comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& illud tempus collectum ẽ. restat ut qui uxores habent:
tamquã ũ habentes sint. Et nisi fallor uniꝰ eiusdẽq dĩ
utraq ꝓnuntiatio ẽ. Tunc quidẽ as in pͥmoraio sementẽ
generis emisit indultis coniugioꝵ. habenis. donet mundꝰ
repleretur. Nunc uͦ in extremitatib tempoꝵ cõp̾ssit qd̾
emiserat. & reuocauit qd̃ maulserat. Unde & salomon
p̃uidens in sp̃u ait: tempus amplexandi. & tempus lon¬
ge fieri a cõplexib: Quia p̃cepti uet̾is ẽ ut terra ꝓcreatio¬
nib impleretur. noui etiam ut continentia atq uirginita¬
te celum adimpleat᷑. Quã tam̃ adeo ardi sublimisq p̃¬
mii eẽ constat. ut dicentib apłis quodã loco. si sic ẽ homi¬
nis causa cũ uxore. ñ expedit nubere. responderit dñs.
qui potest capere capiat. Non gͥ p̾ceptũ de continentib
s suasio ẽ.Nec inrangitur uirginaitas ut sit necessitatis.

Expanded text:
 illud: Tempus jam in collecto est. Restat ut qui uxores habent,  illud: Tempus jam in collecto est. Restat ut qui uxores habent, tanquam non habentes sint . 3. Et nisi fallor, unius ejusdemque Dei pronuntiatio est. Tunc quidem Deus in primordio sementem generis emisit, indultis conjugiorum habenis, donec mundus repleretur; nunc vero sub extremitatibus temporum compressit quod emiserat, et revocavit quod indulserat. Unde et Salomon praevidens in spiritu ait: Tempus amplexandi, tempus longe fieri ab amplexu . Quia praecepti veteris est ut terra procreationibus impleretur, novi autem ut continentia atque virginitate coelum adimpleatur. Quam tamen adeo ardui sublimisque praemii esse constat, ut dicentibus apostolis quodam loco: Si sic est hominis causa cum muliere, non expedit nubere, responderit Dominus: Qui potest capere, capiat . Non ergo praeceptum de continentibus, sed suasio est; nec injungitur virginitas, ut sit necessitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa earũ auctrix. ipsa mat̾ nr̃i capitis. qui ẽ uirginis filiꝰ.
& uirginũ sponsus. Inde agnuna uiroꝵ & puellarũ scaꝵ
inde sectatores & sectatrices ad ꝑpetuã continentiã pullu¬
larunt. appetitũ libidmis castigantes. ñ solũ in corpore.
s etiã in ipsa concupiscentiȩ radice castrantes. celestẽq¬
uitã atq angłicã in terrena mortalitate ineditantes.
atq in carne corruptibili incorruptionẽ ꝑpetuã retinen¬
tes. Quib cedit om̃is fecunditas carnis. om̃is pudicitia
coniugalis. Nam cum ipsa uniu̾sa eccła uirgo sit despon
ta eccła custodit in fide: Sed tam᷑ sic laudat᷑ uirginitas.
ne nuptiȩ condempnent᷑. Oportet enĩ ñ dampnare qd̾ bo¬
nũ ẽ: s suadere qd̃ meliꝰ ẽ. Ante aduentũ quippe xp̃i con¬
iugia placuere dõ: post aduentũ uirginitas. Prima enĩ di
sententia crescere & generare p̾cepit: scda continentiã sua¬
sit. Non eniͦ iã locus ẽ uoci illi. crescite & multiplicamini:

Expanded text:
ina et auctrix: ipsa mater nostri capitis, qui est Virginis filius, et virginum sponsus Inde agmina virorum ac puellarum sanctarum, inde sectatores et sectatrices perpetuae continentis puellarunt, castigantes se, nec solum in corpore, sed etiam in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestemque atque angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, atque in carne corruptibili incorruptionem perpetuam retinentes, quibus cedit omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis. 2. Nam cum et ipsa universa Ecclesia virgo sit, desponsta custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi: Crescite, et multiplicamini .
Abbreviated transcription (Latin):
ffertoria quȩ in sacrificioꝵ honore canuntur: ȩccłasti¬
cus liber indicium est. ueteres cantare solitos quando
uictimȩ immolabantur. Sic eium dixit. Porrexit inquit
sacerdos manũ suam in libationẽ. & libauit de sanguine uuȩ
& fudit in fundam̃to altaris odorẽ diuinũ excelso pͥncipi.
Tunc exclamauerunt filii aaron in tubis ductilib & so¬
nuerunt & audiri fecerunt magnã uocẽ in memoria corã
đo. Non aliter & nunc in sonitu tubȩ. id ẽ in uocis p̃dicati¬
one cantus accendimꝰ. simulq corde & oꝑe laudes dño decla¬
mantes uibilamꝰ in alto. in illo scilicet uero sacrificio. cuiꝰ
sanguine. saluatus est mundꝰ¬

Expanded text:
ffertoria, quae in sacrificiorum honore canuntur, Ecclesiasticus liber indicio est veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem divinum excelso principi. Tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus, et sonuerunt, et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam cDomino. Non aliter et nunc in sonitu tubae, id est, in vocis praedicatione cantus accendimus. Simulque corde et opere laudes Domino declamantes jubilamus in alto; illo scilicet vero sacrificio, cujus sanguine salvatus est mund
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ inaiget paruuloꝵ. sed ꝑfectione sui plena ẽ &
robusta sad om̃e disciplinȩ ac magisterii exercitium
ĩparata. Td̃ uͦ uniꝰ uirginalis matrimonii sunt qui
aigunt᷑ mordinẽ pontificatus. & in ueteri lege man-¬
aatũ ẽ. & plemꝰ scripsit apłs dicens. Uniꝰ uxoris uirũ
sacerdotẽ querit eccła. ut aut de monogamia ordinatu
aut de uirginitate scm̃ Digamo autẽ aufert᷑ agere sa¬
cerdotium. Porro qd̾ ep̃c ñ ab uno sed a cunctis cum ꝓ¬
uintialib epis ordinatur ido institutũ ne aliqui fide̾¬

Expanded text:
am non indiget parvulorum, sed perfectionis vi plena est, et robusta, et ad omne disciplinae ac magisterii exercitium praeparata. Quod vero unius virginalis matrimonii sint qui eliguntur in ordine pontificatus, et in veteri lege mandatum est, et plenius scribit Apostolus dicens: Unius uxoris virum . Sacerdotem quaerit Ecclesia, aut de monogamia ordinatum, aut de virginitate sanctum.Digamus enim haud fertur agere sacerdotium. Porro quod episcopis non ab uno, sed a cunctis provincialibus episcopis ordinatur, ideo institutum e
Abbreviated transcription (Latin):
cramentũ baptismatis transferant᷑. Qõ quia paruuli ꝑ¬
sese renuntiare ñ possunt: ꝑ coraa & ora gestantium
adimpletur. Salẽ autẽ in misterio cathecuiminis dan¬
aũ a patrib idõ est institutũ: ut eiꝰ gustu condim̃tũ
sapientiȩ ꝑcipiant. neq desipiant a sapore xp̃i. nec
sint fatui. & retro respiciant sicut ueor loth. ne ma¬
lũ eremplũ dantes ipsi remaneant & alios conaiant.
auẽ aamodũ illa quȩ cũ liberaret᷑ a sodomis. in uia posi¬
ta retro resperit. ibi & remansit facta statua salis. quo
signo condirent᷑ hii qui ꝑ fidẽ mundo & actib aesideri¬
iscr eiꝰ renuntiant. ut affectionis pͥstinȩ ñ recordent᷑.
nea ad scłi illecebras reuocent᷑. quia scđm saluatoris sen¬
tentiam pouens manũ suã suꝑ aratrũ & ꝑspiciens retro
regno celoꝵ aptus esse ñ potest
De competentibꝰ xxi

Expanded text:
cramentum baptismatis transferantur. Quod quia parvuli pcramentum baptismatis transferantur. Quod quia parvuli per se renuntiare non possunt, per corda et ora gestantium adimpletur. Sales autem in ministerium catechumenis dandos a patribus ideo est institutum, ut eorum gustu condimentum sapientiae percipiant, neque desipiant a sapore Christi; nec sint fatui, et retro respiciant, sicut uxor Lot , ne malum exemplum dantes ipsi remaneant, ut alios condiant. 4. Quemadmodum illa, quae, cum liberaretur a Sodomis, in via posita retro respexit, ibique rsigno condirentur ii qui per fidem mundo et actibus, desideriisque ejus renuntiant, ut affectionis pristinae non recordentur, neque ad saeculi illecebras revocent; quia secundum Salvatoris sententiam ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, regno coelorum aptus esse non potest. De competentibus. I
Abbreviated transcription (Latin):
a thecuiuini sunt. qͥ pͥmũ de gentilitate ueniunt:
habentes uoluntatẽ credendi in xp̃m. Et qͥa pͥmu̾
exhortationis p̃ceptũ ẽ in lege. audi isrł. dñs as tuus a̾s
unꝰ ẽ. inde ẽ.ut is cui ꝑ sacerdotẽ quasi ꝑ moysen ds pͥmũ
loquit᷑. cathecuminꝰ. id ẽ audiens nominet᷑: scilicet ut
unũ agnoscens anm. relinquat errores uarios idoloꝵ.
Puto autẽ om̃s ab ioħe in pęnitentia baptiratos: cathecu¬
minoꝵ pͤtulisse figurã. Exorcirantur autẽ hii primu:
deinde salem accipiunt & ungunt᷑. Exorcismꝰ autẽ ser¬
mo increpationis ẽ contra immundũ sp̃m. in energuini¬
nis sine cathecuminis factus. ꝑ qd̃ ab illis diaboli neqͥssi¬
ma uirtus & inueterata malicia. uł uiolenta incursio ex¬
pulsa fugetur. Hoc significabat lunaticus ille quẽ incre¬
pabat añs iũc. & exiuit ab illo demoniũ. Potestas autẽ
diaboli exorcitatur. & insufflatur in eis. ut ei renuntient.
atq: erepti a potestate tenebrarũ. in regnũ sui dm̃i ꝑ sa¬

Expanded text:
atechumeni sunt qui primum de gentilitate veniunt, habentes voluntatem credendi in Christum. Exhortationis praeceptum est in Lege: Audi, Israel; Dominus Deus tuus Deus t , inde est ut is cui per sacerdotem, quasi per Moysen, Deus primum loquitur, catechumenus, id est, audiens, nominetur, scilicet, ut, unum agnoscens Dominum, relinquat errores varios idolorum. 2. Puto autem et omnes a Joanne in poenitentiam baptizatos catechumenorum praetulisse figuram. Exorcizantur autem hi primum, deinde sales accipiunt, et unguntur. Exorcismus autem sermo increpationis est contra immundum spiritum in energumenis, sive catechumenis factus, per quem ab illis diaboli nequissima virtus et inveterata malitia, vel violenta incursio expulsa fugetur. 3. Hoc significat lunaticus ille, quem increpavit Jesus, et exiit ab illo daemonium . Potestas autem diaboli exorcizatur, et insufflatur in eis, ut ei renuntient, atque, eruti a potestate tenebrarum, 459 in regnum sui Domini per sa
Abbreviated transcription (Latin):
angłi exiberi sibi nolunt. qd̃ uni dõ deberi nouert̃. Appa¬
ruit hoc in paulo & barnaba. cũ moti miraculis quȩ per
eos facta siuit lẏcaonii tamqua diis immolare uoluerunt.
Concissis enim uestim̃tis suis confitentes & ꝑsuadentes se
dõs ñ eẽ. ista sibi fieri uetuerunt. Apparuit & in angłis.
sicut & in apocalipsi legimꝰ angłm se adorari ꝓhibentẽ.
& dicentẽ adoratori suo. Uide ne feceris. conseruus tuus sũ.
& fr̃m tuoꝵ. dm̃ adora. Recte itaq scribitur homnui ab an¬
gelo ꝓhibitũ se adorare. sed unũ dm̃ sub quo ei esset ille con¬
seruus. Non gͦ sit nobis ille diuinȩ religionis cultus in angłis
aut in martyrib: quia ñ sic habentur ut tales querant ho¬
nores ut ds̃. quia nec ipsi uolunt se coli ꝓ dõ. sed illũ a
nobis coli uolunt. quo illuminante lȩtant᷑. Honorandi st̃
ergo martyres ꝓpter uuitationẽ. ñ adorandi ꝓpter religionẽ.
honorandi caritate. ñ seruitute. D

Expanded text:
angeli, exhiberi sibi nolunt, quod uni Deo deberi norunt. 5. Apparuit hoc in Paulo, et in Barnaba, cum, commoti miraculis quae per eos facta sunt, Lycaonii, tanquam diis, immolare voluerunt. Conscissis enim vestimentis suis, confitentes, et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt. Apparuit et in angelis, sicut in Apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem, 404 ac dicentem adoratori suo: Conservus tuus sum, et fratrum tuorum; Deum adora . Recte itaque scribitur homini ab angelo prohibitum esse adorare se, sed unum Deum, sub quo ei esset et ille conservus. 6. Non ergo sit nobis ille divinae religionis cultus in angelos, aut martyres, quia non sic habentur, ut tales quaerant honores ut Deus, quia nec ipsi volunt se coli pro Deo, sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur. Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem, hono
Abbreviated transcription (Latin):
& quoda purgatorio igne purganda. Ergo ut in quodã
loco aictum ẽ a scõ augustino credimꝰ defunctoꝵ animas
sine dubio pietate suoꝵ uiuentiũ releuari cũ ꝓ illis sacri¬
ficium offertur. uel elemosinȩ fiunt si tam̃ aliqd̾ sibi¬
quisq meritum p̃parauit. cum adhucͣ in cor pore  esset. ꝓ

Expanded text:
 quodam purgatorio igne purganda. Ergo in quodam loco dictum est a sanctissimo Augustino: « Defunctorum animas sine dubio pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium offertur, vel eleemosynae fiunt, si tamen aliquod quisque sibi meritum praeparavit, dum adhuc in corpore viveret,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet. loqui:
De conuersatione optima. adhortatione obseruationis. dis¬
cipline. custodia. Habeat capud ei rationẽ: & finis modũ.
Sermo enim tediosus. iram excitat. Qu̾a uͦ indecorũ. ut etiã
onĩis confabulatio habere soleat incrementũ gr̃ȩ. habeat.
neuũ offensionis. Tractemꝰ quoq de doctrina fidei. de ma-¬
guterio continentiȩ. de disceptatione iustitiȩ. de adhortati

Expanded text:
Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam de conversatione optima, adhortatione observationis, disciplinae custodia. Habeat caput ejus rationem et finis modum. Sermo enim taediosus iram excitat. Quam vero indecorum, ut cum omnis confabulatio habere soleat incrementum gratiae, habeat naevum offensionis? 101. Tractatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de disceptatione justitiae, adhortati
Abbreviated transcription (Latin):
sciamꝰ in factis dictis ue qui modus. prior autẽ ordo loquen¬
di qua faciendi est: sermo in auo diuiditur. in colloquium
familiare. & in tractatũ disceptationemq fidei. atq uisti¬
tiȩ. In utroq seruandum. ne sit aliqua ꝑturbatio: sed tan¬
quã mitis & placidus. & beniuolentiȩ plenꝰ & gr̃e sine tilla
sermo dicatur contumelia. Absit ꝑtinax in familiari sermo¬
ne contentio: questiones enim magis excitare manes. qu̾a uti¬
litatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira. suauitas
sine amaritudine sit: monitio sine asꝑitate. hortatio sine of¬
fensione. Et sicut in om̃i actu uitȩ i cauere debemꝰ. ne ra¬
tionẽ nimiꝰ animi motus excludat. sed teneamꝰ consilii locũ:
ita etiam in sermone formulam eam tenere conuenit. ne
aut ira excitetur. aut odium. aut cupiditatis nr̃ȩ aut igna¬
uiȩ aliqua exprimamꝰ indicia. Sit gͥ sermo huiusmodi de

Expanded text:
sciamus in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquensciamus in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia. 100. Sit igitur sermo hujusmodi de
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq aut ira. aut dolor. aut formido mortis: & imp¬
uiso ꝑcellit ictu. Ido p̃uenire. pulchrum est cogitatione. quȩ
uoluendo mentẽ exerceat: ne repentinis excitetur cõmotio¬
nib: s uigo quodam rationis & habenis astricta mitescat
Sunt autem gemini motus: hoc est cogitationũ & appeti¬
tus. Alteri cogitationum. alteri appetitus: non confusi. s dis¬
creti & dispares. Cogitationes uerum exquirere. & quasi
emollire. niuneris habent: appetitꝰ ad aliquid agendũ im¬
pellit atq excitat. Itaq ipso genere naturȩ suȩ & cogitatio¬
nes tranquillitatẽ sedationis infundunt: & appetitꝰ motum
agendi excutit. Ita gͦ infirmati sumꝰ. ut bonarũ rerũ sube¬
at animũ cogitatio. appetitus rationi optemꝑet. si uere ut
illua decorum custodiamꝰ. aninũ uolumꝰ intendere ne rati¬
onem excludat. rei alicuius affectus: sed ratio quid honesta¬

Expanded text:
plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et impplerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescatSunt autem gemini motus, hoc est, cogitationum et appetitus: alteri cogitationum, alteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque ipso genere naturae suae et cogitationes tranquillitatem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitatio: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honesta
Abbreviated transcription (Latin):
pennas sicut columbȩ: Et uolabo & requiescam. Illi ad iracim¬
Irascimini & nolite peccare. Moralis magister qui naturalem
affectum inflectendũ magis ratione doctrinȩ qm extirpandũ
nouerit: moralia docet. Hoc est irascimini: ubi culpa ẽ cui
irasci debeatis. Non potest enim fieri: ut non rerũ indignitate
moueaniur. Alioquin. non uirtus sed lentitudo & remissio
uidicatur. Irascimini gͦ ita: ut culpa abstineatis. Uel sic Si uas¬
cimini nolite peccare: s uincite ratione iracundiam. Uel cer¬
te sic. Trascimini uobis: irascimini quia cõmoti estis. & ñ pec¬
cabitis. Qui enim sibi irascitur. quia cito motus est: desinit
alteri irasci. Qui autem uult iram suam iustam ꝓbare. plꝰ
inflammatur: & cito in culpam cadit. Melior est autem
scđm salomonẽ qui iracundiam continet. quã qui urbem
capit: quia ira etiã fortes decipit.
animos nr̃os ratio componat. Exanimat. enim mentẽ

Expanded text:
pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracunpennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracunIrascimini, et nolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes decipit. animos nostros ratio componat; exanimat enim mentem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut imprudenti ad imprudentiã. Cito culpa culpã excutit.
Si lapides teras: nonne ignis erumpit:Ferunt geutiles.
ut in maiꝰ om̃ia uerbis extollere solent. archytȩ tarentini
dictum philosophi: quod ad uillicũ suum dixerit. O te infeli¬
cem: que afflictarem nisi iratꝰ essem. Sed etiam & dauid &
armatã dexteram in indignatione. compresserat. Et quanto
plus est uon remaledicere. quam ñ uindicare: Et bellatores
aduersus nabal ad ultionẽ paratos. abiga hil deprecatione re¬
uocauerat. Vnde aduertimꝰ tempestiuis quoq int̾cessionib
ñ solum cedere nos: sed etiam delectari oportere. Eo usq au¬
tem delectatus est. ut benediceret interuenientẽ: qd̃ ab stu¬
dio uindictȩ reuocatꝰ foret. Iam dixerat de inimicis suis.
Qm̃ declinauerunt in me iniquitatẽ: & in ira molesti erant.
michi. Audiamꝰ. turbatus in ira quid dixerit. Quis dabit mͥ

Expanded text:
sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos, Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret intervenientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. 95. Jam dixerat de inimicis suis: Quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: Quis dabit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
in uitiis exaggeratio. Nec mediocre est nitigare iracundiam:
nec inferiꝰ qũa om̃ino non cõmoueri. Hoc nr̃m: naturȩ illud.
Deniq cõmotiones in pueris inuoxiȩ sunt quȩ plus habent
gr̃ę quã amaritudinis. Et si cito pueri inter se mouent᷑. faci¬
le sedantur. & maiore. suauitate. in sese returrunt. Nesciunt¬
se subdole. artificioseq tractare. Nolite hos conteminere
pueros: de quib dñs ait. Nisi conuersi fueritis. & efficiami¬
ni sicut puer iste: non introibitis in regnũ celoꝵ: Itaq ip
se dñs hoc est. dĩ uirtus. sicut puer cum malediceret᷑ ñ rema¬
ledicebat: cum ꝑcuteret᷑ non reꝑcussit. Ita gͦ compara te:
ut quasi puer inuiriam ñ teneas. malitiam ñ exerceas: oñua
a te innocenter ꝓficiscant᷑. Non consideres. quid ab aliis in te
reuertatur. Locum tuum serua: simplicitatẽ & puritatem
tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiã eiꝰ.

Expanded text:
in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum est, naturae illud. Denique commotiones in pueris innoxiae sunt, quae plus habent gratiae, quam amaritudinis. Et si cito pueri inter se moventur, facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciuntse subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Itaque et ipse Dominus, hoc est, Dei virtus, sicut puer, cum malediceretur, non remaledixit: cum percuteretur non repercussit . Ita ergo te compara, ut quasi puer injuriam non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
quantis inunerib frẽm ipsum reconciliauit sibi. ut ille. p̃repꝰ¬
tȩ benedictionis non meminisset delatȩ satisfactionis: Ergo si
te: non relinquas locum tuum. Locus tuus. patientia ẽ. Lo
cus tius. sapientia est. Locus tuus. ratio. Locus tuus: sedatio
indignationis est. Aut si te contumatia respondentis mouerit.
& ꝑuersitas impulerit ad inaignationẽ: si non potueris mitiga¬
re mentem. reprime lingũa tuam. Sic eiĩ scriptũ ẽ. Coibe
linguam tuam a malo. & labia tua ne. loquantur dolum: de ui¬
de inquire pacẽ & sequere eam. Pacem illam sc̃i iacob uide.
Quanta primum sedatio animi:. si non p̾ualueris. frenos impo¬
ne singuȩ tuȩ. Deinde & reconciliationis studiũ ñ p̃termitas.
Hec oratores scłi de nr̃is usuparta. in suis posuere libris. Sed
ille. sensus huiꝰ habet gr̃am: qui prior dixit. Uitemus gͦ aut
tempemꝰ tracundiam. ne sit eiꝰ aut in laudib exceptio. aut

Expanded text:
quantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praerepquantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praereptae benedictionis non meminisset, meminisset delatae satisfactionis ! 92. Ergte, non relinquas locum tuum. Locus tuus patientia est, 26 locus tuus sapientia est, locus tuus ratio est, locus tuus sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Deinde inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non praevalueris, frenos linguae impone tuae: deinde reconciliationis studium non praetermittas. Haec oratores saeculi de nostris usurpata in suis posuere libris: sed ille sensus hujus habet gratiam, qui prior dixit. 93. Vitemus ergo, aut temperemus iracundiam; ne sit ejus aut in laudibus exceptio, aut
Abbreviated transcription (Latin):
beatur. Nala enim lex peccati indignatio est: quȩ ita
animos ꝑturbat. ut rationi ñ relinquat locũ. Primũ est
igit᷑ si fieri potest: ut moꝵ tranquillitas ust quodã affec¬
tione ꝓposito in naturã uertat᷑. Deinde qm̃ ita plerumq
motus infixus est naturȩ ac morib:: ut auelli atq euitari
ñ queat: si prouideri potuerit. ratione reprimat᷑. Aut si
prius occupatus fuerit animꝰ ab indignatione. qũa consilio
ꝓspici ac ꝓuideri potuerit. ne occuparetur: mneditare. qͥ mͦ
motum animi tui uincas. iracundiam temperes. Resis te
irȩ si potes: cede si non potes. quia scriptũ est: Date locũ
irȩ. Iacob fr̃i indignanti pie cessit: & rebeccȩ id ẽ patientiȩ
istructus consilio abẽẽ maluit & peregrinari. qua excitare.
fr̃ĩs indignationẽ: & tunc redire. cũ frẽm mitigatũ putaret
Et ido tantam apud dm̃ inuenit grãm. Quib deuide obsequiis

Expanded text:
beatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita beatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquat locum. Primum est igitur, si fieri potest, ut morum tranquillitas usu quodam, affectione, proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indignatione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vincas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, si non potes; quia scriptum est: Date locum irae . 91. Jacob fratri indignanti pie cessit , et Rebeccae, id est, patientiae instructus consilio, abesse maluit et peregrinari, quam excitare fratris indignationem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud Deum invenit gratiam. Quibus deinde obsequiis,
Abbreviated transcription (Latin):
lentia condempnari ñ debet presentia tua.
iduarum ac uirginum
p̃sbiteris. Quid necesse est: ut demꝰ scłarib obtrectandi lo¬
cum: Quid opus est: ut illȩ quoq uisitationis crebre acci¬
piant auctoritatẽ: Quod si aliqua illarũ forte labatur. cur
alien lapsus subeas inuidiam: Qu̾a multos etiam fortes
illecebra decepit: quanti ñ dederunt errori locũ. & dedert̃
suspicioni. Cur non illa tempora quib ab ȩccła uacas lec¬
audias: Iilum alloquimur cũ oramꝰ: illũ audimꝰ. cũ diuina
legins oracula. Quia nobis cũ alienis domib: na ẽ doms.
quȩ om̃s capit. Iili potiꝰ ad nos ueniant: qui nos reliquert̃
Ouia nobis cũ fabulis: Ministerium altarib xp̃i. ñ obse¬
quiũ hominib deferendũ recepimꝰ. Huiiles decet esse. nu¬
tes. mansuetos. graues. patientes. inodum tenere in om̃ib:¬
nuntiet:¬
aueatur iracundia. Aut si precaueri non potest: cohi¬

Expanded text:
lentia condemnari non debet praesentia tua. 87. lentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum resbyteris. Quid necesse est ut demus saecularibus obtrectandi locum? Quid opus est ut illae quoque visitationes crebrae accipiant auctoritatem? Quid si aliqua illarum forte labatur? Cur alieni lapsus subeamus invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit? quanti non dederunt errori locum, et dederunt suspicioni? Cur non illa tempora, quibus ab ecclesia vacas, lecaudias? Illum alloquimur cum oramus, illum audimus cum divina legimus oracula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus quae omnes capit; illi potius ad nos conveniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferendum recepimus. Humiles decet esse, mites, mansuetos, graves, patientes: modum nos tenere in omnibannuntietaveatur iracundia, aut si praecaveri non potest, cohi
Abbreviated transcription (Latin):
mus consortia. qui specie iocunditatis uenenũ infundunt
bomis. Hi si assidui sint. & maxime in conuiuio. ludo. ac ioco:
eneruant grauitatẽ illam turilem. Caueamꝰ itaq. ne dũ
relaxare animũ uolumꝰ. soluamꝰ omnẽ armoniã quasi con¬
centum quendã bonoꝵ operũ: Usus enim cito inflectit ua¬
turam. Unde quod prudenter facitis. conuenire ȩcclasti¬
cis & maxime ministroꝵ officiis arbitror. declinare extra¬
neoꝵ conuituia: uł ut ipsi hospitales sitis peregrinantib.
uel ut ea cautione nullꝰ soͣpprobrio locus. Conuiuia qͥp¬
pe extraneoꝵ occupationes habent: tum etiam epulandi
pancunt cupiditatẽ. Subrepunt etiam fabulȩ frequent̃
de scło ac uoluptatib. Claudere aures ñ potes. Prohi¬
bere: putatur suꝑbiȩ. Subrepunt etiam pret̃ uolunta¬
tem pocula. Meliꝰ est tuȩ domui semel excubare qũa alienȩ
frequenter. Et ut ipse sobriꝰ surgas: tamen ex aliena in so¬

Expanded text:
mus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt mus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virilem. Caveamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit naturam. 86. Unde quam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena inso
Abbreviated transcription (Latin):
corporis decori plꝰ eminet: ita tam̃ ut etiã ipse non sit
affectatus decus corporis sed naturalis. simplex. negglectꝰ
magis quã expetitus: ñ pretiosis & albentib aduitus uesti¬
mentis sed commnunib. ut honestati uel necessitati nichil
desit: nichil accedat nitori. Uox ipsa ñ remissa. ñ fracta.
nichil femineum sonans: qualẽ multi grauitatis specie.
sunulare consuerunt. sed formã quandã & regulam ac
sucum uirilẽ reseruans. Hoc est emĩ pulchritudinẽ ui¬
uendi tenere: conuemientia cuiq sexui & ꝑsonȩ reddere:
Hic ordo gestoꝵ optimꝰ: hic ornatus ad omnẽ actionẽ accõ¬
modus. Sed ut molliculum & infractum uocis sonũ aut
gestum corporis non ꝓbo: ita nec agrestẽ ac rusticã natu¬
ram unitemur. Euis effigies formula disciplinȩ. formula
honestatis est.
abet sane suos scopulos uerecundia. ñ quos ipsa inue¬
hit. sed quos sepe incurrit. si intemꝑantium incida¬

Expanded text:
corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit affectatus decor corporis: sed naturalis, simplex, neglectus magis quam expetitus, non pretiosis et albentibus adjutus vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans. Hoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, convenientia cuique sexui et personae reddere. Hic ordo gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommodus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ejus effigies, formula disciplinae, forma honestatis est. abet sane suos scopulos verecundia, non quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incida
Abbreviated transcription (Latin):
partib morari uerecundiȩ: quia ad uos loquebar. qͥ
aut bona eiꝰ ex uobis recognoscitis. aut damna ignoratis.
Quȩ cum sit om̃ib etatib. ꝑsonis. temporib & locis ap¬
ta: tamen adolescentes uiuenalesq: annos maxime decet.
In om̃i autẽ seruandum etate: ut deceat quod agas. & conue¬
niat. & quaaret sibi ordo uitȩ tuȩ. Unde tulliꝰ etiã ordinẽ
putat in illo decoro seruari oportere: idq positũ dicit
informositate. ordine. ornatu. ad actionẽ apto. quȩ diffici¬
le ait loquendo explicari posse. & ido satis esse intelligi:
Formositatem autẽ cur posuerit. ñ intelligo. Qu̾a etiã li
cet ille uires corporis laudet: nos certe in pulchritudinẽ
corporis locum uirtutis ñ ponimꝰ. Grãm tam̃ ñ excludi¬
mus: quia ueretundia & nultus ipsos solet pudore offunde¬
re. grauioresq reddere. Ut enim artifex in materia cõ¬
modiore meliꝰ oꝑari solet. sic uerecundia in ipso quoq

Expanded text:
partibus demorari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui partibus demorari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui aut bona ejus ex vobis recognoscitis, aut damna ignoratis. Quae cum sit omnibus aetatibus, personis, temporibus et locis apta, tamen adolescentes, juvenilesque annos maxime decet. 82. In omni autem servandum aetate, ut deceat quod agas et conveniat, et quadret sibi ordo vitae tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo decore servari oportere: idque positum dicit in formositate, ordine, ornatu ad actionem apto: quae difficile ait loquendo explicari posse, et ideo satis esse intelligi. 83. Formositatem autem cur posuerit, non satis intelligo; quamvis ille etiam vires corporis laudet. Nos certe in pulchritudine corporis locum virtutis non ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cham offensam retulit: quia nudatum uidens patrem risit.
Qui atitẽ oꝑuerunt patrẽ: acceperunt benedictionuis grãm.
Ex quo mos uetus & in urbe roma & i plerisq ciuitatibus
ne paternȩ reuerentiȩ auctoritas minueretur. Licet
pleriq se & in lauachro quantũ possunt tegant: ne uel il¬
lic ubi nudum totũ est corpus. huiusmodi intecta portiosit.
Sacerdotes quoq ueteris moris sicut in exodo legimꝰ brachas
accipiebant: sicut ad moẏsen aictum ẽ a dño. Et facies illis
brachas lineas: ut tegatur turpidudo pudoris. A lumbis
usq ad femora erunt. Et habebit eas aaron. & filii eiꝰcũ
intrabunt in taberuaculum testimonii. & cum accedent
sacrificare ad aram scĩ: & non maucent suꝑ se peccatũ. ne
moriantur. Quod ñ nulli nr̃oꝵ seruare adhuc feruntur.
pleriq spiritali interp̃tatione ad cautionẽ uerecundiȩ &
custodiam castitatis dictũ arbitrantur.

Expanded text:
Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: qui autem operuerunt patrem, acceperunt benedictionis gratiam . Ex quo mos vetus et in urbe Roma, et in plerisque civitatibus ne paternae reverentiae auctoritas minueretur: licet plerique se et in lavacro quantum possunt tegant; ne vel illic ubi nudum totum est corpus, hujusmodi intecta sit portio. 80. Sacerdotes quoque veteri more, sicut in Exodo legimus, brachas accipiebant, sicut ad 23 Mosen dictum est a Domino: Et facies illis brachas lineas, ut tegatur turpitudo pudoris. A lumbis usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum accedent sacrificare ad aram Sanctuarii, et non inducent super se peccatum, ne moriantur . Quod nonnulli nostrorum servare adhuc feruntur: plerique spiritali interpretatione ad cautionem verecundiae et custodiam castitatis, dictum arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
runtur reliquiȩ ciboꝵ. Ergo naturȩ opifex sic nr̃ȩ studuit
uerecundiȩ. sic decorum illud & honestum in nr̃o custodi¬
uit corpore. ut ductus quosdam. atq exitus cuniculoꝵ nr̃oꝵ
post tergum religaret. atq ab aspectu nr̃o auerteret. ue
purgatio uentris uisum oculoꝵ. offenderet. De quo pulchre.
apłs ait. Quȩ uidentur inquit menbra corporis infirmi¬
ora. necessariora sunt: & quȩ putamꝰ ignobiliora ẽẽ m̃bra
corporis. his abundantiorẽ honorẽ circumdamꝰ. & in hone.
one naturȩ. industria auxit gr̃am. Quod alio loco etiam
altiꝰ int̾pretati sumꝰ: ut non solũ abscondamꝰ ab oculis.
uerũ etiam quȩ abscondendenda accipimꝰ. eoꝵ indicia usus¬
q menbroꝵ suis appellationib nuncupare indecorũ pute¬
mus. Deniq si casu aꝑiantur hȩ partes: confunditur uere¬
cundia. Si studio. impudicitiȩ estimatur. Vnde & filiꝰ noe

Expanded text:
runtur reliquiae ciborum. Ergo naturae opifex sic nostrae studuit runtur reliquiae ciborum. Ergo naturae opifex sic nostrae studuit verecundiae, sic decorum illud et honestum in nostro custodivit corpore, ut ductus quosdam atque exitus cuniculorum nostrorum post tergum relegaret, atque ab aspectu nostro averteret, ne purgatio ventris visum oculorum offenderet. De quo pulchre Apostolus ait: Quae videntur, inquit, membra corporis infirmiora, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, his abundantiorem honorem circumdamus: et quae ointerpretati sumus , ut non solum abscondamus ab oculis, verum etiam quae abscondenda accepimus, eorum indicia ususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, impudentia aestimatur. Unde et filius Noe
Abbreviated transcription (Latin):
ti horroris est: Quod ergo in aliis displicet. numquid
potest in se ipso placere:
ex ipsa natura nos docet. quȩ ꝑfecte quidẽ om̃s partes
nr̃i corporis explicauit: ut & necessitati consuleret.
& grãm uenustaret. Sed tamen eas quȩ decorȩ ad aspec¬
tum forent. in quib forme. apex quasi in arce quadã loca¬
tus & figuix̧ suauitas. & uultus species emineret. oꝑandiq
usus esset rapatior. obuias atq aꝑtas reliquit: eas uero in
quib esset naturalis obsequium necessitatis. ne deforme
sui preberent spectaculum. partim tãquã in ipso emenda¬
uit. atq abscondit corpore. partim docuit & suasit tegen¬
das. Nonne gͥ ipsa natura magistra est uerecundiȩ: Cuiꝰ
exemplo modestia hominum qũa amodo scientie quid de¬
ceret appellatam arbitror: hic qd̾ in hac nr̃i corporis fabri¬
ca abditum repperit. operuit & texit. ut hostium illud
quod ex transuerso faciendum in arca illa noe. iusto dictũ ẽ.

Expanded text:
ti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid ti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid potest in se ipso placere? nec ipsa natura nos docet? quae perfecte quidem omnes partes nostri corporis explicavit; ut et necessitati consuleret, et gratiam venustaret. Sed tamen eas quae decorae ad aspectum forent, in quibus formae apex quasi in arce quadam locatus, et figurae suavitas, et 22 vultus specie semineret, operandique usus esset paratior, obvias atque apertas reliquit: eas vero in quibus esset naturalis obsequium necessitatis, ne deforme sui praeberent spectaculum, partim tamquam in ipso amandavit atque abscondit corpore, partim docuit et suasit tegendas. 78. Nonne igitur ipsa natura est magistra verecundiae? Cujus exemplo modestia hominum quam a modo scientiae quid deceret appellatam arbitror id quod in hac nostri corporis fabrica abditum reperit, operuit et texit; ut ostium illud quod ex transverso faciendum in arca illa Noe justo dictum est ;
Abbreviated transcription (Latin):
tinua in naturã uertitur. Nec in illis ego tanqu̾a simu¬
lacroꝵ effigies ꝓbo: nec in astis tanquã excissoꝵ rumas.
Est etiam gressus ꝓbabilis. in quo sit species auctoritatis.
grauitatisq pondus. tranquillitatis uestigium: ita tam̃.
si studium desit atq affectatio. s motus sit purus ac sim¬
plex. Nichil enim fucatum placet: motum natura in for¬
met. Si quid sane in natura uitii est: industria emendet:
dum ẽ: ne quid turpe ore exeat: Hoc enim grauiter
doris sunt. In nostro uero officio nullũ uerbũ quod
inhoneste cadat. non incutit uerecundiam.
ed non solum nichil ipsi indecorũ loqui. sed ne aurem
quidem debemꝰ huiusmodi prebere dictis: sic̃ ioseph
ne incongrua suȩ audiret uerecundiȩ. ueste fugit re¬
licta: qm̃ qu̾e delectat audire. alterũ loqui ꝓuocat. In
telligere quoq quod turpe sit: pudori maximo esł
Spectare uero si quid huiusmodi fortuito accidat. quan¬

Expanded text:
tinua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simutinua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simulacrorum effigies probo, nec in istis tamquam excussorum ruinas. 75. Est etiam gressus probabilis, in quo sit species auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium; ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex; nihil enim fucatum placet. Motum natura informet. Si quid sane in natura vitii est, industria emendet; dum est ne quid turpe ore exeat; hoc enim graviter dori sunt. In nostro vero officio nullum verbum quod inhoneste cadat, non incutiat verecundiam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, sed ne aurem quidem debemus hujusmodi praebere dictis: sicut Joseph ne incongrua suae audiret verecundiae, veste fugit relicta ; quoniam quem delectat audire, alterum loqui provocat. 77. Intelligere quoque quod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi fortuitu accidat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc solum excepi. Nec fefellit sententiã. Uterq enim ab
ȩccłia recessit: ut qualis incessus ꝓdebatur. talis ꝑfidia ani¬
mi demonstraretur. Namq alter arriane. infestationis
tempore fidem deseruit: alter pecuniȩ studio ne iudiciũ
subiret sacerdotale. se nr̃m negauit. Lucebat. in illoꝵ in¬
cessu imago leuitatis: species quedã scurrarũ ꝑcursantiũ.
Sunt etiam qui sensim ambulando imitentur istrionicos
gestus. & quasi quedam fercula pomparũ. & statuarum
motus nutantium: ut quotienscumq gradus tranfert̃
modulos quosdam seruare uideantur. Nec cursim am¬
bulare honestum arbitror: nisi cum causa exigit uniꝰ pe¬
riculi. uel iusta necessitas. Nam plerumq festinantes an¬
helos uidemꝰ torquere ora. quib si causa desit festinationis
necessariȩ. neuus iustȩ offensionis est. Sed non de his dico
quib rara ꝓperatio ex causa nascitur: s quib uigis & con¬

Expanded text:
Hoc solum excepi, nec fefellit sententia; uterque enim ab Hoc solum excepi, nec fefellit sententia; uterque enim ab Ecclesia recessit, ut qualis incessu prodebatur, talis perfidia animi demonstraretur. Namque alter Arianae infestationis tempore, fidem deseruit: alter pecuniae studio, ne judicium subiret sacerdotale, se nostrum negavit. 21 Lucebat in illorum incessu imago levitatis, species quaedam scurrarum percursantium. 73. Sunt etiam qui sensim ambulando imitantur histrionicos gestus, et quasi quaedam fercula pomparum, et statuarum motus nutantium, ut quotiescumque gradum transferunt, modulos quosdam servare videantur. 74. Nec cursim ambulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi, vel justa necessitas. Nam plerumque festinantes anbelos videmus torquere ora, quibus si causa desit festinationis necessariae, naevus est justae offensionis. Sed non de his dico, quibus rara properatio ex causa nascitur: sed quibus jugis et con
Abbreviated transcription (Latin):
diues: Oies est modestia: quia dĩ portio est. Paulꝰ quoq
orationẽ deferri p̃cipit cum uerecundia & sobrietate:
primã hanc. & quasi preuiam uult esse orationis futtirȩ
ut ñ głetur peccatoris oratio: s quasi colore pudoris obauc¬
ta qͦ plꝰ defert uerecundiȩ de recordatione. delicti. hoc uberi¬
orem mereatur gratiam.
st etiam in ipso motu. gestu. incessu. tenenda uere¬
cundia. Habitus enim mentis: in corporis statti cer¬
nitur. Hinc homo cordis nr̃i absconditus aut leuior. aut
iactantior. aut turbidior: aut contra grauior. & constanti
motus. Meministis filii. quendã amicũ. cum sedulis se
uideretur commendare officiis. hoc solo tam̃ in clerũ ñ
receptum. qd̃ gestus eiꝰ plurimum. dedeceret: alterũ quoq:
cum in clero repperissem iuberem ne unqu̾a preiret mͥ:
quia uelut quodam insolentis incessus uerbere. oculos feri¬
ret meos. Iaq dixi: cum redderetur post offensã muneri

Expanded text:
dives. Dives est modestia, quia portio Dei est. Paulus quoque dives. Dives est modestia, quia portio Dei est. Paulus quoque orationem deferri praecepit cum verecundia et sobrietate. Primam hanc et quasi praeviam vult esse orationis futurae, ut non glorietur peccatoris oratio: sed quasi colore pudoris obducta, quo plus defert verecundiae de recordatione delicti, hoc uberiorem mereatur gratiam . 71. Est etiam in ipso motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantimotus. 72. Meministis, filii, quemdam amicum, cum sedulis se videretur commendare officiis; hoc solo tamen in clerum a me non receptum, quod gestus ejus plurimum dedeceret: alterum quoque cum in clero reperissem, jussisse me ne umquam praeiret mihi; quia velut quodam insolentis incessus verbere oculos feriret meos. Idque dixi, cum redderetur post offensam muneri.
Abbreviated transcription (Latin):
la sunt pudicitiani temptari non sinit. Hic primꝰ in ipso
cognitionis ingressu dñi matrẽ comiendat legentib: &
tamqu̾a testis locuples dignam quȩ ad tale munꝰ eligeret᷑
astruit. qd̾ in cubiculo. qd̃ sola. qd̾ salutata ab angło tacet.¬
& mota est in introitu eiꝰ: qd̃ ad uirilis sexus speciem pere
sum retulit. nisi tibi de suscipienda dñi generatione. cog¬
nouit. ut qualitatẽ effectꝰ disceret. ñ ut sermonẽ referret.
N ipsa oratione nr̃a multum uerecundia placet: multum
lao iustificatur magis dñi iudicio. qu̾a ille phariseus: quẽ.
deformauit p̾sumptio. Id̾oq oremꝰ in incorruptione.
quieti e modesti sp̃s: qui est ante dm̃ locuples. ut ait petrꝰ
Magna gͥ modestia: quȩ cum sit etiam sui iuris remissior.
nichil sibi usurpans. nichil uindicans. & quodamͦ intra ui¬
res suas contractior. diues est apud dm̃. apud qũe nemo

Expanded text:
la sunt, pudicitiam temerari non sinat. Hic primus in ipso la sunt, pudicitiam temerari non sinat. Hic primus in ipso cognitionis ingressu, Domini matrem commendat legentibus, et tamquam testis locuples, dignam quae ad tale munus eligeretur, astruit: quod in cubiculo, quod sola, quod salutata ab angelo tacet, et mota est in introitu ejus, quod ad virilis sexus speciem peregsum retulit, nisi ubi de suscipienda Domini generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, non ut sermonem referret. 70. In ipsa oratione nostra multum verecundia placet, multum Ideo justificatur magis Domini judicio, quam ille Pharisaeus, quem deformavit praesumptio . Ideoque oremus in incorruptione quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples, ut ait Petrus . Magna igitur modestia, quae cum sit etiam sui juris remissior, nihil sibi usurpans, nihil vindicans, et quodammodo intra vires suas contractior, dives est apud Deum, apud quem nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Speculum enim mentis plerũq in uerbis refulget.
Ipsum uocis sonũ libret modestia: ne cuiꝰ offendat au-¬
rem uox fortior.
eniq in ipso canendi genere prima disciplina uere.¬
cundia est: immo etiã in om̃i usu loquendi. ut sensim qͥs
aut psallere aut canere. aut postremo loqui incipiat:
ut uerecunda principia cõmendent ꝓcessum
ilentium quoq ipsum in quo est reliquarum uirtutũ
otium : maximꝰ actꝰ uerecundiȩ ẽ. Deniq si aut in¬
endam salutem. Dõ soli loquebatur: cui poterat casta
uerecundiȩ loqui. Refugiebat. ora intueri uiroꝵ. Est.
enim & in oculis uerecundia: ut nec uidere uiros femina.
nec uideri uelit. Neq uero quisqu̾a soliꝰ hanc laudẽ casti¬
tatis putet. Est eium uerecundia pudicitiȩ comes. cuiꝰ
societate castitas ipsa tutior est. Bonꝰ enim regendȩ casti¬
tatis pudor est comes: qui si pretendet. & quȩ prima picu¬

Expanded text:
tuus. Speculum enim mentis plerumque in verbis refulget. tuus. Speculum enim mentis plerumque in verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. Denique in ipso canendi genere prima disciplina verecundia est: immo etiam in omni usu loquendi; ut sensim quis aut psallere, aut canere, aut postremo loqui incipiat; ut verecunda principia commendent processum. 68. Silentium quoque ipsum, in quo est reliquarum virtutum otium, maximus actus verecundiae est. Denique si aut inendam salutem. Deo soli loquebatur , cui poterat casta verecundia eloqui: refugiebat ora intueri virorum; est enim et in oculis verecundia, ut nec videre viros femina, nec videri velit. 69. Neque vero quisquam solius hanc laudem 20 castitatis putet. Est enim verecundia pudicitiae comes, cujus societate castitas ipsa tutior est. Bonus enim regendae castitatis pudor est comes: qui si se praetendat ad ea quae prima pericu