comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regis populi hostilis dauid decapite tulit. & sibim&. diadema inde
formauit : cum redemptor nr̃t ex contraria potestate regnum
auferens sibim& insigne decorũ parauit: Quae aut̃ melius corona
ueri dauid intelligitur. quam conuentus populi catholi ei quaccaput
nrm̃ regem uidelic& xp̃m corde credulo nobilit̃ ambit. & digne
conuersans decent̃ coronat e Om̃is enim scõrũ labor. & certamen
atq uictoria. adhonorem caelertis regis refertur. quia ipse ẽ. au
ciuitas .ẽ. regiammon quae nuncphiladelphia uocat᷑ cuius meminit
& hieremias proph&a: interpr&atur ergorabbath multi. Et saluato
in euangelio dic̃: quia multi ueni ent ab oriente & occidente. & recũ¬
bent cum abraham isa ac & ia cob in regnocelorum.
Factum ẽ. aut̃ posthaet ut absalon filu dauid sororem speciosis simã
uo cabulo thamar ad amar& ammonfilius dauid & deperir& ꝓpt̃
eam ualde & cẽt Incestum ergoqđ ammon dauid maior filius in

Expanded text:
regis populi hostilis David de capite tulit, et sibimet diadema inde regis populi hostilis David de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est « cui civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta . Interpretatur ergo Rabbath multi. Et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum AbrahFactum est autem post haec, ut Absalon filii David sororem speciosissimam vocabulo Thamar adamaret Ammon filius David, et deperiret propter eam valde, » etc. Incestum ergo quod Ammon, David major filius, in
Abbreviated transcription (Latin):
intrpolaterum sic fecit uniuersis ciuitatib: filiorũ ammon. & rł¬
N incuerba dierum it anarrant: manubias quoq: urbis. plurimas
ulit. sopulũ aut̃ quierat in ea eduxit & fec̃ suꝑ eos tribulas &
trahas. & ferratacar pentatransire it aut dis secerent᷑ & contere¬
rentur : sic fec dauid cunctis urbibus filiorũ ammon. & reuersus e
cumomnipopulo suo in hrłm. serrauit enim eos ferratis carpentis.
& diuisit cultris sicut latergduudi solent. quae ex paleis & luto
conficiuntur. Victori a autꝰ dauid imam monitis. quamdux suus
bellando incho auit. sed rex ipseꝑ fecit : Quid significat nisi
regis nr̃i uictoriam. in cunctis gentibus. e Dux enĩ dauid contrahostes
bellum agit : cum ordo scõrum praedicatorum contra mundi poten¬
tes scutum fidei opponit. sed finis certam inis. & trium phus belli
adregem soltimꝰ modo xp̃m defertur : quia ipsi om̃is potestas & po¬

Expanded text:
in typo laterum. Sic fecit universis civitatibus filiorum Ammon, » etin typo laterum. Sic fecit universis civitatibus filiorum Ammon, » etc. Hinc Verba Dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit. Populum autem qui erat in ea, eduxit; et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire, ita ut dissecarentur et contererentur. Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon; et reversus est cum omni populo in Jerusalem . » Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum contra mundi potentes scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis potestas et po
Abbreviated transcription (Latin):
dauid omnem populum. & profectus .ẽ. aduersus rabbath. cũq
dimi cass& coepit eam: & tulit diadem a regiseorum de capite
eius pondo auritalentũ habens gemmas praeciosissimas. & in¬
positum .ẽ. supercaput dauid. & cetera. In paralippomenon
quoq: it ascriptum .ẽ. Tulit aũt dauid coronã melchon de capite
eius & inuenit in ea auri pondo talentum. & pretiosissimas gẽmas
Fecitq: sibi inde diadema. Md chonquippe nomen proprium ẽ
regis sed mel chom inter pr&atur rex eorum: Rex eorũ uocat᷑
ut ebrei uolunt idolum illorum. quod hic uocatur mel chom
cuius diadematis aurum & gem mas conflas se & purgasse
dicitur dauid scđm legem & fecis sesibi diadema inde quod
hic positum suꝑ caput eius dicitur. sed & praedã ciuitatis aspor¬
tauit multã ualde. populũq: eius adducens serrauit. & circum¬
egit super eos ferrata carpenta : Diuisitq: cultris. & trans duxit

Expanded text:
David omnem populum, et profectus est adversum Rabbath. Cumque David omnem populum, et profectus est adversum Rabbath. Cumque dimicasset, cepit eam; et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, habens gemmas pretiosissimas, et impositum est super caput David, » etc. In Paralipomenon quoque ita scriptum est: « Tulit autem David coronam Melchom de capite ejus; et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque sibi inde diadema . » Melchom quippe non nomen proprium est regis, sed Mechom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom; cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem; et fecisse inde sibi diadema, quod hic positum super caput ejus dicitur. « Sed et praedam civitatis asportavit multam valde. Populumque ejus, adducens serravit, et circumegit super eos ferrata carpenta; divisitque cultris, et transduxit
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur pugnabat ioab contra rabath filiorũ ammon. & expugnabat
urbem regiam : misitq io ab nuncios ad dauid dicens: dimi caui aduersa
rabath. & capienda ẽ. urbsaquarũ: Notandum qđ in ebreo quandocũ
adiectione nominũ ponitur. rabathscribit᷑. sicut . ẽ. rabbath filiorũ
ammon quando sine adiectione nominũ non rabbath. sed rabba scribiꝰ¬
Nuncigitur congrega reliquã partẽ populi. & obsidẽciuitatẽ &
capeeam. necũ ame uastata fuerit urbs. nomini meo ad scribat ues
Hinc iosephus porro inquid io ab ammanitas obsessio fortiter
as fligebat. aquam cis auferens & rerum c&erarum ubertatem:
multumq eos cogebat crbi & potus in opia laborare. Ex modico
namq puteo bibebant om̃s. & licet esset illis forte auxilium.
netamen deficerent. non eo largius ut ebantur. Quo facto
scripsit᷑ dauid haec significans rogans cum. ut uenir& ad ciuitatẽ
quatenus uictoriam eius nomine designar&. Congregauit itaq

Expanded text:
Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversum Rabath; et capienda est Urbs aquarum, » etc. Notandum quod in Hebraeo quando cum adjectione nominum ponitur Rabbath, sicut est Rabbath filiorum Ammon. Quando vero sine adjectione nominum, non Rabbath, sed Rabba scribiNunc igitur congrega reliquam partem populi, et obside civitatem, et cape eam, ne cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur » Hinc Josephus: « Porro, inquit, Joab Ammonitas obsessione fortiter affligebat aquam eis auferens, et rerum caeterarum ubertatem, multumque eos cogebat cibi et potus inopia laborare. Ex modico namque puteo bibebant omnes. Et licet esset illis forte auxilium, ne tamen deficerent non eo largius utebantur. Quo facto, scripsit ad David, haec significans: rogans eum ut veniret ad civitatem quatenus victoriam ejus nomini designaret. Congregavit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
lux aurore oriente sole mane absq: nubibus rutilat. & sicut pluuus
germinat herba de terra. Qui enim intimo redĩ dominationem
in subditis exerc&. lucis opera ꝑsolem iustitiae inluminat apro fert :
Nec in eis aliquid remanebit obscurũ. sed imbrecelestis gratiȩ inriga
tus germinauirtutum in carneuiuens fructificat: Nec tanta e
domus mea apud dm̃ ut pactum aet̃ num inir& mecũ. firmũ in omnib
atq munitum. Cuncta enĩ salus mea & omis uoluntas. nec ẽ quic quã
exea qđ non germin& Hic idem proph&a inpsalmis dicit qđ beatus
urqui in legedñi meditaturdie acnocte : Sittã quã lignũ qđ planta¬
tũ ẽ secus decursus aquarũ. quod fructũ suum dabit intemporesuo.
Et folium eius non deflu&. & omĩa quȩ cũq fecerit prosperabuntur.
Prae uaritores aut̃ quasi spine euellent᷑. uniuersi quae non tallunt᷑
manibus. Et siquis tangere uoluerit eas. armabit᷑ ferro & ligno lanceato.

Expanded text:
lux aurorae, oriente sole mane absque nubibus rutilat, et sicut pluviis lux aurorae, oriente sole mane absque nubibus rutilat, et sicut pluviis germinat herba de terra. » Qui enim in timore Dei dominationem in subditos exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert, nec in eis aliqtus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem propheta in Psalmis dicit, quod beatus vir qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et folium ejus non decidet, et omnia, quaecunque fecerit, prosperabuntur . » « Praevaricatores autem, quasi spinae, evellentur universi: quae non tolluntur manibus, et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro et ligno lanceato,
Abbreviated transcription (Latin):
Posteaq: misertus ei medicinam scãe in carnationis indulsit & bap¬
tis matis beneficio. xp̃i anum populum deorbis uniuersita te cale¬
git : Ds̃ qui accinexit meuirtute. Tertio inroremiseri cordie iox
xp̃i saluatoris in labitur. ubi pulcherrimis allusionib: uirtus us
cedae catholicȩ dicta proferuntur & cum magna exultatione
diuinitatis concessamunera laudantur H laec aut st̃ uerba noius sii
confessionem laudis significant. quam superato hoste & ꝑ acta
uctoria. mortis laudem sc̃i in aet̾num dõ cantabunt.: Dixit uircui
psalmista qui & proph&a. luculentissime dexpo filiodĩ & de in carna¬
toneeius a credemptione humani generis pro ph&auit. Sp̃s dñi
locutus ẽ perme. & sermo eiꝰ perlinguam meam. ds̃ isrł mihilocutꝰ ẽ.
& sermodnĩ qui ẽ filius dĩ. eaque pro ph&a uatici nauerat. ꝑ gratiã
suam ueracit̃ proferre donauerat. Dominator intimoredĩ. sicut

Expanded text:
posteaquam misertus ei medicinam sanctae incarnationis indulsit, et bapposteaquam misertus ei medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum populum de orbis universitate collegit. « Deus qui accinxit me virtute. » Tertio, in rore misericordiae vox Christi Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allus onibus virtus ejus ae catholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione Divinitatis concessa munera laudantur. COMMENTARIUS. Diconfessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt? « Dixit vir, cPsalmista, qui propheta luculentissime de Christo Filio Dei, et de incarnatione ejus ac redemptione humani generis prophetavit. « Spiritus Domini locutus est per me, et sermo ejus per linguam meam. Deus Israel mihi locutus est,  sermo Domini, qui est Filius Dei, ea quae Propheta vaticinaverat per gratiam suam veraciter proferre donaverat. « Dominator in timore Dei, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
riatur conscriptus : Nec in merito psalmus iste in regnorũ libris solis
inuenitur. qui regnum illius significat ubi aduersarium non habenꝰ
Titulus enĩ eius ẽ. indiequa eripuit eum dñs demanu omniũ inimi co¬
suorum. & demanusaul. Quis enĩ figurat᷑ indauid: nisi ille qui uent
patitur inimicos. unde & illud ꝑ secutori. quẽ uoce mactauit & insui
corpus traiciens aliquo modo madtauit: in tonuit decelo saule sal
quid mepersequeris : quando aut̃ eripitur hoc corpus ei demas
omnium in imicorum eius nisi cum & illa nouis sima inimica desin¬
&urmors ut perueniatur ad regnum eius: Dñs inquit p&ra mea u
roburmeum: psalmus hic unitantum non potest conuenire ꝑsont
sed quat tuor diuisi onibus subiacebit: Nã primo ordine pro phda
loquitur gratias agens quod eum degrauib periculis diuina pi&as
lo quitur quae ante aduentum dñi innumeras ꝑtulit calamitates :

Expanded text:
riatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus reperitur, qui regnum illius significat, ubi adversarium non habemus. Titulus enim ejus est: « In die, qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus et de manu Saul. » Quis enim figuratur in David, nisi ille qui venit sia, adhuc patitur inimicos; unde et illud persecutori, quem voce mactavit et in suum corpus trajiciens aliquo modo manducavit, intonuit de coelo: « Saule, Saule, quid me persequeris ? » Quando autem eripitur hoc corpus ejus de manu omnium inimicorum ejus, nisi cum et illa « novissima inimica destruetur mors , » ut perveniatur ad regnum Dei. « Dominus, inquit, petra mea, et robur meum. » Psalmus hic uni tantum non potest convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Nam primo ordine Propheta loquitur, gratias agens quod eum de gravibus periculis divina pietasdo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calamitates,
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia declarant ubi. ait. Hii quattuor natisunt dearepha
ingech & ceciderunt in manudauid. & seruorũ eiꝰ. Iudei quoq¬
hanc arepham in atremgigantũ. orpham nurũ noeami eẽ arbi¬
trantur. N otandũ aut̃ qđ iosephus hystorio grafus iudeorũ. ubi
stius loci in libro anti quitatum septimo meminit in ddob: proelus
contra palestinos peractis. concordat cũ scriptura regũ. Detertio
uero proelio itadicit: Posthancuero conpressionẽ phalestini denuo
pugnauerunt. suꝑ quos exercitum mittente dauid. uir fortis appa¬
rut ephan cognatus. eiꝰ : Nam contra singulos fortissimos palestino¬
rũ solus pugnando ꝑ emiteos. & alios conuertit in fugã : quorũ &iã
multi in prdelio ceciderunt. Vtrum aut̃ ipsũ adõdatũ ephan appel¬
lauerit uel alium quem lib&. hoc nomine notauerit incertũ. ẽ
Quartũ bellũ fuit ingeht. in quo uirexcelsus qui senos in manib: pedi

Expanded text:
sequentia declarant, ubi ait: sequentia declarant, ubi ait: in Geth et ceciderunt in manu David et servorum eius lohanc Arapham matrem gigantem, Orpham nurum Noemi esse arbitrantur. Notandum autem quod Josephus historiographus Judaeorum, ubi istius loci in libro Antiquitatum septimo meminit, in duobus praeliis contra Palaestinos peractis concordat cum Scriptura Regum. De tertio vero praelio ita dicit: « Post hanc vero compressionem Palaestini denuo pugnaverunt; super quos exercitum mittente David, vir fortis apparuit Ephan cognatus ejus. Nam contra singulos fortissimos Palaestinorum solus pugnando peremit eos, et alios convertit in fugam, quorum etiam multi in praelio ceciderunt. » Utrum autem ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, in quo vir excelsus, qui senos
Abbreviated transcription (Latin):
urauerunt uiri dauid dicentes. Non egredieris nobiscũ ad bellũ. neex¬
tinguas lucernam isrł. secundũ quoq fuitbellũ in gob contraphilis¬
ies tunc percus sit sobachai deusathi zaph destrrpearefa. Tertiũ
quoq fuit bellũ in gob contra philisteos. in quo ꝑcus sit adõdatus
filius saltus polemitarius. bethleemites goliath getheum. cuus
dato ita exponitdicens. Gobenĩ interpr& aturlacus : Id circo lacus
quia sicut in lacum leonũ quis mittitur ita semetipsũ contra goliath
dauid misit. Ad eodatus ipse ẽ dauid÷ id circo dicit᷑ ad eodatus
quia adõ electus ẽ in regnũ : filius saltus quiadesaltu ubi oues
pascebat eductus ẽ. Polemitarius quiadegenere beseleel mat̃ eiꝰ fuit
bethleemites quia noemi & ruth. tempore uber tatis reuerse sunt
in bechleem & qui apanis causa ruth boor nota .ẽ. & propt seaidem
locus domus panis uocatus .ẽ: quod uero adõdatus ipsesit dauid:

Expanded text:
iuraverunt viri David dicentes non egredieris nobiscum in bellum ne exiuraverunt viri David dicentes non egredieris nobiscum in bellum ne extinguas lucernam Israhel secundum quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos tunc percussit Sobbochai de Usathi Seph de stirpe Arafa tertium quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos in quo percussit Adeodatusfilius Saltus, Polymitarius, Bethleemites, Goliat Gethaeum, cujus dato ita exponit, dicens: Gob enim interpretatur lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittitur, ita semetipsum contra Goliath David misit. Adeodatus ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo est electus in regnum. Filius saltus, quia de saltu, ubi oves pascebat, est eductus. Polymitarius, quia de genere Beseleel mater ejus fuit. Bethleemites, quia Noemi et Ruth tempore ubertatis reversae sunt in Bethleem . Et quia panis causa Ruth Booz nota est Et propterea idem locus domus panis vocatus est. Quod vero Adeodatus ipse sit David
Abbreviated transcription (Latin):
fuis se dicitꝰ : eo qđ dauid reduxis set cum pace: & quod ait idem mifsi¬
bosed regi aetiam cuncta accipiat. postquã reuersus e dominusm
re indomum suam pacifice : non hoc dixisse suspicat᷑ gratulant ianins
sed in sultanti. & quasi contradm̃ murmuranti: eo qđ ctauud dnt anuro
reduxis set. Et ait ber⁊ ellai adregem : quod sunt dias ancdor in tua
mederut ascendam cum rege hierłmͦ Est aũt seruus tuus chamaa nis
ebra maam intet prasatur suspirans quã diltum patsop mansit supi¬
rins uocatus ẽ Port quã uero indoctrinã daud regis transut ñ cham¬
am sed chamaan quod interpiaatur fidelis appellatus. e
cendit dauid & uiri eius cum eo. & pugnabant. Defici ente aũt dauid
iesbidenob qui fuit degenere arefa cuius hasta trecentas un cias appen¬
debat & accinctus erat ensenouo . nisus ẽ ꝑ cutere dauid. praesioq: ei
fuit abisai filius saruiae & percus sum philistem interfecit. Tunc

Expanded text:
fuisse dicitur, eo quod David reduxisset cum pace. Et quod ait idem Miphifuisse dicitur, eo quod David reduxisset cum pace. Et quod ait idem Miphiboseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus est dominus meus rex in domum meam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod David Dominus in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Quot sunt dies annorum vitae meae, ut ascendam cum rege Jerusalem? Est autem servus tuus Chamaan, etrex. » Chamaam interpretatur suspirans. Quandiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chanaon quod interpretatur fidelis  appellatus ecendit David et servi ejus cum eo, et pugnabant. Deficiente autem David, Jesbibenob, qui fuit de genere Arapha, cujus hasta trecentas incias appendebat, et accinctus erat ense novo, nisus est percutere David. Praesidioque fuit Abisai filius Sarviae,
Abbreviated transcription (Latin):
Miffibo seth quoq: filius ionathan : descendit in occur sum regis in loti
pedibus: et notandũ qđ in ebreo non in lotis sed infectis legit̃ pedib
Fecerat nãq: sibi ibidem miffiboseth ut ebrei tradunt ligncos pedes
quibus uti quasi pronaturalibus solebat. sicut solent facere dlaudi
quem ad modũ &illeerat: Ait aut rex ad miffiboseth: quidul tralon¬
ris fixum .ẽ. quod locutus sum : tu&̃ siba diuidite possessiones.
in ebreo italegitur. dixi tu& siba diuidite agrum: Porro qđ in hos
loco in momor fuit dauid amititiae & foederis immo iuiram̃ti qđ
habuit cum ionathan & tam crudele dedit iudiciũ dicens tu&i
Vif fibo seth enim in samuhelis libro legitꝰ & inter pr&at os uercunq
in paralip pomenon uero idem miffiboseth meriba il legitꝰ & inua¬
preatur litigans cum altissimo. Litigatus enĩ cum altis simo  dõ

Expanded text:
« Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. » Et notandum quod in Hebraeo non illotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem Miphiboseth ut Hebraei tradunt ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est, quod locutus sum. Tu et Siba, dividite possessiones, etc. » In Hebraeo ita legitur: « Dixi, tu et Siba, dividite agrum. » Pro eo quod in hoc loco David immemor fuit amicitiae et foederis, imo juramenti, quod habuit cum Jonathan, et tamen crudele dedit judicium, dicens: « TMiphiboseth enim in Samuelis libro legitur, et interpretatur os verecundum. In Paralipomenon vero idem Miphiboseth Meribaal legitur, et interpretatur, litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
sipugnabant : sed a etiã ipsius saluatoris praesentiam. spernebant.
& bene ficiis eius in grati exstiterant. Hinc inpassione suablasphe¬
mauoce ad pilatum dicebant: non habemus regẽ : nisicesarem
Eisi hunc dimittis non es amicuscesaris. Absalon quoq: post interitũ p
foueam grandem missus e : Cuminiquus quisq: postobitum carnis in
inferni mergͥ&ur: suꝑ quem aceruus lapidum congeritur : cũ dira
mentis suae ex probratur. Dauidergo extinctũ absalon plorauita
interitum populi iuidaici. dñs fleuit sicut in euangelio legitur¬
qui auidens ciuitatem hirłm fleuit suꝑ illam: cuius miseriae intar
compassus .ẽ. ut actiam usq: ad mortem crucis ineruditioneeiꝰ & an
salutis suae ꝑ manserit
oniuersus populus quicorã rege uenis se legitur hii sunt quicũ dauid
ꝑ manserant: qđ uero ait isrł fugit int aber nacula sua: hi intello¬
gendi sunt. quicum absalon ꝑduellionem rebelles exstiterant

Expanded text:
repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemus regem, nisi Caesarem « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . » Absalom quoque post interitum, in foveam grandem missus est, cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergetur. Super quem acervus lapidum congeritur, cum duritia mentis suae illi approbatur. David ergo exstinctum Absalom ploravit, cum interitum populi Judaici: « Videns civitatem Hierusalem, flevit super illam . » Cujus miseriae in tantum compassus est, ut etiam usque ad mortem crucis, in eruditione et cura salutis suae permanserit sua, etc. » Universus populus, qui coram rege venisse legitur, hi sunt qui cum David permanserant. Quod vero ait: « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant.
Abbreviated transcription (Latin):
suspenso in t̃cȩlum & terram. mulus cui insederat ꝑ transiuit.
Quid significatꝰ ab salon mulo fugiens in quercu ꝑ cesariem capitis
suspensus ẽ nisi quod iudei stultitiae carnalis sensus. in cũ bentes
propt̃ suꝑstitiositatẽ pharisaicam legem corrũ pentes. ꝑ ipsã quã
ad correctionẽ uit aeꝑ ceperant. mortis occasionẽ habuerant .o
Vnde & saluator in euangelio. dixit adeos. Nolite arbitrari qđ ego
accusaturus simuos apud patrem meum. Moyses enĩ inquem uos
confiditis: illeuos accusat. Io ab ergo incor absalon. tres lanceas in¬
figit. cum antiquus hostis suꝑbiam auaritiã. & in uidiã seuꝑ fidiã
in coriud aicipopuli inmisit. quae illis maxime causaꝑditionis
erant. Suꝑbi fuerunt. qui in contemptudĩ idolafabricauerunt:
Cupi difuerunt : quires transitorias. uirtutũ dilitiis preponebant:
Perfidi uero & inuidifuerant. qui non solũ dictis legis & proph&arũ

Expanded text:
suspenso inter coelum et terram, mulus, cui insederat, pertransivit, etc. suspenso inter coelum et terram, mulus, cui insederat, pertransivit, etc. » Quid significat, quod Absalom, mulo fugiens, in quercu per caesariem capitis suspensus est, nisi quod Judaei stultitiae carnalis sensus incumbentes, propter superstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant. Perfidi vero et invidi fuerunt, quod non solum dictis legis et prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
dauid in loco fratris istesobi quiad dauid legitur cũ c&eris uenisse.
&stratoria & tap&ia. & uãfictilia. & c&era quae secuntur ei
obtulis se
itaq: egressus ẽ populus in campum contra isrł: & factũ ẽ preliũ
insaltũ ephraim. & cesus .ẽ. ibi populus isrł ab exercitudauid. factaq
ẽ plaga magna. indie illa .xx. milium: fuit aut̃ ib i proelium
dispersum suꝑ faciem om̃is terrae : & multo plures erant. quos
saltus consum pserant depopulo. quã hi quos uorauerat gladius in
bello: Saltus hic quiplures consumpsisse quã gladius uorasse legit᷑
bestias fero cissimas quae in saltuerant: ebrei autumant : a quibus
plures consumpti quã agladio uorati fuerint Accidit aut̃ ut occurre¬
r& absalon seruis dauid. sed ens mulo. Cũq: ingressus fuis s& mulus
subt̃ condensam quercum & magnã. adhesit caput eiꝰ quercui: & illo

Expanded text:
David in loco fratris iste Sobi, quia ad David legitur cum caeteris venisse, David in loco fratris iste Sobi, quia ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia, et caetera, quae sequuntur ei obtulisseItaque egressus est populus in campum contra Israel, et factum est praelium in saltu Ephraim. Et caesus est ibi populus Israel ab exercitu David, factaque est plaga magna in die illa viginti millium. Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello, etc. » Saltum hunc, qui plures consumpsisse quam gladius vorasse legitur, bestias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint. « Accidit autem ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo. Cumque ingressus fuisset mulus subter condensam quercum et magnam, adhaesit caput ejus quercui, et illo
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa delicta abscondunt᷑ achomines a ꝑsecutione antiqui hostis
protectiliberant᷑. Cũq: uenis set dauid in castra madian sobi filus
naas derabbath filiorũ ammon & machrr filius amiheł deloda¬
bar & berzellai gala atides derogelim obtultrunt eistratona
& tapetia & uasa fictilia frumentũ & hordeum & farinã pulmtũ
& fabam & lentem: frixum cicer & mel & butrrũ. oues & pingua
utulos : dederuntq dauid & populo quicũ eoerat aduescendum:
suspicati sunt enĩ populum fame & siti fatigar undeserto.
Iste sobi filius fuit naas regis. cum quo pugnauit saul: ipse aetiam¬
& naas fecit misericor diam cum dauid. quando fugiebat a facie saul
quo mortuo. dixit dauid. Faciam misericordiam cũ a non. sicut
fecit naas patereius mecum. Interempto uero ad auid a non qui ei
indecaluan dis seruis sus iniuriam fecerat. constitutus. ẽ ab eodẽ

Expanded text:
omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Madian, Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, et Machir filius Amiel de Lodabar, et Berzelai Galaadites de Rogelim, obtulerunt ei stratoria, et tapetia, et vasa fictilia, frumentum et hordeum, et farinam polentam et fabam, et lentem, frixum cicer, et mel, et butyrum, oves et pingues vitulos, dederuntque David et populo qui cum eo erat ad vescendum. Suspicati enim sunt populum fame et siti fatigari in deserto, etc. » Iste Sobi filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugiebat a facie Saul. Quo mortuo, dixit David: « Faciam misericordiam cum Ammon, sicut fecit pater ejus mecum . » Interempto vero a David Ammon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
unt : cummalignospũs euadere quȩrunt. Hiergo stabant uixta fonta
rogel. qui interpr&atur tristis. ł deorsum : cum luctũ & dispectũ
in hocmundo appetunt habere ꝓpt̃ cȩlestis regnidesi derium
Declinant ergo concito gradu. fugientes indo mecuiꝰ dã uiri inbiau
quilocus int̃pr&atur electus siue uiuenis cum ad ciliscentiae tempon
in memoriam reducunt: Descendunt in puteũ quierat muestibulo
cumpatientiae sehumi lit̃ subiciunt : quaecunctis netes saria .ẽ.
in hoc tempore ante finẽ scilic& praesentis uitae. Ex pandit mulio
uel amen suꝑ osputei : cũ ecđa praecũ assiduitate delicta uiuen¬
tutis &ignorantiae. suorũ filiorũ abscondere certat quasi sic cans
trpsenas cum carnis las ciuiã ꝑ continentiae rigorẽ restringit
praccũ in conpugtione lacrimarũ. & ꝑ castigationẽ corporis

Expanded text:
unt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem unt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, cum luctum et despectum in hoc mundo appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. « Declinant ergo concito gradu fugientes in domo cujusdam viri in Bahurim qui locus interpretatur electus, sive juvenis , cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descendunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enim in lata conuitia benetoleramus. cum in sccr&o mentis ad
mala per p&rata recurrimus: leuequip peuidebit᷑ quod in iuria
ꝑcutimur . dum in actionenr̃a conspicimus : quia peius .ẽ. qđ meremu
sicq fit ut contumelus gratia magis quã iradebeatur. quarũ inter
uentu dõ iudice poena grauior declinare posse confidit᷑. Qđ autẽ
ionathas qui int̃ pr&at᷑ columboedonũ & achima as qui int̃ pr&atu
frat̃ m̃s quis qui ad ex plorandum factũ absalon &dauid renunciand
decreti. fugientes absalon. decli nauerunt indomũ cuiusdã uiri inbas
qui habebat puteum inuestibulo suo. & des cendert̃ in cũ. Tulit aut̃
mulier. et ex pandit uelam̃ suꝑ osputei. quasi sic canstrpsenas. & sicres
latuit nonsinemysterio eẽ cernendum ẽ: quid significant istiduo
iuuenes ionathan uidelic& & achimaas : Nisi eos quiper gratiã sp̃s sc̃ĩ
renati. & innumero frm adscripti sunt : qui recedentes ab absalon. fug¬

Expanded text:
Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad mala perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus quia pejus est quod meremur. Sicque fit ut contumeliis gratia magis quam ventu, Deo judice, poena gravior declinari posse confiditur. Quod autem Jonathas, qui interpretatur columbae donum, et Achimaas, qui interpretatur frater meus quis, qui ad explorandum factum Absalom et David renuntiandum decreti, fugientes Absalom, declinaverunt in domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum, « Tulit autem mulier et expandit velamen super os putei, quasi siccans ptisanas, et sic res latuit, » non sine mysterio esse credendum est. Quid significant isti duo juvenes, Jonathan videlicet et Achimaas, nisi eos qui per gratiam sancti Spiritus renati, et in numero fratrum ascripti sunt? qui recedentes ab Absalom fugi
Abbreviated transcription (Latin):
suslector multa in unum intellegat. quisquis contumeliis uerborũ¬
praessus cũ uirtute patientiae. seruare non sufficit dauid factũ ad me¬
moriã reducat: quem cum semei totconuitiis urguer&. & armatipce¬
res ulcisci contenderent ait: quid mihi & uob filii saruiae : dimittite
cum ut maledicat Dns enĩ praecepit ei. ut maledicer& dauid: Etquis ẽ
quiaudeat dicere quare sic fecerit: & paulo post: dimiteeũ utma ledicat
uxta praeceptũ dñi : si forte aspiciat dñs ad flictionẽ meam: & reddat
mihibonũ ꝓmaledictione hac hodierna: quibus profecto uerbis in¬
dicat qui aper p&rato bersabeae scelere ex surgentem sefilium fugi¬
ens reduxit adanimum malũ quod ꝑ p&rauit: et aequanimiter¬
pertulit qđ audiuit : & contumeliosa uerba nontã conuitia. quamad¬
uitoria credidit quibus sepurgari sibiq: miscreri posse iudicauitꝰ

Expanded text:
sus lector multa in uno intelligat, quisquis verborum contumeliis prsus lector multa in uno intelligat, quisquis verborum contumeliis prpressus, cum virtutem patientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat; quem cum Semei tot conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat; Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui audeat dicere quare sic fecerit? Et paulo post: Dimittite eum, ut maledicat juxta praeceptum Domini, si forte respiciat Deus afflictionem meam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna. Quibus profecto verbis indicat quia pro perpetrato Bethsabee scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit ad animum malum quod perpetravit, et aequanimiterpertulit quod audivit, et contumeliosa verba non tam convicia quam adjutoria credit, quibus se purgari sibique misereri posse judicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cohabitationexp̃i. sed clausi id ÷ separatierunt. a consortio eius alieni
illetamen qui solem suum orirłfacit superbonos & malos. & pluit suꝑ
iustos & iniustos. non rennuat beneficiis suis pastum talib: in hoc mundo
praebere ut ꝑ conlata beneficia. oc casionẽ tribuat conuertendi
quis quis fidelium diuinȩ gratiae inlustratione. conpon&ur. scõdesiderio
de imis ad summa uchi suꝑ contem plationis penna festin&: scõrum
praecedentium patrũ gesta. antementis oculos ponat: atq in eis seimi¬
tatione exercendo proficiat. & quod in p̃sentitiuillat exustio ł p̃terito¬
rum memoria malorũ reprimat. uel donorũ prȩcedentiũ consolatione
restinguant : uł aetiam imitatione ut dictũ ẽ. patrũ praecedentiũ ꝓuo¬
c&ur ad melius: quod necesse ẽ ut sicut proposuimus exemplis euiden¬
toribus ad probemus: ut enim unum demultis loquar. quatenus studio¬

Expanded text:
cohabitatione Christi, sed clausi, id est, separati erunt, a consortio ejus alieni. cohabitatione Christi, sed clausi, id est, separati erunt, a consortio ejus alieni. Ille tamen, « qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos , » non renuit beneficiis suis pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. Quisquis fidelium divinae gratiae illustratione compunctus sancto desiderio de imis ad summa vehi supernae contemplationis penna sustinet, sanctorum praecedentium patrum gesta ante mentis oculos ponat, atque in eorum se imitatione exercendo proficiat, et quod in praesenti titillat ex vitio, vel praeteritorum malorum memoria reprimat; vel donorum praecedentium consolatione restinguat; vel etiam imitatione ut dictum est patrum praecedentium provocetur ad melius. Quod necesse est ut sicut proposuimus exemplis evidentioribus approbemus. Ut enim unum de multis loquar, quatenus studio
Abbreviated transcription (Latin):
qui alienam prauis sua sionib: corrũpere satagebant scut abitofl
sigenificat credentes ex gentibus: quilic& cum absalon aliquando fuis seuisi sint.
imen prauis cius operibus. non communicantes. nec achy tofel iniquis suggesti¬
onibusum quam consentientes: sed cũ dauid fidelit̾ ꝑmanserunt. Interp̃tat᷑
aũt chusai & hrops. a rachites longitudo mea : Hincquoq: in ꝓph&a scriptũ ẽ
uertĩ as hrops pellem suam. Etin psalmo: aethropia inquid festin& manꝰ
ipse adcustodiendum domum dimisit. stu prando corrũpit. significat qđ
apostata angelus quosdam quiuidentur regere & custo dire populum di
hereticaprauitate seducendo decipit: Ad quas tamen dauid ultra non in¬
greditur. sed incustodia positis alimenta praeb& : ipsȩq inuiduitate
iuuentes clausȩ sunt usq addiem mortis suae. quia cum her&ici auia
ueritatis oberrantes. denuo ad eam redire dissimulant: non sunt digni

Expanded text:
qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagebant, sicut Achitophel significat credentes ex gentibus, qui licet cum Absalom aliquando visi sunt, tamen pravis ejus operibus non communicantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes, sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops; Arachites, longitudo mea. Hinc quoque in Propheta scriptum est: « Vertit Aethiops pellem suam . » Et in Psalmo: « Aethiopia, inquit, festinet manus ipse ad custodiendam domum dimisit, stuprando corrupit, significat quod apostata angelus quosdam, qui videntur regere et custodire populum Dei, haeretica pravitate seducendo decipit. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet. Ipsae quoque in viduitate viventes clausae sunt usque ad diem mortis suae. Quia cum haeretici, a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non ad firmando. sed negando ꝓnunciandũ . ẽ. Fortissimus iste
dauid intelligen dus.ẽ. quod & sequentia declarant. Scit enĩ om̃is
isrł fortem eẽ patrem tuum. & robustos om̃s quicũ eosunt
Ionathan aut̃ & achimaas stabant ux ta fontẽ rogel: ab ut ancilla
&ẽ nuncia uitcis & illi profecti sunt. Hacc ancilla quasi lauandi grata
cum plns ad fontem rogelicrat ut poenitus res non dephendera ar luo
aut quirem indicat absalon filius eius dem ancille paruuilus dicit filie
Sauid gat uenit in castra quacmanam ebraice legunt is Inquo fo
obuem suerunt angelidĩ ucob sicut ingeneri se ribit & uoi quot ucd¬

Expanded text:
» quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Fortissimus iste » quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Fortissimus iste David intelligendus est, quod et sequentia declarant: « Scit enim omnis Israel fortem esse patrem tuum, et robustos omnes qui cum eo sunt. Jonathas autem et Achimaas stabant juxta fontem Rogel. Abiit ancilla, et nuntiavit eis; et illi profecti sunt. » Haec ancilla, quasi lavandi gratia, cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. David autem venit in castra, quae Manaim Hebraice leguntur: in quo loco obviam fuerunt angeli Dei Jacob, sicut in Genesi scribitur: « Et
Abbreviated transcription (Latin):
idquem absalon. łaec ẽ inquid gratia ad amicũ tuũ In ebreo legit᷑.
Haec in quid miseri cordiatua ad amicũ tuũ qđ non adfirmando. sed
negando pronuncandum ẽ. & est sensus misericordia .ẽ. aut dici
ꝓscquar dauid hac nocte & ir ruens suꝑ eum quippequilas sus ẽ
resolutis manibus ꝑcutiã eum. Cũq fugerit om̃is populus qui cũ eo ẽ
ꝑcutiã regem de solatum. & reducam uniuersũ populũ quomodo amaes
reuertisolent. scilic& sicut reuerti solent hĩ qui am misso in proelio
rege reuertunt᷑. sic uniuersus populus isrł reuert&uradte. Itcũ
ceuderit unus qui lib& imprincipio. audi& quicũq audierit. &
dic& facta ẽ plaga in populo qui sequebat urabsalon. & fortissi¬
mus quiq: cuius cor .ẽ quasi leonis pauore solu&ur. In ebreo ita
hab&ur & fortis simus ipsecuiꝰ cor .e. quasi leonis pauore solu& ur

Expanded text:
Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicum tuum? » In Hebraeo legitur: « Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicum tuum? » In Hebraeo legitur: « Haec, inquit, misericordia tua ad amicum tuum; » non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Et est sensus: Misericordia est aut dici persequar David hac nocte, et irruens super eum, quippe qui lassus est resolutis pedibus, percutiam eum. Cumque fugerit omnis populus, qui cum eo est, percutiam regem desolatum, et reducam universum populum, quomodo omnes reverti solent. » Scilicet sicut reverti solent hi qui, amisso in praelio rege, revertuntur, sicut universus populus Israel revertetur ad te. « Et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiet quicunque audierit, et dicet: Facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom; et fortissimus quique, cujus res est quasi leonis, pavore solvetur. » In Hebraeo ita habetur: « Et fortissimus ipse cujus cor est quasi leonis pavore solvetur;
Abbreviated transcription (Latin):
noneire sponsum .ẽ. idcircosubsequentibus dixit dauid ut reporta
utmaledicat abisai solus dixerat. uadã & amputabo caput eius.
Et dauid ad abisai. & adio ab respondit dicens. Quid mihi & uob filu
saruiae: acsi dicer&. Num quid uultis interficere istum. sicut int̃ fecistis
abner. Dñs enĩ praecepit ei ut maledicer& dauid. Et quis ẽ quidicat
quare sic fecerit : sub audit quaresic fecerit non dñs sed semei:
semei qui maledixit dauid. ipse .ẽ. ut ebrei dicunt nabath pater
hieroboam qui filius semei dicit᷑ & inzelodomus saul maledicebat
dauid. Nomen uero auicius iemini fuit. & ipsesemei ex tribu effraim-
filii ioseph exstitit ꝗn de &idem semei ad dauid dicit. Primus quoq
ueni hodie de omni tribu ioseph Cum aut̃ uenis set chusai arachites
amicus dauid ad absalon : locutus ẽ ad eum saluerex : saluerex

Expanded text:
non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David ut reportarnon ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David ut reportar« maledicat. » Abisai solus dixerat: « Vadam et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et Joab respondit, dicens: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? Subauditur: Quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei qui maledixit David, ipse est, ut Hebraei dicunt, Nabath, pater Jeroboam, qui filius Jemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejus Semei fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit. Unde et idem Semei ad David dixit: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph. » « Cum autem venisset Chusai Arachites amicus David ad Absalom, locutus est ad eum: Salve rex, salve rex.
Abbreviated transcription (Latin):
amnon fratrem suum interfecit usq adillud temp̃ quo patri dixit¬
Nadã & roddam uotamea quaeuoui dño in hebron: Perspicue setrar
sidiligent̃ ꝓscrutatus fuerit inueni& : cũ utiq ab salon intet fecto
aminon inges sur apud tolmai regem tribus annis & in hierem indo
reuo ent us nonuso patre duob: moratus annis fuerit &sex cordino¬
sacuem patris uiderit & contracum ꝑ ducllione praepasauent
uotum nãq seuouis sementiendo dixit i÷orat ione facturun
in loco quo requiescunt abraham isaac. & iacobiCent qut sacdoch¬
&s uniues si leuit actum eo portantes arcã foederis di & deposuert
artãdi ł tascendit abiathar donc ex plaus cel omnis popuosus¬
quiegres sus fuerat deciuitate. Id eo arcamdĩ deposuis sedicuntur
dns ab abiatharsacerdote consul ar&ur quouersus dauid ire debero.
uscendisseaũt ab abiathar dicit᷑. i÷ orasse: Et quia oraculũ diuinũ

Expanded text:
Amnon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempAmnon fratrem suum interfecit, usque ad illud temp« Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron, » perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet, cum utique Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus non viso patre, duobfaciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparavit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturus in loco quo requiescunt Abraham, Isaac et Jacob. « Venit at arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis populusegressus fuerat de civitate. » Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur: id est, orasse. Et quia oraculum divinum
Abbreviated transcription (Latin):
it cessauit ut ñox ir&ur ab aliquo & non reducer& ab salon indear
mulier : & locutus ẽ rex uerbum istud ut pecc& & ñ reducat ciectũ su
Quod uero ait qua re cogitasti huuis modirem contrapopulũ dĩ ÷: Populu
dĩ uocat eundem absalon siuecos quicũ illoierant : qui quasic aptiua
& ciectierant eo qđ non reducer᷑ Sur adhereditatẽ di nefor texe aui
diis alienis intra aliena seruirent. Nec uult perire ds̃ animã sedidu¬
tat cogitans nepereat poenitus qui abiectus ẽ Acsi dicera: ds̃ peccato¬
res qui adiabolo captiui d&inentur. ut ad se conuertant᷑ uocat¬
& tuqui eum imitari debes. curnon eo modo agis &
ultionẽ suscitari indauid eo qđ ab imelech sacerdotẽ fefellerit a
priũ eum sacerdotũ cedes facta fuerit: Caue lectorplerosq mendocs
codices in quibus scriptũ inuenitur postquattuor nonpquadrao¬
ginta annos Inueraciorib: uero codicibus & in ebraicaueritate non
quattuor annos ad struere uoluerit ab cotempore quo absalon

Expanded text:
ur Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum istud, ut peccet et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo ierant, qui quasi captivi et ejecti erant, eo quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. Nec tractat cogitans ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi d tu, qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? Cultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacerdotem fefelpropter eum sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum invenitur, post quatuor, non post quadraginta annos: in vetustioribus vero codicibus, et in Hebraica veritate, nonquatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore quo Absalom
Abbreviated transcription (Latin):
& seruorũ eĩ. Quid aũt quat tuor bella ista dauid & seruorum eius
contrapalestinos significant : nisibellum xp̃i qđ omnitem pore istius u
in membris sius contra ꝑfidos quosq: istius sđi & contra spiritales nequa
inces sant̃ agit : lic& enim fastus mundanus ł proteruitas malignorin
spirituum seerigat contra eccdesiam xp̃i : Omis tam en principatus
aduersariorum uerod auid hoc ẽ regexp̃o imperante. acproela
seruorum suorum disponente cedit : & om̃s aduer sariiuincuntur
prosternunt uratq: ad nihilum redigunt᷑: Vndepsalmis ta exꝑsona
ecđae confident̃ dicit. Vanasalus hominis: indõ faciemus uirtuto
& ipse adnihilum deduc& tribu lantes nos

Expanded text:
 ejus, etc. » Quid autem quatuor bella ista David et servorum ejus contra Palaestinos significant, nisi bellum Christi, quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum vero David, hoc est, Rege Christo imperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad nihilum rediguntur. Unde Psalmista ex persona Ecclesiae confidenter dicit: « Vana salus hominis. In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet tribulantes nos
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sus siciari e &ee erũ aut scđm allegoriam considesar sopoltsta
pas cims delimans fugit ante faciem eius securus deuictorie quia scicu
mmpium perire squem aetiam fleuit magnoluctu &e deplorauite a sta
parri crdẽ : seribit enĩ fugis sed auid a faciebellantis aduor qust÷ fiitiã
deferens ingentibus ꝑfidem secessit  Mlil abralom qududa dtpatiendo
quaus lleta sceleratȩ cogitationis inter nobel louastar&ur Rdo
ab salon pitris px dicitur: quia pat habuit pucem qua ille non habuat
Aohito suligitur quirecedens adauid ad absulcmntiansmigrauoit hlcnet¬
cos signnfienat quirecedentes atramite ueritatis seso ciant hosti antiquo
& sobsequunt᷑ et rorem Interptaturaut achitofi satis estdentiquo¬

Expanded text:
dicta sufficiant. Caeterum autem secundum allegoriam considerari oportet rimo pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria, quia sciebat impium perire, quem etiam flevit ille magno luctu, et deploravit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et deserens, in gentibus per fidem secessit. Alii Absalon Judam traditorem aquamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalom patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit; Achitophel igitur, qui recedens a David, ad Absalom transmigravit, haereticos significat, qui, recedentes a tramite veritatis, se sociant hosti antiquo, et subsequuntur errorem. Interpretatur autem Achitophel frater meu