comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lle autẽ ignis typus sp̃c scĩ fuit: qui decensurus
erat pꝰ dm̃ ascensionẽ. & remissurꝰ erat peccata om¬
nũ. qui quasi ignis inflaminat animũ ac mentem
fidelem. Unde ait hieremias accepto sp̃u. Et fac¬
tum est in corde meo ut ignis ardens: flãmigerans
in ossib meis. Dissolutus sum undiq & ferre non
possum. S ed etiam in actib apłoꝵ cum decidisset
sp̃s suꝑ apłos. & plerosq qui expectabant ꝓmissa
dnĩ: tamqu̾a ignẽ dispsas eẽ linguas legimꝰ. Deniq
sic uaporabatur singłoꝵ animꝰ: ut musto repleti eẽ
estimarentur. qui acceꝑant linguarũ diũsitatẽ. Quid
gͦ sibi uult eẽ qd̃ ignis aqua factus est. & aqua ignẽ
excitauit: nisi quia sꝑitalis gr̃a ꝑ ignẽ exurit. ꝑ aqm
mundat peccata nr̃a: Eluitur enim peccatum. &
exuritur. Unde & apłs ait. Umuscuiꝰq opus quale

Expanded text:
Ille autem ignis typus Spiritus sancti fuit, qui descensurus Ille autem ignis typus Spiritus sancti fuit, qui descensurus erat post Domini ascensionem, et remissurus peccata omnium: qui quasi ignis inflammat animum ac mentem fidelem. Unde ait Hieremias accepto Spiritu: Et factum est in corde meo ut ignis ardens, flammigerans in ossibus meis: et dissolutus sum undique, et ferre non possum . Sed etiam in Actibus apostolorum cum descendissets Spiritus, et plerosque, qui exspectabant promissa Domini, tamquam ignem dispersas esse linguas legimus. Denique sic vaporabatur singulorum animus, ut musto repleti esse aestimarentur, qui acceperant linguarum diversitatem . 103. Quid ergo sibi vult esse quod ignis aqua factus est, et aqua ignem excitavit; nisi quia spiritalis gratia per ignem exurit, per aquam mundat peccata nostra? Eluitur enim peccatum, et exuritur. Unde et Apostolus ait: Uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ. quia exiuit ignis a dño. & consũp¬
sit uniuersa. quȩ erant suꝑ altare holocausti. Hoc igne
oportebat scĩficari sacrificium. Ido̾q & filios aaron
quia alienũ ignẽ inferre uoluerunt: exiuit iterum
ignis a dño. & consumpsit eos. ita ut mortui extra
castra ꝓicerentur. Ueniens autẽ hieremias in lo¬
cum: inuenit domum in loco speluncȩ. & tab̾nacu¬
lum & arcam & altare incensi intulit illuc. & ob¬
struxit ostium. Qd̃ cum hi qui simul uenerunt cu¬
riosis ꝑscrutarentur. ut notarent sibi locum: neqͣ¬
qua comphendere atq inuenire potuerunt. Ut au¬
tẽ cognouit hieremias. qͥd affectauissent: dixit. Ig¬
notus erit locus. donec congreget as congregationẽ
ppłi. & ꝓpitiꝰ fiat. & tunc d̾s ostendet hec: & appa¬
ppitiationem dm̃ agnoscimꝰ : quã ꝓpitiator in sua
oꝑatus ẽ passione. Arbitror. qd̃ nec ignẽ istũ possu¬
to consumebatur sacrificium: qm ꝓ peccato erat.

Expanded text:
ut scriptum est: Quia exivit ignis a Domino, et consumpsit universa quae erant super altare holocausta . Hoc igne oportebat sanctificari sacrificium; ideoque et in filios Aaron qui alienum ignem inferre voluerunt, exivit iterum ignis a Domino et consumpsit eos, ita ut mortui extra castra projicerentur . 101. Veniens autem Hieremias in locum, invenit domum in modum speluncae, et tabernaculum et arcam, et altare incensi intulit illuc, et obstruxit ostium: quod cum hi qui simul venerant, curiosius perscrutarentur, ut notarent sibi locum; nequaquam comprehendere atque invenire potuerunt. Ut autem cognovit Hieremias quod affectassent, dixit: Ignotus erit locus, donec congreget Deus congregationem populi, et propitius fiat. Tunc Deus ostendet haec, et appai Dei nostri agnoscimus, quam propitiator in sua operatus est passione. Arbitror quod nec ignem istum possito consumebatur sacrificium, quoniam pro peccato erat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad imaginẽ autẽ dĩ creata ẽ. pietate moꝵ. sine qua fides
diuimi cultus ociosa torpescit. & cũ qua integritas aiui
dendo ꝓficiat. ut ꝓficiendo ꝑueniat. Alterũ quoq alte¬
Legitimas nuptias ñ credi dampnaudas licet eis quoq
originali peccato obnoria credat᷑ nasci posteritas. eisq
iure ficeliũ uirginu uł continentiũ p̾ferenda doceat᷑
integritas. Nec unũ trinitatis baptisma qd̃ nefas ẽ ite¬
tetur quibꝰq conferri. s a dõ singłari potestate donari.
de quo dictũ legimꝰ. suꝑ que uideris sp̃m descendentẽ
& mianentẽ suꝑ eũ : hic ẽ qui baptizat in spu scõ. & ego
uidi & testimonium ꝑhibui quia hic ẽ filiꝰ dĩ. Et ne pe¬
nitentiȩ remediis ñ egere nos putemꝰ. ꝓ cotidianis hu¬
manȩ fragilitatis excessib sine quib in hac uita esse n᷑
possumꝰ. ita ut penitentię cõpunctione fructuosa uniu̾-¬
sa fateam᷑ deleri peccata. sicut scriptũ ẽ. beati quoꝵ remis¬

Expanded text:
ad imaginem Dei creata. 4. De pietate morum, sine qua fides divini cultus otiosa torpescit, et cum qua integritas divindendo proficiat, ut proficiendo perveniat. Alterum quoque alter consensio. Legitimas nuptias non credi damnandas, licet ex eis quoque originali peccato obnoxia credatur nasci posteritas, eisque jure fidelium virginum vel continentium praeferenda doceatur integritas. 5. Neque unum Trinitatis baptisma quod nefas est itetetur quibusque conferri, sed ab eo singulari potestate donari, de quo dictum legimus: « Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei . » Et ne poenitentiae remediis nos egere non putemus, pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus sine quibus in hac vita esse non possumus, ita poenitentiae compunctione fructuosa universa fateamur deleri peccata, sicut scriptum est: « Beati quorum remis
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ uniꝰ essentiȩ eiusdemq potestatis & sempit̾nitatis unũ
d̾m inuisibilẽ. ita ut singulis ꝑsonarũ ꝓprietate seruata.
nec substantialit᷑ trinitas diuidi nec ꝑsonalit᷑ debeat om¬
nino confundi. Patr̃e quoq confiteri ingenitũ. filiũ geni¬
tũ. sp̃m autẽ scm neq genitu neq ingenitũ. s ex patre
& filio ꝓcedentẽ. filiũ a patre nascendo ꝓcedere. sp̃m uͦ
gine homunẽ sine peccato suscepisse. ut que sola bonita¬
te creauerat. sponte lapsũ miscditer repararet: quẽ
ueracit᷑ crucifixũ & die tercia resurrexisse. & cũ eadẽ
ipsa carne glificata ascendisse in cȩlũ. in qͣ & ad iudiciũ
uiuoꝵ & mortuoꝵ expectat᷑ uenturꝰ. eo qd̃ diuina huma¬
nama substantiam in utroq ꝑfectus unã xp̃c ꝑsonã
gestauerit. quia nec geminauit utriusq substantiȩ in¬
tegritas ꝑsonã. nec confudit geminã unitas ꝑsouȩ sub¬
stantiã. Alterũ quippe neutrũ exclusit: quia utruinq¬

Expanded text:
ejusdemque potestatis et sempiternitatis, unum Deum invisibilem, ita ut in singulis personarum proprietate servata, nec substantialiter Trinitas dividi, nec personaliter debeat omnino confundi: Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium unigenitum, Spiritum autem sanctum nec genitum, nec unigenitum, sed ex Patre et Filio procedentem: Filium a Patre nascendo procedere, Spiritgine, sine peccato hominem suscepisse: ut, quem sola bonitate creaverat, sponte lapsum misericorditer repararet. Quem veraciter crucifixum, et tertia die resurrexisse et cum eadem ipsa carne glorificata ascendisse in coelum, in qua et judicium vivorum ac mortuorum exspectatur, venturus. Et quod divinam humanamque substantiam in utroque perfectus una Christus persona gestaverit, quia nec geminavit utriusque substantiae integritas personam, nec confudit geminam unitas personae substantiam. Altero quippe neutrum exclusit, quia utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendũ in his quib a ueritate dissentiunt : s qd̾ in
utroq testam̃to diuina ꝓtestant᷑ eloquia. hoc tantũmͦ
fatendũ. qd̃ siue hominẽ siue uniu̾sa nulla necessitate
d̾s creauerit. nec ulłã eẽ om̃ino uisibilẽ inuisibilemq
substantiã. nisi aut quȩ ds̃ sit. aut a bono dõ bona creata
sit. Sed d̾s sumie & incomutabilit᷑ bonꝰ. creatura uͦ in¬
feriꝰ & mutabilit̾ bona. & qd̃ anunȩ origo incerta sit. &
qd̃ angłoꝵ origo & natura. uł animȩ n̾ sit pars diuinȩ
substantiȩ.s di creatura ex nichilo condita. & incorpo¬

Expanded text:
sentiendum in his, quibus a veritate dissentiunt; sed quod in utroque Testamento divina protestantur eloquia, hoc tantummodo sentiendum: quod sive hominem, sive universa, nulla necessitate Deus creaverit; nullam esse omnino visibilem, invisibilemque substantiam, nisi aut quae Dsit; sed Deus summe et incommutabiliter bonus, creatura vero inferius et mutabiliter bona; et quod animae origo incerta sit; et quod angelorum natura, vel animae, non sit pars divinae substantiae, sed Dei creatura ex nihilo condita, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
los posse bonos in futuro consequi. quoꝵ pignore eccłam
nc̃ informatã credimꝰ detineri. hic habentẽ pͥmitias sp̃c.
in futuro ꝑfectionẽ. hic sustentari in spe. postea pasci
ini re. hic uidere ꝑ speculũ in enigmate. in futuro autẽ
facie ad faciẽ. cũ ad speciẽ fuerit ꝑducta ꝑ fidẽ. qd̾ do¬
nec ꝑficiatur ut summi dĩ bonis fruam᷑ ęternis. fruen
onis habere. ut eodẽ ordine eadẽ quoq forma qua ipse
dñs resurrexit a mortuis. nos quoq resurrecturos esse
credamꝰ in eodẽ corpore in quo sumꝰ uł uiuimꝰ. ñ na¬
turã uł sexũ mutantes. s tantũ fragilitatẽ & uitia depo¬
nentes. Ipsum qͦ satanan cũ angłis suis atq cultorib
ex qua ꝓpria malignitate cecidit reducenaũ. Hȩc ẽ ca¬
tholicȩ traditionis fidi uera integritas. de qua si unũ
qd libet respuat᷑. tota fidĩ credulitas amittitus¬

Expanded text:
los posse bonos in futuro consequi: quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias spiritus, in futuro perfectionem, hic sustentari in spe, postea pasci in re, hic videri per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem, quod donec perficiatur ut summi Dei bonis fruamur aeternis, fruendonis habere, ut eodem ordine, eademque forma qua ipse inus resurrexit a mortuis, nos quoque resurrecturos esse credamus, in eodem corpore in quo sumus, vel vivimus, non naturam aut sexum mutantes, sed tantum fragilitatem et vitia deponentes. Ipsum quoque Satanam cum angelis suis atque cultoribus gnitatem, ex qua propria malignitate cecidit, reducendum. Haec est catholicae traditionis fidei vera integritas: de qua si unum quodlibet respuatur, tota fidei credulitas amittitu
Abbreviated transcription (Latin):
damel & tres pueri supplicationib deuouerunt. sci¬
licet ut ab ortu diei in tempus p̃cationis tres horȩ porrec¬
tȩ trinitatis nobis reuerentiã declarent parilit᷑ a tercia
ad sextã atq inde ad nonã. eque ꝑ lucis int̾ualla satis di¬
mensionib terminata trinitas. ter rogata id ẽ dep̃cata
& tempore descendit ad terras impleturus grãm qu̾a xp̃c
cruciam̃ta porrexit. Tali enĩ sacram̃to legitimis ad precẽ
tẽporib ꝑ ternas horas trmitatis ꝑfectio aut laudat᷑ celebri¬
tatib aut precib impetratur: licet & si computat᷑ diurna
celebritas ꝑ quatnariũ usq in uesꝑtinũ officiũ. hoc ẽ quat̾ni
significat᷑. quia mundꝰ quadrifarie diuisus in trinitate salua¬
tur. Si quidẽ & in nocte stationes & uigiliȩ militares in qͣttuor
partes aiuise. t̾ius horarũ spatiis secernunt᷑: ut in ipsis noctͣns¬
mundialib Iofficiis trinitatis mysterium ueneretur

Expanded text:
Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt , scilicet, ut ab ortu diei in tempus precationis tres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent, pariliter ad tertiam, ad sextam, atque deinde ad nonam per 387 lucis intervalla, ratis dimensionibus terminata, Trinitas ter die rogata et tempore, descendit ad terras impleturus gratiam quam Chrcruciamenta porrexit. Tali enim sacramento legitimis ad precem temporibus per ternas horas Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Licet et computetur diurna celebritas per quaternarium usque ad vespertinum officium, hoc est, quii, quia mundus quadrifarie divisus in Trinitate salvatur. Siquidem et in nocte stationes, et vigiliae militares in quatuor partes divisae ternis horarum spatiis secernuntur: ut et in ipsis nocturnimundialibusque officiis Trinitatis mysterium veneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
est aaron. Qui enim sacerdotes uocabantur in ueteri tes¬
tamiento. hi sunt qui appellant᷑ nunc p̾sbiteri. Et qui
nuncupabantur principes sacerdotũ. nc̃ ep̃i nominant᷑
Presbiteri autẽ interp̃tantur seniores: quia seniores eta¬
te greci presbiteros uocant. His enim sicut epĩs dispen¬
satio misterioꝵ dĩ cõmissa ẽ. Presunt enim eccłȩ xp̃i &
ep̃is sunt. similiter & in doctrina ppłi & in officio p̾dican¬
di. Ac sola ꝓpter auctoritatẽ summo sacerdoti clericoꝵ
na ęccłȩ urndicata. concordiã solueret. & scandala gene¬
raret. Nam paulꝰ apłs eosdẽ pͦsbiteros ut uere sac̾dotes
sub nomine ep̃i ita asseuerat. loquens ad titũ. Nuiꝰ rei
inquit gra reliqui te crete ut ea quȩ desunt corrigas.
& constituas ꝑ ciuitates p̾sbisteros queadmodũ ego tibi

Expanded text:
iliis Aaron. Qui enim sacerdotes vocabantur in Veteri Testamento, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri, et qui nuncupabantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores aetate Graeci presbyteros vocant. His enim, sicut episcopis, dispensatio mysteriorum Dei commissa est. 2. Praesunt enim Ecclesiae Chrites cum episcopis sunt, similiter et in doctrina populorum, et in officio praedicandi. Ac sola propter auctoritatem summo sacerdoti clericoruae disciplina vendicata concordiam solveret, scandala generaret. Nam Paulus apostolus eosdem presbyteros, ut vere sacerdotes, sub nomine episcoporum ita asseverat, 426 loquens ad Titum: « Hujus rei, inquit, gratia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt corrigas, et constituas per civitates presbyteros, quemadmodum ego
Abbreviated transcription (Latin):
ait p̾sbiterũ etiã sub ep̃i nomine taxari. Unde ad ti¬
motheũ de ordinatione ep̃oꝵ. & diaconoꝵ scripsit. de
p̾sbiteris omnino tacuit. quia eos in ep̃oꝵ ordine cõ
sicut ad philippenses ep̃os & diaconos scripsit. cũ una
tur. & canones ipsi testantur. Prb̾i autẽ merito & sapi¬
entia possunt dici non etate. Nam & moysi pcepit d̾s
ut eligeret prb̃os. Unde & in ꝓuerbiis dr̃: Gła senũ ca¬
nities. Quȩ ẽ hȩc canities: Haut dubiũ qum sapientia
ae qua scriptum ẽ. canities hominũ sapientia ẽ. Cũq
nongentos & ampliꝰ annos ab adam usq ad abraham
annis uixisse conuincit᷑. Non gͦ ꝓpter decrepitã senectu¬
tẽ sed ꝓpter sapientiam pb̃ri nominant᷑. Qd̾ si ita ẽ:
miserum cur insipientes constituunt᷑¬

Expanded text:
am presbyteros sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribens, de presbyteris omnino tacuit, quia eos in episcoporum nominsicut et ad Philippenses episcopis et diaconibus scribit, cum una um loquitur, et canones ipsi testantur. Presbyteros autem merito et sapientia dici, non aetate . Nam et Moysi praecipitur, ut eligat prnities . Quae est haec canities? Haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham annis vixisse convincitur. Non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam, presbyteri nominantur. Quod si ita est, mirum cur insipientes constituant
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illis. Ait quippe dñs ad mulierẽ. Conuersatio tua
ad uirũ tuũ: & ipse tui dñabit᷑. Obediendũ ẽ itaq sc̃ȩ
scripturȩ p̃ceptis. & seruiendũ dõ quadã seruitute libe
ia. & dilectione plena. Etenim ñ ẽ creatus uir ꝓpt᷑ mu-¬
lierẽ: s mulier ꝓpter uiruͦ. Et cum caput mulieris sit
uir: caput autẽ uiri xp̃c. quecũq uxor ñ subicit᷑ uiro:
hoc ẽ capiti suo: eiusdẽ criminis rea ẽ cuiꝰ reus ẽ & uir.
si ñ subicit᷑ xp̃o capiti suo. Uerbũ autẽ dñi blasfemat᷑¬
uel dum contempnit᷑ pͥma dĩ sententia & ꝓ nichilo auci

Expanded text:
sunt illis. Ait quippe Dominus ad mulierem: Conversio tua sunt illis. Ait quippe Dominus ad mulierem: Conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . Obediendum est itaque sacrae Scrra et dilectione plena. Etenim non est vir creatus propter mulierem sed mulier propter virum . Et cum caput mulieris vir sit, caput autem viri Christus, quaecunque uxor non subjicitur viro suo, hoc est capiti suo, ejusdem criminis rea est, cujus est vir, si non subjiciatur Christo capiti suo. Verbum autem Domini blasphematvel dum contemnitur Dei prima sententia, et pro nihilo duci
Abbreviated transcription (Latin):
tio sola mulier adultera ẽ. quȩ uirũ habens ab altero
polluit᷑. & maritus si alterã habeat. a crimine adulterii
alienꝰ babet᷑. dũ diuina lex ita duos in unũ matrimonii
emplo continentiȩ docenda uxor a uiro ut se caste gerat.¬
Iniquũ eꝰ enĩ: ut ia exigat qd̃ p̾stare ñ possit. Caput
enim mulieris uir. Ubi autẽ meliꝰ uiuit mulier qm uir.
capite deor sũ pendet domꝰ. Idoq pcedere aebet uir in
om̃ib bonis factis suis uxorẽ suã quia caput ẽ: ut illa
mintet᷑ uirũ & sequatur uere ut corpus caput suũ. sic̃
obseruent. & sine impedim̃to carnali orationib tiacent.
Nam in ueteri testam̃to ante scĩficati sunt om̃s a muli¬
erib: & sic descendenti do in monte assistere meruert᷑.
tem hortat᷑ idem apłs mulieres subditas ẽẽ uiris suis.
Nam multȩ erga simpliciores uiros diuitiis & nobili-¬
tate ꝑflatȩ. di sententiȩ ñ recordant᷑ ꝑ qu̾a subiectȩ

Expanded text:
est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab altero est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab altero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a crimine adulterii alienus habeatur, dum divina lex duos ita in unum matrimonii emplo continentiae docenda est uxor a Iniquum est enim, ut id exigas quod praestare non possis. Caput enim mulieris vir . Ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Ideoque praecedere debet vir in omnibus bonis factis uxorem suam, quia caput est, ut illa imitetur virum, et sequatur vere, ut corpus caput suum, sicutobservent, et sine impedimento carnali orationibus vacent . Nam et in Veteri Testamento ante sanctificati sunt omnes a mulieribus, et sic descendenti Deo in monte assistere meruerunt . 14. Item hortatur idem apostolus mulieres subditas esse viris suis ; nam multae erga simpliciores viros, divitiis et nobilitate perflatae, Dei sententiae non recordantur, per quam subjectae
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dñs int̾dixit dicens. Quicũq dimiserit uxorẽ suã
excepta fornicationis causa & aliã duxerit mechat᷑. so¬
lũ ut ait hieronimꝰ adulteriũ ẽ qd̾ uxoris uincat af¬
fectũ. imino cũ illa unã carne̾ in aliã diuiserit. & se
fornicatione separauĩt: a marito ñ debet teneri. ne ui¬
rũ qͦ sub maledicto faciat. dicente scriptura. qͥ adul¬
terã tenet stultꝰ & impiꝰ ẽ. Ubicũq gͥ ẽ fornicatio &
fornicationis suspitio: libe̾ uxor aiittit᷑. Quid gͥꝰ Si
sterilis ẽ. si deformis. si etate uetula. si fetida. si teniu¬
lenta. si iracunda. si malis morib. si luxuriosa. si fatua
si gulosa. si uaga. si uirgatrix. si maledica. tenenda erit
uelis nolis: & q̃liscũq accepta ẽ habenda. Cũ enĩ cẽs lib̃.
sponte te seruituti subiecisti. Cũ qͥs aut̃ẽ habet uxorẽ
ut ait lactantiꝰ: neq seruã neq liberã habere potest.
ut matrimonii fidẽ seruet. Neq enĩ ut uiris publici ẽ ra-

Expanded text:
dicens: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, et aliam duxerit, moechatur . Solum ut ait Hieronymus adulterium est, quod uxoris vincat affectum, imo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit, a marito non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram tenet, stultus et impius est . Ubicunque igitur fornicatio est, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. 12. Quid ergo, si sterilis est, si deformis, si aetate vetula, si fetida, si temulenta, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si fatua, si gulosa, si vaga, si jurgatrix et maledica? tenenda est, 457 velis, nolis, et qualiscunque accepta, est habenda. Cum enim esses liber, sponte te servituti subjecisti. Cumque habet quis uxorem ut ait Lactantius, neque servam, neque liberam habere poterit, ut matrimonii fidem servet. Neque enim, ut juris publici ratio
Abbreviated transcription (Latin):
caruẽ ñ mutatũ in carne. Assũpsit eniꝰ humanitatẽ. non
amisit diumitatẽ. Ita idem as & idẽ homo in natura dei
equalis patri. in natura hominis factꝰ ẽ mortalis in nobis.
pnitas. hec est diei huiꝰ noua & gloriosa festiuitas. aduen¬
tus di factus ad homines. Itaq dies iste ꝓ eo qd̃ in eo xp̃c na-
tus est. natalis dr̃. Quẽq id̾o obseruare ꝑ reuolutũ circulũ
anni festa sollempnitate debemꝰ. ut in memoriã reuocet᷑¬

Expanded text:
carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis mnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste, pro eo quod in eo Christus natus est, Natalis dicitur; quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate solemus, ut in memoriam revocet
Abbreviated transcription (Latin):
atalis dñi dies ea de causa a patrib uotiuȩ sollempni¬
tatis institutus est. quia in eo xp̃c ꝓ redemptione mundi nas¬
ci corꝑaliter uoluit. ꝓdiens ex uirginis utero qui erat in
patris imꝑio. Cuiꝰ susceptȩ carnis causa hec ẽ. Postquam
enim inuidia diaboli parens ille primꝰ spe seductus ina¬
ni cecidit. cõfestim exul & ꝑditus in om̃i genere suo radi¬
cẽ maliciȩ & peccati transduxit. C rescebats m malum ue¬
hementiꝰ om̃e genꝰ mortalium diffusis ubiq sceleribus:
& qd̾ est nequius om̃ium cultib idoloꝵ. Uolens gͦ ds ter¬
minare peccatum consuluit uerbo. lege. ꝓpħ̃is. signis. pla¬
gis. ꝓaigiis. S ed cum nec sic quidẽ errores suos admoni¬
tus agnosceret mundꝰ. misit ds̃ filium suum ut carnẽ
inaueret. & hominib appareret. & peccatores sanaret.
Oui ido in hominẽ uenit. quia ꝑ se ipsum ab hominib cog¬
nosci ũ potuit. Ut autẽ uideret᷑ uerbũ caro factũ ẽ. assim̃do

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo
Abbreviated transcription (Latin):
ci utiq id ẽ a libidine abstinentes. Non bilingues: sci¬
licet ne conturbent habentes pacẽ. Non multo uino
deditos: quia ubi ebrietas. ibi libido dñatur & furor.
Non turpe lucrũ sectantes. ne de cȩlesti ministerio lu¬
Hi autẽ ꝓbentur prinu. & sic ministrent. nullũ cri¬
men habentes. Itaq sic̃ ep̃i sic & isti aute ordinationẽ

Expanded text:
ci utique, id est, a libidine continentes; non bilingues, scici utique, id est, a libidine continentes; non bilingues, scilicet ne conturbent habentes pacem; non multo vino dediti, quia ubi ebrietas, ibi libido dominatur et furor; non turpe lucrum sectantes, ne de coelesti mysterio luHi autem 429 probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes . Utique sicut episcopi, sic et isti ante ordinationem
Abbreviated transcription (Latin):
Illi orare: huic psallere mandat᷑. Ille oblata scĩficat:
hic scĩficata dispensat. Ipsis etiã sacerdotib ꝓpter pꝰsũp¬
tionẽ non licet de m̃sa dm̃ tollere calicẽ. nisi ei tradi¬
tus fuerit a diacono. Leuitȩ inferunt oblationes in al¬
taria. leuitȩ componunt mensã dñi. leuitȩ oꝑunt ar¬
cham testamenti. Non enĩ om̃s uident alta misteri¬
oꝵ quȩ oꝑiuntur a leuitis. nec uideant quȩ uidere
ꝓpterea altari albis induti assistunt. ut celestẽ uitã
habeant. candidiq ad hostias & immaculati accedant.
mundiscilicet corpore. incorrupti pudore. Tales enĩ
dm̃n decet habere ministros. qui nullo carnis corru¬
pant᷑ contagio. s potiꝰ puri eminentia castitatis splen¬
deant Quales autẽ diaconi ordinent᷑. apłs paulꝰ ple¬
nissime scribit ad timotheum. Nam cũ pmisisset de
sacerdotũ electione. continuo subiungit. Diaconi simi¬
lit᷑ in rep̾hensibiles hoc ẽ sine macula sicut ep̃i. pudi¬

Expanded text:
 Ille orare, hic psallere mandat. Ille oblata sanctificat, hic sanctificata dispensat. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet de mensa Domini tollere calicem, nisi eis traditus fuerit a diaconibus. Levitae inferunt oblationes in altaria; Levitae componunt mensam Domini; Levitae operiunt arcam testamenti. Non enim omnes vident alta mysteriorum quae operiuntur a Levitis, ne videant qui videre pterea altario albis induti assistunt, ut coelestem vitam habeant, candidique ad hostias immaculatique accedant, mundi scilicet corpore, et incorrupti pudore. 5. Tales enim decet Dominum habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed potius eminentia castitatis splendeant. Quales enim diaconi ordinentur, apostolus Paulus plenissime scribit ad Timotheum. Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjecit: Diaconi similiter irreprehensibiles, hoc est, sine macula, sicut episcopi; pudi
Abbreviated transcription (Latin):
pentecosten paulo altiꝰ repetenda ẽ. Pentecosten enim
dies hinc cepit exordium. quando dĩ uox in sẏna monte
desuꝑ intonantis audita ẽ. & lex moysi data. In nouo an
se ascenderet in celum. Deniq dũ porta cęli xp̃c intrasset.
decẽ dieb int̾positis intremuit subito orantib apłis locus.
guis omniũ gentiũ dĩ magnalia loquerent᷑. Aauentꝰ itaq
lemnitatẽ transmisit in posteros: eaq de causa pentecos¬
ten celebratur. & dies ipse ꝓinde insignis habet᷑. Concor¬
aat autẽ festiuitas hec eugłica. festiuitati legis. Illic enim
postea qm agnꝰ immolatus ẽ int̾positis quinquaginta dieb
data est lex moysi scripta digito dĩ. Hic postquã occisꝰ ẽ
xp̃c. qui tamquã ouis ad immolandum auctus est celebra¬
tur uerũ pascha : & int̃positis quinquaginta dieb datur
ẏcȩ etatis numero constitutos. Siquidẽ hec festiuitas ali¬
ua obtinet sacram̃tu. Constat enim ex septimana septima¬

Expanded text:
Pentecostes, paulo latius repetenda est. Pentecostes enim dies hinc cepit exordium, quando Dei vox in Sina monte desuper intonantis audita est, et lex data est Moysi. se ascenderet in coelum. Denique dum portam coeli Christus intrasset, decem diebus interpositis, intremuit subito, orantibus apostolis, guis omnium gentium Dei magnalia loquerentur. Adventus itaqlemnitatem transmisit in posteros, eaque de causa Pentecostes celebratur, et dies ipse proprie insignis habetur. Concordat autem haec festivitas Evangelii cum festivitate Legis. Illic enim posteaquam agnus immolatus est, interpositis quinquaginta diebus, data est lex Moysi scripta digito Dei: hic postquam occisus est Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, celebratur verum Pascha; et interpositis quinquaginta diebus, datur discipulos Mosaicae aetatis numero constitutos, siquidem et haec festivitas aliud obtinet sacramentum. 4. Constat enim ex septimana septima
Abbreviated transcription (Latin):
dus. & redigit apud se totiꝰ possessionis instrumenta
originalia. sic exorcista redigit in sua diligentia totiꝰ
regni di secreta. ut memoriȩ mandet scripturar u
sacram̃ta. unde exerceat scilicet donũ qd̃ illi ẽ a spu
sanationum: Hi euiꝰ cũ ordinantur sicut ait canon
accipiunt de manu ep̃i libellum in quo scripti sunt
exorcisini. accipientes potestatem imponendi manꝰ
suꝑ merguminos siue baptizatos. siue cathecuminoᷤ.¬
Iostiarii sunt qui in ueteri De hostiariis.xiiii¬
testaĩto ianitores templi uocabant᷑. qui p̾erant
qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum
nisi ꝑ eos non possumꝰ. Habent enĩ potestatẽ tam
bonos recipiendi quã reiciendi iaignos

Expanded text:
dus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta dus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originalia, sic exorcista redigit in sua diligentia totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de Scripturarum sacramentis, unde exerceat scilicet donum quod illi est a Spiritu sanationum ? Hi enim cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos, sive catOstiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur, qui praeerant qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum nisi per hos non possumus. Habent enim potestatem tam bonos recipiendi quam rejiciendi indignos
Abbreviated transcription (Latin):
N primo ordine & ministerio eccłȩ eẽ exorcistas. scd̃m
officia quȩ in templo salomonis erant disposita. queq
tores memorat templi eos nunc eẽ exorcistas in ȩccła dĩ.
Euerunt enim sub esdra actores templi seruoꝵ. salomo¬
nis filii qui actũ templi totiꝰ sub cura sua haberent. ñ
tam̃ sacerdotalib officiis ministrarent aut sacris oratio¬
nib deseruirent. Et cũ ex ordine fuerint & ministerio
templi longe fuerunt ex officio altaris dĩ qd̃ nec psal¬
mistis nec hostiariis nec sacroꝵ seruis attingere licebat¬
ad inunera altaris. nisi tantũmͦ leuitis. Quid gͦ. Nullã
aliam curã habebant actores templi. nisi ad sartatecta
reficienda. aut quecũq fuissent uexata in edificio tẽ¬
pli. aut ailapsa ꝑ eosdẽ actores. de thesauris dũicis¬
reficerentur atq excolerentur. Ergo actores templi. ex¬
orcistȩ sunt in ppło dĩ. Quomͦ enĩ actor bonꝰ & pru-
dens scit quid sit dñi sui census. & om̃is substantiȩ mo¬

Expanded text:
n primo ordine et ministerio ecclesiae esse exorcistas, secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita, quaeque ras actores auctores memorat templi, eos nunc esse exorcistas in Ecclesia Dei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii qui actum tamen sacerdotalibus officiis ministrarent, aut sacris oblationibus deservirent. 2. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt 433 ab officio altaris Dei, quia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nulla aliam curam habebant actores templi, nisi ad sarta tecta reficienda, ut quaecunque fuissent vexata in aedificio templi, aut delapsa, per eosdem actores de thesauris dreficerentur atque excolerentur. Ergo exactores templi exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quid scit Domini sui census, et omnis substantiae mo
Abbreviated transcription (Latin):
luisse priꝰ dauid & pueris eiꝰ . nisi ante int̾rogaret eos utr̃n
mundi essent pueri a mulierib ñ utiq ab alienis. sed a pro
concessisset. Quanto interest int̾ ꝓpositionis panes & corpꝰ¬
ueritatẽ. int̾ exemplaria futuroꝵ. & ea ipsa que ꝑ exem-¬
plaria figurabantur. Qua ꝓpter eligendi sunt dies aliqui.
quib priꝰ homo continentiꝰ uiuat quo ad tantũ sacram̃tũ
dignꝰ accedere possit. Sacrificium ꝓ defunctoꝵ fideliũ re¬
quie offerre. uel ꝓ eis orare quia ꝑ totũ hoc orbẽ custoditur
credimꝰ quod ab ipsis apłis traditum sit. H oc enim ubiq
catholica tenet eccła. quȩ nisi crederet fidelib defunctis
dimitti peccata: non ꝓ eoꝵ spiritib uel elemosinã face¬
in futuro. demonstrat quib dã illic dimittenda peccata:

Expanded text:
luisse prius dare David, et pueris ejus, nisi ante interrogaret utrum mundi essent pueri a mulieribus, non utique ab alienis, sed a conjconcessisset . 10. Tantum interest inter propositionis panes et corveritatem, inter exemplaria futurorum et ea ipsa quae per exemplaria praefigurabantur. Quapropter eligendi sunt aliquot dies, quibus prius homo continentius vivat, quo ad tantum sacramentum dignus accedere possit. 386 11. Sacrificium pro defunctorum fidelium requie offerre, vel pro eis orare, quia per totum hoc orbem custoditur, credimus qucatholica tenet Ecclesia, quae nisi crederet fidelibus defunctis dimitti peccata, non pro eorum specialibus vel eleemosynam face neque in futuro , demonstrat quibusdam illic dimittenda peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dum sint bona oꝑa. tam̃ adhuc laboriosa. quoꝵ merces
requies est. Id̾oq dicit᷑. spe gaudentes: ut cogitantes sci¬
Hanc hilaritatẽ significat crucis latitudo transuerso lig¬
no ubi figuntur manꝰ. Per manus enĩ opus intelligitur.
ꝑ latitudinẽ hilaritas oꝑantis: quia tristicia facit angus¬
tias. Porro ꝑ altitudinẽ crucis cui caput adiungit᷑ expec¬
tatio suꝑnę retributionis de sublimi iusticia dĩ signifi¬
catur ut & ipsa bona oꝑa ñ ꝓpter beneficia dĩ terrena
ac temporalia facienda credantur. s potiꝰ ꝓpter illud
qd̃ desuꝑ spat fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Iam uͦ ꝑ lon
gitudinẽ quia totũ corpus extenditur. ipsa tolerantia sig¬
nificatur. ut longanimes ꝑmaneamꝰ. Unde longanimes
dicuntur qui tolerant. Per ꝑfundũ autẽ hoc ẽ illã par
tẽ ligni quȩ in terrȩ abdito defixa latet. s inde consurgit

Expanded text:
dum sint bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces dum sint bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Ideoque dicitur spe gaudentes, ut cogitantes sciremur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opus intelligitur; per latitudinem, hilaritas operantis, quia tristitia facit angustias. Porro per altitudinem crucis cui caput adjungitur, exspectatio supernae retributionis de sublimi justitia Dei sanctificatur, ut et ipsa opera bona non propter beneficia Dei terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sperat fides, quae per dilectionem operatur. Jam gitudinem, qua totum corpus extenditur, ipsa tolerantia significatur, ut longanimes permaneamus, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Per profundum autem, hoc est, partem illam ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionis p̾beret exemplum: Passionis ad firman¬
aã patientiam. resurrectionis ad excitandã spem. ut du¬
as uitas nobis ostenderet in carne. unam laboriosã qua
tia ꝑ erucis stultam ut putatur p̾dicationẽ humiliata
corrueret. ut pateret id qd̃ stultum dĩ est. quanto sit ho¬
nimib sapientiꝰ. & qd̃ infirmum dĩ est quanto sit fortiꝰ
rota homnnu fortitudine. Dicit autẽ apłs paulꝰ illumi¬
longitudo a latitudine deorsũ uersus usq ad terrã. alti¬
titudo a latitudine sursum usq ad caput. ꝓfundum uͦ
qd̾ terrȩ infixũ abscondit᷑. Quo signo crucis. om̃is uita
scõꝵ describitur. Dicitur enĩ homini. Tolle crucẽ tuam.
& sequere me. Tunc autẽ crucifigitur caro. cũ mortificant᷑¬
menbra nr̃a suꝑ terram. fornicatio. iminundicia. luxu¬
ria. & cetera. dũq homo exterior corrumpit᷑. & interi¬
or renouat᷑ de die in diem. passio ẽ crucis. Et hȩc qͥdẽ

Expanded text:
et resurrectionis praeberet exemplum, passionis ad confirmanet resurrectionis praeberet exemplum, passionis ad confirmandum patientiam, resurrectionis ad excitandam spem, ut duas vitas nobis ostenderet in carne, unam laboriosam, alttia, per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliata, corrueret; ut putaret id quod stultum Dei est quanto sit hominibus sapientius, et quod infirmum Dei est quanto sit fortius tota hominum fortitudine . 5. Docet apostolus Paulus , illumilongitudo a latitudine deorsum usque ad terram, altitudo a latitudine sursum usque ad caput, profundum vero quod terrae infixum absconditur; quo signo crucis omnis vita sanctorum describitur. 6. Dicitur enim homini: Tolle crucem tuam, et sequere me. Tunc enim crucifigitur caro, cum mortificantmembra nostra super terram, fornicatio, immunditia, luxuria, et caetera. Dumor renovetur de die in diem, passio est crucis. Et haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
habetur. quia in eo die xp̃c misterii crucis expleuit. ꝓp¬
ter qd̃ uenerat in hunc mundum: ut quia ligno ꝑcussi
fueramꝰ in adam. rursus ꝑ ligni mysteriũ sanaremur.
Huiꝰ enim causa triumphi humana pusillitas xp̃o per
omnẽ mundũ celebritatẽ annuam p̾bet. ꝓ eo qd̃ dignatꝰ
est sanguine passionis suȩ scłm redimere. & peccatum
mundi ꝑ crucem morte deuicta ab soluere. Cuiꝰ quidẽ
crucis inuriam ñ ꝑtulit illa diuinitatis substantia.
s sola susceptȩ humanitatis natura. Passio enim cor¬
poris fuit: diuinitas uͦ exsors iniuriȩ mansit. Triꝑtita
autẽ ratio añicȩ passionis ostenditur. Prima itaq causa
antiquus uelut hamo crucis capetur. scilicet ut qd̃ ab¬
sorbuerat euomeret. & predam quam tenebat anutteret.
non potentia uictus sed iusticia: ñ añatione sed ratione.
Scda causa est. ut secuturis hominib uitȩ magisteriũ p̃beu¬
retur. Ascendit enim in crucẽ xp̃c: ut & nobis passionis

Expanded text:
habetur, quia in eo die Christus mysterium crucis explevit, propter quod venerat in hunc mundum, ut quia ligno percussi fueramus in Adam, rursus per ligni mysterium sanaremur. Hujus enim causa triumphi humana pusillitas Christo per omnem mundum celebritatem annuam praebet, pro eo quod dignatus est sanguine passionis suae saeculum redimere, et peccatum mundi per crucem morte devicta absolvere. 2. Cujus quidem crucis injuriam non pertulit illa divinitatis substantia, sed sola susceptae humanitatis natura. Passio enim corporis fuit, divinitas vero exsors injuriae mansit. Tripertita autem ratio dominicae passionis ostenditur. Prima itaque causaantiquus, velut hamo crucis, caperetur, scilicet ut quos obsorbuerat evomeret, et praedam quam tenebat amitteret, non potentia victus, sed justitia, non dominatione, sed ratione. 3. Secunda causa est ut secuturis hominibus vitae magisterium praeberetur. Ascendit enim in crucem Christus, ut nobis passionis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ possumꝰ honoꝵ hoꝵ dum taxat dignitate serua¬
ta. ita ut sacerdotib & leuitis dõ tantũ testificata con¬
ut hoc agat fructuosa confessio. qd̃ temerariꝰ appetitus
aut ignorantiȩ notat᷑ contraxisse neglectus. ut sicut in
baptismo om̃s iniquitates remitti uł ꝑ martirium
nullũ peccatũ credimꝰ imputari. ita penitentię com¬
punctione fructuosa uniu̾sa fateam᷑ deleri peccata.
putant᷑. Unde & qualibet sint magna delicta. quauis
grauia. ñ tam̃ in illis dni miscdĩa despanda ẽ. In acti¬
one enĩ penitudinis ut supra dictũ ẽ. ñ tã consid̾anda
ẽ mensura temporis qm doloris. Cor enĩ contritũ &
humiliatum ds̃ ñ spnit. Ueruntam̃ quanta in pec-

Expanded text:
esse non possumus; honorum duntaxat dignitate servaesse non possumus; honorum duntaxat dignitate servata, ita ut sacerdotibus et levitis Deo tantum teste fiat; a caeote solemniter; ut hic tegat fructuosa confessio, quod temerarius appetitus aut ignorantiae notatur contraxisse neglectus. Sicut enim in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari; ita et in poenitentiae compunctione fructuosa universa fatemur deleri peccata. putantur. Unde quamvis sint magna delicta, quamvis gravia, non est tamen illis de Dei misericordia desperandum. In actione autem poenitudinis, ut supradictum est, non tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum D
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. crinib peccatoꝵ. suoꝵ. unusquisq con¬
stringitur. Uir quippe si comã nutriat. ignonua
ꝓpter hedos ad sinistr̃a futuros. Inde gͦ confitentes
in cilitio ꝓsternim᷑. tamqmͣ dicentes. & peccatum
meum contra me ẽ semꝑ. Qd̃ autẽ cinere asper¬
gunt᷑. uł ut sint memores quia cinis & puluis st̃.
res pͥmi homines a dõ recedentes. malisq factis offen¬
dentes creatorẽ in puluerẽ unde sumpti sunt redi¬
erunt. B ene gͦ in cilitio & cinere penitens deplorat
peccatum. quia in cilitio asꝑitas & coupunctio pec¬
cando ꝑuenimꝰ. Penitentiȩ enĩ remediũ ȩccła catho¬
lica in spe indulgentiȩ fidenter allegat exercendum.
tione cõmendatũ sollicite ꝓhibet iterandũ. medicina¬
li remedio penitentiȩ subrogat adiumentũ. Cuiꝰ re¬
medio se egere cuncti agnoscere debent ꝓ cotidianis
humanȩ fragilitatis excessib. sine quib in hac uita

Expanded text:
scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque conscriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si comam nutriat, ignominia ropter hoedos ad sinistram futuros. Inde ergo confitentes in cilicio prosternimur, tanquam dicentes: 444 Et peccatum meum contra me est semper. Quod autem cinere asperguntur, vel ut sint memores quia cinis et pulvis sunt; res, primi hominis recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem unde sumpti sunt redierunt. Bene ergo in cilicio et in cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et punctio peccando pervenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fidenter alligat exercendos htione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio egere se cuncti agnoscere debent prohumanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
ante humanos oculos impudent᷑ agunt. Tales itaq
nequaqm monachi uocandi sunt: quia do sola ꝓfes¬
post funera uł post flagella adhuc. in sui redarguti¬
one etiam in cilitio & cinere lam̃ta penitudinis sũpsit
dicens: Idcirco ago penitentiam in fauilla & cinere.
Post hunc nobis dauid penitentiȩ magisteriũ p̾buit:
quando graui uulnere lapsus dum audisset a ꝓpħa pec¬
catũ suũ. confestim penituit: & culpam suã penitentię
confessione sanauit. Sic niniuitȩ & alii multi peccata
sua confessi sunt. & peiutentiã egerunt. displicuerunt¬
sibi quales fuerunt. & quales ꝑ d̃ĩn facti sunt illi placu¬
erunt. Est autẽ penitentia medicam̃tũ uulneris. spes
na. qua anima cruciat᷑ & mortificat᷑ caro. Hi uͦ qͥ pe¬
nitentiã egerint. ꝓinde illos capillos & barbã nutriuit
ut demonstrent habundantiã criminũ quib caput
peccatoris grauat᷑. Capilli autẽ. ꝓ uitiis accipiunt᷑. sic̃

Expanded text:
ante humanos oculos impudenter. Tales itaque ante humanos oculos impudenter. Tales itaque nequaquam monachi vocandi sunt, quia Deo sola profespost funera vel flagella adhuc in sui redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset a propheta peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanavit . 2. Sit Ninsua confessi sunt, et poenitentiam egerunt. Displicuerantsibi quales fuerant, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes na, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria prebendi quib indigent gr̃a. His p̾sunt singu¬
le grauissimȩ ac ꝓbatissimȩ. ñ tantũ instituendis cõpo¬
nendisq morib. s etiam instruendis mentib peritȩ
atq paratȩ. Lanificio etiam oꝑe corpus exercent atq
sustentant. uestesq ipsas monachis tradunt. ab his
inuicẽ qd̃ uictui opus est resum̾tes. Nos mores. hanc
uitam. hanc iustitutionẽ tenere uidentur cenobia uir¬
ginu. sic̃ monachoꝵ. Monachi autẽ scd̃m humilitatẽ
eligunt᷑. Multos enini ex eis cȩnodoxiȩ morb cõmacu¬
lat. multos abstinentia inflat. extollit scientia. Naci¬
unt enĩ bona.s ꝓpter famã. ñ ꝓpter uit̾a ęternã: scili¬
cet ut aut głam affectent laudis. aut ut ꝑueniant
ad fastigium desid̾ati honoris. Inter hos sepiꝰ discor¬
dia aboritur. inuidiȩq liuor de fr̃ternis ꝓfectib gig¬
nitur. Amor temꝑalium rerũ grassat᷑. sequentes terre¬
nas concupiscentias tanto inhianter quanto sepiꝰ &

Expanded text:
sunt singulae gravissimae ac probatissimae, non tantum instituendis componendisque moribus, sed etiam instruendis mentibus peritae, atque paratae. Lanificio etiam corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas monachis tradunt, ab his invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hanc institutionem tenere videntur coenobia virginum ac monachorum. 18. Monachi autem secundum humilitatem eliguntur. Multos enim ex eis cenodoxiae morbus commaculat, multos abstinentia inflat et extollit scientia. Faciunt enim nona, sed propter famam, non propter vitam aeternam, scilicet, ut aut affectent gloriam laudis, aut perveniant ad fastigium desiderati honoris. Inter hos saepius discordia oboritur, invidiaeque livor de fraternis profectibus gignitur, amor temporalium rerum grassatur, sequentes terrenas concupiscentias tanto inhianter quanto saepius et
Abbreviated transcription (Latin):
auunt᷑. s uilissimis atq sinceris. Lauacris numqm u-¬
tuntur delectatione corporis. s raro ꝓpter necessitatẽ
languoris. S ine consultu abbatis nusqu̾a ꝓgrediunt᷑.
neq aliquis ab eis sine nutu pat̾nȩ iussionis assuiit᷑.
Oꝑant᷑ autẽ manib ea quib corpꝰ pasci possit. & mens
impediri ñ possit Canunt enĩ manib oꝑantes. & ipsũ
laborẽ tamqͣm diuino celeumate consolant᷑. O pus au¬
tẽ suũ tradunt eis quos decanos uocant. eo qd̃ sint de¬
nis p̃positi ut neminẽ illoꝵ cura sui corꝑis impediat
a ꝓposito m̃tis neq in cibo neq in uestim̃to. neq si qͥd
aliud opus ẽ. uel cotidianȩ necessitati uł mutuȩ ut as-

Expanded text:
duantur, sed vilissimis atqduantur, sed vilissimis atqtuntur delectatione corporis, sed raro propter necessitatem languoris. Sine consultu abbatis nunquam progrediuntur, nec aliquid ab eis sine nutu paternae jussionis assumitur. Operantur autem manibus ea, quibus corpus pasci poscit, et mens impediri non possit. Canunt autem manibus operantes, et ipsum laborem tanquam divino celeusmate consolantur. Opus autem suum tradunt eis, quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis impediat a proposito mentis neque in cibo, neque in vestimento, neque si quid aliud opus est vel quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
inanicȩ. caligȩ folicantes. uestis grossior. crebra suspiria.
uisitatio uirginũ. detractio clericoꝵ. & si qͣndo dies festꝰ
uenerit. satiantur ad uomitũ. Int̾ cenobiũ autẽ & mo¬
nasteriũ distinguit cassianꝰ. qd̾ monasteriũ possit etiã
umꝰ monachi habitatio nuncupari. ce nobiũ autẽ ñ nͥ
plurimoꝵ. Quoꝵ quidẽ conu̾sationẽ ut patrũ aocet
institutio brenit᷑ intimabo. Hi qͥppe ut p̾dictũ ẽ contẽp¬
tis pͥmũ atq desertis huiꝰ mundi illecebris. in cõmunẽ
uitã scissini̾a congregati simul agunt uiuentes in ora¬
tionib. in lectionib. in disputationib. in uigiliis. in ie¬
iuniis. Nulla suꝑbia tumidi. nulla inuidia liuidi .s.
modestia uerecundi. ac placidi concordissimã uitam
sectantur. cogitationes suas alterutũ reuelantes inui-¬
cẽ discutiunt. corrigunt Nemo quicqu̾a terrenũ for¬
te peculiũ possidet. Preciosis uel coloratis uestib ñ in¬

Expanded text:
anicae, caligae follicantes, vestis grossior, crebra suspiria, visitatio virginum, detractio clericorum, et si quando dies festus venerit, satiantur ad vomitum. 11. Inter coenobium autem et monasterium ita distinguit Cassianus, quod monasterium possit etiam unius monachi habitatio nuncupari, coenobium autem non nisi plurimorum. Quorum quidem conversationem, ut patrum edocet institutio, breviter intimabo. Ili quippe ut praedictum est contemptis primum ac desertis mundi hujus illecebris, in communi vita sanctissima congregati, simul agunt, viventes in orationibus, in lectionibus, in disputationibus, in vigiliis, in jejuniis, nulla superbia tumidi, nulla invidia lividi, sed modesti, verecundi, placati, concordissimam vitam sectantur, cogitationesque suas alterutrum revelantes, invicem discutiunt et corrigunt. 12. Nemo quidquam terrenum sorte peculiari possidet, pretiosis vel coloratis vestibus non in
Abbreviated transcription (Latin):
fine enĩ suo unumquẽq aut iustificat aut condempnat.
sicut scriptum ẽ. ipse iudicat extrema terrȩ. Et alibi. Ui¬
u̾soꝵ finẽ ipse consid̾at. Promide ñ dubitamꝰ circa finem
iustificari hominẽ penitentiȩ copunctione. Sed quia raro id
solet fieri. mnetuendum ẽ. ne aum ad finẽ differt᷑ conu̾sio.¬
si incerta occupet mors: nũqͣm subueniat penitentia. Pro
qua re & si bona ẽ ad extremũ conu̾sio: tam᷑ melior ẽ quȩ
longe ante finẽ agit᷑. ut ab hac uita securiꝰ transeatur:¬

Expanded text:
fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae. Et alibi: Universorum finem ipse considerat. Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiam et compunctionem; sed quia raro hoc fieri solet, metuendum est; ne dum ad finem differtur conversio, incerta occupet mors, antequam subveniat poenitentia. Pro qua re etsi bona est ad extremum conversio, melior tamen est, quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur