comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. obscura allegoria. ficuti ẽ sanguissuge tes erant filiȩ. ⁊ que¬
cũq similia. S: ubi allegoriã nominauit apłs. ñ in uerbiꝰ eã
reppit s in facto. cũ ex duobꝰ filiis abrahe. uno de ancilla. altõ
delibera qd ñ tantũ dictũ s etiã factũ fuit. duo testam̃ta intel¬
ligenda mõstrauit. q ante qͣm exponeret obscurũ fuit. ꝓinde
allegoria talis q ẽ generale nom̃. posset specialit eiugina no¬
minari. S quia nõ soli qui eas litteras nesciunt qͥbꝰ dicunt᷑
tropi.quer̃ quid dixerit apłs. nẽ in eniginate no uidere. ue¬
rũ etiã qui sciunt: tam̃ quid sit illud enigma ubi nẽ uide
muᷤᷤ nosse desiderant. exxutroq. una ẽ in uenienda senten
tia. Ex illo scilicet qd ait iudemꝰ nc̃ ꝑspeculũ. ⁊ ex isto qͥ addi¬
dit ineniginate. Una ẽ enĩ cũ tota sic dr̃ uidemꝰ nẽ ꝑspe¬

Expanded text:
cem, obscura allegoria, sicuti est, Sanguisugae erant tres filiae ; et quaecumque similia. Sed ubi allegoriam nominavit Apostolus, non in verbis eam reperit, sed in facto, cum e duobus filiis Abrahae, uno de ancilla, altero de libera, quod non dictum, sed etiam factum fuit, duo Testamenta intelligenda monstravit; quod antequam exponeret, obscurum fuit: proinde allegoria talis, quod est generale nomen, posset specialiter aenigma nominari. 16. Sed quia non soli qui eas litteras nesciunt, quibus discuntur tropi, quaerunt quid dixerit Apostolus, nunc in aenigmate nos videre; verum etiam qui sciunt, tamen quod sit illud aenigma ubi nunc videmus, nosse desiderant: ex utroque invenienda una est sententia; et ex illo scilicet quod ait, Videmus nunc per speculum; et ex isto quod addit, in aenigmate. Una est enim cum tota sic d
Abbreviated transcription (Latin):
Ro inde uerbũ q foris sonat. signũ ẽ uerbi qͣ intꝰ lucet. eiu
magis uerb cõpeat nom̃. Nã illud qd ꝓfertur carnus ore. uoa
sup̃tũ ẽ. Ita enĩ uerbũ nr̃m uox qdamͦ corporis fit assum̃ do
eã inqͣ manifestetur sensibꝰ hominũ. sic̃ uerbũ di caro factũ ẽ
assum̃do eã inꝗͣ ⁊ ipsũ manifestaret᷑ sensibꝰ hominũ. Et sic̃ uer¬
bũ nr̃m fit uox nec mutat᷑ inuocẽ. ita uerbũ dĩ caro qͥdẽ factũ
ẽ. s absit ut mutaret᷑ in carnẽ. assum̃do quippe illã. ñ in eã
similẽ ꝑ uenire. ñ intueat᷑ uerbũ nr̃m q sonat in auribꝰ. nec
quando uoce ꝓfert᷑. nec qͣndo silentio cogitat᷑. Om̃iũ nãq so¬
ꝑ cunͣt̾amõ. tacente ore corpori. Nec soli numeri fillabarũ.
uerũ etiã modi cantilenaꝵ cũ sint corporales ⁊ adeũ qͥ uocat᷑
auditꝰ sensũ corporis ꝑtinentes. ꝑ in corporeas quasdã imagineᷤ
suas p̃sto sunt cogitantibꝰ. ⁊ tacite cuncta ista uoluentibꝰ Sͦ

Expanded text:
roinde verbum quod foris sonat, signum est verbi quod intus lucet, cui magis verbi competit nomen. Nam illud quod profertur carnis ore, vox sumptum est. Ita enim verbum nostrum vox quodam modo corporis fit, assumendo eam in qua manifestetur sensibus hominum; sicut Verbum Dei caro factum est, assumendo eam in qua et ipsum manifestaretur sensibus hominum. Et sicut verbum nostrum fit vox, nec mutatur in vocem; ita Verbum Dei caro quidem factum est, sed absit ut mutaretur in carnem. Assumendo quippe illam, non in eam similem, pervenire, non intueatur verbum nostrum quod sonat in auribus, nec quando voce profertur, nec quando silentio cogitatur. Omnium namque soina percurruntur animo, tacente ore corporis: nec solum numeri syllabarum, verum etiam modi cantilenarum, cum sint corporales, et ad eum, qui vocatur auditus, sensum corporis pertinentes, per incorporeas quasdam imagines suas praesto sunt cogitantibus, et tacite cuncta ista volventibus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
q alicuiꝰ lingue eẽ necesse sitꝰ. s q̾ om̃ia quibꝰ significat᷑
signa p̃cedit. ⁊ gignit᷑ descientia quȩ manet in amo. qͣn¬
do eadẽ scientia intus dr̃ sicuti ẽ Similluma est enĩ iuisio cogi¬
Quando gͦ ꝗͣ ẽ in noticia hoc ẽ in uerbo. tunc ẽ uerũ uerbũ ⁊ueritaᷤᷤ
qualis expectat᷑ ab homine. ut id qd ẽ in ista. hocsit ⁊ millo: ⁊ qͥ
potest ista similitudo imagnus factȩ.ad illã similitudinẽ imag¬
iuis nate. quia dĩ filius patri ꝑ omĩa substantialit̾ similis p̃di

Expanded text:
omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogiQuando ergo quod in notitia est, hoc est in verbo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; qpotest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substan
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃õ eiꝰ exemplũ. recte uiueremꝰ. Hoc ẽ. nullũ habentes in uer¬
bi nr̃i uł cõtẽplatione uł oꝑatione m̃daciũ. Uerũ hȩc hui
imaginis ẽ. quandoq. futura ꝑfectio. Ad hanc cõsequendã
noᷤ erudit magister bonus. fide xpĩana. pietatisq doctrina
orẽ dehis uerbis disputationẽ. Cũ gͦ in hac transformatione
ad ꝑfectũ fuerit hȩc imago renouata. similes dõ erimꝰ. qm̃¬

Expanded text:
n verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, orem de his verbis disputationem. 21. Cum ergo hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
mundi cordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebiit. ⁊ si qͣ alia deista uisione dic¬
ta s̃. quȩ copiosiffime sparsa ꝑ om̃s scripturaᷤ inuenit qͥsqͥs adeã
querendã ocłm amoris intendit. sola ẽ sũmũ bonũ nr̃m cuiꝰ
adipiscendi causa p̃cipim᷑ agere. quicqͥd recte agimꝰ. Uisio uera
illa filii homini quȩ p̃nunciata ẽ. cũ cõ gregabunt᷑ ante eũ
om̃s gentes ⁊ dicent ei. dnẽ qͣndo te uidimꝰ esurientẽ ⁊ sitientẽ¬
⁊cet̾a. nec bonũ erit impiis qͥ mittent᷑ in ignẽ ȩc̃nũ. nec sũmũ
bonũ erit iustis. Ad huc enĩ uocat co ad regnũ q eis paratũ est
ab incio mundi. Sic̃ enĩ illis dicet. ite in ignẽ ȩtnũ. sic ⁊isti dicet
uenite benedica patris mĩ. ꝑcipite paratũ uob̾ regnũ. & sic̃

Expanded text:
dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidim nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet: « Ite in ignem aeternum » : sic justis: « Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . »
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł recti corde. Quãdo aut̃ uidicẽ udebiit mali. ñ eiꝰ udebit᷑ bonꝰ.
qͥ a ñ adeũ gaudebut corde. s tc̃ se plangent om̃s tribꝰ q̃x in numero
utiq maloꝵ hominũ ⁊ in fideliũ ꝓpt̃ hoc etiã.⁊ ille qͥ eũ diaerat
magistrũ bonũ. querens ab eo cõsiliũ. cõ sequedȩ uitȩ ȩĩnȩ. Respđit ei
Cuid me inqͥt interroga debono. nemo bonꝰ nisi soluꝰ ds̃. cũ ⁊ hominẽ
alio loco dicat bonũ ipse dñs. bonus homo inqͥt debono thesauro cor¬
dis sui ꝓfert bona. ⁊ malus homo demalo thesauro cordi sui ꝓfert
mala. S qͥa ille uitã ȩt̾na querebat. uita aut̃ ȩt̾̃na ẽ in illa cõtẽ¬
intelligebat cũ quo loquebat᷑. quia tantũ mͦ eũ filiũ hominiꝰ arbi¬
trabatur. qͥd me interrogas inquit debono. idẽ istã formã ꝗͣ uides.
quid interrogas debono ⁊ uocas me scđ̾m q udes magestrũ bonũ.
hec forma filii homini ẽ.Hȩc forma accepta ẽ. hȩc forma appa¬

Expanded text:
ctis corde . » Quando autem judicem videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero utique malorum omnium et infidelium. Propter hoc etiam ille, qui eum dixerat magistrum bonum, quaerens ab eo consilium consequendae vitae aeternae, respondit: « Quid me interrogas de bono? Nemo bonus nisi unus Deus . Cum et hominem alio loco dicat bonum ipse Dominus: Bonus homo, inquit, de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitaintelligebat cum quo loquebatur, qui tantummodo eum filium hominis arbitrabatur: Quid me interrogas, inquit, de bono? id est, Istam formam quam vides, quid interrogas de bono, et vocas me secundum quod vides magistrum bonum? Haec forma filii hominis est, haec forma accepta est, haec forma appa
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ cquał patri. ñ accepit hanc potestatẽ iudicii faciendi. s habet illã
cũ patre suo in occulto. Accepit aut̃ illã ut boni ⁊ mali eũ uideat̃ iudi¬
cantẽ. quia filiꝰ hominiꝰ ẽ. Uisio qͥppe filii homini exhibebit᷑ ⁊ malis.
ã iusio formȩ di. ñ nisi mundi corde quia ipsi diñ uidebut. idẽ soli̾ puꝰ
qͦꝵ dilectioni hoc ipsũ ꝓmittit. qͥa ostendet seipsũ illi. & idõ uide qͥd
sequat᷑. Holite intrari hoc inqͥd. Quid no̾ ꝓhibet mirari. nisi illud q reuera
mirat᷑ omis quiñ intelligit ut idõ dicenet patrẽ dedisse ei potestatẽ ⁊ ui¬
diciũ facere quia filiꝰ hominiꝰ ẽ. cũ magĩ q̃si hoc eax pectaret᷑ utdiceret

Expanded text:
is est Patri; non accipit hanc potestatem judicium faciendi. sed habet illam cum Patre in occulto. Accipit autem illam, ut boni vel mali eum videant judicantem, quia filius hominis est. Visio quippe filii hominis exhibetur et malis. Nam visio formae Dei non nisi mundis corde, quia ipsi Deum videbunt . Id est, solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis. Et ideo vide quid sequatur: Nolite mirari hoc, inquit. Quid nos prohibet mirari? nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? ut ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judicium facere, quoniam Filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur ut diceret
Abbreviated transcription (Latin):
filio. cũ deillo dicat filiꝰ ẽ qui querat ⁊ iudicet. S ita diccũ ẽ pat̃
ñ uidicat quequã.s om̃e iudieiũ dedit filio. acsi diceret᷑. patre
nemo uidebit iniudicio uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ s om̃s filiũ. qͥ afiliꝰ
homuus ẽ ut possit ab impiis uidĩ. cũ ⁊ illi uidebũt inque
pupuger̃. Qđ ne conicere pocus quã aꝑte demõstrare udea¬
mur. ꝓferimꝰ eiꝰ dẽ dñi certã ianifestãq. sententiã. qͣ ostenda

Expanded text:
 dicat: est qui quaerat et iudicet, sed ita dictum est: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua osten
Abbreviated transcription (Latin):
ad salute ⁊ leticiã uerã. Scđ̾m illã formã sime intelligi. bonꝰ sũ.
Siaut̃ scđ̾m hac̃ solã. qͥd me interrogas debono: sunt̃ illo eriꝰ qui
uidebut in quẽ pupuger̃ ⁊ ipsa uisio malũ eis erit. qͥa penalis
erit. EAista sententia dixisse dñm. qͥd me interroga debono.
nemo bon nͥ unꝰ ds̃. his docum̃tis quȩ cõmemoriui ꝓbabilȩ ẽ.
Quia uisio illa dĩ qͣ cõtẽplabimꝰ incomutabile. atq humaniꝰ ocli

Expanded text:
etitiam veram. Secundum illam formam si me intelligis, bonus sum: si autem secundum hanc solam, quid me interrogas de bono? si inter illos es qui videbunt in quem pupugerunt ; et ipsa visio malum eis erit, quia poenalis erit. Ex ista sententia dixisse Dominum Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus, his documentis quae commemoravi probabile est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dam ineipsũ illi : qua ꝓpt̾ filiꝰ hominiᷤᷤ uidicaturus ẽ. nec tam̃
ex humana potestate s exea qͣ filiꝰdi ẽ. & rursũ filiꝰ dĩ uidicatur
ẽ. nectam̃ in ea forma appaiens inqͣ ds̃ ẽ equał patri. s in ea qͣ filiꝰ
hominiꝰ ẽ. Itaq. utrũq dici potest ⁊ filiꝰ hominiꝰ uidicabit ⁊ ñ filiꝰ

Expanded text:
dam me ipsum illi? quapropter filius hominis iudicaturus est, nec dam me ipsum illi? quapropter filius hominis iudicaturus est, nec ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est. Et rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens in qua Deus est aequalis Patri, sed in ea qua Filius hominis est. Itaque utrumque dici potest, et Filius h
Abbreviated transcription (Latin):
nis ingła sua.⁊ om̃s angłi cũ eo tẽ cõgregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes.
⁊ ceta quȩ defut᷑o uidicio usq ad ultimã sententiã in eo loco p̾dicant᷑.
Et uidei quippe qͥ ui malicia sua ꝑseuerantes in illo iudicio puniendi s̃.
si c̃ alibi scriptũ ẽ. uidebut inquẽ pupuger̃. Cũ enĩ boni ⁊ mali ui¬
suri sit uidicẽ uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ. ꝓcul dubio eũ mali uid̾e ñ poter̃
nisi scđm formã qͣ filiꝰ hominis ẽ.S tam̃ in claritate in qͣ uidicabit.
ñ in humilitate uiqͣ uidicatꝰ ẽ. Cecerũ illã dĩ formã in qͣ eq̃ł ẽ patri.
ꝓculdubio impii ñ uidebũt. ñ enĩ s̃ mũdi cordẽ.bĩ enĩ mũdi cordeᷤ.
qm̃ ipsi dm̃ uidebũt. & ipsa uisio ẽ facie ad faciẽ quȩ sumnũ p̃¬
miũ ꝓmittit᷑ iusti̾. & ipsa fiet cũ tradid̾it regnũ dõ ⁊ patri in qͦ ⁊
sue formȩ uisionẽ uult in telligi sub iecta dõ imiuersa ereatura.

Expanded text:
eum omnes gentes et cetera, quae de futuro iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum mali uidere non poterunt nisi secundum formam, qua filius hominis non in humilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura e
Abbreviated transcription (Latin):
duit deincarnatione eiꝰ ut eredant qͥa filiꝰ dĩ ẽ. idẽ sic eũ ꝓpt̾̃
se factũ accipuit̃ mnorẽ patre informã serui ut credãt qͥa eqͣ¬
lis ẽ patri informa dĩ. ⁊ idõ sequit᷑ ⁊ hoc ipsũ com̃dans dicit.
Sic̃ enĩ pat̾ habet uitã in semetipso. ita dedit ⁊ filio hab̾e uitã in semecip¬
so. deinde uenit ad uisionẽ suȩ claritatis inqͣuenturꝰ ẽ ad iudiciũ. Quȩ

Expanded text:
t de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit
Abbreviated transcription (Latin):
aut caritate ñ qd ñsit amanda ereatura. Hã si ad crea¬
torẽ refertur ille amor. ñ iã cupiditas s caritas ẽ. Tunc
enĩ ẽ cupiditas. cũ ꝓpt̃ se amatur creatura. Tunc enĩ ñ
Iutentẽ ad iuiuat s corrũpit fruentẽ. Cũ gͦ aut par
nob̾. aut in ferior creatura sit. in feriore utendũ ẽ ad
dm̃. Pari aut̃ fruendũ s in dõ. Sic̃ enĩ teipso ñ inte
ad nos metipsos remittere.⁊ quasi relaxare deorsũ uersu
audeam. Hascitur aut̃ uerbũ. cũ excogitatũ placet. ad pec¬
candũ aut ad recte faciendũ. Uerbũ gͦ nr̃m ⁊ intẽ dequa gig¬
nitur. quasi medus amor cõiuingit᷑. seq. cũ eis terciũ cõple¬

Expanded text:
aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ arcũ pulere ⁊ equabilit̃ intortũ. quẽ uidi uerbigra
cartaginii a mõ reuoluo. res quedã m̃ti nunciata ꝑocło.
memoriȩq trans fusa imaginariũ cõspecaĩ fac̃. s aliud
inte cõspici o. scđm qd mͥ opus illud płacet. unde etiã si displi¬
ceret corigerẽ. Itaq. de istis scđm illã udicamꝰ. ⁊ illã cerium:
racionalis m̃tis intuitu. Ista uͦ aut p̃sentia sensu corporis
tangimus. aut imagines absensiũ fixas. in memoria recor¬
damur. ⁊ exeaꝵ similitudine talia fingimus. qualia nos ipsi
si uellemus. atq possemus etiã corpere molirem᷑. Alit̃ figu¬
rantes amõ imagine corpoꝵ. aut ꝑ corpus corpora uidentes.
alit̃ aut̃ rationẽ artẽq in effabilit̾ pulcrã taliũ figuraꝵ.¬

Expanded text:
 intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulc
Abbreviated transcription (Latin):
uero forma in cõ cusse ac stabilis ueritatis.⁊ in qua frueres
homine bonũ eũ credeus.⁊ in qua cõsulo ut bonus sit. ĩ¬
cadẽ luce in corruptibilis suicerissimeq rationis.⁊ meȩ m̃¬
tis aspectũ. ⁊ illã fantasie nubẽ quã desuꝑ cerno. cũ eunde

Expanded text:
vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelẽ ac fortẽ uirũ amore casto. atq germano. Qđ si mͥ inter
nr̃as loquelaᷤᷤ fateat᷑. aut in cautus aliqͦ mͦ sese indicet q de
dõ eredat in congrua. atq u illo quoq aliquid carnale desi
deret. ⁊ ꝓtali enrore illa ꝑtulerit. uł sꝑate pecunię cupidi¬
tate. uł in ani auiditate laudis humane. statĩ amor ille qͦ
in eũ ferebar offensus.⁊ quasi reꝑcussus. atq ab indigno ho¬
mine ab latus. in ea forma ꝑmanet. ex qua eũ talẽ credens
amauerã. nisi forte ad hoc amo. iã ut talis sit. cũ talẽ ñ eẽ
cõspexero. At in illo homine nichil mutatũ ẽ. Mutari tam̃
potest. ut fiat qd eũ iã eẽ erediderã. In m̃te aut̃ mã mutata
ẽ utiq. ipsa existimatio. quȩ deillo alit̾ se habebat. ⁊ alit̃ ha¬
bet. idẽq. amor ab uitentione ꝑfruendi. ad intentionẽ cõsu¬
lendi in comutabili desuꝑ iusticia iubente deflerus ẽ. Ipsa

Expanded text:
fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atque in illo quoque carnale alilerit, vel speratae pecuniae cupiditate, vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ñ tam̃ inuoluitur atq cõ funditur. S int̾ ẽ utpũ gͦ sub
illa uł in illa caligine tanquã a cȩlo p̃spicuo secdudar. Ausic
maltissimis montibꝰ accide solet. int̾ utrũq. are libero frues.
⁊ serenissimã lucẽ supͣ ⁊ densissimas nebulaᷤᷤ. subt̃ aspiciam.
Hã unde in me fr̃ni amoris inflãmat᷑ andor. cũ audio uirũ
aliquẽ ꝓfidĩ pulcritudine ⁊ firmitate. acriora torm̃ta tole¬
rasse.⁊ si mͥ digito ostendat᷑ ipse homo. studeo mͥ cõ ungere. no¬
tũ facere. amicicia colligare. Itaq si facultas datur. accedo.
alloquor. sermonẽ consero. affectũ mm̃ in illũ quibꝰ uerbis
possũ ex primo. uicissimq in eo fieri quẽ in me habeat. utiq
erprimi uolo. spaleq cõplexũ credendo molior. qͥa ꝑuestiga¬
ie tã cito. ⁊ cernere penitꝰ eiꝰ interiora ñ possũ. Amo itaq

Expanded text:
tur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub tur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. s in tuem᷑ in iuolabilẽ ueritatẽ. ex qua ꝑfecte quantu
possumꝰ definimꝰ. ñ qualis sit uiuus cuiꝰq. hominis mens. s
qualis cẽ sempit̾nis racionibꝰ debeat. Unde etiã fantasia rerũ¬
corporaliũ ꝑ corporis sensus austas.⁊ qͦdã mͦ in fusã memoriȩ.
ex quibꝰ etiã eaque ñ uisa s̃ fincto fantasmate cogitantur.
siue alit̃ quã sũt. siue fortuito sicuti s̃ aliis om̃ino reguli sup
m̃tẽ nr̃a in comutabilit̾ manentibꝰ uł apꝓbare apud nos¬
metipsoᷤᷤ. uł in ꝓbare cõ uincim᷑. cũ recte aliquid ap ꝓbamꝰ aui
in ꝓbamꝰ. Nã ⁊cũ recolo cartaginis menia quȩ uidi.⁊ cũ
fingo alexandriȩ quȩ ñ uidi. easdeq̃ imaginarias for mas.
quasdã quibꝰdã p̃ferenf racionabilit̾ p̃fero. uiget ⁊ claret
desuꝑ uidiciũ ueritatis. ac sui iuris in corruptissimis reguli
firmũ ẽ. & si corporaliũ imaginũ quasi quodã nibilo subtogi¬

Expanded text:
inus, imcommutabilem veritatem ex qua perfecte, quantum possimus, definimus non qualis sit uniuscuiusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. » Sexta conclusio: Qu corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexi
Abbreviated transcription (Latin):
nouit humana mens.⁊ amat scipsã. ñ aliqͥs in comutabile
nouit ⁊ amat. alit̃q unus qͥsq homo loquendo enunciat m̃tẽ
suã qͥd inscipso agatur attendens. alit̃ aut̃ humanã m̃tẽ specia¬
li aut generali cognitione definit. Itaq cũ mͥ desua ꝓpria loqͥt᷑.
uirũ intelligat hoc aut illud. an ñ intelligat. ⁊ utrũ uelit an
nolit hoc aut illud credo. Cũ uͦ dehumana specialit̾ atq. ge¬
neralit̃ uerũ dic̃. agnosco ⁊ apꝓbo. Unde manifestũ ẽ aliud
unũ quẽq uid̾e in se. qđ sibi alius dicenti credat ñ tam̃ uidẽ¬
at. aliud aut̃ in psa ueritate qͥ alius quoq posset intueri.
quoꝵ alterũ mutari ꝑtp̃ra. alterũ in comutabili ęt̾nitate

Expanded text:
novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari p
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ẽ. ñ iustificabit᷑ in cõspectu eiꝰ omĩs uiuens. In cõparatione
iusticiȩ qua equabim᷑ angłis. ⁊ głȩ quȩ reuelabit᷑ in nob̾. De
morte aut̃ am̃ȩ. amorte corporis distinguenda. qͥd plura docu¬
menta cõmemorẽ cũ dñs in una eugłica sententia. utrãq.
mortẽ cuiꝰ facile discernendã posuerit ubi ait. sine mortuo
sepelire mortuo suo ᷤᷤ: Sepelirndũ quippe corpꝰ mortuũ erat.
Sepriltores aut̃ eiꝰ ꝑ infidelitatẽ impietatis. in amã mortuo
intelligi uoluit quales excitantꝰ eũ dr̃. furge qui dormis ⁊ erurge
amortuis. ⁊ illuminabit te xp̃s. Detestatur aut̃ quandã morteᷤ

Expanded text:
ns , in comparatione justitiae qua aequabimur Angelis, et gloriae quae revelabitur in nobis. De morte autem animae a morte corporis distinguenda, quid plura documenta commemorem; cum Dominus in una sententia evangelica utramque mortem cuivis facile discernendam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos ? Sepeliendum quippe corpus mortuum erat: sepultores autem ejus per infidelitatis impietatem in anima mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Detestatur autem quamdam mort
Abbreviated transcription (Latin):
dies ⁊ quadrantẽ si consideremꝰ senarius numerus in eis pluri¬
mũ ualet. Primũ quia sic̃ fieri solet ut aparte totũ cõputet᷑. ñ
sut̃ iã dies qͥnq̃. set pocius.ui. ut quadrans ille accipiat᷑ ꝓdie.
einde quia in ipsis.x. diebꝰ. sexta pars mensis ẽ. ipse aut̃ qua¬
unt᷑. ita in anni cursũ senarius numerus plurimũ ualet.

Expanded text:
dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis pluridies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet, primo, quia, sicut fieri solet, ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die; inde quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est, ipse autem quauntur; ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet.
Abbreviated transcription (Latin):
facuit̃. q ẽ series seni. Annus etiã unus si duodecĩ menses integri
cõ siderent᷑ qͦs triceni dies cõplent. talẽ queppe m̃se ueteres ob¬
seruauer̃ quẽ circuitus lunaris ostendit. senario numero polletꝰId
enĩ ualent sex in pͥmo ordine numeroꝵ qͥ cõstat exuniᷤᷤ ut cõ ueniat᷑
ad decẽ. hoc ualent. La in scdõ ordine. qͥ cõstat ex denis ut ꝑueniat᷑
adcentũ. Seragenaruus gͦ numerus dierũ. sexta pars ẽ anni. q̾ in
de ꝑsenariũ primi uersus multiplicat᷑ tanqͣm senarius secundi¬
menses. S qm̃ sic̃ m̃sem circuitꝰ lunȩ ostendit hominibus sic annꝰ
cireuitꝰ solis anim aduersus ẽ. Restant aut̃ quinq dies ⁊ qͣdrãs
diei ut sol impleat cursũ suũ. annũq. cõ eludat. Quatuor enĩ qua¬
drantes. facuit̃ unũ diẽ. quẽ necesse ẽ int̾ calari excurso quadri¬
ennio. qͥ bissertũ uocant. ne tp̃rm ordo turbet᷑. Etiã ipsoᷤ quinq.

Expanded text:
aret ad imaginem Dei. Annus etiam unus, si XII menses integri considerentur, quos triceni dies complent, talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad X; hoc valent LX in secundo ordine, qui constat ex denis, ut perveniatur atur; sexagenarius enim numerus dierum sexta pars est, cujus summa per senarium primi versus multiplicatamenses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est, restant autem V dies, et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum, annumque concludat; quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalare ex cursu quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur; etiam ipsos V
Abbreviated transcription (Latin):
ec ayĩ racio
simpli ad duplũ. orit᷑ quidẽ aternario numero. Unũ qͥppeuu
iduo tria s̃. S hoc totũ qd dixi. ad senariũ ꝑuenit. Unũ enĩ ⁊
duo. ⁊ tria.ui. fuit. Cuinumerus ꝓptẽa ꝑfectus dr̃. qͥa partibꝰ suiꝰ
dici possit quota sit. inuenit᷑ in eo. Sexta gͦ eiꝰ. unũ ẽ. Tercia duo.
dimidia tria. Alnũ aut̃ ⁊ duo ⁊tria. cõfum ãt eunde senariũ
me q ds̃ sex diebꝰ ꝑfec̃ oꝑa sua.⁊ sexto die factus ẽ homo adima¬
ginẽ dĩ. ⁊ serta etate generis humani filius dĩ uenit. ⁊ factus ẽ
filiꝰ hominis ut nos reformaret ad imaginẽ dĩ. Ea quippe nc̃
etas agit᷑. siue milleni anni singuł distribuant᷑ etatibꝰ siue in
diuitiis luteris mrmorabiles. atq in signes qͣsi articulo tp̃rm
uestigemꝰ. ut pͥma etas inueniat᷑ ab adã usq ad noe. uide scđa usq.¬

Expanded text:
ec autem ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus propterea perfectus dicitur quia partibus suis dici possit quota sit invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est, tertia duo, dimidia tria. Una autem, et duo et tria consummant eumdem senarium, Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde s
Abbreviated transcription (Latin):
arisse atii. uiuere. Corpꝰ aut̃ ñ tantũ moriturũ ꝓpt̾ am̃ȩ absces¬
sũ qui futurus ẽ. s ꝓpt̃ tantã infirmitatẽ carnis ⁊ sanguinis
quodã loco inseripturis etiã mortuũ dr̃. loquente apło. corpꝰinu¬
dẽ in qͥt mortuũ ẽ ꝓpt̃̾ peccatũ. sp̃s aut̃ uita ẽ ꝓpt̃ iusticiã. Hȩc
uita ex fide facta ẽ. qm̃ iustus exfide uiuit. S quid sequit᷑.: Si

Expanded text:
n tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam infirmitatem carnis et sanguinis quodam loco in scripturis etiam mortuum dicitur loquente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex f
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis ait. palpate ⁊ uidete quia sp̃s ossa ⁊ carnẽ ñ habet. sic̃
me uidetis hab̾e. & unus ex disepłis eiꝰ etiã cicatrices eiꝰ cõtree¬
tans ex clamauit dicens dñs ms̃ ⁊ ds̃ m̃s. Et cũ illiꝰ carniᷤᷤ tota
integritas appareret. demõstratũ ẽ in ea. qd suo s erortans dixe¬
rat. capillus capitis urĩ ñꝑibit. Unde enĩ pͥmo noli me tangere. ñ¬
dũ enĩ ascendi ad patrẽ mm̃. Etunde ante quã ascendat ad patre.
adiscpłis tangit᷑. nisi qͥa illic insinuabat᷑ interioris hominis sa¬
eram̃tũ. hic p̃bebatꝰ exterioris exemplũ. Anforte qͥsqͣm ita ẽ ab

Expanded text:
te et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. et unus ex discipulis etiam cicatrices eius contrectans exclamauit dicens: dominus meus et deus meus! et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in eo quod suos exhortans dixerat: capillus capitis uestri non peribit. unde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum? et unde antequam ascendat ad patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est ab
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ xp̃s. demde qui s̃ xp̃i. De corporis enĩ resurrectione illo loco
agebat᷑: ꝓpt̾ quã etiã dr̃. transfigurabit corpꝰ humilitatis nr̃ȩ
co forme corpori głȩ suȩ. Una gͦ mors nr̃i saluatoris. duab mor¬
tibus nr̃is saluti fuit. & una eiꝰ resurreccio duas nob̾ resurree¬
tiones p̃stitit. cũ corpꝰ eiꝰ in utraq. re idẽ ⁊ in morte ⁊ in resur

Expanded text:
us, deinde qui sunt Christi. de corporis enim resurrectione illo loco agebatur, propter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus eius in utraque re, id est et in
Abbreviated transcription (Latin):
quoq illa ficulnea cuiꝰ miserã sterilitatẽ etiã tercuis annuᷤ argu¬
ebat. s ita ꝓ illa int̾cessũ ẽ. ut dimitteret᷑ illo anno. ut si fructũ¬

Expanded text:
quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguquoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessu
Abbreviated transcription (Latin):
cuit̃. Sinde sextã in coauit natiuitas dñi quȩ nc̃ agit᷑. usq ad oe¬
cultũ tp̃ris finẽ. huc̃ senariũ numerũ qͣndã tpr̃is gerere figurã
etiã in illa ratione triꝑtitȩ distributionis agnoscimꝰ qͥa unũ
tempꝰ cõputamꝰ ante legẽ. alterũ sublege. terciũ sub gr̃ã. In qͦ
tp̃re sacram̃tũ renouationis accipimꝰ. ut infine tpr̃is etiã
resurrectione carnis. om̃i exparte renouati ab uniuersa ñ solũ
am̃i uerũ etiã corporis in firmitate sanem᷑. Unde intelligit᷑ illa
mulier intipo ȩccłȩ adnõ sanata ⁊ erecta qͣm curuauerat insir¬
mitas alligante sathana. Detalibꝰ enĩ occultis hostibꝰ plangit illa
uox psalmi curuauer̃ am̃ã mã. hȩc aut̃ mulier decẽ ⁊ yuuan¬
nos habebat in infirmitate qd ẽ ter seni. Menses aut̃ annoꝵ
decẽ ⁊uiii. inueniunt᷑ in numero solidi quadrati senaru q ẽ se¬
xries seni. ⁊ hoc secies uixta quippe ẽ. in eugłii eodẽ loco. arbor

Expanded text:
oavit nativitas Domini, quae nunc agitur usque ad occultum temporis finem. Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum tempus computamus ante Legem; alterum, sub Lege; tertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnis omni ex parte renovati, ab universa, non solum animae, verum etiam corporis infirmitate sanemur. Unde intelligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cieatiuȩ. q abipso s̃ omĩa. Nã ⁊ ereator relatiue dr̃ ad ereaturã.
sic̃ dñs ad seruũ. ⁊ ⁊dõ cũ dicimꝰ ⁊ patrẽ principiũ.⁊ filiũ prin¬
cipiũ ñ duo principia creaturȩ dicimꝰ. quia pat̾ ⁊ filiꝰ simul
ad crraturã unũ principiũ ẽ sic̃ unus ereator sic̃ ⁊ unꝰ ds̃. Si
aut̃ quicqͥd inse manet ⁊ gignit aliqͥd uł oꝑatur principiũ
ẽ ei rei quã gignit. uł ei quã oꝑatur ñ possumꝰ negare etiã
sp̃m sc̃m recce dici principiũ. quia ñ eũ separamus ab appellatio¬
se manens oꝑat᷑. Nõ enĩ in aliqͥd eoꝵ quȩ oꝑat᷑. ipse mutat᷑ ⁊uer¬
titur. Et quȩ oꝑatur uide. Ilicuiq aut̃ inqͥt datur manifesta-¬
tio sps ad utilitatẽ. Alii quidẽ dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. ali¬

Expanded text:
r ad creaturam, sicut dominus ad servum. Et ideo cum dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia et Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet, et gignit aliquid vel operatur, principium est ei rei quam gignit, vel ei quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatiose manens operatur: non enim in aliquid eorum quae operatur, ipse mutatur et vertitur. Et quae operatur vide: Unicuique autem, inquit, datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Alii quidem datur
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominibꝰ ꝓcurent᷑. Unde eiũ fit ut eadẽ corpora cicuis uer¬
mescant estate quã hẏeme. cicus incalidioribꝰ quã in frigidio¬
ribꝰ locis. S hȩc ab hominibꝰ tanto difficilius adhibentur.
quanto desut sensuũ sub tilitates ⁊ corpoꝵ mobilitates inm̃¬
bris q̃enis ⁊ pigris. Unde qualibꝰ cũq angłis uicinas causa
ab helementis contrahere. qͣnto facilius ẽ. tanto mirabilioreᷤ
in hui modi oꝑibꝰ eoꝵ exstant celeritates. S ñ ẽ creator nisi
qui princtpalit ista format. Nec quisꝗͣ hoc potest. nisi ille pe¬
nes quẽ primitus s̃ om̃iũq̃ sunt mensurȩ numeri ⁊ ponđa.
Et ipse ẽ unus citator ds̃. ex cuiꝰ in effabili potentatu fid etiã ut
qd possent hi angłi si ꝑmitterent᷑. idõ nõ posstt quia ñ ꝑmittunt᷑.
N eq enĩ occuirit᷑ alia ratio cur ñ potuerit̃ facere minutissima

Expanded text:
ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uerab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt cequi principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera, et ipse est unus creator Deus, ex cujus ineffaquod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratio, cur non potuerint facere minutissimas
Abbreviated transcription (Latin):
agricult᷑e supͣ docui. S nedeam̃ alibꝰ quasi diuersa ratiomo¬
urat qd h abent spm̃ uitȩ cũ sensu appetendi quę scđm natu¬
ram s. uitandiq contraria etiã hocẽ uide qͣm multi homine
nouerit̃ ex quibꝰ erbis aut carnibꝰ aut quaꝵq. rerũ qͥbꝰ libet
succis ⁊ humoribꝰ uł ita positis uł ita obrutis. uł ita cõtriti.¬
audeat dicere qratore : Quid gͦ mirũ si quẽ ad modũ potest
nosse quilibet nequissimus homo. unde illi uł illi uerme mus¬
ceq nascunt᷑. ita mali angłi ꝓ subtilitate sui sensus in occultio¬
ribꝰ helem̃toꝵ seminibꝰ norint ude ranȩ serpentesq nascãt᷑.
⁊ hȩc ꝑcertas ⁊ notas temꝑationũ oportunitates occultis mo¬
tibꝰ ad hibendo facuit ereari ñ creant. S illa homines quȩ
solent ab hominibꝰ fueri ñ mirant᷑. Qđ siquisquã celeritates
in crementoꝵ forte mirat᷑. qđ illa am̃antia tã ctto facta sut.
attendat quẽ ad modũ ⁊ ista ꝓmodulo facultatis humanȩ

Expanded text:
ATE T. VIIII. Sed ne de animalibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uaudeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norint, unde ranae serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
ille depatre. Dese quippe dixerat. mã doctrina ñ ẽ mã. s eiꝰ qui
s quecũq audiet loquet᷑.⁊ qͥa demõ accipiet ⁊ annũciabit ub̾.
s quia reddidit causã cur dixcerit demõ accipiet ait enĩ. om̃ia
spm̃ uitatis qͥ apatre ꝓcedit. ille testimoniũ ꝑhibebit demeł ce¬
dendo itaq apatre dr̃. ñ loqͥ asemetipso. Et siẽ ñ exeo fit ut minor
sit filiꝰ. qͥa dix̃ ñ potest filiꝰ ase facere qͥcꝗͣ. nͥ qd iudit patrẽ facien¬
tẽ. ñ enĩ hoc exforma serui dixit. s ex forma dĩ. sic̃ iã ostẽdimꝰ.
hȩc aut̃ uerba ñ indicat qd minor sit. s qd depatre sit: ita nõ huic

Expanded text:
uemadmodum ille de Patre. De se quippe dixerat, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui  audierit loquetur, et: quia de meo accipiet et annuntiabit uobis. sed quia reddit causam, cur dixerit: de meo accipiet — ait enim: omniitatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me ? Procedendo itaque a Patre, dicitur non loqui a semetipso: et sicut non ex eo fit ut minor sit Filius quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod vihoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ. qui ꝑ in obedientiã pieramus. quã dõ patri ds̃ filiuꝰ obe¬
diens usq ad mortẽ crucis. Quiꝰd p̃miũ ipsius obedientiȩ ubi osten¬
deret᷑ melius. qͣm in carnetanti mediatoris quȩ ad uitã resurreã
cterna: ꝑtinebat etiã ad iusticiã bonitatẽq cieatoris. ut ꝑeandẽ¬

Expanded text:
exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obeexemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut per e
Abbreviated transcription (Latin):
que suꝑbis displicet salubrit̃ intuenda atq. cogitanda sut̃. Quoꝵ ẽ unũ qͥ
demõ stratũ ẽ homini quẽ locũ haberet inrebus qͣs ds̃ cõdidit. Quã do qͥdẽ
sic dõ cõuingi potuit humana natura ut exduabꝰ substautus fieret uno
ꝑsona. ac pꝰhoc iã eartribꝰ dõ amã ⁊ carne. ut suꝑbi illi maligni sp̃s qͥ se
ad decipiendũ qͣsi ad ad uiuandũ medio se int̃ponunt ñ idõ se audeant
eẽ ininortales. Deinde ut gr̃a di nob̃̾ sine ulliꝰ p̃cedentibꝰ meritis. ĩ
homine axp̃o comendaret᷑. quia nec ipse ut tanta unitate uerbo dõ
cõ iunctus. una cũ illo ꝑsona filius dĩ fieret ullis ẽ p̃cedentib meri¬
mo cepit. ex illo eẽt ds̃. unde dictũ ẽ uerbũ caro factũ ẽ. ẽ etiã &¬
illus ut suꝑbia hominis quȩ maxime inpedim̃to ẽ ne in herȩat᷑
quãdo ꝑtalẽ mediatore redit qui hominibꝰ ⁊ ds̃ duunitate sub uenit
⁊ honiq infirinitate cõ uenit. Qđ aut̃ mauis obȩdientiȩ nob p̃beret̾

Expanded text:
quae superbis displicet, salubriter intuenda atque cogitanda sunt. Quorum est unum, quod demonstratum est homini, quem locum haberet in rebus quas condidit Deus: quandoquidem sic Deo conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona, ac per hoc jam ex tribus, Deo, anima et carne: ut superbi illi maligni spiritus, qui se ad decipiendum quasi ad adjuvandum medios interponunt, non ideo se audeant esse immortales. Deinde, ut gratia Dei nobis sine ullis praecedentibus meritis in homine Christo commendaretur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus merilo est et Deus: unde dictum est, Verbum caro factum est . Etiam illud est, ut superbia hominis quae maxime impedimento est ne inhaereatur quando per talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ⁊ scipsã querit. seipsã utiq nouit. Quid gͦ ad huc querit.
Qd̃ si exparte se nouit. ex parte aut̃ adhuc querit ñ seipsã.
s partẽ suã querit. Cũ eni ea ipsa dr̃. tota dr̃. Deinde qͥa¬

Expanded text:
rat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? rat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicit
Abbreviated transcription (Latin):
c̾inde quid eius ei tã notũ ẽ. quã se uiuere. Hõ potest
aut̃ ⁊ mens ẽẽ.⁊ ñ uiuere. quado habet etiã amplius ut
intelligat. Na ⁊ am̃ȩ bestiaꝵ uiuunt. s ñ intelligũt. Si c̃
gͦ mens tota mens ẽ. sic tota uiuit. Houit aut̃ uiuere se.
otã segͥ nouit. Postremo cũ se nosse mens querit. mentẽ
se eẽ iã nouit. Alioquin utrũ se querat. ignorat. ⁊ aliud
ꝓ alio forsitan querit. Fteri enĩ potest. ut ipsa ñ sit mens.
atq. ita dũ m̃te nosse querit. ñ seipsã querat. Qua ꝓpter
qm̃ cũ querit mens qͥd sit mens. nouit qͤ se querat. ꝓfecto.
nouit qd ipsa sit mẽs. Porro fihoc inse nouit qd mens ẽ.tto¬
ta mens ẽ. totã se nouit. S ecce ñ se nouerit eẽ m̃tẽ. Cũ
aũ se querit hoc tãtũmͦ nouerit. qd sequerat. Potest enĩ
etiã sic aliud ꝓ alio querere.si hoc nescit. Ut aut̃ ñ querat
aliud ꝓ alio. ꝓ cul dubio nouit qͥd querat. At si nouit qͥd que¬

Expanded text:
inde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non se ipsam quaerat. Quapropter, quoniam cum quaerit mens quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quae
Abbreviated transcription (Latin):
ita querit qd deẽ. quẽ ad modũ solemus querere ut ueniat
in m̃tẽ q excidit. Hec tam̃ penitus excidit qͥa potest recog¬
nosci cũ uenerit. hoc eẽ q querebat᷑. S quomi mens ueniat᷑
in iñtẽ. quasi possit mens in mentẽ ñ eẽ. Huc accedit qͥa
si parte in uenta non se totũ querit. tam̃ trta se querit¬

Expanded text:
d deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte in
Abbreviated transcription (Latin):
chil eiꝰ de ẽ. Aut si ñtota sequerit. s pars quȩ in uẽta
ẽ. querit partẽ quȩ ñdũ inuenta ẽ. ñ se gͦ mens querit
cũ se nulla pars querit. Pars enĩ quȩ inuenta ẽ. ñ sequerit.
ars aut̃ quȩ ñdũ inuenta ẽ. nec ipsa se querit. qm̃ ab ea quȩ
iã in uenta ẽ. parte querit᷑. Quo circa quia nectota se que¬
rit mens. nec pars eiꝰ ulla se querit se mens om̃ino ñ que¬
xit.

Expanded text:
quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
epła quȩ ẽ ad hebreos ubi legitꝰ᷑. ꝑfectoꝵ eẽ solidũ cibũ. qͥ ꝑ ha¬
bitũ exercitatos hab̾ẽtsensus ad separandũ bonũ amalo. Iuẽ qͥp¬
pe sensus naturȩ rationalis s̃ ad intelligentiã ꝑtineutes. S iste
sensus qui ẽ quinqͥ partituᷤ in corpore.ꝑ quẽ nõ solũ a nob̾ uerũ¬

Expanded text:
Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per haEpistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per habitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore