr gentił ꝑ se impetrare diffidebat.¬
⁊ ideo dixerunt semiores. inultabona fec̃ nĩe
genti. ⁊ synagogam nobis edificauit. Sed
math̾s ꝑfidem dicit eum accessisse. Itaq
centurio accessessit. passib fider. rogat ꝑ int̾¬
nuntios dicens. Dñe puer ms̃. ⁊ c̃. Multi in
tatib. Aliꝰ ꝓ filio. alius ꝓ alio aliquo. ⁊ nłłs ꝓ
seruo. nisi iste solus. ⁊ hoc ei ad augm̃tũ be¬
p.mn. ⁊ c̃. Singłas miserias serui ita diligen¬
ter expͥmit. s. iacet. Cuiꝰ rei assiduitas gra
uat infirmũ. In domo eum ubi assidue ui
dco. ꝑalyticus .i. m̃bris dissolutꝰ. ⁊ male tor¬
q̃tur acuta passione infirmitatis. ut xp̃m
ad ꝯpassionẽ ꝯmoucat. Moral. Sic debent hoĩes
qui hñt famulos. ⁊ famulas cogitare. sic mi¬
sereri. fic eis condolere. sic supplicare. sic curã
hr̃e deserius suis. ⁊ ancillis. sic̃ ille beatꝰ centu
norasse uid̾etur. Hic necondicionẽ spreuiss:
seruilẽ. ad centurionis famulũ mox ire con¬

Expanded text:
uia gentilis per se impetrare diffidebat, et ideo dixerunt seniores, Multa bona fecit nostrae genti, et synagogam nobis constituit; sed Matthaeus dicit per fidem eum accessisse. Itaque centurio accessit passibus fidei, rogat per internuntios dicens: Domine, puer meus, etc. Multi in tatibus, alius pro filio, alius pro alio aliquo, et nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum bemine, etc. Singulas miserias servi ita diligenter exprimit, scilicet jacet, cujus rei assiduitas gravat hominem infirmum, in domo, ubi assidue eum video, paralyticus, id est membris dissolutus, et male torquetur, acuta passione infirmitatis, ut Christum ad compassionem commoveat MORALITAS. Sic debent homines qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis vel ancillis, sicut ille beatus centurnorasse videretur. Hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire con
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eis t̾rendis innotescendũ fuit. exquorũ
ty rannica. potestate fuerat uberatut᷑. p̃de¬
stinatos ad regnũ. Innotuit gͦ demonib. ñ ꝑ
id qd̾ ẽ uita et̾na ⁊ lu m̃ qd̾ illuminat pio
cui uidendo ꝑfidẽ q̃ in illo ẽ. corda mundant᷑
s ꝑ quedam temporalia sue uirtutis effecta.
⁊ occultissime p̃sentie signa. q̃ angłicisspiri¬
tib eciam malignis. pociꝰ qm infirmitati ho¬
minum posst̃ ẽẽ. ꝯspicua. Si ã obicrat᷑. qd̾ a¬
pl dicit. si enim cognorussent nunqm domi
nũ głe crucifixissent. Respondet beda huic
obiectioni. Non ideo iuideis eum crucifigere

Expanded text:
sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica potestate fuerat liberaturus praedestinatos ad regnum. Innotuit ergo daemonibus non per id quod est vita aeterna, lumen quo illuminat pios, quibus videndo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed per quaedam temporalia suae virtutis effecta, et occultissimae praesentiae signa, quae angelicis spiritibus, etiam malignis, potius quam infirmitati hominum possunt esse perspicua. Si autem objiciatur quod Apostolus dicit: Si enim cognovissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent , respondit Beda huic objectioni. Non ideo Judaeus eum crucifigere
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nemo principum huiꝰ scłi cognouit. Si
enim cognouissent: nunqͣm dñm głe cruci¬
di ẽ ꝯmune. Quasi dic̾e̾t. Qui hñt int̾ sc aliqͥd
ꝯmune. solent se uisitare.S tu qͣre uenis ad
nos: Uenisti torq̃re uos ante tp̃s iudicii: Erat
scł exiniquitate sua ut c̃ non possunt hõium
ã ideo licentiã a deo. qr nec reb hoĩum possũt
sit intrare. ut ꝑ dãpnũ hoĩes corrig̾et: ⁊ uiso
miracło diuine potentie. cos ad fidẽ. ꝯuerteret.
Sed miseri nolunt ꝯuerti ĩmo rogare ceperũt
ut disced̾et a finib eoꝵ. Non tñ hoc ex suꝑbia
faciebant. s ꝯscii fragilitatis sue. p̃sentia dñi
seiudicabant indignos.⁊ ꝓpt̾ peccã sua pu¬
tabant p̃sentiam tanti uiri pociꝰ eos grauare
qmͣ uiuare. Sic̃ mulier q̃ ꝓpt̾ helyã quẽ hos¬
pitata fuerat. credebant dm̃ peccã sua reme¬
morasse.⁊ ideo se filiũ suũ amisisse. Que in qͥt.

Expanded text:
d nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucidis est commune. Quasi dicat: Qui habent intra se aliquod commune, debent se visitare. Sed tu quare venis ad nos? Venisti torquere nos ante tempus judicii, etc. scilicet ex iniquitate sua, ut cum non possent hominum autem ideo licentiam a Deo, quia nec rebus hominum nocere s intrare, ut per damnum homines corrigeret, et viso miraculo divinae potentiae eos ad fidem converteret. Sed miseri nolunt converti, imo coeperunt rogare ut discederet a finibus eorum; non tamen hoc ex superbia faciebant, sed conscii fragilitatis suae praesentia Dei se judicabant indignos, et propter peccata sua putabant praesentiam tanti viri potius gravare quam juvare. Sicut mulier, quae propter Heliam quem hospitata fuerat credebat Deum peccata sua rememorasse, et ideo filium suum amisisse. Quae inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ fc̃s est qr ꝯmote st̃ m̃tes discipłoꝵ.
de eiꝰ passione.⁊ nauicłã oꝑtaẽ fluctibus
qr tota uis ꝑsecutionis circa crucẽ xp̃i fu¬
it. ubi scił morte occubuit. Unde dictũ ẽ.
Ip̃e dormiebat. Suũ dormire mori ẽ. Excitant
discipłi dñm. dũ turbati morte maximis
resurgendo. qr ꝑimꝰ turbatione tue inortis.
Ip̃e uero resurgens in die resurrectionis ini¬
crepat illos ⁊ duriciam cordis eoꝵ. q̃duri
cia uł increpatio. legit᷑ post resurrectionẽ
multis modis fuisse sicut illud. Exꝓbrauit
incredulitatem eoꝵ ⁊ duritiã cordis. qͥa
his qui uiderant eũ resurrexisse ñ scredide

Expanded text:
s est, quia commotae sunt mentes discipulorum de ejus passione, et navicula operta est fluctibus, ia tota vis persecutionis circa Christi crucem fuit, ubi scilicet in morte occubuit. Unde dictum est: Ipse vero dormiebat. Suum dormire, mori est: Excitant discipuli Dominum, dum turbati morte maximis resurgendo, quia perimus turbatione tuae mortis. Ipse vero exsurgens in die resurrectionis increpat illos, et duritiam cordis eorum, quae increpatio legitur post resurrectionem multis modis fuisse, sicut illud: Exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis, quia his qui viderant eum resurrexisse non crede
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ primo peccõꝵ uncła dissoluit.
ut ostende̾t eum ꝓpt̾ culpas dissolutionẽ
m̃broꝵ merusse. Mira humilitas. filĩ
uocat quẽ sacerdotes ñ dignabant᷑ attĩg̾e.
Aut recte ideo filiũ qr dimittunt᷑ ei peccã.
Cum gͦ peccata cẽnt causa infirmitatis.
remouet causam. ut infir mitas remo¬
ueat᷑. Quinq siqͥdẽ sr̃ diffe̾ntie causaꝵ. pro
quib in hac uita molestiis corꝑalib af¬
fligimur. Aut enĩ ad m̃ta augendã ꝓpt̃
pacientiam iꝰsti corporis infirmitate gra¬
uant᷑. ut beati patres iob. ⁊ tobias.⁊ innu¬
meri mres inutroq testam̃to. aut ad cu¬
stodiam uirtutũ ꝑceptaꝵ. ne suꝑbia tẽp¬
zaret. aut ad intelligenda. ⁊ corrigenda
peccã nr̃a sic̃ maria soror aaron in hemo
nisi pͥmo dimissis peccĩs potuit ab infir¬
mtate curari. aut ad gr̃am d̾ĩ saluantiᷤ.
siue ꝑ seip̃m. siue ꝑ famulos suos. sicut
cecꝰ nat᷑ ineungłio. qr neq ip̃e peccauit
neq parentes eiꝰ. s ut manifestarentur

Expanded text:
Dominus, primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum propter culpas dissolutionem membrorum meruisse. Mira humilitas. Filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur tangere; aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata. Cum ergo peccata causa essent infirmitatis, removet causam ut infirmitas remouatur. Quaedam siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tenzaret ; aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremonisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ. dr̃ eõ quem ñ uidet. qmͣiuis sol uideat
cũ. sic positimpenis dm̃ ñ uidebt̃ qͣmuis
sit p̾sens. flecus qui uenit ex affectu m̃¬
tis. angustiam mnentis sig̾cat. Stridor dẽ¬
tiũ. angustiã corꝑis. In m̃bro in quo pecca
m̃suram fidei dat unicuiq. Credebat qd̾
u̾bo pot̾at curare eciam ab sens.⁊ ab sens¬
u̾bo curauit. Mystice. centurio sig̃cat pͥ¬
mitias gentiliũ. qui centũ militib sti¬
patꝰ erat. qr fideles gentiles uirtutibus
tendentib ad celestia stipati st̃. Dr̃ qr in
⁊ centenarꝰ est in dextra. ⁊ ideo ꝑ hc̃ numer̃
iurtutes tendentes ad celestia designantur.
Isti ꝓaliis orant. qui ad huc serui ydolatͥe
iacent inutiles dissoluti ⁊ ã diabło uexati.
a peccĩs. ⁊ gentiles dñt qd̾ ñ sunt digni ut¬

Expanded text:
 videt, quamvis sol videat eum; sic positi in poenis Deum non videbunt, quamvis sit praesens. Fletus qui venit ex affectu mentis, angustiam mentis significat. Stridor dentium angustiam corporis. In membro quo plus peccamensuram fidei dat unicuique; credebat quod verbo poterat curare etiam absens, verbo curavit. Mystice centurio significat primitias gentium, qui centum militibus stipatus erat, quia fideles gentiles virtutibus tendentes ad coelestia stipati sunt. Hoc ideo et centenarius est in dextra, et ideo per hunc numerum virtutes tendentes ad coelestia designantur. Isti pro aliis orant qui adhuc servi idololatriae jacent inutiles, dissoluti, et a diabolo vexati; a peccatis. Et gentiles d
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Nullũ enĩ ꝑ se malũ bonũ potest esse.
eciã si bona intentione fiat. fu̾itiĩ enĩ facẽ
bona ꝑintentionẽ. ⁊ ad mala sicut ẽ. leua¬
re lapidẽ. ut ponã inedificio tẽpli.⁊ leuare la¬
pidẽ ut feriam hoĩem.⁊ si dũ bonũ facio. bo
dem inedificatione eccłie. lapis suꝑ hoĩem
cadat. ⁊ eũ ut̾ficiat. S bona si mala intenti¬
one fiant mala sunt. sic̃ si ieiuino ꝓpt̾ lau¬
dem. Unde sequit᷑. Si ocłs .i. intentio. ẽst ne

Expanded text:
sint. Nullum enim per se malum bonum potest esse, sint. Nullum enim per se malum bonum potest esse, etiamsi bona intentione fiat. Furtum enim facere, bona per intentionem, et ad mala. Sicut levare lapidem ut ponam in aedificio templi, et levare lapidem ut feriam hominem, et si dum bonum facio bonadem in aedificium ecclesiae, lapis super hominem caderet et eum interficeret. Sed bona, si mala intentione fiant, mala sunt: sicut si jejuno propter laudem. Unde sequitur. Si oculus, id est, intentio est ne
Abbreviated transcription (Latin):
illa erugo ⁊ tynea demolit᷑. Crugo obfuscat
⁊ cõmedit.⁊ uidet᷑. Tynea uero comedit sed
ñ uidet᷑. Erugo gͥ sig̃cat carnalia peccã q̃ udẽ¬
t᷑. Tynea sp̃ũalia aĩe que ñ uident᷑. sic̃ ẽ ira.
inuidia. fures. demones. Erugo comedit the¬
saurũ tẽꝑalium.⁊ tynea dũ examore gule. ł
serius uillo cortiũ ifigis .i intentionem
suã. Sicor ẽ. in celo. mundũ ẽ. qr munda
sunt celestia. Si ãint̾ra uoluptat᷑. qͦ modo
mundũ est. Qm̃ sordescit res dignior diĩ
inferiori miscet᷑. Sic̃ aurũ argento. Lycerna.
Suꝑiꝰ insinuauerat qr nulla bona malam
tentione debent. fieri. ⁊ hic ĩ ꝓximo ubi dixit.
ubi ẽ thesaurꝰ tuus. ibi ẽ. ⁊ cortuĩ. Qd̾ ita ꝓ¬
bat᷑. Ideo pura intentione debetis oĩa facere.
.i. illuminatio corporis tui .i. congeriei bonar̃
tim ꝓpt̾ celestia. totũ corpꝰ lucidiĩ ẽ.i. tota
actio erit bona. Hontam̃ indelligendũ ẽ.
de malis si bona intentione fiant. qd̾ iõ sĩt

Expanded text:
illa aerugo et tinea demolitur. Aerugo obfuscat, et comedit et videtur. Tinea vero comedit, sed non videtur. Aerugo igitur significat carnalia peccata quae videntur. Tinea spiritualia animae, quae non videntur, sicut est ira, invidia, fures, daemones. Aerugo comedit thesaurum temporalium et tinea, dum ex amore gulae, vel s, in illa cor tuum infigis, id est, intentionem tuam. Si cor est in coelo, mundum est, quia munda sunt coelestia, Si autem in terra volutatur, quomodo mundum est? quoniam sordescit res dignior, dum inferiori miscetur, sicut aurum argento. Lucerna, etc. Superius insinuavit, quod nulla bona mala intentione debent fieri, et hoc in proximo ubi dixit: Ubi est thesaurus tuus, ibi est cor tuum. Quod ita probatur. Ideo pura intentione omnia debetis facere, est illuminatio corporis tui, id est congeriei bonarumtim propter coelestia, totum corpus lucidum est, id est, tota actio erit bona. Non tamen intelligendum est de malis, si bona intentione fiant, quod, ideo bona
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ sanationẽ soctꝰ petri. ut ih̾e ĩ desertũ. ut
uitaret turbas. Postea malio die. cũ eũ illuc
secute eẽnt turbe. iussit discipłos suos ire tns
fretũ. Deillo die quo unt indesertũ tacet ma¬
theus. s alii refert̃.⁊ in uia dũ irent ad mare.
addiscẽ aliquid a tam bono magistro descͥp¬
turis. de miracłis faciendis. ñ ut bonus ẽẽ
uellet. sed ut inde aliquid lucraretur. ł gła¬
ret᷑ hoc idẽm desid̾ans qd̃ symon iagͦ em̾e¬
ãpetro uoluit. Talis ergo fides uiste dñi sña¬
uis sequi. cũ tante pauꝑtatis sim. ut uec
hospiciũ habcã nec mea utar domo. Uł ałr.
uulpes qd̾ ẽ fraudulentum aĩal fraudẽ sig¬
nificat. Uolucres celi. elationẽ ⁊ suꝑbiã.
Qiͣ diceret. Nolo ut me seqͣris. qr uulpes .i. fray¬
dulentia inte ht̃ foueam suam. qr fraudy¬
uolebat. ¶Alius ã. Illũ qui rogabat repudi¬
auit. ⁊ eũ qͥ ñ petebat uocauit. s utriq mñtem
bene nouerat. qui scrutat᷑ renes ⁊ corda. No¬

Expanded text:
post sanationem socrus Petri, ivit Jesus in desertum, ut vitaret turbas; postea in alio die cum eum illuc secutae essent turbae, jussit discipulos ire trans fretum. De illo die quo ivit in desertum, tacet Matthaeus, sed alii referunt, et in via dum irent ad mare,  et addiscere aliquid a tam bono magistro, de Scripturis, de miraculis faciendis non ut bonus esse vellet, sed ut inde aliquid lucraretur vel gloriaretur, hoc idem desiderans quod Simon Magus a Petro emere voluit. Talis ergo fides juxta Dominvis sequi, cum tantae paupertatis sim ut nec hospitium habeam, nec mea utar domo? Vel aliter: Vulpes, quod est fraudulentum animal, fraudem significat; volucres coeli, elationem et superbiam. Quasi dicat: Nolo ut me sequaris, quia vulpes, id est fraudulentia, in te habet foveam suam, quia fraudum sequi volebat. Alius autem, etc. Illum qui rogabat repudiavit, et eum qui non petebat vocavit; sed utriusque mentem bene noverat, qui scrutatur renes et corda No
Abbreviated transcription (Latin):
que fuit qͣi uxor petri. Infidelꝰ u̾o synago.¬
ga. de qͣ eccłia udeoꝵ caruałr orta ẽ: mat̾.
uñ ⁊ socrus petri potest uocari. Qmͣdñs tam̃
ꝑ helyam ⁊ enoc amorte iufidelitatis reuo¬
do lux sũ mundi. ⁊ sole occidente plures de¬
moniaci. qmͣplures ante sanantur egroni.
⁊ qui tẽꝑalit̾ incarne iuuens paucos uideo¬
rũ docuit: calcato regno mortis õib ꝑorbẽ
facite ei qui ascendit suꝑ occasum. Ascend̾
suꝑ occasum. qui unde inpassione occubuit.¬
in de maiorẽ resurgendo suã głam manife¬
stauit. Ip̃e infirmitates nr̃as. ad litt̾a̾m scd̃
p̃sentẽ locũ. ipse infirmitates nr̃as .i. leuiores

Expanded text:
quae fuit quasi uxor Petri. Infidelis vero synagoga, de qua Ecclesia Judaeorum carnaliter orta est mater, unde et socrus Petri potest vocari. Quam Dominus per Heliam et Enoch a morte infidelitatis revosum, lux sum mundi, et Sole occidente plures daemoniaci quam ante sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis omnibus per orbem facite ei qui ascendit super occasum . Ascendit super occasum, quando in passione occubuit; majorem resurgendo suam gloriam manifestavit. Ipse infirmitates nostras, ad litteram secundum praesentem locum, ipse infirmitates n
Abbreviated transcription (Latin):
Siłr accedens adsacram̃tum dominici corporis
dicat unusqͥsq fideł humiliando se. dñe ñ
fide centurionis. ponit ⁊ prudentiã eius.
Respondit enĩ qi antipo fore alicuiꝰ obiciẽ¬
tis. ⁊ unde hoc noscis. qd̾ oĩa uerbo xp̃i ob¬
diunt. tc̃ oĩa subiecta tͥ obed̾iunt. Et hocẽ.
Nã ⁊ ego sũ purꝰ hõ tud̾s. Ego sub potestate
domini. tu es dñs oũi. habens sub me mili¬
tes tu angłos uł oĩa. Et dico huic uade et
nadit. ⁊ tu dic in firmitati uade.⁊ ibit. et
alio ueni ⁊ uenit. ⁊ tu dic santtatz ueni. :¬

Expanded text:
r accedens ad sacramentum Dominici corporis, dicat unusquisque fidelis humiliando se: Domine nfide centurionis, ponit et prudentiam ejus. Respondit enim quasi antipophorae alicujus objicientis, et unde hoc noscis quod omnia verbo Christi obtunc omnia tibi subjecta tibi obedient et hoc est: Nam ego sum purus homo, tu Deus; ego sub potestate domini, tu Deus omnium; habens sub me milites, tu angelos vel omnia. Dico huic, vade, et vadit, tu huic infirmitati dic, vade, et ibit. Et alii, veni, et venit
Abbreviated transcription (Latin):
rio. amicos suos dicens. Dñe noli uexari. ñ
enĩ sũ dignꝰ ut intres sub tectũ meũ. ⁊ alia
q̃ secuntur. Notatur in hac responsione h¬
umilitas centurionis. qui se indignũ iusita¬
tione tãti hospitis recognoscit cũ ait. Dñe nõ
sũ dignꝰ. ⁊ c̃. Hotat᷑ etiã magna fides cũ supponit.

Expanded text:
io amicos, dicens: Domine noli vexari, non enim sum dignus, ut intres sub tectum meum , et alia quae sequuntur. Notatur in hac responsione humilitas centurionis, qui se indignum visitatione tanti hospitis recognoscit et ait: Domine, non sum dignus, etc. Notatur et magna fides cum supponat:
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ gentiles. qͥ priꝰ a demonio incolebant᷑. alii
ꝓpt̃ ydola tͥam. alii ꝓpĩt transg̃ssionẽ legis. s
ueniente xp̃o fuerunt. eicientes coloniĩ. id est
diabolũ. ⁊ aduene. appiuqñtes ad domimĩ.
Tunc occurrerunt ꝑ lib̾um arbitrium eicre¬
dendo duo demoniaq.i. duo ꝓpłi de monum̃¬
ĩquib aĩe mortue iacent inpeccĩ. Seui. ni¬
mis. Quia neq legib diuinis. neq humanis
a furore ꝯcupiscentie pot̾ant retineri. Uñ
marcꝰ eos cathenas ⁊ ꝯpedes narrat dirupis¬
se. E uiã illam nemo poterat transire. Uia
abolo ĩ se furente recte gradientib .i. recte
credentib. ⁊ fidẽ p̃dicantib obsistebant. legi¬
tur in marco legionẽ meis fuisse. qr genꝰ
humanũ multis errorib. ⁊ ydoloꝵ cultib
erat mancipatũ. Qd̃ eiecti ab obsessis cor¬
qd̾ eiecti. am̃tib fideliũ. tran seunt ad alios.
ĩfideles ĩ munde uiuentes.⁊ p̃cipitant eosĩ
fluxũ scłi. ⁊ cosincoint̾ficiunt. Qd̃ pastores

Expanded text:
io incolebantur, alii propter idololatriam, alii propter transgressionem legis, sed veniente Christo, fuerunt ejicientes colonum, id est diabolum, et advenae appropinquantes ad Dominum, tunc occurrerunt ei per liberum arbitrium credendo duo daemoniaci, id est duo popuquibus animae mortuae jacent in peccatis. Saevi nimis. Quia neque legibus divinis, neque humanis a furore concupiscentiae poterant retineri. Unde Marcus eos catenas et compedes narrat dirupisse. Per viam illam nemo poterat transire. Via abolo in se furente, recte gradientibus, id est recte credentibus et fidem praedicantibus obsistebant. Legitur in Marco legionem in eis fuisse, quia genus humanum multis erroribus et idolorum cultibus erat mancipatum. Quod ejecti ab obsessis corquod ejecti a mentibus fidelium transeunt ad alios infideles immunde viventes, et praecipitant eos in fluxum saeculi, et eos in eo interficiunt. Quod pastores
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnit. Hon porestis. Exponit qui sint duo
dm̃. Mammona. syriaca lingua st̃ diuitie.
ꝑ diuitias intelligimꝰ diabłm qui p̃est
diuitiis. ñ qd̃ possit eas dare. nͥ qnͣtũ d̾s ꝑ¬
nolite soliciti eẽ. de diuiciis dẽꝑalib causa
uictꝰ ⁊ uestitus. Due sunt sollicitudines.
alia ẽ. rerum. alia exuitio hominum.
Exreb ip̃is nascitur sollicitudo. qr panem
habẽ non possumꝰ nisi seminemꝰ. labore¬
mꝰ ⁊ similia. hanc sollicitudinẽ non pro¬
hibet qr dñs ait. Insudore uultꝰ tui. uesce¬
rispane tuo. Concedit᷑ gͦ nobis ꝓuidentia
⁊ labor. S est quedam suꝑflua sollicitudo
ex iutio hominũ. quando ip̃i desꝑantes de
et pecuniam reseruant.⁊ dimissis sp̃ua¬
lib illis intenti sunt. hoc ꝓhibetur. hic ã

Expanded text:
temnit. Non potestis, etc. Exponit qui sunt duo domini. Mammona Syriaca lingua sunt divitiae. Per divitias intelligimus diabolum, qui praeest divitiis, non quod possit eas dare, nisi quantum Deus pnolite esse solliciti de divitiis temporalibus causa victus et vestitus. Duae enim sunt sollicitudines, alia est rerum, alia ex vitio hominum. Ex rebus ipsis oritur sollicitudo, quia panem habere non possumus nisi seminemus, laboremus, et similia. Hanc sollicitudinem non prohibet, quia Dominus ait: In sudore vultus tui vesceris pane tuo . Conceditur ergo nobis providentia et labor. Sed est quaedam sollic superflua, quando ipsi desperantes de et pecuniam reservant, et dimissis spiritualibus illis intenti sunt. Hoc prohibetur hic dum
Abbreviated transcription (Latin):
ad confirmationẽ sermonis int̾ miracła
multa signa annumerat q̃ tñ aute ser¬
monẽ facta sunt. Unde ⁊ conu̾sionẽ suã
matħs int̾ miracła refert q̃ añ sermonẽ
ñ dubitat᷑ fuisse. cũ ip̃e inmonte c̃ aliis
discipłis in apłm ordinatꝰ sit. Decuratio¬
ne leꝓsi. dissentiunt lucas.⁊ matħ̾s. Ma¬
theus eium hanc ante introitũ incaphar¬
naũ. uarrat. Lucas u̾o ñ post intronum.
Sed matħs p̃cipue uidet᷑ hystoriã sequi.
cũdicat. ⁊ ecce. lucas uero ñ curans ordinẽ.
hoc miraculũ int̾ cetãs iurtutes annu¬
merat. Dicit ergo. Cũ descendiss de mõte.
.i. deloco campestri. qͥ erat in lat̾e montis.
Secute st̃ eũ fbe multe. Multi seq̃bantur¬

Expanded text:
ad confirmationem sermonis inter miracula multa signa annumerat, quae tamen ante sermonem facta sunt. Unde et conversionem suam Matthaeus inter miracula refert, quem ante sermonem non dubitatur fuisse, cum ipse in monte cum aliis discipulis in apostolum ordinatus sit. De curatione leprosi dissentiunt Lucas et Matthaeus. Matthaeus enim hanc ante introitum in Capharnaum narrat. Lucas vero post introitum. Sed Matthaeus praecipue videtur historiam sequi, cum dicat. Et ecce. Lucas non curans ordinem, hoc miraculum inter caeteras virtutes annumerat, dicit ergo. Cum descendisset de monte, id est de loco campestri, qui erat in latere montis, secutae sunt eum turbae multae. Multi sequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
litatis.⁊ mĩe docebat. destruit ꝑmissionẽ.
⁊ docet ꝑfectionẽ ne horreamꝰ in pauꝑe infir¬
mã carnẽ. Tangit eciã ꝓp̃t̾ aliã causam. ut
humilitatẽ uidelicet demonstrareti ⁊ docẽt
nẽ q̃ adeo immittit᷑. Cũ extendit manũ sig̾¬

Expanded text:
ruit permissionem, et docet perfectionem, ne horreamus in paupere infirmam carnem. Tetigit etiam propter aliam causam, ut humilitatem videlicet demonstraret, et docerenem quae a Deo immittitur. Cum extendit manum sig
Abbreviated transcription (Latin):
uotionis. qmͣ passib corporis eũ adorabat.
.i. humili ueneratione flagitabat dicens.
hoc ẽ. m̃tis deuotionẽ. ⁊ uultꝰ huũlitatem
ostendens extiꝰ ꝑ oris ꝯfessionẽ. Dñe suus
potest me mundare. Qͥa cũ dñm uocat ad

Expanded text:
adorabat, id est humili flagitatione venerabatur dicens, hoc est mentis devotionem et vultus humilitatem ostendens, exterius per oris confessionem: Domine, si vis, potes me mundare, quia eum Dominum vocat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ba ħ. quasi dicat. Cum discipłis ħec se¬
inel ꝓtulisset ⁊ ead̾ recapitulando in
scdo sermone consũ masset. Que consu¬
Xp̃c uero docebat ꝓfecta. mandata. sicut
potestatẽ hñs addendi. que uolebat ⁊ com¬
mitandi figas inspũalem intellectum.¬

Expanded text:
 quasi diceret: Cum haec discipulis semel protulisset, et eadem repetendo in secundo sermone consummasset, quae consumChristus vero docebat perfecta mandata sicut potestatem habens addendi quae volebat, et commutandi figuras in spiritualem intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
omnia gen̾a temptationũ. ⁊ impuler̃t
eam. nec tam̃ cecidit. Pluuia q̃ paulatĩ
crescit. ẽ. carnalis concupiscentia.uł leuior
nationes. huic potest cõꝑari. ut diximꝰ ille
qui audit u̾ba dei ⁊ facit ea qr domũ suã
.i. collectionẽ uurtutũ. edifscauit supra
petrã. ixp̃m. q̃ nlła ꝑsecutione destrui potest.
audit ⁊ ñ fac̃. simił ẽ. hoĩ stulto. quidomĩ
suã .i. sũmũ bonũ suũ. in aliena arena .i.
intẽꝑib que instabilia st̃.⁊ infructuosa.
Edificauit. Qd̃ bonĩ ꝑ secutiones aufert̃
inp̃senti. ⁊ in futuro erit magna runa.

Expanded text:
omnia genera tentationum impulerunt eam, nec tamen cecidit. Pluvia quae paulatim crescit, est carnalis concupiscentia, vel levior impugnationes. Huic potest comparari, ut diximus, qui audit verba Dei et facit ea, quia domum suam, id est collectionem virtutum aedificavit supra peaudit et non facit, similis est stulto, qui domum suam, id est, summum bonum, in alia arenibus, quae instabilia et infructuosa sunt aedificavit, quod bonum persecutiones auferunt in praesenti, et in futuro erit magna ruina,
Abbreviated transcription (Latin):
dine moti. s in et̾na pace. in qͣ ds ẽ. uiuentes
tc̃ erunt filii dĩ. ⁊ et̾nadii. ꝑticipatione uoca¬
t. Qd̾ orat iste. Scĩficet᷑ nom̃tuũ. in nobis
ut dicaris pat̾. ⁊ nos filii. ⁊ eciã dii ac sidicat.
tas tua fiat.⁊ appareat in nobis. ⁊ tuum
ħ peticio ꝯpletur ꝑ sp̃m sapientie. Differt̃
sapĩa ⁊ intelligentia. sicut int̾ nos possumꝰ
uid̾e. Intelligentia enim int̾ nos ẽ. ip̃m ex̃¬
citiũ in uestigandi scͥptas. Sapĩa ũo ip̃a de¬
Sapĩa uͦ ẽ ĩ cognitiᷤᷤ delectari. Ita ascendit ille
qui est uitra ad celũ. ⁊ hoc ordine ꝯplent᷑ pe¬
ticiones iste .uii. Modo legamꝰ eas scd̾m hoc
qd̾ descendendo st̃ ordinate. Qa ille qͥ petit
uocauerat eum patrem regnantem petłonẽ
illam p̃misit. que patri uicinior est. de pace
illa qua hoĩes filii efficiunt᷑. qi dicat. Pater
formes in nobis ymaginẽ q̃ corrupta est.

Expanded text:
oti, sed in aeterna pace, in qua est Deus, viventes tunc erunt filii Dei et etiam dii participatione vocati. Quod orat iste: Sanctificetur nomen tuum in nobis, ut tu dicaris Pater, et nos filii tui, et etiam dii. Ac si diceret: tas tua fiat et appareat in nobis, et tuum pletur per spiritum sapientiae. Differunt sapientia et intelligentia, sicut inter nos possumus videre. Intelligentia enim intra nos est ipsum exercitium investigandi Scripturas. Sapientia vero ipsa deSapientia vero est in cognitis delectari. Ita ascendit, ille qui est in terra ad coelum, et hoc ordine complentur petitiones istae septem. Modo eas legamus secundum hoc quod descendendo sunt ordinatae. Quia ille qui petit, vocaverat eum Patrem in coelis regnantem, petitionem illam praemisit quae Patri illi vicinior est, de pace illa qua homines filii Dei efficiuntur, quasi diceret: Pater formes in nobis imaginem quae corrupta est.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. ⁊ illo impetrato studete indilectione
ꝓximi. ⁊ hoc ẽ. Oĩa q̃cũq uultis ⁊ c̃. Si uul¬
tis bene fieri uob. bñ facite aliis. Siuultis
corrigi corrigite alios. ¶ Hec est enim
tur uobis q̃ p̃cipio. ⁊ angustia. s ꝑ hãc
duriciam ⁊ angustiam intrandũ ẽ. uob̃
aduitam. ⁊ uere ꝑ angustiã portã qr ꝑ¬

Expanded text:
illum, et illo impetrato, studete in dilectione proximi. Et hoc est: Omnia quaecunque vultis, etc. Si vultis bene fieri vobis, benefacite aliis. Si vultis corrigi, corrigite et alios. Haec est enim tur vobis quae praecipio et angusta, sed per hanc duritiam et angustiam intrandum est vobis ad vitam, et vere per angustam portam,