comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiẽt loquetur. Non loquitur
sp̃c a semetip̃o: idest sine patris
et filii communione. Neq enim
licet ꝑ unitatem substantie: et pro¬
prietatem scientie. Non loquitur
a semetip̃o: quia non est a semet¬
ip̃o. Pater quippe solus. de alio
non est. Nam et filius de patre
natus est: et sp̃s sc̃s de patre pro¬
cedit. Ab ip̃o aut̃ audiet sp̃s sc̃s
a quo ꝓcedit: quia non est a se¬
ip̃o: sed ab illo procedit. A quo il¬
li est essentia: ab illo utiq et sci¬
entia. Ab illo igitur audientia:
qd̾ nichil est aliud quam scien¬
tia. Quod uero adiunxit.⁊ que
uentura sunt annunciabit uo¬
bis constat in numero fidelium
ꝑ donum sp̃s scĩ pre nosse. ac pre¬
dixisse uentura. Sed quia sunt
nõnulli qui sp̃s gr̃a pleni infir¬
mos curant. mortuos suscitant.
demonib imperant. multis uir¬
tutib choruscant: ip̃i angelicã
in t̾ris uitam gerunt: nec tamen
que sibi sint uentura. sp̃s eiusdem
reuelatione cognoscunt. Potest hic

Expanded text:
audiet loquetur. Non loquitur audiet loquetur. Non loquitur Spiritus a semetipso, id est, sine Patris et Filii communione, neque enimlicet per unitatem substantiae, et proprietatem scientiae. Non loquitur a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus, de alio non est. Nam et Filius de Patre natus est, et Spiritus sanctus de Patre procedit. Ab ipso autem audiet Spiritus, a quo procedit, quia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae futura sunt annuntiabit vobis. Constat innumeros fidelium per donum sancti Spiritus praenosse ac praedixisse ventura. Sed quia sunt nonnulli qui, Spiritus gratia pleni, infirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, multis virtutibus coruscant, ipsi angelicam in terris vitam gerunt, nec tamen quae sibi sint ventura Spiritus ejusdem revelatione cognoscunt. Potest hic
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. quã carnales potuere conse¬
cuti sunt: maiore desiderio certandi
ꝓ u̾itate succensi sunt. Non tamen
putandum est in hac uita quem¬
piam omnem ueritatem posse cõ¬
prehendere: cum hec fidei nr̃e mer¬
ces. in alia sit uita ꝓmissa ip̃a ue¬
ritate dicente. Hec est uita et̾na. ut
cognoscant te solum uerum dñr
et quem misisti ihm xp̃m. Et
alibi ad iudeos. Si manseritis in
uerbo meo: uere discipłi mei eritis.
et cognoscetis ueritatem. Unde et
apłs qui ad t̾cium celum raptus
audiuit archana uerba. que non
licet homini loqui. ex parte in qͥt
cognos cimus: et ex parte ꝓpħamꝰ.
Intelligendum ergo est qd̾ ait de
sp̃u. docebit uos omnem u̾itatems
quasi diceret. diffundet in urĩs
rio intus edocti. ꝓficiatis deuirtu¬
te in uirtutem: digniq efficiami¬
ni ꝑuenire ad uitam: in qua uob̃
et̾na. claritas summe u̾itatis. et
uere sublimitatis. id est contem¬
platio ur̃i conditoris appareat.
on enim loquitur le.ixͣ.¬
sp̃s a semetip̃o: s quecũq

Expanded text:
ritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, majori desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Non tamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere, cum haec fidei nostrae merces in alia sit vita promissa, ipsa veritate dicente: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Et alibi ad Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem . Unde et Apostolus, qui ad tertium coelum raptus audivit arcana verba quae non licebat homini loqui: Ex parte, inquit, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Intelligendum est ergo quod ait de Spiritu: Docebit vos omquasi diceret, diffundet in cordibrio intus edocti, proficiatis de virtute in virtutem, dignique efficiamini pervenire ad vitam, in qua vobis aeterna claritas summae veritatis et verae sublimitatis, id est, contemplatio vestri Conditoris appareat. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
afflictione se erexerunt. ac si
peccatis omĩb angustentur:
cuncta etiam licita respuunt:
ad despectum mundi sublimit̾
a ccinguntur. Licere sibi nolũt
omne qd libet: bona sibi ampu¬
tant: etiam concessa contẽpnũt.
uisibilia in uisibilib accendũ¬
tur: lam̃tis gaudent: cunctis
semetip̃os humiliant: ⁊ si cut
non nulli peccata oꝑum. sic ip̃i
peccata cogitationum deplorãt.
xerim.⁊penitentes:qui se et ĩpe¬
nitentia de peccato cogitatõnis
humiliant: ⁊ recte semꝑ in o¬
ꝑe ꝑseuerant: Hinc ergo colli¬
gendum est. quantũ d̾õ gau¬
dium faciat. quando humilit̾
plangit iustus: si facit in celo
gaudium. qͣndo hoc qd̾ male
gessit. ꝑ penitentiã dampnat
in uistus Sequitur. Aut que
mulier habens draginas decẽ.

Expanded text:
afflictione se exerunt, ac si afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulpeccata cogitationum deplorant.et poenitentes, qui se et in poenitentia de peccato cogitationis humiliant, et recti semper in opere perseverant? Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium quando hoc quod male gessit et per poenitentiam damnat injustus. 6. Sequitur: Aut quae mulier habens drachma
Abbreviated transcription (Latin):
ficilia sc̃i certaminis appetunt:
omnia mundi derelinquunt:
honores fuguint: acceptis cõtu¬
meliis letantur: flagrant deside¬
rio: ad celestem patͥam anhelãt:
⁊ quia se errasse a d̾o ꝯsiderant:
dampna precedentia. lucris se¬
q̃ntib recompensant. Maius
aut̃ de peccatore conu̾so. quã
de stante iusto gaudiũ fit in
celo. quia ⁊ dux in p̾lio plus eũ
militem diligit. qui post fugã
reu̾sus hostem fortiter premit:
quã illum qui num quã t̾ga
prebuit.⁊num quã aliquid for¬
tider fecit. Sic agricola illam ã¬
plius t̾ram amat. que post spi¬
nas. uberes fruges in messem¬
ꝓfert: quã eam que num qͣm
spinas habuit:⁊ numquã fer¬
tilem messem ꝓducit. S inter
hec sciendum est.quia sunt
pleriq usti. in quoꝵ uita tã¬
tum est gaudiũ: ut eis queli¬
bet peccatoꝵ penitentia p̾poni
nullatenus possit. Nam mul¬
ti et nulloꝵ sibi maloꝵ sunt
conscii: et tam̃ in tanta ardoris

Expanded text:
ficilia sancti certaminis appetunt, ficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris
Abbreviated transcription (Latin):
te oui. s mͥ: quia uidelicet eius
gaudium est. uita nr̃a: cũ nos
ad celum reducimur sollempni¬
tatem leticie illius implemꝰ. Dico¬
erit in celo suꝑ uno peccatore pe
naginta nouem iustis. qui nõ
in digent penitentia. Considerã¬
plus deconuersis peccatorib. ꝙͣ
de stantib iustis in celo gaudiũ
ẽẽ fateatur: nisi hoc quod ipsi
ꝑ cotidianum uisionis exꝑim̃¬
tum nouimus. quia plerumq
hi qui nullis se oppressos pec¬
catoꝵ molib sciunt:stant qui¬
dem in uia iustitie: nulla illici¬
ta ꝑpetrant: sed tam̃ ad celestẽ
patriam anxie ñ anhelant: tã¬
toq sibi in reb licitis usum p̾¬
bent: quanto se ꝑpetrasse illici¬
ta nulla meminerunt. Et
plerumq pigri remanent ad
nulla commiserunt mala gͣ¬
uiora. At contra ñ num quã
hi qui se aliqua illicita egisse
meminerunt. ex ipso suõ dolo
re compuncti in ardescunt ad
amorem d̾i: seseq in magnis
uirtutib exercent: cuncta ⁊ dif¬

Expanded text:
tae ovi, sed Mihi, quia videlicet ejus tae ovi, sed Mihi, quia videlicet ejus gaudium est vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae ejus implemus 4. Dicoerit in coelo super uno pecnaginta novem justis qui non indigent poenitentia . Unde consideranplus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis in coelo gaudium esse fateatur: nisi hoc quod ipsi per quotidianum visionis experimentum novimus, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrare illicita nulla meminerunt; et plerumque pigri remanent ad nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse mere compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta dif
Abbreviated transcription (Latin):
ne erat imminut᷑: et ut ꝑfecta sũ¬
ma ouium integraretur in celo:
homo ꝑdit᷑ querebat᷑ in t̾ra. Nam
qd̾ hic euangelista dicit in deser¬
to: alius dicit in montib: ut sig¬
nificet in excelsis: quia nimirum
oues que ꝑierant in sublimib sta¬
bant. Et cum inuenerit ouẽ im¬
ponit in humeros suos gaudens.
Ouem in humeris posuit: quia
humanam naturam suscipiens.
peccata nr̃a ip̃e portauit. Et ueni¬
ens domum: co nuocat amicos ⁊
uicinos. dicens illis. Congratu
lamini mͥ: quia inueni ouẽ me¬
am que ꝑierat. In uenta oue ad
domũ rediit: quia pastor nr̃ re¬
parato homine. ad regnũ cele¬
ste rediit: ibi amicos ⁊ uicinoᷤᷤ
inuenit: illos uidelicet angłoꝵ
choros. qui amici eius sñt:quia
uoluntatẽ eius continue in sua
stabilitate custodiunt. Uicin
quoq eius sunt:quia claritate
uisionis illius sua assiduita te.
ꝑfruuntur. Et notandũ. qd
nõ dicit congratulamini inuẽ¬

Expanded text:
ne erat imminutus, et ut perfecta sumne erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicinos, dicelamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat. Inventa ove ad domum redit, quia Pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicit Congratulamini inven
Abbreviated transcription (Latin):
tumorem premit.Ait namq.
Quis ex uobis homo qui habet
centum oues. ⁊ si ꝑdiderit unam
ex illis: non ne dimittit nona gin
ta nouem in deserto. ⁊ uadit ad
illam que perierat. don ecinue¬
niet eam: Ecce mira dispensati¬
one pietatis si militudinẽ ueri¬
tas dedit: quã in se homo recog¬
nosceret:⁊ tamen hec specialit
ad ip̃m auctorem hominum
ꝑtinet. Quia enim centenariꝰ
oues habuit: cum angłorum
substantiam ⁊ hominũ crea¬
uit. Sed una oius tunc ꝑiit:
qnͣdo peccando homo pascua
uite dereliquit. Dimisit autem
nonaginta nouem oues inde¬
serto: quia illos sum mos an¬
geloꝵ choros reliquit in celo.
Cur aut̃ celum desertũ uocatur:
nisi quo desertum dicrtur de¬
relictum: Tunc aut̃ homo
deseruit. cum pectauit. In deserto
autẽ nonaginta nouem oues re¬
manserant: quando in t̾ra dñs
unam querebat. Quia rationabi¬
lis creature numerus angłoꝵ uide¬
licet ⁊ hominũ qui ad uidendũ
dm̃n conditus fuerat. ꝑeunte homi¬

Expanded text:
tumorem premit. Ait namque: tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius oves habuit cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homi
Abbreviated transcription (Latin):
nantur etenim. s nõ dedignan¬
tes desꝑant: s non desꝑantes ꝑ¬
secutionem commouent. sed
amantes: quia ⁊ si foris in¬
crepationẽ ꝑ disciplinam ex¬
aggerant. intus tam̃ dulcedi¬
nem ꝑ caritatem seruant. Pre¬
ponunt sibi in animo ip̃os ple-¬
rumq quos corrigunt: melio¬
res existimant eos quoq quos
iudicant: qd̾ uidelicet agentes.
⁊ ꝑ disciplinam subditos.⁊ ꝑ
ip̃os. At contra. hi qui de falsa
iustitia suꝑbire solent. ceteros qͦ
despiciunt: nulla infirmantib
miscd̾ia cõ descendunt: ⁊ quo se
peccatores esse non credunt:eo
deteriores peccatores fiunt. De
quoꝵ ꝓfecto numero pharisei
extiterant: qui iudicantes dñm
qd̾ peccatores susciꝑet. arente cor¬
de. ip̃m fontem miscd̾ie rep̾hende¬
bant. S qͥa egri erant. ita ut e¬
gros se ẽẽ nescirent: quatenus
quod erant agnoscerent. celestis
eos me dicus blandis fom̃tis
curat: benignum paradigna
obicit: et in eoꝵ corde uulneris

Expanded text:
nantur etenim, sed non dedignannantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 160ipsos. At contra hi qui de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris
Abbreviated transcription (Latin):
contrariũ est loqui me de expo¬
cognoscit. pͥlerumq caritas qui¬
bdam occupationib prepedita.
integra flagrat in corde:⁊tam̃
non monstrat᷑ in oꝑe. Quia et
sol cum nube cegitur. ñ uidet᷑
in terra: et tam̃ ardet in celo. Sic
sic occupata eẽ caritas solet: et
intus uim sui ardoris exurit: ⁊
foris flammas oꝑis ñ ostendit.
S quia nunc ad loq̃ndum tẽ¬
pus rediit: ur̃a studia accend̃t.
ut mͥ tanto amplius loqui li¬
beat: qͣnto hoc ur̃e mentes de¬
siderabilius expectant. Audistt᷑
in lectione euangelica fr̃es mei.
quia peccatores et publicani ac¬
cesserunt ad redemptorem nr̃m:
⁊ non solum ad colloquendum.
s etiam ad conuescendum recep¬
ti sunt: qd̾ uidentes pharisei dedig.¬
nati sunt. Ex qua recolligite.
quia uera iusticia compassionẽ
habet: falsa iustitia dedignatio¬
nem:quamuis ⁊usti soleant
recte peccatorib indignari.S
aluid est q̃d̾ agrtur tipo suꝑbie:
aluid. qd̾ zelo discipline. Dedig¬

Expanded text:
contrarium est, loqui me de expocognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia peccatores et publicani accesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedig
Abbreviated transcription (Latin):
emundat: quia nimirum pͣua
mens. si non prius ꝑ timorem
eu̾titur: ab assuetis uicus non
emundat᷑. Euersa aut̃ domo
inuenitur dragiia: quia cum
ꝑturbatur conscientia homĩs.
reparatur in homine similitu¬
do conditoris. Et cum inuene¬
rit: reuocat amicas ⁊ ucinas
dicens. Con gratulamini mͥ. qͥa¬

Expanded text:
emundat, quia nimirum prava emundat, quia nimirum prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas suas, dicens: Congratulamini m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdid̾at: Qui signatur ꝑ pas¬
torem: ip̃e ⁊ ꝑ mulierem. Ip̃e
enim ds̃. ip̃e ⁊ sapientia dei.
Et quia ymago exprimitur
in dragma. mulier dragmã
ꝑdidit: quando homo qui cõ¬
ditus ad ymaginẽ dei fuerat. pet¬
cando a similitudine sui cõdi¬
toris recessit. S accendit mu¬
lier lucernam: quia dei sapĩa
apparuit in humanitate. Luc̾¬
na quippe lum̃ in testa est. Lu¬
men uero in testa est: diuinitaᷤᷤ
in carne. De qua uidelicet testa
sui corporis. dicit ip̃a sapientia:
ex aruit tam qͣm testa uirtus mea.
Quia enim testa in igne solidat᷑.
eius uirtus sicut desta exaruit qͥa
assumptam carnẽ ad resurrecti¬
onis głam. ex passionis tribłati¬
one roborauit. Accensa autem
lucerna. eu̾tit domũ: qͥa mox
ut eius diuinitas ꝑ carnẽ claru¬
it: omnis se nr̃a conscientia con¬
cussit. Domus namq eu̾titur:
cum consideratione reatus sui
humana conscientia ꝑturbatur:
quia eu̾sionis sermo nõ discrepat.
ab eo qđ in aliis codicib legitur

Expanded text:
diderat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse etenim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne. De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assumptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta sunt: qͣnto ei ꝑ gr̃am
continue uisionis appropinqͣnt.
Sed int̾ hec nequa qͣm relinq̃¬
re negligentes debemus. cur ista
mulier ꝑ quam dei sapientia
figuratur decem dragnas ha¬
buisse ꝑhibetur: ex quib unã
ꝑdidit. quã cũ quereret inuenit.
Angłoꝵ quippe ⁊ hominũ na¬
turam adcognoscendũ se dñs
condidit. qnͣdo consistere ad et̾¬
nitatẽ uoluit. etiam ꝓculdubi¬
o ad suam similitudinẽ pro¬
creauit. Decem u̾o dragmas ha¬
buit mulier: qͥa nouem sunt
ordines angeloꝵ: sed ut com¬
pleretur electoꝵ numerus. Ho¬
mo dĩcimus est creatus: qui a
conditore suo. nec post culpã
ꝑiit: quia hunc et̾na sapienti
a ꝑ carnem miracłis choruscãs
ex lumine ceste reꝑauit. lc. U¬

Expanded text:
nt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. N
Abbreviated transcription (Latin):
cathedre hodie colitur. sac̾¬
tur officium. sibi hoc eccl̃ie prestãt.
officium plus honoris. Cum sol
religiosa obseruatio introduxerit.
miror cur apud quosdam in fide¬
les eo die tam ꝑnitiosus error in¬
treuerit. ut suꝑ tumulos defuncto¬
rum cibos et uina conferrent qͣ
si uero egresse ecorporib anime
carnales cibos requirant. Epu¬
las enim et refectiones caro tan¬
tum requirit. Sp̃s aut̃ et anima.
his non indigẽt. Parare aliquis
caris sius dicit quod ip̃e deuo¬
rat.⁊ quod prestat uentri. ĩpu¬
tat pietati.

Expanded text:
cathedrae hodie colitur, sactur officium. Sibi hoc Ecclesiae praestanofficium plus honoris. 2. Superreligiosa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati.
Abbreviated transcription (Latin):
te angłs qui nunciare ꝑhennẽ
euis uitam uenerat. in dextera se¬
debat. Qui stola candida cooꝑtꝰ
apparuit: quia festiuitatis nr̃e
gaudia nunciauit. Candor et¬
enim uestis: splendorem nr̃e de¬
nunciat sollempnitatis. Nostre
dicamus an sue: Sed ut fatea mur
uerius: et sue dicamus et nr̃e Illa
quippe redemptoris nr̃i resurrec¬
tio. ⁊ nr̃a festĩuitas fuit: qͥa nos
ad immorta sitatẽ reduxit: et an¬
geloꝵ festiuitas extitit: quia
nos reuocando ad celestia eorũ
numerum impleuit. In sua er¬
go ac nr̃a festiuitate.angelus
albis uestib apparuit: quia dũ
nos ꝑ resurrectionem dñicam ad
suꝑna reducimur: celestis ꝑrĩe dãp

Expanded text:
te angelus qui nuntiare perennem ejus vitam venerat, in dextera sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat festivitatis. Nostrae dicamus an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit; et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna r
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa. uel racha ñ dicat si¬
ne causa. uel eum fatuũ appel¬
let sine causa: qd̾ totũ suꝑbissi¬
me admittitur. Uel forte si in
hoꝵ aliqd̾ lapsus fuerit. quod
est unum remedium: supplici
animo ueniam dep̾cetur:⁊ sa¬
nabitur penitendo: ⁊ ad illius
miscd̃̾iam cũ sacrifitio tribula¬
ti cordis refugiendo. qui donat
peccata conuersis ad se: et qui
de nonaginta nouẽ iustis. Ucͣ¬

Expanded text:
sine causa, vel Racha non dicat sisine causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fatuum non appellet sine causa, quod totum superbissime admittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur; nabitur poenitendo, et ad illius misericordiam cum sacrificio tribulati cordis refugiendo qui donat peccata conversis ad se, et qui de nonaginta novem justis . C
Abbreviated transcription (Latin):
sus nos frat̾. idest si nos eũ in
aliquo lesimus: tunc enĩ ip̃e ha¬
bet adu̾sum nos. Nam nos ad¬
illum habemus.si ille nos lese¬
rit: ubi nõ opus est ꝑgere ad
reconciliationẽ: ñ enĩ ueniã
postulabis ab eo qui tͥ fecit ĩ¬
iuriam: sed tantũ dimitis: si
conciliationẽ: cum in mentem
uenerit. qd nos forte frẽm in
aliquo lesimus. ꝑgendum ẽ¬
ergo ñ pedib corꝑis. sed motib
animi: ut te humili affectu ꝓ¬
sternas fr̃i. ad quẽ cara cogi¬
tatione cucurreris in cõspectu
eius cui munus oblaturus es.
Ita enim etiam si presens sit. po¬
teris eum non simulato año
lenire. atq in grãm reuocare.
ueniam postulando: si hoc priꝰ
coram d̾o feceris: ꝑgens ad eum
ñ pigro motu corporis. sed celer¬
rimo dilectionis affectu. Atꝙ
inde ueniens. idest intentionem re¬
uocans ad id qd̾ agere ceperas: of¬
feres munus tuum. Quis autẽ
hoc facit ut fr̃i suo uel ñ irascat᷑

Expanded text:
rsum nos frater, id est, si nos eum in rsum nos frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim ipse habet adversum nos: nam nos adillum habemus, si ille nos laesit: ubi non opus est pergere ad reconciliationem; non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, siconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. 28. Quis autem hoc facit, ut fratri suo vel non irascatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc qd̵ dc̃m est. sine ab surdi¬
tate possit intelligi. Altare itaq
spiritaliter in interiore dei tẽplo
ipsam fidem accipere possumus:
cuius signũ est altare uisibile.
Quodlibet enim munus offeri¬
mus deo. siue ꝓpħ̾iam. siue doctꝰ¬
nam. siue orationẽ. siue hymp¬
num. siue psalmũ. ⁊ si qͥd tale
aliud spiritalium donoꝵ anĩo
occurrerit: acceptum esse non
potest deo. nisi fidei sinceritate
fulciatur: ⁊ ei fixe atq tamqm
immobile imponatur: ut pos¬
sit indegrum atq illibatum ẽẽ
qd̾ loquitur. Nam multi here-¬
tici non habentes altare. idest
ueram fidem: blasphemias ꝓ
laude dixer̃t: t̾renis uidelicet
opinionib aggrauati. uotũ
suum tam quam in t̾ra ꝓiciẽ¬
tes. S debet ẽẽ sana etiam of¬
ferentis intentio. Et ꝓpterea
cum tale a liquid oblaturi su¬
sumꝰ in corde nr̃o. idest in interiore
di templo: templum enĩ dei sc̃m
nerit. qd̾ aliquid habeat adu̾¬

Expanded text:
ut hoc quod dictum est, sine absurdiut hoc quod dictum est, sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spiritaliter, in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spiritalium donorum animo occurrit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinfulciatur, et ei fixe atque immobiliter imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non haveram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei sanctnerit quod aliquid habeat adve
Abbreviated transcription (Latin):
liquid aduersum te: relinq̃ ibi
munus ante altare.⁊ uade priꝰ
reconciliari fr̃i tuo: et tunc uemi¬
ens offeres munus tuum. Hinc
altare. Nam si irasci ñ est fasfr̃
fatue: multo minus fas est a¬
nimo tenere aliquid. ut in odi¬
um in dignatio conu̾tatur. Ad¬
quitur. non occidat sol suꝑ ira¬
cundiam urãm. Iubemur illa¬
turi munus ad altare. si recorda¬
ti fuerimus aliquid adu̾sum
nos habere frẽm. munus ante
altare relinquere. ⁊ ꝑgere recon¬
ciliari fri: deinde uenire ⁊ munꝰ
offerre. Qd̃ si accipiat᷑ ad litterã:
fortasse aliquis credat ita fieri
oportere. si presens fr̃ sit. Non
enim diutus differri potest:
cũ munus tuũ relinquere. an¬
te altare iubearis. Si ergo de ab¬
sente. et qd̃ fieri potest etiam tͣnͣs
mare constituto aliquid ta leue
niat in mentẽ: absurdum. est
credere ante altare munus relinq̃e¬
dum: qd̾ post t̾ras ⁊ maria ꝑer¬
rata offeras d̾o. Et ideo ꝓrsus
intro ad spiritalia fug̾e cogim᷑:

Expanded text:
ersum te; relinque ibi munus tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc altare. Nam si irasci fas non est frFatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. icitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credat ita fieri oportere, si praesens frater sit non enim diutius differri potest, cum munus tuum relinquere ante altare jubearis: si ergo de absente, et, quod fieri potest, etiam trans mare constniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus tuum relinquendum, quod post terras, et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritalia refugere cogimur,
Abbreviated transcription (Latin):
negligat: quia redemptor noster
tanto tunc in iuditio districtior
ueniet: quanto nobis ante iudi¬
tium magnam patientiam p̾
agite: hec in mente sedula cogi¬
tatione uersate: quamuis ad huc
rerum ꝑturbationib animus
fluctuet: iam tamen spei ur̃e an¬
choram in eterna patria figite:
intentionẽ mentis in uera luce
solidate. Ecce ad celum ascendis¬
se dñm audiuimus: hoc ergo
seruemus in meditatione quod
credimus. Et si adhuc hic dene¬
mur in infirmitate corporis: se¬
quamur tamen eum uirtute a¬
moris. Non aut̃ deserit desideriũ

Expanded text:
negligat, quia Redemptor noster negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praatres, agite, haec in mente sedula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
et ait. Ecce iste uenit saliens in
niendo quippe ad redemptionem
nr̃am quosdam ut ita dixerim. sal
eius saltus agnoscere: De celo ue¬
nit in utero: de utero uenit in pre¬
sepio. depresepio uenit in cruce:de
eruce uenit in sepulchro: de sepul¬
chro rediit incelum. Ecce ut nos¬
post se currere faceret.quosdam
ꝓ nobis saltus manifesta per
carnem ueritas dedit. quia i
exultauit ut gigas ad curren¬
dam uiam: ut nos ei ex corde di¬
ceremus. Trahe me post te: in
odorem ungentoꝵ tuoꝵ curremus.
Unde frẽs km̃i oportet. ut illuc
sequamur corde: ubi eum corꝑe
ascendisse credimus. Desideria
t̾rena fugiamus: nichil iam
nos delectet in infimis: qui a¬
patrem habemus in celis. Et
hoc nobis magnoꝑe ꝑ pendendũ¬
est: quia is qui placidus ascendit.
terribilis rediet. Et quicquid no¬
bis cum mansuetudine precipit.
hoc a nobis cum districtione exi¬
get. Nemo ergo in dulta peni¬
tentie tempora pariupendat. ne¬
mo curam suz dum ualet agere

Expanded text:
et ait: Ecce iste venit saliens in et ait: Ecce iste venit saliens in niendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, salt, ipsos ejus saltus agnoscere? De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit inpost se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestatae per carnem veritatis dedit; qui et exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. rissimi, oportet ut illuc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere
Abbreviated transcription (Latin):
dedit dona hominib. Ascendẽs
quippe in altum. captiuã duxit
captiuitatem: quia corruptionẽ
nr̃am. uirtute sue in corruptõis
absorbuit. Dedit uero dona hoĩb.
quia misso de suꝑ sp̃u. alii sermo¬
nem scientie alii sermonẽ sapĩe.
alii grãm uirtutum: alii gr̃am
curationum. alii genera lingua¬
rum: alii int̾pretationẽ sermonũ.
tribuit. Dedit ergo dona hominib.
De hac ascensionis eius gla: etiã
abacue ait. Eleuatus est sol in¬
ortu suo: et luna stetit in ordĩe
suo. Quis enim solis nomine nͥ
dñs: et que lune nomine. nisi ec¬
aduersa mundi omnimodo for¬
midauit. At postqͣm eius ascen
qd̾ occulte credidit. Eleuatus ẽ
ergo sol: et luna stetit in ordine
suo: quia cum dñs celos petiit:
scã eius eccłia in auctoritate p̾¬
dicatõis excreuit. Hinc eiusdem et¬
clesie uoce ꝑ salomonẽ dicitur. Et̃¬
ce iste uenit saliens in montibus.
et transiliens colles. Consi derauit
namq tantoꝵ oꝑum culmina.

Expanded text:
dedit dona hominibus . Ascendens dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desupnem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit. Dedit ergo dona hominibus, De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi EcEcclesia adversa mundi omnimodo formidavit; at postquam ejus Ascensicavit quod occulte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina,
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt. quã humiliationi. In
assumptione ergo eius angeli i
albis uestib uideri debuerunt: qͥa¬
qui in natiuitate sua apparuit cłs
humilis: in ascensione sua osten¬
sus est homo sublimis. Sed hoc
quia deletum est hodierna die
cyrographum dampnationis nr̃e.
mutata est sententia corruptõis
nr̃e. Illa enim natura cui dc̃m
carnis nr̃e subleuatione. ꝑ figu¬
ram beatus iob dñm auem uo¬
cat: quia ascensionis eius mi¬
sterium iudeam non intellig̾e̾¬
non conspexit: de in fidelita te eiꝰ
sententiam protulit dicens. Se¬
mitam ignorauit aus. Auis e¬
nim recte appellatus est dñs:
quia corpus carneum ad ethera
librauit:cuius auis semitam
ignorauit. quisquis eum ad
celum ascendisse non credidit.
De hac sollempnitate ꝑ psalmi¬
stam dicitur. El euata est mag¬
nificentia tua suꝑ celos. De hac
rursus ait. Ascendit ds̃ in iubi¬
latione: dñs in uoce tube. De hac
iterum dicit. Ascendens in altum.
captiuam duxit captiuitatem:

Expanded text:
congruunt, quam humiliationi. In congruunt, quam humiliationi. In assumptione ergo illius angeli in albis vestibus videri debuerunt, qqui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictucarnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia auctore deo breuiter
lectionem euangelicam expo¬
nendo transcurrimus: restat
ut aliquid de ip̃a tante consi
mus. hoc aut̃ nobis primum
querendum est: quid nam sit
qd nato dño apparuert̃ angłi:
et tamen non leguntur in al¬
bis uestib apparuisse. ascendẽ¬
te aut̃ dño missi angłi in albis
leguntur uestib apparuisse. Sic
et enim scriptum est. Uidentibus
illis eleuatus est: et nubes susce¬
pit eum ab ocłis eoꝵ. Cumq in
tuerentur in celum euntẽ illum:
ecce duo uiri steterunt uixta illos
in uestib albis. In albis autem
uestib gaudium et sollempnitaᷤᷤ
mentis ostenditur. Quid est ergo¬
qd̾ nato dño non in albis uestib¬
aut̃ dño in albis uestib appa¬
rent: nisi qd̾ magna tunc sollẽp¬
nitas angłis facta est. cũ celũ
ds̃ homo penetrauit: Quia nas¬
cente dñ o. uidebatur diuinitas
humiliata: ascendente aut̃ do¬
mino. humanitas est exaltata. Albe¬
et enim uestes: exaltationi magis

Expanded text:
Sed quia, auctore Deo, breviter Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae solem. 9. Hoc autem nobis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis attenditur. Quid est quod nato Domino non in albis vestibautem Domino in albis vestibus apparent, nisi quod magna tunc solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit: quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est humanitas eetenim vestes exaltationi magis
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderandum uero nobis est.
quid est qd̵ marcus ait. sedet a
dextris dei: etstephanus dicit. uideo ce¬
los aꝑtos: et filium homĩs stantem a
dextris dei. Quid est qd̾ hunc mar¬
cus sedentem: stephanus uero
stantem se uidere testatur: Sed
scitis fratres quia sedere iudican¬
tis est: stare uero pugnantis uł
adiuuantis. Quia igitur redẽp¬
tor nr̃ assũptus in celum. et nũc
omnia iudicat. et ad extremum
iu dex omnium ueniet: hunc post
assumptionem marcus sedere de¬
scribit: quia post ascensionis sue
głam. uidex in fine uidebitur. Ste¬
phanus uero in laboris certami¬
ne positus. stantem uidit quẽ
adiutorem habuit: quia ut iste
in terra ꝑsecutoꝵ in fidelitatem
uinceret: ꝓ illo de celo illius gr̃a
pugnauit. Sequitur. Illi autem
ꝓfecti predicauerunt ubiq. do¬
mino cooperante. et sermonem
confirmante sequentib signis.
Quid in his considerandum est.
quid memorie commendandũ:
nisi qd preceptum obedientia. o¬
belientiam aut̃ signa secuta ft̃:

Expanded text:
onsiderandum nobis est quid est quod Marcus ait: Sedit a dextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, qui post ascensionis suae gloriam judex in fine mundi videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus stantem vidit quem adjutorem habuin terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Sequitur: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
istis sententiis: subauditio uer¬
boꝵ intuenda est. Habet et enĩ
prima sententia omnia uerba
necessaria: ut nichil sub audi¬
atur. Qui irascitur in quit frĩ
sa: et ita iungitur reus erit con¬
cilio. Iam in t̾cia ubi ait qui aut̃
dixerit fatue. duo sub audiunt᷑:
⁊ fr̃i suo ⁊ sine causa. Hoc ẽ unde
defenditur qd̾ apłs galathas uo¬
cat stultos. quos etiam fratres uo¬
cat. Non enim id fecit sine causa.
Ideo aũt hic subaudiendũ est
quia de inimico postea dicitur.
quomͦ etiam ip̃e tractandus sit
maiore iusticia.

Expanded text:
istis sententiis subauditio veristis sententiis subauditio verborum intuenda est. Habet enim prima sententia omnia verba necessaria, ut nihil subaudiatur: Qui irascitur, inquit, fratsa, et ita jungitur, reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. Hoc est unde defenditur, quod Apostolus Galatas vocat stultos , quos etiam fratres nominat: non enim id facit sine causa. Ideo autem hic frater subaudiendus est, quia de inimico postea dicitur quomodo etiam ipse tractandus sit majore justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis nec dampnationẽ ht̃
dubiam sicut iudiciũ: nͨ dãp¬
nati penã. sicut conciliũ. In ge¬
henna uero ignis: certa est ⁊ dãp¬
natio. ⁊ pena dãpnati ident᷑
ergo aliqui gradus in peccatis.
⁊ in reatu. sed quib modis ĩui¬
sibilit̾ exhibeatur meritis ani¬
marũ: quis potest dicere: Audi¬
endũ est itaq quantũ intersit
int̾ iustitiam phariseoꝵ.⁊ iusti¬
tiam maiorem que in regnũ
celoꝵ introducit: qd cum sit
grauius occidere quã uerbo
irrogare conuitiũ. ibi occisio
reum facit uditio: hic au. tem
ira reum facit uiditio. qd̾ trium
illoꝵ peccatoꝵ leuissimũ est: qͥa
illi questionẽ homicidii int̾ ho¬
mines agitabantꝰ. Hic aut̃ om¬
nia diuino iudicio dimittunt᷑:
ubi finis dãpnatoꝵ est gehenna
ignis. Quisquis aut̃ dixerit qd̃
grauiori supplitio in maiore iu¬
sticia punitur homicidium. si
gehenna ignis punitur ꝯuici¬
um:. cogit intelligi esse differen¬
tias gehennaꝵ. Sane in trib

Expanded text:
ignis, nec damnationem habet ignis, nec damnationem habet dubiam, sicut judicium; nec damnati poenam, sicut concilium; in gehenna quippe ignis certa est et damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis et in reatu: sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Audiendum est itaque quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum. 25. Sane in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
quã si surgens ira silentio p̾me¬
retur. Si u̾o nõ solum uox indig¬
nantis audiatur. sed etiã uerbũ
qd̃ iam certam eius uituꝑationẽ
in quẽ ꝓfertur designet ⁊ no tet:
quis dubitet hoc ampluis esse.
qͣm si solus indignationis son
ederetur: Itaq i Urimo unum
est: idest ira sola. In scd̾o duo. idest
ira ⁊ uox: que iram significat. In
t̾cio tria et ira ⁊ uox. que iram sig¬
nificat: ⁊ inuoce ip̃a certe uituꝑa¬
tionis expressio. Uide nunc etiã
tres reatus. iudicii. concilii. et ge¬
henne ignis. Nam iniuiditio ad¬
huc defensioni datur locus. In cõ¬
cilio aut̃ quã qm ⁊ iudicium ẽẽ
soleat: tam̃ quia int̾ ẽẽ aliquid
hoc loco fateri cogit ip̃a distinc¬
tio: uidetur ad ꝯcilium ꝑtinere
sententie ꝓlatio: quando ñ iam
cum. ip̃o reo agitur utrum dãp¬
nandus sit: sed int̾ se qui iudi¬
cant confert̃ quo supplitio dãp¬
nari oporteat. quẽ constat esse
dampnandũ. Gehenna uero

Expanded text:
quam si surgens ira silentio premequam si surgens ira silentio premeretur: si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quo jam certam ejus vituperationem in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola; in secundo duo, et ira, et vox quae iram significat; in tertio tria, et ira, et vox quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilii, gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus: in concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad concilium pertinere sententiae prolatio; quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pres.ubi posuit racha pan¬
nosum ponere: nec uti uerbo. qd̾
⁊ in latina lingua nullum sit:
⁊ in greca inusitatũ. ꝓbabilius
ergo est qd̃ audiui a quodã hebre¬
o. cum id int̾rogassem. Dixit enĩ
ẽẽ uocem ñ significantẽ aliquid:
sed indignantis animi motum
expͥmentem. Has int̾iectiones gra¬
matici uocant ꝑticulas oratione᷑.
significantes commoti animi
affectum: uelut cũ dicitur a do¬
lente heu. uel ab irascente. hem:
que uoces quarumq linguarum
sunt ꝓprie nec in aliam linguã
facile transferuntur. Que cau¬
sa utiq coegit. tam grecum int̾¬
pretem quã latinum uocẽ ip̃am
ponere: cũ quomͦ eam int̾pretare¬
tur nõ inueniret. Gradus itaq
sunt in istis peccatis. ut pͥmo
quisq irascatur: et eum motũ
retineat corde conceptum. Iam.
si extorserit. uocem indignã ip̃a
cõmotio ñ significantẽ aliquid:
sed illum animi motũ ip̃a erup¬
tionone testantẽ. qua feriatur
ille cui irascimur: plus ẽ utiq

Expanded text:
interpres ubi posuit Racha, pannosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nullum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur non inveniret. 24. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum: jam si extorserit vocem indignantis ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascitur; plus est utique
Abbreviated transcription (Latin):
uolatilia absq cura. ⁊ erumnis.
dei a luntur ꝓuidentia. q̃ hodie
sunt ⁊ cras nõ erunt: quoꝵ am¬
ma mortalis est. ⁊ cum esse cessa¬
uerint semꝑ non erunt: qͣntomagis
homines quib et̾nitas ꝓmitritur.
d̾i regentur imꝑio: Quanto magis
pluris estis illis: idest carius uos
ualetis: quia utiq rationabile
animal sicuti est homo. sublimi¬
us ordinatum est in rerum nat᷑a:
qͣm irrationabilia sicuti sũt aues.
Quis aut̃ uerum cogitando po¬
test adicere ad staturam suam
cubitum unum: Si ergo neq
qd̃ minimum est potestis: quid
de ceteris solliciti estis: Id est cuiꝰ
potestate et dñatu fr̃m est. ut ad
pus ur̃m. Ex hoc intelligi potest.
qd̃ si curetis ⁊ uelitis adicere unũ
cubitũ huic stature. ñ potestis. Il¬
li ergo etiam degendi corporis cu¬
ram relinquite: cuius uidetis cura
factum esseut tante stature corpuᷤ
habeatis. Sic ergo inquit neq qd̃
corpora operiri. Dandum aut̃
erat etiam docum̃ tum ꝓpt̾ uesti¬

Expanded text:
volatilia absque cura et aerumnis Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad pus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vesti