comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possũt. s quã se res alit̾ habeat. neq om̃ino quicqͣm ame¬
tur incognitũ. arbitror me ꝑsuafisse. uerũ diligent in
tuentibꝰ S quia exempla quȩ dedimꝰ eoꝵ sunt᷑ qͥ aliquid
qͣ ipsi ñ sunt nosse cupiũt. udendũ ẽ neforte aliqͥ nouũ
genus apparrat. cũ seipsa mens nosse desidat. ut nou̾it.

Expanded text:
possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam amepossunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa mens nosse desiderat. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
quã fama p̃dicauerat. cui uere possit dicere. iã te amabã.
nec tunc utiq amabit incognitã. quã in illa similitudine
nouerat. aut inspecie sempit̾nȩ rationis uidemꝰ aliqͥd. ⁊ ibi
amamꝰ. Qd cũ exp̃ssũ in aliqua rei temporalis effigiȩ. illiꝰ
qui exꝑti sunt laudantibꝰ credimꝰ ⁊ amamꝰ. ñ aliqu̾id ama¬
mus in cognitũ. unde iã supͣ disseruimꝰ. aut aliqͥd notum
amamꝰ ꝓpt᷑ qͦ ignotũ aliqͥd querimus. cuiꝰ ignoti amor ne¬
quaqͣm nos tenet. s illius cogniti quo ꝑtinere nouimuiᷤ. ut
illud etiã q adhuc ignotũ querimus nouerimꝰ. ficuti dein¬
cognito uerbo paulo ante locutꝰ sũ. Aut ipsũ seire qͥsq amat
q nulli serre aliquid cupienti eẽ cognitũ potest. his causis
uident᷑ amare in cognita. qͥ scire aliqͥd uolut̃ qd nescuit. &
ꝓpt̃ ardentiorẽ querendi appetitũ. sine amore eẽ dici nõ

Expanded text:
uam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; uam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non
Abbreviated transcription (Latin):
solũ enĩ qui dic̃ scio.⁊ uerũ dic̃. necesse ẽ ut quid sit scire
seiat. s etiã qui dic̃ irescio. idq. fident̃ ⁊ uere dic̃. ⁊ scit
uerũ sedicere. scit utiq qͥd scit sciie. quia ⁊ discernit abscien¬
te nescientẽ cũ ueraciter se intuens dic̃ nescio. ⁊ cũ idse scit
ñ amat in cognita. etiã cũ ardentissimo instat scire qnescit. u¬
in aliqua re singula. uł in singulis rebus quȩ illi ñdii note
forte laudant᷑. fingitq amo imaginaria formã qͣ excitatur
in amorẽ. Unde aut̃ fingit nisi eex his quȩ iã nouerat. cuiꝰ
tam̃ formȩ amõ figuratȩ. atq. in cogitatione notissimȩ. siea
quȩ laudabat᷑ dissimilẽ inuenerit. fortasse ñ amabit. Qđ si
amauerit exillo amore in cipiet ex quo didicit. Paulo an¬
te quippe alia erat quȩ amabatur. quã sibi amũs formãs
ex hbere cõ sueuerat.Si aut̃ illi formȩ similẽ in uenerit.¬

Expanded text:
solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire sciat: sed etiam qui dicit, Nescio, idque fidenter et verum dicit, et scit verum se dicere, scit utique quid sit scire: quia et discernit ab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum id se scit non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
s eiꝰ quã sit᷑. ꝓpt̾ quã uult scire q nescit. Aut si tã curiosusẽ
sciendi: discernendus quidẽ ẽ abstudiosi nomine iste curios.
s nec ipse amat in cognita. Immo cõgruentius dr̃ odit incog¬
nita quȩ nulla eẽ uult. dũ uult omĩa cognita. S neqͥsqm
nob̾ difficiliorẽ ꝓferat questionẽ.asserens tã ñ posse quẽ qͣm¬
odisse qd nescit. quã ñ potest amare qͥ nescit : ñ resistimũ ueri.
s intelligendũ ẽ ñ hoc idẽ dici cũ dr̃ amat scire in cognita.
ac si diceret᷑ amat in cognita. Illud enĩ fieri potest. utamet
quisq scire in cognita. Ut aut̃ anret in cognita. ñ potest.
Hõ enĩ frustra ibi positũ ẽ scire. qm̃ qui scire amat in cognita.
ñ ipsa in cognita. s ipsũ scire amat. ed nisi hab̾et cognitũ
neq scire se quicqͣ posse ⁊ dicere fident̃. neq nes cire. Nõ

Expanded text:
sed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus essed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus essciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cognita. Sed ne quisquam nobis difficiliorem referat quaestionecit, quam non potest amare quod nescit, non resistimus veris: sed intelligendum est, non hoc idem dici cum dicitur, Amat scire incognita, ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non
Abbreviated transcription (Latin):
demens huic dicat noli intelligere qd audis. noli eẽ nosse qd legis.
O m̃ibꝰ enĩ fere auũs rationalibꝰ in ꝓmptu ẽ ad udiendũ huiꝰ ꝑiciȩ
pulcritudinẽ qua hominũ int̾se cogitata significantiũ uocũ enũ¬
ciatione noscunt᷑ ꝓpt̾ hoc notũ decuis.⁊ ob hoc amatũ quia notũ.
studiose queritꝰ uerbũ illud ignotũ. Itaq cũ audierit atq cog¬
nouerit temetũ aueteribꝰ uinũ appellatũ. s iã exusu loq̃ndi
quẽ nc̃ habemꝰ hoc uocabulũ emortuũ. ꝓpt̾ ñ nulloᷤᷤ fortasse ue¬
terũ libros sibi necessariũ depitabit. Si aut̃ ⁊ illoᷤ suꝑuaca¬
neos habet forte iã nec dignũ qd memorię comendet existimat.
quia uidet ad illã speciẽ doctrinȩ quã notã mente intuetur.
atq amat. minime ꝑtinere. Quã obrẽ om̃is amor studentis
am̃. hoc ẽ uolentis scire qd nescit. ñ ẽ amor eiꝰ rei quã nescit

Expanded text:
dem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? dem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit, non est amor ejus rei quam nescit,
Abbreviated transcription (Latin):
uis quã pulera sit uideat. Quo cirta quia om̃iũ linguaꝵ
scientia fere ab hominibꝰ desꝑatꝰ suȩ gentis quisq. maxime
studet ut nouerit. Qđ si ⁊ illi ad ꝑfectũ ꝑcipiende se ñsuf¬
ficere sentit. nemo tam̃ tã desidiosus ẽ huiꝰ noticiȩ. qͥ ñcũ
audierit in cognitũ uerbũ. ułit nosse q illud sit. s si potest
querat ac discat. Qđ dũ querit. utiq instudio discendiẽ.
⁊ uidet᷑ amare re in cognitã. q ñ ita ẽ. Species nãq illa tã¬
git am̃ũ qͣm nouit. ⁊ cogitat. In qua elucet decus cõsocian¬
doꝵ am̃oꝵ. in uocibꝰ notis audiendis atq ꝓ mendis. eaq.
accẽtdit studio querentẽ quidẽ q ignorat. s notã formã qͥ
qͥd sit temetũ. hoc enĩ exempli causa posuerã. dicat᷑ qͥd ad te
ꝑtinet. respdẽbit. Neforte audiã loquẽtẽ.⁊ ñ intelligã. aut
uspiã io forte legã. ⁊ qͥd scriptor senserit nesciã. &iuis tam¬

Expanded text:
vis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum vis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, : videturque amare rem incognitam, quod non ita est. Species namque ista tangit animum quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque reddendis; eaque accendit studio querentem quidem quod ignorat; sed notam formam, quo quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tan
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũ potest. quisqͥs uocũ significantiũ. quecũq ignorat
inquirit. Aliud ẽ enĩ qͥ eã inueritatis luce cõspicit. aliud q in
sua uolũtate cõcupiscit. Cõ cupiscit nãq in luce ueritati qͣm
magnũ ⁊ quã bonũ sit onĩs om̃iũ gentiũ luiguas intellig̾e
ac loqui. nullãq ut alienigenã audire.⁊ anusto ita audiri.
cutꝰ noticiȩ decus cognitione iã cernitꝰ. amatq. res nota. qui
ita cõspieit᷑. atq. ui flãmat studia discentiũ. ut circa eam
moueant᷑. eiq. inient in omi oꝑa bona quã impenduit cõse¬
quendȩ tali facultati. ut etiã usu amplectant᷑ qd racione pre¬
noscũt. atq. ita quisq cui facultati spe ꝓpinquat. ei feruẽti
amore in ardescit. eis doctrinis quippe studet᷑ uehementi
quȩ capi posse ñ desꝑant᷑. Nã cuius rei adipiscendȩ spe
quisq ñ gerit. aut tepide amat. aut om̃ino ñ amat. quã¬

Expanded text:
quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cuiꝰ rei signũ sit cognoscat᷑. hoc gͦ qui ardenti curaque¬
rit ut nouerit studioq accensus insistit. ñ potest dici ẽẽ
sine amore. Quid gͥ amat. Certe aut̃ amari aliqͥd. nisi no¬
tũ ñ potest. Neq. enĩ ille istas tres sillabas amat. quas iã nota ᷤᷤ
habet. Qd̾ si iã hoc in eis amat. quia scit eas significare aliqͥd
ñ inde nc̃ agitur. ñ enĩ hoc nosse querit. s in eo qd scire studet.
nisi quia nouit atq intuet᷑ in racionibꝰ rerũ quęsit pulcritudo
doctrinȩ qua contuient᷑ noticiȩ signoꝵ om̃iũ. ⁊ quȩ sit utili¬
tas in ea ꝑrcia qua int̾se humana societas sensa sua cõmu¬
nicat. ne sibi hominũ cȩtus deteriores fint. qͣ uis solitudine
si cogitationes suas cõ loquendo ñmisceat̃. Hanc gͦ speciẽ decorã
uitilẽ cernit amã nouit ⁊ nouit ⁊ amat. eãq inse ꝑfici studet

Expanded text:
nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaenisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod scire studet, nisi quia novit atque intuetur in rationibus rerum, que sit pulchritudo doctrine, qua continentur notitie signorum omnium et que sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana societas sensa communicat, ne sibi hominum cetus deteriores sint quavis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant? Hanc ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat eamque in se
Abbreviated transcription (Latin):
coͦ memorande institutus sit.ułuti si audiat cũ dr̃ temetũ ⁊
ignorans qͥd sit requirat. Iã itaq oportet ut nouerit signũ
eẽ. idẽ ñ eẽ in anẽ illã uocẽ. s aliqͥd eã significari. Alioquin iã
notũ ẽ hoc trisillabũ.⁊ articulatã. speciẽ suã inp̃ssit am̃o ꝑsen¬
sũ auriũ. Quid amplius in eo requirat᷑. Quo magis in notescat
cuiꝰ om̃s litt̾ȩ omĩa que spacia nota s̃. nͥ quia simul in notuit
signũ eẽ. mouitq. sciendi cupiditatẽ eiuiꝰ rei signũ sit. Quo gͥ
amplius notũ ẽ s ñ plene notũ ẽ.eo cupit am̃s deillo nosse qͥ
reliquũ ẽ. Si enĩ tantũ mͦ cẽ istã uocẽ nosset. eãq. alicui rei sig¬
nũ eẽ ñ nosset. nichil iã quereret sensibili re. qͣntũ poterat
sentiendo ꝑcepta. Quia uͦ ñ solũ eẽ uocẽ. s ⁊ signũ eẽ iã nõ
nouit. ꝑ fecte id nosse uult. Heq ullũ ꝑfecte signũ noscitur

Expanded text:
commemorandae institutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et commemorandae institutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et ignorans quid sit requirat. Jam itaque oportet ut noverit signum esse, id est, non esse inanem illam vocem, sed aliquid ea signifnotum est hoc trisyllabum, et articulatam speciem suam impressit animo per sensum aurium: quid amplius in eo requiratur, quo magis innotescat, cujus omnes litterae omniaque soni spatia nota sunt; nisi quia simul innotuit signum esse, movitque sciendi cupiditatem, cujus rei signum sit? Quo igitur amplius notum est, sed non plene notum est, eo cupit animus de illo nosse quod reliquum est. Si enim tantummodo esse istam vocem nosset, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihil jam quaereret, sensibili re, quantum poterat, sentiendo percepta. Quia vero non solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eã dicendã studio flagͣremꝰ. Quiꝰᷤ enĩ sciendȩ uerbi gr̃a reto¬
rice ullũ curã ⁊ oꝑam impendet. nisi ante sciret eã discendi
ẽẽ serentiã. Aliquando etiã ipsaꝵ doctrinaꝵ fines. auditos
erꝑtosue miram. ⁊ ex hoc in ardescimus facultatẽ cõparare
discendo. qua ad eoᷤ ꝑ uenire possimꝰ. tãquã si litteras nesciẽti
dicatur quandã eẽ doctrinã. qua quisq ualeat quã uis longe
absenti uerba mittere manu facta insilentio. quȩ rursus
ille cui mittunt᷑ ñ auribꝰ s oculis colligat. idq fieri uideat.
ñne dũ cõcupiscit nosse qd id possit om̃i studio circa illĩ finẽ
mouet᷑.quẽ iã notũ tenet. sic accendunt᷑ studia dicentiũ.
Nã qd quisq ꝓrsus ignorat. amare nullo pacco potest. ita etiã
signũ siquis audiat in cognitũ. ułuti uerbi alicuiꝰ sonũ q qͥd
significetur ignorat. cupit setre qͥd nã sit. idẽ sonus ille ciu rei

Expanded text:
d eam discendam studio flagraremus. Quis enim sciendae, verbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire possimus. Tanquam si litteras nescienti dicatur quamdam esse doctrinam, qua quisque valeat, quamvis longe absenti, verba mittere manu facta in silentio, quae rursus ille cui mittuntur, non auribus, sed oculis colligat, idque fieri videat; nonne, dum concupiscit nosse quo id possit, omni studio circa illum finem movetur, quem jam notum tenet? Sic accenduntur studia discentium: nam quod quisque prorsus ignorat, amare nullo pacto potest. 2. Ita etiam signum si quis audiat incognitum, veluti verbi alicujus sonum, quo quid significetur ignorat, cupit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei
Abbreviated transcription (Latin):
INCADCAIPSA cõ seeren ter
enodatius explicanda. limatior acce¬
dat intentio. Ac primũ quia rẽ ꝓrs
ignotã amare om̃ino nullus potest.
diligent̃ intuendũ ẽ. ecuiꝰ modi sit amor
studentiũ. ⁊dẽ ñ iã scientiũ. s adhuc
scire cupientiũ. qͣmq. doctrinã. & in his quippe rebꝰ in quibꝰ
ñ usitate dr̃ studiũ. solent existere amores ex auditu. dũ cu¬
usq pulcritudinis fama. ad uidendũ ac fruendũ am̃s ac¬
cendit᷑. quia generalit̾ nouit corpoꝵ puleritudines. ex eo q
plurimas uidit. ⁊ inẽ intrinsecus unde ap ꝓbatꝰ. eui forin¬
secus iniat᷑. Qđ cũ fid ñ rei penitus in cognite amor excitat᷑.
cuiꝰ genus ita notũ ẽ. Cũ aut̃ uirũ bonũ amaniꝰ. cui faciẽ
ñ udimꝰ ex noticia uirtutũ amamus quã nouimꝰ in ipsa

Expanded text:
nc ad ea ipsa consequenter enodatius explicanda limatior accedat intentio. Ac primum, quia rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in i
Abbreviated transcription (Latin):
indõ. ipsa ẽ ẽẽntia euiꝰ atq natura. Nõ itaq ds̃ uiuit. nͥ uita
q ipse sibi ẽ. Hȩc aut̃ uita ñ talis ẽ. qualis in ẽ arbori. ubi nul¬
lus intellectus. nullus ẽ sensus. nec talis. qͣlis in ẽ peccori. Ha¬
bet enĩ utã corporis sensũq. qͥnque ꝑtitũ. s intellectũ habet
nullũ. At illa uita que ds̃ ẽ.sentit atq intelligit om̃ia. Et
sentit m̃te ñ corpore. quia sp̃s ẽ ds̃. Nõ aut̃ sic̃ am̃alia quȩ
habent corpora. ꝑ corpus sentit ds̃. Nõ enĩ ex ama cõstat ⁊ cor¬
pore. Ac ꝑ hoc simplex illa natura sic̃ intelligit sentit. sic̃ sen¬
tit in telligit. idẽq. sensus qͥ intellectꝰ ẽ illi. nec ita ut aliqͣn¬
do eẽ desistat. aut ceꝑit. In mortalis ẽ enĩ nec frustra deillo
dictũ ẽ. qd solus habet in mortalitatẽ. Hã in mortalitas eiꝰ. ue¬
re in mortalitas ẽ. in cuiꝰ natura nulla ẽ cõmutatio. Ipsa ẽ¬

Expanded text:
atque natura. Non itaque Deus vivit nisi vita quod ipse sibi est. Haec autem vita non talis est qualis inest arbori, ubi nullus est intellectus, nullus est sensus. Nec talis qualis inest pecori: habet enim vita pecoris sensum quinquepartitum, sed intellectum habet nullum: at illa vita quae Deus est, sentit atque intelligit omnia; et sentit mente, non corpore, quia spiritus est Deus . Non autem sicut animalia quae habent corpora, per corpus sentit Deus; non enim ex anima constat et corpore: ac per hoc simplex illa natura sicut intelligit sentit, sicut sentit intelligit; idemque sensus qui intellectus est illi. Nec ita ut aliquando esse desistat aut coeperit: immortalis est enim. Nec frustra de illo dictum est quod solus habeat immortalitatem : nam immortalitas ejus vere immortalitas est, in cujus natura nulla est commutatio. Ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
potens. atq speciosus dr̃. Quid eiuĩ potentuis ⁊ speciosus sapi¬
entia. quȩ attingit afine usq ad finẽ fortit̃. ⁊ disponit om̃ia
una bonitas alia iusticia: Nõ utiq s quȩ iusticia. ipsa bonitã
t quȩ bonita. ipsa bĩtudo. In corporalis aut̃ uł in corporeus
mus ȩt̃nus. in mortalis. in corruptibilis. in mutabilis. uiniᷤ.
sapiens. potens. speciosus. uistus. bonus. beatꝰ sp̃s. hoꝵ om̃iũ
tiã. Cetera uͦ huꝰ substantiȩ qualitates. S ñ ita ẽ in illa in effabili
simpliciq natura. Cuicqͥd enĩ scđ̾m qualitates illic dici iudet᷑ seđ̾im
substantiã uł eẽntiã ẽ intelligendũ. ab sit enĩ ut sps scđm substan

Expanded text:
 potentius et speciosius sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia una, bonitas; alia, iustitia? Non utique: sed quae iustitia, ipsa bonitas; et quae bonitas, ipsa beatitudo. Incorporalis autem vel incorporeus mus, aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis, vivus, sapiens, potens, speciosus, iustus, bonus, beatus, spiritus; horum tiam: caetera vero, hujus substantiae qualitates; sed non ita est in illa ineffabili simplicique natura: quidquid enim secundum qualitates illic dici videtur, secundum substantiam vel essentiam est intelligendum. Absit autem ut spiritus secun
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximꝰ. De.iiii. gͥ prunis quȩ mͦ a nob̾ enumerata atq. digesta
sut. idẽ ȩternuᷤ. in mortalis. in corruptibiliꝰ in mutabilis. unũ
aliqͥd eligamꝰ. qͥa unũ.iiii. ista significant sic̃ iã disserui. ne ꝑmul¬
ta distendat᷑ intentio. & illud pocius qd positũ ẽ priꝰ. idẽ eternꝰ.
hoc faciamꝰ ⁊ de .iiii. scdis quȩ sunt uiuuᷤ. sapiens. potens spe¬
ciosus. & qm̃ uta qualiscũq. in ẽ pͥeccori. eui sapientia ñ inẽ.
Duo uͦ ista sapientia scilicet atq potentia. ita sunt int̾se cõtra
ria in homine cõparata ut scã scriptura diceret. melior ẽ
sapiens qͣm fortis. Speciosa porro etiã corpora dici solent. unũ
ñ in equalia dicenda sint. Nomina enĩ .iiii. res aut̃ una ẽ.

Expanded text:
atuor igitur primis quae modo a nobis enumerata atque digesta sunt, id est, aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis, unum aliquid eligamus; quia unum quatuor ista significant, sicut jam disserui; ne per multa distendatur intentio, et illud potius quod positum est prius, id est, aeternus. Hoc faciamus et de quatuor secundis, quae sunt, vivus, sapiens, potens, speciosus. Et quoniam vita qualiscumque inest et pecori, cui sapientia non inest; duo vero ista, sapientia scilicet atque potentia, ita sunt inter se in homine comparata, ut sancta Scriptura diceret, Melior est sapiens quam fortis ; speciosa porro etiam corpora dici solent: unum non inaequalia dicenda sint; nomina enim quatuor, res autem una est.
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo tpr̃is. misit ds̃ filiũ suũ factũ ex inuliere faetũ sub lege.
ut eoᷤꝰ qui sub lege erat redineret. Misit inqͥt filiũ suũ factũ exinu¬
liere. Quo nomine qͥs catholicus uresciat. ñ eũ priuationẽ uirgini¬
tatiꝰ. s differentiã sexũ hebrro loquẽdi more significare uoluisse.
Cũ itaq ait msit ds̃ filiũ suũ factũ exmulierẽ. satis ostendit eo
ipsũ missũ filiũ qͦ fact ẽ ex muliere. Qđ gͦ dedõ natꝰ ẽ. in hoc inũ¬
do erat. Qđ aut̃ demaria natus ẽ. in huẽ mũdũ missuᷤ ad uenit.

Expanded text:
do temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria
Abbreviated transcription (Latin):
corporali. qui uttus in nat᷑a spũali ocłis mortaliũ semꝑ occult̾ ẽ. ⁊ã
i ꝓmptu ẽ intelligere etiã despũ scõ. cur missus ⁊ ipse dicat᷑. ẜacca
sonus. quasi ferret᷑ flatꝰ uehemes. ⁊ uise s̃ illi linguę diuise sic̃ igni.
qui ⁊ insedit suꝑ unũ queq̃. eoꝵ. Hȩc oꝑatio uisibilit̾ exp̃ssa ⁊ ocłis
qua ⁊ ipse inuisibili̾ ⁊ in comutabilis ẽ sic̃ pat̾ ⁊ filius. s ut exterio¬
ribꝰ usis hominũ corda cõmota atpr̃ali manifestatione uenientis.¬

Expanded text:
i intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta lis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis a substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt ꝓͥpͥo ñ pepcit.s ꝓ nob om̃ibꝰ tradidit eũ. a libi aut̃ deipso saluatore
ait. qui mȩ diler̃ ⁊ tradidit semetipsũ ꝓme. Credo respdebit. si hȩc ꝓ¬
be sapit. qͥa una uoluta ẽ patri ⁊ filii. ⁊ inseparabiliꝰ oꝑatio. Sieg̾ in¬
telligat illã incarnationẽ.⁊ ex uirginitate inqua filiꝰ intelligitur
missus. una cadeq̃. oꝑatione patri ⁊ filii: ⁊ in separabilit̃ eẽ facta. nõ
utiq inde separato spũ scõ. dequo apte dr̃. Inuenta ẽ inut̃o habens¬
despũ scõ. Nã etiã siita queramꝰ enodaci fortassi qͣ dicimꝰ appatebit.
q̃mͦ misit dĩ filiuĩ suũ. Iussit ut ueniret. atq ille uibenti obtempans¬
uenit. an rogauit. an tantũ mͦ ammonuit. S q libet hoꝵ sit. uerbo
utiq factũ ẽ. Dĩ aut̃ uerbũ. ipse ẽ dĩ filiꝰ. Qua ꝓpt̃ cũ eũ pat᷑ uerbo
mist apatre ⁊ uerbo eiꝰ factũ ẽ ut mitteret᷑. Ergo apitre ⁊ filio miss

Expanded text:
 non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. alibi autem de ipso saluatore ait: qui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respondebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellmissus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separato Spiritu sancto, de quo apte aperte dicitur: Invenu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ⁊ nc̃ dñs misit me ⁊ sp̃s eiꝰ. Portasse aliqͥs cogat ut dicamꝰ eti
ascipso muissũ eẽ filiũ. quia ille mariȩ cõceptꝰ ⁊ partꝰ opatio trini¬
tatis ẽ. qͣ creante onũa creant᷑. Et qͦmͦ iã in qͥt pat̾ eũ misit. supse se
ficauit. si scipsũ scĩficauit : ũtrũq enĩ idẽ dñs ait. quẽ pat iniqͥt
sc̃ficauit. ⁊ misit inhuĩc mũdũ. uo diciti qͥa blasphemat. qm̃ dic̃

Expanded text:
dicere: Et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus. Fortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est, qua creante omnia creantur, et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse anctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blasph
Abbreviated transcription (Latin):
ufibilẽ uerũ ⁊ ĩ comutabilẽ ꝑ manere substantiã. ac ꝑ hoc inuera
⁊ sincera in niortalitate cõsistere. no qui nusquã apparuisse corporei
potestati corporeã creaturã. in pace catholica pacifico studio reqͥ¬
rainꝰ parati corrigi si fr̃ne ac rixte rep̃hendim. parati etiã si ab
in imico uera tam̃ dicente mordem. utrũ in discrete ds̃ appa¬

Expanded text:
visibilem, verum et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeisubjectam suae potestati corpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus appa
Abbreviated transcription (Latin):
hiuic formȩ coaptatã. ⁊ cõ gruentẽ fe̾cisse. fide retinemus. S nes¬
cio quomꝰ amplius ⁊ in ipsuis formȩ caritatẽ excitam᷑. ꝑfidẽ qͣ
credimꝰ uixisse sic alique. ⁊ spẽ qua nos quoq ita posse uiuere.
quia homines sumꝰ. ex eo qd aliqͥ homines ita uixer̾. minime des¬
ꝑamus. & hoc ut desidemus ardentius ⁊ fidentius dep̃cemur.
ita ⁊ ipsoꝵ uitã fac̃ a nob̾ diligi formȩ̨ illiꝰ dilectio. scđ̾m quã ui¬
xisse credunt᷑. ⁊ illoꝵ uita er̾edita in eandẽ formã flagrãtiorẽ
excitat caritatẽ. ut qͣnto flagrantius diligimꝰ dm̃. tanto cer¬
tius sereniusq uideamꝰ. quia indõ cõspicimus in comutabile
formã iusticiȩ. scđ̾m quã hominẽ uiuere oportere iudicaniꝰ.
Ualet gͦ fides ad cognitionẽ ⁊ ad dilectionẽ dĩ. ñ tãquã om̃ino
in cogniti. aut om̃ino ñ dilecti. s qͦ cognoscat᷑ manifestius. ⁊ qͦ
firmius diligatur

Expanded text:
 fide retinemus, sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ infamia ⁊⁊ bonã famã. ut seductores ⁊ ueraees. ut quiug¬
noramur ⁊ cognoscimur. quasi mo¬
rientes. ⁊ ecce uuu¬
mus. ut coerciti ⁊ ñ mortificati. ut tristes. sempaut
gaudentes. sic̃ egeni multos aut̃ ditantes. tatiquã nichilloa¬
bentes. ⁊. om̃ia possidentes. &iuo gͦ q accendinur in dileccionẽ¬
pauli apłi. eũ ista legimus. nisi qͦ credimꝰ eũ ita uixisse. Uuien¬
du tam̃ sic ee dĩ ministris. ñ de aliquibꝰ auditũ eredimus. s ii¬
tus apud nos uł pocuis supͣ nos in ipsa ueritate cõspicimꝰ. Iilũ

Expanded text:
tem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur; quasi morientes, et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tamquam nihil habentes et omnia possidentes. Sicut ergo ista contraria cPauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius
Abbreviated transcription (Latin):
ut desit uita sic̃ deẽ insipienti sapientia s ut minꝰ sit. nec
tale aliqͥd indõ fit. qͥa om̃ino ĩ comutabilis manet. Quã¬
obrẽ nichil in eo scđm acordens dr̃ quia niehil ei accidit. Nec
Omĩa enĩ accidũt eis quȩ uł amitti possut̃ uł minui. ⁊ magni¬
tudines. ⁊ qualitates. ⁊ qd dr̃ ad aliqͥd sic̃ amicierȩ. ꝓpinquitateᷤ.¬

Expanded text:
ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino incommutabilis manet. CAobrem nihil in eo secundum accidens dicitur, quia nihil ei accidit; nec omnia enim accidunt eis, quae vel amitti possunt vel minui, et magnitudines et qualitates; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ccidens aut̃ ñ dici solet nisi qd aliqͣ mutatione eiꝰ rricũ
accidit. amitti potest. Nã re si quedã dicunt᷑ accidentia in
corui. color niger.amittit eũ tam̃. ñ quidẽ qͣm dui pluina
ẽ. s quia ñ semꝑ ẽ pluma. Qua ꝓpt̾ ipsa matheries mutabił
ẽ. ⁊ ex eo q desinit eẽ illud am̃al uł illa pluma. totũq. c̃orpꝰ
tione amittat᷑. sicuti capilli hominũ nigritudo. qm̃ dĩ ca¬
pilli s̃possunt albescere. separabile accid ens dr̃. S diligent̃ in¬
tuentibꝰ satis apparet. ñ separatione qͣsi emigrare aliqͥd a capite
dũ canescit. ut nigritudo inde candore succedeme discedat.
⁊ aliqͦ eat. s illã qualitatẽ coloris ibi uerti atq mutari. Hi¬
chil itaq accidensidõ. quia nichil mutabile aut amissibile.
Qđ si ⁊ illud dici accidens placet qd licet ñ amittat᷑. iiuit᷑
tam̃ uł auget᷑. sicuti ẽ am̃ę uita. Hã ⁊ qͣndui amã ẽ tãdiu
cũ sapit. minuq. cũ desipit. fit etiã hinc aliqua mutatio. ñ

Expanded text:
ccidens dici non solet, nisi quod aliqua mutatione eius rei cui accidit amitti potest. Nihil itaque accide corvi color niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud tione amittatur; sicuti est capillis hominum nigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non amittatur, minuitur tamen vel augetur, sicuti est animae vita: nam et quamdiu anima est, tamdiu cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non
Abbreviated transcription (Latin):
ui uentre. ita in memoria reposuerit. potuerit recordando qͦdã
mͦ ruminare ⁊ in disciplinã q sic didicerit trahicere. Qđ si fuerit
om̃i moda ob liuione deletũ. rursus doctrina duce in ueniat᷑
q̃ peuitus exciderat. ⁊ sic inuenietur ut erat. Deopim¬

Expanded text:
in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quodam in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quodam modo ruminare, et in disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omnimoda oblivione deletum, rursus doctrina duce ad id venietur quod penitus exciderat, et sic invenietur ut erat. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
erudit᷑ añs memoriȩ com̃dat᷑. ut sit qͦ redire possit. quȩ cogit᷑
uide transire. qͣmuis sit ad memoriã cogitatio ñ rediret. atq ibi¬
q com̃dauerat in ueniret. ułut rudis adhoc sic̃ ducta fuerat du¬
ceret᷑. Idq. in ueniret ubi primũ in uenerat in illa in corpo¬
rea ueritate. unde rursus quasi deseriptũ in memoria figeret᷑.
Neq enĩ sic̃ manet uerbi grã quadrati corporis in corporalis ⁊ in¬
mutabilis ratio. sic in ea manet hominis cogitatio.si tam̃ ad eã
sine fantasia spacii localis potuit ꝑuenire. aut si alicuiꝰ artifi¬
ciosi ⁊ inusici soni ꝑ moras tpr̃is transeuntis numerositas
cõ p̃ hendat᷑ sine tpr̃e stans in quodã secreto altoq silentio.tã¬
diu saltẽ cogitari potest. quã dui potest ille cantꝰ audiri. Tam̃
ꝙ inde rapuerit.⁊ si transiens m̃tis aspectꝰ ⁊ quasi glutiens

Expanded text:
eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atque quod commendaverat ibi inveniret, velut rudis ad hoc sicut ducta fuerat duceretur, idque inveniret ubi primum invenerat, in illa scilicet incorporea veritate, unde rursus quasi descriptum in memoria figeretur. Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis et incommutabilis ratio, sic in ea manet hominis cogitatio; si tamen ad eam sine phantasia spatii localis potuit pervenire. Aut si alicujus artificiosi et musici soni per moras temporis transeuntis numerositas comprehendatur, sine tempore stans in quodam secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens
Abbreviated transcription (Latin):
accomodata sunt usibꝰ necessaria docum̃ta historica cognitiõe
colligimꝰ. De his gͦ sermo cũ fit: eũ scientiȩ serionẽ puto discer¬
nendũ asermone sapientiȩ. ad quã ꝑtinent ea quȩ nec fuer̃ nec
cunt᷑. sine ulla mutabilitate tp̃rũ. Nõ enĩ sic fuer̃ ut eẽ desi¬
ułuti corpora. s in natura in corporali sic intelligi p̃sto sũt mentĩ
aspectibꝰ sic̃ ista in locis uisibilia. uł cõtrectabilia corporis sensib
Nõ aut̃ solũ rerũ sensibiliũ in locis positaꝵ. sine spaciis localibus
manent intelligibiles in corporalesq rationes. uerũ etiã motio¬
nũ in temporibꝰ transeuntiũ. sine tẽpoꝵ transitu stant. etiã ipse
utiq intelligibiles. ñ sensibiles ad qͣs m̃tis acie ꝑuenire paucoꝵ ẽ.
luti acies ipsa reuerberata repellitꝰ. ⁊ fit rei ñ transitoriȩ. tran¬
sitoria cognitio. quȩ tam̃ cognitio transiens. ꝑ disciplinas quibꝰ

Expanded text:
accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec cuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desiveluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem solum rerum sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles incorporalesque rationes; verum etiam motionum in temporibus transeuntium sine temporali transitu stant etiam ipsae utique intelligibiles, non sensibiles. Ad quas mentis acie pervenire paucorum esluti acie ipsa reverberata repellitur, et fit rei non transitoriae transitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus
Abbreviated transcription (Latin):
grecis. Et qͥd ẽ in ȩt̾̃nis excellentius quã ds̃ cuiꝰ soluiꝰ in comuta¬
bilis ẽ natura. ẽt qͥs cultus eiꝰ. nisi amor eiꝰ: q̃uo nẽ desideramꝰ

Expanded text:
graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutagraecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et
Abbreviated transcription (Latin):
modũ suũ bonũ siq in ea inflat uł inflare assolet. ȩt̃noꝵ caritate.
uincat᷑ quȩ ñ inflat. s ut scimꝰ edificat. Sine scientia qͥpe. nec
uirtutes ipsȩ quibꝰ recte uiuit᷑ possunt haberi. ꝑ quas hec uita
rebꝰ ⁊ illa sapientiȩ. hȩc scientiae deputat᷑. qͣmuis enĩ ⁊ illa quȩ
saprentia ẽ posfit scuentia nuncupari. sic̃ ⁊ apłs loquit᷑ uibi di¬
cit. uuẽ scio exparte. tunc aut̃ cognoscã. sic̃ ⁊ cognitꝰ sũ: Quã
scientiã ꝓfecto cõtẽplationis dĩ uult intelligi. ꝗđ scoꝵ sũmũ
tatione distinguit. licet ñ ibi ex plicet qͥd int̃ sit ⁊ unde pos¬
sit utrũq dinosci. Uerũ scripturaꝵ scaꝵ multiplicẽ copiã
scrutatus. in uenio scriptũ eẽ in librũ iob. eodẽ scõ uiro loquẽte.
ecce pietas ẽ sapientia. abstinere aut̃ amalis scientia ẽ. In hac
differentia intelligendũ ẽ ad cõtẽplationẽ sapientiã. ad actio¬

Expanded text:
modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit scientia nuncupari, sicut et Apostolus loquitur, ubi dicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum ; quam scitatione distinguit, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actio
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ mͦ auctoritas eẽ dm̃ p̃dicat. S ⁊ om̃is quȩ noꝰ circũstat
ad quã noꝰ etiã ꝑtinemꝰ. uniuersa ipsa rerũ natura ꝓelamat
habere se p̃stantissimũ cõditorẽ. qͥ nob̾ m̃tẽ rationẽq natura¬
lem dedit. qͣuiuentia ñ uiuentibꝰ sensu p̃dita ñ sentientibꝰ
intelligentia ñ intelligentibꝰ. in mortalia mortalibꝰ. inpoten¬
tibꝰ potentia. in iustis iusta. speciosa deformibꝰ. bona malis. ĩ¬
corruptibilia corruptibilibꝰ. ĩ mutabilia mutabilibꝰ. in uisibi¬
lia usibilibꝰ. incorporalia corporalibꝰ. bã miseris p̃ferenda
uideamꝰ. Acꝑ hoc qm̃ in rebus ereatis ereatorẽ sine dubita¬
tione p̃ponimꝰ. oportet ut eũ ⁊ sũne iuiuere. ⁊ cuncta sen¬
tire. atq in telligere.⁊ mori corrũpi. mutariq ñ posse. nec

Expanded text:
tantummodo auctoritas esse Deum praedicat, sed omnis quae nos circumstat, ad quam nos etiam pertinemus, universa ipsa rerum natura proclamat, habere se praestantissimum Conditorem, qui nobis mentem rationemque naturalem dedit, qua viventia non viventibus, sensu praedita non sentientibus, intelligentia non intelligentibus, immortalia mortalibus, impotentibus potentia, injustis justa, speciosa deformibus, bona malis, incorruptibilia corruptibilibus, immutabilia mutabilibus, invisibilia visibilibus, incorporalia corporalibus, beata miseris praeferenda videamus. Ac per hoc quoniam rebus creatis Creatorem sine dubitatione praeponimus, oportet ut eum et summe vivere, et cuncta sentire atque intelligere; et mori, corrumpi, mutarique non posse; nec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ am᷑. uisu m̃tis aspicimꝰ. atq inde cõceptã rerũ ueracẽ
noticiã. tã quã uerbũ apud nõ habemꝰ. ⁊ dicendo urtuꝰ
gignimus. nec a nob̾ nascendo discedit. Cũ aut̃ ad alioᷤ lo¬
quimur uerbo intus manenti ministeriũ uocis adhibemꝰ
aut alieuiꝰ signi corporalis. ut ꝑ quandã cõmeinorationẽ
sensibilẽ. tale aliqͥd fiat etiã in am̃o audientis. quale de
loquentis am̃o ñ recedit. Hichil itaq. agimꝰ ꝑ membra cor¬
poris. in factis dictisq nr̃is. quibꝰ uł apꝓbant᷑ uł in ꝓbant᷑
mores hominũ qd ñ uerbo apud nos intus edicto p̃uenimꝰ.
rit. Qđ uerbũ. amore cõcipit᷑. siue creaturȩ suie crratoriꝰ.
idẽ aut nature mutabilis. aut in comutabilis ueritatis.

Expanded text:
icimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisque nostris, quibus vel approbantur vel improbantur mores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimusrit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut incommutabilis veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
De subrectiore qua filiꝰ subiei
ad patrẽ in forma serui ap̃s
ascenderet.
Quomodo traditurus fit reg
autẽ minor.
Deunitate ꝑ sonȩ filii dĩ ⁊ filu

Expanded text:
De subiectione, qua filius subiciead patrem in forma serui Christus ascenderet. Quomodo traditurus sit regnautem minor; et unitate person
Abbreviated transcription (Latin):
set eẽnt ꝓfecto. ⁊ si easdẽ sententias habentes. multo tam̃ eno¬
datiores atq planiores qͣntũ rerũ tantaꝵ explicandaꝵ diffi¬
cultas. ⁊ facultas nr̃a pateretꝰ. Sunt aut̃ qui primoᷤ quatuor
uł pocius qͥnq etiã sine ꝓemiis habent. & duodecimũ sine
ertrema parte ũ parua. S si eis hȩc editio potuerit in no¬
tescere. omĩa si uoluerint ⁊ ualuerint emendabũt. Peto san
ut hanc epłam seorsũ quidẽ. s tam̃ ad caput eoꝵ de libroꝵ
iubeas ante pomi.ORA PRO NO BIS. EXPIICIT

Expanded text:
set, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enoset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuorvel potius quinque etiam sine prooemiis habent, et duodecimum sine extrema parte non parva: sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia si voluerint et valuerint, emendabunt. Peto sane ut hanc epistolam, seorsum quidem, sed tamen ad caput eorumdem librorum jubeas anteponi. Vale. Ora pro me. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
eũ hominẽ fuisse: ñ utiq Alioqͥn nẽ ñ ẽ quẽ diligamꝰ. quan¬
do quidẽ homo ille iã ñ ẽ. Ama enĩ eiꝰ acorpore separata er dnio
ꝗͣ in illo amamus. etiã nc̃ uiuere eredimꝰ. Amamus enĩ am̃um
iustũ. Ea qua gͦ generali aut speciali regula insi quia scumꝰ ⁊qͥd
sit am̃s ⁊ qͥd sit iustus. & am̃s quidẽ qͥd sit ñ in congrue uo dicimꝰ
idõ nosse. quia ⁊ nos habemus amũ. Neq eiũ unꝗͣ ocłis uidimus.
⁊ersimilitudine usoꝵ plurimã notionẽ generalẽ specialẽ ue¬
ꝑcepini s pocius ut dixi. quia ⁊ nos habentus. Quis enĩ ta intuse
scitur seq ipsũ eẽ sentit. qͣm io qͦ etiã cetera sentiunt᷑. idẽ apseam̃s.
Nã ⁊ motꝰ corpoꝵ quibꝰ p̃ter noᷤ alioᷤᷤ uiuere sentimꝰ exnrã similitu¬
aine agnoscimꝰ. quia ⁊ nos ita mouemꝰ corpus uiuendo. sic̃ illa
corpora moueri aduertimꝰ. Heq enĩ eũ corpꝰ uiuũ mouet᷑ apit

Expanded text:
n est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimunquam oculis vidimus, et ex similitudine visorum plurium notionem generalem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitur, seque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra similitudine agnoscimus: quia et nos ita movemus corpus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ uerũ uideat. ⁊ ipsũ uerũ ustũ am̃ũ uideat. ⁊ sit ipse am̃s
⁊ ñ sit iustus am̃s que apud se uidet. Nũ ẽ ⁊ alius am̃s iustꝰ in
amõ ñ dũ iusto. aut si ñ ẽ quẽ ibi uidet.⁊ cũ uidet dic̃ qͥd sit am̃s
iustus. nec alibi quã inse uidet cũ ipse ñ sit am̃s iustus. An illud
qd uidet. ueritas ẽ interior. p̃sens am̃o quieã ualet intueri. Noq
om̃s ualent. & qui intueri ualent hoc etiã qd intuent᷑ ñ om̃s
fut̃. Hoc ẽ nõ sũt etiã ipsi iusti aiñi. sic̃ possunt uid̾e ac dicere.¬

Expanded text:
 sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipse hoc idẽ cernit. etiã sĩ sit ⁊ ipse qͥ cernit. Iustũ uͦ cũ io
dic̃. id qͣ ꝓpse ẽ. cernit ⁊ dic̃. & ubi etiã ipse cernit. nͥ apud

Expanded text:
et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfene possẽ ad oculoᷤᷤ hominũ qui alexandriã nominauer̃.
ꝓfecto aut oñs dicerent ñ ẽ ipsa. aut si dicerent ipsa ẽ. multũ
picturã eiꝰ. ipsã tañ eẽ nescirẽ. s eis crederẽ qui uisã tene¬
rent. Hõ aut̃ ita quero qͥd sit iustus. nec ita inuenio. nec ita
intueor. cũ id edoqͦr. Nec ita ꝓbor cũ audior. nec ita ꝓbo cũ audio.
quasi tale aliquid ocłis uidim. aut ullo corporis sensu didicerini.
aut ab eis qui ita dicidissent audierĩ. Cũ enĩ dico ⁊ sciens dico.
uistus ẽ am̃s. qui scientia atq ratione inuita ac moribꝰ sua cuiq
distribuit. ñ aliquã re absentẽ cogito sic̃ carthaguiẽ aut fingo
ut possũ fic̃ alexandriã siue ita sit. siue ñ ita. s p̃sens quidoã
cerno. ⁊ cerno apud me.⁊ si ñ sũ ipse qđ cerno.⁊ multi si audi¬
ant a pꝓbabut. ⁊ qͥs qͥs me audit atq. scient̃ ap ꝓbat. apud se

Expanded text:
proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum uram ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se