comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. et mortui sunt. Quia quod
uidebant credebant. quod nõ ui¬
debant: non intelligebant. Id eo
patres ur̃i. quia similes estis illo¬
rum. et in fidelium filioꝵ in fide¬
les patres. Nam quantum ꝑtinet
fr̃es mei ad mortem istam uisibi
lem. num quid nos non morim᷑.
qui manducamus panẽ de celo
descendentem: Sic sunt mortui.
et illi quem admodum nos su¬
mus morituri. quantum atui¬
net ut dixi ad mortem huius
corporis iusibilem. atq carna¬
lem. Quantum aut̃ ꝑtinet ad
illam mortem deterret dñs. qͥa
mortui sunt patres istoꝵ. Man¬
ducauerunt manna. Et moy¬
ses manducauit manna. et a a¬
ron manducauit manna.⁊ fi¬
nees. Manducauerunt ibi mul¬
ti qui dño placuerunt. ⁊ mortui
non sunt. Quare: Quia uisibilem
cibum spiritalit̾ intellexerunt.
Spirita liter esurierũt. spiritalit̾
gustauerunt. ut spiritaliter saci¬
arentur. Nam et nos hodie accipi
mus uisibilem cibum. sed aliud
est sacram̃ tum. aliud uirtus sacra
nificauit manna. hunc panem

Expanded text:
re mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; et quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum, et infidelium filiorum infideles patres. Quantum pertinetfratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Namus visibilem cibum; sed aliud est sacramentum, aliud virtus sacramnificavit manna, hunc panem
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatus est. sequaces suos qͦs
suꝑ t̾ram reliquit. quinq corporis
sensib deditos nouit. Quinario
ergo numero fr̃es quos reli q̃rat
exprimit: quia eos ad spiritalẽ
intelligentiã non assurgere in
inferno positus gemit:petit ut
ad eos lazarus mutatur. Cui qͥ¬
a moysen ⁊ ꝓpħ̾as habent dici¬
t᷑. S ait. quia non credunt. ni¬
si quis ex mortuis resurrexerit.
Cui ꝓtinus respondetur. Si mo
ysen ⁊ꝓph̾as non audiunt:n
siquis ex mortius resurrexerit
credent. Certe de moyse ueritas di¬
cit. Si crederetis moysi: crederetis u¬
tiq ⁊ mͥ. De me enim ille scͥpsit.
Impletur ergo qd̃ ꝑ abrahe respõ¬
sionem dicit᷑. ex mortius enim
dñs resurrexit. S uidaicꝰ ppłs
quia moysi credere noluit: ei etiã
qui resurrexit ex mortuis credere
contempsit. Cumq moysi u̾ba
spiritalit̾ intellig̾e ꝯtempsit.: ad
eum de quo moyses locutus fue¬
rat ñ ꝑuenit.

Expanded text:
damnatus est. Sequaces suos quos damnatus est. Sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Mosen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respysen et prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit; cumque Moysi verba spiritaliter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat non pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ultime participari. Cui respon¬
detur. qd̃ in hac uita bona rece¬
ꝑat: quia omne suũ gaudium
felicitatẽ transitoriam putauit
ora. idest et̾na appetunt: eoꝵ iu¬
ditio quelibet bona affuerint.
cum scĩs desideriis estuant. bo¬
na minime uidentur. Unde dd
ꝓph̃a qui regni diuiciis mul¬
tisq obsequiis fulciebat᷑ quãuis
⁊ hec ad necessitatẽ bona ẽẽ ꝯspi¬
ceret: uni tam̃ singularit᷑ bono
inhiant̾ estuabat dicens. Michi
aut̃ adherere d̾o bonũ est. In ter
hec uero notandum est. quod ei
dicitur. mem̃to fili. Ecce enim
abraham filiũ uocat: quẽ tam̃
a torm̃to ñ liberat. Qm̃ huius
infidelis ppł̃i precedentes patres fide
les. quia multos a sua fide deuiasse
considerant: eos nulla ꝯpassione
a torm̃tis eripiunt: qͦs tam̃ ꝑ car¬
nẽ filios recognoscunt. In torm̃tis
aut̃ diues positus. qͥnq frẽs habe¬
re se ꝑhibet: quia suꝑb idest uida¬
icus ppls. qui ex magna iã ꝑte

Expanded text:
ultima participari. Cui responultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium, felicitatem transitoriam putavit ora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio, quae licet bona adfuerant, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres files, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque se fratres habere perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte
Abbreviated transcription (Latin):
Qui de longinquo ad uidendũ
lararum ocłos leuat: quia dũ
ꝑ dampnationis sue supplici¬
a. infideles in imo sunt: fideles
quosq ante diem extremi uidi¬
cii suꝑ se in requie attendunt:
quoꝵ post gaudia ꝯtemplari
nullatenus possunt. Longe
uero est qđ̵ conspiciunt: quia
illuc ꝑ meritum ñ attingunt.
In lingua aut̃ amplius ard̾e
ostenditur: cum dicit. Mitte
lararum ut intinguat extre¬
mum digita sui in aqua: ut
refrigeret linguã mãm: qui a
crucior in hac flamma. In fi¬
delis popłs. u̾ba legis in ore te¬
nuit: quam ope seruare con¬
tempsit. Ibi gͥ amplius arde¬
bat: ubi ostendit se scire quod
tis ⁊ negligentib. ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Omnis labor hominis ĩ
ore euis: sed anima illuis non
implebitur: quia quisquis hoc
solũmodo laborat. ut sciat quod
loqui debeat: ab ip̃a refection e
sua scientie.m̃te uacua ieiunat.
Ab extremo digiti se tangi desi
derat. quia et̾nis suppliciis da¬
tus. optat oꝑationi iustoꝵ uel

Expanded text:
Qui de longinquo ad videndum Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infiquosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod tis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extderat, quia aeternis suppliciis datus, optat operatione justorum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ inuicem ut saluemini. Ulce¬
ra et enum lazari:canes lingũt
Sc̃i etenim doctores. dũ gentili¬
um confessiones accipuint:mẽ¬
tium uulnera saluti restituũt.
Unde et bene lararus int̾pretatur
aduitꝰ: quia ip̃i hunc ad ereptio¬
nẽ uiuant: qui eius uulnera ꝑ
lingue correptionem curant. Po¬
test etiam ꝑ linctionem canum.
lata adulantiũ lingua signari.
Adulantib enim uuln ra nr̃a
lingere est: qd̃ plerumq solent
etiam mala que nes in nobis
reprehendimus. improbo fauo¬
re laudari. Contigit uero ut u¬
t̃q morerentur. diues qui ĩ due¬
batur purpura ⁊ bysso. ⁊ sepul¬
tus est in inferno: in sinu uero a¬
brahe. lararus ab angłis deductꝰ
est. Quid abrahe sinus. nisi secre¬
tam requiem significat patris:
De qua ueritas dicit. Multi ue
nient aboriente ⁊occidente. ⁊ ac¬
cumbent cum abraham. ysaac.
⁊ iacob in regno celoꝵ. Filii aũt
regni. eicientur in tenebras ext̾i¬
dicitur: recte regni filius uocat᷑.

Expanded text:
pro invicem, ut salvemini , ulcepro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriso indutus dicitur recte regni filius vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ebant de scientia: quasi mice
ca debant de mensa. At contra
iacentis pauꝑis uulnera lin¬
gebant canes.Nõ num quã
solent in sacro eloquio ꝑ cane̾
predicatores intelligi. Canum
et enim lingua uulnus dum
lingit curat: quia ⁊ doctores
sci dum in confessione peccati
nos instruunt quasi uulnus
mentis lingua tangunt. Et
quia nos loquendo a peccatis
eripiunt: quasi tan gendo uul¬
nera ad salutem reducunt. Qa
enum canũ nomine predicatorũ
lingua signatur. dum ꝑ psalmi¬
stam dicitur: lingua canũ tuoꝵ
ex inimicis ab ip̃o. Ex iudeis qͥppe
in fidelib. sci predicatores electi sũt:
qui in assertione ueritatis contra
fures latrones qz uenientes. ma¬
gnos ꝓ dño ut ita dicam latratus
dederunt. Quo contra dequorũdã
reꝓbatione dicitur. Canes muti.
ñ ua len tes latrare. Quia igitur¬
p̾dicatores scĩ peccata dampnãt:
confessionẽ uero petcatoꝵ appro¬
bant dicentes. confitemini alt̾¬
utrum peccata uestra: et orate

Expanded text:
ebant de scientia quasi micae ebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ bysso. ⁊ epulabat᷑ cotidie
splẽdide. nisi udaicũ populũ
signat. qui cultum uite exte¬
rius habuit: qui accepte legis
deliciis ad nitorem usus est.
ñ ad utilitatem: Quẽ uero la¬
zarus ulcerib plenus: nisi
gentilium populum figura¬
liter exprimit:Qui dum con¬
u̾sus ad dñm peccata sua con¬
fiteri ñ erubuit. huic uulnus
in cute fuit.. In cu¬
tis quippe uulnere.uirus a
uiscerib trahitur: ⁊ foris erũ¬
pit. Quid est ergo peccatorũ
confessio: nisi quedam uulnerũ
ruptio: Quia peccati uulnus sa¬
lubriter aꝑit᷑ in confessione: qd̾
pesti fere latebat in mente. Uul¬
nera etenim cutis. insuꝑficiem
trahunt humorẽ putredinis: et
confitendo peccata. quid aliud
agimus: nisi malum qd̵ in
nobis latebat aꝑimus: S la¬
quemq ad cognitionẽ legis ad¬
mitt̾e suꝑb ille ppłc despiciebat:
qui dum doctrinam legis nõ
ad caritatẽ habuit. s ad elati¬
onẽ: quasi de acceptis opibus
tumuit. Et quia ei u̾ba deflu¬

Expanded text:
otidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit? qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere, virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Laquemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba deflu
Abbreviated transcription (Latin):
Hic uenit ut testimoniũ ꝑhib̾et
delumine:ut omnes crederent ꝑ
illum. Non ait. ut om̃s crederent
in illum. Maledictus enĩ homo
ut ꝑ illius testimonium crede¬
rent in lucem. quã nec lum ui¬
dere nouerant: dm̃ uidelicet
ih̃m xp̃m. qui de se ip̃o testatur.
ego sum lux mundi: qui sequi¬
tur me non ambulat in tenebͥs.
s habebit lumen uite. Non e¬
rat ille lux: sed ut testimoniũ
ꝑhiberet de lumine. Erat luxue¬
ra que illuminat omnem ho¬
minem uenientem in hunc
mundum. Et sc̃i quidẽ hoĩes
lux sunt recte uocati:dicente ad
eos dño. uos estis lux mundi.S¬
multum distat inter lucem que
Inat: int̾ eos qui participationẽ
uere lucis accipiunt. ut luceant:
et ip̃am lucem ꝑpetuam. que ñ
solum lucere in seip̃a: sed ⁊ sua
presentia quoscumq atuigerit
illustrare sufficit.

Expanded text:
ium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundimultum distat inter lucem quemnat: inter eos, qui participatione verae lucis accipiunt, ut luceant: et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in se ipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bene et cum dixisset ⁊ uita
et lux in tenebris lucet: et tenebͤ
eam non comprehenderunt. Lux
quippe hominum xp̃c est. qui a¬
omnia que illuminari merent᷑
corda hominum sue presentia
cognitionis illustrat. Tenebre
aut̃ stulti sunt et iniqui. quoꝵ
ceca precordia lux eterne sapien¬
tie. qualia sint:manifeste cognos
ni meriti: cuius destimonio pa¬
rarentur omnes ad audiendã¬

Expanded text:
Unde bene cum dixisset: Et vita Unde bene cum dixisset: Et vita t, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe hominum est Christus, qui omnia quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audienda
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: et sine ip̃o fc̃m est nichil.
Si enim nichil creaturarũ sine
ip̃o factum est: patet ꝓfecto. quia
ip̃e creatura non est. ꝑ quem om¬
nis creatura facta est. Qd fr̃m¬
est. in ip̃o uita erat: id est quod
factum in tempore siue uiuum.
siue uita carens apparuit: om̃e
hoc inspiritali factoris ratione.
quasi semꝑ uxerat et uiuit. Nõ
quia coeternum est creatori qd̃
creauit: sed quia coeterna est illi
ratio uoluntatis sue: in qua ab
eterno habuit et habet. quid ⁊
quando crearet: qualiter creatum
gubernet ut maneat: ad quẽ finẽ
singula que creauit ꝑducat. Lc.¬
equitur. Et uita erat uiii.¬
lux hominum. Quo u̾bo
aꝑte docetur. qd ip̃a uitalis ratio
ꝑ quã omnia disposita sunt et
reguntur: non omnẽ creaturam
sed rationabilem tantum ut sa
pere possit illuminat. Homines
namq qui ad ymaginem dei fc̃i
sunt. ꝑciꝑe sapientiam possunt:
animalia non possunt. Sed et
anmalis qui cumq est homo:
non ꝑcipit ea que sunt sp̃c dei.

Expanded text:
sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto, quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Sed est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed ratipere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. ad amorem tante sor¬
tis anhelemus. Qui in se donoꝵ
grãm minime recognoscit ge¬
mat. Qui uero in se minora cog¬
at: quia ⁊ suꝑne ille distinctionẽ
beatoꝵ sp̃uum ita sunt condite:
ut alie aliis sint prelate. Fertiu
uero dyonisius ariopagita. an¬
tiquus uidelicet et uenerabilis
pater dicere. qd̃ ex minorib. ag¬
na solatia. aut angli. aut archã¬
geli ueniunt. Nam suꝑiora illa
agmina. ab intinus numquam
recedunt: qm̃ ea que preminem. u¬
sum exterioris ministerii. nequa¬
quam habent. Cui rei illud uide¬
tur ẽẽ contrarium. qd̃ ysaias di¬
cit. Uolauut ad me unus de se¬
raphin ⁊ in manu eius calculũ.

Expanded text:
possumus ad amorem tantae sorpossumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit gemat. Qui vero in se minora cogat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angna solatia ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calcu
Abbreviated transcription (Latin):
alios accendunt: et qͦs uerbo
tangunt. ardere ꝓtinus in dei
amore faciunt. Quid ergo isto
nisi seraphin dixerim. quorũ
cor in ignem conuersum lucet
Det urit: quia ⁊ mentium ocłos
ad suꝑna illuminant. ⁊ com¬
pungendo in flecib. uitiorũ
rubiginem purgant: qui ergo
ita ad amorem ꝯditoris sui m¬
flammati sunt.quo nisi inter se¬
raphin numerum sortem sueuo
ad uos metip̃os reducite: secretoꝵ
ur̃oꝵ merita cogitationesq discu¬
tite: uidete si quid boni iam uobis¬
cum intus agitis: uidete si in nu¬
merum horum agmuinum. que
breuit̾ tangendo ꝑstrinximus.
sortem ur̃e uocationis inueni¬
tis. Ueaut̃ anime que inse de his
bonis que enumerauimꝰ mini¬
me ali quid recognoscit: eiq ad¬
huc ue det̾ius imminet: sed et
priuata se donis in telligit.⁊ ne¬
qua qͣm gemit. Quisquis ergo
talis est fr̃es mei gemendus ẽ
ualde: quia ñ gemit.
ensemus ergo accepta electo¬
rũ munera. ut uirtute qua

Expanded text:
alios accendunt, et quos verbo alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter seraphim numerum sortem suae vad vosmetipsos reducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ de sua sede dispensat. Quid
ergo isti nisi throni sui condi¬
toris sunt: uł quo nisi ad su¬
ꝑnarũ sedium numeros ascri¬
buntur: ꝑ quos dum sc̃a eccła
regitur. plerumq de quibz dã
sius infirmis actib. etiam
electi iudicantur. Et sunt non¬
nulli qui tanta dei ac proximi
dilectione pleni sunt: ut cheru¬
bin iure nommentur. Quia e¬
nim ut prefati sumus. cheru¬
bin plenitudo scientie dicitur.
⁊ paulo docente. didicimus. qͥa
plenitudo legis est caritas: om¬
nes qui di ⁊ ꝓximi caritate ce¬
teris amplius plen sunt. me¬
ritoꝵ suoꝵ sortem. int̾ cheru¬
bin numeros ꝑceperunt. Et
sunt non nulli qui suꝑne con¬
templationis facib accensi. in
solo conclitoris sui desiderio an¬
helant: nil iam in hoc mundo
cupiunt: solo et̾nitatis amore
pascunt᷑: t̾rena queq abiciunt:
cuncta temporalia mente trãs¬
cenclunt:amant ⁊ ardent. atoz
in ip̃o suo ardore requiescunt:
amando ardent. loquendo et

Expanded text:
liter de sua sede dispensat. Quid liter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et
Abbreviated transcription (Latin):
isti ꝑ meritum suũ. nisi int̾ po¬
testatum celestiũ numerũ sor¬
acceptis uirtutib etiam electoꝵ
hominum merita transcendũt:
cumq ⁊ bonis meliores sunt.e¬
lectis quoq fratrib principan¬
tur. Quo ergo isti sortem suam.
nisi int̾ principatuũ numeroᷤᷤ
acceper̃t: Et sunt non nulli qͥ
sic insemet ip̃is cunctis uiciis.
omnibq desideriis dñantur:
ut ip̃o iure mundicie. dii int̾
homines uocentur. Unde ꝑ mo
ysen licitur. Ecce constitui te
dm̃ pharaonis. Quo ergo isti
nisi int̾ numeros dominatio¬
num currunt: Et sunt ñ nulli
qui dum sibi metip̃is uigilan
ti cura dom mnantur:cum se
sollicita intentione discutiũt:
diuino timore semꝑ inherenteᷤ.
hoc in munere uirtutis accipi¬
unt: ut iu dicare recte et aliis pos
sint: quoꝵ ꝓfecto mentib. dũ
diuina contemplatio p̾sto est.
in his uelut in throno suo do¬
minus presidens. alioꝵ facta
examinat:⁊ cuncta mirabi¬

Expanded text:
isti meritum suum, nisi inter poisti meritum suum, nisi inter potestatum caelestium numerum soracceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt. Cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam, nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti nisi inter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inherentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut iudisint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
enim illic tanta ascensura cre¬
ditur multitudo hominũ. quãta
multitudo remansit angłoꝵ: su¬
ꝑ est ut ip̃i quoq homines qui
ad celestem patriam redeunt. ex
eis agminib aliquid illuc reu̾¬
tentes mitentur. Distincte namq
conuersationes hominũ singło¬
et in eoꝵ sortem ꝑ ꝯu̾sationis si¬
militudinem deputantur. Nam
sunt pleriq qui parua capiunt:
sed tamen hec eadem parua. pie
annuntiare fr̃ib ñ desistunt:
isti itaq in angłoꝵ numerum
currunt. Et sunt non nulli qui
diuine claritatis munere refec¬
ti. secretoꝵ celestium summa et
caꝑe preualent et nunciare. Qe
gͦ isti. nisi int̾ archangłoꝵ nu¬
merum deputant᷑. Et sunt alii
qui mira faciunt. signa ualen¬
ter oꝑantur. Quo igitur isti ni¬
si ad suꝑnarũ uirtutum sortẽ
⁊ numerum congruunt. Et st̃
non nulli qui etiam de obsessis
corporib malignos sp̃c fugãt.
eosq uirtute orationis. et ui ac¬
cepte potestatis eiciunt. Qͦ itaq

Expanded text:
enim tanta illuc ascensura creenim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singuloet in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli, qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant eosque virtute orationis et vi accepte potestatis eiciunt. Quo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tur illa scõꝵ sp̃uum agmina: q̃
ex singulari propinquitate con¬
ditoris sui. in comparabili ar
ut int̾ hec et dm̃. nulli alii sp̃c in¬
t̾sint: tanto magis ardent. qͣn
to hunc uicinius uident. Quoꝵ
ꝓfecto flamma amor est:quia¬
quo quo subtiluis claritatẽ di¬
uinitatis eius aspiciunt: eo ua¬
lidius in eius amore flãmescũt.
S quid ꝓdest nos de angelicis
spiritib ista ꝑstringere: si non
studeamus hec etiam in nr̃os ꝓ¬
fectus. congrua consideratione di¬
riuare: Quia enim suꝑna illa
ciuitas ex angłis ⁊ hominibus
constat. ad quam tantum credi¬
mus humani generis ascendere.
quantos illic contigit electos an¬
gelos remansisse: sicut scriptũ
est. statuit t̾minos gentiũ iuxͣ
numerum angłoꝵ dei: debemꝰ
⁊ nos aliquid exillis distinctio¬
nib suꝑnoꝵ ciuium. ad usum
nr̃e ꝯu̾sationis trahere: nosq
ip̃os ad increm̃ta uirtutum. bo¬
nis stu diis inflammare. Quia

Expanded text:
tur illa sanctorum spirituum agmina, que tur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto mato hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
plenda diuina mysteria pͥncipã¬
tur. Dominationes aut̃ uocant᷑.
qui etiam potestates pͥncipatu¬
um dissimilitudine alta trans¬
cendunt. Nam principari est:
int̾ reliquos priorem existere. Do¬
minari uero est. etiam subiectos
quosq possidere. Ea ergo angło¬
rum agmina. que mira poten¬
tia preminent ꝓ eo qd̵ eis cet̾a
ad obediendum subiecta sunt.
dñationes uocantur. Throni qͦ
illa agmina sunt uocata: quibꝰ
nos latino eloquio sedes dici¬
mus: throni dei dicti sunt. hi
qui tanta diuinitatis gratia
replentur. ut in eis dñs sedeat:
et ꝑ eos sua iuditia dec̾nat. Un¬
de ⁊ ꝑ ꝑsalmistam licit᷑. Sedes
suꝑ thronum qui iudicas
quitates. Cherubin qͦ plenitu¬
do scientie dicitur. Et suꝑi ora
illa agmina iccirco cherubĩ
uocata sunt. quia tanto per¬
fectiori scientia plena sunt.
quanto claritatem dĩ uicimꝰ
scia: quo uisioni conditoris sui.
ꝑ meritum dignitatis appro¬
pinquant. Seraphin etiam uocã¬

Expanded text:
plenda divina ministeria principanplenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata, quibusnos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis grreplentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et Psalmista dicit: Sedes super tronos, qui iudicas equitatem». Cherubin quoque plenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei viciniusciant, quo visioni conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Seraphin etiam vocan
Abbreviated transcription (Latin):
fortitu dinẽ nunciandus erat:
qui uirtutum dominus ⁊ potẽs
in p̾lio. ad debellandas potesta¬
tes aerias ueniebat. Raphael
quoq int̾pretatur ut diximus
medicina dei: quia uidelicet
dum tobie oculos. quasi ꝑ of¬
ficium curationis detigit: cecita¬
tis eius tenebras det̾sit. Qui gͦ
ad curandum mittitur. dignũ
uidelicet. ut dei medicina uo¬
caretur. S quia angeloꝵ no¬
mina int̾pretando ꝑstrinxim᷑.
nunc suꝑ est. ut ipsa officiorũ
uocabula breuit̾ exequamur.
Uirtutes et enim uocant᷑ illi
nimirum sp̃c ꝑ quos signa et
miracula frequentius fuĩt. Po¬
testates etiam uocantur hi qͥ
hoc potentius ceteris in suo or¬
dine ꝑceperunt: ut eoꝵ clitioni
uirtutes adu̾se subiecte sint: qͦꝵ
potestate refrenantur ne corda
hominũ tantum temptare p̾¬
ualeant. qnͣtum uolunt. Prin¬
cipatus etiam uocantur. qui
ip̃is quoq bonis angelorum
spiritib p̾sunt:qui subiet¬
tis aliis. dum queq sunt a¬
genda disponunt:eis ad ex¬

Expanded text:
fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad debellandas potestates aerias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut dimedicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda disponunt, eis ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
nacłm similitudinis. plenus sa¬
pientia. ⁊ ꝑfectus decore. in deliciiᷤᷤ
sed signacłm similitudinis di¬
citur: ut quia in eo subtiliorẽ
similis in sinuetur expressa. Qͦ
in loco mox subditur. Omnis
lapis p̾tiosus oꝑim̃tum tuũ:
sardius. dopazius. ⁊ iapis. cri¬
solitus. onix. ⁊ berillus: saphyrꝰ
carbunculus. ⁊ smaradus. Ecce
nouem dixit nomina lapidũ:
quia ꝓfecto nouẽ sũt ordines
angeloꝵ. Qui nimirũ ordini¬
b ille primus angłs ideo co¬
ronatus ⁊ oꝑa tꝰ extitit: quia dũ
cunctis agminib angłoꝵ pre¬
latus est: ex eoꝵ comꝑatione cla¬
rior fuit. S cur istos ꝑsistentiũ
angłoꝵ choros enumerando ꝑ¬
strinximus: si ñ eoꝵ quoq mi¬
nisteria subtilit̾ exprima cnꝰ:
Greca etenim lingua. angeli
nuncii: archangeli summi nũ¬
cii uocantur. S̾ciendum quoq
qd̃ angeloꝵ uocabulum. no¬
men est officii. ñ nature. Nã¬

Expanded text:
naculum similitudinis plenus sanaculum similitudinis plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et coopertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Greca etenim ling<u>a angeli nuncii, archangeli summi nuncii vocantur. Sciendum quoque, quod angelorum vocabulum nomen est officii, non nature.
Abbreviated transcription (Latin):
se naiq angłos ⁊ archangłos.
pene omnes sacri eloquii pagi¬
ne testantur. Cherubin uero at
q seraphin. sepe ut notũ ẽ libri
ꝓpħaꝵ locuntur. Quatuor qͦq
ordinum nomina. paulus aphs
ad ephesios enumerat dicens.
Supra omnẽ principatum et
potestatem.⁊ iurtutem ⁊ domi¬
nationẽ. Qui rursus adcolosen¬
ses scribens ait. Siue throni.
siue dominationes. siue prin¬
cipatus siue potestates. Domina¬
tiones uero. principatus. ac po
testates iam ad ephesios loq̃ns
descripserat: s ea quoq colo¬
sensib dicturus premisit thro¬
nos: de quib nec dum quicqͣm
fuerat ephesus locutus. Dum
ergo illis quatuor que ad ephe¬
sios ante dixit. idest principatib¬
⁊ potestatib uirtutib atq do¬
minationib coniungunt᷑ thro¬
ni: quinq sunt ordines qui speci¬
alit̾ exprim̃ut᷑. quib dũ angłi
⁊ archangeli. cherubin atq se¬
raphin adiuncta sunt: ꝓcul
angelo qui primus est conditus.
ꝑ ꝓpham dicitur. Tu cherub sig¬

Expanded text:
se namque angelos et archangelos, pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim quoque et seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Qui rursus ad Colossenses scribens ait: Sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates. Dominationtestates, jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul angelo qui primus est conditus per prophetam dicitur: Tu cherub sig
Abbreviated transcription (Latin):
net dicens. Omĩb potestatib
sublimiorib subditi estote: qͥa
non est potestas nisi a d̾o̾. Que
sunt aut a d̾o. ordinata sunt.
Et qui potestati resistit:ordi¬
nationi dei resistit. Et iterum.
Reddite omnib debitum:
cui tributum tributum: cui
uectigal. uectigal:. ⁊ cui hono¬
rem honorem: ⁊ cui timorem
timorem. Quod non solum
dñs uerbis. sed etiam exemplis
faciendum ostendit: quando et
deo reddidit que sunt dei patris
faciens uoluntatem: ⁊ cesaris q̃
sunt cesari: quando ꝓ se et petro red¬

Expanded text:
nos dicens: « Omnibus potestatibus nos dicens: « Omnibus potestatibus sublimioribus » subditi estote, quia « non est potestas nisi a Deo. Quae autem sunt, a Deo ordinatae sunt. Et qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . » Et iteruReddite omnibus debita: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui honorem, honorem; cui timortimorem . » Quod non solum Dominus verbis, sed etiam exemplis faciendum ostendit, quando et Deo reddidit, quae sunt Dei, Patris faciens voluntatem: et Caesari, quae sunt Caesaris, quando pro se et Petro
Abbreviated transcription (Latin):
piscib maris. ⁊ uolatilib celi.
et bestiis terre. Postquã uero¬
homines. rixa. ⁊ seminarium.
liscordie crescere ceperunt.ad ꝯ¬
primendum prauoꝵ hominũ
in solentiam. preposuit deus ho¬
minib homine: ut quos amor
dei nõ ꝓuocabat ad bonũ: sal¬
tem timor hominis coherceret a
rib. diuina ꝓuidentia ordinauit:
ut esset in ecclia dei. non solum
pastor et pontifex: sed etiam in
scło princeps: ut iste eccł̃iam d̾i
uerbis instruat: et ille armis
defendat: et quos iste nõ potest
corrigere uerbo: ille feriat ferro:
et qui nolunt eccłiasticam susci¬
pere disciplinam: ꝓhibeantur
a malis ꝑ potestatem regiam:
et qui potestati dei non sunt sub¬
diti: mundanis legib constrin¬
gantur. Et ideo debeinus xp̃ia¬
nis principib esse subditi: et¬
nisi contra dei uoluntatẽ nob̾
imꝑent. obedientes. ⁊ uixta sal¬
uatoris preceptum reddamus
que sunt cesaris cesari:⁊que ft̃
dei deo. Unde apls nos ãmo

Expanded text:
piscibus maris et volatilibus coeli piscibus maris et volatilibus coeli et bestiis terrae . » Postquam verohodiscordiae crescere coepit, ad comprimendam pravorum hominum insolentiam, proposuit Deus hominibus hominem, ut quos amor Dei non provocabat ad bonum, saltem timor hominis coerceret a ribus divina providentia ordinavit, ut esset in Ecclesia Dei non solum pastor et pontifex, sed etiam in saeculo princeps, ut iste Ecclesiam Dei verbis instruat, et ille armis defendat. Et quod iste non potest corrigere verbo, ille feriat ferro. Et qui nolunt ecclesiasticam suscipere disciplinam, prohibeantur a malis per potestatem regiam. Et qui potestati Dei non sunt subditi, mundanis legibus constringantur. Et ideo debemus Christianis principibus esse subditi nisi contra Dei voluntatem nobis imperent et obedientes, ut juxta Salvatoris praeceptum reddamus « quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo. » Unde Apostolus admonet
Abbreviated transcription (Latin):
Reddite ergo que sunt cesaris
cesari. idest tributum. uectigal.
et censum:⁊que sunt dei.deo:
idest decimas. primicias.⁊spon¬
taneas oblationes. Ubi subtili¬
ter considerandum:quia sicut
cesar imaginis sue censum a
sius subdits exigebat:sic deus
omp̃c. ymaginis sue figuram
a nobis exacturus est. łc .ix.¬
Ndenario quippe.ymago
regis exprimitur. Homo aut̃
scd̃m interiorem hominẽ ad y¬
maginem ⁊ similitudinem dei
fc̃s est: ip̃o dño dicente. Faciam᷑
hominem ad ymagnẽ. ⁊ simi¬
litudinem nr̃am. Huius yma¬
ginis figuram in se exp̾ssam
nouerat. qui dicebat. Signatũ
denarium in quo ymago eius
exprimebatur. a subditis exqui¬
rebat: sic deus omp̃c in uiola¬
tam in nobis suam ymaginẽ
uult inuenire in piis actib. et
homo ymaginem dei in se pec¬
cando iuolasset: nequaqͣm ho¬
mo homini subiectus esset: qͥa¬
cum in initio fecisset deus ho¬
minem ad ymaginẽ. ⁊ simili¬
tudinem suam. nõ ait presit ho¬
mo hominib: sed domin amini

Expanded text:
Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari, id est tributum, vectigal et censum: et quae sunt Dei Deo, id est decimas, primitias et spontaneas oblationes. Unde subtiliter considerandum, quia sicut Caesar imaginis suae censum a sibi subditis exigebat, sic Deus omnipotens imaginis suae figuram a nobis exacturus est. In denario quippe imago regis exprimebatur, homo autem secundum interiorem hominem, ad imaginem et similitudinem Dei factus est, ipso Domino dicente: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . » Hujus imaginis figuram in se expressam noverat, qui dicebat: « Signatudenarium, in quo imago ejus exprimebatur, a subditis exquirebat, sic Deus omnipotens inviolatam in urbis suam imaginem vult invenire in piis actibus et homo imaginem Dei in se peccando violasset, nequaquam homo homini subjectus esset. Quia in initio cum fecisset Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam, non ait: Praesit homo hominibus, sed « dominamini
Abbreviated transcription (Latin):
gelio. Ego sum uia. ueritas. et
uita. Uiam quoq dei in uerita¬
te docuit:quia nec fefellit aliꝙͣ.
nec falli ab aliquo potuit: qm̃
seruantib que precepit. uera cit̾
dabit quod ꝓmisit. Non enim
respicr ꝑsonam hominũ: qͥa
nec ꝓpter pauꝑtatẽ. aliquẽ abi-¬
cit: nec ꝓpt̾ diuicias. aliquẽ eli¬
git: sed quẽ in suo seruitio ui¬
derit deuotior ẽ. ip̃m efficit sãc¬
tiorem. De quo ueracissime pe¬

Expanded text:
gelio: « Ego sum via, veritas et vita . » « Viam quoque Dei in veritate docuit , » quia nec fefellit aliquem, nec falli ab aliquo potuit, quoniam servantibus quae praecepit, veraciter dabit quod promisit. « Non enim respicit personam hominum , » quia nec propter paupertatem aliquem abjicit, nec propter divitias aliquem eligit, sed quem in suo servitio viderit devotiorem, ipsum efficit sanctiorem. De quo veracissime Pe
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Ostendite michi nummis¬
denarium. Denarius genus erat
nummi. qui ꝓ decem nummis
comparabatur: et habebat yma¬
ginem cesaris in se expressam.
nom̃q suꝑscriptum. Et ait illis.
Cuius est ymago hec. uł suꝑscͥp¬
tio: Dicunt ei. Cesaris. Non ex
ignorantia interrogatio salua¬
toris descendit: maxime cũ ma¬
nifeste pateret. cuius esset ymago¬
expressa in nummo: sed temptato¬
res suos interrogauit: nt illis cu¬
ius esset ymago respondentibus
rationabilit̾.⁊ absq rep̾hensio¬

Expanded text:
citur: « Ostendite mihi numiscitur: « Ostendite mihi numis Denarius genus erat nummi, qui pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris expressam nomenque superscriptum. « Et ait illis: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei: Caesaris. » Non ex ignorantia interrogatio Salvatoris descendit, maxime cum manifeste pateret, cujus esset expressa imago in nummo. Sed tentatores suos interrogavit, ut illis cujus esset imago respondentibus, rationabiliter et absq
Abbreviated transcription (Latin):
successorem eius. sub quo dñs pas¬
sus est: intelligere debemus. Omẽs
enim imꝑatores romanoꝵ cesares
appellabantur. a primo gayo ce¬
sare. qui ob duas causas cesar ẽ
nuncupatus: uel quia ceso uen¬
tre matris exiit: uel quia cum ce¬
sarie capitis. idest cum capillis ẽ
natus. Cognita autẽ ihc neqͥtia
eoꝵ ait. Quid me demptatis y¬
pochrite: Sapientia semꝑ sa¬
pient̾ agit. Et primum cogita¬
tiones temptatoꝵ denudauit:
ut sic saltem in eo cogerent᷑
cognoscere diuinitatemꝰ. qm̃
ꝓprium est deo cogitationes ho¬
minum intueri: scriptura teste
que ait. Que sunt in corde ho¬
minis. oculi tui uident dñe. Et
recte temptatores suos Gypo¬
chritarum appellatione re-¬
darguit: quia aluid ore ꝓfere¬
bant: et aluid in corde retine¬
bant. Hypochrita enim grece:
latine simulator dicit᷑. Quo
nomline recte illi censentuR
qui aliud ostendunt exteriꝰ:
⁊ aliud seruant in terius. Qͣ¬
les erant isti. qui cum dño
dicerent. magister scimꝰ qui a

Expanded text:
orem ejus, sub quo passus est Dominus, intelligere debemus. Omnes enim imperatores Romanorum Caesares appellabantur, a primo Caio Caesare, qui ob duas causas Caesar est nuncupatus, vel quia caeso ventre matris exiit, vel quia cum caesarie capitis, id est cum capillis est natus « Cognita autem Jesus nequitia eorum dixit: Quid me tentatis, hypocritae? » Sapientia semper sapienter agit. Et primum cogitationes tentatorum denudavit, ut sic saltem in eo cogerentur cognoscere divinitatem. Quoniam proprium est Deo cogitationes hominum intueri, Scriptura teste, quae ait: « Quae sunt in corde hominis, oculi tui vident, Domine. » Et recte tentatores suos hypocritarum appellatione redarguit, quia aliud ore proferebant, et aliud in corde retinebant. Hypocrita enim Graece, Latine simulator dicitur. Quo nomine recte illi censentur qui aliud servant interius, et aliud ostentant exterius. Quales erant isti qui cum Domino dicerent: « Magister, scimus quia
Abbreviated transcription (Latin):
petrum: dixerunt ei. Magister
am. Et cum contristatus petrus
intrasset domum: preuenit eum
iħs dicens. Quid tibi uidetur
symon: Reges terre a quib ac¬
cipiunt tributum uel censum:
a filiis suis:an ab alienis: Et il¬
Ergo liberi sunt filii. Ut audem
non scandalizemus eos uade
ad mare. et mute hamum et
piscem qui prius ascenderit tol¬
le et aꝑto ore eus inuenies sta¬
terem. Illum sumens. da eis ꝓ
me ⁊te.Cuius etiam exemplũ
secutus idem petrus. discipulos
te. Et iterum. Subiecti estote
omni humane creature ꝓpter
dĩn: siue regi quasi precellenti:
siue ducib tamquã ab eo mis

Expanded text:
"Magister am." Et cum intrasset in domum, praeuenit eum Iesus, dicens: "Quid tibi uidetur, Simon? reges terrae a quibus accipiunt tributum uel censum, a filiis suis, an ab alienis? Ergo liberi sunt filii. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, mitte hamum et eum piscem, qui prius ascenderit, tolle, et aperto ore ejus, invenies staterem; illum sumens, da eis pro me et te. » Cujus etiam exemplum secutus idem Petrus, discipulos te . » Et iterum: « Subjecti estote omni humanae creaturae propter Deum: sive regi quasi praecellenti, sive ducibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
firma ⁊immobili fide credere de¬
bemus: illum scilicet uerum ac
singularem ẽẽ magistrum: a qͦ
procedit omnis sapientia: ⁊ cũ
quo fuit semꝑ. et est ante euũ:
qui ait in euangelio. Uos uoca

Expanded text:
firmi et immobili fide credere debemus, illum scilicet verum ac singularem esse magistrum, a quo procedit omnis sapientia, et cum quo fuit semper et est ante aevum, qui ait in Evangelio: « Vos voca
Abbreviated transcription (Latin):
deret eadem uia: ⁊ uiso illo pre¬
teriuit. Similiter ⁊ leuita cum
esset secus locum. et uideret eum:
transiit. Sacerdos et leuita qui
uso saucio transierunt.sacerdo¬
tium et ministerium ueteris tes¬
tam̃ti est: ubi ꝑ legis decreta mũ¬
di languentis uulnera monstra¬
ri tantum. ñ aut̃ curari poterãt:
quia impossibile erat. ut ait apłe.

Expanded text:
deret eadem via, et, viso illo, praederet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait
Abbreviated transcription (Latin):
despoliauer̃t eum: gła uidelicet im¬
mortalitatis.⁊ innocencie ueste
priuarunt. Hec est enĩ prima sto¬
la. qua iuxta aliam ꝑabolã luxu¬
riosus filius ꝑpenitentiam redi¬
ens ornatur:⁊ qua ꝓtoplasti a¬
missa cognouerunt esse se nudos:
tunicasq pellicias nature mor¬
talis induri sũt. Et plagis impo¬
sras abier̃t semiuiuo relicto. Pla¬
ge peccata sũt: quib nature hu¬
mane integritatẽ uiolando se¬
minarium quoddam. ut ita di¬
cam augende mortis. fessis in¬
didere iuscerib. Abierunt: nõ
ab insidiis aliquatenꝰ cessando:
sed earumdem insidiaꝵ fraudes
occultando. Semiuiuũ reliq̃rt̃:
qui beatitudine uite immorta¬
litatis exuere. sed ñ sensum rati¬
onis abolere ualuerunt. Ex qͣ
enim parte sapere ⁊ cognoscere
deum potest.uiuus est homo:
ex qua uero peccatis contabescit.
⁊ miseria deficit. mortuus: idest
letifero est uulnere fedatus. Ac¬
cidit aut̃ ut sac̾dos quidã descen¬

Expanded text:
despoliaverunt eum. Gloria videlicet imdespoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descen