comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ON quidem similiter sed
dissimiliter dico: quia sicut
uis animȩ uiuificat & mouet
corpus : sicuis diuina implet
quȩcreauit om̃ia. et alia inspi¬
rando uiuificat. aliis tribuit
ut uiuant: aliis uero hoc solũ.¬
modo prestat utsint: Quia uerũ
esse nondubitas creantẽ etreg¬
et circum plectentẽ. transc̾en¬
dentem et sustinentẽ. in circũ-¬
scriptum atq inuisibilem dm̃:
ita dubitare nondebes
haec inuisibilia obsequia habere:
Debent quippe ea quȩ ministraNT
ad eius similitudinem tendere
cui ministrant: & quȩ inuisibili
seruiunt: ẽe. inuisibilia nondu¬
bitentur: Haec aũt quȩ esse
siderans corporis. uitã animȩ
incorpore manentis ꝑpendis
inanimo: ita uitã animȩ exe-¬
untis acorpore ꝑpendere debes
asummo. quia potest in uisibilit̃
uiuere: quã oportet in obsequio
inuisibilis conditoris manere:
PETRUS
ecte totum dicitur. sed mens
refugit credere: quod corporeis
oculis nonualet uidere:
um paulus dicat. est eni fides
sperandarũ substantia rerum.

Expanded text:
on quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem eet circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse siderans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. um Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
arripuerat diabolus: clamare
dicens: Ego quid feci. ego
quid feci. c Sedebam mihi
suꝑ lactucã: uenit illa et
Quiptinus abscessit: nec eã
contingere ultra preualuit:
uidam uero felix nomine
iursinȩ ꝓuintiȩ nobilispat̃
huius castorii quinunc nob¬¬
cum hac inromana urbe
demoritur. cum eundem uene
nem nonhabere conspiceret.
& ꝑ ingula loca discurrere atq
studiose p̃dicare : cum quadã
die familiaritatis ausũ adut
dicens. Quia sacrũ ordinẽ
non habes. atq aromano
pontifice sub quo degis prȩ¬
dicationis licentiã non acce¬
pisti. prȩdicare quomodo
p̃sumis. e Quaeius inquisicio¬
ne conpulsus uirsc̃s indica¬
uit prȩdicationis licentiam
qualiter accepit dicens Ea
quȩ mihi loqueris: ego quoq
metum ipse ꝑtracto. Sed noc¬
ꝑuisionẽ iuuenis astitit: atq
in lingua mea medicinale
ferramentũ. id est fleubotomũ:
posuit dicens. Ecce posui
uerba mea in oretuo: egredere
adp̃candũ. atq exillo die

Expanded text:
arripuerat diabolus clamare, arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et Qui protinus abscessit, nec eam ultra contingere praevaluit. 168 Quidam vero, Felix nomine, Nursiae provinciae nobilis, pater hujus Castorii qui nunc nobiscum in Romana urbe demoratur, cum eumdem venernem non habere conspiceret, et per singula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens: Qui sacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degis praedicationis licentiam non accepisti, praedicare quomodo praesumis? Qua ejus inquisitione compulsus vir sanctus indicavit praedicationis licentiam qualiter accepit, dicens: Ea quae mihi loqueris ego quoque mecum ipse pertracto. Sed quaper visionem juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramentum, id est phlebotomum posuit, dicens: Ecce posui verba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die
Abbreviated transcription (Latin):
adfilium reguli eum solo uerbo
restituit saluti. ut reuertens
pater eahora filium resticutũ
uitȩ cognosceret: qua uitam
illius ex ore ueritatis audiss&
Om̃s aũt monachi iussionẽ¬
sui patris implentes: eundem
basilium ex monasterii habi¬
tatione rel pulerunt Qui.
repulsus. dixit frequenter se
cellulam equitu magicis
artib in aere suspendisse: nẽc
tamen cius quem pram ledere
potuisse. Qui non post longũ
tẽpus. in hac romana urbe ex¬
ar descente zelo xp̃iani popłi:
igne crematus est:
uadã uero die : una dei
famula ex eodẽ monasterio
uirginũ. ortũ ingressa est. Quȩ
lactucam conspiciens con¬
cupiuit: eãq signo crucis
benedicere oblita : auide
momordit. Sed arrepta
adiabolo: ꝓtinus caccidit
Cunq uexaretur: eidẽ patri
equitio subceleritate nun¬
tiatum est : ut ueniret cõncitꝰ.
& orando succurreret Mox¬
q ut ortũ isdem pater in
gressus est: cepit excius ore
quasi satis faciens ipse quihanc

Expanded text:
ad filium reguli , eum solo verbo ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis audisset. Omnes autem monachi jussionem Patris sui implentes, eumdem Basilium ex monasterii habitatione repulerunt. Qui repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc
Abbreviated transcription (Latin):
monachus ueniat. & ipse mihi
ꝑsuȩ curationis studium salu¬
tem reddat. Sed in tanti patris
absentia. acce dere quispiam
monachorũ in congregatione
uirginum minime audebat :
quantominus ille quinouus
aduenerat. eiusq adhuc uitã¬
fratrum congregatio ne scie¬
bat.& Missum repente est.
& dĩ famulo nuntiatũ: quod
scĩ monialis illa in mensis
febrib ęstuaret. & basilii
monachi uisitationem anxie
quȩreret: Quo audito uirsc̃s
dedignando subrisit: atq ait
Numquid nondiaci. quod
diabolus est iste non monachus
lte : & eum decella expellite
Deancilla aũt dĩ que anxi e¬
tate febrium urguetur. noli¬
te esse solliciti: quia exhac
hora neq febrib laboratura
est: neq basilium quȩsitura.
Regressus est monachus: uea
hora saluti restitutã dĩ uirginẽ
agnouit. qua eandem salutem
illius dĩ famubus equitius
longius positus dixit Inuir¬
tute scilic& miraculi exẽplũ
tenens magistri: qui inuitatus

Expanded text:
monachus veniat, et ipse mihi monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium urgetur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressus est autem monachus, et ea hora saluti restitutam Dei virginem agnovit, qua eamdem salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum tenens Magistri, qui invitatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgens: sperauit abeo. ut eũ
ȩquitio abbati committeret :
ac sanandum monasterio
illius cõmendaret: Tunc ad
monasterium uenit ep̃s: secũq
basiliũ monachũ deduxit.
et equitium dĩ famulũ ut eun
tione susciperet: rogauit:
ait. Hunc quem mihi com¬
mendas pater. ego nonuideo
monachum esse sed diabolũ
Cui ille respondit. Occasio.¬
nem quęris: noniuis p̃stare
quod peto. Adquem mox
dĩ famulus dixit. Ego quidẽ
hoc eum denuntio esse qđ uideo
Netamen nollemẽ obȩdire
existimes: facio quod iubes
Susceptus itaq in monasterio
est. Cum nonpost multos dies.
isdem dĩ famulus ꝓ exortandis
addesideria suꝑna fidelibus:
paulo longius acella digressus
est Quo discedente: cõnaigit
ut in monasterio uirginum in
quo eiusdem patris cura uigi¬
labat. una earũ quȩ iuxta
carnis huius putredinẽ specio¬
sa uidebatur: febricitare in¬
ciperet. & uehementer anxiari:
dorib clamare dicens Modo
moriturasum: nisi basilius

Expanded text:
pergens, petiit ab eo ut eum pergens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum deduxit, et Equitium Dei famulum rogavittionem susciperet. ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, doribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius
Abbreviated transcription (Latin):
uentutis suȩ tẽpore acri certa¬
mine carnis incentiua fatiga¬
rent: ipsȩ suȩ temptationis
angustiȩ. ad orationis studiũ
sollertiorem fecerunt Cumq
hac inrẽ ab om̃i potente dõ
remedium continuis precib
quȩreret: nocte quadam as¬
sistente ei angło. eunuchi¬
tari sẽ uidit. Eiusq uisioni
apparuit: quod omnem motũ
exgenitalib eius membris
abscideret: Atq ex eo tempore
ita alienus extitit atẽptatione:
acsisexũ non haberet in cor¬
pore. Quauirtute fretus.
ex dĩ om̃i potentis auxilio:
ut uiris ante p̃erat. ita cepit
post modũ &iam feminis prȩ¬
esse Nectamen discipulos
suos ammonere cessabat :
nese exemplo eius inhacrẽ
facile crederent. & casuri
temptarent donum: quod
non accepissent
Eo aũt tempore quom alefici
inhac sunt romana urbe
deprehensi: basilius qui in
magicis artib primus fuit.
in monachi habitu ualeriam
fugiens petiit Qui adurũ
reuerentissimũ castorium
amiterninȩ ciuitatis ep̃m

Expanded text:
ventutis suae tempore acri certaventutis suae tempore acri certamine carnis incentiva fatigarent, ipsae suae tentationis angustiae ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmodum etiam feminis praeesse; nec tamen discipulos suos admonere cessabat, ne se ejus exemplo in hac re facile crederent, et casuri tentarent donum quod non accepissent. Eo autem tempore quo malefici in hac sunt Romana urbe deprehensi, Basilius, qui in magicis operibus primus fuit, in monachico habitu Valeriam fugiens petiit. Qui ad virum reverentissimum Castorium Amiterninae civitatis episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
totiens facere furtũ p̃sumpsisti ͤ
Ethaec dicens: pedem illius
asepe in quã hȩserat soluit.
eumq sine lesione deposuit
Cui dixit. Sequereme. Quem
sequentem duxxit ad orti aditũ.
& holerti quȩ furto apetebat
affert ei. & cũ magna dulcedi¬
ne p̃buit dicens. Vade &post
haec furcũ nonfatias: sedcum
necesse habes huc adme ingre¬
dere. & quȩ tu cumpeccato labo¬
rabas tollere: ego tibi deuotus
dabo. PEPTRUS
Iunc usq ut in uenio. incassũ
ego non fuisse patres initalia:
quisigna facerent aestimabam
CREGORIUS
Cortunati uiri uenerabilis
Sabbatis monasterii quod
apellatur balneũ cyceronis.
aliorumq &iam uirorum
uenerabilium didici relatione:
quod narro Ilii.
TR scĩssimus equitius
illic magnȩ admirationis
habebatur: cui fortunatus
isdem familiariter notus fuit
Quinimirũ a equitius. ꝓsuae
magnitudine sc̃itatis: multoꝵ
in eãdem ꝓuintia monasterioꝵ
pater extitit Hunc cũ iniu¬

Expanded text:
toties facere praesumpsisti? toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. PETR. Nuncusque, ut invenio, incassum ego non fuisse Patres in Italia qui signa facerent aestimabamGREGORIUS. Fortunati viri venerabilis abbatis monasterii quod appellatur Balneum Ciceronis, aliorumque etiam virorum venerabilium didici relatione quod narro. Vir sanctissimus Equitius illic magnae admirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sanctitatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
furuenire consueuerat. Qui
ineundem ortum deambulans.
repperit &iam̃ serpentẽ: cui
precipiens dixit Sequereme
Atq ad aditum furis ꝑueniens
imperauit serpenti dicens
Innomine iħu p̃cipio tibi.
ut aditũ istũ custodias: ac
furem huc ingredi ñ ꝑmittas
Protinuss totum se initinere
intrans uersum tetendit: ad
cellam monachus redi it
Cumq meridiano tempore
cuncti fr̃s qui escerent: more
solito fur aduenit. ascendit
sepem. Ex dum inortum
pedem poneret : uidit subito
quia tensus serpens clausiss&
uiam. Et treme faccus post
semet ipsum concidit: eiusq
pes ꝑcaltiamentũ insude sepis
inhȩsit. sicq. utusque dum
ortolanus rediret. deorsũ
capite pependit. Consueta
hora uenit ortolanus: pen¬
dentem insẽpem furem repperit
Serpenti aũt dixit Gr̃as dõ.
implesti quod iussi: recede modo
Qui ilico abscessit. Ad furem
uero ꝑueniens: ait. Quidest
frater. Tradi dit temihi d̃s
Quare in labore monachorũ.

Expanded text:
fur venire consueverat. Qui fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum
Abbreviated transcription (Latin):
daneo ipẽgi : atq hoc ꝑtuli:
Sicq uirsc̃s seruans inpectore
honorem ueritatis & magistri.
nec patris ꝓdebat uitium:
nec falsitatis incurrebat
peccatũ. PeTRS.
utãs ne uir iste uenerabilis
ubertinus de quotor signa
& miracula retulisti. in tam
amplam congregationem
imitatores suos inuirtutibus
nonreliquit.o.li.¬
GRe gorius.
Elix qui appellabatur
curuus quẽ ipse bene cogno¬
uisti. quieius dem monasterii
nuꝑ p̃positus fuit: multa mihi
defratrib eius monas terii am¬
miranda narrabat. Ex quibus
aliqua quȩ ad memoriam ueni¬
ad alia festino. Sed unũ dicam:
quod abeo narratũ p̃tereun¬
dum nullomodo ęstimo
neodem monasterio quidam
magnȩ uitȩ monachus erat .¬
ortolanus. Furue̾nire ue̾ro
consueuerat: &persȩpẽ ascende¬
re. & occulte holera auferre
Cumq ille multa plantaret
quȩminus inueniret. & alia
pedib conculcata. alia di¬
repta conspiceret: totũ ortũ
circum iens. inuenit iter unde

Expanded text:
daneo impegi, atque hoc pertuli. daneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquitGREGORIUS. Felix qui appellatur Curvus , quem ipse bene nosti, qui ejusdem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat ortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Monasteri i causa
constituta est pater. quã declina¬
re nequeo: quia ęsterno die
me hodie iturum promisi: ubi
ire disposui Tunc ille afundo
cordis considerans asperitatem
& duritiam suam. & humilitatẽ
ac mansuetudinẽ libertini. ex
lecto ꝓsiliuit: pedes libertini
tenuit. sepeccasse. sereum esse
testatus est: quia tanto talique
uiro tam crudelem contumeliã
facere p̃sumpsiss&. At contra
suȩ culpȩ non illius seuitiae
fuisse referebat. quod ꝑtulerat
Sicq actum est: ut ad magnã
mansuetudinẽ ꝑduceretur
pater : & humilitas discipuli
magistra fieret magistri
Cumq ꝓutilitate monasterii
ad constitutionẽ causȩ egressus
fuiss&: multi uiri noti acno¬
biles qui eum ualde semꝑ hono¬
rabant. uehementer admirati:
sollicite requirebant ab eo¬
quid nam hocesset. quod tam
tumentem acliuidam faciem
haberet: Quibus: ille dicebat
Hesternõ sero. peccatis meis
exigentib inscabello subpe¬¬

Expanded text:
respondit: Monasterii causa respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppe
Abbreviated transcription (Latin):
ipso adhuc ad nr̃am ȩdificatio¬
nem narres.o¬
st planȩ: sediisit qui uelit
imitari. Ego enĩ uirtutẽ
patientiae : signis & miraculis
maiorem credor
uadam namq die isqui post
uenerabilis honorati exitũ
monasterii regimen tenebat:
contra eundem uenerabilem¬
uirum libertinũ ingraui ira¬
cundia exarsit: ita ut eum
manib cederet. Et quia uirgã
qua eum ferire posset minime
inuenit: conp̃henso scabello
sub pedaneo. ei caput acfaciem
cutudit Totumq illius uultũ.
tumentem ac liuidum reddidit
Quiuehementer caesus: adstratũ
ꝓpriũ tacitus recessic
ie uero altera: erat ꝓutili¬
tate monasterii causa
constituta. Expletis igitur
ħẏmnis matutinalib. libertinꝰ
adlectũ abbatis uenit: orationẽ
sibi humiliter petuit. Sciens
uero ille quantũ acunctis
honoraretur. quantũq dilige¬
retur: ꝓ iniuria quam ei inges¬
serat: recedere eum uelle exmonas¬
terio putabat. atq requisiuit
dicens. Vbiius ire . Cui ille

Expanded text:
ipso ad nostram aedificatioipso ad nostram aedificationem narrst plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille
Abbreviated transcription (Latin):
flenti matri uiuentẽ reddidit.¬
atq iter quod ceperat: ꝑ egit
PETRUS
uid nam hoc. cẽ. dicimuse
Uirtutem tanti miraculi
honorati egit meritum. anpeti
tio libertini .e
N ostensione tam admirabilis
signi: cum fide feminȩ: uirtus
conuenit utrorumque: atque
idõ libertinum existimo ista
potuisse. quia plus didicerat
demagistri quam desua uirtute
confidere. Cuius enĩ caligulã
inpeccore extincti corpusculi
posuir : eius nimirũ animam
obtinere quod petebat estimauit
Nam ȩliseus quoq magistri
pallium ferens. atq adior danẽ
ueniens: ꝑcussit semel. & aquas
minime diuisit: Sed cũ repente
pallio. & iter inter aquas fecit
Perpendis petre: quantum in
exibendis uirtutib humilitas
ualet. Tunc exibere magistri
uirtutem potuit: quando
magistri nomen ad memoriam
reduxit: Quia enim adhu¬
militattm sub magistro redut:
quod magister fecerett. Mipse
fecit. PETRUS
ib& quod dicis. sed quesote:
est nealiquid aliud. quod de

Expanded text:
flenti matri viventem reddidit,flenti matri viventem reddidit,atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an tio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed cum repente pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut quȩdam muli er
ex tincti filii corpusculũ ferret.
Quȩ dum seruum dĩ. cẽt. intuita:
amore filii succensa. ium̃tũ
eius ꝑ frenum tenuit: atq
cum iuramento dixit. Nulla¬
tenus recedes: nisi filium ieum
suscitaueris Atille inusitatum
habens tale miraculũ: expauit
petitionis illius iuramentum
Dedinare mulierem uoluit:
sed nequaquã prȩualens. haesit
animo. Considerare libet:
quale quantũq in eius pectore
certamen fuerit. Ibi quippe
pugnabat interse humilitas
conuersationis: & pietas matris
Timor. neinusitata p̃sumer&:
dolor uero neorbatȩ mulieri
non sub ueniret. Sed ad maio¬
rem dĩgloriam: uicit pietas
illud pectus uirtutis. Quod
ido fuit ualidũ: quia deuictũ
Uirtutis enĩ pectus non esset :
si hoc pietas non uiciss&. Itaq
descendit. genu flexit. ad cȩlum
manus tetendit: caligulam
desinu ꝓtulit. suꝑ extincti pueri
pectus posuit Quo orante :
anima pueri ad corpus redi it
Quem manu conp̃hendit: et

Expanded text:
accidit ut quaedam mulier accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens, animo haesit. Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
prius transire nonpoterant
fluuium transi erunt: acsi
ille fluminis alueus. aquã minime
haberet. Sicq factum est: utdũ
seruo dĩ unus caballus suus¬
redditur . om̃s a singulis recipe¬
renturi deno¬
odẽquoq tempore: in cam¬
paniae partib bucellinus
cum francis uenit. Demonasterio
uero prefati dĩ famuli rumor
exierat : quod multas pecunĩas
haber&. Ingressi oratorium
franci: cȩperunt seuientes
libertinum quȩrere: libertinũ
cdamare. ubi ille inoratione
ꝓstratus iacębat Mira ualde
res Quaerentes seiuentesq
franci: in ipsd̾ ingredientes
impegebant: & ipsum uidere
non poterant. Sicq sua cȩci¬
tate frustrati : demonasterio
uacuisunt aegressi
lio quoq tempore: pro
causa monasterii abbatis
iussu quihonorato eius
magistro successerat: rauennã
ꝑgebat Pro amore uero
eius dem uenerabilis honorati.
quocũq libertinus ibat: eius
semꝑ caligulam insinũ portare
consueuerat. Itaq dumꝑger&:

Expanded text:
prius transire non poterant prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate frustrati, a monasterio vacui sunt reversiAlio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam flagellum quod tenebat.
diripientib obtulit dicens
Tollite: uthabeatis qualiter hoc
iumentum minare ualeatis Quib
dictis : ꝓtinꝰ sẽ in orationem
dedit Cursu aũt rapido. prȩdicti
ducis exercitus ꝑuenit ad flu¬
uium nomine uulturnum
Ibi equossuos coeperunt singuli
hastis tundere: calcarib cruen¬
tare. Sed tamen equi uerberib
cȩsi. calcarib cruentati: fati
Sicque aquam fluminis tangera
quasi mortale prȩcipium ꝑti¬
mescebant Cumq diu cedendo
sessores singuli fatigarentur :
unus eorũ intulit. quia exculpa
quam exseruo dĩ inuia fecerant:
illa sui itineris dispendia tole¬
rabant. Quistatim reuersi:
post se libertinum repꝑeriunt
inorationem prostratũ. Cui
cumdicerent. surge tolle ca¬
ballum tuum: ille respondit
Ite cumbono: ego opus caballi
non habeo. Descendentes uero
inuitum eum in caballũ dequo
deposuerant leuauerunt: & p̃¬
ꝯtinus abscesserunt Quorum
equi tanto cursu illum quem

Expanded text:
etiam flagellum quod tenebat etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigpoterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem
Abbreviated transcription (Latin):
quem intrinsecus docebat:
exterius quasi in sua libertate
relinquebat. Sic moyses inhẽ¬
non cognouit. Sedhaet ut prae¬
diximus. infirmis ueneranda suN:
nonimitanda PETRUS:¬
lacet quod dicis. Sedpeto ut
mihi dicas: sitantus hic pater
aliquem imitatorem sui discpłm¬
ir reuerentissimus libertinꝰ.
qui regis totilȩ tempore
eiusdem fundensis fuit monasterii
p̃positus : indiscipulatu illius
conuersatus. atq eruditus est:
Dequo quamuis uirtutes multas
plurimorum narratio certa
uulgauerit: predictus tamen
laurentius religiosus uir qui nunc
suꝑ est. &cupso in tempore familia¬
rissimus fuit: multa mihi de
illo dicere consueuit Exquib
eaquȩ recolo: pauca narrabo
In eadem prouintia samniae
quam supra memoraui : isdemuir
ꝓ utilitate monasterii carpiȩbat
iter. Cumq darida gothorũ
comes cum exercitu in cundem
locum uenisset: dĩ seruus exca¬
ballo in quo sedebat: abhominib
eius ꝓiectus est. Quiium̃ti
perditi dampnum libenter ferens:

Expanded text:
quem intrinsecus docebat, quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in enon cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens,
Abbreviated transcription (Latin):
hic tam egregiusuir. ut post
magister discipulorũ fieret.
prius habuit magistrum. &
equaquã
hunc fuisse cuiusquam
discipulum audiui: sed lege
non constringitur sc̃i sp̃s donũ
Usus quidem rectȩ conuer¬
sationis est: ut p̃ esse nonaudeat.
qui sub esse nondidicerit. N ec
obaedientiam sub iectis imperet.
quam prȩlatis non nouit exhibere
Sedtamen sunt non nulli. qui
ita ꝑmagisterium sp̃s intrinsecus
docentur : utsi eis exterius huma¬
ni magisterii disciplina dẽsit.
magistri intimi censura ñ desit
Quorum tamen libertas uitae
ab infirmis in exemplo non est
trahenda : nedumse quisimiliter
sc̃o sp̃u impletũ esse pręsumit.
discipulus hominis. eẽ. despitiat.
& magister erroris fiat Mens
aũt quȩ diuino sp̃u impletur:
habet euidentissima signa sua.
sentia sc̃i sp̃s testimoniũ ferunt
Sic quippe &iam iohannes
baptista magistrum habuisse
non legitur : neq ipsa ueritas
docuit: eum corporaliter inter
discipulos aggregauit. Sed

Expanded text:
hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. Nequaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; aesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse non legitur, neque ipsa Veritas,docuit, eum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
adꝑuersitatẽ libidinum
inflamarent: Quod sc̃s¬
uir decella conspiciens.
lapsumq adhuc tenerio¬
rib discipulis ꝑtimescens.
idq ꝓsua solius fieri per¬
secutione ꝑtractans: in¬
uidiȩ locum dedit. atq
oratoria cuncta quȩ cons¬
truxerat substitutis pre¬
positis. adiunctis fribus
ordinauit : & paucis secum
monachis ablatis. habitati¬
onem mutauit loci: Mox
q uirdĩ eius odia humilit̃
declinauit: sed hunc omp̃s
ds terribiliter ꝑcussit:
Nam cum p̃dictus presbit̃
stans insolario. benedictũ
discessisse cognosceret et
exultaret: ꝑ durante im¬
mobiliter tota domus fabri¬
ca. hoc ipsum in quostabat
solarium cecidit. & bene¬
dicti hostem conterens
extinexit: Quoduir dĩ
discipulus maurus nomine.
statim uenerabili patri bene¬
dicto qui adhuc aloco
eodem uix decem milibus
aberat: aestimauit esse
nuntiandum dicens: Re¬
uertere : quia presbiter
quite persequebatur extinc¬
tus est: Quoduir dĩ bene¬
dictus audiens : sese in

Expanded text:
ad perversitatem libidinis ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in
Abbreviated transcription (Latin):
illius. exuicina silua coruus
uenire consueuerat : & panẽ
demanu eius accipere:
Quicum more solito ueniss& :
panẽ quẽ presbiter trans mi
hunc panẽ. & tali eũ in loco
ꝓice: ubi anullo homine
possit inueniri: Tunc
coruus ore. expansis alis:
circa eundem panem cȩpit
discurrere atq gracitare.
rus: atq ibi ꝓice. ubi inue¬
niri nonpossit: Quẽ diu
demoratus. quandõq coruus
momordit: leuauit & re¬
cessit: Post trium uero hora¬
rum spatium abiecto pane
rediit: & demanu hominis
dĩ. an nonam quã consueue¬
rat accepit: Uencrabilis
aũt pater contra uitã suã
in ardẽscere sacerdotis ani¬¬
mum uidens : illi magis
quã sibi doluit: Sed pre¬
dictus florentius quia
magistri corpus necare
non potuit. sead extinguen¬
das discipulorũ animas
accendit: ita ut in orto
cellȩ cui benedictus inerat.
ante corum oculos nudas
septem puellas mitteret:
quȩcoram eissibi inuicem
manus tenentes. & diutius
ludentes : illorum mentẽ

Expanded text:
illius ex vicina silva corvus illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmisehunc panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, rus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes
Abbreviated transcription (Latin):
uorum est inuidẽre aliis
uirtutis bonũ qđ ipsi habe.¬
re non appetunt. uicinę
aeccłiae presbiter florentiuꝰ
nomine huius nr̃i subdia¬¬
coni florentii auus. antiqͥ
hostis malitia ꝑculsus: sci
uiri studiis cȩpit emulari.
eius quoq conuersationi
derogare: quoscumq & iã
poss& ab illius uisitatione
compẽscere: Cunq iam se
conspiceret eius ꝓuectibus
obuiare non posse. & con¬
uersationis illius opinio¬
nem crescere. atq multos
ad statum uitȩ melioris.
ipso quoq opinionis eiũs
p̃conio indesinenter uoca¬
ri: inuidiȩ facib magis
magisq succensus. deterior
fiebat: quia conuersationis
laudem. sedh abere lauda¬
bilem uitam nolebat:
Qui eiusdem inuidiȩ te¬
nebris cȩcatus. ad hoc ust
ꝑ ductus est : ut seruo omni¬
potentis dñi. infectũ ueneno
panem quasi ꝓbenedictione
trans mittrret: Quem uir
dĩ cum gratiarum actione
suscepit: sed eum pestisque
lateret in pane non latuit:
Ad oram uero refectionis

Expanded text:
vorum est invidere aliis vorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrit. eumq ꝑcapillos
tenuit: rapido cũrsuq.
rediit: Qui mox ut terrã
tetigit. ad se reuersus post
tergum respexit: & quia
sup aquas cucurriss& agno¬
uit: Et quod presumere
non potuisset ut fieret :
miratus extremuit factũ:
Reuersus ad patrẽ: rẽgestam
retulit: Uir aũt uenerabilis
benedictus. hoc non suis
meritis : sed oboedientiae¬
illius deputare coepit: At
contra maurus ꝓsolo eius
imꝑio factum dicebat. seq
conscium m illa urtute
non esse : quã nesciens feciss&:
Sed in hac humilitatis¬
mutue amica contentione:
accessit arbiter puer qui
ereptus est: Nam dicebat:
Ego cum exaqua traherer:
suꝑ caput meum abbatis
melote uidebam. atq ipsũ
me exaquis educert con¬
siderabam: PETRUS:
UAG NA sunt ualde quȩ
narras : & ad multorum
aedificationem profutura:
Ego aũt boni uirr miracula.
quoplus bibo: plus sicio:¬
GREGORIUS
relinquerent. & subleni redẽp¬
coris iugo ceriũcẽ cordis
edomãrent: sicut mos prãs¬

Expanded text:
cucurrit, eumque per capillos cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. agna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitioGregorius. relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pra
Abbreviated transcription (Latin):
locum. tulit demanu gotti
manubrium: &misit inlacũ :
Et mox ferrum deꝓfundo
rediit : atq in manubrium
intrauit: Quistatĩ ferra¬
mentum gotto reddidit:
dicens: Ecce labora: & noli
contristari:¬
dum idem uenerabilis
benedictus in cella consistera.
predictus placidus puer scĩ
uiri monachus. ad haurien¬
dam delacu aquã egressus::
Quiuas quod tenebat in
aquã incautt sub mittens:
ipse quoq cadendo secutꝰ est:
Quem mox unda rapuit.
& pene inunius sagittȩ cursũ.
a terra introrsus traxit: Uir
aũt dĩ intra cellam positus
hocꝓtinus agnouit: & mau¬
rum festine uocauit dicens:
Frater maure curre: quia
puer ille quiad hauriendã
aquam ꝑrexerat in lacum
cecidit. iamq eum longius
unda trahit: Res mira:
& post petrum apłm inusi¬
tata: B enedictione & eñi
postulata atq ꝑcepta. ad
patris sui imꝑium concitus
ꝑrexit maurus: atq usq
adeum locum quo ab unda
ducebatur puer. ꝑterram
se ire existimans suꝑ aquã

Expanded text:
lacum: tulit de manu Gothi lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristaridum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam
Abbreviated transcription (Latin):
sufficienter emanauit. ut
nunc usq ubertum defluat.
atq ab illo montis cacumine
usq ad inferiora diriuetur:¬
Lio quoq tempore
gotłus quidam pauper
sp̃u. ad conuersionẽ uenit :
quẽ uir dñi benedictus. li¬
bentissime suscepit: Quadã
uero die eidari ferramentũ
iussit quod aufalcis simi¬
litudine fal castrũ uocat᷑.
ut deloco quodam uepres
abscideret : quatinus illic
aũt ipse quem mundandum
gottus susceperat: suꝑ ipsam
laci ripam iacebat: Cunq
gottus isdem. densitatem
ueprium totis uirib ac nisu
succideret : ferrũ demanũ.¬
brio ꝓsiliens in lacũ cecidit.
ubi scilicet tanta erat aquarũ
ꝓfunditas: utspes requirendi
ferramenti nulla iam esset:
Itaq ferro ꝑdito: tremebun¬
dus ad maurũ monachum
cucurrit gottus. damnum
quod fecerat nuntiauit:
& reatus sui egit pęnitentiã:
Quod maurus quoq mona¬
chus. mox benedicto dĩ¬
famulo: curauit indicare:
Uir igitur dñi benedictus
haec audiens: accessit ad

Expanded text:
sufficienter emanavit, ut sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora deriveturAlio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex eisdem trib monasterus :
ad dĩ famulum benedictum
uenerunt dicentes: Labo¬
riosum nobis est ꝓpt̃ aquã
cotidie usq ad lacũ descen¬
dere : & idcirco necesse est
ex eodem loco monasteria
mutari: Quos blande
consolatus: dimisit: Et
nocte eadem. cumparuo
puerulo nomine placido
cuius suꝑius memoriam
feci: eiusdẽ montis ascendit¬
rupem. ibiq diutius orauit:
Et oratione facta: tres
petras in loco eodẽ ꝓsigno
posuit. atq ad suũ cunctis
illic nescientib monaste¬
rium rediit: Cunq die
alio ad cum ꝓnecessitate aquȩ
p̃dicti fr̃s redissent: dixit:
Ite. & rupem illam in quatres
suꝑ inuicem positas petras
inueneritis: in modico cauate:
Ualet enim omp̃s d̃s. &iam
in illo montis cacumine
aquã ꝓducere : ut uobis
laborem tanti itĩneris dig¬
netur auferre: Qui euntes :
rupem montis quãbenedic¬
tus p̃dixerat. iamsudantem
inuenerunt: Cunqͥ con¬
cauum locũ fetissent. statĩ
aqua repletus est: quȩ tam

Expanded text:
ex eisdem tribus monasteriis, ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii pompeiano no¬
mine. & mauro dĩ famulo:
secreto dixit: Num quid
non aspicitis. quis est qui
istum monachũ trahit.e
Quirespondentes: dixerunł:
Non: Quib ait Oremꝰ:
ut uos &̾iam uideatis. quẽ
iste monachus sequitur:
Cunq pbiduum esset
oratum: maurus monacꝰ
monasterii pater : uidere
non potuit: Die igitur
alia expleta oratione. uir
dĩ oratorium egressus:
stantem foras monachum
repperit: Qu ẽ ꝓcecitate
cordissui: uirga percussit:
Qui exillo die. nihil ꝑsua¬
sionis ulterius anigro iã
puerulo ꝑtulit: sed adora¬
tionis studium in mobilis
ꝑmansit: Sicq antiquus
hostis. dominari non ausus ÷
in eius cogitatione: acsi per¬
cussus fuisset exuerbere:¬
X his aũt monasteriis
quȩ in eodem loco cons¬¬
erat fratrib laboriosum
semꝑ adlacum descendere
ut aquam haurire debuis¬
sent: maxime quia in deuexo
montis lãtere. erat graue
descendentib intimore pe¬¬
riculum: Tunc collecti fr̃s

Expanded text:
monasterii Pompeiano nomonasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verberex his autem monasteriis quae in eodem loco conserat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres