comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ p̾̃dicans palmã mrĩi meruit adipisq.
imꝑauit annis .u. Cuiꝰ ultimo imꝑii anno nati¬
uitatis xp̃i .d.oc. mortuo iceta constantinopoleos patͥar¬
cha paulus genẽ ꝙypͥus uerbo et actu coruscans consecͣ
fuerat institutꝰ. obiit in parisiaca urbe anno regni sui
suis. karolo. et karolomagno. ad quos ꝑtinebat regni
successio. Quoꝵ karolus in nouiomensi urbe regiam susce¬
mis transacto bienmo quo sublimatꝰ ẽ in regno uita deces¬
sit et uxor eius et filii ad desid̾ium regẽ longobardoꝵ nulla
ui compulsi fugerunt enis patrocintĩ expetentes sic to¬
cius regni francoꝵ consensu uiroꝵ karolus regni monar¬
aguitaniam ingressus ducẽ hunoldũ. qui post dafari mor¬
yascopani pete cõ prlit. S karolꝰ iuꝑ uuascoñ diecoieã

Expanded text:
Dei predicans palmam martyrii meruit adipisci. Dei predicans palmam martyrii meruit adipisci. peravit annis 5. Cujus ultimo imperii anno, mortuo Niceta Constantinopoleos patriarcha, Paulus genere Cyprius, verbo et actu coruscans, consecrfuerat institutus, obiit in Parisiaca urbe anno regni sui suis Karolo et Karlomanno, ad quos pertinebat regni successio. ADO. Quorum Karolus  in Noviomensi urbe regiam susce c. 3. Sed Karlomannus, transacto biennio quo sublimatus est in regno, vita decessit; et uxor ejus et filii ad Desiderium regem Longobardorum nulla vi compulsi fugerunt, ejus patrocinium expetentes; sicque totius regni Francorum consensu virorum Karolus regni monarAquitaniam ingressus, ducem Hunoldum, qui post Waifari neWasco
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Mortuo uõ aistufo: desid̾iis eis successit. Codem
deniq temꝑe pipinꝰ rex francoꝵ ꝯstantini imꝑatoris
moꝵ ducem cum filto suo karolo ꝑrex̃ et castella aqͥ¬
tame canteram et burbonem ex pugnauit et cepit
et elarmontẽ concremauit. ac lemouicas usq ꝓuenit.
durcum. et in de redies. et in argentomaco castello et in
expeditione aquitamam intrans. usq Warunnam flũ¬
uium ꝑuenit. Et cum inde reuert̾et᷑. tandẽ intia pagũ
petracoricum p̃dictum ducẽ. Waifaꝵ int̾fiẽ. pꝰ hec autẽ
idem rex pipinrus bellicossimꝰ saxoniam intrauit. et illã
horribilem infirmitatem in currit. qua et defunctus ẽ
non minꝰ qmͣ diocletianus inr̃m sangune plenꝰ. Cui succes¬
sit leocararꝰ filiꝰ eius. In romana u̾o cathedra stepħo pape
subrogatꝰ ẽ paulus et pꝰ paulũ sedit alt̃ stepħs : cui suc¬
cessit adrianus. floruit etiam ꝑidem tempus sc̃s bo¬
nefacius maguntiacensis ep̃e. qui infrisia uerbum

Expanded text:
. Mortuo vero Aistulfo, Desiderius ei successit. Eodem quoque tempore Pipinus rex Francorum Constantini imperatoris ifarum Aquitanorum ducem cum filio suo Karolo perrexit, et castella Aquitaniae Canteram et Barbonem expugnavit et cepit, et Clarmontem concremavit, ac Lemovicas usque pervenit, durcum, et inde rediens in Argentoniaco castello et in  tertia expeditione Aquitaniam intrans usque Warunnam fluvium pervenit; et cum inde reverteretur, tandem intra pagum Petragoricum predictum ducem Waifarum interfecit. Post haec autem idem rex Pipinus bellicosissimus Saxoniam intravit, et illam horribilem infirmitatem incurrit, qua et defunctus est, non minus quam Diocletianus martyrum sanguine plenus. Cui successit Leo Cazarus, filius ejus. In Romana vero cathedra Stephano papae subrogatus est Paulus, et post Paulum sedit alter Stephanus; cui successit Adrianus. Floruit per idem tempus sanctus Bonefacius Maguntiacensis episcopus, qui in Frisia verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ossibꝰ uiduari. S dum rex morosius pape legato retine¬
ret. idem papa zacharias defunctunctꝰ ẽ. Cui sucessit
stepħs in pontificali sede. Qui et ip̃e ꝑse adeundẽ regẽ
nerabilis papa ap̃ regem aliquamdu moraret᷑ : egͥtu¬
dinem incurrit. Qua de tentꝰ molestia ap̃scĩ diouisi
polus scĩ dionisii meritis tandem eꝯnualust. ⁊ ieadẽ
pfilica attare in honore scoꝵ apłoꝵ pet et pauli quoꝵ¬
etłam p̾cibꝰ conualuerat ꝯsecrauit. anno abmearnatiõe
d̃ara pcił iiii. Qui etiam pꝰqm romuileã remeaona
Aduibem ip̃i scõ dionisio intiamͦ dictã urbem monastĩ¬
umedificare cep̃. qd morte p̃uentꝰ cõfĩmare non potuit.
Suce sor tamen eiꝰ paulꝰ illd̾ nobilit̾ cõsũmauit. et qͦs¬
dam dĩ seruos natione grecos illie adimarit locũ ꝙ ũm
pinus copiosum adgallia mouit exeretcũ memorato se¬
ut heato apło petro. et stõ pape stepħo omĩa p̃dia q̃¬

Expanded text:
ossibus viduari. Sed dum rex morosius papae legatos retineossibus viduari. Sed dum rex morosius papae legatos retineret, idem papa Zacharias defunctus est. Cui successit Stephanus in pontificali sede. Qui et ipse per se ad eundem renerabilis papa apud regem aliquandiu moraretur, aegritudinem incurrit; qua detentus molestia, apud sancti Dioipsius sancti Dionysii meritis tandem convaluit, et in eadem basilica altare in honore saatione Domini 754. Qui etiam postquam Romuleam remeavit ad urbem, ipsi sancto Dionysio intra modo dictam urbem monasterium aedificare coepit; quod morte preventus consummare non potuit. Successor tamen ejus Paulus illud nobiliter consummavit, et quosdam Dei servos natione Grecos illic adunavit, locumque ippinus copiosum a Gallia movit exercitum, memorato Steut beato apostolo Petro et sancto papae Stephano omnia predia
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. eg̾ssi sũt dicentes. quia pius pat̾ nr̃ bñdictus
exaudiuit nos : et suscep̃ lacrimas nr̃as. uenite et uidete
magnalia dĩ. Et tunc eccłiam patrit̃ introeuntes in¬
uenerunt eos ue clamantes. incħq uidentes. Quibꝰ
cum dicerent quid facitis boni barones: illi respond̾e
dicentes. Ue nob̾ qui scĩ patris benedicti requiem te me¬
rare uenimus: et idõ cecitatem incurrimus. uosaut̃
serui dĩ mitiꝰ agite nob̃cum et nolite nob̃ scdm p̃su¬
tionem nr̃am reddere talionem. s orate ꝓ nob̃ ompotẽ¬
tem dñi ut aꝑiat ocłos nr̃os. nosq uobis ꝓmittimus
nũquam deinceps talia p̃sumpturos. Adħ uerba so¬
lotenus fratres fusi orabat᷑ attentiꝰ. ut diuina pietas
eis lum̃ redd̾e dignaret᷑. Et cum orarent aꝑti sunt ocłi
eoꝵ. Demum u̾o p̃fati uiri ad regẽ reu̾si narrauert̃ que
furant passi. et adiecert̃ quẽ ñ debeat gallia tam scĩs

Expanded text:
dentes, egressi sunt, dicentes: Quia pius pater noster Benedictus dentes, egressi sunt, dicentes: Quia pius pater noster Benedictus exaudivit nos et suscepit lacrimas nostras venite et videte magnalia Dei. Et tunc pariter ecclesiam introeuntes, invenerunt eos ve! cla mantes nihilque videntes. Quibus cum dicerent: Quid facitis, o boni barones? illi respondere dicentes: Ve nobis, quia sancti patris Benedicti requiem temerare venimus, et ideo caecitatem incurrimus; vos autem servi Dei mitius agite nobiscum, et nolite nobis secundum presumptionem nostram reddere talionem; sed orate pro nobis omnipotentem Deum, ut aperiat oculos nostros, nosque vobis promittimus nunquam deinceps talia presumpturos. Ad hec verba fratres solo tenus fusi, orabant attentius, ut divina pietas eis lumen reddere dignaretur; et cum orarent, aperti sunt oculi eorum. Demum vero prefati viri ad regem reversi, narraverunt quae fuerunt passi, et adjecerunt, quia non debeat Gallia tam sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis intrauicinam bĩpetri eccłiam secũ eis reclubit.
ubi solotenus ꝓstratus. et lac̾mis ora ꝑfusus orationi ua¬
cabat. Ep̃i u̾o templum scẽ dĩ genitͥeis ingressi anteqro
ad sc̃ benedicti ꝓpinquasset̃ tumulum in dissolutionẽ
et formidinẽ st̃ conu̾si et tanta cecitate ꝑcussi ut nec ĩ¬
uicem se recognoscere quiret̃. Cum autem se diuina
ultione excecato eẽ sensissent. ceꝑunt er rabundi palpãdo
ꝑeccłiam ꝑgere: quo ad restes campanaꝵ impegisset᷑. Qt
ui magna ceꝑunt trahere non enim alit̾ potant his qui
foris remãserut̃ infortumũ suum notifacere. Quo ex¬
ti sompno fr̃s deiam dicta apłi petͥ ꝓcesserunt eccłia Ito¬
spectaculum se uifuros que non causa tradandi eẽt i
eccłia nesciebant. Explorandi gͦ grã quidam de eis utͣ¬
uerũt. Et moxaꝑtis ocłis eos ꝑeccłiam errare dep̃hen¬

Expanded text:
ocatis, intra vicinam beati Petri ecclesiam se cum eis reclusit, ocatis, intra vicinam beati Petri ecclesiam se cum eis reclusit, ubi solo tenus prostratus et lacrimis ora perfusus, orationi vacabat. Episcopi veto templum sanctae Dei genitricis ingressi, antequam ad sancti Benedicti propinquassent tumulum, in dissolutionem et formidinem sunt conversi, et tanta caecitate percussi, ut nec invicem se recognoscere quirent. Cum autem se divina ultione excaecatos esse sensissent, coeperunt errabundi palpando per ecclesiam pergere, quo ad restes campanarum impegissent, quas vi magna coeperunt trahere; non enim aliter poterant his qui foris remanserant infortunium suum notificare. Quo exciti sono, fratres de jam dicta apostoli Petri processerunt eccspectaculum se visuros; sed quaenam causa tardandi esset in ecclesia nesciebant. Explorandi ergo gratia quidam de eis intraverunt, et mox apertis oculis eos per ecclesiam errare deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
elientulos tuos qui hic ꝓpt̾ tuam p̃sentiã ꝯgregati sumꝰ.
Siscipe qs̃ lacrumas nr̃as. et cum mane nobcumt
Iocs uto quem dudum tibi dignant elegisti resantẽ
mole peccatoꝵ nr̃oꝵ exacerbatus nobeari reno mes
reolũis notum sit tͥ quia quoeũq ire decreu̾is res
tum nec nos pot̾it impedire aliqua creatura apere¬
suitib et lacͥmis totum expedisset̾ triduum ecce
q̾õmor ati ep̃i ad sut̃ et mandata regis implere o
ta regalia grauit̃᷑ suocepiss non posse reddere respondit
non adueddendum. Ceterum si seds in quiens benedie¬
lus ad psinĩ uult rẽportari manseolũ nos illum reti¬
nere non possumus. Sin uo hio remanere disposurt. qͦ
Nt salutem płimaꝵ aĩaꝵ tranfferri sua menbra ꝑi¬
sit cͣtissimiuin habetote in potes uoti nr̃i uosmetip̃os ad
ppa redituros. his dictis frĩbꝰ totiꝰ ꝯgregationis. ad se e¬

Expanded text:
clientulos tuos, qui huc propter tuam presentiam congregati sumus; clientulos tuos, qui huc propter tuam presentiam congregati sumus; suscipe quaesumus lacrimas nostras, et commane nobiscum in loco isto, quem dudum tibi dignanter elegisti; si autem mole peccatorum nostrorum exacerbatus nobiscum remanere nolueris, notum sit tibi, quia quocumque ire decreveris, nos tum, nec nos poterit aliqua creatura a pategultibus et lacrimis totum expendissent triduum, ecce memorati episcopi adsunt, et mandata regis implere cota regalia graviter suscepisset, non se posse reddere respondit  non ad reddendum. Ceterum si sanctus, inquiens, Benedictus ad pristinum vult reportari mausoleum, non illum retinere possumus; sin vero hic remanere disposuit, quo propter salutem plurimarum animarum transferri sua membra permisit, certissimum habe tote, impotes voti vestri vosmetipsos ad propria redituros. His dictis, fratribus totius congregationis ad se v
Abbreviated transcription (Latin):
tate religiosi p̃fati religiosi dĩ serui sint ꝑmotĩ. Ualete.
Qm epłam karolo magnꝰ ep̃is gallie coram frẽ suo rege¬
pipino ĩmagno conuentu popłi p̃sentauit. Tunc prtus
ma partem cura non modicam corꝑis scĩ bene¬
dicti. cassiniensibꝰ monachis redderent. partẽq solatio¬
loci re seruarent. ꝑtractans prudenticonsilio ut iuc
frẽm contristaret nec tñ regnum francoꝵ tanto ho-¬
nore priuaret. S qm̃ ñ ẽ sapientia. neq confilium
contra dm̃i. biduo ante statittum aduentum ep̃oꝵ res
floriacensib innotuit frĩb. Tunc frs tͥduanum ieui¬
niũ celebrantes. his u̾b beatissimum bñdictũ orabat᷑
linquas nos orphanos qui huc ñ nrĩs mĩtis s ꝓmulta¬
rum aĩaꝵ uenisti salute. Scimꝰ certe et omĩno fatem̃.
nos indignos ẽẽ tua p̃sentia quia inutiles oꝑarii sumꝰ.
lis nos tue pat̾nitatis ultro subst̾mmꝰ. tñ ne dimittas

Expanded text:
tate, praefati religiosi Dtate, praefati religiosi Dis Galliae coram fratre suo Pipino rege in magno conventu cleri presentavit. Tunc pius mam partem cura non modica corporis sancti Benedicti Cassinensibus monachis redderent partemque loci salario reservarent; pertractans prudenti consilio, ut nec fratrem contristaret nec tamen regnum Francorum tanto honore privaret. Sed quoniam non est sapientia neque consilium contra Deum, biduo ante statutum adventum episcoporum res Floriacensibus innotuit fratribus. Tunc fratres triduanum jejunium celebrantes, his verbis beatissimum Benedictum orabant linquas nos orphanos, qui huc non nostris meritis, sed multarum animarum venisti salute; scimus certe et omnino fatemur, nos indignos esse tua presentia, quia inutiles operarii sumulis nos tuae paternitatis ultro substernimus, tantum ne dimittas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hos p̾sentes religiosos dĩ seruos monachos en oe¬
excellentie iam dicti pipimi filii nr̃i. ut ad pacis one¬
cordiam redeant uob ꝓpt̃ dm̃ pacificis mediatorib ue¬
rum etiam ꝓ corꝑe beati benedicti qd̾ furtuie ablatũ
ẽ a suo sepulero ut ei restituat᷑. In hoc oꝑe pietatis et
miscdie libent̃ aurẽ acõmodate hortamur dilectionẽ
ac scĩtatem urãm: ut pͥmum om̃ium fr̃ ad frẽm pa¬
exubet int̃ eos. De iñ p̃fati bati bñdicti corpꝰ iurta
peticionem seruoꝵ dĩ sublinrtas dilecti fibii nrĩ pi
pini ur̃a cooꝑante sc̃itate indubitant ad ꝓpriũ reunt¬
tat locum. et ut iam licti serui dĩ de suo gaudeant dͥ res¬
tituto patre. uosq ꝑhennem habeatis mercedem. et lay¬
dem ꝓ eo qd iuste oꝑati fueritis ut ad suũ scĩssimi uirisq¬
pus referat᷑ tumulum. ex qͦdam ablatum ẽ. Non en
sionis ꝑtimescere debeat coram dõ dum credit᷑ quia ad
optinendum ħ ip̃ius suffragantibꝰ orationibꝰ et uolun¬

Expanded text:
 per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concorexcellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituatur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium frater ad fratrem paexuberet inter eos. Deinde et praefati B. Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, sublimitas filii pini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec ens pertimescere debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus orationibus et volun
Abbreviated transcription (Latin):
onstantinus gͥ ꝑsecutor legum apatribꝰ traditaꝵ
imꝑium sumens anno in carnationis dñice sep¬
tingento .biiͦ. imꝑauit annis .xxx. ⁊iiii. mensibꝰq¬
duob et dieb .xx. ui. hic omĩ uite sue temꝑe ma-¬
gieis maleficiis. et cruentis sacͥ ficiis. et lixuriis. sẽꝑ
opam dedit. et multi cderici aut monachi et peligiosi
poti sub ipo pro recta periclitati sut fide. habebat ẽ.¬

Expanded text:
ntus persecutor legum a patribus traditarum, imperium sumens anno incarnationis divine  imperavit annis XXXIV, mensibusque II et diebus XXVI. Hic omni vitae suae tempore magicis maleficiis et cruentis sacrificiis, et luxuriis semper operam dedit, et multi clerici, ac monachi, et religiosi laici sub eo propter rectam periclitati sunt fidem, habebat e
Abbreviated transcription (Latin):
pimĩ quem regem ytalie fecerat. et rotrude nt
que filiarum eius primogenita. a constantino q̃roꝵ
Simꝑatore desponsata eratꝰ. Quoꝵ pipin̾ unũ filiũ¬
I bernardũ. filias autẽ quinq. ad alaydẽ. atulã.
gundradã. b̾chaidem ac teod̾atam suꝑ stites reliqͥt.
In quilu rex pietatis sue p̃cipitũ docͥum̃tũ ostendit.
cu filio defuncto ne potem patri succed̾e et nepres
int̃ filias suas educari feciss Imꝑator deniq npbos
ꝯstantinopolitanꝰ ad eum misit. et firmissimũ fon&̃
cum eo disposuit. totamq uenetiam illi uolum to
spantanea donauit. uerum tandem magnificus u¬
ꝑator karolus cum finẽ uite sͥ cerneret iminere
ludouico filio suo quem aquitame regẽ dudun
ordinauerat coronam imꝑialem dereliquit. Ber¬
nadum autẽ filiũ pipini. filii sui. ytalie regẽ fec
Decessit autem anno uite sue .lxx. scd̾o regiiuo sig

Expanded text:
pinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, pinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berthaidem ac Theoderatam superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae precipuum documentum ostendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari fecisset. Imperator denique Nicephorus Constantinopolitanus ad eum misit, et firmissimum fedus cum eo disposuit, totamque Venetiam illi voluntate spontanea donavit cf. ADO.. Verum tandem magnificus imperator Karolus cum finem vitae sibi cerneret imminere, Ludovico filio suo, quem Aquitaniae regem dudum ordinaverat, coronam imperialem dereliquit; Bernardum autem, filium Pipini filii sui, Italiae regem fecit. Decessit autem anno vitae suae 72, reg
Abbreviated transcription (Latin):
uaris inbibendo erat ut suꝑ cenam raro pluĩ ꝙ it bibe
hemens ac sont el bibens deposttis uestibus e⁊ calei añi¬
sp. uelutꝰ sbetu soltus erat. duabꝰ aut ribue det S qui¬
eses eon sostim ex ꝑgscendo s etiam siugendo nrterrũ¬
ee ludou cum. huit tres filias. Rotende das dsae e si
er lidiousanit etiam alias duas filiad defrastrada sua
obam frastrada uo de functa. leothgardã alamar nantu
dunei fremet eamortua: huit iteriui duas coneu¬
uas igresuindam saxonici generis. de qua ei natas
senuoreugone Preterea mat eius ber trada smolas¬
Tũ filios cum pͥmit etas patiebat᷑ more francoꝵ e
quitare. et arinis ac uenationibꝰ exerceri fec̃. filias
uo lanificio asfuesce̾ coloq ac fuso ne ꝑ ocium torꝑet̃¬
inpend̾e. atq ad oninẽ honestatẽ erudiri uissit. Ex
his om̃ib duos tam̃ filios ac filius pͥusqͣm more¬
ret᷑ amisit. Karolum qui natu maior erat et ꝑni¬

Expanded text:
parcus in bibendo erat, ut super coenam raro plus quam ter biparcus in bibendo erat, ut super coenam raro plus quam ter bisumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat duabus aut tribus horis quiquies non solum expergiscendo sed etiam surgendo interruet Ludovicum. Habuit et tres filias, Rothrudem, Bergam et Gislam. Habuit etiam alias duas filias de Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, Leothgardam Alamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, de qua nata est nem et Hugonem. Preterea mater ejus Bertrada in magTum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac fuso, ne per otium torpeimpendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios ac filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui natu major erat, et Pi
Abbreviated transcription (Latin):
et sacͥficiis temꝑe inpigre frequentauit. Circa pau
non solum in suo regno ilł subuemre uerum etiã
transmarinis regionib in syriã et egẏptum et affri¬
cam. et ierosolimis et alexandi ie. atq cartagini pe¬
cunias multas mutere satagebat. Obhoc etiam maxi¬
me tnͣsmarinoꝵ regum amiticias expetebat ut sub
plo atq robusto. statura eminenti et apice capdas
rotundo. naso paululũ mediocͥtatem excedente.
ocłis pulcris canitie ueneranda. facie leta. uoce cla
cenaq cotidiana. quat̾nis tñ ferculis p̃bebat᷑. p̃ter
assam carnẽ quam uenatores u̾ib inferre solebat̃
qua ille libentius quã ullo alio cibo uescebatur. Int̾
cenandum autẽ aut aliquod acroama: aut lectorem
audiebat. Legebant᷑ ei historie anciquoꝵ et resgeste.
delectabat᷑ et sibris scĩ augꝰtin p̃cipueq his qui deci¬
uitate dei p̃titulati ft̃. uini uero et omĩ potue adõ

Expanded text:
et sacrificii tempore impigre frequentavit. Ib. c. 27et sacrificii tempore impigre frequentavit. Ib. c. 27non solum in suo regno illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transmarinorum regum amicitias expetebat, ut sub plo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clarcoenaque cotidiana quaternis tantum ferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae; delectabatur et libris sancti Augustini, precipueque his qui de civitate Dei pretitulati sunt. Vini vero et omnis potus adeo
Abbreviated transcription (Latin):
et ceta plima. quib ueluti. quibꝰdam lihnis. dotum
decoratur a quitanie regnũ. Que omĩa ip̃e pulsr peꝯ
imꝑator kãrol magnꝰ. arri et argent ponderibꝰ gemaꝵ¬
ꝙ p̾ciosaꝵ. exornauit munĩb amplissimis. etiã hono¬
rib dictauit. et in suꝑ qd̾ ẽ p̃ciosius scĩssimis relicłaꝵ
qui sub eius ditione manebãt. Roma. rauenna. Mer¬
diolanũ. foreuiliũ. Gradꝰ. Colonia. Magontiacꝰ. Luuuauũ.
Et salthrbugr. Treu̾is. Senonis. uesuntiũ. Lugdunũ.
Rothomagꝰ. Rhemis. Arelas.uienna. Darantasia.
patrio sermone erat ꝯtemptꝰ s etiã in ꝑegͥnis lingͥs
ediscen dis oꝑam impendit. uerũ grecam linguam
melius poterat intessigere. quam ꝓmintiare. Indiscẽ¬
da demq gramatica petrum pisanum habrint audsde¬
rem: et mceteris disciplinis albinum cognom̃to a¬
nũ. Temptabat etiam scͥbere. tabulasꝙ ferebat a
cum uacuũ tempꝰ eẽt manũ litteris efficiendis allus¬
et eccłiam mane et uesꝑe. nec ñ et nocturnis horis

Expanded text:
et cetera plurima, quibus veluti quibusdam lichnis totum decoratur Aquitaniae regnum. Quae omnia ipse piissimus imperator Karolus Magnus auri et argenti ponderibus gemt muneribus, amplissimis etiam honoribus ditavit, et insuper, quod est preciosius, sanctissimis reliquiarum quae sub ejus ditione manebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juvavum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, Remis, Arelas, Vienna, Darantasia, patrio sermone erat contentus, sed etiam in peregrinis linguis ediscendis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Temptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assueset ecclesiam mane et vespere necnon et nocturnis horis
Abbreviated transcription (Latin):
u dogmatis destinauit. Quas uir sc̃s ꝯfilio poera¬
m popli respuit. et p̃cep ne eiꝰ nom̃ in cartis poneret̃
desis pͥuanit. et ab imꝑiali dignitate depositũ eiꝰ s uẽ¬
dicauit imꝑium. Ap̃ytaliam u̾õ ariꝑto mortuo regnauit l¬
nastastus gͥ qui et artennꝰ dictus ẽ imꝑauit annis dib
et .ui. mensib. Iste cum ẽẽt uir catholicus. litt̾as ꝯstã¬
tino.pp̃. ꝑ scolaticum patricium ex arcum ytalie destinaut.
quib se factorem catholice fidei et scĩ sexti concilii p̃dica¬
successit. Circa hos p̃tẽa dies childeb̾tꝰ moriens ingaliis.
regnum francoꝵ deseruit habendum filio suo minori da
fabrorum quibꝰdam tundi. et extenuari. grauior ferri
matĩa solet. Qui maior regał aule factus sub dagabto u
niore satis strenue cum sarracenis pugnauit. Nam p̃
niam sͥ subuigauerant. indeq dagobti temꝑib cum uxo¬
ribꝰ et paruuł erumpentes aquitanam gallie ꝓuinciam
duoli magnis p̃liis uno in aquitania ap̃ pictauũ. et alto̾

Expanded text:
as destinavit, quas vir sanctus consilio Romani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis ponereturoculis privavit, et ab imperiali dignitate deposito sibi ejus vindicavit imperium. Apud Italiam Anastasius igitur qui et Arthemius dictus est, imperavit annis tribus et sex mensibus. Iste cum esset vir catholicus litteras Constantino papae per Scholasticum patricium exarchum Italiae destinavit, quibus se fautorem catholicae fidei, et sancti sexti concilii praedica. Circa hos preterea dies Childebertus moriens, regnum Francorum deseruit habendum filio suo minori Dagfabrorum quibus tundi et extenuari gravior ferri materia solet. Qui major regalis aulae factus sub Dagoberto , satis strenue cum Saracenis pugnavit P. D. Vniam sibi subjugaverant, indeque Karoli temporibus cum uxoribus et parvulis erumpentes Aquitaniam Galliae provinciam duobus magnis praeliis, uno in Aquitania apud Pictavium et altero
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ quam pater enis cum aby melech aiabum pͥacare sucerat
poluestult pacen cum bulgaribꝰ nexam ꝑturbans. ea ae
datre suo ordin abił fuerant facta. Remoret etamm dena¬
ns measi da sioꝵ ecercitum quo imꝑium eiꝰ ab impetu
arabum tuebat᷑. Quibꝰ rep̾ssis pace et quiete porilis
e al albitn pͥncipat᷑ usq inp̃sentẽ diem et extune libi
sarparironsaniam debellare ceꝑunt. Porio post hec ÷¬
tananꝰ contrasclauas ꝑrex̃ et multos exeis prostiraust. S
dum in de rentẽt᷑. p̃puditꝰ aburgarib in arto clausure
cum / popłi cede et uuln̾atione uix p̃ualuit remeare.
Constturt p̃terea stepħm ꝑsam sacellariũ suũ ũ
cendeiem ac pessimũ qui plures rei publice pͥncipea qͦ¬
ut affsigebat quiq matrem ip̃iꝰ aug̾ti anastasiam ab sẽte
eo p̃sumpsit. abenis more pueri flagellare. Queres
mar̃e fec̃ eum ȩxofum cunctis pͥncipibꝰ et domesticis
hiis. Insurrex̃ gͥ aduersus eũ leontius patricas ꝯssor¬

Expanded text:
er ejus cum Abimelech Arabum principe fixerat, solvit, pacem cum Bulgaribus perturbans et ea quae a patre suo ordinabiliter fuerant facta. Renovavit etiam Marcianitarum exercitum, quo imperium suum ab impetu Arabum tuebatur. Quibus repressis, pace et quiete potitus est Arabum principatus usque in praesentem diem. Et ex tunc liberius barbari Romaniam depopulaverunt. Porro posthaec Justinianus contra Sclavos perrexit, et multos ex eis prostravit. Sed dum inde reverteretur praepeditus a Bulgaribus in arcto clausurae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeterea Stephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspi
Abbreviated transcription (Latin):
nnitricis marie.aquis gran : arcꝰq suꝑ tuyulum
eiꝰ deautatꝰ ẽ extructꝰ. Teterum etus ꝯmiã gesta.
que uulgo nrarrant᷑. non sunt hic ppt̃ uitandum
fastidium legentis plenit̃ ex planata. Pret̾ẽa rome
post leonem cuiꝰ supra fecimus mentionẽ. sedit ste¬
phanꝰ quartus stephano quoꝙ successit paschalis.
eodem qͦ temꝑe floruit sc̃s egydiꝰ. confessor p̃cipuus
natione grecꝰ. qui dĩ nutu ueniens ad gallias. in ꝓiin¬
cia cui septimania nom̃ ẽ ħemiticam dux̃ uitam. Cla¬
ruit etiam his temꝑibꝰ paulus gentis sue longobar
doꝵ hystorie scriptor. Qui de monastĩo montis cassini.
uenit ingalliã. attractꝰ amore et opinione p̃fati pͥncipis
ꝑaroli p̃cellentissimi imꝑatoris.

Expanded text:
grani, arcusque supra tumulum ejus deauratus est exstructus. Ceterum ejus omnia gesta quae vulgo narrantur non sunt hic propter vitandum fastidium legentis pleniter explanata. Preterea Romae post Leonem, cujus supra fecimus mentionem, sedit Stephanus quartus; Stephano quoque successit Paschalis. Eodem quoque tempore floruit sanctus Egidius confessor precipuus, natione Grecus, qui Dei nutu veniens ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. Claruit etiam his temporibus Paulus gentis suae, id est Longobardorum, historiae scriptor. Qui de monasterio montis Cassini venit in Galliam, attractus amore et opinione prefati principis Karoli precellentissimi imperatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
assumpti pͥncipat᷑ regnũ cũ uita ꝑdidit. Qͦ uita pͥriatõ.
successit ei frat̃ eius teod̾icus. Uerum hunc modicum tẽ¬
pus franci de regno ꝓpellunt. et ebromũ regie aule ĩposi¬
tum luxouio monastĩo trudunt cumeius ultra nequitias
tolare nequirent. De inde assumentes teod̾ici frẽm chil
et theodicꝰ in regno reuocat᷑. Qd̃ audiens ebroinꝰ mona¬
chali qua induebar ueste deposita. amonastĩo egredit᷑. et
undiq circase uirib aggregatis iteerum maior regie do¬
ꝑibꝰ. et maxime contra leodagarium heduensem ep̃m uirũ¬

Expanded text:
assumpti principatus regnum cum vita perdidit. Quo vita privato successit ei frater ejus Theodericus. Verum hunc post modicum tempus Franci de regno depellunt, et Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus nequitias ultra tolerare nequirent, deinde assumentes Theoderici fratrem Chilet Theodericus in regnum revocatur. Quod audiens Ebroinus, monachali qua induebatur veste deposita, e monasterio egreditur, et undique circa se viribus aggregatis, iterum major regiae doporibus, et maxime contra Leodogarium Heduensem ep
Abbreviated transcription (Latin):
inloris. Int̃q uident᷑ eẽ p̃cipua. basilica sc̃ẽ dĩ genitrici
aquis gͣni oꝑe mirabili constructa: et pons apons ap̃¬
maguntiac̃ in rheno qͥngentoꝵ passuũ longitudinis:
nam tanta ẽ ibi fluminis latitudo. Qui tñ uno anteꝗͣ
deced̾et anno incendio ꝯflagrauit nec refici potuit ꝓpt̃
festinatũ illiꝰ decessum quãquã in ea meditatione ẽẽtͥͣͣ
ut ꝓligneo lapideũ restitueret. In coauit et palatia oꝑis
egregiis unũ hhaut longe amaguntiaca ciurtatẽ. iuxta
uillam cui uocabulũ ẽ ingelebẽ. Et alterũ noui aniagi.
Iux uahale filuunum qui batchauoꝵ in lulã in p̾roe meridi
ae pabust. Precipue tam̃ edes sacras ubicum q iptrib

Expanded text:
in locis. Inter quae videntur esse precipua basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est Ingelebem, et alterum Noviomagi super Vahalem fluvium qui Batavorum insulam in parte meridiana preterfluit. Precipue tamen edes sacras ubicumque in toto
Abbreviated transcription (Latin):
karolus rex subuigatis narbonensibꝰ in franciam reg̃s¬
sus ẽ. et non pꝰ multum tempꝰ ad capuam campanee
urbem ꝑ ytaliam ꝑrex̃ et inde rediens bellum bene¬
uentatnus indixͣ. Uerum dux puincie aragisꝰ noĩe
regis ferocitatẽ ferre non p̃ualens filios suas romoal¬
Baioaricum deniq bellũ ẽ exortũ et scelerĩt consũmatũ.
S et sclauis bellum ẽ illatũ. Dani u̾o et sueues sclauiᷤ
erat fed̾ati. S ͥos om̃s una tm̃ expeditione rex sepe
dictꝰ ita edomuit aut contudit ut ult̾ĩus illi mallet᷑
potentissimꝰ ag̃ssus. Quod bellum intra octauũ qͦ
ceptũ ẽ annũ : felicit᷑ ẽ ꝯsũmatũ. Totam p̃t̾ẽa frisiã
atq britanniã suo dñatu subiugauit Leoni uor̃

Expanded text:
Karolus rex, subjugatis Narbonensibus, in Franciam est reversus, et non post multum tempus ad Capuam Campaniae urbem per Italiam perrexit, et inde rediens, bellum Beneventanis indixit. Verum dux provinciae Aragisus nomine, regis ferocitatem ferre non prevalens, filios suos RumalBajoaricum denique bellum est exortum et celeriter consummatum.Sed et Sclavis bellum est illatum. Dani vero et Sueves Sclavis erant federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus ita edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent potentissimus aggressus est. Quod bellum intra octavum quo ceptum est annum feliciter est consummatum. Totam preterea Phrisiam atque Britanniam suo
Abbreviated transcription (Latin):
nemoratum anastasium constantinopoleos faisi moĩs
patacham. Uñ diuttꝰ in dignatio uenit inciue eĩ¬
bem urb̃ ammonens imꝑium imꝑatorem ut se ooha¬
beretabinsania qua flagrabat. S ille ut pharao qͦndã
inemendatꝰ ꝑmansit. uenit quippe pestilens more. da¬
crpiens asicilia. et agalabła inregiam urbem eit urdea
deuastauit ut etiam imp̃a płes domꝰ integre claudẽnt̃.
eo qd̾ non eẽt qui eas inhabitaret. ferebant᷑ etiam in
plaustris ad sepeliendum cadau̾a mortuoꝵ. Pret̾ea¬

Expanded text:
inopoleos falsi nominis patriarcham, unde divinitus indignatio venit in cives ejusdem urbis, admonens impium imperatorem, ut se cohiberet ab insania, qua flagrabat. Sed ille ut Pharao quondam inemendatus permansit. Venit quippe pestilens mors incipiens a Sicilia et Calabria in regiam urbem, et ita eam devastavit, ut et in ipsa plures domus integrae clauderentur, eo quod non esset qui eas inhabitaret, ferebantur etiam in plaustris ad sepeliendum cadavera mortuorum. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cgras sem dionisium non longe aparisiaca urbe se¬
ꝑ eltus anno ab in in carnatione dỹ diseie oruno
pncipatam Segie donꝰ obtinentib filiis euio bearalo¬
miltuiam religstt A demũ in monte serapto sc̃i siuest
monastĩo construto ibidem in habitu monachico ꝑ
annos aliquot habitauit. S cum ex frantia mult e aoe¬
bilum obuata soluenda romam sollempint cõ mearẽt
eteum uelud dnm qͣndam suũ ꝑ̃tire nollet. etuure.
quo marme defectab at̃ crebra solutatione intrũpebat¬

Expanded text:
Sanctum Dionisium non longe a Parisiaca urbe sepultus anno ab incarnatione Domini 741, principatum regiae domus obtinentibus filiis ejus Karlomilitiam reliquit, ac demum in monte Serapti sancti Silvestri monasterio a se constructo, ibidem in habitu monachico per annos aliquot habitavit. Sed cum ex Francia multi nobilium ob vota solvenda Romam sollempniter commearent et eum velut dominum quondam suum preterire nollent, otium, quo maxime delectabatur, crebra s
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto regnauit child̃icꝰ. quem et hildrigum appellat
regis nomen et p̃carium uictum qd̾ ei aule p̃fectus
gie ministrabat de tota regni potentia possid̾et pip¬
nus maior regie domꝰ ꝑ legatos suos studuit in t̃rogare
rachariam romanum antistitẽ dicẽs an ille deberet
eẽ rex frantie qui otio deditꝰ solo noĩe regio erat ꝯtẽp¬
tus. Cui pontifex remandauit illum deb̾e appellarire¬
gem. qui bñ rem gereret publicam. Qua responsiõe
franci animati. hildrico inmonastĩo detruso. et mona¬
chili tunica palliato: pipinum sͥ regem ꝯstituerunt. Qi
ubi rex ẽ creatꝰ om̃s sͥ rebellantes magna potestate
sub egit. et grifonem frẽm suũ regem fec̃ austrasioꝵ
et tasilonem suum ex sorore nepotem ducem instituit
baiorioꝵ. Grifo tñ ꝓpt̃ sue mentis nmiã in solentiã ei¬

Expanded text:
 defuncto, regnavit Childericus , quem et Hildricum appellabaregis nomen et precarium victum, quod ei aulae prefectus regiae ministrabat, de tota potentia regni possideret, Pipinus major regiae domus per legatos suos studuit interrogare Zachariam Romanum antistitem, dicens, an ille deberet esse rex Frantiae, qui otio deditus solo nomine regio erat contentus. Cui pontifex remandavit, illum debere appellari regem qui bene rem regeret publicam. EINH. Qua responsione Franci animati, Hildrico in monasterio detruso et monachili tunica palliato, Pipinum sibi regem constituerunt. Qui ubi rex est creatus, omnes sibi rebellantes magna potestate subegit et Griphonem fratrem suum regem fecit Austrasiorum, et Thassilonem suum ex sorore nepotem ducem instituit Bavariorum. Gripho tamen propter suae mentis insolentiam ei
Abbreviated transcription (Latin):
romano potitꝰ imꝑio imꝑauit annis.xx.iiiͦi. huiꝰ in
dieb gens sarracenoꝵ costantinopolim hostilit̃ cutua¬
dedit fere ꝑtriennium. S cuub multa p̃cum insta¬
tia dm̃ depͥrecantib tandem fugam in efficans al¬
pust. et postinodum dum ꝑ altum mare nauigarer
subitanea tempestate submersa ꝑiit. Porro leo a¬
gustus anno imꝑii sui octauo. om̃s̃ sc̃ãs imagines.
destrui p̃cepit. Maximo enim odio eas ab ominabal
et om̃s uixtuti feras scõꝵ reliquias. S ei memoratꝰ¬

Expanded text:
Romano potitus imperio imperavit annis XXIV. Hujus in diebus gens Sarracenorum Constantinopolim hostiliter circumdedit fere per triennium. Sed civibus multa precum instantia Deum deprecantibus, tandem fugam gens inefficax arripuit, et postmodum dum per altum mare navigaret, subitanea tempestate submersa periit. Porro Leo Augustus anno imperii sui octavo omnes sanctas imagines destrui praecepit. Maximo enim odio illas abominabatur, et omnes virtutiferas sanctorum reliquias. Post ha
Abbreviated transcription (Latin):
augt classem in alȩxandriam contra sarrecenos direẽ.
Cunus exereit᷑ ad alium uersus consiliũ abtonere me¬
dio constantinopolitanã urbem regressus theodosuma
ortodotum uirũ inquirens imꝑatorẽ elegit. Et coactũ
regali solio sublimaust. Teodosius uo anastasium u ap̃
urbent nceam grau p̃lio suꝑauit eumq pꝰmodum
eodosius ganastasio defuncto: imꝑaui anno uno
Quo finito aduersus eum insurrexit. leo qui¬
dam uir potentissimꝰ. qui. quidem eum ab imn¬
ꝑiali uertice deposurt. s indampnatũ abire ꝑmisit.
pp̃e uõ pͥ modum cdicꝰ factꝰ residitũ ugte transegit ine¬

Expanded text:
m classem in Alexandriam contra Sarracenos direxit. Omnis exercitus ad aliud versus consilium ab itinere medio ad Constantinopolitanam urbem regressus Theodosium orthodoxum virum inquirens imperatorem elegit, et coactum imperiali solio sublimavit. Theodosius vero Anastasium apud urbem Nicaeam gravi praelio superavit, eumque postmodum eodosius igitur Anastasio defuncto imperavit anno uno. Quo finito, adversus eum insurrexit Leo quidam vir potentissimus, qui eum quidem ab imperiali vertice deposuit, sed indemnatum abire permisit. Ipse vero, postmodum clericus factus, residuum vitae transegit in
Abbreviated transcription (Latin):
petebant᷑ fieri ꝑmisit. s etiã sacrũ scẽ marie latine
locum ut illius potestati ascrib̾et᷑ concessit. et reu̾¬
tentib legatis suos adiungens: int̾uestes et aro¬
mata. et cet̾as orientaliũ t̾raꝵ opes ingentia illi
dona direx̃ cũ ei ante paucos annos eum quẽ tuc̃
solum habebat roganti misiss elephantem. Porro
int̾ munera que legati imꝑatoris. aꝑside de tule¬
runt orologiũ ei ex auri calco arte mecamea cõpo¬
situm attulert̃. in quo .xii. horaꝵ cursus ad clesip¬
diam uisebant᷑. cum totidem ereis pillulis que ad
numeri equitibꝰ. qui ꝑ .xii. fenestras horis cõple-¬
tis exebant. et impulsu eg̾ssionis sue totidẽ fene stgͣ
aꝑiebant. Cura hoc p̃tẽatempꝰ delata sut̃ ossa beati
mr̃is cipͥam a cartagine cum reliquiis beatoꝵ scilli
cem enim sardima pulsi pͥmo cũ sardis pͣltum cõmi¬
serunt. et amissis tribus milib suoꝵ in corsicã direc¬

Expanded text:
petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum sanctae Mariae Latinae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum sanctae Mariae Latinae locum ut illius potestati ascriberetur concessit, et revertentibus legatis suos adjungens, inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem. ADO. Porro inter munera quae legati imperatoris a Perside detulerunt orologium ei ex auricalco arte mechanica compositum attulerunt, in quo 12 horarum cursus ad clepsidram visebantur, cum totidem ereis pillulis quae ad numeri equitibus, qui per 12 fenestras horis completis exiebant et impulsu egressionis suae totidem fenestras aperiebant . Circa hoc preterea tempus delata sunt ossa beati martiris Cypriani a Kartagine cum reliquiis beatorum Scillceni etiam Sardinia pulsi, primo cum Sardis prelium commiserunt, et amissis tribus milibus suorum, in Corsicam direc
Abbreviated transcription (Latin):
ualde dissimiles. ita ꝑdomuit. ut eas sͥ tributarias
fosum gallitie atq asturice regem sibi in societatẽ de¬
uix̃. ut his cum ad eum uł littãs uł legatos mitt̾e ⁊.
nalit᷑ se ap illũ quã ꝓpͥum sitũ appelian irbet inoꝵ
ficentiam inclinatos. ut eũ mĩqͣm alit̾ nisi dũm se¬
q ei subditos et seruos eiꝰ ꝓmintiarẽt. Et tant epłe
ad eum misse quib hmi affectꝰ eoꝵ erga illum indidat᷑
Cuni aaron quoq rege ꝑsarum qui excepta udia
totum pene tenebat orientẽ. talem hũit in amieitiam
concordiam ut hic grãm eiꝰ omĩum ꝗui in toto orbe
t̾rarum eiant regum ac pͥncipum amiticie p̃pone¬
ret. solumq honore ac munificentia sͥ colendum
iudicaret. Ac ꝓinde cum legati eius quos condona¬
riis ad sacratissimũ dm̃i ac saluatoris nr̃i sepulchri
locumq resurrectionis miserat. ad eum uenisset᷑.
et in ei dñi sui uoluntatẽ in dicasset᷑. non solum q̃

Expanded text:
valde dissimiles, ita perdomuit, ut eas sibi tributarias valde dissimiles, ita perdomuit, ut eas sibi tributarias fossum Galliciae atque Asturicae regem sibi in societatem devinxit, ut is, cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari ificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque ei subditos et servos ejus pronuntiarent. Extant epistolae ad eum missae, quibus hujusmodi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron quoque rege Persarum, qui excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut hic gratiam ejus omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae preponeret solumque honore ac munificentia sibi colendum indicaret. Ac proinde cum legati ejus, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac Salvatoris nostri sepulchrum locumque resurrectionis miserat, venissent et ei
Abbreviated transcription (Latin):
a parsigallie que in tra rechinũ et ligerm occe mũꝙ
nfare balearicum iacet. et pars germanie. que iñt
roniam et damibrũ ihenũq ac salam fluuyron tue
coringtos e t sorabos qiuidit. et afrancis qui orientales
coꝵ potestatem ꝑtinẽt. ip̃e ꝑbella memorata p̾mo
Sꝯuptamam et uuasoniã totumq purenei montis.
uigũ lisq ad ħibum amiẽ. qui apud uacarios orit᷑.
et fertilissimos hispame agros secans. sub tortose. ex¬
uitatis menia halearico mari miscetui. et ttalianto¬
tam que ab ang̾ta p̃toria usq in calabriã inferiorẽ
inqua grecoꝵ acbeneuẽtanoꝵ ꝯstat eẽ confinia tota
ptea saroniam que quidem germanie pars ñ moda¬
ea ẽ. et utranq pannoniam et in alt̾a danubii ripa appo¬
sitam datiam om̃sq p̃tea barbaras natiões que int
remim. ac iiiseram fluuios occeanũ atq danubim.
posite st. lingͣ quidẽ pene similes s habitu uł moribꝰ

Expanded text:
illa pars Galliae quae intra Rhenum ac Ligerim oceanumque ac illa pars Galliae quae intra Rhenum ac Ligerim oceanumque ac mare Balearicum jacet, et pars Germaniae quae intra Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Toringos ac Sorabos dividit, et Francis qui orientales corum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Grecorum ac Beneventanorum constat esse confinia, totam preterea Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est, et utramque Pannoniam et in altera Danubii ripa appositam Daciam, omnesque preterea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus
Abbreviated transcription (Latin):
runt tam nequit̃ ut statim cruciatum mors sequeret᷑
sieq socło imꝑauit huene uno fere qͥnqñnio. Codem
etiam anno rome obeunte beate mẽmorie adriano. pp.
consecraret᷑ in eadem sede leouir ꝑ omĩa uenerandꝰ.
Et ip̃o it̾m anno p̃fati adriani ppͦ. cognati rome ꝯmo¬
uentes popłm contra leonẽ papͥã tenuerunt eum ⁊
excecauerũt̃ ñ tñ lumen eius penitꝰ extinguere po¬
tuerunt. At ille confug̃ ad karolum regẽ francoꝵ qͥ
ultꝰ ẽ eum et restituit in sede sua. Leo u̾õ coronauit
illũ imꝑatorẽ intemplo scõ petri cucundãs imꝑato¬
ria ueste. Tẽ sͥ acclamatutm est. ab uniu̾so popło roma¬
noꝵ. Karoᷤ augusto adõ coronato magno et pacifico
felicit᷑ ꝯsũmatis karolus magnꝰ rex francoꝵ regnũ
qd̾ post patrem suũ pipinũ. forte quidam iam mag¬
numq fusceꝑat ita nobilit̾̃ ampliuit atq dilatauit.
uit du pltmie i adiecerit. Nam cum pri nonampliaus q̃t

Expanded text:
runt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. runt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio. Sub etiam anno Romae obeunte beatae memoriae Adriano papa, consecratur in eadem sede Leo, vir per omnia reverendus. Et ipso iterum  anno prefati Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaverunt; non tamen lumen ejus extinguere potuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Francorum; qui ultus est eum et restituit in sede sua. ADO. Leo vero coronavit illum imperatorem in templo sancti Petri, circumdans imperatoria veste. Tunc sibi adclamatum est ab universo populo Romanorum: Karolo augusto a Deo coronato magno et pacifico feliciter consummatis, Karolus magnus rex Francorum regnum, quod post patrem suum Pipinum forte quidem jam magnumque susceperat, ita nobiliter ampliavit atque dilatavit, ut duplum ei adjecerit. Nam cum prius non amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
hac p̃tẽa tempestate direx̃ hẏrene sacellariũ suũ.
ad karolum regem francoꝵ qd̾ filiam suam nuꝑtũ
trad̾et. imꝑatoꝵ ꝯstantino filio suo. s hoc pꝰmodũ
irritum fecit. Nam anno imꝑii constanturi. ⁊ hy¬
rene .x. excitauit diabolus liuorẽ discordie urt ip¬
sam hirenem et filiũ eiꝰ imꝑatorẽ. et sepsit eumn
custodia. imꝑauitqs sola annis .u. Quib ex pletis
pchopatricium mat̾ris sue amicos. om̃sq simul
spadones eiꝰ domesticos in exiltũ trusit. Ip̃am tñ
locauit cum affluentia copiosa ĩpalatio eleucerii qd̾
ip̃a edificauerat. et peccumas multas abscond̾at. Postiuo¬
dum uero mouit exercitum aduersus bulgares. s uic¬
tus ab eis rediit inurbem multis amissis. Qua de re
quidam pͥncipum contra eũ in dignati niceforũ filiũ
cubiculariam suam coronauit augustam. Intẽa u̾o hy¬
rene muni̾b et possessionib sͥ cepit conciliare duces
et pͥncipes regni. ita ut a suis domesticis augꝰtꝰ sod̾o

Expanded text:
Hac praeterea tempestate direxit Irene sacellarium suum ad Carolum regem Francorum, ut filiam suam nuptam traderet imperatori Constantino filio suo, sed hoc postmodum irritum fecit. Nam anno imperii Constantini et Irenes decimo excitavit diabolus livorem discordiae inter ipsam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum custodia, imperavitque annis quinque. Quibus expletis,protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus secu
Abbreviated transcription (Latin):
merentium quendam armenium sͥ creauerunt imꝑa¬
torem. S non post multos dies constantinꝰ constantis
augusti defuncti filiꝰ cum multo ibidẽ ueniens nauiꝰ¬
gis et imꝑialem purpinam sumpsit. et mecentiũ cumĩ

Expanded text:
Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperaMezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt exossus. ad ytaliam nauigauit. uolens illam. et apo¬
testate longobardoꝵ eruere. et ibi aliquamdui manere.
Eg̃ssus gͦ de regia urbe uenit athenas. ibiq mare transiẽs
beneuentanioꝵ fines inuasit. S exus ȩxercitum grimoalo.
contra longobardos ꝓficeret. romam ꝑrex̃. Cui .ui. ab urbe
militario: ulitanus papa reuerenter occurrit. et eum ad
beati petͥ lumna tum magna popłi ꝑdux̃ frequentia. QS
cum ꝑͥueniss obculit sc̃õ petro pallium optimũ auro tex¬
tus cupiditate uaria ornamentoꝵ genera. ex aere et mar¬
more. quib urbs decorabat᷑ intybim uex̃. ut ea constan¬
tiuopolim ferret. Interꝙ basilicam scẽ dĩ genitricis ma¬
rie. et oiĩum mr̃m que pantheon antiquit᷑ uocabat᷑ ae¬
ris regulis discooꝑuit. Quibꝰ patratis: statuit remeare
retrorsum. Igͥ a roma disgressus. ad sythiliam nauiga¬
uit. Quo cum quadam die secretius in balneum lauare¬
tur. a suis int̾ficit᷑. Post cuiꝰ decessum milites assum̃tes

Expanded text:
esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate Longobardorum eruere, et ibi aliquantulum manere. Egressus igitur de regia urbe venit Athenas, ibique mare transiens Beneventanorum fines invasit. Sed ejus exercitum Grimoalduscontra Longobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et marmore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes