comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ crpriani festi¬
uitatem sicut
omnib notum
est hodie cele¬
bramus. et natali
sicut dicunt imminente uinde¬
miae: natalem eius martrrii
procuramus: Conueniunt igitur
uota nr̃a: uel mundi Mundus
uindemiarum ubertate laetatur:
quidem passio: uindemiis com¬
paranda est: Sicut enim uua¬
rum expressione uinum fun¬
ditur: ita et scõrum martyrio
uini uice sanguis effunditur:
Hisi quod uuã temporales fruc¬
tus praestat: passio sempiternos:
Recte ergo: martyrium uinde¬
muis comparatur: Habet enim
et ebrietatem suam: habet etcali¬
cem suum: Dequo dicit propħa
dauid: et calix tuus in ebrians
quam praeclarus est Et ipse dñs
inpassionis suae exitu constitutus.
ait: Pater: sipossibile est transeat
calix iste ame Et iterum pre ꝑha
Calicem salutaris accipiam: et nom̃
dñi inuocabo: Recte in quam
calix martrrio comparatur. quia
sicut calix cumbibitur omnis hu¬
mor noxius uini calore dequo¬
quitur. ita et martrrii poculum
cum hauritur: ons peccatoris

Expanded text:
i Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; quidem passio vindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dari: Misitq et decollauit iohan¬
nem: et adlatumest caput eius
indisco. et datum est puellae: et
puella detulit matri suae Audis¬
tis fr̃s: quanta natasit deuolup¬
tate crudelitas. delibidine impi¬
etas Adlatum est caput iohan.
domus. fiunt de pransoribus ex¬
uiuium: fit cibus caedes. uinum
transit in sanguinem: finis ad¬
ponitur innãtali. in ortu exibet᷑
occasus. conuiuium mutatur in
infunus. tragoediȩ ꝑsonant secu¬
lorum: Intrat bestia: non puel¬
la Quaerit caput amputare:
non saltare: Discurrit fera: non
crescit augmentis Fit grandis cru¬
delitate: non corpore: Et singula-¬
ris fera usq dum capiat predam:
fremit ore. dentibus frendit: ferrum
non susce̾pit sed producit Premoni¬

Expanded text:
dari, misitque decollari Joannem, et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus fiunt de pransoribus svivium; fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, convivium in organa tragoediam personant saecularem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed producit. Verum n
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis astris munda. cęlebris
hominibus. multum amabilis.
sanctior uniuersis: quae sola digna
fuisti portare talentum mundi :
dulce lignum. dulces claui: dul¬
sentem cateruam. intuis hodie
laudibus congregatam: tuo uexil¬
lo signatam: haec cum dixis set:
preciosissimam partem ligni
quam secum detulerat. lõco suo
restituit: Tunc renouante deo
antiqua miracula: die eodem mor¬
tuus unus recepit propriam uitã.
paralitici quattuor ad eptisunt
sanitatem amissam: Leprosi
autem receper̃ munditiam: Quin-¬
decim quoq ceci ad lumen sunt
restituti : plures quoq ademoniis
erepti. multiq auariis sunt infir¬
mitatib liberati: Iunc imperator
oratione peracta. offerens dõ¬
multa donaria: aeccłas dĩ reparari
fecit ex regis sumptibus : Reddens
priuilegia auctoritate probata:
restituens captiuos in propria:
Dans oportuna presidia. constan¬
tinopolim rediit fretus uirtute¬
diuina. perseuerante scaẽ crucis
signaculo miraculi plurima in¬

Expanded text:
 astris, mundo celebris,  astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare talentum mundi; dulce lignum, dulces clavos, dulsentem catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus divina perseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum plurima in
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc imperator gaudens in
depositis imperii insignibus.
discalciatus protinus linea tan¬
tum zona precinctus : crucem
dñi inmanus suscipiens. per¬
fusus facie lacrimis. ad caelum
oculos erigens: properat adpor¬
tam usq progrediens Mox illo
humiliter propinquante : duri¬
cia lapidum caeleste ꝑsensit
imperium: Statimq porta se
subrigens: liberum intrantibus
pate fecit in gressum: Odorque
suauissimus. qui
Ii persarum prouin¬
tiã longuo terrarum spatioͬ hie¬
rosolimis fuerat e lapsus: mo¬¬
saest rediit. omniumq pectora
congregatorum infudit: Uince¬
bat enim aromata omnia: tere¬
binti naturam. etbalsama. atque
myrra: Confestim igitur popula¬
ris gaudii fauor in altum sublatus:
diuinam laudabat potentiam:
Sicque gloriosus augustus erum¬
pens inlaudibus: ait. Ocrux am¬
mirabile signum. inqua dñs nr̃
cius adorandus thronis et angelis.¬
et niueis candoribus. radiante tur¬
ba uirtutis: effusus est inp̃cium
nr̃ae salutis Ocrux splendidior¬

Expanded text:
Tunc imperator gaudens in depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus quide Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus mosa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, in qua Dominus ejus adorandus, thronis et angelis, niveis candoribus radiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior
Abbreviated transcription (Latin):
cumq postulasset abeo: Atilla
premonita amatre sua: damihi
inquit indisco caput iohannis
baptistue Haecest mulier anti¬
qua malitia: quae adam eiccit
de paradrsi deliciis. Haec caelestes
homines: facit terrenos Haec.
humanum genus mersit in infer¬
num: Haec̃ uitam abstulit mun¬
do propter unius arboris pomum:
hoc malum: quod homines du¬
cit ad mortem: hoc malum
fugit helias propheta: et cuius
lingua cdauis facta est caeli.
tam quam reus fugit a facie
mulieris Haec inuenit uerum
laborem et pressuram : quae nunc
occidit iohannem baptistam:
Deicit pueritiam. perdit iuuen¬
tutem: in licitet. inquietat emor¬
tuam senec tutem: Premonita
inquit amatre sua. da mihi
inquit indisco caput iohannis bap¬

Expanded text:
cumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, in disco caput Joannis Bap
Abbreviated transcription (Latin):
o sa sc̃ĩtas: Inimica castitas in pudi¬
cis corruptis integritas poena:
luxuriosis aduersa frugalitas.
hoc euangelista cum dicit: Dicebat
uxorem philippi fratris tui Ecce
unde iohannes offendit: ecce
unde herodes furit: Malos qui
monet offendit: Incurrit odium
qui arguit criminosos: Dicebat .Ui.¬
iohannes quod erat legis. quod
iustitiae. quod erat salutis: certe
quoderat non odii sed amoris:
Ecce qualem consecutus est ab impio.
propietate mercedem: Volens in¬
quid occidere eum: timuit popłm
facile deuiat aiustitia: qui incau¬
sis non dm̃ sed homines formidat:¬
auidiores reddit ad crimen: Et
aestuat animo: quousq ꝑficiat
quod cogitat malum: Solus enim
dĩ est timor. qui nocentes corrigit.
fugat crimina. in nocentiam seruat
perpet m tribuit facultatem: Sed
audia mus ipsam iohannisbeatis¬
simi: passionem: Die inquit natalis
herodis. saltauit herodiadis filia eius¬
in medio tridinio: et placuit hero

Expanded text:
osa sanctitas, inimica castitas impudiosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, hoc evangelista cum dicit: Dicebat uxorem Philippi fratris tui. Ecce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed homines pertavidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, et placuit Hero
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerem: Herodes. tu adulteri¬
um facis. et in carcerem uadit
secutor Rogo ubi rerum facies.
ubi forma. ubi pudor. ubi existi¬
matio publici cognitoris: ubi ds̃
ubi homo. ubi fas. ubi lex. ubi
ipsius iura naturae ͦ simul om¬
nia sunt herodes te agente. te
iudicante: te uiuente confusa.
te diuulgat producta in publi-¬
causam custodiȩ qui requirit.
inte inuenit quod puniat : et in
iohanne quod doleat: Iohannes
urbi notus. fame uirtute cõgnitꝰ.
celebratissimus scitate: Dum ad¬
trahit ad se inquisitores in iuriae.
facit. ut tuus cunctis innotescat
in cestus: agit ut te habeat confu¬
sio publica: quem corrigere non
ta: Herodem iohannes monitis
non accusatione pulsauit: ut¬
corrigere uoluit non perire:
Sed herodes facibus libidinis ar¬
dens: perire maluit quam redi¬
re : et uxorem fratris inlicite pos¬
num: innocentiae inimicds Odio.¬
sa fit semper libertas: Nam uirtus
contraria est uitiosis. sacrilegis ex¬

Expanded text:
in carcere. Herodes, tu adulteriin carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit secutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. te divulgat producta in publicausam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non Herodem Joannes monitis, non accusatione pulscorrigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite posnum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis ex
Abbreviated transcription (Latin):
pudititiae tĩtulus. castitatis
exemplum. pęnitentiae uia.
peccatorum uenia: fidei disci¬
plina Iohannes maior homi¬
ne. par angelis. legis summa.
euangelii satio. apostolorum
uox. silentium prophetarum.
lucerna mundi: precursor
totius medius trinitatis Ethic¬
tantus datur incestut. traditur
adulttrae: addicitur saltatrici:
Mento ergo confusa sunt uiscera.
corda tremuerunt: At uero hero
nem. temerauit regnium. corrũ¬
pit quicquid erat religionis. qđ
quod fidei. quod disciplinae perdi¬
dit et confudit: Herodes sicarius
in ciues. in nobiles latro. insocios
populator: indomesticos predo.¬
plebis inter emptor. occisor filiorũ:
insitim sanguinis permanebat:
Hincest quod iohannis sanguinem
pium: inpoculo crudelitatis ab¬
soluit: Sed ista lectio: iam loquitur:
Herodes inquit tenuit iohannem:
et alligauit eum: Qui uincu¬
la soluerat peccatorum. peccato¬
ris uincus alligatur: ut uincta.
uenia: locum ueniae non relin¬
quat: Alligauit eum: et posuit

Expanded text:
astitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium prophetarum, lucerna mundi, praeco judtotius medius Trinitatis, datur incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. At Herodes ipnem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, populator in socios, in domesticos praedo, interemptor plebis, occisor filiorum, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit
Abbreviated transcription (Latin):
Hi sunt triumphatores et amici
dĩ. qui contempnentes sceleratoꝵ
iussa principum: modo coro¬
nantur et accipiunt palmas
laborum. qui fundati erant su¬
pra firmam petram idest dñm¬
xp̃m: Detalibus ethuiusmodi.
apostolus mente compunctus:
ingemiscens ait: Sc̃i ludibria
et uerbera experti : insuꝑ uincu¬
la etcarceres: Lapidatisunt:
sectisunt : temptati sunt : in occi
sione gladi mortui sunt: Circũ¬
ierunt in me lotis: inpellibus
caprinis: Egentes. angustati
afflicti. quibus dignus nonerat
mundus: Et cetera: Et beatus
papa gregorius. in expositione
cuiusdam̃ euangelii. de istis et¬
huiusmodi bellatoribus quaeri¬
moniam faciendo: ecce inquit
electi dĩ carnem domant. sp̃m
roborant. demonibus imperant.
uirtutibus coruscant: praesentia
despiciunt. aeternam patriam
uocibus moribusq predicant:
Eam etiam moriendo diligunt.
atque ad illam pertormenta per¬
tingunt Occidi possunt: etfleti
nequeunt: Et si coram hominibus

Expanded text:
Hi sunt triumphatores et amici Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati snt. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus, et caetera. Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocibus moribusque praedicant: eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt; et si coram hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
nescit. quid faciat dñs eius: Uos
autem dixi amicos: quia omnia
quaetumq audiui apatre meo.
nota feci uobis: Et quodcumq
ligare uoluissent super terram
ligatum. eẽ. in caelis. etquod cumq
soluerent super terram. solutum
esse in caelis promisit Et iterũ
cum uenisset ad iudicandum scłm.
eos suꝑ sedes duodecim esse sessu¬
ros. et secum iudicaturos orbem
terrae : praedixerat: Talib ut credimꝰ
patronis: subiecta dies haec declara¬
tur¬
is subsecutum est triumphale
m̃artrrum nomen: qui ꝑ diuersa
tormentorum genera xp̃i passionẽ
non lassescentibus praecordiorum
mentibus imitabantur: Alii
ferro perempti. alii flammis exusti:
alii flagris uerberati: Alii uectib
perforati: Alii cruciati patibulo:
Alii uiui decoriati: alii uinculis
mancipati: Alii linguis priuati:
alii lapidibus obruti:. Alii frigo¬
re afflicti. alii fame cruciati
Alii uero truncatis manibus siue
ceteris cesis menbris: spectaculum
contumeliae inpopulis nudi
propter nomen dñi portantes:

Expanded text:
 quid faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaraturis subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes.
Abbreviated transcription (Latin):
nus apostolorum numerus: quos
a primis miraculorum uirtutib
ad componendum nouae fidei
fundamentum erigendumque
adhuc tenerȩ statum aeccłae.
quos capiebat mundus elegit.
Ut in omnem terram sonus eorum¬
exiret praedicationis. et infines
orbis terrae eorum procẽderent

Expanded text:
nus apostolorum numerus, quos nus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiaequos capiebat mundus, elegit, ut in omnem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terrae eorum verba procederent
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam p̃cedentium
patrum. quos ante legem et sub
lege scriptura sca demonstrante
cognouimus adhoc tantum modo
proferimus. ut facilius in tellegere
ualeatis quanta uel qualis sit
huius sacratissimȩ presentia diei.
cum omnibus his dequib loqui¬
mur: sine fine constat honesta:
Nunc uero reuertamur ad eos
quos unda baptismatis et effusio
sanguinis xp̃i aberrore paterni
delicti. absqualore uetustite gentili¬
tatis in nouo testamento pergrãm
oculi beati qui xp̃m incarne
uenientem uidere meruerunt:
Huius tam praeclare uisionis
iohannes baptista. qui eodem
angło quo xp̃s denuntiante con¬
cep̃tus est: in exordio praedicatio¬
nis atq baptismatis primatum
tenebat: Qui iħm peccata
mundi tollentem uidendo ag¬
nouit acdigito demonstrauit
Quo internatos mulierum.
uor: qui merito precursor dni
pracco iudicis. propheta altissimi
nuncupatur. quia nondum editus
adinferos descendentem. gloriosa
precucurrit passione: Huic ath¬
letae dĩ electo. concordat duode¬

Expanded text:
memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetustae gentilitatis, in novo testamento, per gratoculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum nte. Qui merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus,ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duode
Abbreviated transcription (Latin):
templantur:.Alia uero ita dõ
coniuncta sunt agmina: ut inter
haec etdm. nulli alii sp̃s intersint:¬
Qui salicet tantomagis ardent
amore: quanto subtilius claritatẽ
diuinitatis eius aspiciunt: Talibus
ut diximus. aprimordio incipientis
uitae beatorum spirituum distinc¬
tionibus: suꝑna caelorum regna
adõ conditore inperpetuum mira¬
biliter collocata subsistunt:¬

Expanded text:
templantur; alia vero ita Deo templantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt
Abbreviated transcription (Latin):
in perpetuum miro ordine colloco¬
uit: Dequibus plura loqui per¬
timescimus: quia soli dõ scire est
quomodo. uelquem ad modum
eorum nobis inuisibilis absque
contagione scu diminutione.
in sua sola puritate consistat
natura: Sed tamen nouem esse
angelorum ordines. ad dĩ iudicia
ac ministeria complenda: testan¬
te sacro eloquio cognouimus
Quorum principatus att potes¬
taf: subtiliter ac mirabiliter. dĩ¬
omnipotentis nutu distingui tur:
Alii exillis adnos inmundum
missi. futura praedicendo ꝑueni¬
unt: alii adhaec sunt constituti.
utper eos signa et miracula frequen¬
tius fiant: Alii subiectis ange¬
lorum spiritibus praẽsunt: eisq
adexplenda diuina misteria. dis¬
ponendo principantur: Alii mira
potentia cęteris praeminent: pro
eo quod eis adoboediendum.
angelorum agmina subiecta sunt:
Ahi tanta diuinitatis grã replen¬
tur. ut in eis dñs sedeat: etper cos
sua iudicia decernat: Alii tanto
perfectior scientia pleni sunt.
quanto claritatem dĩ uicinius con¬

Expanded text:
in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius con
Abbreviated transcription (Latin):
manet in aeternum: quia a dõ
digni inuentisunt: Fide p̃dari:
hospitalitate precipu Astũti
insensu : sapientes in opere:
Rebus secularibus locuplete:
reparatores orbis. atq screatores:¬
Iustitia insignes: long animes
insp̃e: Oboedientes in preceptis:
creduli in promissionibus: Suscep¬
perii posteritas non cessauit : quo¬
usque xp̃s exeorum germine
per uterum intactae uirginis.
qui spes est omnium gentium
natus in mundo choruscando

Expanded text:
manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terrarustitia insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus, fuperii potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine per uterum beatae Virginis, quae est spes omnium gentium, natus in mundo, coruscando
Abbreviated transcription (Latin):
prophetarum. cum quib locutus
est ds̃ et ostendit illis secreta sua
ut ea quaeuentura erant quasi pr¬
sentia spu sco inluminati agnosce¬
alii in pueritia. alii in iuuentute.
in sca meditatione assidui. metuq
moras intrẽpidi: Uerberabant
trrannos: sacrilegos interfecer̃:

Expanded text:
viri, cum quibus locutus est Deus, et ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati agnoscealii in pueritia, alii in adolescentiin sancta meditatione assiduus, metuque mortis intrepidus, verberavit tyrannos, sacrilegos interfecit,
Abbreviated transcription (Latin):
loria dilectissimi dominicȩ
passionis dequa nos ȩtiam
hodie locuturos esse promi¬
simus: humilitatis maxime
est miranda misterio. quaẽ omnes
nos et redemit & docuit: ut unde
datum est praetium. inde et iustitia
sumet᷑ur: Ommipotentia enim filii
dĩper eandem essentiam aequa:¬
lis est patri. potuisset humanum genꝰ

Expanded text:
loria, dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum gen
Abbreviated transcription (Latin):
pessimus sibi: quem xp̃c non ut eua¬
der& : sed neuideretur aufugit: In altũ
tendens. ccidit ebalto: cccelum pulsans.
intrac in ꝑfundum : Inse uedic cum
qui uitam conatur occidere. quia
capere non potest ꝑditionem salus.
occisionem uita. ae ternitas finem:
O ambitio quam cȩca semꝑ. o quam
p̃sumptio pessima. Oquam ꝑdit con¬
cessa: qui in concessa captat¬
iIII. Herodes obsidens terrenum regnũ:
impugnat.
uaceseste: terrenis in hians in ruit
diuina: ipsamq pietatem. sectatur:

Expanded text:
pessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum qui vitam conatur occidere: quia capere non potest perditionem salus, occisionem vita, aeternitas finem. O ambitio quam caeca semper! o quam praesumptio pessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur
Abbreviated transcription (Latin):
que uirtutes: aliquando quidem
suo exemplo.xp̃ianos fieri imitato¬
res suos iubet dicendo: Imitatores
nos imitationem extendit dicens:
Estote ergo imitatores dĩ: sicut filii
Rm̃i: Iam uero demonstrans quia
nih il ita hanc imitationem pariat.
quamsi ita uiuat aliquis ut bonum
eius in commune proficiat. atq uni¬
uersis utilia prouideat: adiunxit:
Ambulate incaritate: Ideo cum
dixis set imitatores mei estote : con¬
tinuo decaritate disseruit. quia
haec praecipuae uirtus homines

Expanded text:
us vincere. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines
Abbreviated transcription (Latin):
menti. euangelicis ministrasse prin¬
cipiis: et ab eodem sp̃u conditum
foedus secundum: aquo primum
fuerat institutum: Nam sicut a
postolica testatur historiaꝵ cũ
complerentur dies pentecostes essens
factus est repente decaelo sonus tam¬
quam aduenientis sp̃s uehementis.
et repleuit totam domum ubi erant

Expanded text:
menti evangelicis ministrasse prinmenti evangelicis ministrasse principiis, et ab eodem Spiritu conditum foedus secundum, a quo primum fuerat institutum. CAP. II. Nam, sicut apostolica testatur historia, dum complerentur dies Pentecostes, essentfactus est repente de coelo sonus tamquam advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum, ubi era
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam solemnitatem di¬
lectissimi inprecipius festis
es se uenerandam: omnium
catholicorum corda cognoscunt:
Nec dubium est quanta huic diei
reuerentia debeatur: quem sp̃s sc̃s
excellentissimo sui muneris miraculo
consecrauit: Nam ab illo die quo
dñs super omnem caelorum altitu¬
dinem addex teram dĩ patris conses¬
surus ascendit: decimus iste est.
qui ab eiusdem resurrectione quin¬
quagesimus nobis. in eo aquo coepit
inluxit: magna misteria et uete¬
rum sacramentorum continens et
nouorum: Quibus manifestissime
declaratur. et gr̃am pręnuntiatam
fuisse per legem: etlegem impletam
esse per grãm: Sicũt enim haebreo
quondam populo ab aegrptus libe¬
rato. quinquagesimo die post im¬
molationem agni lex dataest in
monte sina: itã post passionem dñi
quia uerus di agnus occisusest: quin¬
qua gesimo aresur rectione ipsius die.
in apostolos plebemq credentium
sp̃s sc̃ inlapsus est: utfacile diligens
xp̃ianus agnoscat intia ueteris testa¬

Expanded text:
odiernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in se et veterum sacramentorum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Christianus agnoscat initia veteris Testa
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ uocis eloquium prȩdicetur.
et omnis lingua confiteatur: Qm̃ dñs
autem sollempnitatem dilectis simi.
et iam illa nobis est adicienda deuotio:
ut ieunium quod ex apostolica tradi¬
tione subsequitur celeporemus:
Qua ethoc inter magna sc̃i sp̃s dona
numerandum est: quod ad uersum
concupiscentias carnis et insidias
diaboli. iciumorum nobis sunt col¬
lata praesidia: quibus omnes temp¬
tationes dõ adiuuante uincamus:
Quarta igitur et sexta feria ieiune¬
mus: sabbato autem apud beatum
petrum apłm uigilias celebremus.
patrocinante: eodem ora tionibus
nr̃is: ut in omnibus misericordiamdĩ
obtinere mereamur. per iħ m xp̃m

Expanded text:
humanae vocis eloquium praedicetur, humanae vocis eloquium praedicetur, et omnis lingua confiteatur quia Dominautem solemnitatem, dilectissimi, etiam illa nobis est adjicienda devotio, ut jejunium quod ex apostolica traditione subsequitur celebremus, quia et hoc inter magna sancti Spiritus dona numerandum est, quod nobis adversum illecebras carnis et insidias diaboli jejuniorum sunt collata praesidia, quibus omnes tentationes Deo adjuvante vincamus. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud beatum Petrum apostolum vigilias celebremus, patrocinante eodem orationibus nostris, ut in omnibus misericordiam Dei obtinere mereamur, per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
et nimium alumine ueritatis auersis:
Quisiue perignorantiae caecitatem.
suie per turpiqidinis appetitum. ad
illa non sacra ses execrata perueniunt.
quae propter gommunem uerecundi¬
amiinonsum nrõ sermone promenda :
cumiamłdundantissimȩ. ipsorum sint
catis auctorem. sp̃s sc̃s aliqua exparte
dignatus sit.. Nihil a distum prorsus
deilla uirtute peruenit: quam eccłae.
suae xp̃s et promisit et misit: Dicente
enim beato apło iohanne: Nondum
tnterat sp̃s datus. quia iħs nondum
erat clarificatus: dñi ascensio. dandi
sp̃s fuit ratio: Quemille neces seest ut
neget datum : qui ad consessum pater¬
nȩ̃ dexterȩ uerum in xp̃o hominem
negat esse promissũ. Nosautem
dilectissimi adbeatam aeternitatem
et animȩ et carnis. pergͣenerationem
festum r̾acionabili obsequio celebremus.
Confitentes cumbeato a postolo. qđ
dñs ihs ascendens in altum. captiuam
duxit captiuitatem. dedit dona homi¬
nibus: ut euangelium dĩ per omne

Expanded text:
et nimium a lumine veritatis aversis, et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda, cum jam abundantissime ipsorum sint tatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute pervenit, quam Ecclesiae suae Christus et promisit et misit. Dicente enim beato apostolo Joanne: Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus : Domini ascensio, dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae festum racionabili obsequio celebremus, confitentes cum beato Paulo apostolo, quod stus ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus : ut Evangelium Dei per omne
Abbreviated transcription (Latin):
numera martrrum milia ipsis suis
uictoriis probassent impletum esse
quod dñs promiserat dicens: Cum
autem tradent uos: nolite cogitare
quomodo aut quid loquamini:
Nonergo potuit promissio dñi pertot
aetatum inteualla differri. nec ille sp̃s
ueritatis quem nundus non accipit im¬
piorum: ita septieormem illam donoꝵ
suorum continuit lanitatem: ut tot
eccłae generationes sua inspiratione
fraudaret: donec prodigiosus turpium
mendatiorum signifer nasceretur:¬
quirepletus spũ diaboli sp̃ui resticit xp̃i:
et cum scĩs di hoc paracliti doctrina con¬
tulerit ut futura praedicerent: hic ne
falsitates eius ipse rerum processus ur¬
geret sacrilegarum in prudentium
fabularum. in praeteritas retor sit aeta¬
tes: etquasi nihil nos desempiternitate
contumeliam di et omnium bene con¬
ditarum iniuriam naturarum: Con¬
pugnantia mendatiorũ monstra con¬
texuit: Quib tandem suas insinuatu
rus in sanias nisi multum insipientibus

Expanded text:
numera martyrum millia ipsis suis numera martyrum millia ipsis suis victoriis probavissent impletum esse quod Dominus promiserat, dicens: Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini. Non ergo potuit promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes sua inspiratione fraudaret, donec prodigiosus turpium mendaciorum signifer nascereturspiritu diaboli, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate contumeliam Dei et in omnium bene conditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim ueritatis locutiones. quibus
manicheorum confutatur impie¬
tas: hac apertissime sententia cotũ
sacrilege falsitatis dogina prosternitur:¬
dam atque sublimem sequi uideren¬
tur auctorem: inmagistrosuo maniseste¬
scm apparuisse sp̃m crediderunt:
Promissumque adño paraclitum
non prius uenisse quamhic infelici
um deceptor oriretur. in quo ita sp̃s
dĩ manserit: ut non aliud fuerit ma¬
nis ipse quam sp̃s qui per ministeri¬
um corporeae uocis elinguae. dis¬
cipulos suos induceret in omnem
ueritatem: et numquam cognita
praeteritorum secreta reseraret:
Quod quam falsum quamque sit ua¬
num: ipsa euangelicae praedicatio¬
nis declarat auctoritas: Manis igi¬
tur minister falsitatis diabolicae.
et conditor superstitionis obscence:
eo tempore damnandus innotuit.
quo post resurrectionem dñi ducen¬
tesimus ȩt sexagesimus annus imple¬
tus est: Probo imperatore & pauli¬
no consulibus cum octaua iam in
xp̃ianos persecutio deseuiret: et in¬

Expanded text:
enim veritatis locutiones quibus enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosterniturdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, et numquam cognita praeteritorum secreta saeculorum reseraret. Quod quam falsum quamque sit vanum, ipsa evangelicae praedicationis declarat auctoritas. Manes ergo minister falsitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus innotuit, quo post resurrectionem Domini ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Probo imperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m quiiam dixerat omnia
quae audiui apatre meo noca feci uo¬
ritatem: num quid se dñs inferioris
intelllgentiae uolebat intellegi.
Aut minus aliquid quam sp̃m scm̃
apatre didicisse cum ipsesit ueritas
et nihil pater docere nihil sp̃s possit
docere sine uerbo: id eo quaesit dictũ
demeo accipiet. qm̃ quod accepit sp̃s
patre dante. dat etfilius. non enim¬
alia erat insinuanda ueritas: nec alia
praedicanda doc trina. sed oportebat
capacitatem eorum quido cebantur
augeri. et mulciplicari constantiam¬
dinem foris mitteret. et furorem per¬
sequentium non timeret Quod
utique apostoli. postea quam noua
dentius uelle et efficatius posse coe¬
perunt: Proficientes a prȩceptorũ
scientia ad colerantiam passionũ.
ut sub nulla iam tempestate trepi¬
dantes: fluctus scłi et elationes mun¬
di fide super grediente calcarent.
cumque audierit loquetur et fu¬
tura ad nunciabit uobis: non segni
intellectu dilectissimi. nec transito¬
rio accipiamus auditu: Prȩter alias

Expanded text:
m, qui jam dixerat: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci voin omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum ipse sit Veritas, et nihil Pater dicere, nihil Spiritus possit docere sine Verbo, ideoque dictum sit: De meo accipiet : quoniam quod accipit Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et muldinem foras mitteret, et furorem persequeutique apostoli, posteaquam Spiritdentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, cumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias
Abbreviated transcription (Latin):
uocum exultante conuentu. maiesta¬
tem sc̃ĩ sp̃s fuisse praesentem: nemo
tamen inhis quaecorporeis uisa sunt
oculis: diuinam eius putet apparuis¬
se substantiam: Natura enim in uisi¬
bilis. et cum patre filioq communis.
qualitatem muneris atq operis sui.
quauoluit significatione monstra¬
uit: proprietatem uero essentiae sucie.
in sua ditate continuit: Quia sicut
nec patrem nec filium: ita nec sp̃m scm̃
humanus potest uisus at tingere:
Intrinitate enim diuina nihil dissi¬
mile. nihil imparest. & omnia
quae deilla possunt substantia co¬
gitari: nec uirtute. necgła: Nec
aeternitate discreta sunt: Cumque
Siquidem et depatre sit filius unigenitus.
quaecumq creatura quae et patris et filii
est: sed sicut cumutroq uiuens et potens.
et sempiterne exeo quodest pater filius¬
q subsistens. Vn de cum dñs ante pas¬
sionis suae diem discipulissuis sc̃i sp̃s
sponderet aduentum. adhuc inquit
multa habeo uobis dicere. sed nonpo¬

Expanded text:
vocum exsultante concentu, majestavocum exsultante concentu, majestatem Spiritus sancti fuisse praesentem, nemo tamen aestimet in iis quae corporeis visa sunt oculis divinam ejus apparuisse substantiam. Natura enim invisibilis, et Patri Filioque communis, qualitatem muneris atque operis sui, qua voluit significatione monstravit, proprietatem vero essentiae suae in sua Deitate continuit: quia sicut nec Patrem nec Filium, ita nec Spiritum sanctum humanus potest visus attingere. In Trinitate enim divina nihil dissimile, nihil impar est; et omnia quae de illa possunt substantia cogitari, nec virtute, nec gloria, nec aeternitate discreta sunt. Cumque Siquidem cum et de Patre sit Filius unigenitus, quaecumque creatura, quae et Patris et Filii est, sed sicut cum utroque vivens et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis sancti Spiritus sponderet adventum, Adhuc, inquit, multa habeo vobis dicere, sed non po
Abbreviated transcription (Latin):
dispertite linguȩ tamquam ignis:
seditq supra singulos eorum: Et
repletisunt omnes sp̃uscõ:
et ceperunt loqui aliis linguis. pro¬
ut sp̃s sc̃s dabat eloqui illis: Quam
uel ox est sermo sapientiae: Et ubi
ds̃ magister est: utcito discitur
quod docetur: Nonest athibita
inter praetatio ad audiendum. non
consuetudo adusum. Non tempus
adstudium: sed spirante ubi uoluit
spu ueritatis. propriae singularum
gentium uoces: factaesunt in aecłae
ore communes: Ab hoc igitur die
tuba euangelicae praedicationis in to¬
nuit: ab hoc die imbres carismatum.
flummna benedictionum omne de¬
sertum. et uniuersam aridam rigauierunt
Qm̃ adrenouandam faciemtenae sp̃s
dĩ ferebatur super aquas: Et aduete¬
res tenebras abigendas: nouȩ lucis fulgu¬
ra coruscabant Cum micantium splen¬
et eloquium conciperetur ignitum
Cui adcreandum intellectum. consu¬
mendumq ꝑeccatum et efficatia in¬
ipsa rei gestę forma mirabilis nec
dubium̃ sit inillo omnium humanarũ

Expanded text:
linguae tamquam ignis, seditque supra singulos eorum. Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et coeperunt loqui aliis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis . O quam velox est sermo sapientiae, et ubi Deus magister est, quam cito discitur quod docetur! Non est adhibita interpretatio ad audiendum, non consuetudo ad usum, non tempus ad studium, sed spirante ubi voluit Spiritu veritatis , propriae singularum gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes. Ab hoc igitur die tuba evangelicae praedicationis intonuit; ab hoc die imbres charismatum, flumina benedictionum, omne desertum et universam aridam rigaverunt; quoniam ad renovandam faciem terrae Spiritus Dei ferebatur super aquas , et ad veteres tenebras abigendas, novae lucis fulgura coruscabant, cum micantium splenet eloquium conciperetur ignitum, cui ad creandum intellectum, consumendumque peccatum, et efficacia ilipsa rei gestae forma mirabilis, nec dubium sit, in illo omnium humanarum
Abbreviated transcription (Latin):
sine sp̃s sc̃i aduocatione nonfieri Nec
quemquam sine illo sicut expedit inge¬
miscere: aut sicut oportet orare. dicen¬
te apostolo: Quidenim oremus sicut
oportet nescimus. sed ipse sp̃s postulat
pronobis gemitibus in enarrabilibus.
ciosum est nimisq mortiferum. quia
numquam ueniam meretur: qui ab
interces sore deseritur: Omnes ergo
dilecas simi quimn dñm iħm credide¬
rant. in fusum sibi habebant sp̃m scm̃¬
et remittendorum peccatorum etiam
tunc apostoli acceperant potestatem:
cum post resurrec tionem suam dñs in¬
sufflauit et dixit: Accipite sp̃m sc̃m
quorum remiseritis peccata remitten¬
tur: etquorum detinueritis detenta er̃:
Sedilli perfectioni quae erat discipu¬
lis conferenda: maior gra et abundan¬
tior inspiratio seruabatur: perquam
et quae nondum acceperant sumerent:
et excellentius possint habere quae
sumpserant: Propter quod dñs dice¬
bat: Adhuc multa habeo uobis dicere:

Expanded text:
sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus ;tiabile est nimisque mortiferum, quia numquam veniam meretur, qui ab intercessore deseritur. dilectissimi, qui in Dominum Jesum crediderant, infusum sibi habebant Spiritum sancet remittendorum peccatorum etiam tunc apostoli acceperunt potestatem, cum post resurrectionem suam Dominus insufflavit, et dixit: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittentur eis; et quorum retinueritis, retinebuntur . Sed illi perfectioni, quae erat discipulis conferenda, major gratia et abundantior inspiratio servabatur, per quam et quae nondum acceperant sumerent, et excellentius possent habere quae sumpserant. Propter quod Dominus dicebat: Adhuc multa habeo vobis dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
poribus: eiusdem sunt sp̃s sc̃ĩficatio¬
ne uegetati. et sine hac grã: nulla
umquam instituta sacramenta.
nulla sunt celebrata misteria iet
eadem semper fuerit uirtus charis¬
matum. quamuis noneadem fuerit
mensura donorum: Ipsi quoq
huius uir tutis ab erat ab operibus
saluatoris: et cum discipalis alaret iu¬
firmitatum curationẽ: et eieiendorum
dȩmonum potestatem: eius utiq sp̃s
argiebatur effectus: in quo ipsum
umundis spiritibus imperancem iu¬
ditorum negabat impietas: et diuma
beneficia cliabolo deputabat: Unde
taliter blasphemantes: merito illam dñi
exepere sententiam quaait: Omne
peccatum etblasphemia remit ticur
hominibus. sp̃s autem blasphemia non
remittitur hominibus: Et qui cumq
dixent uerbum contra filium hominis
remicti tur ei: Quiautem dixerit con¬
tta sp̃m sc̃m: non remittitur ei: neq
in hoc scło neq infuturo: Un de ma¬
nifestum est peccatorum remis sioniẽ

Expanded text:
poribus, ejusdem sunt Spiritus sanctificatioporibus, ejusdem sunt Spiritus sanctificatione vegetati; et sine hac gratia nulla umquam instituta sacramenta, nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit mensura donorum. CAP. IV. Iphujus virtutis aberat ab operibus Salvatoris. Et cum discipulis daret infirmitatum curationem, et ejiciendorum daemonum potestatem, ejus utique Spiritus largiebatur effectus, in quo ipsum immundis spiritibus imperantem Judaeorum negabat 303 impietas, et divina beneficia diabolo deputabat . Unde taliter blasphemantes merito illam Domini excepere sententiam, qua ait: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittetur hominibus. Et quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis, remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem