comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mini meditanti in hac terra regnũ
caelorum : & futuro in regno caelorũ.¬
& habenti secum dm̃ & permansuro
cum dõ: Quid est factura illa no¬
uacula: Capillos rasura. caluum fac¬
tura est: & hoc adxp̃m pertin& qui
in loco caluariae crucifixus. ẽ.  Facit
& filium chore : quod interprẽtatur
caluitium: Nam isti capilli: super¬
flua rerum temporalium signifi¬
cant: Quiquidem capilli non suꝑ¬
flue facti sunt adõ incorpore ho¬
minum : sed ad aliquod ornamentũ:
Tamen quia sine sensu praeciduntur.
illi qui herent corde in dño sic habent
ista terrena tamquam capillos Sed
aliquando & aliquid boni. decapillis
operandum .ẽ.: Quando frangis panẽ
esurienti : egenum sine tecto inducis
indomum tuã : si uideris nudum
uestis: Postremo : &iam ipsi marty¬
res imitantes dñm. sanguinem pro
ecclesia fundentes audientes uocem
illam. Sicut xp̃s animam suam pro
nobis posuit: sic & nos debemus profratrai¬

Expanded text:
mini meditanti in hac terra regnum mini meditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Deum, et permansuro cum Deo? quid est factura illa novacula? Capillos rasura, calvum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratri
Abbreviated transcription (Latin):
mo ora proillo utliber&ur ase:
Verumtam̃ in hoc psalmo fratres.
non oratio est promalis. aut contra
malos. sed proph&ia quid sit euen¬
turum malis Nonitaq putetis
& maliuolentia psalmum aliquid
dicere: dicitur enim in spũ pro¬
ph&iae: Quid ergo sequitur : to¬
ta potentia tuã. & tota cognatio
inquitatis tota die: & meditatio
malignitatis in lingua tua. sine in¬
intermissione : quid egit. quid fe¬
cit Sicut nouacula acuta fecis¬
ti dolum Ecce quid faciunt scĩs
mali : capillos radunt Quid . ẽ. quod
dixi. si sint tales ciues hierusa¬
lem qui audiant uocem dm̃i sui.
regis sui dicentis: nolite timere
eos qui corpus occidunt. animã
autẽ non possunt occidere : qui audiant
uocem quae modo & euangelio recita¬
ta .ẽ. : Quid prodest homini si totum
mundum lucretur. se autẽ ipsum de¬
trimentum faciat : contempnunt om¬
nia praesentia bona insuper & ipsã uitã:
&quid factura est nouacula doech ho¬

Expanded text:
mo ora Deum pro illo, ut liberetur a se. mo ora Deum pro illo, ut liberetur a se. Verumtamen in hoc psalmo, fratres mei, non oratio est pro malis, aut contra malos, sed prophetia quid sit eventurum malis. Non itaque putetis ex malevolentia Psalmum aliquid dicere: dicitur enim in spiritu prophetiae. 9. Quid ergo sequitur? Tota potentia tua, et tota cogitatio iniquitatis tota die, et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quae modo ex Evangelio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech ho
Abbreviated transcription (Latin):
nendum: Quae autẽ faciunt ad destiũ¬
ctione : facint propter disciplinam¬
proficientiũ. Non propter oppressionẽ
innocentium: Huic ergo potentiae
conparatum corpus illud terrenum.
quare non audiat ex his uerbis : quid
gloriatur inmalitia. qui potens est in
niniquitate tota die. id est toto
tempore: sine lassitudine. sine int̃¬
uallo: sine pausatione. & quando non
facis cogitas : ut quando aliquid mali
ab est amanibus. acorde. non absit:
Aut facis malum. aut dum non potes
facere. dicis malum. hoc est maledi¬
cIs. Aut quando nec hoc potes: uis.
& cogitas malum: Iota die ergo id
est sine intermissione. ex pec̾tamꝰ
huic homimi poenam: Parua sibi
poena .ẽ.: minaris ei tu: Cum ei
minaris. quo eum uis mittere in
malum: dimitte illum inse: Vt mul¬
tum seuieris subrecturus es bestus.
inse ipsum peior est bestuis Bestia
enim lacerare corpus eius potest:
ipse cor suum sanum relinquere
non potest: Interius inse ipse saeuit.¬
& tu exterius plagas inquiris: Im¬

Expanded text:
nendum; quae autem faciunt ad destructionem, faciant propter disciplinamproficientium, non propter oppressionem innocentium. Huic ergo potentiae comparatum corpus illud terrenum, quare non audiat ex his verbis, Quid gloriatur in malitïa qui potens est? niquitate tota die, id est toto tempore, sine lassitudine, sine intervallo, sine pausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in seipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sanum relinquere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? I
Abbreviated transcription (Latin):
non cognosc& : & stultus non intellegst̃ haec:
Non int̾rans inscũarium dĩ: ut intellegat
Innouissima: & quia defficilis est ałiꝰquan¬
tulum intellectus hic. inde coepit psal¬
mus uitdauid later& intert rpheos. nec
delectaretur flore ⁊ ypheorum sed eli¬
ger& potius interillos humilitatem. ut
haber& apud dm̃ absconditam claritatẽ:
Quid ergo tribuitur in hoctitulo infirẽ
inhymnis: hoc est laudibus: Quibus laudib:
Quasi aruisse uidebatur ꝑdita omnu sub¬
stantia absit : Folia ceciderant. radix
uiuebat: Ergo infinem in hymnis Quide
intellectus. ipsi lauid: Intellectus con¬
tra illud : urr in prudens non cognosc& &sti¬
tus non intellegit᷑ haeo : Intellectus ipsi das
conuenerunt᷑ trphei & dixerunt ad sau
nonne ecce dauid absconditus est apud n
& sit absconditus apud uos : dum mdo nor
Floreat sicut uos: Audi ergo uocem en
inter t ypheos : hoc dicat corpus xp̃ianum. ha
inocculto bonum morum suorum: sperans de

Expanded text:
non cognoscet, et stultus non intelliget haec, non cognoscet, et stultus non intelliget haec, non intrans sanctuarium Dei, ut intelligat in novissima. Et quia difficilis est aliquantulum intellectus hic inde coepit psalmus iste, ut David lateret inter Ziphaeos, nec delectaretur flore Ziphaeorum; sed eligeret potius inter illos humilitatem, ut haberet apud Deum absconditam claritatem. Quid ergo ei tribuitur in hoc titulo? In finem, in hymnis: hoc est in laudibus. Quibus laudibusi benedictum . Quasi aruisse videbatur, perdita omni substantia? Absit. Folia ceciderant, radix vivebat. Ergo, In finem, in hymnis. Quid, Intellectus ipsi David? Intellectus contra illud: Vir itus ipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Et sit absconditus apud vos, dummodo non floreat sicut vos. Audi ergo vocem ejusinter Ziphaeos. Hoc dicat corpus christianum habens in occulto bonum morum suorum, sperans de
Abbreviated transcription (Latin):
se prosperitas saeculi. tumari. nolite cre¬
dere nectiuenti  Diuitiae si affluat: si ha¬
bundent : calca eas : & suspendere adõ tuo
Cum enim eas subter habueris. & exillo pepen¬
deris cum fuerint subtractȩ non cades :
Ne forte ꝑmalam cogitationem minime¬
que xp̃ianam : fiat ineͦe quod dicitur ina¬
lio psalmo commorato flore ⁊ ypheorum
istorum : Nimis inquit profundȩ factae
sunt cogitationes tuae. Dõ dicitur : nimis
profiꝰdȩ factaȩ sunt cogitationes tuae.
Vir inprudens Non cognosc& & stultus
non intellegit̃ haec: Quid non intellegst
Cum exorientur peccatores sicut f. enum.
& prospexerint omnes qui operantur ini¬
quitatem : ut intereant ins eculum sȩ¬
culi : delectauit eos flos malorum:
dixerunt apud se : Ecce male florent:
puto malos amat ds̃. & delectati tempo¬
rali flore iniquorum: conuersi sunt
ad iniquitatem. ut interirent : Nonad
tempus sicut illi florent sed insaeculum
sȩculi : Vnde hoc : quia uir inprudens

Expanded text:
e prosperitas saeculi, tu mari noli credere, nec ridenti. Divitiae si affluant, si abundent, calca eas, et suspendere ex Deo tuo. Cum enim eas subter te habueris, et ex illo pependeris, cum fuerint subtractae, non cades. Ne forte per malam cogitationem minimeque christianam fiat in te quod dicitur in alio psalmo, commemorato flore Ziphaeorum istorum: Nimis, inquit, profundae factae sunt cogitationes tuae. Dico dicitur, Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae: vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec. Quid non intelliget? Cum exorientur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem, ut intereant in saeculum saeculi . Delectavit eos flos malorum: dixerunt apud se, Ecce mali florent, puto malos amat Deus: et delectati temporali flore iniquorum, conversi sunt ad iniquitatem, ut interirent. Non ad tempus sicut illi florent, sed in saeculum saeculi. Unde hoc? Quia vir imprudens
Abbreviated transcription (Latin):
spexit super filios hominum. ut uideat
si est intellegens aut requirens dm̃.
quid hoc est. corrupti sunt atabhomi¬
nabiles facti sunt isti omnes qui licunt
non est ds̃ & quid hoc latebat dm̃ tales
ẽẽ factos: aut uero nobis eorum interior
cogitatio aperire tur nisi ab illo diceretur
si ergo nouerat. si sciebat. quid est quod dic¬
tum est quod decaelo prospexit. ut uideat

Expanded text:
inum, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. Quid est hoc, Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt isti omnes qui dicunt: Non est Deus? Et quid? hoc latebat Deum, tales esse factos? aut vero nobis eorum interior cogitatio aperiretur, nisi ab illo diceretur? Si ergo noverat, si sciebat, quid est hoc quod dictum est, quod de coelo prospexit super
Abbreviated transcription (Latin):
que dicit : quos persecutores passus est: sed quo¬
modo ipsi occiderunt qui ferrum non ferebant
qui gladium nonstrinxerunt qui imp&um
in eum non fecerunt ad occidendum eꝰ unde oca¬
derunt : Dentes eorum arma & sagit tȩ. & lingui
eorum gladius acutus: Noli adtendere Iner¬
mes manus : sed os armatum : Inde gladius pro¬
cessit quo xp̃s occider&ur : quomodo & deore
xp̃i : unde & iudȩi occiderentur: Hab& enim
ille gladium bis acutum : & occidentis & resur¬
gentis: resurgens percussit eos: & diuisit ab eis
quos facer& fideles suos : Illi malum gladium¬
illebonum : Illi sagittas malas. ille bonas: nam
hah& & ipse sagittas bonas uerbabona: unde
sagittat cor fidele: ut am&ur: Ergo aliae
istorum sagittae : aet alius gladius istorũ:
Filii hominum dentes eorum: arma & sagit¬
tae & lingua eorum machera acuta: Lm

Expanded text:
que dicit, quos persecutores passus est. Sed quoque dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Qui gladium non strinxerunt, qui impetum in eum non fecerunt ad occidendum, unde occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius aculus. Noli attendere inermes manus, sed os armatum: inde gladius processit quo Christus occideretur; quomodo et de ore Christi, unde et Judaei occiderentur. Habet enim ille gladium bis acutum : et resurgens percussit eos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi malum gladiumille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum sagittae, et alius istorum gladius. Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
lic& interficere quemquam: Interficere non
lic& : tradere interficiendum licet: quis autꝰ
occidit᷑ qui audito clamore cessit: an quida¬
mando ut occider&ur extorsit: Ipse cdñs dica
test imonium a quibus occisus est: utrum ab ilbs
pilato qui nolens eum occidi: unde &iam fla¬
gellauit: & ueste ignominiosa induit : & flagelli¬
tum adeorum oculos produxit: ut saltim poe¬
na flagellorum eius satiati : eum occidi non
extorquerent: Propter ea &iam cum ui¬
der& eos perseuerare: sicut legimus.
uel cessit damantibus: multomagis tamenilli
nocentes . qui clamando eum occidere uoluerus
Sed non interrogemus & audiamus dñm quibuis
tribuat mortem suam quia dixit : dormuntur¬
batus: In terrogemus eum &dicamus: qm̃ dor¬
misti turbatus qui te persecuti sunt : qui te
occiderunt : Numquid foste pilatus qui milt¬
bus dedit in ligno suspendendum: clauis transi¬
gendum: audite qui. Filii hominum. Illo sin¬

Expanded text:
licet interficere quemquam . Interficere non licet interficere quemquam . Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem suam, quia dixit, Dormivi turbatus. Interrogemus eum, et dicamus: Quoniam dormisti turbatus, qui te persecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos uti
Abbreviated transcription (Latin):
ente facere : quia dormienti xp̃o incruce :¬
facta est coniuro delatere: Percussum
est enim latus pendentis delancea: & proflu¬
xerunt ecclesiaesacramenta: dormiui inquit tur¬
batus: & in alio psalmo manifestat hoc ubiait:
ego dormiui & somnum coepi: Ibi ex praessit
potestatem suam: poterat & illic dicere dormi¬
ui: sicut dixit hic Quid est autẽ ego dormi¬
ui : id est quiꝰ uolui dormiui: Non illime in
somnum nolentem conpulerunt : sed meauo¬
luntate ego dormiui: secundum illud Po¬
testatem habeo ponendi animam meam ÷ &
potestatem habeo iterum sumendi eam: Pro
turbantibus : uid eamus quomodo indurat
malam conscientiam iudaeis : uolentibus
excussare se abinterfectione dñi Nam
propterea eum sicut loquitur ȩuangeliũ
iudici tradiderunt: ne ipsi eum occidisse
uiderentur : Cum enim dixissa eis iudex tune
pilatus : accipite eum uos & secundum legem
urãm iudicate eum: Responderunt. Nobis non

Expanded text:
enti facere? Quia dormienti Christo in cruce enti facere? Quia dormienti Christo in cruce facta est conjux de latere. Percussum est enim latus pendentis de lancea , et profluxerunt Ecclesiae Sacramenta. Dormivi, inquit, conturbatus. Et in alio psalmo manifestat hoc, ubi ait: Ego dormivi, et somnum cepi. Ibi expressit potestatem suam. Poterat et illic dicere, Dormivi, sicut dixit hic. Quid est autem, Ego dormivi? Id est, quia volui, dormivi. Non illi me in somnum nolentem compulerunt; sed mea voluntate ego dormivi, secundum illud: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Propturbantibus? Videamus quomodo inurat malam conscientiam Judaeis, volentibus excusare se ab interfectione Domini. Nam propterca eum, sicut loquitur Evangelium, judici tradiderunt, ne ipsi eum occidisse viderentur. Cum enim dixisset eis judex tunc Pilatus, Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum; responderunt, Nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
Tam placatus eratiste turbatus: ut quan¬
do uellet dormir&: nemo dormit tur¬
batus: Omnes qui perturbantur. aut
a somno excitantur: aut lnsomnum uer¬
gi non ꝑmittuntur: Ille autẽ turbatus
est. & dormiuit. Magna humilitas
ꝑturbati: magna potestas dormientis: De qua
potestate uemebat quod dormiuit : dequa
ipse dicit: Pot estatem habeo ponendi ani¬
mam meam: & potestatem habeo sumendi
eam: Nemo eam tollit ame. sed ego eam po¬
no : & iterum sumo eam: Turbauerunt illi
& dormiuit ipse : cuius typum gerebat adã :
quando inmisit ei ds̃ soporem : ut delatere
illi coniugem facer&: Nonenim non poterat
uxorem facere primo homini : &iam de late¬
re uigilantis : aut propterea uoluit eum dor¬
mire : ne sentir& cum sibi costa detrahere¬
tur : primo quis ita dormit ut osse sibi con¬
uulso non expergiscatur : qui potuit sine
dolore auferre costam dormienti. potuit
& uigilanti: Sed quare uoluit dedormi¬

Expanded text:
Tam placatus erat iste turbatus, ut quanTam placatus erat iste turbatus, ut quando vellet, dormiret. Nemo dormit turbatus: omnes qui perturbantur, aut a somno excitantur, aut in somnum vergi non permittuntur. Ille autem turbatus est, et dormivit. Magna humilitas perturbati, magna potestas dormientis. De qua potestate veniebat quod dormivit? De qua ipse dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ego eam pono, et iterum sumo eam . Turbaverunt illi, et dormivit ipse. Cujus typum gerebat Adam, quando immisit ei Deus soporem, ut de latere illi conjugem faceret . Num enim non poterat uxorem facere primo homini etiam de latere vigilantis? aut propterea voluit eum dormire, ne sentiret cum sibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dormit, ut osse sibi convulso non expergiscatur? Qui potuit sine dolore auferre costam dormienti, potuit et vigilanti. Sed quare voluit dormi
Abbreviated transcription (Latin):
animam meã demeclio catulorum leonũ:
Qui sunt catulileonum populus ille minu¬
tus: male deceptus: male seductus a princi¬
pibus iudaeorum: ut illi leones. illi catuli
leonum: omnes fremuerunt. om̃nes occi¬
derunt: Audituri enim sumus hic &cae¬
dem ipsorum: modo in consequentibus
uersibus psalmi huius Eteruit inquit
animam meam demedio cattulorum
leonum: Quare dicis: &eruit animam
meam : Quid enim passus eras ut eruere¬
tur anima tua: Dormiui conturba¬
tus: Exprae̾sit xp̃s mostem suam: Cer¬
te de illo dauid legimus quod fuger&
inspeluncam: non tamen quia dormi¬
uit inspelunca Alius dauid est in
spelunca: alius dauid est qui dicit: dor¬
miui turbatus Videmus ꝑturbationẽ
illius: non illo turbato: sed illis turban¬
tibus turbatum Se enim dixit secun¬
dum opinionem frementium: non se¬
cundum caedentis conscientiam: Puta¬
uerunt se illi turbasse : putauerunt ui¬
cisse : Ille autẽ dormmuit conturbatus

Expanded text:
animam meam de medio catulorum leonum. animam meam de medio catulorum leonum. Qui sunt catuli leonum? Populus ille minutus, male deceptus, male seductus a principibus Judaeorum: ut illi leones, illi catuli leonum. Omnes fremuerunt, omnes occiderunt. Audituri enim sumus hic et caedem ipsorum, modo in consequentibus versibus psalmi hujus. 11. Et eruit, inquit, animam meam de medio catulorum leonum. Quare dicis, Et eruit animam meam? Quid enim passus eras, ut erueretur anima tua? Dormivi conturbatus. Expressit Christus mortem suam. Certe de illo David legimus quod fugerit in speluncam, non tamen quia dormivit in spelunca. Alius David est in spelunca, alius David est qui dicit, Dormivi conturbatus. Videmus perturbationem ipsius; non illo turbato, sed illis turbantibus. Turbatum se enim dixit, secundum opinionem frementium, non secundum cedentis conscientiam. Putaverunt se illi turbasse, putaverunt vicisse: ille autem dormivit conturbatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum ueritas: Misa est ergo ueritas uterui
atanimam hnc : demedio catulorum leonũ:
Misa est misericordia: Ipsum xp̃m inuenimus :¬
& miseri cordiam & ueritatem: Miseri cordiã
nobiscum patientem : ueritatem nobis tribu¬
entẽ: Hoc est ergo quod paulo ante dixit:
quia & ipse resuscitauit: Si enim ueritas re¬
suscitat xp̃m : & si ueritas animam xp̃i eruit
demedio cat ulorum leonium: ut misericors
fuit mori pronobis: ita ueraxꝰ resurgere ad
iustificandos nos Dixerat enim se resurrec¬
turum : & ueritas mentiri non potuit : Et quia
ueritas & uerax: propterea ueras cicatrices os
tendit: quia uera uulnera pertulit: Has cica¬
trices tenuerunt apostoli: palpauerunt:
manifestauerunt sibi exclamauit qui mi¬
sit digitos in conpunctum latus. & ait
Dñs meus & ds̃ meus: Misericordia pro
illo mortuus erat: ueritate ad illum re¬
surrexerat : Nisit decaelo misericor¬
diam suam & ueritatem suam: & eripuit

Expanded text:
Ego sum veritas . Missa est ergo veritas, ut erueret Ego sum veritas . Missa est ergo veritas, ut erueret animam meam hinc de medio catulorum leonum; missa est misericordia. Ipsum Christum invenimus et misericordiam et veritatem; misericordiam nobis compatientem, et veritatem nobis retribuentem. Hoc est ergo quod paulo ante dixi, quia et ipse se resuscitavit. Si enim veritas resuscitavit Christum, et si veritas animam Christi eruit de medio catulorum leonum; ut misericors fuit mori pro nobis, ita verax fuit resurgere ad justificandos nos. Dixerat enim se resurrecturum, et veritas mentiri non potuit; et quia veritas et verax, propterea cicatrices veras ostendit, quia vera vulnera pertulit. Has cicatrices tenuerunt discipuli, palpaverunt, manifestaverunt sibi; exclamavit qui misit digitos in compunctum latus, et ait, Dominus meus et Deus meus . Misericordia pro illo mortuus erat, et veritate ad illum resurrexerat. Misit de coelo misericordiam suam et veritatem suam: et eruit
Abbreviated transcription (Latin):
ob probrium est fratres: ut hunc uersum
legant & ipsi caeti adtendant speluncam e
Sic enim apparent iudaei descriptura
quã postant: quomodo appar& facies
caeti despeculo : ab aliis uidetur: ab ipso non
uidetur: Dedit in obprobrium conculcantes
me : Quaerebas foste cum dicerem Misit
decȩlo & saluum me fecit : Quid misit decaelo:
quem misit decaelo : angelum misit ut saluũ
Omnes enim angeli creatura seruiens xp̃o est:
adobsequiummitti potuerunt angeliad
seruitium mitti potuerunt: non ad adiuto¬
rium. sicut scriptum est: quod angeli mi¬
nistrabant ei : Hontamquam misericor¬
des indigenti: sed tamquam subiecti omni¬
potenti: Quid ergo misit decaelo & siluum
fecit me : Modo audĩmus mnalio uersu
quid decaelo miserit: Misit decaelo mise¬
ricordiam suam & ueritatem suam. Ad quã
rem: & eruit animamꝰ demedio catulorum
leonum: Misit inquit ecaelo misericordi¬
am suam & ueritatem suam: & ipse xp̃s ait:

Expanded text:
opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi caeci attendant ad speculum suum? Sic enim apparent Judaei de Scriptura sancta quam portant, quomodo apparet facies caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non videtur. Dedit in opprobrium conculcantes me. 10. Quaerebas forte cum diceret, Misit de coelo, et salvum me fecit: Quid misit de coelo? quem misit de coelo? Angelum misit, ut salvum Omnes enim Angeli creatura serviens Christo est. Ad obsequium mitti potuerunt Angeli, ad servitium mitti potuerunt, non ad adjutorium: sicut scriptum est, quod Angeli ministrabant ei , non tanquam misericordes indigenti, sed tanquam subjecti omnipotenti. Quid ergo misit de coelo, et salvum fecit me? Modo audimus in alio versu quid de coelo miserit: Misit de coelo misericordiam suam et veritatem suam. Ad quam rem? Et eruit animam meam de medio catulorum leonum. Misit, inquit, de coelo misericordiam suam et veritatem suam: et ipse Christus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
Inflorem typheorum: Sic enim mulier
quaedam scã hester: in illo tunc populo
iudaeorum : cum ess& uxor regis alieni¬
gene : uentum est adpericulum̃ ciuium.
ut deprecaretur regem prociuibus suis
Coepit orare. & in ipsa oratione confessa
ẽ. illa omnia insignia regalia. sic sibi
.ẽẽ. uelut pannũm menstruatȩ: Si
haec mulieres possunt. uiri non possunt :¬
& si hoc potuit mulier iudea: non pote¬
rit ecclesia xp̃iana: hoc ergo dixerim
caritati urãe diuitiae si affluant non
apponatis cor: habundent lic&. & sequatur

Expanded text:
in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier quaedam sancta Esther in illo tunc populo Judaeorum, cum esset uxor regis alienigenae, ventum est ad periculum civium, ut deprecaretur regem pro civibus suis; coepit orare, et in ipsa oratione confessa est illa omnia insignia regalia sic sibi esse velut pannum menstruatae . Si haec mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulier Judaea, non poterit Ecclesia christiana? Hoc ergo dixerim Charitati Vestrae: Divitiae si affluant, ne apponatis cor . Abundent licet, et sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum qui iam ad sinistram stabunt: Nonne
tunc ingemescent : nonne tunc sera pae¬
nitentia torquebuntur & dicent: quid
nobis profuit superbia. & diuit iarum iac¬
tantia quid contulit nobis. transierunt
omnia tamquam umbra O typhei ad
sinistram stantes. sero penit&uos. In umbra
floruisse. quare dauid quem prodebatis
interuos latere non agnoscebatis: Tunc
enim si corrigemini : dolor iste infructuo¬
sus noness&: Est enim dolor fructuosus.
est infruct uosus fructuosus dolor nunc
est: cum te accusas. cum reprȩhendis mo¬
res malos tuos. cum repraensos perseque¬
ris. ꝑ secutos excludis. illisq exclusis mu¬
taris exuens te ueterem hominem in
duens nouum: eligens potius xp̃i obprobri¬
um : quam florem ⁊ ypheorum: Porro
si tibi contigerit habenti inoccułto bonũ
tuum & lat̾enti intertypheos. habenti
&iam in occulto promissionem mercedis
tuae: aliqua sublimitas saeculi. noli extol¬
li: Nam si elatus ex illa fueris: cades

Expanded text:
rum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne rum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne tunc ingemiscent? nonne tunc sera poenitentia torquebuntur, et dicent: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei ad sinistram stantes, sero poenitet vos in umbra floruisse! Quare David, quem prodebatis inter vos latere, non agnoscebatis? Tunc enim si corrigeremini, dolor iste infructuosus non esset. Est enim dolor fructuosus, est infructuosus; fructuosus dolor nunc est cum te accusas, cum los mores tuos, cum reprehensos persequeris, persecutos excludis, illisque exclusis mutaris, exuens te veterem hominem et induens novum, eligens potius Christi opprobrium quam florem Ziphaeorum. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonum tuum et latenti inter Ziphaeos, habenti etiam in occulto promissionem mercedis tuae, aliqua sublimitas saeculi, noli extolli: nam si elatus ex illa fueris, cades
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicis: Mei aut ẽ inquit. poene commo¬
ti sunt pedes Unde : quia telaui inpecca¬
toribus: pacem peccatorum intuens: Confir¬
mati sunt autem gressus eius. postea quam
Intellexit in nouissima Quod enim in eodẽ
psalmo paulo post dicit. hoc labor est ante
me. Id est magna mihi questio surrexit
Incorde: quare homines mala faciunt. &
insaeculo florent: multi autẽ bene agunt
& in hac terra laborant Questio ergo
ista cum magna ess& ante oculos meos. &
laboriosa admuestigandum: labor est in¬
quit ante me : donec introeam Inscũ ari¬
um dĩ. & intellegam in nouissima Quae
sunt ista nouissima Nisi quae scimus iam
In ȩuangelio prenuntiata : Cum enim
ueneritꝰ filius hominis : congregabuntur
ante eum omnes gentes: & separabit eos
sicut pastor segregat oues abhedis. oues¬
pon& ad dexteram. hedos ad sinistram
Ecce iam illi typhei separabuntur: flam¬
ma sequitur separationem: Vbi est flos eo¬

Expanded text:
hoc dicis? Mei autem, inquit, pene commohoc dicis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. Unde? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Confirmati sunt autem gressus ejus, postea quam intellexit in novissima. Quod enim in eodem psalmo paulo post dicit, Hoc labor est ante me: id est, magna mihi quaestio surrexit in corde, quare homines male faciunt, et in saeculo florent; multi autem bene agunt, et in hac terra laborant. Quaestio ergo ista cum magna esset ante oculos meos, et laboriosa ad investigandum; Labor est, inquit, ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Quae sunt ista novissima? Quae, nisi quae scimus jam in Evangelio praenuntiata? Cum enim venerit Filius hominis, congregabuntur ante eum omnes gentes; et separabit eos, sicut pastor segregat oves ab haedis: onet ad dexteram, haedos ad sinistram . Ecce jam illi Ziphaei separabuntur: flamma sequitur separationem. Ubi est flos eo
Abbreviated transcription (Latin):
latere & dicere pontio pilato interrogan
tamquam & ipsi floriti pheorum. & suspecto
deregno eius: regnum meum non est de hoc
mim̃do: Ergo hĩc latebat. & omnes boni latent
hic quia bonum eorum intus. ẽ. absconditum
est in corde ẽ. ubi fides. ubi spes. ubi caritas. Ibi¬
thesaurus illorum: Numquid haec bona
apparent insaeculo: & haec bona latent. & ho¬
rum bonorum merces lat&: At uero dignitas
saeculi quomodo alba est. nit& adtempus:
Nlumquid semper nitebit: herba est hiema¬
lis: usq adaestatem uir&: Nonergo fiat in
animo: quod in alio psalmo inuenimus: Con¬
fitetur enim quidam propese cecidisse nutan¬
tem & labasse gressus suos ambulantes in
uia dĩ cum aspicer& florem quendam feli¬
citatẽque iniquorum: & postea quam cogno¬
uit quid iniquis infine seruar& ds̃: & quid
iustis laborantibus promitter& qui falli non
potest: agens gratias de hac cognitione ait:
quambonus ds̃ israhel: rectis corde: Quare

Expanded text:
latere, et dicere Pontio Pilato interroganti, latere, et dicere Pontio Pilato interroganti, tanquam et ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ejus: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo hic latebat: et omnes boni latent hic, quia bonum eorum intus est, absconditum est, in corde est, ubi fides, ubi charitas, ubi spes, ubi thesaurus illorum. Numquid haec bona apparent in saeculo? Et haec bona latent, et horum bonorum merces latet. At vero dignitas saeculi quomodo alba est? Nitet ad tempus: numquid semper nitebit? Herba est hiemalis, usque ad aestatem viret. Non ergo fiat in animo quod in alio psalmo invenimus. Confitetur enim quidam prope se cecidisse nutantem, et labasse gressus suos ambulantes in via Dei, dum aspiceret florem quemdam felicitatemque iniquorum: et posteaquam cognovit quid iniquis in finem servaret Deus, et quid justis laborantibus promitteret qui fallere non potest, agens gratias de hac cognitione, ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Quare
Abbreviated transcription (Latin):
aeternum sihi echis amicos facere uolunt
quia ueras diuitias non nouerunt: Has en¬
go diuitias sola iniquitas putat. Florens
ad tempus ut faenum Hi sunt ⁊ yphei
inimicidauid. florentes insaeculo Hos
aliquando adtendunt &iam filii lucis in¬
firmi. & nutant eis pedes cum uiderint ma¬
los felicitate florere : dicunt apud se ipsosi
Quid mihi prodest innocentia : quid mihi
confert quod dõ seruio. quod mandata
eius custodio : quod neminem prȩmo :
Nemini aliquid rapio: Nulli noceo. quod
possum presto: ecce haec omnia facio & fb¬
rent illrego laboro : Quid enim & tu typhe¬
us uelles ẽsse : florent insȩculo: Arescbit
iniudicio: & post ariditatem inignem
mittentur Hoc uellis &tu : ignoras quid
tibi promiserit qui ad teuenit᷑: quid insi¬
ipso hic ostenderit Si flores typheorum
app&pndi eet ipse dñs tuus nonne & in
hoc saeculo floruis set aut uero deerat
illi posse florere sed maluit inter ⁊ỹphi

Expanded text:
aeternum sibi ex his amicos facere volunt, aeternum sibi ex his amicos facere volunt, quia veras divitias non noverunt. Has ergo divitias sola iniquitas putat, florens ad tempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentes in saeculo. 3. Hos aliquando attendunt etiam filii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum viderint malos felicitate florere; et dicunt apud seipsos: Quid mihi prodest innocentia? Quid mihi confert quod Deo servio, quod mandata ejus custodio, quod neminem premo, nemini aliquid rapio, nulli noceo, quod possum praesto? ecce haec omnia facio, et florent illi, ego laboro. Quid enim? Et tu Ziphaeus velles esse? Florent in saeculo, arescent in judicio, et post ariditatem in ignem aeternum mittentur: hoc velles et tu? Ignoras quid tibi promiserit qui ad te venit, quid in seipso hic ostenderit? Si flos Ziphaeorum appetendus esset, ipse Dominus tuus nonne et in hoc saeculo floruisset? Aut vero deerat illi hic posse florere? Sed hic maluit inter Ziphaeos
Abbreviated transcription (Latin):
di : qui sunt enim isti florentes tephei.
Nisi corpus illud doech iddmei. dequo iã
locuti sumus caritati urãe ante dies de quo¬
adiutorem suum: sed sperauit inmulti¬
tudine diuitiarum suarum: & prȩualuit
inuanitate sua: Isti sunt florentes
filii saeculi: quos modo & euangelio au¬
lucis: & enim ipsi uidentur prospicere inposte¬
rum. qui nesciunt utrum ueniant: Audistis qui
fecerit domino suo uilicus ille : faciens se bonum
derebus dñi sui & largiens debitoribus illics
ut cum amotus ess& auilicatione : suscipi¬
r&tr ab eis: & qamuis. fraudem fecerit
domino suo. tamencor eius laudauit dñs
eius: Non adtendens ad damnum suum
sed ad eius ingenium. quanto magis nos
facere nobis amicos demamona iniquitatis:
Mamona enim: diuitiae Interpretatur:
Nrãe autem diuitiae : ibi sunt ubi est do¬
mus nr̃a : aet̃na incaelis: Proinde pecuniã
temporalem illi apellant diuitias. qui nisi
temporaliter florere non possunt : nec in

Expanded text:
di. Qui sunt enim isti florentes Ziphaei, di. Qui sunt enim isti florentes Ziphaei, nisi corpus illud Doech Idumaei, de quo jam locuti sumus Charitati Vestrae ante paucos adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua? Isti sunt florentes filii saeculi, quos modo ex Evangelio aulucis. Etenim ipsi videntur prospicere in posterum, quo nesciunt utrum veniant. Audistis quid fecerit domino suo villicus ille faciens sibi bonum de re domini sui, et largiens debitoribus illius, ut cum amotus esset a villicatione, susciperetur ab eis. Et quamvis fraudem fecerit domino suo, tamen cor ejus laudavit dominus ejus, non attendens ad damnum suum, sed ad ejus ingenium. Quanto magis nos facere nobis amicos de mammona iniquitatis ? Mammona enim divitiae interpretantur. Nostrae autem divitiae ibi sunt, ubi est domus nostra aeterna in coelis. Proinde pecuniam temporalem illi appellant divitias, qui nisi temporaliter florere non possunt, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
ingenere humano si psalmum intelle¬
gere uolumus: Inueniamus hic pri¬
mo dauid latentem. & inueniemus ei
aduersarios florentes Attende dauid
latentem. mortui enim estis dicit apos¬
tolus membris xp̃i. & uita ur̃a abscon¬
dita est cum xp̃o indõ Isti ergo la¬
tentes quando erunt florentẽs :
cumxp̃s inquit aparuerit uita ur̃a.
tunc & uoscum illo apparebite lnglo¬
ria : Quando erunt isti florentes.
tunc erunt illi t yphei arescentes:
Cui namq flori illorum gloria compa
r&ur ad teridite : Omñis caro fenum
& omnis honor carnis ut flos faeni: Quis
finis: faenum aruit flos decidit. Tunc
ubi erit dauid: uidequid sequitur:
Uerbum autẽ dñi manet iaeternum: Illa
ergo duo genera hominum sunt: quae &
distingere deb&is : & eorum alterum
eligere : quid enim nosse tibi prodest.
si eligere pigeres : equidem nunc eli¬
gendi potestas adiac&. ueni& tempus
quandtibi potestas deerit eligendi: cum
iam ds̃ sententiam nondefer& iudican¬

Expanded text:
in genere humano, si Psalmum intelliin genere humano, si Psalmum intelligere volumus. Inveniamus hic primo David latentem, et inveniemus ei adversarios florentes. Attende David latentem: Mortui enim estis, dicit Apostolus membris Christi, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Isti ergo latentes quando erunt florentes? Cum Christus, inquit, apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria . Quando erunt isti florentes, tunc erunt illi Ziphaei arescentes. Cui namque flori illorum comparetur gloria, attendite: Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni. Quis finis? Fenum aruit, et flos decidit. Ubi tunc erit David? Vide quid sequitur: Verbum autem Domini manet in aeternum . Illa ergo duo genera hominum sunt, quae et distinguere debetis, et eorum alterum eligere. Quid enim tibi prodest nosse, si eligere piger es? Et quidem nunc eligendi potestas adjacet: veniet tempus quando tibi potestas decrit eligendi, cum jam Deus sententiam non differet judican
Abbreviated transcription (Latin):
Uicus quidam erat tiph. cuius habitato¬
res ⁊ yphei. inquorum regione se abscon¬
derat dauid. cum eum uell& saul inuenire
& occidere : Isti ergo ⁊ypheicum cogno¬
uissent. prodiderunt eum regipersecu¬
tori dicentes: Nonne ecce ðauid abscon¬
ditus est apud nos : Nihil quidem pro¬
fuit illis proditio eorum & ipsi dauid nihil
obfuit: Namq animus eorum malignus
demonstratus. ẽ. saul uero nec post eorũ
proditionem potuit conprehendere
dauid. sed potius in ipsius regionis qua¬
dam spelunca cum in eius manibus
datus ess& occidendus saul pepercit
illi dauid & quod habebat in potestate
non fecit. ille autem quaerebat facere
quod in potestate non habuit typhei
ergo uiderint illi qui fuerint: quos
nõbis psalmus & illorum occasione in¬
tellegendos offerat. uideamus: quaera¬
mus ergo quid interp̃tentur typhei
Inuenimus florentes : Florentes ergo
nescio qui inimici erant scõ dauid:
florentes latenti. Inueniamus eos

Expanded text:
Vicus quidam erat Ziph, cujus habitatoVicus quidam erat Ziph, cujus habitatores Ziphaei, in quorum regione se absconderat David, cum eum vellet Saül invenire et occidere. Isti ergo Ziphaei cum hoc cognovissent, prodiderunt eum regi persecutori, dicentes, Nonne ecce David absconditus est apud nos ? Nihil quidem profuit illis proditio eorum, et ipsi David nihil obfuit. Namque animus eorum malignus demonstratus est: Saül vero nec post eorum proditionem potuit comprehendere David; sed potius in ipsius regionis quadam spelunca, cum ejus manibus datus esset occidendus Saül, pepercit ibi David, et quod habebat in potestate non fecit . Ille autem quaerebat facere quod in potestate non habuit. Ziphaei ergo viderint illi qui fuerint: quos nobis Psalmus ex illorum occasione intelligendos offerat, videamus. 2. Si quaeramus ergo quid interpretentur Ziphaei, invenimus Florentes. Florentes ergo nescio qui inimici erant sancto David, florentes latenti. Inveniamus eos
Abbreviated transcription (Latin):
luit inter uestras manus esse captiuus :
Sed qui hoc intellegent : Exultabit iacob
& la&abitur srł uere iacob & uere srł:
Minor ille cui seruiuit maior ipse &ulta¬
bit quia ipse cognosc&. EXPLICIT
pensemus inmora tituli quod in psalmo
non inmorabitur: Inde enimpend& om¬
nis uersus qui cantatur: Si quis itaq: agnos¬
cat quod indomus fronte p̃fixum est. sẽcu¬
rus intrabit. Nec cum intrauerit erra¬
bit: Hoc enim in ipso poste p̃notatum est.
quomodo interius nonerretur : Titulus
se ita hab&. in finem in hymnis intellec¬
tus ipsi dauid. cum uenerunt ⁊iphei.
& dixerunt ad saul: Nonne eccedauid
persecutor erat scĩ uiri dauid: optime
nouimus. quod figurã gerat saul tempo¬
ralis regni non aduitam sed ad mortẽ
pertinentis : & hoc uestrȩ caritati nos
commendasse meminimus: Itemque
quod ipse dauid figuram gerebat xp̃i
uel corporis xp̃i. & nosse deb&is & re¬
colere quod iam nostis: Quidergo tiphei

Expanded text:
luit inter vestras manus esse captivus. luit inter vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligent? Exsultabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major , ipse exsultabit, quia ipse cognoscet. IN PSALMt, compensemus in mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in domus fronte praefixum est, securus intrabit; nec cum intraverit, errabit. Hoc enim in ipso poste praenotatum est, quomodo interius non erretur. Titulus ejus sic se habet: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixepersecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad mortem pertinentis, et hoc Vestrae Charitati nos commendasse meminimus. Itemque quod ipse David figuram gerebat Christi, vel corporis Christi, et nosse debetis, et recolere qui jam nostis. Quid ergo Ziphaei?
Abbreviated transcription (Latin):
sa ipsorum: illius ossa nemo confregit
Confusi sunt qm̃ ds̃ spreuit eos Re uera
fratres quantum ad illos pertinet: magna
illis accesit confusio : In quo loco crucifixe¬
runt dnm̃ quẽ ideo crucifixerunt ne
perderent & locum & regum : nonibi sunt
iudei : Ds ergo spreuit eos. & tamen fran¬
abrahȩ isaac. & iacob possideant cum ip¬
sis uitam aeternam : & siuitam tempora¬
lem amiserunt : Quare hoc : quia exfiliis ho¬
minum : facti sunt filii dĩ  Nam quam diu
manent & nolunt. non est qui faciat bonum
non est usque adunum confusi sunt qm ds̃
spreuit eos : & tamquam adipsos conuersus.
Quis dabit &sion salutare isrł Ostulti incre¬
patis & insultatis colaphitatis. sputis in lini¬
tis. spinis coronatis incrucem erigitis
quem :quis dabit exsion salutarẽ isrł
Nonne quem dixisti non est ds̃ : inauerten¬
do ds̃ captiuitatem populi sui Nonenim
auertit captiuitatem .quis. Nisi qui uo¬

Expanded text:
sa eorum, illius ossa nemo confregit. sa eorum, illius ossa nemo confregit. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Revera, fratres, quantum ad illos attinet, magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos: et tamen sperAbrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
dico redde : Perde pecuniam. ne fiden
perdas : tu reddere pecuniam timuisti
& fidem perdere uoluisti: Martyres
nõ alienam tulerunt. sed &iam suam¬
pserunt : & parum fuit perdere pecu
aeternam inuenirent eam : Ergo ibi
timuerunt ubi timendum estꝰ: Illi
ubi non est timor: Dixerunt enim si
dimiserimus istum uenient romani
& tollent nobis & locum & regnum
Ostultitia & in prudentia dicens in
corde suo non eststimuisti perdere
terram. perdidisti caelum : Timusti
ne uenirent romani & tollerent tib¬
& locum & regnum: num quid tibitis¬
lerent dm̃ e quid ergo restat : quid
nisi ut fatearis quia te̾nere uoluisp
& tenendo male amisisti: perdidist
& gentem & xp̃m : Timendo occiderun
ossa hominib placertium: Et uolen¬
tes plac sre hominibus. timuerunt
perdere locum : xp̃s autem ipse de
quo dixerunt non est ds̃. maluit dis¬
plicire hominibus talibus quales illi
erant filiis hominum nonfiliis dĩ Ma¬
luit displicere. inde dissipata sunt os¬

Expanded text:
dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluisti! Martyres non alienam tulerunt; sed etiam suampserunt: et parum fuit perdere pecunaeternam invenirent eam . Ergo ibi timuerunt ubi timendum est. Illi vubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum . O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti et gentem et Christum. Timendo occiderunt ossa hominibus placentium. Volentes placere hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus, maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt os
Abbreviated transcription (Latin):
autem uis habere arcam plenam.
& inanem conscientiam : ds̃ nonim¬
pl& domum sed pectus: quid tibi
prosunt &teriores diuitiae : site
interior premit egestas : ergo isti
qui propt̃ secularia commodã. qui
propter terrena bona quisuitam
propterea quid deillis sequitur Ibi
timebant timore ubi nonerat timor
Numquid enim timor est. si quis
perdat diuitias non est ibi timor
& ibi tim&ur: Si quis autem ꝑdat
sapientiã ueretimor est & ibi non
tim&ur: audi dinosce. tales intel¬
lege : Commendatur nescio cui saccel¬
lũs non uult reddere : prosuo compu¬
tat. nonputat posse rep&i. iam prosuo
habebit reddere de trectet. uideat
quid timeat amittere : & quid nolit
habere: Indubium ueniunt. pecunus
& fides: Quae prȩciosior .ẽ ibi grauiu
damnum timendum est: Tu autem
ut aurum teneas. fidem perdis: Grauis¬
ore damno percuteris &tu delucro lo¬
& atus es: Ibi timuisti timore. ubi non
erat timor : Redde pecuniam. parum

Expanded text:
autem vis habere arcam plenam, autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui proptocant Deum. 9. Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor. Numquid enim timor est, si quis perdat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat quid timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde pecuniam: parum
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. Consolatur gementem.
& maxime & comme moratione.
Ne imitando malos qui plerumq pro¬
sperantur. delect& fieri malus:
Seruatur tibi quod tibi promissum . ẽ
spes illorum praesens est: tua futura
est: sed illorum fluxa ͭ lcerta: illorum
falsa: tua uera Illi enim dm̃ nonin¬
uocauerunt: nonne cotidie tales rogant
dm̃. & non rogant dm̃ : ad tendite :
si possum hoc dicere. ad iuante ipso dõ:
Ds̃ gratis se uult coli: gratis se uult dili¬
gi Hoc est caste amari: non propte¬
rea illum amari quia dat aliquid pre¬
ter se: sed quiadat se Qui ergo inuocat
dm̃ ut diues faat. dm̃ non muocat:
Hoc inuocat. quod uult ad se uenire
Quid enim est inuotare. nisi uocare in
se: in se uocare. hoc dicitur inuoca¬
re : Nam cum dicitur. ds damihi
diuitias : nonuis ut ipse ds̃ ueniat adte.
sed uis ut diuitiae ueniant adte:
Quod uis ut ueniat adte. hoc inuocas:
Si autem dm̃ inuocares. ipse adte ue¬
nir& ipse ess& diuitiȩ tuȩ : Nunc

Expanded text:
caverunt. Consolatur gementem, caverunt. Consolatur gementem, et maxime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prosperantur, delectet fieri malum. Servatur tibi quod tibi promissum est: spes illorum praesens est, tua futura est; sed illorum fluxa, tua certa; illorum falsa, tua vera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat; hoc enim invocat quod ad se vult venire. Quid enim est invocare, nisi vocare in se? In se ergo vocare, hoc dicitur invocare. Nam cum dicis, Deus da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc