comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam patientiãq detraxit. Sed qr ip̃e caninã illam facundiam
sicut Salustius ab appio dictum refert exercuit. uoluit hominẽ
canino modo uiuere ut remordeat lacessitus. Que retributio cõ¬
tumelie qs ꝑnitiosa sit: et quas edere soleat strages. unde opportu¬
nius petetut exemplũ q ex ip̃ius preceptoris tristissimo casu. qui
dum his phorum preceptis obtemꝑare gestit ip̃e se ꝑdidit: Quod¬
si lacessitus inuiria patientiã tenuisset si dissimulare. si ferre cõ¬
tumeliam boni uiri esse didicisset.Hec illas nobiles or̃ones alieno
titulo inscriptas impatiẽtia et leuitas et insania ꝑfudisset: nũq
capite suo rostra inquib ante flaruerat cruentasset nec rẽ.pu.
funditus proscriptio illa delesset. Sapientis ergo et boni uiri nõ est
uelle certare ac se ꝑiculo cõmittere. qm̃ et uincere nõ est in ur̃a po¬

Expanded text:
tiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, tiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde oportunius petetur exemplum quam ei ipsius praeceptoris tristissimo casu, qui dum his philosophorum praeceptis obtemperare gestit, ipse se perdidit? quodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et insania profudisset, numquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec rem publicam funditus proscriptio illa delesset. sapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, quoniam et uincere non est in nostra po
Abbreviated transcription (Latin):
piunt in uiriã ceco et irrationabili furore ducuntur et his ꝗ sibi
nocent uicẽ tribuere conãtur. In quo igitur sapiens ac bonus
uir a malis: et insipientib differt nisi qđ̃ ht̃ inuictã patientiã qua
stulti carent: nisiꝙ regere se ac mitigare irã suam nouit qͣ illi qui
uirture indigent frenare nõ possunt: Sed uidelicet hec illum res
fefellit. qr cum de uirtute queritur. inquacunq conditiõe uel con¬
tentione uincere putauit esse uirtutis: nec uidere ullo mõ potuit ho¬
minẽ dolori et ire succũbentem: et his affectibus indulgentẽ. quib
debet pocius reluctari. et ruentem quacũq improbitas prouo¬
cauerit. uirtus officiũ nõ tenere. Qui enim refferre iniuriã nitit
eum ip̃m aquo lesus est. gestit ĩmitari. Ita qui malum ĩmitat᷑
nir uerbis: duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro ĩnocen¬¬

Expanded text:
piunt iniuriam, caeco et inrationabili furore ducuntur et iis qui sibi piunt iniuriam, caeco et inrationabili furore ducuntur et iis qui sibi nocent, uicem retribuere conantur. in quo igitur sapiens ac bonus uir a malis et insipientibus differt, nisi quod habet inuictam patientiam, qua stulti carent, nisi quod regere se ac mitigare iram suam nouit, quam illi quia uirtute indigent, frenare non possunt? sed uidelicet haec illum res fefellit, quod cum de uirtute loqueretur, in quacumque contentione uincere putauit esse uirtutis nec uidere ullo modo potuit hominem dolori et irae succumbentem et iis adfectibus indulgentem quibus debet potius reluctari, et ruentem quacumque inprobitas prouocarit, uirtutis officium non tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit imitari. ita qui malum imitatur, tur uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro, innocen
Abbreviated transcription (Latin):
tinus tanq igni aquã suꝑ fuderis. Sin autẽ prouocatrix illa impro¬
bitas inpatientiã sibi comꝑarẽ nacta est tanq ꝑfusa oleo tantum
excitabit incendium ut id nõ flumen aliquod sed effusio cruoris
extĩguat. Magna itaq patientie ratio est:q sapiens homo aderit
horio uiro ut enim nihil malorum fiat hec sola efficit. Que si detͣ
orrũbus nullũ sceliis. nulla fraus in rebus humanis erit. Quod igit᷑
bono uiro põt esse tam calamitosũ. tanq contrariũ q ire frena ꝑ¬
mittere : que illum nõ modo boni sed etiam hom̃is appellatioẽ di¬
spoliet: Siquidẽ nocere alteri ut ip̃e uerissime ait. non est ẜm ho¬
minis nãm. Nam et pecudes si lacessas aut calce aut cornu repugnãt
et serpentes ac fere nisi ꝑsequare ut occidas: negocium nõ exbibent:
et ut ad hominũ exͣ redeamus. Impiti quoq ẽt insipientes si qñ acci¬

Expanded text:
tinus, tamquam igni aquam superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprotinus, tamquam igni aquam superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpatientiam sibi comparem nacta est, tamquam perfusa oleo tantum excitabit incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. magna itaque patientiae ratio est, quam sapiens homo ademit bono uiro. ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo boni, sed etiam hominis appellatione despoliet, siquidem nocere alteri, ut ipse uerissime ait, non est secundum hominis naturam? nam et pecudes si lacessas, aut calce aut cornu repugnant, et serpentes ac ferae, nisi persequare ut occidas, negotium non exhibent, et ut ad hominum exempla redeamus, inperiti quoque et insipientes si quando acci
Abbreviated transcription (Latin):
Ed euectus sum coarquendi studio longiusnũ uittus est.¬
Ex aliis docendigratia summã que ptinere ad rem maxiẽ puto.
semꝑ boni futigatur offitio mali nunq. Cicero in hisdem illis offi¬
cialibus. At uõ si quis uoluerit inquit animi sui complicatã notioe
e uoluere iam se ip̃e doceat eum bonũ uirum esse qui prosit: quib
possit noceat nemini: nisi lacessitus iniuria O quã simplicẽ ueramq
stiiam duorum uerborum adiectione corrupit. Quid enim opus fu-¬
erat adiungere nisi lacessitus iniuria ut uicium bono uiro qͣi cãm
turpissimã apponeret patientieq que omniũ uirtutũ maxima est
faceret exꝑtem: Nociturum esse dixit. bonũ uirum si fuerit lacessitus.
lam exhoc ip̃o boni uiri nomen amittat necesse est si nocebit. Non mi¬
nus enim mali est referre iniuriam:qͣ inferre. nam unde certãĩa
citat tempestates. Qđ si patientiã. qua uirtute nihil uerius nihil ho¬
mini dignius inueniri põt improbitati opposueris extinguetur pro¬

Expanded text:
ed evectus sum coarguendi studio longius; Ex aliis docendi gratia sumam, quae pertinere ad rem maxime puto. semper boni fungatur officio, mali numquam. Cicero in isdem illis officialibus at uero si quis uoluerit inquit animi sui conplicatam notionem euoluere, iam se ipse doceat eum uirum bonum esse qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi lacessitus iniuria. o quam simplicem ueramque sententiam duorum uerborum adiectione corrupit! quid enim opus fuerat adiungere nisi lacessitus iniuria, ut uitium bono uiro quasi caudam turpissimam adponeret patientiaeque, quae omnium uirtutum maxima est, faceret expertem? nociturum esse dixit bonum uirum, si fuerit lacessitus: iam ex hoc ipso boni uiri nomen amittat necesse est, si nocebit. non minus enim mali est referre iniuriam quam inferre. nam unde certamina citat tempestates? quodsi patientiam, qua uirtute nihil uerius, nihil homine dignius inueniri potest, inprobitati opposueris, extinguetur pro
Abbreviated transcription (Latin):
ticii transtulerunt ita sine ullo reuiuiscentiũ corporũ detrim̃to
aduret: tantũ ac sensu doloris affitiet. Sed et iustos cum iudi¬
cauerit deus etiam igni eos examinabit: tum quorũ peccata
uel pondere, uel nũo preualuerunt prestringẽtut igni atq am.¬
burentur: quos autem plena iusticia et maturitas uirtutis ĩcoexit
ignem illum nõ sentient: hñt enim aliquid in se dei quod uim
Flam̃ repellat ac respuat. Tanta uis est ĩnocentie ut ab ea ignis
ille refugiat ĩ noxius. Qui accipit adeo hanc potãtem ut impios
t urat iustis obtemꝑet. Hec tamen quisq putet animas post mortẽ¬
he protinus iudicari. Ham om̃sinuna cõiq custodia derinẽtur. do¬
nec tp̃us adueniat quo maximus iudex meritorũ faciat ex amẽ.
Tum quorum fuerit probata iusticia hi premium ĩmortalita¬
tis accipient quorũ autem peccata et scelera detecta nõ resurgent

Expanded text:
Tityi transtulerunt; ita sine ullo revirescentium corporum detrimento Tityi transtulerunt; ita sine ullo revirescentium corporum detrimento aduret tantucauerit deus, etiam igni eos examinabit. tum quorum peccata uel pondere uel numero praeualuerint, perstringentur igni atque amburentur, quos autem plena iustitia et maturitas uirtutis incoxerit, ignem illum non sentient: habent enim aliquid in se dei, quod uim flammae repellat ac respuat. tanta est uis innocentiae, ut ab ea ignis ille refugiat in urat, justis obtemperet. Nec tamen quisquam putet animas post mortem protinus judicari. Nam omnes in una communique custodia detinentur, donec tempus adveniat, quo maximus judex meritorum faciat examen. Tum quorum fuerit probata justitia, ii praemium immortalitatis accipient: quorum autem peccata et scelera detecta fuerint, non resurgent,
Abbreviated transcription (Latin):
induentur: et incorporibus piaculum soluant. et tam̃ non
erit cato illa. quã deus homini suꝑiecerit. huic terrene simi¬
lis sed in solubilis ac ꝑmanens ineternũ ut sufficere possit
cruciatibus et illi sempitero igni, cuius nã diuersa est ab Ø¬
hoc nr̃o. quo ad uite necessaria utimut: qui nisi alicuius ma¬
terie fomite alatur extinguitur. At ille diuinus ꝑse ipsum
semper uiuit ac uiget sine ullis alimentis. nec admixtu
ht̃ fumum sed est purus et liquidus: et in aque modũ fluidus
Non est in aliqua sursum uersus iugetut sicut tĩ quem labes
terreni corporis quo tenetur: et fumus intermixtus exilire cogit
et ad celestem nam cũ trepidatione mobili subuolare. Idem iꝯꝰ
diuinus ignis una eadẽq ui et potentia et cremabit impios ac
recabit:. et quantum e corporib assumet tantũ reponet ac sibi
ip̃e eternius eterniũ pabulum submĩstrabit: Quod pocte ĩ uulture

Expanded text:
induentur, ut in corporibus piaculum soluant: et tamen non induentur, ut in corporibus piaculum soluant: et tamen non erit caro illa, quam deus homini superiecerit, huic terrenae similis, sed insolubilis ac permanens in aeternum, ut sufficere possit cruciatibus et igni sempiterno, cuius natura diuersa est ab hoc nostro, quo ad uitae necessaria utimur, qui nisi alicuius materiae fomite alatur, extinguitur. at ille diuinus per se ipsum semper uiuit ac uiget sine ullis alimentis nec admixtum habet fumum, sed est purus ac liquidus et in aquae modum fluidus: non enim ui aliqua sursum uersus urguetur sicut noster, quem labes, terreni coet ad coelestem naturam cum trepidatione mobili subvolare. Idem igitur divinus ignis una eademque vi atque potentia, et cremabit impios, et recreabit, et quantum e corporibus absumet, tantum reponet, ac sibi ipse aeternum pabulum subministrabit; quod poetae in vulturem
Abbreviated transcription (Latin):
hec prope modum uera sunt. Anima uoͬ cum diuorciũ fecit
acorpore est: ut ait idem poeta. par leuibus uentis uoluctiq
similia somno. Quia sp̃us est et ip̃a tenuitate in cõprehensi¬
bilis. sed nobis qui sumus corporales: deo autẽ cui subi acet posse
ut etiã incorporalia cõprehendat: et quẽ ad modũ uolu¬
Lerit᷑ afficiat. Ham et Angelum dei metuũt: qui et castigani ab
eo possunt inenarrabili quodã modo et demones reformidãt
qt torquẽtur ab eo. ac puniuntur. Quid ergo mirum si
cum sint ĩ mortales anime tam̃ patibiles sint deo. Ham cũ
inse nihil hẽant solidum et contrectabile asolidis et corporalib¬
nullam uim pati possunt: sed ꝗr insolis spiritibus uiuunt aso
solo deo tractabiles sunt cui uirtus ac sba spiritalis est. S qm̃
docent nos sancte litrere quẽ ad modum penas impii sint datu¬
ri.Nam qt peccata incorporib contraxerunt rursus ĩ carne

Expanded text:
haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somno, quia spiritus est et ipsa tenuitate inconprehensibilis, sed nobis, qui sumus cort etiam incorporalia comprehendat, et quemadmodum voluerit, afficiat. Nam et Angeli Deum metuunt, quia castigari ab eo possunt inenarrabili quodam modo; et daemones reformidant, quia torquentur ab eo ac puniuntur. Quid ercum sint inmortales animae, tamen patibiles sint deo? nam cum in se nihil habeant solidum et contrectabile, a solidis et corporalibnullam uim pati possunt: sed quia in solis spiritibus uiuunt, a solo deo tractabiles sunt, cui uirtus ac substantia spiritalis est. sed tamen docent uos sanctae litterae quemadmodum poenas impii sint daturi. nam quia peccata in corporibus contraxerunt, rursus carne
Abbreviated transcription (Latin):
celestem Unde illis origo est remesre uel incampos quosdam
fortunatos rapi ut fruantur miseris uoluptatibus. Impios uõ
quoniã se malis cupiditatibus inquinauerũt mediã quandã
gerere inter ĩmortalem mortalẽq nãm et hẽre aliꝗd imbeci¬
Ietatis. ex contagione carnis: cuius desideriis ac libidinibus ad¬
dicte in eliubilem qͣndam fucum trahant: labẽq terrenam
Que cum tp̃ris diuturnitate penitus inheserunt eius nature
reddi animas ut si nõ extinguibiles intotum qm̃ exdeo sint
tam̃ cruciabiles fiant ꝑ corporis maculam que peccatis ĩ usta
sensum doloris attribuit. Quam sñiam poeta sic explicauit
Quin et suppremo cum lumine uita reliquit. Non tam omne
malum miseris nec funditus omnes. Corporee excedunt pestes
penitusq necesse est.Multa diu concreta modis molescere miris.
Ergo exercentur penis utrũq malorum supplicia expendũt

Expanded text:
coelestem, unde illis origo sit, remeare; vel in campos quosdam coelestem, unde illis origo sit, remeare; vel in campos quosdam fortunatos rapi, ubi fruantur miris voluptatibus: impiorum vero, quoniam se malis cupiditatibus inquinaverunt, mediam quamdam gerere inter immortalem mortalemque naturam, et habere aliquid imbecillitatis ex contagione carnis. Cujus desideriis ac libidinibus addictae ineluibilem quemdam fucum trahant labemque terrenam; quae cum temporis diuturnitate penitus inhaeserit, ejus naturae reddi animas, ut si non extinguibiles in totum, quoniam ex Deo sunt, tamen cruciabiles fiant per corporis maculam, quae peccatis inusta, sensum doloris attribuit. Quam sententiam poeta sic explicavit: Quin et supmalum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uutam uitotum. Nec tam̃ uni uersi tũc adeo iudicabũtut sed
biranitum qui sunt indei religionẽ uersati. Nami qui deum
non agnouerunt quotiã sñam de his in ab solunq feruie
non põt. lam iudicati darinatiq sunt sanctil licteris contestã¬
tibus nõ resurecturos esse impios adiudicium. Iudicabũtur etg
qui deutti scitent et facinora eorum .i. mala oꝑa cumboris cos¬
lata ponderabũtut. ut si plura et grauia fueritit bona iusitq
deritur ad uitam beatã. Si autẽ malo suꝑ auerint cõdẽnetur
ad penam hic fortasse dixerit quispiam si est ĩmortalis est anima
quomõ passibilis inducitur ad penã sentiens: Si enim obmerita
punietur sentiet utiq dolorem atq ita etiã mortẽ. Si morti nõ
est obnoxia nec dolori quidem.patibilis igitur nõ est.huic questi¬
oni sine argumẽto astoicis ita occurritur animas quidem opu¬
hominũ ꝑmanere. nec interuẽtu mortis innihilum resolui sed
eotum qui iusti fuerunt puras et ĩpatibiles et bonas ad sedem

Expanded text:
 ἀνδρῶν. nec tamen uniuersi tunc a deo iudicabuntur, sed ii tantum qui sunt in dei religione uersati. nam qui deum non adgnouerunt, quoniam sententia de his in absolutionem ferri non potest, iam iudicati damnatique sunt, sanctis litteris contestantibus non resurrecturos esse inpios in iudicium. iudicabuntur ergo qui deum scierunt et facinora eorum id est mala opera cum bonis conlata ponderabuntur, ut si plura et grauiora fuerint bona iustaque, dentur ad uitam beatam, si autem mala superauerint, condemnentur ad poenam. hic fortasse dixerit qquomodo patibilis inducitur, ac poenam sentiens? Si enim ob merita punietur, sentiet utique dolorem, atque ita etiam mortem. Si morti non est obnoxia, nec dolori quidem, patibilis igitur non est. Huic quaestioni, sive argumento, a Stoicis ita occurritur: Animas quidem hominum permanere, nec interventu mortis in nihilum resolvi: sed eorum, qui justi fuerunt, puras, et impatibiles, et beatas ad sedem
Abbreviated transcription (Latin):
genis mid ip̃m semꝑ intentis nõ potuent ꝑfici ueritas ac cõ¬
prehendi .Hlam post illorum septem sapientũ głiam incte¬
rit ac primũ nomen ip̃m sap̃ie arrogans putauerit seq tõ
sapientes sed studiosos sapientie uocauerunt. Quo facto et
llos qui tertere sapientiũ sibi nomen aseuerant erroris stul¬
titieq damnatũt et se quoq ip̃os ignorantiẽ quã quidem nõ
diffirebãtur. Ham ubicunq rerũm natura ingeniis eorum
ꝗ̃i manus opposuerũt ne rõniem possent aliquã reddere e¬
stificari solebant nhil scite se nihil certiere. Unde multo sa¬
pientiores inueniũtir qui se aliqua exꝑte uiderunt que illi
se saꝑe crediderant.

Expanded text:
ngeniis in id ipsum semper intentis, potuerit perspici veritas et comngeniis in id ipsum semper intentis, potuerit perspici veritas et comprehendi. Nam post illorum septem sapientum gloriam, increrit. Ac primum, nomen ipsum sapientiae arrogans putaverunt, seque non sapientes, sed studiosos sapientiae vocaverunt. Quo facto, et illos, qui temere sapientum sibi nomen asciverant, erroris stultitiaeque damnaverunt, et se quoque ipsos ignorantiae, quam quidem non diffitebantur. Nam ubicumque rerum natura ingeniis eorum quasi manus opposuerat, ne rationem possent aliquam reddere, testificari solebant, nihil scire se, nihil cernere. Unde multo sapientiores inveniuntur, qui se aliqua ex parte viderunt, quam illi qui se sapere crediderant.
Abbreviated transcription (Latin):
uorabitur cuti omnes erant. Utin ãq nomen illud aliqñ pribli¬
cum quãuis ad paucos redactum: tam̃ ui suam retitieret. pos¬
serit enim fortasse pauci illi uelingenio uel autoritate uel assi¬
duis hortamentis liberare populum uicis et erroribus. sed adeo
intotũ sapientta ceciderat. ut ex ip̃a nominis atrogãtia nullũ
eorum qui uocarẽtur appare at fuisse sapieniẽ. Sed tñ priusq
qui primũ omniiũ qr de rebus natirralib quetere ac dilprita¬
re sunt ausi sapientes hr̃i appellatiq meruerũt. Otuseru
calamitosũq seculum quo ꝑ orbem iotum septẽ soli fuerũt
qui hotimũ uocabulo cierentur.Flemo enim põt iute diciho¬
mo nisi qui sapiens est sed si ceteri onines preter ip̃os stulu
fuerunt: nec illi quidẽ sapietites. quia nertio esse sapiens
uere iuditio stuliorum potest. Adeo abhis ab fuit saprentia¬
ut ne postea quidẽ in crescente doctiina et multis magnis iti¬

Expanded text:
vocabatur, cum omnes erant. Utinamque nomen illud aliquando publivocabatur, cum omnes erant. Utinamque nomen illud aliquando publicum, quamvis ad paucos redactum, tamen vim suam retineret. Possent enim fortasse pauci illi vel ingenio, vel auctoritate, vel assiduis hortamentis liberare populum vitiis et erroribus. Sed adeo in totum sapientia occiderat, ut ex ipsa nominis arrogantia nullum eorum, qui vocarentur, appareat fuisse sapientem. Et tamen prius, qui primi omnium, quia de rebus naturalibus quaerere ac disputare sunt ausi, sapientes haberi appellarique meruerunt. O miserum calamitosumque saeculum, quo per orbem totum septem soli fuerunt qui hominum uocabulo cierentur! nemo enim potest iure dici homo nisi qui sapiens est. sed si ceteri omnes praeter ipsos stulti fuerunt, ne illi quidem sapientes, quia nemo sapiens esse uere iudiut ne postea quidem increscente doctrina, et multis magnisque i
Abbreviated transcription (Latin):
pus ornatur aliter delectatur mortẽ sibi perpetuã cum diiset cum
bonis corporibus quesierunt. qr morti corpus omne subiectum est
In secuta est igitur huiusmodi religiones stultitia. et impietas. sicuti
fuerat necesse. desierunt et enim uultus suos incelum tollere. sed deor¬
sum mentes hominũ depresse terrenis ut religionib. sic etiã bonis
inherebant. secutum est discidium gȩneris humani et fraus et ne
phas omne. qr spretis etertiis atq incorruptis bonis que sola debet
ab homĩe concupisci. et breuia temporalia maluerũt. maiorq hoĩb
ad malum fides fuit: qui prauũ recto. qr presentius fuerat pretule¬
runt. sic̃ humanã uitam prioribus seculis inclarissima luce uersa¬
tam caligo ac tenebre comprehetderũt. et quod hiue prauitati cõ¬
gruens erat postq sublata sapienia est tunc demũ sibi homĩes
sapientum nomen uendicare ceꝑutit:Tum autẽ nemo sapiẽs

Expanded text:
pus ornatur, alitur, delectatur, mortem sibi perpetuam cum diis et cum pus ornatur, alitur, delectatur, mortem sibi perpetuam cum diis et cum bonis corporalibus quaesierunt; quia morti corpus omne subjectum est. Insecuta est igitur hujusmodi religiones injustitia et imfuerat necesse. desierunt etenim uultus suos in caelum tollere, sed deorsum mentes hominum depressae terrenis ut religionibus, sic etiam bonis inhaerebant. secutum est discidium generifas omne; quia spretis aeternis atque incorruptis bonis, quae sola debent ab homine concupisci, temporalia et brevia maluerunt, majorque hominibus ad malum fides fuit, qui pravum recto, quia praesentius fuerat praetulerunt. Sic humanam vitam prioribus saeculis in clarissima luce versatam caligo ac tenebrae comprehenderunt; et quod huic pravitati congruens erat, postquam sublata sapientia est, tum demum sibi homines sapientum nomen vendicare coeperunt. Tum autem nemo sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
Ogitanti mihi et cum aniimo
meo sepe reputãti prioremt
illum gn̾is humani statũ et
mirum pariter et indignus
uideri soletꝙ unius seculi
stulticia religiones uarias susci¬
pientis deosq multos esse cre¬
dentis intaritã subito ignora¬
tionẽ sui uentũ est ut ablata
ex oculis uarietate neq religio
dei ueriq neq humanitatis ratĩo fetieretur hom̃ib nõ incelo sũ¬¬
mnum bonum querẽtibus sed interra.Quam obeauss̃ profecto
seculorum uererum mutata felicitas est. Ceꝑunt enim relicto pr̃e¬
parente. et constiiatore omniũ deo insensibilia digitorũ suorum fi¬
gmenta uenerari. Que prauitas quid effecerit.aut quid malorũ
artulerit. res ip̃a declarat: Auersi nãq asũmo bono quod ideo hea¬
tum ac sempiternũ est. qr uideri tangi comprehendi nõ potest
et auirtutibus ei bono congruentib que simt eque tales et ad hos
corruptos. et fragiles deos Iapsi et studentes his rebus quib solum cor¬

Expanded text:
Cogitanti mihi et cum animo meo saepe reputanti priorem illum generis humani statum et mirum pariter et indignum uideri solet, quod unius saeculi stultitia religiones uarias suscipientis deosque multos esse credentis in tantam subito ignorationem sui uentum est, ut ablata ex oculis ueritate neque religio dei ueri neque humanitatis ratio teneretur, hominibus non in caelo summum bonum quaerentibus, sed in terra. quam ob causam profecto saeculorum ueterum mutata felicitas est. coeperunt. enim relicto parente et constitutore omnium deo insensibilia digitorum suorum figmenta uenerari. quae prauitas quid effecerit aut quid malorum adtulerit, res ipsa declarat. auersi namque a summo bono, quod ideo beatum ac sempiternum est, quia uideri tangi conprehendi non potest, et a uirtutibus ei bono congruentibus, quae sunt aeque inmortales, ad hos corruptos et fragiles deos
Abbreviated transcription (Latin):
oportere cognosci
diuino spiritu plenum locutus est ea que subiecimus. deus con¬
didit me inicium uiarum suarũ in oꝑa sua. Ante seculũ funda¬
uit me. Inprincipio anteqͣ terrã faceret anteq abissos constitu¬
eret priusq precederẽt fontes aquarum ante omes colles gẽuit
me dominus. fecit regiones et fines in habitabilis sub celo. Cũ
pararet celum aderam illi: et cum secerneret suam sedẽ cũ suꝑ
ueritos faceret ualidas nubes: et cum cõfirmatos ponebat mõtes
sub celo. quanta fortia fatiebat fundamẽta terre eram penes illũ
disponẽs ego eram cui ad gaudebat. quottidie autem iocabar añ
fatiẽ eius cum letaretur orbe ꝑfecto. Id circo autẽ illum trismegi¬
stus

Expanded text:
oportere cognosci:diuino spiritu plenum locutus est ea quae subiecimus: dominus condidit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me: in principio antequam terram faceret et antequam abyssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, ante omnes colles genuit me. dominus fecit regiones et fines inhabitabiles sub caelo. cum pararet caelum, aderam illi, etcum secerneret suam sedem: cum super uentos faceret ualidas nubes et cum confirmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram cui adgaudebat. cottidie autem iucundabar ante faciem eius, cum laetaretur orbe perfecto. idcirco illum Trismegistus
Abbreviated transcription (Latin):
quo adnutum eius non modo dertiones et ministri s¬
randem potestatis: sed etiam celum et tertam et rerum
natura om̃is contremescit: Si enim nullus alteri seruit
nisi coactus. omẽ igitut Imperium metu constat. metus
autem per iram. Ham si nõ moueatur quis ad uersus
parere nolentem nec cogi poterit ad obsequium. Con¬
sulat unusquisq affectus luos iam intelliget neĩem
posse sine ira et castigatione imperio subiugati. Uhi ergo
ira non fuerit. Impĩum quoq nõ erit. deus autem habet
impium. Ereo et itam que cũ stat imperium habeat
niecesse est

Expanded text:
olunt, quomodo ad nutum eius non modo daemones et ministri tantae potestatis, sed etiam caelum et terra et rerum natura omnis contremescit ? si enim nullus alteri seruit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat, metus autem per iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. consulat unus quisque adfectus suos, iam mtelleget neminem posse sine ira et castigatione imperio subiugari. ubi ergo ira non fuerit, imperium quoque non erit. deus autem habet imperium, ergo et iram, qua constat imperium, habeat necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
apparet uanas esse rõnes phyorutn qui deumputant
sine ira. et inter ceteras laudes eius in id ponunt quodͥ
terrenium nisi metus custodiat soluitur. Aufer irom re¬
gi non modo nentio pebit sed etiam de fastigio precipi¬
tabitur. Imo uero cuilibet humili eripe hutic affectum
quis eum non spoliabit: Quis non de ridebit: Quis
nõ afficiet iniuria: Ita nec indumenta nec sedem
nec uictum poterit habere, aliis quicquid habuerit
diripientibus. nec dum putemus celestis imperii ma¬
iestatem sine ita et metu posse cotisistere.Apollo milesiꝰ¬

Expanded text:
apparet uanas esse rationes philosophorumqui deum putant όργητον et inter ceteras laudes eius id ponunt quod terrenum nisi metus custodiat, soluit.ur. aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. immo uero cuilibet humili eripe hunc adfectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non adficiet iniuria? ita nec indumenta nec sedem nec uictum poterit habere aliis quidquid habuerit diripientibus, nedum putemus caelestis imperii maiestatem sine ira et metu posse consistere. Apollo Milesi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illi cum ignoraret quid efficeret uirtus aut quotendere:
honestius autẽ nihil reꝑirerit: substiterũt in ipius uirtuts ro¬
mine: quã nullo groposito emolumẽto. appetendã esse ꝗxert
ut bonũ sibi constituerent. quod bono indigeret. Aristocoles ob
his nõ longe recessit: qui ututẽ cum honestate summũ botiũ
turpitudinis uirtus esse desinat. Sed uidit ficri posso ut de uir¬
tute prauo iuditio male. et ideo existimationi homitiũ sorue¬
dum putauit. qꝰ qui faciat arecto borio discedit qr nõ est
in tira potãte ut untus pro suis meritis honesto:ur.Nã quid
est honestas nis honor perpetiuuus ad aliquẽ secundo gopul.
tumore delatus: Q uid ergo fiẽt si ertore &c prauitate hamitiũ
mala existimatio subsequatut. abiciemus teuitutẽ qr ela¬
giciosa et turpis ab insipientib iudicetut: Queq otiiẽ iuidia
premi ac uoxari põt. ut sit ip̃m propriũ ac ꝑpituuĩ betui:

Expanded text:
sed illi cum ignorarent quid -efficeret uirtus aut quo tenderet, sed illi cum ignorarent quid -efficeret uirtus aut quo tenderet, honestius autem nihil reperirent, substiterunt in ipsius uirtutis nomine, quam nullo proposito emolumento adpetendam esse dixerunt, ut bonum sibi constituerent quod bono indigeret. Aristoteles ab his non longe recessit, qui uirtutem cum honestate summum bonum pturpitudinis, uirtus esse desinat. sed uidit fieri posse ut de uirtute prauo iudicio male sentiatur, et ideo existimationi hominum seruiendum putauit: quod qui faciat, a recto bonoque discedet, quia non est in nostra potestate ut uirtus pro suis meritis honestetur. nam quid est honestas nisi honor perpetuus ad aliquem secundo populi rumore delatus? quid ergo fiet, si errore ac prauitate hominum mala existimatio subsequatur? abiciemusne uirtutem, quia flagitiosa et turpis ab insipientibus iudicetur? quae quoniam inuidia premi ac uexari potest, ut sit ipsa proprium ac perpetuum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
suminũ honum riõ est. Quid enim est nos cruciemus quid cõ¬
ficiamus enitendo diebus ac noctib: quando quidẽ tam in prõ¬
prit id quod querimus iacet ut illud quilibet sine ulla cõtentione
animi comprehendat: Sed si comune quoq ac mediocre
quod libet honũ nõ nisi labore assequimur: quoniã honorum
natura in ardiio posita est: itialorũ in precipiti. sũmo ig labore
sũmum honum assequi necesse est.Quod si uerissitnũ esterꝙo alco¬
ra uirtute opus est. ut ꝑueniamus ad eam uirturẽ quȩ dicitur sũ¬
mum bonum. Qd est in congruens. et absurdũ ut uirtus per se¬
ip̃am ꝑueniat ad se ip̃ami. Si tioti põt ad ullum honũ tus. plabo¬
rem pueturi apparet uitutẽ esse ꝑ quã ꝑuenitut quon:ã ĩsu¬
scipienidis ac ꝑfeienidis labotib :us officiũq uittutis est ł rꝑo sure¬
mum boniũ tion põt esse id ꝑ quod necesse est ad aliud ꝑuenit:

Expanded text:
summum bonum non est. Quid enim nos cruciemus, quid consummum bonum non est. Quid enim nos cruciemus, quid conficiamus, enitendo diebus et noctibus? quandoquidem tam in promptu id quod quaerimus jacet, ut illud quilibet sine ulla contentione animi comprehendat. Sed si commune quoque ac mediocre quodlibet bonum non nisi labore assequimur quoniam bonorum natura in arduo posita est, malorum in praecipiti, summo igitur labore summum bonum assequi necesse est. Quod si verissimum est, ergo altera virtute opus est, ut perveniamus ad eam virtutem quae dicitur summum bonum; quod est incongruens, et absurduipsam perueniat ad se ipsam. si non potest ad ullum bonum nisi per laborem perueniri, apparet uirtutem esse per quam perueniatur, quoniam in suscipiendis ac perferendis laboribus uis officiumque uirtutis est. ergo summum bonum non potest esse id per quod necesse est ad aliut perueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ dixit esse sapientiã. quod melius dici potuit. Ham sciẽtia
parum est ad bonũ suscipiendum: malũq fugiendũ nisi ac-¬
cetat et uirtus. Multi enim phorum cum de bonis malisq disse¬
rerent: aliter tam̃ quã loquebãtur natura cogetite uixerũt. ꝗr
uirtute caruerunt. Uirtus autẽ cum scĩa cõnunto sapiẽtia¬
est. Supest ut eos etiam refellamus: qui uirtutẽ ip̃am summũ
bonũ putauerunt. Inqua opinione etiã.M. Tullius fuit inquo
multũ inconsiderati fuerunt. Hon enim uirtus ip̃a est fũmu
bonum sed effectrix et mater est summi boni quoniã pueniri
ad illud sine uirtute non põt. Utrũq intellectu est facile. Quero
enim utrũ ne ad preclarũ illud bonũ facile ꝑueniri putent. an
cum difficultate ac labore. expediant acumen suum errorẽq
defendant. Si facile ad illud ac sitie ullo labore ꝓueniri potest

Expanded text:
bonum dixit esse sapientiam, quod melius dici potuit. Nam scientia bonum dixit esse sapientiam, quod melius dici potuit. Nam scientia parum est ad bonum suscipiendum, malumque fugiendum nisi accedat et virtus. Multi enim philosophorum, cum de bonis, malisque dissererent, aliter tamen, quam loquebantur, natura cogente, vixerunt, quia virtute caruerunt. Virtus autem cum scientia conjucta est sapientia. Superest ut eos etiam refellamus qui virtutem ipsam summum bonum putaverunt, in qua opinione etiam M. Tullius fuit; in quo multum inconsiderati fuerunt. Non enim virtus ipsa est summum bonum, sed effectrix et mater est summi boni; quoniam perveniri ad illud sine virtute non potest. Utrumque intellectu est facile. Quaero enim, utrumne ad praeclarum illud bonum facile perveniri putent, an cum difficultate ac labore? Expediant acumen suum, erroremque defendant. Si facile ad illud, ac sine labore perveniri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
cum uictores exultent uictidolent: Tantus amor laudũ tante uicto¬
ria cure.Hec ĩmerito sũmus poeta expiendum esse ait et quis cuiq
dolor uicto que glia palme.osi ea que parit scĩa comuia sunt cũ
aliis animalib nõ ergo est summũ bonum scĩa. Preterea nõ me¬
diocre huius diffinitionis est uitium ꝙ scĩa nuda ponitur. In¬
cipient enim beatiores uideri: qui artẽ aliquã scierint ĩmo
uõ qui res etiam malis scierunt ut tam beatus sit qui uene¬
na didicerit temꝑare:q qui mederi. Quero igitur adqͣ
rem scientia referenda sit Si ad causas rexũ naturaluĩ que
beatitudo erit mihi proposita si sciero unde nilus oriatur uel
quicquid de celo phisici delirant: Quid ꝙ eatum rerũ nõ est
maluut qͣ ipsam sapientiã sũmum bonũ dicere: cũ sit utriꝰq
significatio. et uis eadem: Nemo tamen usq ad huc suminu

Expanded text:
cum uictores exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae est uictocum uictores exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae est uictoria curae. nec inmerito summus poeta experiendum esse ait,. et quis cuique dolor uicto, quae gloria palmae. quodsi ea quae parit scientia communia sunt cum aliis animalibus, non est ergo summum bonum scidiocre hujus definitionis est vitium quod scientia nuda ponitur. Incipient enim beati omnes videri, qui artem aliquam scierint, immo vero qui et res malas scierint; ut tam beatus sit, qui venena didicerit temperare, quam qui mederi. Quaero igitur, ad quam rem scientia referenda sit? Si ad causas rerum naturalium, quae beatitudo erit mihi proposita, si sciero unde Nilus oriatur, vel quidquid de coelo physici delirant? Quid, quod earum rerum non est maluit, quam ipsam sapientiam summum bonum dicere, cum sit utriusque significatio et vis eadem? Nemo tamen usque adhuc summum
Abbreviated transcription (Latin):
naturã ꝙ horo ad uirtute sit gȩnitis nõ nibil dicit sed ramẽ nõ
erit diffinino sũmi boni quia tullũ estaninal quoł nõ secũdu
naturã suami uiuat: O ui scĩãm siminũ bonũ fecit aliꝗđ hoñi
propriũ dedit sed scĩam alterius rei grã homĩes apperunt nom pp
ip̃am. Oiuis erum scire conuentiis est nõ experetis aliquẽ frucnim
scientie. Artes ideo dilcnntur ut exerceãtur. Exercentur autẽ urel
ad subsidia uite uel ad uoluptatẽ: uel ad gloriã. Hlon estigituir siĩ¬
mum boniũ quod non ppse expetitut. uid ergo interest utru
scĩam sĩnum bonũ puterus an illa ip̃a que scĩa ex se parit idest
uitum gloriã uoluptatẽ que niõ lymini propria et ideo ne simia
quidem bona. Ilam uoluptais et uictus appetetitiã nõ hom̃i solũa
sed ẽt mutis inest. o uid cupiditas ꝗłie: nõ ne inequis depreheditu¬

Expanded text:
naturam, quod homo ad virtutem sit genitus, nonnihil dicit: sed tamen non naturam, quod homo ad virtutem sit genitus, nonnihil dicit: sed tamen non erit definitio summi boni; quia nullum est animal, quod non secundum naturam suam vivat. homines adpetunt, non propter ipsam. quis enim scire contentus est non expetens aliquem fructum scientiae? artes ideo discuntur ut exerceantur, exercentur autem uel ad subsidia uitae uel ad uoluptatem uel ad gloriam. non est igitur summum bonum quod non propter se expetitur. quid ergo interest utrum scientiam summum bonum putemus an illa ipsa, quae scientia ex se parit id est uictum gloriam uoluptatem? quae non sunt homini propria et ideo ne summa quidem bona: nam uoluptatis et uictus adpetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditu
Abbreviated transcription (Latin):
nus sunt mutis ꝙ̃ hominib necessaria an nescio an magił. qui a
homo et medelis et ministeriis subleuari põt muta nõ possirt
ltemque appellant fortune boria. Ham sicut honũ opibus adiulũ
tuendam. sic illis preda. et pabulis opus est. lta inducendo bonu
quod nõ sit in hominis potate totum hominẽ aliene dicioni sub¬
iugauerunt. Audiamus etiã senoriẽ nam is interdũ uirtiue som¬
niat. summũ inquit est bonũ cum natura cotiseritanee uiuere.
Belluarumigitur nobis more uiue ndũ est. Nam que abesse debẽi
ab homine in his omibus de prebendũtur uoluptates apperũt ae¬
tuunt. fallunt insidiatitur. oxcidunt. et quod ad remmaxiẽ ani¬
net deum nesciunt.o and ergo me docet ut uiuam securdii naui¬
ram que ip̃a indeterius prona et ꝗbiisdam blatidimẽns seniorib
inuitia precipitat. Uel si aliam mutorũ aliam hortũs dicit esse

Expanded text:
nus sunt mutis quam homini necessaria ac nescio an etiam magis, quia nus sunt mutis quam homini necessaria ac nescio an etiam magis, quia homo et medellis et ministeriis subleuari potest, muta non possunt. item, quae appellant fortunae bona: nam sicut homini opibus ad uitam tuendam, sic illis praeda et pabulis opus est. ita inducendo bonum quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae dicioni subiugauerunt. audiamus etiam Zenonem: nam is interdum uirtutem somniat. \'summum\' inquit est bonum cum natura consentanee uiuere.\' beluarum igitur nobis more uiuendum est. nam quae abesse debent ab homine, in his omnia deprehenduntur: uoluptates adpetunt, metuunt fallunt insidiantur occidunt et, quod ad rem maxime anet, Deum nesciunt. Quid ergo me docet, ut vivam secundum naturam, quae ipsa in deterius prona est, et quibusdam blandimentis lenioribus in vitia praecipitat? Vel si aliam mutorum, aliam hominis dicit esse
Abbreviated transcription (Latin):
uillerrimul est iginir qui nunq doluit quia bono caret
quẽ tios telicilimũ gutabemus. qr malo cariit. Ab hac ua¬¬
nitate nõ lot ꝑo sbfuit qui onĩo nibil dolere summũ bonũ
dixit. Nami grẽtor ꝙ omne animal doloris est fugiens. Quis
por sib hoc bonum prestare quod bonis ut eueniat nibil ali¬¬
ud possumus ꝙ̃ optate. Siimum autẽ bonũ nõ põt efficere
quenꝙ̃ beatum nisi semꝑ fuerit inip̃ius potãte hox aiutẽ nõ uir¬
tis bonũ nõ doctrina nõ labor. sed natura ip̃a cũctis animãtb
prestat. Qui uoluptatẽ cum horiestate iitixerunt comuniore
hãc esfugere uoluerunt : sed effecerunt repugnãs bonũ quoniã qui
tate. Peripateticorum bonũ nimiũ multiplex exceptis animi bõis
que ip̃a que sint magna contentio est. comime eũ belluis põt uide¬
n.llam corporis bona .i. incolumitas indolentia ualitudo nõ mi¬

Expanded text:
miser- rimus est igitur qui numquam doluit, quia bono caret: miser- rimus est igitur qui numquam doluit, quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. ab hac uani- tate non longe afuit qui omnino nihil dolere summum bonum dixit, nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eueniat, nihil aliut possumus quam optare? summum autem bonum non potest efficere quemquam beatum, nisi semper fuerit in ipsius potestate: hoc autem 11011 uirtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat. qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui tate. Peripateticorum bonum nimium multiplex et exceptis animi bonis, quae ipsa quae sint magna contentio est, commune cum beluis potest uideri. nam corporis bona id est incolumitas indolentia ualetudo non mi
Abbreviated transcription (Latin):
luiauissimis senisibus eosq esse tani ut asse quetidorũ tiec labo¬
tem sibi ullinti nec ułniera nec mortẽ ip̃am recusatida pu¬¬
tent. hohis ne igitur precepta uiuendi petemus. qui hoc idẽ
seritiũt quoꝰ anime rõnis exꝑtes: Aiunt cerenaici uirtutem
ip̃am exeo ess. audandã ꝙ sit effigies uoluptatis uerum in ꝗt
obsorius canis aut sus ille luculerns. Nam ideo cum aduersa¬
tio lũꝵ ⁊ a uipiũ contentione depugno ut uiitus mes pariat
mihi uoluptatẽ cuiis exꝑssim necẽsse est: si uictus ab scessero.
Ib his ergo sage discetrius. quos apecudib ac belluis nõ lñis sed
lingua discertiit priuationẽ doloris sũmum bonũ prtare nõ
ho disputatum: Quidtam ridiculũq id hr̃e pro sũmo bono
quosꝰ mosicus possit ddare. dolendum estergo ut fruaniur bo¬
ro et quide ti grauiter: ac sepo ut sit postea nõ dolore iocũdius

Expanded text:
suavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec labosuavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec laborem sibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipsam recusandam putent. Ab hisne igitur praeceptsentiunt quod animae rationis expertes? aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens uoluptatis. \'uero\' inquit obscenus canis aut sus ille lutulentus; \'nam ideo cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscessero’. ab his ergo sapere discamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit? priuationem doloris summum bonum putare non hoc disputatum? quid tam ridiculum quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem grauiter ac saepe, ut sit postea non dolere iucundius.
Abbreviated transcription (Latin):
honũ credidit onimi uoluptatẽ.qm̃ siue illa securitas. siue¬
ꝗaudium est comunis est õibus. Ar istippo ne rñdendum ꝗdem
duco quẽ in cortoris uoluprates ruentẽ nibilq aliud ꝙ̃ uentr
et ueneri seruientẽ nemini dubiũ est homitiẽ nõ fuisse. Sic Ø¬
enim uixit ut nibil inter eirti pecudẽq distaret nisi utiũ ꝙ
loquehatur. Q si asino aut sui aut cani facultas loquendi tri¬
buatut: querasq ab his quid sibi uelint: cum fertũas tam ra¬
bide consectantur. ut uix diuelli queant cibos. et̃ potũq negli¬
oant. cur aut alios mares uiolenter abigatit maut ne uicti
ꝗuidem obsistant. sed afortiorib sepe conitriti eo magis inse¬
stentur cut nec imbres nec frigora ꝑtimescãt: laborẽ suscipiãt
ꝑiculu tiõ recusent. Quid aliud respondebũt nisi sũmum
honũ esse corcoris unluotatẽ: eam se appetere ut afficiantur

Expanded text:
bonum credidit animi uoluptatem, quoniam siue illa securitas siuebonum credidit animi uoluptatem, quoniam siue illa securitas siuegaudium est, communis est omnibus. Aristippo ne respondendum quidem duco, quem semper in corporis uoluptates ruentem nihilque aliut quam uentri et Veneri seruientem nemini dubium est hominem non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum febide consectantur, ut vix divelli queant, cibos etiam, potumque negligant? cur aut alios mares violenter abigant, aut ne victi quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti, eo magis insectentur? cur nec imbres, nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent? Quid aliud respondebunt, nisi summum bonum esse corporis voluptatem? eam se appetere, ut afficiantur
Abbreviated transcription (Latin):
Uidergo suꝑest nisi ut omissis lutigatoribus furiosis apħis pe¬
ac ꝑtinacibus ueniamus ad iudicẽ illum s. dator̃ sim .uiii¬
plicis et quiere sapiẽtie. que nõ tantũ formare tios et ⁊̃ ducore
inuis possit uetũ etiam de controuersiis istorũ ferre sñiort
hec nos docet ꝙ sit hom̃is uerũ ac sũmu bonum de quo priꝰ¬
dq̃ dicere incipio. elle omõs sm̃ne refellonde sunt: ut appareat
Uncmitiẽ illorum fuisio sapientẽ.Cum de offitio hoĩs oggiui
oportes sũmum sũmi ꝯtumalis bonũ ineo constitu. quotco¬
mune cum ceroris aĩalibus esse nõ possit. Sed ut feris donie
armertis corua uo ucrib perme propris sunt: sic homiti
aliquid suũ debet ascribi sine quo rõnem sue conditõis ami¬
itat. Ham quod uiuendi aut gęnerãdi causa datũ est omib
est quidẽ bonũ naturale sũmu tameti nõ est.tuis. quiaͥ est
unicuiq ꝯeneri propriũ. Sapiens erco nõ fuit qui sũmu

Expanded text:
uid ergo superest nisi ut omissis litigatoribus furiosis ac pertinacibus ueniamus ad iudicem, illum scilicet datorem simplicis et quietae sapientiae, quae non tantum formare nos et inducere in uiam possit, uerum etiam de controuersiis istorum ferre sententiam? haec nos docet quod sit hominis uerum ac summum bonum. de quo priusquam dicere incipiam, illae. omnes sententiae refellendae sunt, ut appareat neminem illorum fuisse sapientem. Cum de officio hominis agatur, oportet summum summi animalis bonum in eo constitui, quod commune cum ceteris animalibus esse non possit. sed ut feris dentes, armentis cornua, uolucribus pinnae propria sunt, sic homini aliquid suum debet adscribi sine quo rationem suae condicionis amittat. nam quod uiuendi aut generandi causa datum est omnibus, est quidem bonum naturale, summum tamen non est, nisi quod est uni cuique generi proprium. sapiens ergo non fuit qui summum
Abbreviated transcription (Latin):
ciã carne uterẽtur: idest ne uitã porcorũ imitarẽtur. qui ad solã
mortẽ nutriũtur ne uentri ac uoluptatib deseruientes ad fati¬
endam iusticiã inutiles essent ac morte afficerẽtur. Item ne se
fedis libidinibus ĩmergerent sicut sus que se ingurgitat oeno uel
ne terrenis seruiant simulacris ac se luto inquinẽt. luto enim se
obliniunt qui deos idest lutum terrãq uenerãtur.Sic uniuersa
precepta iudicate legis ad exhibencdã iusticiã spectant. qm̃ ꝑ am¬
bagem data sunt ut ꝑ carnalium figurã spiritalia noscerẽtur¬

Expanded text:
cina carne uterentur, id est ne uitam porcorum imitarentur, qui ad solam cina carne uterentur, id est ne uitam porcorum imitarentur, qui ad solam mortem nutriuntur, ne uentri ac uoluptatibus seruientes ad faciendam iustitiam inutiles essent ac morte adficerentur; item ne se foedis libidinibus inmergerent sicut sus, qui se ingurgitat caeno, uel ne terrenis seruiant simulacris ac se luto inquinent. luto enim se oblinunt qui deos id est lutum terramque uenerantur. sic uniuersa praecepta Iudaicae legis ad exhibendam iustitiam spectant, quoniam per ambagem data sunt, ut per carnalium figuram spiritalia noscerentur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in illa cirtũcisione proposuit: ut si cor nudauerimus: idest
si peccata nr̃a confessi satis deo fecerimus ueniã consequamur: que
contumacibus et ad missa sua celantibus denegatur abeo qui nõ
faciem sicut homo. sed intima. et arcans pectoris intuetur. Eodẽ
spectat etiam carnis suille interdictio aqua cum eos abstinere ius
sit deus id potissimũ uoluit intelligi ut se apeccatis atq ĩmũdiciis
abstineret. Est enim luculentũ hoc animal. et ĩmundũ nec unqͣ
celum aspicit: sed interrã toto et corpore et ore proiectum uentri
semꝑ. et pabulo seruit: nec ullum alium cum uiuit prestare usũ
põt. sicut cetere animantes que uel sedendi uehiculũ prebent uel
incultibus agrorum uiuant uel plaustra collo trahunt uelonera
tergo gestant uel indumentũ exiuilis suis exhibent uelcopia lactis ex¬
uberant uel custodiendis domib inuigilant. Inter dixit ergo ne por¬

Expanded text:
nobis in illa circumcisione proposuit, ut si cor nudauerimus, id est nobis in illa circumcisione proposuit, ut si cor nudauerimus, id est si peccata nostra confessi satis deo fecerimus, ueniam consequamur, quae contumacibus et admissa sua celantibus dfaciem, sicut homo, sed intima et arcana pectoris intuetur. Eodem spectat etiam carnis suillae interdictio; a qua cum eos abstinere Deus jussit, id potissimum voluit intelligi, ut se a peccatis atque immunditiis abstinerent. Est enim lutulentum caelum aspicit, sed in terram toto et corpore et ore proiectum uentri semper et pabulo seruit, nec ullum alium cum uiuit praestare usum potest sicut ceterae animantes, quae uel sedendi uehiculum praebent uel in cultibus agrorum iuuant uel plaustra collo trahunt uel onera tergo gestant uel indumentum exuuiis suis exhibent uel copia lactis exuberant uel custodiendis domibus inuigilant. mterdixit ergo ne por